^

Gwo Ma Arumgimis

Uduk New Testament and OT Portions

copyright © 2005 SIM International
Language: Uduk
Translation by: SIM International

Uduk New Testament and OT Portions

Published by Bible Alliance Mission, 1983.

.

If you are interested in obtaining a printed copy, please contact the SIM at www.sim.org.

.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-10-02

ePub generated by Haiola 7 Nov 2023 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

f734434c-b6bd-5d21-abc6-692c3842e034

ṮAKWIIN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Gwo ma Musa jin ’Kwara A’di jin Ta jin Ṯwa/a/ mo jin Yuḵu Gway ka Ṯakwiin

1

1 Ka muŋ’kup̱ mo tani Arumgimis uḵki momis dhali mony’cesh mo. 2 Dhali mony’cesh a’di ’ceṯẖki’da ’thintha/ mo dhali di bwa ’te/ mo, dhali mondhurumi’d a’di wup̱ki’da ap̱o/ mo jin ’kula’kul mo. Dhali Shi/in ma Arumgimis a’di wukurki’d ap̱owa ris ḵumma/ yi’de/ mo.

3 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalki moŋkush piyi’d mo. Dhali moŋkush diki’d mo. 4 Dhali Arumgimis p̱arki moŋkush e ki a’di ’bora’bor mo. Dhali Arumgimis ki ḵwa/ moŋkush bwa ’peni mondhurumi’d mo. 5 Arumgimis ki yuḵ moŋkush ki Montee mo dhali mondhurumi’d yuḵa a’di ki Mon’thiny mo. Dhali mom’pimpili/ diki’d mo dhali mon’thamo/ diki’d mo, a’di jin ta’da cim ’de/ mo.

6 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalka balany di’d mo ibwaman ḵumma/ yi’de/ mo dhali dhalki a’di ḵwa/a’da ris ḵumma/ yi’de/ bwa mo ’pena ris ḵumma/ yi’de/ mo. 7 Dhali Arumgimis ki uḵa balany mmoḵwa/a ris ḵumma/ yi’de/ bwa mo, uni kun ’kokin e bwaŋ’kwariny ma balany ’pena ris ḵumma/ yi’de/ mo, uni kun ’kokina p̱owa balany mo. Dhali uni ’kokin kan mo. 8 Dhali Arumgimis ki yuḵa balany ki Momis mo. Dhali mom’pimpili/ diki’d mo dhali mon’thamo/ diki’d mo, a’di jin ta’da cim su/ mo.

9 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalka ris ḵumma/ yi’de/, uni kun ’kokin e bwaŋ’kwariny momis mo minu tul isi monṯal ’de/ mo e mon ’de/ mo, dhali dhalki moŋḵuthu’d piyi’d mo. Dhali a’di waki’d kan mo. 10 Arumgimis ki yuḵ mo jin ḵuthaḵu’th ki Mony’cesh mo, dhali aris yi’de/ gwansan kun tulu isi monṯal ’de/ mo tani yuḵkina a’di gway ki Ḵumma/ Yi’de/ mo be. Dhali Arumgimis ki p̱ar a’di e ki a’di ’bora’bor mo. 11 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalka ’cesh ’ka to ale/ ki ton dhii/in mo, to kun minu si kun mini dho’th maman ki emen buni mo, dhali cwa kun mini dho’th maman ki emen buni kun c̱inu uni mo, uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ isi ki e jin ’ko uni ki she/ ki she/ kuku/ mo, ap̱o/ mony’cesh mo. Dhali a’di waki’d kan mo. 12 Mony’cesh a’di dho’thki ton dhii/in kun ’kana le/ mo, to kun sinu mo kun dhodhi maman mo isi ka ḵa’bany buni kun ’kona e uni ki she/ ki she/ mo, dhali cwa kun dho’thki maman ki emen buni ki she/ ki she/ kun c̱inu uni mo, uni ’baar ki isi e kuku/ mo. Dhali Arumgimis ki p̱ar a’di e mo ki a’di ’bora’bor mo. 13 Dhali mom’pimpili/ diki’d mo dhali mon’thamo/ diki’d mo, a’di jin ta’da cimi kwara mo.

14 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalki moŋkush uni i’kon eya balany gi momis mo mmoḵwa/ montee bwa ’peni mon’thiny mo. Dhali dhalki uni ta jamas mii mo dhali goma yir mo dhali goma tee mo dhali gom yil mo, 15 dhali dhalki uni kushi mo mo ’pena balany gi momis mo mmoc̱i moŋkusha p̱o/ mony’cesh mo. Dhali a’di waki’d kan mo. 16 Dhali Arumgimis ki uḵ dhan moŋkush kun caaca isu/ mo, a’di jin ta dhan moŋkush jin caaca mmoji mo jin yuḵu ki montee mo, dhali a’di jin boc̱a is ka kamu/ mmoji mo jin yuḵu ki mon’thiny mo. A’di uḵki’da risa cul si’da/ mo. 17 Dhali Arumgimis ki dhu uni eya balany gi momis mo mmoc̱i moŋkush buni ap̱o/ mony’cesh mo, 18 mmoji mo jin yuḵu ki montee mo dhali ap̱o/ mon’thiny mo, dhali mmoḵwa/ moŋkush bwa ’peni mondhurumi’d mo. Dhali Arumgimis ki p̱ar a’di e mo ki a’di ’bora’bor mo. 19 Dhali mom’pimpili/ diki’d mo dhali mon’thamo/ diki’d mo, a’di jin ta’da cimi doŋon mo.

20 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalka ris yi’de/ dhodhona risa waambuhany to/e kun uḵu mo, dhali dhalka ris ’dii p̱ena ap̱o/ mony’cesh mmo’ciṯẖ ka ’ciṯẖan dhul ap̱owa balany gi momis mo. 21 Wakan Arumgimis ki uḵ dhan to kun ’kon e ḵumma/ yi’de/ kun caaca mo dhala ris to kun ’kon ki e kun ḵalki ya ka bor mo, uni kun ’tu’dki yi’de/ isi ki em buni kun ’ko uni kuku/ mo, dhala ris ’dii kun ’kan ma bi mo isi ki em buni kun ’ko uni kuku/ mo. Dhali Arumgimis ki p̱ar a’di e mo ki a’di ’bora’bor mo. 22 Dhali Arumgimis ki ’bor uni mii mo, mmo/o gwo mo ki: Dhodhi maman mo, dhali mari is mo dhali ’tu’di aris yi’de/ ki piny piny mo e bwam uni kun ta ḵumma/ yi’de/ mo, dhali dhalka ris ’dii mar is ap̱o/ mony’cesh mo. 23 Dhali mom’pimpili/ diki’d mo dhali mon’thamo/ diki’d mo, a’di jin ta’da cim ma mudhe’d mo.

24 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalki mony’cesh dhodho’da ris to kun ’kon ki e kun uḵu mo isi ki em buni kun ’ko uni kuku/ mo: bip̱ dhali to kun parana ’cesh mo dhali tombwaasho mo kun ’kon e mony’cesh mo isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki she/ kuku/ mo. Dhali a’di waki’d kan mo. 25 Dhali Arumgimis ki uḵ tonycuḵ kun ’kon e mony’cesh mo isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki she/ kuku/ mo dhali bip̱ isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki she/ kuku/ mo, dhali aris to kun parana p̱o/ mony’cesh isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki she/ kuku/ mo. Dhali Arumgimis ki p̱ar a’di e ki a’di ’bora’bor mo.

26 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki o gwo mo ki: Dhalki ana uḵa wathi/ en’thi/ mo ki jamas bana mo, mmowa e ki jamas bana mo, dhali dhalki uni ta gi mom’bi’th mo ap̱o/ yi’de/ kun ’kon e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo, dhali ap̱owa ris ’dii kun p̱en e mis mo, dhali ap̱o/ bip̱ mo, dhali ap̱owa ris mony’ceshi ’baar mo, dhali ap̱owa ris to/e kun parana ’cesh mo, uni kun parkin ap̱o/ mony’cesh mo. 27 Wakan Arumgimis uḵki wathi/ en’thi/ mo ki jamas pitiŋ gana/ mo, ki jamas ma Arumgimis gana/ mo tani a’di i/uḵkina a’di a’di mo. A’di jin ta wathiŋ gwaṯẖ mo dhali a’di jin ta wathim ’bomi mo, uni i/uḵkina a’di mo. 28 Dhali Arumgimis ki ’bor uni mii mo, dhali Arumgimis ki o uni gwo mo ki: Dhodhi maman mo, dhali mari is mo, dhali ’tu’di mony’cesh mo, dhali dili a’di abora ’cesh mo, dhali tayi gi mom’bi’th ap̱o/ to yi’de/ gi ḵumma/ yi’de/ mo dhali ap̱owa ris ’dii kun p̱en e mis mo, dhali ap̱owa ris to kun ’kon ki e kun ḵalki ya ap̱o/ mony’cesh mo. 29 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ c̱ikina um aris emen to kun minu si mo kun mini dho’th mo uni kun ’kokin ap̱o/ bwam/e gi mony’cesh ’baar mo, dhali arisa ḵa’bany cwa ki maman buni ki she/ ki she/ mo. Um mini bu’th uni haali/ uni mini ta tonṯe/ gom um mo. 30 Dhala ris tonycuḵ gi mony’cesh mo dhali aris ’dii kun p̱en e momis mo dhala ris to kun parana p̱o/ mony’cesh mo, dhali aris to kun shi/irin kun ’kon ki e mo tani aha/ c̱ikina aris ton dhii/in kun minu si gom tonṯe/ mo. Dhali a’di waki’d kan mo. 31 Dhali Arumgimis p̱arki aris to/e kun uḵkina a’di mo, dhali hili mo mo ma, a’di ’bora e ki ’bor mo. Dhali mom’pimpili/ diki’d mo, dhali mon’thamo/ diki’d mo, dhali a’di ta’da cim ma pe’de/ mo.

2

1 Wakan momis dhali mony’cesh uni ’baarkunu mo dhali aris to kun ’koni bwaman uni mo. 2 Dhali ka cim ma pesu/ mo tani Arumgimis ’baarki miim piti jin miikina a’di mo, dhali a’di ki si is ka cim ma pesu/ ’pena ris miin tom piti kun miikina a’di mo. 3 Wakan Arumgimis ki ’bora cim ma pesu/ mii mo dhali kar a’di ki she/ ki dhelel dhelel mo, haali/ eya cim ma pesu/ yan mo tani Arumgimis ki si is mo ’pena ris tom piti kun miikina a’di ki uḵ jin uḵkina a’di to mo.

4 Uni gwansan itana nyaḵum yil ki momis mo dhali mony’cesh mo me’d jin ’konu mmo/uḵ uni mo be.

Ka tee jin uḵa Tap̱a Arumgimis mony’cesh mo dhali momis mo tani 5 ki to jin sinu e mombunto p̱iyi’d e mony’cesh naskina/ mo dhali to jin miinuwa ’tash ’koki ’ko e bunto mo mmo’ka/a le/ naskina/ mo – haali/ Tap̱a Arumgimis diki dhal uniya sho’k bway mo mmohetha p̱o/ mony’cesh mo, dhali wathimpa en’thi/ p̱iyi’d mmoḵora ’cesh mo. 6 Hili jasa shile/ a’di icuki mis ’peni mony’cesh mo dhali ya’th bwam/e gi mony’cesh ki jap̱em piti mo – 7 dhali yan’ko’d Arumgimis ki ’diḵil wathimpa en’thi/ ’peni bu’da’cesh mo, dhali p̱i shi/in e shush piti, shi/in jin di ki e mo dhali wathimpa en’thi/ warki’d ki jin di ki e mo. 8 Dhali Tap̱a Arumgimis thosonki bwaagoŋ e Idin, e mom’pesho’k mo dhali e mun mo a’di ki kar wathi/ jin uḵkina a’di icine/ mo. 9 Dhali ’pena ’cesh mo tani Tap̱a Arumgimis ki kara ’cesh jin mina cwa ’ka a’diya p̱o/ mo, aris cwa ’baar mo kun ’bora’bor kun minu hil mo dhali kun ’boron kun minu shwa maman ’peni nycine/ mo. Dhali cwa gi mondiki/e si’da/ di’d e bwaman ma goŋ mo dhali cwa jin minu nyiṯẖ to jin ’boro’d dhali jin shiyi’d diki’d si’da/ mo.

10 Yi’de/ guski’d ’peni bwaman ma goŋ ma Idin mo, a’di jin wolki’d e bwaagoŋ mo dhali a’di ḵwa/kunu bwa mo mmo’ko ’kusi doŋon mo. 11 Dhali gway gi yi’de/ jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka P̱ishun mo, a’di jin guski’d mmokulum bampa/ gi Pam Hawiila isi ’baar mo e mo jin ’kokina ’dolkon gana/ mo. 12 Dhali ’dolkon gana/ gi mony’cesh yan mo tani uni ’bora’bor mo. Dhala ’bica wasin dhela/ dhala wasin dhela/ jin ta’da jamas kush mo uni ’kokin mo. 13 Dhali gway ḵumma/ yi’de/ jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani yuḵu gway ka Jihun mo, a’din ṯal ’de/ jin guski’d mo mmo’kama ’cesh gi Paŋ Kush is mo. 14 Dhali ḵumma/ yi’de/ jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani a’di yuḵu gway ka Hiddaagil mo, a’di jin guski’d ’kup̱ki mom’pesho’k ki Pan Ashshuur mo. Dhali yi’de/ jin ’kon ma p̱o/i doŋon mo yuḵu gway ka Elp̱uraat mo.

15 Dhali Tap̱a Arumgimis ki bu’th wathimpa en’thi/ mo mmokar a’di e bwaagoŋ ma Idin mmoḵorki a’di mo dhali mmokar a’di mo. 16 Dhali Tap̱a Arumgimis ḵanki wathimpa en’thi/ gwo mo mmo/o gwo mo ki: /E mini shwa aris cwa gi bwaman bwaagoŋ ’baḵany mo 17 hili cwa jin minu ’bi’th e ki miim ’boro’d mo dhali ki mii shiyi’d mo tani /e mini dhalki a’di ki shwa mo, haali/ ka tee jin mina /e shwa a’di mo tani /e mini wu mo be.

18 Dhali yan’ko’d Tap̱a Arumgimis ki o gwo mo ki: A’di diki ’bor mmokar wathimpa en’thi/ a’di ’de/ kan mo. Aha/ mina mii uḵ ki a’di amanwoṯẖ, a’di jin midi gam ki a’di mo. 19 Wakan ’pena ’cesh mo tani Tap̱a Arumgimis ki uḵa ris tombwaasho mo dhali aris ’dii kun p̱en e momis mo, dhali a’di ki ’doyu uni wathimpa en’thi/ mmohil mo ki a’di midi yer uni gway mo, dhali ma gway gunn kun yerkina wathi/ to/e kun uḵkunu mo kun ’ko ki e mo tani a’di ita gway kun yeru uni mo. 20 Wathi/ en’thi/ ki c̱i aris to/e gway ’baar mo dhali aris ’dii kun p̱en e momis mo dhali aris tombwaasho mo. Hili gom wathi/ en’thi/ mo tani wathi/ p̱iyi’d jin gamkunu jin midi woṯẖ a’di, a’di jin midi gam gom a’di mo. 21 Wakan Tap̱a Arumgimis ki dhal mo jin ’ce’du e kagahara mmobiṯa p̱o/ wathimpa en’thi/ mo, dhali ki a’di di’di mmo/ish e mo tani a’di bu’thki’da simaŋ gwar ṯal ’de/ ’peni a’di mo dhali a’di ki ’dap̱ki buŋgwar is ki shuman ’twa/ mo. 22 Dhali ’pena simaŋ gwar jin bu’thkina Tap̱a Arumgimis ’peni wathiŋ gwaṯẖ mo tani a’di ki uḵ a’di mmota a’bom mo dhali guya yim e wathiŋ gwaṯẖ mo. 23 Dhali yan’ko’d wathiŋ gwaṯẖ ki o gwo mo ki:

Hayyiye ayaase ita’da simam pema

dhali buŋgwar is ki shuman is pema.

Ayim minu yuḵ gway ka A’bom mo,

haali/ ayim a’di bu’thkunu ’peni Wathiŋ Gwaṯẖ mo.

24 Dhali gom gwo gi wakan mo tani wathiŋ gwaṯẖ midi dhal com ’pen mo dhali kum mo dhali ’dap̱ is piti me’d ki ash mo dhali uni su/ warkina buŋgwar is ki isa ’de/ mo. 25 Dhali wathiŋ gwaṯẖ dhali ashim piti mo tani uni ’ko ki is ’te/ mo dhali uni ’kona is ki ’theya ’the mo.

3

1 Dhali tasha/ a’di kora e ki kor mo mmobola ris tombwaasho kun uḵu mo, uni gun uḵkina Tap̱a Arumgimis mo. A’di ki owa ’bom gwo mo ki: A/Arumgimis o gwo mo ki: Um mini mii dhalku/ cwan ṯal ’de/ ki shwa ’peni bwaagoŋ ’te/o? 2 Dhala ’bom ki thoḵ tasha/ gwo mo ki: Aman dhalu bway mmoshwa aris maman cwa gi bwaagoŋ mo. 3 Hili Arumgimis ki o gwo mo ki: Um mini mii dhalku/ ki shwa maman cwa jin di’d e bwaman gi bwaagoŋ mo, walla dhalku/ ki ta a’di is ki me’d mo gom isi ciki/ um mini wu mo. 4 Hili tasha/ ki owa ’bom gwo mo ki: Um mini wu mo yisa. 5 Haali/ Arumgimis mishki’d ki um mini shwa a’di mo tani em bum minu ḵa’d mo dhali um mina e wa ka Arumgimis mo mmonyiṯẖ jin ’boro’d dhali jin ta thus ki thus mo. 6 Wakan ka ’bom ki p̱ar cwa e ki a’di ’bora’bor mmoshwa mo, dhali a’di ’kunya’kuny e jis/em piti mo, dhali cwa a’di iminu o bwa mmokar jan ṯal ’de/ mmoyuḵa yuḵ mo tani ayim ki bu’th maman cwa mo dhali shwa a’di, dhali ayim si’da/ ki c̱iki a’di ka kaṯẖim piti mo, dhali a’di shwaki’d mo. 7 Dhali yan’ko’d uni su/ ḵa’dkunu em buni mo, dhali uni su/ mishki mo mo ki uni ’ko ki is ’te/ mo, dhali uni ki sho ’cemena p̱u/ mmonṯal ’de/ mo dhali uni ki uḵa romp̱a/ ’peni ’cemena p̱u/ gom is buni mo.

8 Dhali uni ciḵki is gi Tap̱a Arumgimis mmoyakina a’di e bwam ma goŋ e mom’pimpili/ jin ’thup̱ ma tee she/ mo, dhali wathiŋ gwaṯẖ dhali ash uni bagki is buni ’peni buŋ’kus gi Tap̱a Arumgimis mo e bwanycwa gi bwaman gi bwaagoŋ mo. 9 Hili Tap̱a Arumgimis yuḵki wathi/ mo dhali o a’di gwo mo ki: /E dini mana? 10 Dhali a’di ki thoḵ gwo mo ki: Aha/ ciḵa is jin gwo /e e bwaman ma goŋ mo, dhali aha/ ḵo/kina is mo, haali/ aha/ dina is ’te/ mo, dhali aha/ bagkina is pem mo. 11 A’di o gwo mo ki: Kaja iṯor /e gwo mo ki /e di is ’te/a? Ki /e ishwaki cwa jin ḵanka/ /e gwo mo ki: /E mini mii dhalku/ a’di ki shwa mo? 12 Dhali wathi/ ki o gwo mo ki: A’bom a’di jin c̱ikina /e mmonyaḵ c̱a’b ki aha/ mo tani ayim a’di ic̱iki aha/ maman cwa mo dhali aha/ shwakina a’di mo. 13 Dhali yan’ko’d Tap̱a Arumgimis ki owa ’bom gwo mo ki: Katinta sa/ jin miikina /e mo? Dhali a’bom ki thoḵ gwo mo ki: Tasha/ a’di imu’thki aha/ e mo dhali aha/ shwakina a’di mo. 14 Dhali Tap̱a Arumgimis ki o tasha/ gwo mo ki:

Haali/ gom miim pini jin miikina /e kansan tan mo tani

monyjeem pini boli’da ris to/e kun uḵu e ki shi/ mo

dhali ap̱owa ris to/e kun ’koni bwaasho ’baar mo.

Dhali ka bor pini mo tani /e mini para bora ’cesh mo,

dhali bu’da’cesh mina /e shwa mo

ka risa tee gi mondiki/em pini ’baar mo.

15 Aha/ mina kar mo jin dup̱u i bwaman /e mo dhala ’bom mo,

dhali e bwaman emen pini mo dhali emen ma yim mo.

A’di midi pwaṯẖ /e ’kup̱ pini mo

dhali /e mini ṯikina ṯiŋkilam piti ka ulmany mo.

16 Eya ’bom mo tani a’di ki o gwo mo ki:

Isa nyor dho’th pini gom uc̱i mo tani miga/ mar is kagahara gom /e mo.

/e mini dho’th uc̱i ki isa nyor i e mo,

hili bwam pini mini mii o ka kaṯẖim pini mo

dhali a’di midi ta tap̱a ap̱o/ /e mo.

17 Dhali a’di ki owa Aadam gwo mo ki:

Gom miim pini jin ciḵa /e ’twa/ gi ashim pini mo

dhali shwa cwa yansan jin ḵanka/ /e gwo mo ki: /E mini mii dhalku/ ki shwa a’di mo tani

mony’cesh jeenu mo gom /e mo be.

Aris to kun mina /e shwa mo tani uni mina /e gam ’peni mii jin mina /e ’kosha shir shir mo ka tee gi mondiki/em pini ’baar mo.

18 A’de/ dhala liṯ uni mini ’ka gom /e mo,

dhali /e mini shwa to kun sinu ’peni bunto mo.

19 /E mini shwa tonṯe/ ki jiṯi/ bwam/em pini mo

ntagi /e mini doḵ ki bu’da’cesh ka nyaŋ’ko’d,

haali/ ’peni bu’da’cesh mo tani /e bu’thkunu mo be.

/E ta bu’d gana/ mo,

dhali e bu’da’cesh mo tani /e mini doḵ ki a’di ka nyaŋ’ko’d mo.

20 Dhali wathi/ ki yuḵ ash gway ka Hawwa mo, a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ki: To jin di’d ki e mo, haali/ ayim ta’da ata’da ma ris to ’baar kun ’kon ki e mo. 21 Dhali Tap̱a Arumgimis ki uḵ ka Aadam dhali gom ashim piti burrinye/ ’pena yi’c mo, dhali hi’thki uni i is mo.

22 Dhali yan’ko’d Tap̱a Arumgimis ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, wathi/ a’di wakina e ki jan ṯal ’dem bana mo, mmomish jin ’boro’d dhali jin ta thus ki thus mo. Dhali shwane/ isi ciki/ ki a’di midi kar me’d piti dhali bu’th cwa gi mondiki/e si’da/ mo dhali shwa a’di mo dhali a’di midi c̱a’b ki e ki sule/ sule/ mo. 23 Dhali gom gwo gi wakan mo tani Tap̱a Arumgimis ki kar a’di ’pen ka pije/ ’peni bwaagoŋ ma Idin mo, mmoya ḵora ’cesh ki me’d piti mo ’peni mo jin bu’thkunu a’di ’peni cine/ mo. 24 A’di ki ur wathi/ ka pije/ mo dhali e mom’pesho’k gi bwaagoŋ ma Idin mo tani a’di ki dhu karubiim kun ta iman’doyu gwo mo dhali gandal jin kaaka jin shwa’d ki o’d ki bar bar mo a’di jin ṯu’kki’d ki washar washar ’ban kuku/ mo, mmoji bway gi maman cwa jin di ki e mo.

4

1 Dhala Aadam mishki’da Hawwa jin ta ash mo, dhali ayim bwaaki’d mo dhali dhodha Kayiin mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ gamkina a’ciŋgwaṯẖ ki mowoṯẖ gi Tap̱a mo. 2 Dhali doḵ/e ayim dho’thki’da kam piti jin yuḵu gway ka Habiil mo. Dhala Habiil ta’da manhil ḵa’bal mo dhala Kayiin ta’da manḵora ’cesh mo. 3 Dhali ki eŋ kamu/ mo tani Kayiin a’di ki ’doyi maman to kun sinu eya ’cesh mo mmoc̱i ki Tap̱a mo, 4 dhala Habiil a’di ki ’doyi ushi ḵa’bal kun tana bwanyara/ mo ’pena ma’diny ḵa’bal piti mo dhali ’peni unim buni kun ’thiḵa’thiḵ ki tuntum tuntum mo. Dhali Tap̱a ki c̱iya hirdhe/ gom to ma Habiil jin c̱ina a’di ki me’d mo, 5 hili goma Kayiin dhali tom piti kun c̱ina a’di ki me’d mo tani a’di diki c̱iya hirdhe/ mo be. Wakan a’di shwakin ma Kayiina nyor kagahara mo dhali jis/em piti bushura/ bushur mo. 6 Dhali Tap̱a ki owa Kayiin gwo mo ki: Atinta shwana /e anyor kan mo dhali atinta ’bushurkina jis/em pini ki ’bushur kan mo? 7 Waḵki/ /e mini mii ki ’bore/ mo tani a/e minu diki mish bu’th mowa? Dhali waḵki/ /e diki mii ki ’bore/ mo tani miinthus a’di wup̱ki’d e ’twaŋkal gu’b mo. A’di ona bwa ki /e mo, hili /e mini mii ta tap̱a ap̱o/ a’di mo.

8 Kayiin ki owa Habiil gwo jin ta’da kam piti mo ki: Dhalki ana iina ka pije/ e bwam bunto mo. Dhali ki uni ’kokin e bwam bunto mo tani aKayiin cuki mis ap̱owa kam piti jin ta’da Habiil mo dhali ’kosh a’di jwa mo. 9 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki owa Kayiin gwo mo ki: Mana Habiil jin ta’da kam pini mo? A’di ki o gwo mo ki: Mishgaa? Aha/ tana manhila kam pema? 10 Dhali Tap̱a ki o gwo mo ki: Atinta miikina /e? ’Twa/ ma bas ma kam pini a’di gwoki’d ’twa/ i aha/ ’pena ’cesh mo. 11 Dhali shwane/ /e jeekunu ’pena ’cesh mo, a’di jin ḵa’dki ’twa/ mo mmolosa bas ma kam pini ’peni me’d pini mo. 12 Ki /e mini ḵora ’cesh mo tani a’di midi doḵ/e dho’th to kagahara gom /e ’peni mom’bi’th is piti mo yisa. /E mini ta jwa ki jwa mo dhali ya yany c̱a/ e mony’ceshi ’baar mo. 13 Kayiin ki o Tap̱a gwo mo ki: Miim pem jin di aha/ ’ba/ a’di caaca gom aha/ mmoḵal mo. 14 Hili mo mo ma, /e urki aha/ ka pije/ ka cim yansan mo ’pena ’cesh mo. Dhali ’peni jis/em pini mo tani aha/ minu bag mo, dhali aha/ mina ta jwa ki jwa mo dhali ya yany c̱a/ e mony’cesh mo dhali ma a’diyin jin midi gam aha/ mo tani midi ’kosh aha/ jwa mo. 15 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki o a’di gwo mo ki: Midi wakan yisa. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’kosha Kayiin jwa mo tani mori’c midi di ap̱o/ a’di me’di pesu/ mo. Dhali Tap̱a ki c̱iya Kayiin jamas mo, isi ciki/ ki a’din ’de/ yin jin midi ya ap̱o/ a’di midi diki ’kosh a’di jwa mo. 16 Dhali yan’ko’da Kayiin yaki’d ka pije/ ’peni buŋ’kus gi Tap̱a mo dhali c̱a’b e mony’cesh gi Pa Nud mo, e mom’pesho’k ma Idin mo.

17 Dhala Kayiin mishki’da ’bom piti mo dhali ayim bwaaki’d mo dhali dhodha Hanuuk mo. Dhali a’di nyaŋki dhan ’peŋkuman bampa/ mo dhali yuḵ ’peŋkuman bampa/ gway mmobaṯẖ gway gi ya/m piti ka Hanuuk i’ko’d mo. 18 Dhali Hanuuk dho’th ya/ jin yuḵu ka Irad mo. Dhala Irad ta’da baba ma Mahuya/iil mo dhala Mahuya/iil ta’da baba ma Matusha/iil mo dhala Matusha/iil ta’da baba ma Laamak mo. 19 Dhala Laamak ki mash up̱i su/ mmota i/ash mo. Dhali gway jan ’de/ mo tani yuḵu ka Aadah dhali gway ka kamu/ yuḵu ka Sillah mo. 20 Aadah a’di dho’thki’da Yabal mo. A’di ta’da baba gi uni gwansan kun ’kon e gu’b burrinye/ dhali ta gi to/e mo. 21 Dhali gway ma kam piti yuḵu gway ka Yubal. A’di ta’da baba gi uni gwansan kun p̱ikina dheŋdhenye/ kun ’kon ma shu/i pesu/ mo dhala baraŋku/ mo. 22 Dhala Sillah dho’thki’da Tubalkayiin mo. A’di ta’da mandor to kun kaaka mo dhali gurany mo dhali toŋḵuthu’d mo. Dhali ’bwaham ma Tubalkayiin yuḵu gway ka Naama mo.

23 Dhala Laamak ki o up̱ gwo mo ki:

Aadah dhala Sillah, ciḵi gwo ’peni ’twam pem mo.

Um kun ta up̱ ma Laamak mo tani ciḵi gwo jin miga/ o mo:

Aha/ ’koshkina wathi/ jin ’koshki aha/ mmotaḵ jama/ mo,

wathi/ jin ta dhuru’c jin ’koshki aha/ mo.

24 Waḵka Kayiin ri’ckunu me’di pesu/ mo tani

ka jiŋ gana/ si’da/ Laamak minu ri’c me’di iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka pesu/ mo.

25 Dhala Aadam mishki’da ’bom piti doḵ/e mo, dhali ayim dho’thki’da ’ci jin ta ya/ mo dhali yuḵ a’di gway ka Shiiṯ mo, haala yim o gwo mo ki: Arumgimis karki aha/ ’pen ka pije/ mmodhodha ’ciŋ kamu/ mmodhalka Habiil e i is mo, haala Kayiin ’koshki a’di jwa mo. 26 Dhala Shiiṯ si’da/ ta’dki ya/ jin dho’thkina a’di mo dhali a’di ki yuḵ a’di gway ka Anuush mo. Dhali ka tee c̱aan mo tani ’kwani ṯelki mii ’pen mo mmoko ’twa/ ap̱o/ Tap̱a mo.

5

1 A’di ta’da warka/ ma nyaḵum yil gi uc̱i ma Aadam mo. Ka Arumgimis ki uḵ wathimpa en’thi/ mo tani a’di ki uḵ a’di mmowa e ka Arumgimis mo. 2 Wathiŋ gwaṯẖ dhali wathim ’bomi a’di ki uḵ uni mo dhali a’di ki ’bor uni mii mo dhali a’di ki yuḵ uni gway ki ’kwani en’thi/ mo me’d jin uḵkina a’di uni mo. 3 Ka Aadam c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ipe’de/ i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba gom ya/m piti jin wakina e ki a’di mo, mmobu’thkina a’di isi jamas piti mo, dhali yuḵ a’di gway ka Shiiṯ mo. 4 Atee kun din ma Aadam ’ko’di a’di taki’da baba goma Shiiṯ mo tani a’di ’kokina yili iss ’kwanimpa i/iss su/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 5 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Aadam ki e mo tani a’di ta yil kun ta iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ipe’de/ i’ce’dka ’kume’d mo, dhali a’di wuki’d mo.

6 Dhala Shiiṯ c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka mudhe’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Anuush mo. 7 Dhala Shiiṯ c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Anuush mo ka yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dka pesu/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 8 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Shiiṯ ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

9 Ka Anuush c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa idoŋon i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Kinan mo. 10 Anuush c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Kinan mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dka ḵarpa’c mo dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 11 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Anuush ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka mudhe’d ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

12 Ka Kinan c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Mahlal/iil mo. 13 Dhala Kinan c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Mahlal/iil mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss su/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 14 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Kinan ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka ’kume’da ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

15 Ka Mahlal/iil c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka mudhe’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Yarid mo. 16 Dhala Mahlal/iil c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Yarid mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dka iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka ’kume’da ap̱o/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 17 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Mahlal/iil ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa idoŋon i’ce’dka ḵarpa’c ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

18 Ka Yarid c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ipekwara i’ce’dka su/ mo tani a’di warki’d ka baba ma Aḵnuuḵ mo. 19 Dhala Yarid c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Aḵnuuḵ mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss su/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 20 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Yarid ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ipekwara i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

21 Ka Aḵnuuḵ c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka mudhe’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Maṯushaalah mo. 22 Aḵnuuḵ nyaḵ ya ka Arumgimis mo ’ko’di dho’th ma Maṯushaalah mo ki yili iss ’kwanimpa ḵarpa’c mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 23 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Aḵnuuḵ ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa ḵarpa’c i’ce’dki iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka mudhe’d ap̱o/ mo. 24 Aḵnuuḵ a’di nyaḵki ya ka Arumgimis mo, dhali a’di dinuki gam mo haali/ Arumgimis suski a’di mo be.

25 Ka Maṯushaalah c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ipedoŋon i’ce’dka pesu/ mo tani a’di warki’d ka baba ma Laamak mo. 26 Dhala Maṯushaalah c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Laamak mo ka yili iss ’kwanimpa i/iss su/ aṯẖ ’de/ i’ce’dka su/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 27 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Maṯushaalah ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ipekwara i’ce’dka pedoŋon ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

28 Ka Laamak c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ipedoŋon i’ce’dka su/ mo tani a’di warki’d ka baba gi ya/ mo 29 dhali a’di ki yuḵ a’di gway ka Nuuh mo mmo/o gwo mo ki: ’Pena ’cesh jin jeekina Tap̱a mo tani jan ’de/ yansansan a’di midi ḵal ana mo jin minu raḵ ana is ka ’cesh mo ’peni miin tom bana mo dhali ’peni miin tom bana jin ’kosha ana ki me’d bana ki ṯu/ul ṯu/ul ki is jin wu ana e mo. 30 Dhala Laamak c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Nuuh mo ka yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ipedoŋon i’ce’dka ḵarpa’c ap̱o/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo. 31 Dhali wakan arisa tee kun c̱a’bkin ma Laamak ki e mo tani ’kona yili iss ’kwanimpa i/iss su/ aṯẖ iss su/ i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka pesu/ ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

32 Ka Nuuh taki’d ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Saam dhala Haam dhala Yap̱aṯẖ mo.

6

1 Ki ’kwani ṯelki mii ’pen mmomar is mo ap̱o/ bwam/e ga ’cesh mo dhali ’bwa/m buni dho’thkunu uni mo ṯani 2 iya/ ma Arumgimis mo uni p̱arki i’bwa/ gi ’kwani e mo ki uni ’bora’bor mo dhali uni ki mash uni mo mmota i/ash mo me’d jin kwanykina uni uni wakan mo. 3 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki o gwo mo ki: Shi/in pem midi diki malas ’kwani ki sule/ sule/ mo haali/ a’di ta buŋgwar is mo, hili ateem piti midi ta yili iss ’kwanimpa ipe’de/ mo. 4 Dhan ḵampar ’kwani uni ’kokin e mony’cesh ka tee gwansan mo dhali uni ’koni ’ko’d si’da/ mo me’d jin p̱u’dkina iya/ ma Arumgimis e i’bwa/ gi ’kwani mo dhali uni dho’thki uni uc̱i mo. Uni gwansan ita ’kwani kun c̱a’bki dem dem ’peni kadhamo/ mo dhali kun tora gway ḵarash mo.

5 Tap̱a p̱arki tonthus e kun miikina ’kwani caaca kagahara e mony’cesh mo dhali misha ris gwalal buni kun kulumkina uni eya dum buni mo ta jasi tonthus ki sule/ sule/ mo. 6 Dhali Tap̱a ḵalki bwan diṯi’d mo ki a’di uḵki ’kwani e mony’cesh mo dhali a’di jwakaṯki a’di adum piti mo. 7 Wakan Tap̱a a’di ki o gwo mo ki: Aha/ mina dhi’th ’kwani sho’k mo uni kun uḵka/ ’peni bwam/e ga ’cesh mo, ’kwanimpa en’thi/ dhali tombwaasho dhali to kun parana ’cesh dhali ’dii kun p̱en e mis mo haali/ aha/ diṯa bwa mo ki aha/ i/uḵkina uni mo. 8 Hili Nuuh gamki’da ’the e e gi Tap̱a mo.

9 Uni gwansan itana nyaḵum yil ma Nuuh mo. Nuuh a’di ita wathiŋ ḵar/e mo, dar gi mii ’ba/ e nyaḵum yil gi ’kwanim piti mo. Nuuh nyaḵ ya ka Arumgimis mo. 10 Dhala Nuuh ta gi iya/ ikwara mo: Saam dhala Haam dhala Yap̱aṯẖ mo.

11 Hili mony’cesh a’di p̱u/ki’d e bwam/e ma Arumgimis mo dhali mony’cesh ’tu’dkunu ki piny piny ki mo jin bujurkunuwa bujur mo. 12 Dhali Arumgimis mishki mony’cesh mo dhali hili mo mo ma, a’di p̱u/ki’d mo haali/ aris buŋgwar isi ’baar p̱u/ki uni isiny cine/ mo e bway buni jin iina uni ap̱o/ mony’cesh mo. 13 Dhali Arumgimis ki owa Nuuh gwo mo ki: Aha/ ḵara/ dina gwo ibwa mo ba/ mmodaḵa ris buŋgwar is ’kup̱ mo haali/ mony’cesh a’di ’tu’dkunu ki piny piny ki mo ma bujur gi uni mo. Hili mo mo ma, aha/ mina ’ce’d uni sho’k nyaḵki mony’ceshi lu/ mo. 14 Uḵi /e is pini adhana ḵur yi’de/ ’pena cwa jin wana e ki ṯu’b mo dhali /e mini thoson bwaŋ gu’b e bwaman ma ḵur mo dhali /e mini gwa’c a’di bwaman dhali ’ko’d gwar ka ’cesh jin deḵadeḵ jin ta’da jillo mo. 15 Mii a’dihe/ be jin mina /e uḵ a’di mo. Aluc̱ ma ḵur midi ta gula iss ’kwanimpa ḵarpa’c mo dhali beem piti midi ta iss ’kwanimpa isu/ i’ce’dka ’kume’d mo ki gulam piti mo dhali tur piti midi ta iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo ki gulam piti mo. 16 Nyaŋa ḵur ’kup̱an mo dhali ’baari a’di mo ntagi gulam piti ’kup̱ mo dhali /e mini kar ’twaŋkal goma ḵur si’da/ e em bwaman piti mo dhali uḵi a’di ki dhunya/ dhunya/ ka maḵamp̱o/ mo ka p̱o/i kwara mo. 17 Haali/ hili mo mo ma aha/ mina hasha gannu/ yi’de/ ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo mmo’ce’da ris buŋgwar is sho’k mo uni gun shi/irin moŋ’koki/e ’peni bwaŋ’kwariny momis mo. Aris to ’baar mo kun ’kon e mony’cesh mo tani mini wu mo. 18 Hili aha/ mina ṯel gwom pem jin gamka/ me’d nyaḵki /e sho’k mo dhali /e mini cic̱ bwaa ḵur mo /e dhali iya/m pini dhali ashin dhali up̱ gi iya/m pini nyaḵki /e mo. 19 Dhali ’peni aris to kun ’ko ki e kun ta shuman is mo tani /e mini ’doyi uni ka susu/ susu/ aris uni kun ’kona e ki she/ ki she/ mo e bwaa ḵur mo mmodhu uni ki e nyaḵki /e mo uni gun ta gwasan dhali kuman mo. 20 ’Pena ris ’dii isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki e kuku/ mo, dhali ’pena ris to/e mo isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki e kuku/ mo, ’pena ris to kun parana ’cesh mo isi ki em buni kun ’ko uni ki she/ ki e kuku/ mo, ka susu/ susu/ uni mini nyaḵ ii ki /e mo ki /e mini dhu uni ki e mo. 21 Wakan /e mini ḵala ris tonṯe/ ’baar kun ’kona e ki she/ ki she/ uni kun shwanu mo, dhali dhuyi uni themes mo, dhali a’di midi ta tonṯe/ jin minu mii ki /e mmoshwa mo dhali gom uni mo. 22 Nuuh miiki mii yansan mo. A’di miiki’da ris gwo kun ḵankin ma Arumgimis a’di mo be.

7

1 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki owa Nuuh gwo mo ki: Yaku/ bwaa ḵur mo, /e dhala risa waḵ gi gu’b pini mo, haali/ aha/ misha ki /e ta wathiŋ ḵar/e ibwambori aha/ ki nyaḵum yil gi ’kwani gwansan mo. 2 Susi nyaḵki /e to/e kun ’koni pesu/ ka pesu/ pesu/ mo kun mishu shum ’ka mo, kun ta gwasan dhali kuman buni mo, dhali to/eŋ kamu/ si’da/ kun molu shum ’ka mo, arasan dhali kuman mo, 3 dhali ’dii kun ’koni pesu/ ka pesu/ pesu/ mo kun p̱en e mis si’da/ mo, rasan dhali kuman mo, mmodhu uni ki e ki jamas buni ki she/ ki she/ e bwam/e gi mony’ceshi ’baar mo. 4 Haali/ ka cim pesu/ mo tani aha/ mina hasha sho’k ap̱o/ mony’cesh mo acim ma iss su/ montee mo dhali acim ma iss su/ mon’thiny mo. Dhali aris to/e ’baar mo kun ’kon ki e mo kun uḵka/ mo tani aha/ mina ḵal uni sho’k ka pije/ ’peni bwam/e ga ’cesh mo. 5 Dhala Nuuh a’di mii’da ris to kun ḵana Tap̱a a’di mo.

6 Dhala Nuuh ’koni yil iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa i’kume’d mo me’d jin p̱u’dkin ma gannu/ yi’de/ ap̱o/ mony’cesh mo. 7 Dhala Nuuh dhali iya/m piti dhali ash dhali i/ash gi iya/m piti nyaḵki a’di mo tani uni iikin e bwaa ḵur mo mmoye ’pena gannu/ yi’de/ mo. 8 To/e kun mishu shum ’ka mo dhali to/e kun molu shum ’ka mo, dhali ’dii mo dhala ris to kun parana ’cesh mo 9 ka susu/ susu/ mo, gwasan dhali kuman mo, iikin e bwam ma ḵur nyaḵka Nuuh mo me’d gwo jin ḵankin ma Arumgimisa Nuuh mo. 10 Dhali ’ko’da cim pesu/ thimkin mo tani agannu/ yi’de/ p̱u’dki’da p̱o/ mony’cesh mo.

11 Ka yil iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa i’kume’d jin ta yil mondiki/e ma Nuuh mo tani, ka ppe jiŋ ’ko’d mo jin ta’da cim ’kume’d i’ce’dka pesu/ ma appe mo, dhali ka cim c̱aan mo tani aris yi’de/ kun kasha e ’peni jisa ’kulga/ uni ’twaḵkin mo dhali campur gi momis a’di ḵa’dkunu ’twa/ mo. 12 Dhala sho’k wolki ’twa/a p̱o/ mony’cesh ka cim iss su/ montee mo dhali ka cim iss su/ mon’thiny mo. 13 Dhali ka tenteŋ gana/ yan mo tani Nuuh dhali iya/m piti jin ta’da Saam dhala Haam dhala Yap̱aṯẖ dhali asha Nuuh dhali up̱ gi iya/m piti kun ’koni kwara nyaḵki cic̱ ki uni e bwam ma ḵur mo, 14 uni dhali aris tombwaasho ’baar mo isi ki jamas buni ki she/ ki she/ mo, dhali aris bip̱ mo isi ki jamas buni ki she/ ki she/ mo, dhali aris to jin parkin mo kun parana ’cesh mo isi ki jamas buni ki she/ ki she/ mo, dhali aris ’dii ’baar mo isi ki jamas buni ki she/ ki she/ mo, aris ’dii ka warom buni ki she/ ki she/ mo. 15 Uni iikin nyaḵka Nuuh e bwam ma ḵur mo, ka susu/ susu/ mo, aris to kun ta ga shuman is mo e uni kun p̱inu shush buni mmo’ko ki e mo. 16 Dhali uni gwansan kun ta gwasan mo dhali kuman mo kun ta shuman isi ’baar mo, uni cic̱kin mo me’d gwo jin ḵankin ma Arumgimis a’di mo. Dhali Arumgimis ki mu’thki a’diya campur mo.

17 Agannu/ yi’de/ a’di ṯikirki’d ka cim iss su/ ap̱o/ mony’cesh mo dhali yi’de/ marki is mo dhali a’di ki ’deka ḵur mo dhali a’di ki cu mo mmobola ’cesh ka p̱o/ mo. 18 Dhali yi’de/ a’di p̱iki mii e mo dhali mar is kagahara ap̱o/ mony’cesh mo dhali aḵur a’di hashki’d e ’kup̱an yi’de/ mo. 19 Dhali yi’de/ a’di p̱iki mii e ki mo ma dem dem mo ap̱o/ mony’cesh wakan mo, dhali aris wosha turga/ kun ’kokin e bwaŋ’kwariny momis mo tani uni hac̱kina yi’de/ ki ’peny ’ce i e mo. 20 Dhali yi’de/ p̱iki mii e mo ap̱owa ris wosha turga/ mo mmolos uni mo ki eŋgula kun ’koni ḵarpa’c ki ’kul piti mo. 21 Dhali aris buŋgwar is wukin mo dhali to kun ’koni mmoḵal ya ap̱o/ mony’cesh mo, ’dii dhali bip̱ dhali tombwaasho, dhali aris to kun tana ris kun yan ka ŋul ’kup̱ kun ’kona p̱o/ mony’cesh mo dhali aris ’kwani ’baar mo, 22 aris to kun ’kon eya ’cesh jin ḵuthaḵu’th mo kun p̱inu shush buni mmo’ko ki e mo tani uni wukin mo be. 23 A’di ḵalki’da ris to ’baar mo sho’k ka pije/ mo kun ’kon ki e ’peni bwam/e ga ’cesh mo, ’kwani dhali to/e dhali to kun parana ’cesh mo dhali ’dii kun p̱en e momis mo tani uni iḵalkina a’di sho’k ka pije/ ’peni mony’cesh mo. Jasa Nuuh a’di ’de/ idhalkunu mo dhali uni gwansan kun nyaḵ ’ko ki a’di eya ḵur mo. 24 Dhali yi’de/ p̱iki mii e ap̱o/ mony’cesh mo ka tee iss ’kwanimpa ipesu/ i’ce’dka ’kume’d mo.

8

1 Hili Arumgimis kaki’da Nuuh e mo dhala ris tombwaasho mo dhala ris to/e mo kun nyaḵ ’ko ki a’di e bwam ma ḵur mo. Dhali Arumgimis ki uḵ dhan ’tham mmoposha p̱o/ mony’cesh mo dhali yi’de/ a’di guki’da wuuy mo. 2 Yi’de/ kun kasha e ’peni mo kun ’kula’kul mo dhala campur gi momis mo tani uni mu’thkunu mo dhala sho’k ’peni momis a’di guki ’twa/ mo, 3 dhali yi’de/ cunycumki’d ka ’cesh mo ’pena ’cesh ki sule/ sule/ mo. Dhali ka cim iss ’kwanimpa ipesu/ i’ce’dka ’kume’d thimin mo tani yi’de/ a’di mara’d ma ap̱o/ mo. 4 Dhali ka appe ’kup̱i pesu/ mo dhali ka cim ’kume’d i’ce’dka pesu/ jin ta jama/ appe mo tani aḵur a’di p̱u’dki’da p̱o/ ’kuwosha turga/ kun yuḵu gway ka Ararath dhali rep̱ mo. 5 Dhali yi’de/ di’di mmoṯikir mmomara’d is mo ntaga ppe ’koni ’kup̱i ’kume’d mo, dhali ka appe ’koni ’kup̱i ’kume’d mo tani a’di jin ta’da tee jin ṯwa/a/ ka appe mo tani ’kup̱an dhan wosha turga/ uni p̱arkunu e mo.

6 Dhali ’ko’da cim iss ’kwanimpa su/ ’baarki’d mo tani Nuuh ’ce’dki’da shubbaak ma ḵur mo a’di jin uḵkina a’di mo. 7 Dhali a’di ki hasha waraŋgwaḵ mo, dhali a’di wukurki’d ntagi yi’de/ ḵu’thki’d ’peni mony’cesh mo. 8 Dhali yan’ko’d a’di ki hasha gurko/ ’peni a’di mo mmop̱ar mo e mo waḵki/ yi’de/ midi gu ka wuuy ’peni bwam/e ga ’cesh mo. 9 Hili gurko/ diki gam moŋkamu/ jin mina a’di kar sho’k piti icine/ mo, dhala yim doḵki’d ka nyaŋ’ko’d e a’di e bwam ma ḵur mo haali/ yi’de/ di’d naskina/ e bwam/e gi mony’ceshi ’baar mo. Wakan a’di ki kar me’d piti mo dhali budha yim mo dhali susa yim bway bwam ma ḵur nyaḵki a’di mo. 10 A’di c̱orki’da cim pesuŋ kamu/ doḵ/e mo dhali a’di ki hash gurko/ ka pije/ ’peni bwam ma ḵur doḵ/e mo. 11 Dhali gurko/ p̱u’dki’d ka nyaŋ’ko’d i a’di mom’pimpili/ mo dhali hili mo mo ma, ayim ḵalki’d e ’twam piti ’cemen jip̱i/ cwa seṯuun jin ta’da go’d go’d mo jin daḵa ’ciṯẖkunu ki she/ mo. Wakana Nuuh a’di mishki mo mo ki yi’de/ a’di guki’da wuuy ’peni mony’cesh mo. 12 Dhali yan’ko’d a’di c̱orki’da cim pesuŋ kamu/ mo, dhali a’di hash gurko/ mo, dhala yim yaki’d mo dhali diki doḵu/ ka nyaŋ’ko’d i a’di mo.

13 Ka yil iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dka ’de/ mo, dhali ka appe jin ṯwa/a/ dhali ka cim ’de/ ka appe mo, yi’de/ a’di ḵu’thki’d ’peni mony’cesh mo dhala Nuuh a’di ’ceeki’da ḵur ’kup̱ mo dhali a’di ki p̱ar mo e mo dhali hili mo mo ma, bwam/e ga ’cesh a’di pupura/ pupur mo. 14 Dhali ka appe kun ’kon ma p̱o/i su/ mo ka cim iss ’de/ i’ce’dka pesu/ ka appe mo tani mony’cesh a’di pupuri’di ’baar mo. 15 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki owa Nuuh gwo mo ki: 16 Yaku/ ka pije/ ’peni bwam ma ḵur mo, /e dhali ashin mo dhali iya/m pini mo dhali up̱ gi iya/m pini nyaḵki /e mo. 17 ’Doyi aris to kun ’kon ki e nyaḵki /e mo uni gun ta to ki shuman isi ’baar mo, aris ’dii dhali to/e dhali aris to kun paran mo kun paran e mony’cesh mo ki uni mini c̱is ka enthus ap̱o/ mony’cesh mo ki uni mini dho’th maman dhali mar is ap̱o/ mony’cesh mo. 18 Wakana Nuuh yaki’d ka pije/ mo dhali iya/m piti mo dhali ash mo dhali up̱ gi iya/ nyaḵki a’di mo. 19 Dhali aris tombwaasho mo dhali aris to kun parana ’cesh mo dhali aris ’dii mo dhali aris to kun ḵalki ya ap̱o/ mony’cesh mo, iikin ka pije/ ka waḵ buni ki she/ ki she/ ’peni bwam ma ḵur mo.

20 Dhali yan’ko’da Nuuh ki nyaŋa gwaṯa/ mmomiiya bas gom Tap̱a mo dhali a’di ki bu’th to/e kun dheleladhelel mo ’pena ris tiya mo dhali ’dii kun dheleladhelel mo ’pena ris tiya mo dhali a’di ki c̱i to kun ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas eya gwaṯa/ mo. 21 Dhali ki Tap̱a cic̱ki’da shim jin c̱iiyi mo ki c̱ii jin ’bor a’di bwa mo tani Tap̱a o gwo eya dum piti mo ki: Aha/ mina diki doḵ/e jee a’cesh mo gom ’kwani ki sule/ mo haali/ gwalal buni kun kulumkina uni gwo ibwa ta thus ki thus ’peni dhuru’c buni mo. Aha/ si’dayi mina diki ’ce’da ris to sho’k doḵ/e ki sule/ mo kun ’kon ki e kun uḵu mo me’d jin miikika/ mo. 22 Ki mony’cesh diki’d mo tani mo jin sinu aḵa’bany to dhali mo jin ’ciṯẖu/ to uni ’kokin mo, dhali mon’thup̱u’d dhali mom’batha’d, dhali moyurantee dhali mondiṯ mo, dhali montee dhali mon’thiny uni mol daḵ ki sule/ sule/ mo.

9

1 Dhali Arumgimis ki ’bora Nuuh mii mo dhali iya/m piti mo dhali o uni gwo mo ki: Dhodhi maman mo dhali mari is mo dhali ’tu’di mony’cesh mo. 2 Dhali um mina to/e ḵo/ mo dhali um mina to/e dee ki bir bir mmo’cuḵi ’kup̱ mo, aris to/e kun ’kon e mony’cesh mo dhali aris ’dii kun p̱en e momis mo dhali aris to kun parana ’cesh mo dhali aris to yi’de/ kun ’koni bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo. E me’d bum mo tani uni c̱ikunu um mo. 3 Aris to kun joc̱kin kun ’kon ki e mo tani uni mini ta tonṯe/ gom um mo, dhali me’d jin c̱ika/ um ton dhii/i’d mmosi mo tani aha/ mina c̱i um aris to ’baar mo. 4 Hili um mini mii dhalku/ ki ’ka to ka basi e mo, haala bas a’di ta mondiki/em piti mo. 5 Goma bas bum jin ’kona um ki e mo tani aha/ ka jiŋ gana/ aha/ mina ’theḵ gwo mo mmokara kar mo. ’Pena ris tombwaasho mo aha/ mina ’theḵ gwo mo dhali ’peni ’kwani mo. Dhali ’peni aris ’kwani kun ta ikam mo tani aha/ mina ’theḵ gwo gom mondiki/e gi wathi/ mo. 6 A’diyin jin midi ’kosh wathi/ jwa mo mmogac̱a bas piti a’cesh mo tani abas piti gara/ mina ’kwani gac̱a ’cesh mo, haali/ Arumgimis ki uḵ wathi/ ki jamas pitiŋ gana/ mo. 7 Dhali um mini dho’th maman dhali mar is mo, ki um mini ḵala dho’th ka enthus mo dhali mara mar is kagahara i mony’cesh nycine/ mo.

8 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki owa Nuuh dhali iya/ kun nyaḵ ’ko ki a’di gwo mo ki: 9 Hili mo mo ma, aha/ ṯelkina gwom pem jin gamka/ me’d nyaḵki um mo dhali emen bum kun mini baṯẖ um ’ko’d mo 10 dhali aris to/e kun ’kon ki e kun uḵu mo kun nyaḵ ’ko ki um mo, ’dii dhali toŋkal, dhali tombwaasho kun nyaḵ ’ko ki um e mony’cesh me’d jin tana uni aris ka ris mmo/iiyu/ ’peni bwam ma ḵur mo. 11 Aha/ ṯelkina gwom pem jin gamka/ me’d nyaḵki um mo ki aris buŋgwar is gi ’kwani minu ’ce’d sho’k ka gannu/ yi’de/ doḵ/e yisa ki sule/ dhali mony’cesh yisa minu ’ce’d sho’k ka gannu/ yi’de/ doḵ/e yisa ki sule/ mo. 12 Dhali Arumgimis ki o gwo mo ki: A’di ta jamas mii gi gwom pem jin gamka/ me’d a’dihe/ mo, a’di jin miga/ gam me’d nyaḵki um mo dhali aris to/e kun uḵu mo kun nyaḵ ’ko ki um mo gom yilaŋkamu/ ma nyaḵum yil buni ’baar mo. 13 Aha/ karkina bwaam pem e bwam ma raḵ mo, dhali a’di midi ta jamas mii gi gwo jin gamka/ me’d ibwaman aha/ dhali mony’cesh mo. 14 Ki aha/ mina dhala raḵ mmo’ka ap̱o/ mony’cesh mo dhali ’kwani ki p̱ara bwaa e e bwam ma raḵ mo tani 15 aha/ mina ka gwom pem jin gamka/ me’d e mo jin karka/ ibwaman aha/ mo dhali um mo dhali aris to/e kun ’kon ki e mo kun ta shuman isi ’baar mo, dhali yi’de/ midi doḵ/e war ka gannu/ mmo’ce’da ris buŋgwar is sho’k mo yisa ki sule/. 16 Ka bwaa midi di e bwaman ma raḵ mo tani aha/ mina hil ap̱o/ a’di mo dhali ka gwo jin gamu me’d e jin di’d ki sule/ sule/ mo e bwaman ma Arumgimis mo dhali aris to/e kun ’kon ki e mo dhali aris buŋgwar is kun ’kon ap̱o/ mony’cesh mo. 17 Arumgimis ki owa Nuuh gwo mo ki: A’di ta jamas mii gi gwo jin gamka/ me’d mo, a’di jin miga/ ṯel sho’k ibwaman aha/ mo dhali aris buŋgwar is kun ’kon e mony’cesh mo.

18 Iya/ ma Nuuh kun iikin ka pije/ ’peni bwaman ma ḵur mo tani jan ’de/ yuḵu gway ka Saam mo, dhali jaŋ kamu/ yuḵu gway ka Haam mo dhali jaŋ kamu/ yuḵu gway ka Yap̱aṯẖ mo. Haam a’di ta’da baba ma Kanaan mo. 19 Uniŋ kwaraŋ gwansan mo tani ita iya/ ma Nuuh mo, dhali ’peni uni gwansan mo tani mony’cesh taki’d gi ’kwani mo.

20 Nuuh a’di ta wathin ṯal ’de/ jin ṯwa/a/ jin ḵorki’da ’cesh mo. A’di siki’da mura’th mo. 21 Dhali a’di ki p̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo, dhali a’di ’koshkunu ki a’di me’da su mo, dhali a’di ishki e gu’b burrinyem piti ki dar gi toŋ kamu/ mmokum is mo. 22 Dhala Haam jin ta’da ababa ma Kanaan mishki com mmodi is ’te/ mo dhali a’di ki ṯor ikam piti isu/ gwo mo uni kun ’kona pije/ mo. 23 Dhali yan’ko’d Saam dhala Yap̱aṯẖ uni ki bu’th burrinye/ mo, uni ki hi’th a’di ’kup̱a bim buni mmonṯal ’de/ mo dhali ii ka c̱iŋ’ko’d mo dhali kumki ababam buni is piti jin dina a’di is ’te/ mo, dhali bwam/em buni ṯu’kkina uni mo dhali uni ’koki p̱ar com e mmodina a’di is ’te/ mo. 24 Ka Nuuh merki e mo ’peni mom piti jin ’kosha yimana mura’th a’di mo dhali mish to jin miina a’di ya/ jin gwa’da’d a’di wakan mo tani 25 a’di o gwo mo ki:

Monyjee midi di goma Kanaan mo.

C̱iŋkina/ jin tanu mmota c̱iŋkina/ mo tani a’di imidi wakan gom ikam piti mo.

26 A’di si’da/ o gwo mo ki:

Mom’bor mii gi Tap̱a Arumgimis pem midi di goma Saam mo,

dhali dhalka Kanaan ta c̱iŋkinam piti mo.

27 Arumgimis dwaḵa Yap̱aṯẖ mo ma

dhali dhalki a’di c̱a’ba’d e gu’b burrinye/ ma Saam mo,

dhali dhalka Kanaan ta c̱iŋkinam piti mo.

28 Dhali ’ko’da gannu/ yi’de/ ’baarki’d mo tani Nuuh c̱a’bki’d ki e mo ki yili iss ’kwanimpa ḵarpa’c i’ce’dki iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d ap̱o/ mo. 29 Dhali arisa tee ma Nuuh kun c̱a’bkina a’di ki e mo tani uni ’koni iss ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ipesu/ i’ce’dka ’kume’d ap̱o/ mo, dhali a’di wuki’d mo.

10

1 Uni gwansan itana nyaḵum yil gi iya/ ma Nuuh mo uni gun ta Saam dhala Haam dhala Yap̱aṯẖ mo. Iya/ dho’thkunu uni mo ’ko’da gannu/ yi’de/ mo be.

2 Iya/ ma Yap̱aṯẖ: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Jumar mo, dhala Majuuj mo dhala Maday mo dhala Yawan mo dhala Ṯubal mo dhala Maashik mo dhala Ṯiras mo. 3 Dhali iya/ ma Jumar: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Ashkanaas mo, dhala Rip̱aṯẖ mo dhala Ṯujarmah mo. 4 Dhali iya/ ma Yawan: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Aliishah mo, dhala Tarshiish mo dhala Kittiim mo dhala Dudaniim mo. 5 ’Peni uni ’kwani gwansan kun ’kokin e yana gap̱ mo tani uni a’di ipeperkin mo be. Uni gwansan kun ta iya/ ma Yap̱aṯẖ mo kun ’kon e mony’cesh buni mo, uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki ’twam buni gun wala uni mo ka waḵ buni i’pen mo dhali ki kal buni ilu/ mo.

6 Iya/ ma Haam: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Kush mo, dhala Masir mo dhala P̱uth mo dhala Kanaan mo. 7 Dhali iya/ ma Kush: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Saba mo, dhala Hawiila mo dhala Sabtah mo dhala Raamah mo dhala Sabtaka mo. Dhali iya/ ma Raamah: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Shaba mo, dhala Dadaan mo. 8 Kush a’di warki’d ka baba ma Nimruud mo. A’di ta wathi/ en’thi/ jin ṯwa/a/ jin c̱a’bki dem dem e mony’cesh mo. 9 A’di ta wathi/ jin c̱a’bki dem dem mmopar ka yempa/ ibwambori Tap̱a mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di onu gwo mo ki: Wathi/ jin waga Nimruud jin c̱a’bki dem dem ibwambori Tap̱a mo. 10 Dhali monṯel ’pen gi ’peŋkuman bampam piti mo ta Pam Baabil mo dhali Pan Arak mo dhali Pa Akkad mo, aris uni ’baar mo ’kon e mony’cesh gi Pan Shinaar mo. 11 ’Peni mony’cesh c̱aan mo tani a’di yaki’d mo e Pa Ashshuur mo dhali nyaŋ Pa Ninawa mo dhali Pa Rahubuteer mo dhali Paŋ Kaalah mo 12 Dhali Pa Rasan ibwaman gi Pa Ninawa mo dhali gi Paŋ Kaalah mo, a’di jin ta ’peŋkuman bampa/ jin caaca mo. 13 Masir warki’d ka baba ma Ludim mo dhala Anamiim mo dhala Lahabiim mo dhala Nap̱tuhiim mo 14 dhala P̱atrusiim mo dhala Kasluhiim mo (uni i/iiyina ’Kwani gi Pa P̱ilisthiin ’peni cine/ mo) dhali Paŋ Kap̱turiim mo.

15 Kanaan warki’d ka baba ma Sidun mo a’di jin ta ya/m piti jin ṯwa/a/ mo, dhala Hiṯẖ mo 16 dhali ’Kwani gi Pa Yabuus mo dhali ’Kwani gi Pa Amuur mo dhali ’Kwani gi Pa Jirjaash mo 17 dhali ’Kwani gi Pa Hiwwi mo dhali ’Kwani gi Pa Argi mo dhali ’Kwani gi Pan Siin mo 18 dhali ’Kwani gi Pa Arwaad mo dhali ’Kwani gi Pan Samaar mo dhali ’Kwani gi Pa Hamaat mo. Dhali yan’ko’d mo tani awaḵ gi ’Kwani gi Paŋ Kanaan uni ihagaski mony’cesh ki lala’th mo. 19 Dhali mo gi ’Kwani gi Paŋ Kanaan p̱ar ’twa/ ki ribi/ ribi/ ’peni Pan Sidun e mo jin c̱utha a’di bway ’kup̱ ki Pany Jaraar ki si’d piti jin si’da a’di ntagi Paŋ Ghassa mo dhali ’peni mo jin c̱utha a’di bway ’kup̱ ki bway Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo dhali Pa Admah mo dhali Pa Sabuyiim ki si’d piti jin si’da a’di ntagi Pan Laasha/ mo. 20 Uni gwansan uni ta iya/ ma Haam mo ka waḵ buni i’pen mo dhali ki ’twam buni ilu/ mo dhali ki mony’cesh buni ilu/ mo dhali ki kal buni ilu/ mo be.

21 Dhali uc̱i dho’thkunu eya Saam si’da/ a’di jin taki’da baba gom uc̱i ma Aabir ’baar mo, a’di jin ta’da kam ma Yap̱aṯẖ jin ca’d mo. 22 Iya/ ma Saam: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Iilaam mo, dhala Ashshuur mo dhala Arp̱akshaad mo dhala Lud mo dhala Araam mo. 23 Dhali iya/ ma Araam: a’di jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Uus mo, dhala Hul mo dhala Jaaṯẖar mo dhala Mash mo. 24 Dhala Arp̱akshaad warki’d ka baba ma Shaalah mo dhala Shaalah warki’d ka baba ma Aabir mo. 25 Eya Aabir mo tani iya/ su/ dho’thkunu mo. Dhali jan ’de/ yuḵu gway ka P̱aalaj mo haali/ ka teem piti mo tani mony’cesh ḵwa/kunu bwa mo, dhala kam jin ta ’ko’d piti mo tani yuḵu gway ka Yagthaan mo. 26 Yagthaan warki’d ka baba ma Almudad mo dhala Shaalap̱ mo dhala Hadharmoot mo dhala Yaarah mo 27 dhala Haduraam mo dhala Usal mo dhala Diglah mo 28 dhala Uubal mo dhala Abimaayil mo dhala Shaba mo 29 dhala Up̱ir mo dhala Hawiila mo dhala Yubab mo. Aris uni gwansani ’baar mo tani uni ta iya/ ma Yagthaan mo. 30 Dhali mony’cesh jin ’kokina uni nycine/ mo tani a’di p̱arki ’twa/ ki ribi/ ribi/ mo ’peni Pa Misha mo e mo jin ta bway jin c̱u’thki ’twa/ ki Pan Sap̱aar ibampa/ ki paŋ ’kuwosh gi mom’pesho’k mo. 31 Uni gwansan ita iya/ ma Saam mo ka waḵ buni i’pen mo dhali ki ’twam buni gun wala uni ilu/ mo dhali ki mony’cesh buni ilu/ mo dhali ki kal buni ilu/ mo be.

32 Uni gwansan itana waḵ gi iya/ ma Nuuh mo isi gi gwom buni jin bele’thkunu mo dhali gom kal buni mo, dhali ’peni uni gwansan mo tani kal gi ’kwani uni ihagaski mony’cesh ki lala’th mo ’ko’da gannu/ yi’de/ mo be.

11

1 Dhali aris ’kwani ’baar mo kun ’koni mony’cesh mo tani uni ta gi jasi ’twan ’de/ jin wala uni kadhamo/ mo dhali ’twa/ yisa misha uni ki thatha/ thatha/ yisa. 2 Dhali me’d jin borkina ’kwani is mo e mom’pesho’k mo tani uni gamki mony’cesh jin ta’da thiṯẖin thiṯẖ mo e Pan Shinaar mo dhali uni ki ’ko nycine/ mo. 3 Dhali uni ki o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Iiyu/ bala dhalki ana uḵa je mo dhali ’thos uni mo ki ṯil ṯil mo. Dhali uni tan ga jeŋ gu’b ’peni wosh mo dhala dena ma sip̱ti mmorus to mo. 4 Dhali yan’ko’d uni ki o gwo mo ki: Iiyu/ mo dhalki ana nyaŋa dhan ’peŋkuman bampa/ gom is bana mo dhali gu’b jin turatur, a’di jin midi gu ’kup̱ piti gamki mis mo dhali dhalki ana ’kwara gwo gom is bana mo isi ciki/ ki ana ’konuki c̱eker bwa e bwam/e gi mony’ceshi ’baar mo. 5 Dhali Tap̱a a’di thulki’d ka ’cesh mo mmop̱ar ’peŋkuman bampa/ e mo dhali gu’ba turga/ yan mo a’di jin nyaŋkina iya/ gi ’kwani mo. 6 Dhali Tap̱a ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, uni ta ’kwani jin ṯala en ’de/ mo dhali uni ’baar mo wal ’twan ṯal ’de/ mo, dhali a’di ta jasi monṯel ’pen jin ṯwa/a/ mo a’di jin mina uni mii mo, dhali ma to yin jin mina uni o bwa mmomii mo tani a’di midi diki ta to jin midi p̱i uni e mo. 7 Iiyu/ mo dhali dhalki ana iina ka ’cesh mo dhali tuŋkur uni ’twa/ is mo ki uni mini ’koki mish ciḵ gwo ka gam ’kup̱ mo jin wala uni mo. 8 Wakan Tap̱a ki c̱eker uni bwa e mo ’baar mo ’peni mun ntagi bwam/e gi mony’ceshi ’baar mo, dhali uni dhalki ’peŋkuman bampa/ ’pen ki dar gi mo jin ’kona uni ki ’ka a’di ’kup̱ mo. 9 Wakan gway piti yuḵu gway ka Baabil mo haali/ Tap̱a tuŋkurki ’twa/ gi mony’ceshi ’baar mo is mo, dhali ’peni mun mo tani Tap̱a ki c̱eker uni bwa eya ris bwam/e gi mony’ceshi ’baar mo.

10 Uni gwansan uni ita emen ma Saam mo. Ka Saam ’kokina yil iss ’kwanimpa imudhe’d ka dhan piti mo tani a’di warki’d ka baba ma Arp̱akshaad mo ’ko’di yili su/ mo i’ko’di gannu/ yi’de/ mo. 11 Dhala Saam c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Arp̱akshaad mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

12 Ka Arp̱akshaad c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ḵarpa’c mo tani a’di warki’d ka baba ma Shaalah mo. 13 Dhala Arp̱akshaad c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Shaalah mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dka kwara mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

14 Ka Shaalah c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Aabir mo. 15 Dhala Shaalah c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Aabir mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dka kwara mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

16 Ka Aabir c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka doŋon ap̱o/ mo tani a’di warki’d ka baba ma P̱aalaj mo. 17 Dhala Aabir c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma P̱aalaj mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka ’kume’d ap̱o/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

18 Ka P̱aalaj c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Ra/u mo. 19 Dhala P̱aalaj c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Ra/u mo ki yili iss ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dka pedoŋon mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

20 Ka Ra/u c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo tani a’di warki’d ka baba ma Saruuj mo. 21 Dhala Ra/u c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Saruuj mo ki yili iss ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dka pesu/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

22 Ka Saruuj c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Nahur mo. 23 Dhala Saruuj c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Nahur mo ki yili iss ’kwanimpa i’kume’d mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

24 Ka Nahur c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’de/ i’ce’dka pedoŋon mo tani a’di warki’d ka baba ma Taarah mo. 25 Dhala Nahur c̱a’bki’d ki e mo ’ko’di dho’th ma Taarah mo ki yili iss ’kwanimpa ipe’de/ i/aṯẖ ’de/ mo, dhali a’di ta’dki iya/a tiya mo dhali i’bwa/a tiya mo.

26 Ka Taarah c̱a’bki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka ’kume’d mo tani a’di warki’d ka baba ma Abraam mo dhala Nahur mo dhala Haraan mo.

27 Dhali uni gwansan mo tani uni ita emen ma Taarah mo. Taarah a’di ta’da baba ma Abraam mo dhala Nahur mo dhala Haraan mo, dhala Haraan ta’da baba ma Luuth mo. 28 Haraan wuki’di ṯwa/a/ mo ki com ga Taarah mo eya ’cesh jin dho’thkunu a’di mo e Pa Ur ma Kaldaan mo. 29 Dhala Abraam dhala Nahur mashkin mo. Dhali asha Abraam yuḵu gway ka Saray, dhali gway gi asha Nahur yuḵu ka Milkah mo a’di jin ta ’bwa/ ma Haraan mo a’di jin ta com ga Milkah dhala Yiskah mo. 30 Dhala Saray a’di ta’da burum mo. Ayim ta ga ’ciŋ kamuwa?

31 Taarah ki susa Abraam jin ta ya/m piti mo dhala Luuth jin ta’da ’ci ma Haraan mo, jin tana a’di adhancom mo, dhala Saray jin ta’da mar piti mo, a’di jin ta ash gi ya/m piti jin ta’da Abraam mo, dhali uni iikin mo mmonṯal ’de/ mo ’peni Pa Ur ma Kaldaan mmo/ii e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo. Hili ki uni p̱u’dkin e Pan Haraan mo tani uni ki ’ko mo be. 32 Yil ma Taarah jin c̱a’bkina a’di ki e mo tani a’di ta yili iss ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dka mudhe’d mo, dhala Taarah wuki’d mo e Pan Haraan mo be.

12

1 Dhali Tap̱a ki owa Abraam gwo mo ki: Yaku/ mo ’peni bampam pini mo dhali ’peni ’kwani ma bas pini mo dhali ’peni ’kwani gi gu’b gi cim mo e mony’cesh jin miga/ ṯor /e mo. 2 Dhali aha/ mina kar /e mmota dhan kal caaca mo, dhali aha/ mina ’bor /e mii mo dhali kar gway pini ki ca mo, wakan ki /e mini ’bora ’bor mii mo be. 3 Aha/ mina ’bor uni gwansan mii gun ’bor /e mii mo dhali a’di jin midi jee /e mo tani aha/ si’da/ mina jee a’di mo, dhali gom /e mo tani arisa waḵ gi ’kwaniny’cesh mo tani minu ’bor mii mo be.

4 Wakan Abraam yaki’d mo, me’d gwo jin ṯorkina Tap̱a a’di mo dhala Luuth yaki’d nyaḵki a’di mo. Dhala Abraam ’kokini yili issi kwara i’ce’dka ḵarpa’c mo me’d jin yakina a’di ’peni Pan Haraan mo. 5 Dhala Abraam ki susa Saray jin ta ashim piti ilu/ mo dhali a’di ki susa Luuth jin ta’da ’ci ma kam mo, dhali aris tom buni kun tana uni mo uni gun tulkina uni is mo, dhali ’kwani kun gamkina uni e Pan Haraan. Dhali uni ’kakin ka ji sho’k ki bway Paŋ Kanaan mo. Ki uni p̱u’dkin e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo tani 6 Abraam yaki’d ki tur mo e mony’cesh gi bampa/ gi Pan Shakiim mo e dhan cwa jin wana e ka ’kwaṯṯan ma Murah mo. Ka cim c̱aan mo tani ’Kwani Kanaan uni ’kokin e mony’cesh c̱aan mo. 7 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki piya Abraam i is mo mmo/o gwo mo ki: E emen pini mo tani aha/ mina c̱i uni mony’cesh yansan mo. Wakan a’di ki nyaŋ agwaṯa/ jin miinuwa bas gom Tap̱a mo a’di jin piki a’di i is mo. 8 Yan’ko’d a’di ki thoṯẖ mo e ’kuwosha turga/ gi mom’pesho’k ki Pam Beeṯ/iil mo dhali a’di ki ṯel gu’b burrinyem piti mo. Pam Beeṯ/iil di’d ka bora luŋgu’b mo dhali Pa Aay di’d ki ’ban gi mom’pesho’k mo. Dhali e mun mo tani a’di ki nyaŋa gwaṯa/ jin miinuwa bas gom Tap̱a mo dhali a’di ki yuḵ gway gi Tap̱a mo. 9 Dhala Abraam yaki’d mo mmoya naskina/ ’kup̱ ki bway ma Januub mo.

10 Dhali ṯe/ ’koshki’d kagahara mo e bampa/ mo. Wakan Abraam yaki’d ka luŋgu’b e Pam Masir mo ki ya yilkina/ mo e mun mo, haali/ ṯe/ shina ’kosh ki shi/ e bampa/ mo. 11 Ki a’di ’dishi ’twa/ mmocic̱ Pam Masir mo tani a’di ki owa Saray gwo mo, a’di jin ta ash mo ki: Aha/ misha ki /e tana ’bom jin ta jaro/ ki jaro/ jin ṯeru/ mo. 12 Dhali ki ’Kwani gi Pam Masir mini p̱ar /e e mo tani uni mini o gwo mo ki: A’di yansan ta ashim piti mo. Dhali yan’ko’d uni mini ’kosh aha/ jwa mo, hili /e minu dhalku/ ki e mo. 13 /E mini o gwo mo ki /e ta ’bwah pem mo, ma a’di mina to ya ki ’bore/ gom aha/ gom /e mo, dhali mondiki/em pem minu ’tash ’twa/ ’peni jwa gom miim pini mo. 14 Ka Abraam cic̱ki’d e Pam Masir mo tani ’Kwani gi Pam Masir p̱arki’da ’bom e jin shina jaro/ i me’d mo. 15 Dhali ki iya/ ma P̱irawn p̱arki’da yim e mo tani uni maŋkina yim eya P̱irawn mo. Dhala ’bom suskunu mo e gu’b ma P̱irawn mo. 16 Dhali gom gway ma yim mo tani a’di mii’d ki ’bore/ goma Abraam mo. Dhali a’di ta’dki ḵa’bal mo dhala morbip̱ mo dhali gwasin thuluny mo dhali ’kwani kun miina ṯu’c mo dhali c̱iŋkina/ nyara/ mo dhali kuman thuluny mo dhali kalman mo.

17 Hili Tap̱a ’koshki’da P̱irawn dhali kuŋ gu’b piti ka dhan ’ba’th jin wo’cki is she/ mo goma Saray, a’di jin ta asha Abraam mo. 18 Wakana P̱irawn yuḵki’da Abraam mo dhali o a’di gwo mo ki: Atinta tan jin miina /e aha/ kan mo? Atinta dina /e ki ṯor aha/ gwo ka yim ta ashin mo? 19 Dhali /e ki ’cur gwo o ka yim ta ’bwahan mo. Wakan aha/ de budha yim mo mmo’taki ta ashim pem mo. Shwane/, ashim pini a’dan mo. Susi a’di mo, dhali iiyi mo. 20 Dhala P̱irawn ki c̱i gwaṯẖ gwoŋḵan mo isi gom a’di mo. Dhali uni ki kar ki a’di ’pen mo nyaḵki ashim piti mo dhali aris to kun tana a’di mo be.

13

1 Wakan Abraam yaki’d ka gagamis ’peni Pam Masir mo a’di uni ki ashim piti nyaḵki a’di mo dhali aris to kun tana a’di mo dhala Luuth si’da/ nyaḵki uni mo eya Januub mo.

2 Dhala Abraam ta pa ki pa mo e to/e mo dhali e ’dolkon kush mo dhali e ’dolkon gana/ mo. 3 Dhali a’di yaki’d ’pena Januub mo ntagi Pam Beeṯ/iil mo e mo jin dikina gu’b burrinyem piti ki monṯel ’pen mo, mo jin diki’di bwaman gi Pam Beeṯ/iil mo dhali gi Pa Ayy mo, 4 e mo jin nyaŋkina a’diya gwaṯa/ jin miinuwa bas mo iṯwa/a/ mo. Dhali e mun mo tani a/Abraam a’di yuḵki gway gi Tap̱a mo. 5 Dhala Luuth, a’di jin yaki’d nyaḵka Abraam mo tani a’di si’da/ ta’dki ma’diny ḵa’bal ka ris mo dhali ma’diny mi ka ris mo dhali to/e ka ris mo dhali gu’b burrinye/ ka ris mo. 6 Ki a’di wakan mo tani bampa/ mol uni thip̱ mo uni su/ mmonyaḵ uni ’ko mo mmonṯal ’de/ mo, haali/ tom buni kun takina uni mo tani uni tana ris ka ris kagahara mo. Wakan uni moli nyaḵ ’ko mo mmonṯal ’de/ mo. 7 Dhali mo jin biruwa bir diki’di bwaman imanhil to/e ma Abraam mo dhali imanhil to/e ma Luuth mo. Dhali ka tee c̱aan mo tani ’Kwani gi Paŋ Kanaan mo dhali ’Kwani gi Pam Paaris ’kokin mo e bampa/ mo.

8 Dhali yan’ko’d Abraam ki owa Luuth gwo mo ki: Dhalku/ ki dhal mo jin biruwa bir bway mo mmodi ibwaman ana mo, aha/ dhali /e mo, dhali ibwaman imanhil to/em pini mo dhali imanhil to/em pem mo haali/ ana tana ikam mo. 9 Dina bampa/ isi ’baar mo ki di ibwambori /e mo ’taa? Ḵwa/ki is pini bwa mo ’peni aha/ mo ma. Waḵki/ /e mini bu’th ’ban ma biny cam mo tani wakan aha/ mina ya ki ’ban ma bim poros mo, walla waḵki/ /e mini bu’th ’ban ma bim poros mo tani wakan aha/ mina ya ki ’ban ma biny cam moyi. 10 Dhala Luuth ’de’kki em piti ki mis mo dhali mishki mo mo ki embul ma Uurdun a’di ya’thkunu ki ’bore/ eya ris mo ’baar mo me’d bwaagoŋ jin ta monsinu gi Tap̱a mo, me’d bampa/ gi Pam Masir si’da/ e mo jin c̱utha a’di bway ’kup̱ ki Pan Suugar mo. Yansan diki’di ṯwa/a/ mo ki Pan Saduum dhali Paŋ Gamuura ’konuki ’ce’d sho’k mo ki Tap̱a mo. 11 Wakan mo Luuth kwanyki’d gom is piti aris mo ’baar mo jin ta embul ma Uurdun mo, dhala Luuth yaki’d mo ’kup̱ ki mom’pesho’k mo. Wakan uni ḵwa/ki is buni bwa mo ka rem ’kup̱ mo. 12 Abraam c̱a’bki’d mo e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo, ka Luuth c̱a’bki’d mo e bwaŋ ’kwani eya ris ’peŋkuman bampa/ gi embul mo dhali a’di ijoc̱ki gu’b burrinyem piti ntagi Pan Saduum mo be. 13 Dhali ’Kwani gi Pan Saduum mo tani uni ta uni gun ta thus ki thus mo dhali gun ta imanmii miinthus kun shi/ashi/ ap̱o/ Tap̱a mo.

14 Dhali Tap̱a ki owa Abraam gwo mo ’ko’da Luuth ḵwa/ki is piti bwa mo ’pena Abraam mo ki: ’Deki em pini imis mo ma, dhali hili mo mo ma, ’peni mo jin dina /e nycine/ mo ’kup̱ ki moŋ’ko’d gwar ma bim poros mo dhali ’kup̱ ki moŋ’ko’d gwar ma biny cam mo dhali ’kup̱ ki mom’pesho’k mo dhali ’kup̱ ki bora luŋgu’b mo, 15 haali/ aris mony’cesh ’baar mo jin misha /e mo tani a’di miga/ c̱i gom /e mo dhali gom emen pini kun mini pi ’peni /e mo ki sule/ sule/ mo be. 16 Aha/ mina dhu emen pini kun mini pi ’peni /e mo mmota aris me’d emen gi bu’da’cesh gi mony’cesh mo. Wakan mo tani waḵki/ wathiŋ kamu/ mishi emen gi bu’da’cesh gi mony’cesh deŋ e mo tani emen pini kun mini pi ’peni /e mo si’da/ minu mish deŋ e mo be. 17 Cuyi mis mo ma, dhali ya ki sho’k ki tur mo e mony’cesh yan mo ka luc̱ piti mo dhali ki beem piti mo haali/ aha/ mina c̱i a’di ki /e mo be. 18 Wakan Abraam ijoc̱ki gu’b burrinyem piti mo dhali a’di p̱u’dki’d mo dhali c̱a’bki’d mo e ’ko’d gwar gi dhan cwa jin wana e ka ’kwaṯṯan ma Mamra kun ’kon e Pa Habruun mo. Dhali e mun mo tani a’di ki nyaŋa gwaṯa/ jin miinuwa bas gom Tap̱a mo be.

14

1 Ka tee ma Amraap̱al jin ta’da maliḵ gi Pan Shinaar mo dhala Aryuuk jin ta’da maliḵ gi Pa Allasar mo dhala Kadarla/oomar jin ta’da maliḵ gi Pa Iilaam mo dhala Tid/aal jin ta’da maliḵ gi Pa Juyim mo tani 2 imaliḵ gwansan miiki mo/as ap̱owa Baara/ jin ta’da maliḵ gi Pan Saduum mo dhala Birshaa/ jin ta’da maliḵ gi Paŋ Gamuura mo dhala Shin/aab jin ta’da maliḵ gi Pa Admah mo dhala Shim/iibar jin ta’da maliḵ gi Pan Sabuyiim mo dhali a’di jin ta’da maliḵ gi Pam Baala/ mo (yansan ita Pan Suugar mo). 3 Dhali aris ’kwani ma mee gwansan gamki ’twa/ ’kup̱ mmonṯal ’de/ mo e Embul ma Siddiim mo (yansan ita a’di jin ta Al* ’Doŋkoro/ mo). 4 Dhali yil ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo kun miikina uni to mo goma Kadarla/oomar mo, hili ki yil ’koni ’kup̱i ’kume’d i’ce’dka kwara mo tani uni pishki is ka le’d mo. 5 Dhali ki yil ’koni ’kup̱i ḵarpa’c aṯẖ ’de/ mo tani Kadarla/oomar dhali imaliḵ kun nyaḵ ’ko ki a’di mo p̱u’dkin mo dhali ’dap̱ki uni e bwaŋ’kwariny buni mo uni gun ta ’Kwani Rap̱a e Pa Ashtaruṯẖgarnaayim mo dhali ’Kwani Suus e Pa Haam mo dhali ’Kwani Iim e Pan Shawagiryataayim mo 6 dhali ’Kwani Hur e Wosh Si/iir buni mo ntagi Pam P̱aran mo e mo jin di’d e gwayu/ gi mombwaasho mo. 7 Dhali yan’ko’d mo tani uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo e Pa Eenmishp̱aath (yansan ita Paŋ Kaadish mo), dhali uni ’dap̱ki aris bampa/ gi ’Kwani gi Pa Amaliik e bwaŋ’kwariny buni mo ki ’Kwani gi Pa Amuur ilu/ mo uni gun ’kokin mo e Pa Hassuun Tamar mo. 8 Dhali yan’ko’d mo tani maliḵ gi Pan Saduum mo dhala maliḵ gi Paŋ Gamuura mo dhala maliḵ gi Pa Admah mo dhala maliḵ gi Pan Sabuyiim mo dhala maliḵ gi Pam Baala/ mo (yansan ita Pan Suugar mo), uni iikin ka pije/ mo dhali uni gamki ’twa/ ’kup̱ mo e mo ma mee mo e Embul ma Siddiim mo 9 uni nyaḵka Kadarla/oomar jin ta’da maliḵ gi Pa Iilaam mo dhala Tid/aal jin ta’da maliḵ gi Pany Juyim mo dhala Amraap̱al jin ta’da maliḵ gi Pan Shinaar mo, dhala Aryuuk jin ta’da maliḵ gi Pa Allasar mo, uni gun ta imaliḵ kun ’koni doŋon mo ap̱o/ imaliḵ kun ’koni mudhe’d mo be. 10 Dhali Embul ma Siddiim mo tani a’di i’tu’dkunu ki jis ma dena ma sip̱ti mo, dhali me’d jin soyina maliḵ gi Pan Saduum mo dhala maliḵ gi Paŋ Gamuura mo tani kun tiya ṯa’kkin e uni mo, dhali kun tiya sokin mo e ’kuwosh mo. 11 Wakan mo tani uni kun ta ’kup̱ gi uni mo tani uni ki budha ris to kun tana ’Kwani gi Pan Saduum mo dhali ’Kwani gi Paŋ Gamuura mo dhali aris tonṯem buni gom bway mo, dhali uni iikini bway buni mo. 12 Dhala Luuth si’da/ ibu’thkina uni mo, a’di jin ta ya/ ma kam ma Abraam mo, a’di jin c̱a’bki’d mo e Pan Saduum mo dhali aris tom piti bu’thkina uni mo dhali uni iikin mo be.

13 Dhali yan’ko’d jan ’de/ jin yeki’d mo tani a’di p̱u’dki’d mo dhali a’di ki ṯora Abraam, a’di jin ta ji Ibraani† gwo mo, a’di jin diki’d mmoc̱a’b mo e ’ko’d gwar gi dhan cwa jin wana e ka ’kwaṯṯan ma Mamra mo, a’di jin ta wathi/ gi Pa Amuur mo, jin ta’da kam ma Ashkuul mo dhala Anir mo. Uni ta imangam gwo me’d mo nyaḵka Abraam mo. 14 Dhali ka Abraam ciḵki gwo mo ki a’di jin ta’da bas piti ibu’thkunu mo mmota habuus mo tani a’di ki shu ’kwanim piti kun ye’thkunu sho’k ka pije/ mo uni kun dho’thkunu mo e gu’b piti mo, uni kun ’kon ki iss ’kwanimpa ḵarpa’c i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka pekwara ap̱o/ mo dhali uni iikin mo mmo/ur uni isho’k mo ntagi Pan Daan mo. 15 Dhali a’di ki ḵwa/ ’kwani ma meem piti gun gamki ’twa/ ’kup̱ bwa mo ap̱o/ uni ki mon’thiny mo, dhali a’di uni ki ic̱iŋkinam piti ilu/ mo ’koshki uni mo dhali urki uni isho’k mo ntagi Pan Hubah mo jin di’d ki ’ban ma bim poros gi Pan Dimashk mo. 16 Dhali yan’ko’d a’di ki ’doyu aris to ka nyaŋ’ko’d mo, dhali a’di si’da/ ki sus abas piti ka Luuth ka nyaŋ’ko’d mo nyaḵki tom piti mo ki up̱i lu/ mo dhali ’kwani ma mee gara/ mo be.

17 Dhali ’ko’di modoḵ piti ka nyaŋ’ko’d mo ’peni mo jin p̱inuwa Kadarla/oomar e mo dhali itap̱a kun nyaḵ ’ko ki a’di mo tani tap̱a gi Pan Saduum mo yaki’d ka pije/ mmogam a’di ’kup̱ mo e Embul ma Shawa (a’di jin onu mo ki, Embul ma Maliḵ mo). 18 Dhala Malkisaadag si’da/ jin ta’da maliḵ gi Pan Saliim mo a’di ki ’doyu tonṯe/ ka pije/ mo dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo. A’di ta’da gasiis ma Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo. 19 Dhali a’di ’borki a’di mii mo dhali oki gwo mo ki:

Mom’bor mii midi di goma Abraam mo ka Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo,

a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo.

20 Dhali mom’bor mii midi di si’da/ goma Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo,

a’di jin c̱iki uni kun ta ’kup̱ ki /e mo e me’d pini mo.

Dhala Abraam ki c̱i a’di to jin ’dap̱ki’da ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d mo ’peni aris to ’baar mo. 21 Dhala maliḵ gi Pan Saduum oki’da Abraam gwo mo ki: C̱iyi aha/ ’kwani mo ma, hili budha ris to gom is piniŋ gana/ ma. 22 Hili Abraam oki’da maliḵ gi Pan Saduum gwo mo ki: Aha/ thulkina gwo me’da p̱o/ gom Tap̱a Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo, a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo, 23 ki aha/ mina ’taki diki budha thus mo walla wac̱kana ap̱p̱a/ mo walla ma toŋ kamu/ jin ta jim pini moyi, isi ciki/ ki /e mini o gwo mo ki: Aha/ de aha/ ikarkina Abraam mmota pa ki pa mo. 24 Toŋ kamu/ miga/ bu’th yisa, hili jasi a’di jin shwakina ’kwanin dhuru’c mo dhali to jin pwaḵkunu bwa mo gom ’kwaniŋ gwas kun nyaḵ ii ki aha/ mo. Dhalka Aanir mo dhala Ashkuul mo dhala Mamra mo bu’th to kun pwaḵkunu bwa mo gom uni mo ma.

15

1 ’Ko’di to gwansan mo tani gwo gi Tap̱a p̱u’dki’d mo eya Abraam mo ki tonyjan mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki is ki ḵo/ mo ma, Abraam. Aha/ tana goŋgorom pini mo. Adhan to jin ish ḵumma/ jin caaca kagahara mo tani a’di midi ta jim pini mo. 2 Hili Abraam oki gwo mo ki: Ayy Tap̱a Arumgimisa ki to jin ta’da ta imina /e c̱iyaa/ mo? haali/ aha/ ṯikirkina di mo ki dar gi uc̱i mo dhali a’di jin midi ḵal mal gom gu’b pem mo tani a’di ita Eli/aasar gi Pan Dimashk mo. 3 Dhala Abraam oki gwo mo ki: Hili mo mo ma, emena kamu/ yisa c̱ikina /e aha/ mo, dhali c̱iŋkina/ jin dho’thkunu mo e gu’b pem mo tani a’di midi ta a’di jin midi ḵal mal pem mo. 4 Dhali hili mo mo ma, gwo gi Tap̱a p̱u’dki’d mo e a’di mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yan midi ta amanḵal mal pini mo yisa. Ya/m piniŋ gana/ a’di imidi ta amanḵal mal pini mo be. 5 Dhali a’di suski a’di mo ka pije/ mo dhali oki gwo mo ki: Hilki /e mo ’kup̱ki momis mo, dhali deŋi arisa cul e mo waḵki/ /e mini mish uni deŋ e mo. Dhali yan’ko’d a’di oki a’di gwo mo ki: Wakan be, emen pini kun mini pi ’peni /e mo tani uni imini ’ko mo be. 6 Dhali a’di gamki Tap̱a gwo is mo dhali a’di karki a’di gom a’di mo ki mo ma ḵar/e mo.

7 Dhali a’di oki a’di gwo mo ki: Aha/ tana Tap̱a mo, a’di jin suski /e mo ’peni Pa Ur ma Kaldaan mo mmoc̱i /e mony’cesh yan mmobu’th mo be. 8 Hili a’di oki a’di gwo mo ki: Ayy Tap̱a Arumgimisa, ki tonta imiga/ mish mo mo ki aha/ mina bu’th a’diya? 9 A’di oki a’di gwo mo ki: ’Doyu/ i aha/ anas bip̱ jin ta’d gi yili kwara mo ma dhali kuman mi jin ta’d gi yili kwara si’da/ mo dhali arasiŋ ḵa’bal jin ta’d gi yili kwara gara/ dhali bimbir gurko/ mo dhali gurko/ jin bap̱ki’d mo. 10 Dhali a’di ’doyi’da ris to gwansan e a’di mo dhali ’ciṯẖki uni bwa mo ka ’ban su/ mo dhali ’bwanu’ba kanu/ ’thikina a’di mo ka p̱ar ’bana kamu/ mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. Hili ’dii gwansan ’ciṯẖkina a’di bwa mo ki ’ban su/ mo yisa. 11 Dhali me’d jin p̱u’dkina ’dii kun ’kwar to ka gwap̱i/ mo ka ’cesh mo ap̱o/ buŋgwar isa goŋgoro/ mo tani Abraam ki ur uni asho mo be.

12 Me’d jin din ma tente/ mmoyul mo tani mo jin ’ce’du e kagahara biṯki’da p̱owa Abraam mo. Dhali hili mo mo ma, dhan mondhurumi’d jin deenu ki bir bir biṯki’da ap̱o/ a’di mo. 13 Dhali yan’ko’d Tap̱a oki’da Abraam gwo mo ki: Mishi gwo ’ban mo ma me’d to jin ’tashu ’twa/ mo ki emen pini kun mini pi ’peni /e mo tani uni mini ta uni kun iiki iiŋ ’kus e bampa/ jin diki ta jim buni mo, dhali uni mini ta c̱iŋkina/ e mun mo, dhali uni minu siri’c ki sho’k mo ki yili iss ’kwanimpa i/iss ’de/ mo. 14 Hili aha/ mina dhu uni e mo jin dwallu gwo mo, kal gi ’kwani gwansan jin mina uni mii to mo, dhali ŋ’ko’d mo tani uni mini p̱u’du/ ka pije/ mo mmota gi to kun ish ka enthus mo. 15 Dhali hili gom is pini mo tani /e mini ya e icim mo e moŋḵu’th is mo. /E minu kan mo ki /e mini ta adhan mo ki ’bore/ mo, e mo jin canu ki yil mo. 16 Dhali uni mini doḵu/ mmahan ka nyaŋ’ko’d mo e bwaŋ ’kwani ma nyaḵum yil kun min ma ap̱o/i ’ko/i doŋon mo, haali/ miinthus gi ’Kwani Amuur mo a’di ithimkunu mo yisa naskina/ moyi.

17 Ka tente/ yulki’d mo dhali mo di’d ki mondhurum mo tani hili mo mo ma, ’ku’kus gwansan pekunu ’kup̱ mbwaman mo ka nos jin ’thanu o’d nycine/ mo jin diki’d mo mmoya aku’d mo dhali ki dhantho/ o’d si’da/ jin diki’d mmoshwa ka le’dan mo. 18 Ka tee yin mo tani Tap̱a gamki gwo me’d mo nyaḵka Abraam mo mmo/o gwo mo ki: E emen kun mini pi mo ’peni /e mo tani aha/ mina c̱i bampa/ yan mo ’peni yi’deŋ ḵumma/ ma Masir mo ntagi dhan yi’deŋ ḵumma/ ma Elp̱uraat mo 19 a’di jin ta bampa/ gi ’Kwani Giin mo, dhali ’Kwani Genissi mo, dhali ’Kwani Gadmuun mo, 20 dhali ’Kwani Hiṯẖṯẖa mo, dhali ’Kwani P̱aaris mo, dhali ’Kwani Rap̱a mo, 21 dhali ’Kwani Amuur mo, dhali ’Kwani Kanaan mo, dhali ’Kwani Jirjaash mo, dhali ’Kwani Yabuus mo.

16

1 Dhala Saray, a’di jin ta asha Abraam mo tani ayim dho’thki a’di a’ciŋ kamu/ yisa. Dhala yim ta’dki nyarany c̱iŋkina/ gi Pam Masir jin yuḵu gway ka Haagar mo. 2 Dhala Saray oki’da Abraam gwo mo ki: Hili mo mo ma, Tap̱a a’di ki non aha/ mo mmodho’th uc̱i mo. Mashi nyarany c̱iŋkinam pem mo ma, ma a’di miga/ gam uc̱i ki a’di moyi. Dhala Abraam ciḵki ’twa/ ma Saray mo be. 3 Wakan ’ko’di Abraam c̱a’bki’d mo e Paŋ Kanaan mo ki yili ’kume’d mo tani Saray jin ta asha Abraam mo tani bu’thki’da Haagar jin ta ji gi Pam Masir mo dhali jin ta nyarany c̱iŋkina/ ma yim mo dhali c̱iki a’di ka Abraam jin ta’da kaṯẖim piti mo mmota ash mo. 4 Dhali a’di mashki’da Haagar mo dhala yim bwaaki’d mo. Dhali ka yim mishki’d mo ka yim bwaaki’d mo tani ayim hilki’da ’bom jin karu mmohil nyarany c̱iŋkina/ yin ka waḵ mo. 5 Dhala Saray ki owa Abraam gwo mo ki: Dhalki to jin ṯẖuthu mii ap̱o/ aha/ mo di /e ’ba/ mo ma. Aha/ de c̱ikina /e nyarany c̱iŋkinam pem mmokoṯẖ e me’d pini mo dhali ka yim mishki’d mo ka yim bwaaki’d mo tani ayim ki hil aha/ ka waḵ mo. Dhalki Tap̱a a’di idwall gwo ibwaman /e mo dhali aha/ mo ma. 6 Hili Abraam ki owa Saray gwo mo ki: Hili mo mo ma, nyarany c̱iŋkinam pini di’d e mom’bi’th pini mo. Miiyi to ka yim me’d jin o /e bwa mo ma. Yan’ko’d Saray ki us mii is mo ki gwony ’cwar goma yim mo dhala ayim ki gus ya ŋwac̱a/ mo ’peni a’di mo be.

7 Dhala man’doyu gwo gi Tap̱a gamki’da yim e yi’de/ jin kasha e mo e mombwaasho mo. A’di ta yi’de/ jin kasha e jin di’d e bway gi Pan Shur mo. 8 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Haagar nyarany c̱iŋkina/ ma Saray, /e p̱u’dkin mo ’peni mana mo dhali /e yani ya mana mo? Ayim oki gwo mo ki: Aha/ guskina ka ŋwac̱a/ mo ’pena ’bom jin karu mmohil aha/ jin tana nyarany c̱iŋkina/ mo, ayim jin yuḵu gway ka Saray mo. 9 Aman’doyu gwo gi Tap̱a ki owa yim gwo mo ki: Doḵu/ mo eya ’bom pini jin karu mmohil nyarany c̱iŋkina/ mo dhali ’dap̱i ’twa/a ’cesh eya yim mo. 10 Aman’doyu gwo gi Tap̱a ki owa yim gwo mo si’da/ ki: Aha/ mina mar emen pini kun mini pi ’peni /e mo is kagahara mo wakansan ki uni minu mol deŋ e gom uni mini ta adhana buhany wathimpa caaca kan mo. 11 Dhala man’doyu gwo gi Tap̱a ki owa yim gwo mo ki: Hili mo mo ma, /e bwaakin mo dhali /e mini dho’th ya/ mo. /E mini yer a’di gway ka Isma/iil mo haali/ Tap̱a c̱iki’da hirdhe/ gom monṯo’c bwam pini mo. 12 A’di midi ta wathiŋ gwaṯẖ me’d thuluny bwaasho mo, dhali me’d piti midi di ap̱o/ aris ’kwani ’baar mo dhali me’d ga ris ’kwani ’baar si’da/ mini ’ko ap̱o/ a’di mo dhali a’di midi c̱a’b ap̱o/ aris uni ma bas piti mo be. 13 Dhala yim yerki gway gi Tap̱a jin ṯorki a’di gwo mo ki: /E tana Arumgimis jin mishi mo mo, haali/ ayim ki o gwo mo ki: A/aha/ ka jiŋ gana/ mishkina Arumgimis mo dhali aha/ dina ki e mo naskina/ ’ko’di aha/ mishkina a’di mo ’taa? 14 Haali/ a’di wakan mo tani jis yi’de/ yan yuḵkunu gway ka Birlahayru/i mo. A’di di’di bwaman ma Kaadish dhala Baara’d mo.

15 Dhala Haagar dho’thki ya/ gom Abraam mo dhala Abraam ki yer gway gi ya/m piti jin dho’thkin ma Haagar mo ka Isma/iil mo. 16 Dhala Abraam ’kokini yili iss ’kwanimpa idoŋon i’ce’dka pe’de/ mo me’dyin Haagar ki dho’th Isma/iil eya Abraam mo be.

17

1 Dhali ka Abraam ’koni yili iss ’kwanimpa imudhe’d aṯẖka ’de/ mo tani Tap̱a piki Abraam i is mo dhali oki a’di gwo mo ki: Aha/ tana Tap̱a Arumgimis jin Eḵa/ e ki Eḵ mo. Yayi ki sho’k ibwambori aha/ mo ma dhali tayi ki dar gi mii i’ba/ mo. 2 Dhali gwom pem miga/ gam me’d nyaḵki /e mo ibwaman aha/ mo dhali /e mo dhali aha/ mina mar /e amar is kagahara mo be. 3 Yan’ko’d Abraam biṯki bwam/em piti a’cesh mo dhali Arumgimis oki a’di gwo mo ki: 4 Hili mo mo ma, gwom pem jin gamka/ me’d mo a’di di’d e /e mo dhali /e mini ta ababa goma waambuhany kal gi ’kwaniny’cesh mo. 5 Gway pini minu doḵ/e yuḵ ka Abraam* mo yisa, hili gway pini minu yuḵ ka Ibrahiim† mo, haali/ aha/ karkina /e mo mmota ababa goma waambuhany kal gi ’kwaniny’cesh mo be. 6 Aha/ mina kar /e jin mina /e dho’th maman mmoḵala dho’th ka enthus mo dhali ’peni /e mo tani miga/ dhu kal gi ’kwaniny’cesh mo dhali imaliḵ mini p̱u’du/ mo ’peni /e mo be. 7 Dhali gwom pem jin gamka/ me’d mo a’di imiga/ ṯel sho’k mo ibwaman aha/ mo dhali /e mo dhali emen pini kun mini pi ’peni /e mo ’ko’di /e mo eya ris nyaḵum yil gi ’kwanim buni mo, mmota gwo jin gamu me’d mo jin di’d ki sule/ sule/ mo be, mmota Arumgimis gom /e mo dhali gom emen pini kun mini pi ’peni /e mo ’ko’di /e mo be. 8 Dhali e /e mo dhali e emen pini kun mini pi ’peni /e mo ’ko’di /e mo tani aha/ mina c̱i um mony’cesh gi mo/ii ki iiŋ ’kus bum mo dhali aris mony’cesh gi Paŋ Kanaan mo mmota mom bum jin mina um ibu’th ki sule/ sule/ mo dhali aha/ mina ta Arumgimis buni mo be.

9 Dhali Arumgimis oki’da Ibrahiim gwo mo ki: Dhali gom /e mo tani /e mini mii dhu gwom pem jin gamu me’d mo, /e dhali emen pini kun mini pi ’peni /e mo ’ko’di /e mo eya ris nyaḵum yil gi ’kwanim buni mo be. 10 A’di ta gwom pem jin gamu me’d mo jin mina /e imii dhu mo ibwaman aha/ mo dhali /e mo dhali emen pini kun mini pi mo ’peni /e mo ’ko’di /e mo. Aris gwasan kun ’koni bwaman um mo tani uni minu mii i’ciṯẖa/ munyjal yis buni mo. 11 Um minu mii i’ciṯẖa/ munyjal yis bum mo e shuman is ma yi’c ma munyjal yis jin ’kuc̱kunu is mo, dhali a’di midi ta jamas mii gi gwo jin gamka/ me’d mo ibwaman aha/ mo dhali /e mo. 12 Dhali a’diyin jin di’di bwaman um mo jin ta’d ga cim pekwara mo tani a’di iminu mii ’ciṯẖa/ munyjal yis piti mo, aris gwasani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo eya ris nyaḵum yil gi ’kwanim bum mo waḵki/ a’di dho’thkunu mo e gu’b pini mo walla a’di yolkunu mo ka guurush pini mo ’peni ’kwanin tiya kun ’koki ta ji gi emen pini mo. 13 A’di jin dho’thkunu mo e gu’b pini mo dhali a’di jin yolkunu mo ka guurush pini mo tani a’di iminu mii i’ciṯẖa/ munyjal yis mo be. Wakan gwom pem jin gamka/ me’d mo tani a’di midi di e shuman is pini mo gwo jin gamu me’d mo jin midi di ki sule/ sule/ mo be. 14 Jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni gwasan kun ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo jin diki ’ciṯẖa/ munyjal yis piti mo e shuman is ma yi’c ma munyjal yis jin ’kuc̱kunu is mo tani a’di iminu mii ’ciṯẖ ’twa/ mo ’peni ’kwanim piti mo be. A’di ’ce’dki gwom pem jin gamka/ me’d mo.

15 Dhali Arumgimis oki’da Ibrahiim gwo mo ki: Dhali goma Saray jin ta ashim pini mo tani /e mini yuḵ a’di ki gway ma yim ka Saray yisa. Hili gway ma yim minu mii iyuḵ ka Saarah mo be. 16 Aha/ mina ’bora yim mii mo dhali bahili aha/ mina c̱i /e ya/m ka yim mo. Aha/ mina ’bora yim mii mo dhala yim midi ta kum gi kal gi ’kwaniny’cesh mo, dhali imaliḵ gi ’kwaniny’cesh mini p̱u’du/ mo ’pena yim mo be. 17 Yan’ko’d a/Ibrahiim biṯki bwam/em piti a’cesh mo dhali a’di ki p̱e’th mo dhali o gwo ki is piti mo ki: A/dhali ya/ minu dho’th e wathiŋ gwaṯẖ jin ’koni yili iss ’kwanimpa imudhe’d mowa? A/dhali Saarah si da/ jin ’koni yil iss ’kwanimpa idoŋon i’ce’dka ’kume’d mo ayim midi dhodha ’ciya? 18 Dhala Ibrahiim oki’da Arumgimis gwo mo ki: Ayy, dhalka Isma/iil c̱a’b ki e mo e jis/em pini mo. 19 Dhali Arumgimis oki gwo mo ki: Yisa. Hili Saarah jin ta ashim pini mo midi dho’th /e ya/in mo dhali gway piti mina /e iyuḵ ka Is/hak mo. Gwom pem jin gamka/ me’d mo tani miga/ ṯel sho’k mo nyaḵki a’di mo mmota gwo jin gamu me’d mo jin di’d ki sule/ sule/ mo gom emen piti kun mini pi ’peni a’di mo ’ko’di a’di mo be. 20 Dhali goma Isma/iil mo tani /e ciḵga/ mo. Hili mo mo ma, aha/ mina ’bor a’di mii mo dhali kar a’di mmodho’th maman mo dhali mar a’di amar is mo kagahara mo. A’di midi ta ababa gom uni kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo kun ta iya/ ma maliḵ mo dhali aha/ mina kar a’di mmota kal jin caaca mo. 21 Hili gwom pem jin gamka/ me’d mo tani miga/ ṯel sho’k mo nyaḵka Is/hak mo jin min ma Saarah dho’th /e mo ka yir yan ka yil jiŋ ’ko’d mo.

22 Ki a’di thimki’da ṯor jin ṯorkina a’di nyaḵki a’di mo tani Arumgimis yaki’d ki mis mo ’pena Ibrahiim mo. 23 Yan’ko’d a/Ibrahiim bu’thki’da Isma/iil jin ta ya/m piti mo dhali aris c̱iŋkina/ kun yolu mo, uni kun dho’thkunu mo e gu’b piti mo walla uni kun yolkunu mo ka guurush piti mo, aris gwasani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ’koni bwaman ’kwaniŋ gwas gi gu’b ma Ibrahiim mo, dhali a’di ki ’ciṯẖ uni amunyjal yis mo e shuman is ma yi’c ma munyjal yis buni kun ’kuc̱kunu is mo ka tee yin gana/ mo, me’d jin okin ma Arumgimis a’di mo be. 24 Dhala Ibrahiim ’kona yili iss ’kwanimpa imudhe’d i/aṯẖ ’de/ mo me’dyin a’di ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo e shuman is ma yi’c ma munyjal yis piti jin ’kuc̱kunu is mo. 25 Dhala Isma/iil jin ta ya/m piti mo tani a’di ’kona yili ’kume’d i’ce’dka kwara mo me’dyin a’di ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo e shuman is ma yi’c ma munyjal yis piti jin ’kuc̱kunu is mo. 26 Ka tee yin gana/ mo tani Ibrahiim dhali ya/m piti ka Isma/iil mo uni i’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo. 27 Dhali aris ’kwaniŋ gwas gi gu’b piti mo, uni kun dho’thkunu mo e gu’b mo dhali uni kun yolkunu mo ka guurush ’peni wathiŋ kamu/ mo tani uni i’ciṯẖkunuwa munyjal yis nyaḵki a’di mo be.

18

1 Dhali Tap̱a piki a’di i is mo e ’ko’d gwar gi dhan cwa kun wana e ka ’kwaṯṯan ma Mamra mo me’d jin c̱a’bkina a’di eya campur gi gu’b burrinyem piti mo e mo jin ta mom’batha’d jin ’koshki to montee mo. 2 Dhali a’di ’de’kki em piti ki mis mo dhali hilki mo mo, dhali hili mo mo ma, ’kwaniŋ gwasi kwara doshkin mo ibwambori a’di mo. Dhali ki a’di p̱arki uni e mo tani a’di guski’d ’pena campur gi gu’b burrinye/ mmoraḵ uni ibway mo dhali a’di kumki is piti ’twa/a ’cesh mo 3 dhali oki gwo mo ki: Tap̱am pema, waḵki/ aha/ gamkina ’the e jis/em pini mo tani dhalku/ ki ya c̱iŋkinam pini pe mo. 4 Dhalki ari yi’de/ ha’bkunu mo mo ma dhali lami sho’k bum mo ma dhali siyi is bum mo eya lany cwa mo 5 ki aha/ ki ya guwa gabul maaŋḵuthu’d mo ki um mini ye is bum ’ba/ mo dhali ŋ’ko’d mo tani um mini mish iim pe mo – haali/ um p̱u’dkin mo e c̱iŋkinam bum mo. Wakan uni oki gwo mo ki: Miiyi me’d jin okina /e mo mo ma. 6 Dhala Ibrahiim miiki is ki ’kasa/ ’kasa/ mo mmop̱u’d e gu’b burrinye/ eya Saarah mo dhali oki gwo mo ki: Thosoni to ki jahanne/ mo ma, to jin ta’da dip̱any jin ’tiya’ti jin baru ka uc̱aŋi kwara mo. Na’th a’di mo ma dhali miiya guraasa mo ma. 7 Dhala Ibrahiim guski’d mo eya ma’diny bip̱ mo dhali a’di ki bu’th ari bip̱ jin ’ta’dama’ta’dam mo dhali jin ’bora’bor mo dhali c̱i a’di ki c̱iŋkina/ mo a’di jin miiki is ki ’kasa/ ’kasa/ mo mmothoson a’di mo. 8 Yan’ko’d a’di ki guwa konṯaŋka/ mo dhala ko mo dhali ari bip̱ jin thosonkina a’di mo dhali dhuki uni ibwambori uni mo. Dhali a’di doshki’d ki ’dishe/ i uni mo e bwaŋ’kwariny gi cwa mo ki uni shwaki to mo.

9 Uni oki a’di gwo mo ki: Mane Saarah jin ta ashim pini mo mane? Dhali a’di oki gwo mo ki: A’di di’di gu’b burrinye/ mo be. 10 Dhali a’di oki gwo mo ki: Ka jiŋ gana aha/ mina mii doḵu/ e /e mo ki yil midi ta jin this mo, dhala Saarah jin ta ashim pini midi dho’th ya/ mo be. Dhala Saarah di’d mmociḵ gwo mo eya campur gi gu’b burrinye/ jin di’di bwamp̱o/ a’di mo. 11 Hili Ibrahiim dhala Saarah uni itakina dhan mo dhali cakin ki yil mo dhali goma Saarah mo tani mo jin baṯẖu mii gi up̱ daḵki’d mo. 12 Haali/ a’di wakan mo tani Saarah p̱e’thki’d ki is piti mo mmo/o gwo mo ki: ’Ko’di aha/ takina dhan mo dhala kaṯẖim pem si’da/ ta’da dhan mo tani miga/ ta gi ’ceŋ kamu/ jin midi ’kol aha/ mowa? 13 Dhala Tap̱a oki’da Ibrahiim gwo mo ki: Ata p̱e’thkin ma Saarah kan mo dhali ata on ma yim gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ mina dhodha ’ciya ki aha/ shwane/ cakina yil mo? 14 Ton ṯal deŋ kamu/ di’da jin mola Tap̱a mii mo ’taa? Ka tenteŋ ḵar/e mo tani miga/ doḵu/ e /e mo e mo jin tana yil this mo dhala Saarah midi dho’th ya/ mo be. 15 Hili Saarah waṯki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ dinaki p̱e’th mo, haali/ ayim ḵo/ki is mo. Dhali a’di oki gwo mo ki: Yisa wakana, hili /e p̱e’thkin mo ka jiŋ gana/ mo.

16 Yan’ko’d ’kwaniŋ gwas gwansan ’kakin ka ji sho’k ’peni maṯṯan mo, dhali uni hilkin mo ’kup̱ ki Pan Saduum mo. Dhala Ibrahiim suski uni ’pen mbway buni mo. 17 Dhali Tap̱a oki gwo mo ki: A/dhali a’di jin murka/ mii mo tani miga/ bag ’pena Ibrahiim mo ’taa? 18 Haali/ Ibrahiim midi war mo ki kal gi ’kwaniny’cesh jin caaca mo dhali jin eḵa/ eḵ mo dhali e a’di mo tani aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo minu ’bor mii mo be. 19 Yisa, haali/ a’di kwanykika/ mo ki a’di midi ḵan uc̱im piti gwo mo dhali uni gi gu’b piti kun mini ’ko mo ŋ’ko’di a’di mo ki uni mini dhu bway gi Tap̱a mo mmo’ko mmomii mii ma ḵar/e mo dhali mii kun miinu ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo. Ki a’di wakan mo tani a’di mina Tap̱a ’taki gu eya Ibrahiim mo a’di jin okina Tap̱a gwo is mo. 20 Yan’ko’d Tap̱a oki gwo mo ki: Haali/ cuuwa/ jin ’theru ap̱o/ Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo maru is mo dhali miinthus buni caaca kagahara mo tani 21 aha/ mina ya ka ’cesh mo mmop̱ar e mo waḵki/ uni miiki mii mo isi gi cuuwa/ jin ’theru e aha/ ki ’bil kan mo, dhali waḵki/ a’di yisa wakan mo tani aha/ mina mish mo mo.

22 Wakan mo tani ’kwaniŋ gwas gwansan ṯu’kkin mo ’peni maṯṯaan mo dhali iikin mo ’kup̱ ki Pan Saduum mo. Hili Ibrahiim doshki’d mo naskina/ ibwambori Tap̱a mo. 23 Yan’ko’d Ibrahiim ’dishki is mo dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ /e mini ’ce’d uni sho’k mowa uni gun mii miiŋḵar/e mo nyaḵki uni gun mii tonthus mowa? 24 Waḵki/ uni gun mii miiŋḵar/e mo mini ’taki ’ko iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d mo ibwaman ’peŋkuman bampa/ mo tani wakan mina /e ’taki ’ce’d mo sho’k mo dhali diki ’taki ’tash a’di ’twa/ mo gom uni gun mii miiŋḵar/e mo kun ’koni iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d mo ibwaman a’di mo ’taa? 25 Dhalka mii gi wakan midi mii diki thoṯẖ /e is mo ma mmo’kosh uni gun mii miiŋḵar/e mo nyaḵki uni gun mii tonthus mo, wakan ki uni gun mii miiŋḵar/e mina e wa gi uni gun mii tonthus mo. Dhalka mii yan midi mii diki thoṯẖ /e is mo ma. A/min ma Mandwall aris mony’cesh gwo mo diki mii miim ’boro’da? 26 Dhali Tap̱a oki gwo mo ki: Waḵki/ aha/ mina ’taki gam e Pan Saduum mo uni gun mii miiŋḵar/e mo kun ’koni iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d mo ibwaman ’peŋkuman bampa/ mo tani aha/ mina ’tash aris mo yani ’baar mo ’twa/ mo gom gway buni mo be. 27 Dhala Ibrahiim thoḵki ’twa/ mo ki: Hili mo mo ma, aha/ bu’thkina a’di ap̱o/ is pem mo mmoṯor gwo e Tap̱a mo, aha/ be jin ta jasi bu’da’cesh mo dhali ’piny mo. 28 Waḵki/ uni imudhe’d ’peni uni kun ’koni iss ’kwanimpa isu/ i’ce’dka ’kume’d mo kun mii miiŋḵar/e mo tani mini ’taki aṯẖ mo, a/mina /e ’ce’d ’peŋkuman bampa/ sho’k mo ka ’bimbil mo mmo/aṯẖa ’kwani imudhe’d mowa? Dhali a’di oki gwo mo ki: Aha/ mina diki ’ce’d a’di sho’k mo waḵki/ aha/ mina ’taki gam uni kun ’koni iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka mudhe’d mo mmun mo be. 29 Dhali doḵ/e a’di ki ṯor a’di gwo mo dhali o gwo mo ki: Waḵki/ uni ’koni iss ’kwanimpa isu/ kun minu ’taki gam mmun mowa? Dhali a’di thoḵki gwo mo ki: Gom gway gi uni kun ’koni iss ’kwanimpa isu/ mo tani aha/ mina diki mii a’di mo. 30 Yan’ko’d a’di oki gwo mo ki: Ayy Tap̱a dhalku/ anyor ki shwa mo ma, dhali aha/ mina ṯor gwo mo. Waḵki/ uni ’koni iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo kun minu ’taki gam mmun mowa? Dhali a’di thoḵki gwo mo ki: Aha/ mina diki mii a’di mo tani waḵki/ aha/ mina ’taki gam uni kun ’koni iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka ’kume’d mmun mo. 31 A’di oki gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ bu’thkina a’di ap̱o/ is pem mo mmoṯor gwo e Tap̱a mo. Waḵki/ uni ’koni iss ’kwanimpa ’de/ mo kun minu ’taki gam mmun mowa? Dhali a’di thoḵki gwo mo ki: Gom gway gi uni kun ’koni iss ’kwanimpa ’de/ mo tani aha/ mina diki ’ce’d a’di sho’k mo. 32 Yan’ko’d a’di oki gwo mo ki: Ayy Tap̱a dhalku/ anyor ki shwa mo ma, dhali aha/ mina gwo ṯor doḵ/e mo jasi me’d ’deŋ gana/ mo. Waḵki/ uni ’koni ’kume’d mo kun minu ’taki gam mmun mowa? Dhali a’di thoḵki gwo mo ki: Gom gway gi uni kun ’koni ’kume’d mo tani aha/ mina diki ’ce’d a’di sho’k mo. 33 Dhali Tap̱a yaki bway piti mo me’d jin thimkina a’di gwo ṯor ka Ibrahiim mo. Dhala Ibrahiim doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo e mom piti mo be.

19

1 Iman’doyu gwo su/ gwansan p̱u’dkin mo e Pan Saduum mo e mom’pimpili/ mo. Dhala Luuth diki’d mo mmoc̱a’b ’pena ’cesh e ’twaŋkal gi Pan Saduum mo. Ki Luuth p̱arki uni e mo tani a’di cuki mis mo mmogam uni ’kup̱ mo dhali a’di kumki is piti mo ki bwam/em piti eya ’cesh mo. 2 Dhali a’di oki gwo mo ki: Itap̱am pema, aha/ doṯkina um mo. Ṯuki mo ma ’peni bway bum mo e gu’b gi c̱iŋkinam bum mo dhali ’baari mon’thiny mo dhali lami sho’k bum mo. Yan’ko’d um mini mish cu mis mo ki jahanne/ mon’thamo/ mo dhali ii ki bway bum mo. Uni oki gwo mo ki: Yisa. Am mina i’baar mon’thiny mo e bway tur mo. 3 Hili a’di ṯirrishki uni ki gwom ’bi’thga/ mo. Wakan uni ṯu’kki mo ’peni bway buni e a’di mo dhali cic̱ki gu’b piti mo. Dhali a’di miiki uni dhan mo jin shwanu to mo dhali shunki maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ka cumaṯ mo dhali uni ishwakin mo be. 4 Hili ki uni ’koki ish ’ko’da ’cesh naskina/ mo tani ’kwaniŋ gwas gi ’peŋkuman bampa/ yan mo, ’kwaniŋ gwas gi Pan Saduum mo, uni kun ta dhuru’c mo dhali uni kun tana dhani lu/ mo, aris ’kwani ’baar mo ntagi wathiŋ gwaṯẖ jiŋ ’ko’d mo tani uni ’kamki gu’b mo. 5 Dhali uni yuḵki ’twa/ eya Luuth mo ki: Mane ’kwaniŋ gwas kun p̱u’dkin e /e mon’thiny yan mo mane? Susi uni ka pije/ e aman mo ma ki aman mina mish uni mo. 6 Dhala Luuth yaki’d ka pije/ ki campur mo e ’kwaniŋ gwas mo dhali mu’thki campur i’ko’di a’di mo, 7 dhali oki gwo mo ki: Aha/ doṯkina um mo ikam pema, dhalku/ tonthus ki mii wakan mo ma. 8 Hili mo mo ma, aha/ takina gi i’bwa/i su/ mo kun ’koki mish wathiŋ kamu/ mo. Dhalki aha/ bway mo mmosus uni ka pije/ e um mo dhali miiyi um e uni mo me’d jin o um bwa mo. Hili dhalku/ toŋ kamu/ ki mii e ’kwaniŋ gwas gwansan mo ma haali/ uni p̱u’dkin mo ibwaŋ’kwariny ma darha’da/ ma galgin gu’b pem mo. 9 Hili uni oki gwo mo ki: Doshi ka c̱iŋ’ko’d mo ma. Dhali uni oki gwo mo ki: Cim yan p̱u’dki’d mo mmoc̱a’b yilkina/ mo dhali a’di midi ’taki lo’b mo jin tanuwa mandwall gwo moyi. Shwane/ aman mina ṯu/ul /e mo ki mii kun warkin ki shi/ kagahara mo mmobol kun minu mii gom uni e mo. Yan’ko’d uni yap̱ki ap̱o/ wathiŋ gwaṯẖ jin yuḵu ka Luuth ki is kagahara mo dhali ’dishki is mo mmo’ce’da campur mo. 10 Hili ’kwaniŋ gwas dhuki me’d buni mo dhali susa Luuth bway bwaŋ gu’b e uni mo, dhali mu’thki’da campur mo. 11 ’Kwaniŋ gwas kun ’kokin mo eya campur gu’b mo tani dha’bkina uni em buni ki ja’da/ mo, uni kun gwa’da is mo dhali kun caaca mo, wakan ki uni wukina is buni e mo mmotopuwa campur mo.

12 Yan’ko’d ’kwaniŋ gwas okina Luuth gwo mo ki: Ṯal ’deŋ kamu/ takina /e imahana? Iya/ kun ta imar mo ’taa? Iya/ mo ’taa? I’bwa/ mo ’taa? Walla ma a’diŋ kamu/ jin takina /e mo e ’peŋkuman bampa/ yan mo tani susi uni ka pije/ mo ’peni mo yan mo 13 haali/ am mura ’ce’d mo yan sho’k mo haali/ cuuwa/ jin ’theru ap̱o/ ’kwanim piti mo tani a’di warki’d mmomaru is mo ibwambori Tap̱a mo dhali aman hashkina Tap̱a mo mmo’ce’d a’di sho’k mo be. 14 Dhali wakan mo tani Luuth yaki’d ka pije/ mo dhali oki iya/ kun ta imar mo uni kun mini ’taki mash i’bwa/ piti gwo mo ki: Cuyi mis mo ma. Iiku/ ka pije/ mo ’peni mo yan mo, haali/ Tap̱a muru’di ’ce’d ’peŋkuman bampa/ yan sho’k mo. Hili a’di wakina e ga man/o gwo ki maḵ mo e iya/ kun ta imar piti mo.

15 Ki e ma tente/ kasha’d mo tani aLuuth miikina iman’doyu gwo is ki ’kasa/ ’kasa/ mo mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis mo mo ma mmosus ashim pini dhali i’bwa/m pini isu/ mo, uni kun ’koyin mmahan mo, isi ciki/ ki /e minu diki ’ce’d sho’k mo e mo jin doruwa dor mo gi ’peŋkuman bampa/ mo. 16 Dhali ki a’di di’d mmoc̱ora/ c̱or naskina/ mo tani ’kwaniŋ gwas gwansan bu’thki a’di i is ap̱o/ me’d piti mo dhali ap̱o/ me’d gi ashim piti mo dhali ap̱o/ me’d gi i’bwa/m piti isu/ ilu/ mo. Tap̱a si’da/ a’di di’d mmomiimii ap̱o/ a’di mo. Dhali uni isuski a’di ka pije/ mo dhali karki a’di ka pije/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo be. 17 Dhali ki uni suskina uni ka pije/ mo tani uni ki o gwo mo ki: Yeyi /e mo ma gom mondiki/em pini mo. Dhalku/ /e ki hil ka c̱iŋ’ko’d ŋ’ko’di /e mo ma walla dhalku/ /e ki c̱a’b e mo isi ’baar mo jin ta’da mom’ba’da’d mo. Yeyi /e mo ma ’kup̱ ki wosh mo isi ciki/ ki /e minu diki kup̱ ki ’ci’d’da/ mo be. 18 Dhala Luuth oki uni gwo mo ki: Ayy tap̱am pema, dhalku/ a’di ki di wakan mo ma. 19 Hili mo mo ma, shwane/ c̱iŋkinam pini gamki’da ’the e jis/em pini mo, dhali momiimiim pini eḵkina /e mo, a’di jin ṯorkina /e i aha/ mo e mo jin woṯẖuwa woṯẖ gom mondiki/em pem mo. Dhali mmoye mo e ’kup̱ ki wosh mo molga/ mii mo isi ciki/ ki tonthus yan midi ’taki ḵal aha/ ka ’cesh mo dhali aha/ mina ’taki wu mo be. 20 Hili mo mo ma, shwane/ ’peŋkuman bampa/ yaase a’di ’disha’dish mo mmoye nycine/ mo, dhali a’di si’da/ gwa’dagwa’d mo. Ayy, dhalki aha/ mmoye mo imun mo ma – a’di diki ta ari gwa’dga/ mo ’taa? – Dhali mondiki/em pem minu woṯẖ mo be. 21 Dhali a’di oki a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma aha/ mina mii mii ma ’the si’da/ mmomiga/ diki kum ’peŋkuman bampa/ yaase ’twa/a ’cesh mo, a’di jin doṯkina /e mo. 22 Layu/ /e ki jahanne/ mo ma mmoye imun mo haali/ aha/ mola toŋ kamu/ mii mo ntagi /e mini p̱u’du/ mo e mun mo. Haali/ a’di gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu ’peŋkuman bampa/ yan gway ka Suugar mo. 23 Atente/ sulki’d mo hila/ ap̱o/ mony’cesh mo me’d jin cic̱kin ma Luuth e Pan Suugar mo.

24 Dhali yan’ko’d mo tani Tap̱a a’di he’thki’da p̱o/ Pan Saduum mo dhali ap̱o/ Paŋ Gamuura mo to jin si’du/ mo dhala kap̱any o’d ’peni Tap̱a mo ’peni bwaman momis mo. 25 Dhali a’di kumki ’peŋkuman bampa/ gwansan ’twa/a ’cesh mo dhala ris mom’ba’da’d si’da/ mo dhali aris uni gun ’kokin mo e ’peŋkuman bampa/ gwansan mo dhali to jin caki’d mo ap̱o/ mony’cesh mo. 26 Hili ashim piti jin diki’di ’ko’d mo ibwamp̱o/ a’di mo tani a’di hilki mo ka c̱iŋ’ko’d mo dhali a’di warki’d mo ki wosh ’doŋkoro/ mo. 27 Dhala Ibrahiim la cuki mis mo mon’thamo/ mo e mo jin doshkina a’diya dosh mo ibwambori Tap̱a mo. 28 Dhali a’di hilki’da ’cesh mo ’kup̱ ki Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo dhali ’kup̱ ki aris bampa/ jin ta mom’ba’da’d mo dhali a’di hilki mo mo. Dhali hili mo mo ma, aku’d ’peni bampa/ cuki mis mo me’da ku’d ’peni mo jin ’thanu o’d ki wur wur mo.

29 Dhali a’di warki’d mo ka Arumgimis ’ce’dki ’peŋkuman bampa/ kun ’koni bwaman mom’ba’da’d sho’k mo tani Arumgimis kaki’da Ibrahiim e mo dhali karki’da Luuth ki ya mo ’peni bwaman mo jin kumkunu ’twa/a ’cesh mo me’d jin kumkina a’di ’peŋkuman bampa/ gwansan ’twa/a ’cesh mo uni kun c̱a’bkin ma Luuth nycine/ mo be.

30 Dhala Luuth yaki’di ya ki mis ka pije/ mo ’peni Pan Suugar mo dhali c̱a’bki’d mo e ’kuwosha turga/ mo dhali i’bwa/m piti isu/ nyaḵki a’di mo. Haali/ a’di ḵo/ki’da ḵo/ is mo mmo’ko e Pan Suugar mo. Dhali a’di c̱a’bki’d mo ibwamana jurum wosh mo dhali i’bwa/m piti isu/ nyaḵki a’di mo. 31 Dhali a’di jin ta bwanyara/ ki o a’di jin ta jiŋ ’ko’d gwo mo ki: Ababam bana ta’da dhan mo dhali wathiŋ gwaṯẖa kamu/ yisa di’da e mony’cesh mo mmoyayu/ bway bwaman ana mo me’d mii jin baṯẖu imii mo isi mony’ceshi ’baar mo. 32 Yayu/ /e mo dhali dhalki ana ṯuca babam bana mo mmop̱iya yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo, dhali ana mina nyaḵ ish ki a’di mo ki ana mina ’taki dhuwa dhu mo gom emen ma babam bana mo be. 33 Dhali uni ṯu’ckina babam buni mo mmop̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo ki mon’thiny yin gana/ mo. Dhali a’di jin ta bwanyara/ yaki’d mo dhali nyaḵ ish ki com piti mo. Dhala Luuth a’di diki mish mo mo, atente/ jin ishkina a’diya yim ’ko’da ’cesh mo walla atente/ jin cukina a’di ki mis mo. 34 Dhali a’di waki’d mo ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di jin ta bwanyara/ ki o a’di jin ta jiŋ ’ko’d mo ki: Hili mo mo ma katili/ ki mon’thiny mo tani aha/ nyaḵkina ish ka babam pem mo. Dhalki ana ki ṯu’c a’di mo mmop̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah ki mon’thiny shwane/ si’da/ mo. Dhali yayi /e mo dhali ish nyaḵki a’di mo ki ana mina ’taki dhuwa dhu mo gom emen ma babam bana mo. 35 Dhali uni ṯu’ckina babam buni mo mmop̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo ki mon’thiny doḵ/e mo. Dhali a’di jin ta jiŋ ’ko’d cuki mis mo dhali ishki nyaḵki a’di mo. Dhali doḵ/e aLuuth diki mish mo mo, atente/ jin ishkin ma yim ’ko’da ’cesh mo walla atente/ jin cukin ma yim ki mis mo. 36 Wakan be uni su/ kun ta i’bwa/ ma Luuth mo uni ’kokin mo ki uc̱i ibwa mo ki com buni mo be. 37 Dhali ayim jin ta bwanyara/ dho’thki ya/ mo dhali a’di yerkunu gway mo ka Muwab mo. A’di yaase ita com gom ’Kwani gi Pa Muwab mo ntagi shwanesan mo be. 38 Dhali ayim jin ta jiŋ ’ko’d mo a’di si’da/ idho’thki ya/ mo dhali gway piti yerkunu mo ka Ben/ammi mo. A’di yaase ita com gom uc̱i ma Ammuun mo ntagi shwanesan mo be.

20

1 Dhali ’peni maṯṯaan mo tani Ibrahiim yaki’di yam pe mo ’kup̱ ki bampa/ jin di’d e ’ko’d gwar ga biny jam mo dhali a’di c̱a’bki’d mo ibwaman gi Paŋ Kaadish mo dhali gi Pan Shur mo dhali a’di p̱u’dki’d ki yaŋ’kus e Pan Jaraar mo. 2 Dhala Ibrahiim oki gwo mo goma Saarah jin ta ashim piti mo ki: Ayim ita ’bwah pem mo. Dhala Abimaalik jin ta maliḵ gi Pan Jaraar mo karki’da kar ’pen mo dhali bu’thki’da Saarah mo. 3 Hili Arumgimis p̱u’dki’d eya Abimaalik gi tony jan ki mon’thiny mo dhali oki a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, /e ta wathiŋ gwaṯẖ jin wana e gi wathi/ jin wu’d mo goma ’bom jin bu’thkina /e mo haali/ ayim ita ash gi wathiŋ kamu/ mo. 4 Hili Abimaalik a’di i’dishkin ma yimi is yisa dhali a’di oki gwo mo ki: Tap̱a a/mina /e i’kosh kal gi ’kwaniny’cesh gun daran gi mii m’ba/ si’da/ moyi? 5 Dina a’di ki o gwo mo ki is pitiŋ gana/ ki aha/ mo ki: Ayim ita ’bwah pem mowa? Dhala yim si’da/ ayim ki is pitiŋ gana/ o gwo mo ki: A’di ita’da kam pem mo. E mo jin dika/ ki mii ki ŋadhum eya dum pem mo dhali e mo jin dika/ ka p̱o/ gi me’d pem mo tani a’di imiikika/ mii yan mo be. 6 Dhali yan’ko’d Arumgimis oki a’di gwo mo ki tony jan mo ki: Nye, a’di imishka/ mo ki mii yan a’di imiikina /e mo ki mii jin miikunu mo ki dar gi ŋadhum eya dum pini mo. Dhali a’di ita aha/ si’da/ jin nonkina /e mo ’peni mo jin miikunu miinthus ap̱o/ aha/ mo. Haali/ a’di gi wakan mo tani a’di dika/ ki dhal /e bway mo mmota ayim is ki me’d moyi. 7 Hili shwane/ mo tani doḵki/ /e e wathiŋ gwaṯẖ ashim piti ka nyaŋ’ko’d mo ma, haali/ a’di ita aman/o gwo mo dhali a’di midi ’tho gom /e mo, dhali /e mini di ki e mo. Hili waḵki/ /e mini diki doḵa ayim ka nyaŋ’ko’d mo tani mishi /e mo mo ma ki /e mini mii wu mo ka jiŋ gana/ mo, /e dhala ris uni ’baar mo gun ta kum pini mo be.

8 Wakan be Abimaalik la cuki mis mo mon’thamo/ mo dhali a’di yuḵki imanmiiya ṯu’c piti i’baar mo dhala ris to gwansani ’baar mo iṯorkina a’di mo e ’cem buni mo. Dhali ’kwaniŋ gwas gwansan uni ḵo/kina ḵo/ is kagahara mo. 9 Dhali yan’ko’d Abimaalik yuḵki’da Ibrahiim mo dhali oki a’di gwo mo ki: To gi wakatinta imiikina /e mo ap̱o/ aman mo? Dhali ton shigga/ gi wakata si’da/ imiikika/ ap̱o/ /e mo mmo’doyina /e dhan miinthus caaca ap̱o/ aha/ mo dhali ap̱o/ bampam pem si’da/ mo. /E be imiiki to ap̱o/ aha/ mo kun ḵa ba/ iminu ’koki mii mii mo be. 10 Dhala Abimaalik ki owa Ibrahiim gwo mo ki: Atinta c̱aan jin kulumkina /e ibwa mo mmomiikina /e mii yan mo? 11 Dhala Ibrahiim ki o gwo mo ki: A’di imiikika/ kan haali/ a’di iṯoshkika/ mo mmo/o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ moŋḵo/ isa kamu/ yisa di’da goma Arumgimis e mo yansan mo dhali uni mini ’kosh aha/ jwa mo gom gway gi ashim pem mo. 12 Dhali bahili ayim ka jiŋ gana/ ita ’bwah pem mo, a’di jin ta ’bwa/ ma babam pem mo, hili ayim diki ta ’bwa/ ma ta’dam pem mo. Dhali ayim warki’d ki ashim pem mo. 13 Dhali ki aha/ raḵkin ma Arumgimis mo mmo/ii ki ii ma c̱a/ mo ’peni gu’b ma babam pem mo tani aha/ okina yim gwo mo ki: A’di yansan ta miim pini jin mina /e ikar bwa jin kushakush gom aha/ mo. Eya ris mo i’baar mo jin mina ana ip̱u’du/ mo tani oyi gwo gom aha/ mo ki: A’di ita’da kam pem mo. 14 Dhali yan’ko’d Abimaalik bu’thki ḵa’bal mo dhala morbip̱ mo dhali ’kwani kun miina ṯu’c mo dhali up̱ kun miina ṯu’c mo dhali c̱iki uni ka Ibrahiim mo dhali warki a’di aSaarah i is mo, ayim jin ta ashim piti mo be. 15 Dhala Abimaalik ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, bampam pem di’di bwambori /e mo. C̱a’bi /e mo mo ma e mo jin midi ’bor /e bwa mo. 16 Dhali eya Saarah a’di oki gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ c̱ikina akam pini gabul ’dolkon kushi alip̱ mo. A’di ita mom pini jin yenuwa ye mo e jis/e gi uni ’baar mo kun nyaḵ ’ko ki /e mo. Dhali ibwambori aris ’kwani ’baar mo tani /e minu kar ki mo ma ḵar/e mo be. 17 Dhali yan’ko’d Ibrahiim ’thoki’d ka Arumgimis mo. Dhali Arumgimis ki wac̱a Abimaalik mo dhali ashim piti si’da/ wac̱kunu mo dhali aris up̱ kun miina ṯu’c mo ki uni ki dho’thki uc̱i mo be. 18 Haali/ aris bwa gi gu’b ma Abimaalik molona dho’th mo mmomu’thkina Tap̱a uni mo gom gway ma Saarah mo a’di jin ta ash ma Ibrahiim mo.

21

1 Dhali Tap̱a a’di yayi’d mo mmobuṯa Saarah me’d jin okina a’di mo, dhali Tap̱a a’di miiki eya Saarah mo me’d jin okina a’di gwo is mo be. 2 Dhala Saarah bwaaki’d mo dhali ayim ki dhodha ’ci jin ta ya/ goma Ibrahiim mo ki yil jin cana a’di mmota dhan mo ka tee c̱aan mo a’di jin okin ma Arumgimis a’di mo be. 3 Dhala Ibrahiim yuḵki gway gi ya/m piti jin dho’thkunu gom a’di mo tani, a’di jin dho’thkin ma Saarah mo gom a’di mo tani ka Is/hak mo be. 4 Dhali me’d jin ḵankin ma Arumgimis a’di mo tani Ibrahiim ’ciṯẖki’da Is/haka munyjal yis mo ki ya/m piti ka Is/hak ’kon ma cimi pekwara mo. 5 Dhala Ibrahiim ’kokina yil iss ’kwanimpa imudhe’d ka dhan piti mo tani me’d jin dho’thkunu ya/m piti ka Is/hak gom a’di mo. 6 Dhala Saarah oki gwo mo ki: Arumgimis a’di c̱iki mo gi momp̱e’th gom aha/ mo. Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun mini ciḵ gwo mo mini p̱e’th gom aha/ mo. 7 Dhali ayim ki o gwo mo ki: Kaja a’di jin midi ’taki o ka Ibrahiim gwo mo ka Saarah midi ’taki c̱i uc̱i ako mmop̱i moyi? Hili aha/ be ki dho’th a’di ya/ mo ki yil jin cana a’di mmota dhan mo be.

8 Dhali a’di ca’d mo dhali a’di dhalkunuwa koŋ kum ’pen mo dhala Ibrahiim miiki’da dhan mo jin yuḵunuwa yuḵ mo ka cim jin dhalkunuwa koŋ kum ’pen mo goma Is/hak mo. 9 Hili Saarah p̱arki ya/ ma Haagar jin ta ji gi Pam Masir e mo, a’di jin dho’thkin ma yim goma Ibrahiim mo, dhali a’di ki mii a’di ka maḵ mo. 10 Gom gwo gi wakan mo tani ayim ki owa Ibrahiim gwo mo ki: Uri a’bom c̱iŋkina/ yan ka pije/ mo nyaḵka ’cim piti mo haali/ ya/ ma ’bom c̱iŋkina/ yan mo tani midi diki pwaḵ mal bwa nyaḵki ya/m pem mo, isi a’di jin ta’da Is/hak mo. 11 Dhali gwo yan jwakaṯki’da Ibrahiima du e jis/em piti mo gom gway gi ya/ mo be. 12 Dhala Arumgimis ki owa Ibrahiim gwo mo ki: Dhalku/ gwo yan ki kar mmojwagaṯ /eya du e jis/em pini mo goma ’ci yan mo, dhali gom gwo gi ashin jin ta’da ’bom c̱iŋkina/ mo. Dhali eya ris gwo kun on ma Saarah /e mo tani ciḵi ’twa/ ma yim mo ma haala Is/hak a’di midi ta emen pini jin minu yuḵ gway i’ko’d mo be. 13 Dhali gom ya/ ma ’bom c̱iŋkina/ si’da/ mo tani aha/ mina kar a’di mmota kal mo haali/ a’di ta emen pini mo be. 14 Dhala Ibrahiim cu mis mo mon’thamo/ ka’tum mo dhali bu’th maaŋḵuthu’d mo dhali ḵucaŋ yi’de/ mo dhali a’di ki c̱i ka Haagar mo mmokar ki a’di e ’kup̱a bi ma yim mo dhali a’di ki c̱i ka yima ’ci mo dhali karka ayim ’pen mo dhala ayim a’di yaki’d mo dhali yaki yany c̱a/ mo e mombwaasho e Pam Birsaba mo.

15 Dhali yi’de/ jin di’di bwa ḵucaŋ mo tani a’di ḵu’thki’d mo dhala yim ki biṯa ’ci me’d e bwaman ma bwaabuuy mo. 16 Dhala yim yaki’d mo dhali a’di ki c̱a’ba ’cesh mo mmoc̱i a’di ’ko’di is mo ari is ’ko’d mo kantaan me’d mo jin shiinu aththa mo kantaan, haala ayim oki gwo mo ki: Aha/ mina mii dhalku/ ki p̱ar jwa ma ’ci e mo. Dhala ayim ki c̱a’b mmoc̱i a’di ’ko’di is mo dhali a’di ki ’de’k ’twam piti mo dhali ko mo. 17 Dhali Arumgimis ciḵki ’twa/ ma ara ’ci mo dhala man’doyu gwo ma Arumgimis yuḵki’da Haagar mo ’peni momis mo dhali owa yim gwo mo ki: Ata mii /e mo, Haagar? Dhalku/ is ki ḵo/ mo haali/ Arumgimis ciḵki ’twa/ ma ara ’ci e mo jin dina a’di mo. 18 Cuyi mis mo dhali ’deka ’ci mo dhali susi a’di ki me’d pini mo haali/ aha/ mina kar a’di ki dhan kala caaga/ mo. 19 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki ḵa’d e ma ayim mo dhala yim ki p̱ar jis yi’de/ e mo. Dhala yim yaki’d mo dhali ’tu’d ḵucaŋ ki yi’de/ mo dhali a’di ki c̱i ka ’ci mmop̱i mo be. 20 Dhali Arumgimis nyaḵ di ka ’ci mo dhali a’di caki’d mo dhali a’di c̱a’bki’d e mombwaasho mo dhali warki’d ki wathi/ jin yuḵayuḵ mo mmoshiina aththa mo. 21 Dhali a’di c̱a’bki’d e mombwaasho gi Pam P̱aaraan mo dhali kum ki ŋap̱ki a’di a’bom mo ’peni Pa Masir mo.

22 Dhali a’di warki’d ki mo jin peki’d mo ka tee c̱aan mo ka Abimaalik dhala P̱ikul jin ta tap̱a gi ’kwani ma mee mo oki’da Ibrahiim gwo mo ki: Arumgimis nyaḵ di e /e eya ris to kun miikina /e mo be. 23 Dhali gom gwo gi wakan mo tani thuli /e me’da p̱o/ mmahan ki gway ma Arumgimis mo gom aha/ mo ki /e mini diki mii to shiyi’da p̱o/ aha/ mo walla ap̱o/ ya/m pem mo walla ap̱o/ iya/m pem kun mini dho’th iya/ i’ko’d mo, hili gom mii kun miiga/ ki bwaŋkush gom /e mo tani /e si’da/ mini mii a’di gom aha/ mo be, dhali e mony’cesh a’di jin mina /e ya ki yaŋ’kus mo. 24 Dhala Ibrahiim oki gwo mo ki: Aha/ mina thul gwo me’da p̱o/ mo be.

25 Dhala Ibrahiim nyo/ki’da Abimaalik ki gwo mo gom jis yi’de/ mo a’di jin bu’thkina c̱iŋkina/ ma Abimaalik ki ’bi’th mo. 26 Dhala Abimaalik ki o ki gwo mo ki: Aha/ yisa misha wathi/ jin thami to mii kansan mo yisa. /E si’da/ diki ṯor aha/ gwo mo. Dhali kan si’da/ aha/ si’da/ dinaki ciḵ gwoŋ kamu/, hili jasi ki ’dishe/ ishunsan mo. 27 Dhala Ibrahiim bu’thki ḵa’bal mo dhala morbip̱ mo dhali a’di ki c̱i ki uni ka Abimaalik mo dhali uni su/ miiki gwo jin gamu me’d mo be. 28 Dhala Ibrahiim ki dhu ushi nas ḵa’bali pesu/ ’pen ka pije/ mo ’pena ma’diny piti mo uni ’cena mo. 29 Dhala Abimaalik ki owa Ibrahiim gwo mo ki: ’Pemen gwo yan ta’da ta mo mmodhuna /e ushi nas ḵa’bali pesu/ ’pen ka pije/ mo mmo’ko uni ’cena mo? 30 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Ushi nas ḵa’bali pesu/ gwansan mina /e ibu’th ki me’d pini mo ki uni mini ta iman/o gwo gom aha/ mo ki aha/ c̱wanykina jis yi’de/ yansan mo be. 31 Gom gwo gi wakan mo a’di iyuḵkunu mo yansan gway ka Birsaba mo, haali/ uni su/ thulki gwo me’da p̱o/ mo be. 32 Dhali gom gwo gi wakan mo tani uni gamki gwo me’d mo e Pam Birsaba mo. Dhala Abimaalik cuki mis mo dhala P̱ikul mo a’di jin ta wathi/ gom ’kwani ma meem piti mo dhali uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo eya ’cesh gi Pam P̱ilisthiin mo. 33 Dhala Ibrahiim siki cwa jin wana e ka ’kwaṯṯan e Pam Birsaba mo dhali a’di ki yuḵ gway gi Tap̱a mo a’di jin ta’da Arumgimis jin di’d ki e ki sule/ sule/ mo be. 34 Dhala Ibrahiim yaki’d ki yaŋ’kus e Bampa/ gi Pam P̱ilisthiin yil ka ris mo be.

22

1 Dhali ki a’di warki’d ki mo jin pekin ma ris to gwansan mo tani Arumgimis nyo/ki’da Ibrahiim mo dhali o a’di gwo mo ki: Ibrahiim. Dhali a’di ki thoḵ a’di ’twa/ mo ki: Aha/ dina mmahan mo be. 2 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Susi ya/m pini shwane/ a’di jin ta jim piniŋ gana/ mo, a’di jin ena /e, isi a’di jin ta’da Is/hak mo dhali iiyi mo eya ’cesh gi Pa Muriyya dhali /e mini ’ciṯẖ a’di ’kus mmomiiya roroc̱o/ e ’kuwosh mo e mo jin miga/ ṯor /e mo be. 3 Dhala Ibrahiim cuki mis mo mon’thamo/ ka’tum mo dhali a’di ki shi’d thuluny piti akakasha ap̱o/ mo dhali a’di ki sus dhuru’c washan piti isu/ dhala Is/hak jin ta ya/m piti mo. Dhali a’di ki ’ce’d c̱iŋkira/ mo goma roroc̱o/ mo dhali a’di ki cu mis mo dhali ya mo e mo jin ṯor ma Arumgimis a’di mo. 4 Dhali ka cim ’koni kwara mo tani Ibrahiim ’de’kki em piti ’kup̱ki mis mo dhali a’di ki p̱ar mo e isa dhana/ mo be. 5 Dhala Ibrahiim ki o dhuru’c ’kwanim piti gwo mo ki: ’Koyi mmahan mo nyaḵki thuluny mo. Dhali aha/ dhali a’ci mina ii i maṯṯaan ari is ’ko’d mo dhali aman mina luŋ mo dhali doḵu/ ka nyaŋ’ko’di um mo be. 6 Dhala Ibrahiim ki bu’th c̱iŋkira/ jin minu miiya roroc̱o/ mo dhali ’thiḵ a’di mo e ’kup̱a bi ma Is/hak jin ta ya/m piti mo dhali a’di ki ḵal o’di me’d piti mo dhali gandal mo. Dhali uni ki ii ’kup̱ki misi monṯal ’de/ mo be. 7 Dhala Is/hak oki’da Ibrahiim jin ta com mo dhali o gwo mo ki: Ababam pema! Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dina mmahan mo be. Hili mo mo ma. O’d jin shwa’d di’di mmahan dhali c̱iŋkira/ mo. Hili mane ḵa’bal jin mina ana i’ciṯẖ ’kus mmomiiya roroc̱o/ mo? 8 Dhala Ibrahiim ki o gwo mo ki: Arumgimis ki is piti midi thoson ana ḵa’bal jin mina ana ’ciṯẖ mmomiiya basa ’cesh mo, ya/m pem mo. Dhali uni su/ iikin ki misi monṯal ’de/ mo be.

9 Dhali uni p̱u’dkin e mo jin ṯor ma Arumgimis a’di mo. Dhala Ibrahiim ki ḵa’ba gwaṯa/ mo dhali su’k c̱iŋkira/ mo dhali deḵa Is/hak jin ta ya/m piti mo dhali ’thi a’di ap̱o/ ’kup̱a gwaṯa/ ap̱o/ c̱iŋkira/ mo be. 10 Dhali yan’ko’d Ibrahiim he’thki me’d piti mo dhali bu’th gandal mo mmomuri ’taki ’kosh ya/m piti mo be. 11 Hili aman’doyu gwo gi Tap̱a yuḵki a’di mo ’peni momis mo dhali oki a’di gwo mo ki: Ibrahiim. Ibrahiim. Dhali a’di oki gwo mo ki: Aha/ dina mmahan mo be. 12 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Dhalku/ ki kar me’d pini ap̱owa ’ci mo, walla dhalku/ ki mii toŋ kamu/ gom a’di mo. Haali/ aha/ misha mo shwane/ ki /e ḵo/kina Arumgimis mo mmomishka/ ki /e diki non ya/m pini mo a’di jin ta ya/in gana/ ’peni aha/ mo be. 13 Dhala Ibrahiim ’de’kki em piti ’kup̱ki mis mo dhali a’di ki p̱ar mo e mo dhali hili mo mo ma e bwamp̱o/ a’di mo tani arasiŋ ḵa’bal di’d jin bu’th ma ’de/ i’cem piti mo. Dhala Ibrahiim yaki’d mo dhali bu’th arasiŋ ḵa’bal mo dhali a’di ki c̱i a’di mo mmo’ciṯẖ ’kus mo mmomiiya basa ’cesh mo mmodhal ya/m piti e i is mo. 14 Dhala Ibrahiim ki yuḵ mo yan gway ka Yahwah Yir/ah mo, me’d jin okunu gwo ka tee yan mo ntagi shwane/ mo ki: E ’kuwosh gi Tap̱a mo tani a’di iminu thoson to mo be.

15 Dhala man’doyu gwo gi Tap̱a yuḵki Ibrahiim mo me’di su/ ’peni momis mo be. 16 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Aha/ ki is pem mo tani thulkina gwo me’da p̱o/ mo a’di ita gwo jin ona Tap̱a gom to yan jin miikina /e mo dhali mmodina /e ki non ya/m pini a’di jin ta ya/m piniŋ gana/ mo. 17 Gom mom’bor mii tani aha/ mina mar ’bor /e mii mo dhali gom mo jin maruwa mar is mo tani aha/ mara emen pini is mo mmowa e ka cul gi momis mo dhali mmowa e ka si’b kun ’koni bwaman ma gap̱ mo. Dhali emen pini mini dila ris to ’pena goŋ gi ’kwani gun ta ’kup̱ pini mo, 18 dhali e emen pini mo tani aris kal gi ’kwaniny’cesh minu ’bor mii mo haali/ /e haki gwo gi ’twam pem e mo. 19 Gom gwo gi wakan mo tani Ibrahiim doḵki’d mo nyaḵki ’kwanin dhuru’c piti mo dhali uni ki cu mis mo dhali ii mo i monṯal ’de/ mo e Pam Birsaba mo. Dhala Ibrahiim c̱a’bki’d e Pam Birsaba mo be.

20 Dhali a’di warki’d ki mo jin peki’d mo ’ko’da ris to gwansan gun ṯorkunu Ibrahiim mo mmo/o ki: Hili mo mo ma, aMilkah a’di dho’thki uc̱i mo ka kan ka Nahur mo, 21 Jin ṯwa/a/ yuḵu gway ka Uus mo dhali jiŋ ’ko’d yuḵu gway ka Buus dhali jin ’kon ma p̱o/ ikwara yuḵu gway ka Gamu/iil mo a’di jin ta’da baba ma Araam mo 22 dhali Kaasad mo dhala Hasu mo dhala P̱ildaash mo dhala Yidlaap̱ mo dhala Baṯu/iil mo be. 23 Dhala Baṯu/iil dho’thki’da Rip̱ka mo. Uc̱i ipekwara gwansan idho’thkin ma Milkah goma Nahur mo jin ta’da kam ma Ibrahiim mo be. 24 Dhala ’boma ’bwaash piti jin yuḵu gway ka Ra/uumah mo ayim si’da/ dho’thki’da Thaabah mo dhala Jaaham mo dhala Taahash mo dhala Maakah mo be.

23

1 Dhala Saarah diki’d ki e ki yili iss ’kwanimpa ipe’de/ i’ce’dka pesu/ ap̱o/ mo. Uni ta yil kun din ma Saarah ki e mo be. 2 Dhala Saarah a’di wuki’d mo e Paŋ Giryat/arba (a’di jin ta Habruun) e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo dhala Ibrahiim yaki’d mo mmoko goma Saarah dhali ko ki gwony jabu’th goma yim mo be. 3 Dhala Ibrahiim cuki mis mo ibwambor a’di jin wuki’d mo dhali o ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa gwo mo ki: 4 Aha/ tana wathi/ yilkina/ dhali aha/ yana yany c̱a/ ibwaman um mo. C̱iyaa/ mo mbwam um jin miga/ kana kan mo ki aha/ mina kan jwam pem ’peni jis/em pem mo. 5 ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa thoḵkina Ibrahiim gwo mo ki: 6 Ciḵi aman gwo mo ma. Tap̱am pem /e ta wathi/ jin c̱a’bki dem dem ibwaman aman mo. Kani jwam pini e mo jin mina /e ikwany mo e mo gi jis jwam bam mo. Wathiŋ kamu/ yisa midi non /e ’peni mo gi jis jwam piti yisa, walla midi non /e ’peni mmokan jwam pini yisa. 7 Dhala Ibrahiim cuki mis mo dhali luŋ is piti mbwambori ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa uni kun ta ’kwani gi bampa/ c̱aan mo. 8 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Waḵki/ um ona bwa ki aha/ mina kan jwam pem ’peni jis/em pem mo tani ciḵi aha/ gwo mo dhali ’thoyi Ip̱ruun jin ta ya/ ma Suuhar mo 9 ki a’di midi c̱i aha/ jurum wosh gi Pa Makp̱iilah mo a’di jin ta jim piti mo, a’di jin di’di shemen buntom piti mo. Ka ṯẖaman gana/ mo tani dhalki a’di c̱i a’di aha/ e bwambori um mo ki a’di midi ta mo jin miga/ bu’th mmokana/ kan mo be. 10 Dhala Ip̱ruun a’di diki’di bwaman ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa mo dhali a’di ki thoḵki Ibrahiim gwo mo ki gwo jin ciḵkina ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa mo ’pena ris ’kwani kun iiyin ka pije/ gi ’twaŋkala goŋ gi ’peŋkuman bampam piti mo. 11 Yisa, tap̱am pem ciḵ aha/ gwo mo. Aha/ c̱ikina /e bwam bunto dhali aha/ c̱ikina /e jurum wosh dhali to jin di’di bwaman a’di mo. E bwambori jis/e iya/ gi ’kwanim pem mo tani aha/ c̱ikina /e a’di mmokan jwam pini mo be. 12 Dhali yan’ko’d Ibrahiim a’di luŋki is piti ibwambori ’kwani gi bampa/ yan mo be. 13 Dhali a’di ki owa Ip̱ruun e mo jin ciḵa ’kwani gi bampa/ gwo mo ki: Hili waḵki/ /e mini ciḵ aha/ gwo mo tani aha/ mina c̱i /e ṯẖaman gi bunto mo. Buthi a’di ’peni aha/ mo ki aha/ mina kan jwam pem imun mo. 14 Ip̱ruun thoḵki’da Ibrahiim gwo mo mmo/o gwo mo ki: 15 Tap̱am pem, ciḵi gwo ’peni aha/ mo ma. Mony’cesh jin yolka/ tani a’di ta iss ’kwanimpa i/iss ’de/ jin ta’da guurush gi ’dolkon kush mo. To yan midi ta atinta ibwaman /e dhali aha/ mo? Kani jwam pini mo ma. 16 Ibrahiim gamki gwo me’d nyaḵka Ip̱ruun mo dhala Ibrahiim ki bara guurush ’dolkon kush mo goma Ip̱ruun mo a’di jin yerkina a’di gway e gwo jin ciḵkina ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa jin ta’da guurush iss ’kwanimpa i/iss ’de/ ’peni ’dolkon kush mo me’d isi mii jin barkunu a’di ibwaman ’kwani kun ta imanyol to mo.

17 Gom gwo gi wakan mo tani bunto ma Ip̱ruun e Pa Makp̱iilah a’di jin di’d ’kup̱ ka bor ki mis gi Pa Mamra mo, e bunto jin dina jurum wosh a’di jin di’di bwaman mo dhala ris cwa kun ’koni bunto mo ntagi shemen piti ’baar mo tani a’di i’kwarkunu mo 18 ga Ibrahiim mo a’di ta mom piti mo ibwambori ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa mo dhali ibwambora ris uni kun iin bway bwamana goŋ gi ’peŋkuman bampam piti mo. 19 Ŋ’ko’d mii yan mo tani Ibrahiim kanki’da Saarah jin ta ash mo e jurum wosh gi mom bunto jin ta Makp̱iilah mo jin di’d ’kup̱ki mis ki Pa Mamra mo (a’di jin ta Pa Habruun) jin ta bampa/ gi Paŋ Kanaan mo. 20 Mombunto dhali jurum wosh jin di’di bwaman mo tani uni i’kwarkunu mo ga Ibrahiim mo mmota jim piti mo gom mo jin minu kana kan ki ’Kwani gi Pa Hiṯẖṯẖa mo be.

24

1 Dhala Ibrahiim ta’da dhan mo, a’di ta dhana dhan gana/ ki yil piti mo. Dhali Tap̱a a’di ’borki’da Ibrahiim mii ka ris to ’baar mo be. 2 Dhala Ibrahiim oki c̱iŋkinam piti gwo mo ki, a’di jin caki’d jin hilki gu’b piti mo, a’di jin ta tap̱a ap̱owa ris tom piti kun tana a’di mo, ki: Kari me’d pini awum pem mo. 3 Dhali aha/ mina kar /e mmothul gwo me’da ap̱o/ ki Tap̱a mo ka Arumgimis jin di’di momis mo dhali a’di jin di’di mony’cesh mo ki /e mini diki gama ’bom gom ya/m pem ’peni i’bwa/ gi ’Kwani gi Paŋ Kanaan mo e bwaman uni kun c̱a’bka/ mo. 4 Hili /e mini ya mo e bampam pem mo dhali e ’kwani ma bas pem mo dhali gama ’bom gom ya/m pem ka Is/hak mo be. 5 Dhali c̱iŋkina/ ki o a’di gwo mo ki: Wariba/ a’bom midi diki hayaa/ gwo e mmobaṯẖaa/ e bampa/ yan mo. Waḵki/ wakan mo tani ya/m pini miga/ mii sus mo ka nyaŋ’ko’d e bampam pini jin yayina /e ’peni nycine/ mo? 6 Ibrahiim ki thoḵ a’di gwo mo ki: A/e mini mii dhalku/ ki sus ya/m pem ka nyaŋ’ko’d e bampa/ c̱aan mo. 7 Tap̱a jin ta’da Arumgimis gi momis mo a’di jin suski aha/ mo ’peni gu’b ma babam pem mo dhali ’pena ’cesh jin dho’thkunu aha/ mo dhali a’di jin oki aha/ gwo mo dhali thulki aha/ gwo me’da ap̱o/ mo gom emen pem mo mmo/o ki: Aha/ mina c̱i emen pini a’cesh yan mo. Dhali a’di midi hasha man’doyu gwom piti ibwambori jis/em pini mo dhali /e mini gama ’bom gom ya/m pem ’peni mun mo be. 8 Hili waḵka ’bom dina bwa ki oyu/ mmobaṯẖ /e mo tani yan’ko’d /e din ki ’kus ’peni gwo yan jin gama ana me’d mo haali/ /e yisa mini sus ya/m pem imuna. 9 Dhali gom gwo gi wakan mo tani c̱iŋkinam piti karki me’d piti eya wum ma Ibrahiim mo a’di jin ta tap̱am piti mo dhali thul gwo me’d ap̱o/ gom a’di isi gom gwo gi to yan mo be.

10 Dhali yan’ko’d c̱iŋkina/ a’di suski kalmani ’kume’d jin ta ji gi tap̱am piti mo dhali bu’th moyam piti mo. Dhali a’di ki kala ris to kun c̱inu ki me’d e kugu ’peni tap̱am piti mo. Dhali a’di cuki mis mo dhali ya mo e uḵa ’cesh jin tana dhan yi’deya ḵara’b e ’peŋkuman bampa/ ma Nahur mo be. 11 Dhali a’di ki ḵana ris kalman mo mmo’ko ki jiŋ ’kup̱a’dup̱una ’cesh ka pije/ ’peni ’peŋkuman bampa/ mo e yany jis yi’de/ ka tee c̱aan mom’pimpili/ mo ka tente/ jin ’ceṯẖa up̱ ka pije/ mmo/ii ha’b yi’de/ mo be. 12 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Ayy Tap̱a Arumgimis gi tap̱am pem ka Ibrahiim mo, nyoŋi aha/ ki ’bore/ mo jin miga/ gam mii adu is mo, aha/ ’thona /e mo. /E ki ṯor aha/ mmodhal mii e is ki mo/en gi tap̱am pem ka Ibrahiim mo. 13 Hili mo mo ma, aha/ doshkina e shemen jis yi’de/ jin kasha e mo dhali i’bwa/ gi ’kwani gi ’peŋkuman bampa/ uni iikin ka pije/ mmoha’b yi’de/ mo be. 14 Dhalki nyara/ jin miga/ o gwo ki: Aha/ ’thona /e ki /e mini dhal dhur yi’dem pini mo ki aha/ mina ’taki p̱i yi’de/ mo, dhali jin midi oyaa/ gwo mo ki: P̱iyi ma tani dhali aha/ mina c̱iki kalman pini mmop̱i mo, dhalka yim midi mii ta a’di jin mina /e mii kar ’pen ka pije/ gom c̱iŋkinam pini ka Is/hak mo be. Dhali gom mii yan kan mo tani aha/ mina mish ki /e ṯorki aha/ mo/en gi tap̱am pem mo be.

15 Nṯwa/a/ ki a’di ki ’baarki gwom piti mmo/o mo tani hili mo mo ma, Rip̱ka a’di jin dho’thkunu ka Baṯu/iil jin ta ya/ ma Milkah jin ta ash ma Nahur jin ta’da kam ma Ibrahiim mo tani a’di yayi’d ka pije/ ka dhur yi’dem piti me’d e ’kup̱a bi ma yim mo be. 16 Ayim nyara/ ta jaro/ ki jaro/ mo, a’di jin di’d ki nyaraŋ gana/ a’di jin dina wathiŋ kamu/ ki mash mo. Ayim yaki’d ka luŋgu’b e jis yi’de/ jin kasha e mo dhali ’tu’d dhur ma yim mo dhali a’di p̱u’dki’d mo be. 17 Yan’ko’d a’di jin ta c̱iŋkina/ guski’d mo mmogama ayim ’kup̱ mo dhali o gwo mo ki: Aha/ ’thona /e mmoc̱iyaa/ ari yi’de/ ’peni dhur pini mo. 18 Dhala yim ki o gwo mo ki: P̱iyi ma, tap̱am pem mo, dhala yim ki jahanne/ ki dhal dhur piti me’d ’peni me’d ma yim mo dhali a’di ki c̱i a’di yi’de/ mmop̱i mo. 19 Dhali ka yim ’baarki yi’de/ mmoc̱i a’di mmop̱i mo tani ayim ki o gwo mo ki: Aha/ si’da/ mina mush ki kalman pini yi’de/ mo ntagi uni mini p̱i ikap̱ mo be. 20 Dhali ki jahanne/ ayim ki gac̱ yi’dem piti eya ḵur mo dhali gus ka nyaŋ’ko’d bway jis yi’de/ mo mmomush yi’de/ mo dhala yim mushki yi’de/ goma ris kalman piti mo be. 21 Wathi/ ki guwa yim ki e ki e ma ’thime/ ki shwamm mo mmoda/ar gwo waḵki/ Tap̱a thoson moyam piti mo walla yisa.

22 Ki kalman kap̱ki yi’de/ mmop̱i mo tani wathi/ ki bu’th ’dolkon jin hidhu i me’d jin baru ka nusa guurush mo dhali gurany ’peri su/ mo goma yim ki hidha bi mo jin baru ki ’dolkoni ’kume’d ka guurush mo. 23 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: Ṯoraa/ gwo mo ma ki /e ta ’bwa/ maja mo? A/mo jin ishu di’di gu’b gi cima jin mina aman i/ishi cineya? 24 Ayim ki o a’di gwo mo ki: Aha/ tana ’bwa/ ma Baṯu/iil jin ta ya/ ma Milkah mo a’di jin dho’thkin ma yim ka Nahur mo be. 25 Dhala yim ki mar gwo is mo mmo/o gwo mo ki: Am tana ka wusha/ dhali tonṯe/ mmo’kosh jwa mo dhali gu’b mmo/ishi cine/ mo be. 26 Wathi/ ki goŋ ’kup̱ piti ka luŋgu’b mo dhali luŋ Tap̱a mo be. 27 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Mom’bor mii gom Tap̱a mo a’di jin ta’da Arumgimis gi tap̱am pem ka Ibrahiim mo, a’di jin diki dhal mo/en piti ’pen mo dhali mii ma isiŋ gana/ ’kup̱ ki tap̱am pem mo. Dhali gom aha/ tani Tap̱a ki shu aha/ bway gu’b gi ibas gi itap̱am pem mo.

28 Dhali yan’ko’d nyara/ a’di guski’d mo dhali ṯor ’kwani gi gu’b gi kum gwo mo goma ris to gwansan mo be. 29 Dhala Rip̱ka ta’d ka kam jin yuḵu gway ka Laabaan mo. Dhala Laabaan ki gus ka pije/ e wathi/ mo e jis yi’de/ jin kasha e mo be. 30 Dhali a’di ki p̱ar tome’d e mo dhali gurany ’per eya bi gi ’bwaham mo dhali me’d jin ciḵkina a’di gwo gi ’bwaham ga Rip̱ka mo ki: Wathi/ ṯorki’da ṯor ki aha/ mo tani a’di yaki’d mo e wathi/ mo. Dhali hili mo mo ma, a’di doshki’d nyaḵka kalman e jis yi’de/ jin kasha e mo be. 31 A’di ki o gwo mo ki: Yayi mo. Ayy mom’bor mii gi Tap̱a mo. Atinta dosha /eya pije/ kan mo? Haali/ aha/ thosonkina /e gu’b mo dhali mo gom kalman mo be. 32 Gom gwo gi wakan mo tani wathi/ p̱u’dki’d e gu’b mo. Dhala Laabaan ’cuḵki kalman ashi/ mo dhali a’di ki c̱i uni awusha/ mo dhali tonṯe/ gom kalman mmoshwa mo dhali yi’de/ mmolam sho’k piti mo dhali sho’k gi ’kwani kun nyaḵ iiyu/ ki a’di mo be. 33 Dhali yan’ko’d mo tani tonṯe/ karu ibwambori a’di mmoshwa mo. Hili a’di ki o gwo mo ki: Aha/ mina diki shwa tonṯe/ naskina/ ntagi aha/ mina ṯor ’pemen ’kup̱ yam pem yan. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Ṯori gwo mo ma.

34 Dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di ki o gwo mo ki: Aha/ tana c̱iŋkina/ ma Ibrahiim mo be. 35 Tap̱a a’di ’borki tap̱am pem mii kagahara mo dhali a’di caki’d mo. Dhali Arumgimis c̱iki a’di toŋkal mo dhali bip̱ mo dhali ’dolkon kush dhali ’dolkon gana/ dhala ris c̱iŋkina/ kun miina ṯu’c mo kun ta gwaṯẖ mo dhala ris c̱iŋkina/ kun miina ṯu’c kun ta nyara/ mo dhala ris kalman dhala ris thuluny mo be. 36 Dhala Saarah jin ta ash gi tap̱am pem mo tani a’di dho’thki ya/ mo gom tap̱am pem mo ka yim ta’da dhan mo dhali ki a’di mo tani a’di c̱iki’da ris to ’baar mo kun tana a’di ki a’di mo. 37 Tap̱am pem ki kar aha/ mmothul gwo me’da p̱o/ mo mmo/o gwo mo ki: /E mini mii diki dhal ya/m pem bway mmogam nyara/ ’peni ’Kwani gi Paŋ Kanaan mo e mony’cesh jin dika/ mo. 38 Hili /e mini ya mo e gu’b ma babam pem mo e ’kwani ma bas pem mo dhali gama ’bom gom ya/m pem mo be. 39 Dhali aha/ ki o tap̱am pem gwo mo ki: Wariba/ a’bom midi ushu mmoyayu/ nyaḵki aha/ mo. 40 Hili a’di ki o aha/ gwo mo ki: Tap̱a a’di jin yaka/ ibwambor midi hasha man’doyu gwom piti nyaḵki /e mo mmoshu /e bway mo dhali /e mini gama ’bom gom ya/m pem ’peni ’kwani ma bas pem mo dhali ’peni ’kwani gi gu’b ma baba mo be. 41 Dhali yan’ko’d /e mini di ki ’kus mo ’peni gwo jin thulka/ me’da p̱o/ mo, me’d jin mina /e ya mo e ’kwani ma bas pem mo. Dhali waḵki/ uni mini ’koki c̱i ayim ki /e mo tani /e din ki ’kus mo ’peni gwo jin thulka/ me’da p̱o/ mo be.

42 Aha/ p̱u’dkina mo shwane/ e jis yi’de/ jin kasha e mo dhali o gwo mo ki: Ayy Tap̱a /e jin tana Arumgimis gi tap̱am pem ka Ibrahiim mo, waḵki/ /e shwane/ mini shu/aa/ bway e bway jin miga/ ya mo tani 43 hili mo mo ma aha/ doshkina e jis yi’de/ jin kasha e mo dhali dhalki nyara/ jin p̱u’du’d mmoya mush yi’de/ mo a’di jin miga/ o gwo mo ki: C̱iyaa/ ari yi’de/ ’pena dhur mo ma tani 44 dhali a’di midi oyaa/ gwo mo ki: P̱iyi ma dhali aha/ mina mush gom kalman pini si’da/ mo. Dhalki a’di ta’da yim jin mina Tap̱a kar ’pen ka pije/ gom ya/ gi tap̱am pem mo be.

45 Nṯwa/a/ ki aha/ daḵa gwom pem o mo eya du mo tani hili mo mo ma, aRip̱ka a’di ayim p̱u’dki’d mo nyaḵki dhur yi’de/ e ’kup̱a bi ma yim mo dhala yim yaki’d ka luŋgu’b e jis yi’de/ jin kasha e mo dhali mush yi’de/ mo dhali aha/ ki owa yim gwo mo ki: C̱iyaa/ dhalki aha/ p̱ina ma. 46 Dhali ki jahanne/ ayim ki dhal dhur yi’de/ me’d ’peni ’kup̱a bi ma yim mo dhali o aha/ gwo mo ki: P̱iyi ma dhali aha/ mina c̱i ki kalman pini si’da/ mmop̱i mo. 47 Gom gwo gi wakan mo tani aha/ p̱ikina mo dhala yim ki c̱i ki kalman mmop̱i si’da/ mo be. Dhali yan’ko’d mo tani aha/ ki doṯa yim gwo mo mmo/o ki: /E ta ’bwa/ maja si’da/? Ayim ki thoḵ aha/ gwo mo ki: Aha/ tana ’bwa/ ma Baṯu/iil jin ta ya/ ma Nahur mo, a’di jin dho’thkin ma Milkah a’di mo. Gom gwo gi wakan mo tani aha/ ki kar dhirriny ’dolkon e shush ma yim dhali gurany ’per eya bi ma yim mo be. 48 Dhali yan’ko’d aha/ ki luŋ ’kup̱ pem mo dhali luŋ Tap̱a mo, dhali ’bor Tap̱a mii mo a’di jin ta’da Arumgimis gi tap̱am pem ka Ibrahiim mo, a’di jin shu aha/ bway, ki bwaya ’borgaŋ gana/ mmosus ’bwa/ gi ’kwani ma bas gi tap̱am pem gom ya/m piti mo be. 49 Dhali shwane/ waḵki/ /e mini ṯu/ul gi mii ma teṯe/ mo dhali gi miiŋ gana/ gi tap̱am pem mo tani ṯori /e aha/ gwo mo dhali waḵki/ diki ta gwoŋ gana/ mo tani ṯori aha/ gwo mo ki aha/ mina ṯu’k mo ki me’da bim poros mo walla ki me’da biny cam mo.

50 Dhali yan’ko’d mo tani Laabaan dhala Baṯu/iil thoḵki gwo mo ki: To gwan p̱u’dkin ’peni Tap̱a mo dhali aman mola gwo shiyi’di o i /e walla jim ’boro’d mo. 51 Hili mo mo ma, aRip̱ka a’di di’di bori /e mo. Susa yim mo dhali iiyi mo me’d gwo jin okina Tap̱a mo be.

52 Dhali ki c̱iŋkina/ ma Ibrahiim ciḵki gwo jin ona uni mo tani a’di goŋki is piti mo ka ’cesh ibwambori Tap̱a mo be. 53 Dhali c̱iŋkina/ a’di ḵalki’da ris tonyjaro/ kun ta ’dolkon kush mo dhali ’dolkon gana/ mo dhali burrinye/ dhali c̱iki uni ka Rip̱ka mo dhali a’di ki c̱i ki uni ka kam nyara/ mo dhali ki kum nyara/ mo to gi ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo. 54 Dhali a’di dhali ’kwani kun nyaḵ ii ki a’di mo tani uni shwaki to mo dhali p̱iki to mo dhali uni ki isha cim ’deŋ gana/ imun mo. Ki uni cuki mis mon’thamo/ mo tani a’di ki o gwo mo ki: Hashi aha/ ka nyaŋ’ko’d e tap̱am pem mo. 55 Akam gi nyara/ dhali kum nyara/ ki o gwo mo ki: Ayim midi c̱a’b naskina/ ka cimi ’kume’d mo. ’Ko’da cim c̱aan mo tani ayim midi ya beseene/. 56 Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalku/ ki mii aha/ mii ka diiṯe/ mo. Me’d jin ’borkina Tap̱a aha/ mii e bway pem mo tani dhalki aha/ yana mo ki aha/ mina ya mo e tap̱am pem mo. 57 Uni ki o gwo mo ki: Am mina yuḵ nyara/ mo dhali doṯa yim mo be. 58 Dhali uni yuḵkina aRip̱ka mo dhali owa ayim gwo mo ki: A/e mini ya nyaḵki wathi/ yan mo? Ayim ki o gwo mo ki: Aha/ mina ya mo be. 59 Gom gwo gi wakan mo tani uni hashkina Rip̱ka jin ta ’bwaham mo dhala yim jin midi nyaḵ di ki a’di mo dhali c̱iŋkina/ ma Ibrahiim mo dhali ’kwanim piti mo be. 60 Dhali uni ’borkina Rip̱ka mii mo dhali owa yim gwo mo ki: ’Bwah bama, tayi ata’da gi ’kwani ma alaap̱ ka ris kun maru is ka alaap̱i ’kume’d mo dhali dhalki emen pini dil to ’peni ’twaman ma goŋ gi uni gwansan kun shi/ uni i e mo. 61 Dhali yan’ko’d aRip̱ka dhali nyara/ kun nyaḵ ii ki a’di cuki mis mo dhali mer kalmana p̱o/ mo dhali baṯẖ wathi/ mo. Dhali kan c̱iŋkina/ suski’da Rip̱ka dhali ya e bway piti mo be.

62 Dhala Is/hak a’di yayi’d ’peni Pam Birlahayru/i dhali a’di c̱a’bki’d mo eya Januub mo. 63 Dhala Is/hak yaki’d ka pije/ mmo’thowa pije/ mo e mom’pimpili/ mo. Dhali a’di ’de’kki em piti ’kup̱ki mis mo dhali p̱ar mo e mo dhali hili mo mo ma, kalman uni p̱u’dkin mo be. 64 Dhala Rip̱ka ’de’kki em piti ’kup̱ ki mis mo dhali ka yim p̱arki’da Is/hak e mo tani ayim ki thul ka ’cesh ’peni kalman mo 65 dhali o c̱iŋkina/ gwo mo ki: Wathi/ jana idi’di maṯṯaan mo a’di jin yayi’d mmogam ana ’kup̱ mo? C̱iŋkina/ ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ta tap̱am pem mo. Wakan ayim ki bu’th burrinyeŋ ’kup̱ piti dhali kum is piti mo be. 66 Dhali c̱iŋkina/ ki ṯor Is/hak gwo goma ris to kun miikina a’di mo be. 67 Dhali yan’ko’d Is/hak ki susa yim e gu’b burrinye/ mo dhali a’di ki butha Rip̱ka dhali ayim warki’d ki ash mo dhali a’di enki’da yim mo. Dhala Is/hak a’di malaskunuwa du mo ’ko’di jwa gi kum mo be.

25

1 Ibrahiim a’di bu’thki’da ’boma kamu/ mo a’di jin yuḵu gway ka Gathuurah mo be. 2 Ayim dho’thki a’di aSimraan mo dhala Yagshaan mo dhala Madaan mo dhala Midyaan mo dhala Yishbaag mo dhala Shuha mo be. 3 Yagshaan si’da/ a’di ita’da baba ma Shaba mo dhala Dadaan mo. Dhali iya/ ma Dadaan uni si’da/ annihe/ mo: Ashshuriim dhala Lathushiim dhala La/ummiim mo be. 4 Dhali iya/ ma Midyaan uni si’da/ annihe/ mo: Ep̱ah dhala Ip̱ir mo dhala Hanuuk mo dhala Abiidaa/ mo dhala Elda/ah mo be. Aris uc̱i gwansan uni ta kuma Gathuurah mo be. 5 Ibrahiim c̱iki’da ris tom piti kun tana a’di ka Is/hak i’baar mo be. 6 Hili e iya/ gi up̱ lac̱am piti yan mo tani Ibrahiim ki c̱i uni to kun c̱inu ki me’d mo, dhali ki a’di di’d ki e naskina/ mo tani a’di ki dhuki uni ’pen mo ’peni ya/m pitiŋ gana/ ka Is/hak mo mmo/iiku/ mmo’koku/ ’kup̱ki mom’pesho’k isa dhana/ imun mo jin ta bampa/ gi mom’pesho’k mo be.

7 Hili atee yil jin din ma Ibrahiim ki e annihe/ mo, a’di ’kona yili iss ’kwanimpa ipekwara i’ce’dka ḵarpa’c ap̱o/ mo be. 8 Ibrahiim a’di c̱iki shi/in piti jiŋ ’ko’d mo dhali a’di wuki’d mo ki dhana dhan gana/ mo mmotana a’di dhan gumpan dhan ki yil piti mo dhali a’di gamkunu me’d nyaḵki ’kwanim piti mo be. 9 Is/hak dhala Isma/iil uni kun ta iya/m piti mo tani uni kanki a’di e jurum wosh ma Makp̱iilah mo e bwam bunto ma Ip̱ruun jin ta ya/ ma Suuhar jin ta wathi/ Hiṯẖṯẖa jin di’d ’kup̱ ka bor ki mis ki Pa Mamra mo be. 10 Bwam bunto yan yolkin ma Ibrahiim ’peni ’Kwani Hiṯẖṯẖa mo tani a’di ikankunu a’di nycine/ uni ka ashim piti ka Saarah mo be. 11 ’Ko’di jwa ma Ibrahiim mo tani Arumgimis ’borki’da Is/hak mii mo a’di jin ta ya/m piti mo. Dhala Is/hak a’di c̱a’bki’d mo e pam Birlahayru/i mo be.

12 Uni kun ta emen ma Isma/iil kun yerkunu gwayi ’ko’d mo a’di jin ta ya/ ma Ibrahiim mo ka Haagar jin ta ji Masir mo a’di jin ta c̱iŋkina/ nyara/ ma Saarah a’di jin dho’thkina a’di ka Ibrahiim mo be. 13 Gway gi iya/ ma Isma/iil mo tani uni annihe/ mo, a’di jin yerkunu ka baṯẖ ’pen ka dho’th buni mo: Nabayuut a’di ita’da bwanyara/ ma Isma/iil mo dhala Gidar mo dhala Adab/iil mo dhala Mibsaam mo, 14 dhala Mishmaa/ mo dhala Duumah mo dhala Massa mo 15 dhala Hadaar mo dhala Teema mo dhala Yathuur mo dhala Nap̱ish mo dhala Gidmah mo be. 16 Uni gwansan uni ita iya/ ma Isma/iil mo dhali gway buni si’da/ uni anann mo be. Dhali gway bampam buni dhali aṯa/ kun ’kona uni tani uni ’kume’d i’ce’dka su/ mo ka waḵ buni kun tana uni iya/ ma maliḵ mo. 17 Hili atee yil jin din ma Isma/iil annihe/ mo, a’di ’kona yili iss ’kwanimpa ipesu/ aṯẖ ikwara mo dhali a’di c̱iki shi/in piti jiŋ ’ko’d mo dhali a’di wuki’d mo dhali a’di nyaḵkunu is gam me’d ki ’kwani ma bas piti mo be. 18 Uni ’peni Pa Hawiila ntagi Pan Shur mo a’di jin di’d ka p̱ar ’twa/ ki Pa Masir mo ’kup̱ki bway jin c̱uthi ’twa/ ’kup̱ki bway Pa Ashshuur mo be. A’di c̱a’bki’da p̱o/ aris ’kwanim piti mo be.

19 Gway gi iya/ ma Is/hak uni kun ta emen piti mo a’di jin ta ya/ ma Ibrahiim mo: Ibrahiim jin ta’da baba ma Is/hak mo. 20 Is/hak a’di i’kokina yili issu/ mo ka dhan piti me’d jin bu’thkina a’di aRip̱ka ki ash mo a’di yim jin ta ’bwa/ ma Baṯu/iil mo jin ta Wathi/ Araam gi Pam P̱addaan/araam jin ta ’bwah ma Laabaan Wathi/ Araam mo be. 21 Dhala Is/hak ’thoki’da Arumgimis gom ash mo, dhala Rip̱ka jin ta ash a’di yim bwaaki’d mo be. 22 Dhali uc̱i su/ gwansan uni gurunyki is e bwa ma yim mo, dhali ayim ki o gwo mo ki: Waḵki/ a’di wakan mo tani, ata si’da/ idika/ ki e mo? Gom gwo gi wakan mo tani ayim yaki’d mo dhali ’theḵ gwo yan e Tap̱a Arumgimis mo. 23 Dhali Tap̱a ki owa yim gwo mo ki:

Kal ’koni su/ e bwa ma dho’th pini mo,

dhali ’kwani su/ gwan kun mina /e dho’th mo tani uni mini ḵwa/ bwa mo

dhali jan ṯal ’de/ a’di imidi ’bitha’bi’th mo mmobola kamu/ e mo,

dhali a’di jin ca’d a’di imidi mii ara kam to mo be.

24 Ka tee ma yim jin mina a’di dho’th thimkunu mo tani, hili mo mo ma, ushi uc̱i su/ ’kon e bwa ma yim mo be. 25 A’di jin p̱u’dki’di ṯwa/a/ mo tani a’di tagi ’per mo, dhali aris buŋgwar is piti wana e ki burrinye/ muri is mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di yuḵki a’di gway ka Iisu mo. 26 Dhali yan’ko’d mo tani akam p̱u’dki’d mo, dhali me’d piti bu’thki ’pena ṯiŋkila/ ma Iisu mo. Dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di yuḵkunu gway ka Yakuub mo. Is/hak ’kona yil issi kwara mo me’d jin dho’thkin ma yim uni mo be.

27 Me’d jin cakina uc̱i su/ mo tani Iisu ta wathi/ jin kora e ki kor e mompar mo, a’di ta wathi/ ma shoŋ gana/ mo ka Yakuub ta wathi/ jin bu’th is piti ka mathaŋ’kur dhali c̱a’b e gu’b burrinye/ mo be. 28 Is/hak enki’da Iisu mo haali/ a’di ’kaki shum piti kun parkina a’di mo. Hila Rip̱ka enki’da Yakuub mo be.

29 Ka cima kamu/ me’d jin miikin ma Yakuub a’tash mo tani Iisu p̱u’dki’di pa mo ’peni bwaasho mo dhali a’di muṯṯa/ ṯe/ is kagahara mo. 30 Dhali Iisu ki owa Yakuub gwo mo ki: Dhalki aha/ nyoḵa ’tash pini yan jin cesa /e e ki ’per ’per mo haali/ aha/ muṯṯa/ ṯe/ is mo (gom gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu a’di gway ka Aduum mo). 31 Yakuub oki gwo mo ki: /E mini yolaa/ mo ma bwanyaran dho’th ganam pini yan mo. 32 Iisu thoḵki gwo mo ki: Aha/ mura wu ’te/ mo be. Mo ma bwanyara/ yan midi miiya ta gom aha/ mo? 33 Yakuub ki o gwo mo ki: /E mini thul gwo me’da p̱o/ nṯwa/a/ gom aha/ mo, dhali wakan a’di thulki gwo me’da p̱o/ gom a’di dhali yol mo ma bwanyaran dho’th pitiŋ gana/ ka Yakuub mo be. 34 Yan’ko’da Yakuub ki c̱ika Iisu maaŋ guraasa dhala ’tasha p̱asuliya jin cesu/ mo dhali a’di shwaki a’di mo dhali a’di p̱iki to mo dhali cu mis mo dhali ya e bway piti mo. Iisu a’di ishi/ki mo ma bwanyaram pitiŋ gana/ i e mo be.

26

1 Dhali shwane/ ṯe/ p̱u’dki’d mo e bampa/ mo mmowaki ṯen dhamo/ mo me’d jin din ma Ibrahiim mo. Dhala Is/hak a’di yaki’d mo e Pany Jaraar mo eya Abimaalik jin ta’da maliḵ gi ’Kwani P̱ilisthiin mo. 2 Dhali Tap̱a piki a’di i is mo, dhali o a’di gwo mo ki: Dhalku/ ki ya ka luŋgu’b bway Pa Masir mo. Hili c̱a’bi /e eya ’cesh jin miga/ ṯor /e mo. 3 Tayi ac̱a/ eya ’cesh yan mo dhali aha/ mina di nyaḵki /e mo dhali ’bor /e mii mo, dhali gom /e mo dhali gom emen pini mo tani aha/ mina c̱i aris bampa/ gwan ki /e mo dhali aha/ mina thim gwom pem jin oka/ is mo mmothul gwo me’da p̱o/ goma Ibrahiim jin ta’da babam pini mo be ki: 4 Aha/ mina mar emen pini is mo me’da cul gi momis mo dhali aha/ mina c̱i emen pini aris bampa/ yani ’baar mo. Dhali gom gway gi emen pini mo tani aris kal gi mony’cesh mini ’bor is buni mii ki uni mo be. 5 Haala Ibrahiim haki gwo gi ’twam pem e mo dhali dhu gwo kun ḵanka/ a’di mo dhali gwoŋḵan pem mo dhali gwoŋḵan pem kun c̱inu ki ’twa/ mo dhali gwoŋḵan pem jin c̱inu mo be.

6 Gom gwo gi wakan mo tani Is/hak a’di c̱a’bki’d mo e Pany Jaraar mo be. 7 Ki ’kwaniŋ gwaṯẖ gi mo yan doṯki a’di gwo mo gom ash mo tani, a’di ki thoḵ gwo mo ki: Ayim a’di ita ’bwah pem mo, haali/ a’di ḵo/ki is mo mmo/o ki a’di ta ashim piti mo isi ciki/ ’kwani gi mo yan imini ’taki ’kosh a’di jwa mo gom gway ma Rip̱ka mo, haala yim dina jarom piti ki she/ mo mmohil mo be. 8 Ki a’di diki’d e mun ki rash rash mo tani Abimaalik jin ta’da maliḵ gi ’Kwani P̱ilisthiin mo tani a’di hilki mo ki e shu’d gu’b mo dhali p̱ara Is/hak e mo mmolo’bkina a’di aRip̱ka jin ta ash mo. 9 Gom gwo gi wakan mo tani Abimaalik yuḵki’da Is/hak mo dhali o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, ayim ta ashin mo ba/, kata jan ona /e gwo oki ayim ta ’bwahan mo? Is/hak ki thoḵ a’di gwo mo ki: Haali/ aha/ kulumkina gwo ibwa mo oki aha/ mina wu mo gom gwo ma yim mo be. 10 Abimaalik ki o a’di gwo mo ki: Atinta a’dan jin miikina /e wakan ap̱o/ aman mo, wathiŋ kamun ’de/ wariba/ midi ’taki ya mo isha ’bom pini mo dhali /e mini ’taki guyu/ mo jin thamu mii ap̱o/ aman mo be. 11 Gom gwo gi wakan mo tani Abimaalik ki ruma aris ’kwani ’baar ki gwo mo mmo/o ki: A’di yin jin midi ta wathi/ yan is ki cwa mo walla ashim piti mo tani a’di minu ’kosh jwa mo be.

12 Dhala Is/hak siki to mo e bampa/ yan mo dhali a’di ’ciṯẖki to mo ki yila ’de/ yan mo ki iss ’kwanimpa imudhe’d mo. Haali/ Tap̱a a’di ’borki a’di mii mo be. 13 Dhali wathi/ warki’d ki wathimpa mo dhali gama ris to ki nyanye/ kun markunu is mo ntagi a’di ta wathi/ jin eḵa/ ’pen ki eḵ mo. 14 A’di taki’d ga ma’diny ḵa’bal kun jinu mo dhali bip̱ mo dhali aris c̱iŋkina/ tana ris mo kun ’kokin e gu’b piti mo, dhali gom gwo gi wakan mo tani ’Kwani P̱ilisthiin uni taki dhap̱an ap̱o/ a’di mo be. 15 (Dhali shwane/ ’Kwani P̱ilisthiin uni ’dap̱kina aris jis yi’de/ ’twa/ ka dihar mo uni kun c̱wanykin ma ris c̱iŋkina/ gi com ka tee ma babam piti ka Ibrahiim mo.) 16 Dhali Abimaalik ki owa Is/hak gwo mo ki: Yaku/ /e mo ’peni aman mo haali/ /e ta wathi/ jin c̱a’bki dem dem mmobol am e mo.

17 Gom gwo gi wakan mo tani Is/hak yaki’d mo ’peni maṯṯaan mo dhali nyaŋ gu’b burrinyem piti e embul wosh ma Jaraar mo dhali c̱a’bi mun mo be. 18 Dhala Is/hak c̱wanyki jis yi’de/ doḵ/e mo e mo jin ’thissa/ c̱wanykunu uni ka tee ma Ibrahiim jin ta com mo haali/ ’Kwani P̱ilisthiin ’thissa/ ’dap̱ki uni ’twa/ ka dihar mo ’ko’di jwa ma Ibrahiim mo dhali a’di yerki uni gway mo me’d jin yerkina com uni gway mo be. 19 Hili ki c̱iŋkina/ ma Is/hak c̱wanyki jis yi’de/ mo e embul wosh mo tani uni gamki jis yi’de/ kun kasha yi’de/ e ki kash mo. 20 Dhali imanhil ḵa’bal gi Pany Jaraar uni walkin ki imanhil ḵa’bal ma Is/hak mo mmo/o gwo mo ki: Yi’de/ ta jim bam mo be. Dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di yuḵki jis yi’de/ yan ki gway mo ka Isig haali/ uni askin gom a’di mo be. 21 Dhali yan’ko’d uni c̱wanyki jis yi’deŋ kamu/ mo dhali uni si’da/ walkina p̱o/ c̱aan mo. Dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di ki yuḵ jis yi’de/ yan ka Sithnah mo. 22 Dhali a’di so’kki’d mo ’peni mun mo dhali c̱wany jis yi’deŋ kamu/ mo dhali ap̱o/ c̱aan mo tani uni ’koki wal mo, dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di ki yuḵ jis yi’de/ yan gway ka Rahubut mmo/o gwo mo ki: Tap̱a a’di ithosonki ana embul mo mo dhali ana shwane/ mina ḵal mamana dho’th mo e bampa/ yan mo be.

23 ’Peni maṯṯaan mo tani a’di yaki’d ka gagamis mo e Pan Birsaba mo be. 24 Dhali Tap̱a piki a’di i is mon’thiny mo dhali o gwo mo ki: Aha/ tana Arumgimis ma Ibrahiim jin ta’da babam pini mo, dhalku/ is ki ḵo/ mo haali/ aha/ mina nyaḵ di ki /e mo dhali ’bor /e mii mo dhali mar emen pini is mo gom gway gi c̱iŋkinam pem ka Ibrahiim mo be. 25 Gom gwo gi wakan mo tani a’di nyaŋki’da gwaṯa/ jin miinuwa basa ’cesh mo e mun mo dhali yuḵ gway gi Tap̱a mo dhali thum gu’b burrinyem piti i mun mo. Dhali e mun mo tani c̱iŋkina/ ma Is/hak uni c̱wanyki jis yi’de/ ka ris mo.

26 Dhali yan’ko’d Abimaalik yaki’di a’di ’peni Pany Jaraar mo nyaḵka Ahussaat jin ta’da amanlogom a’di ki gwo mo dhala P̱ikul jin ta’da ’kaŋ’kup̱ gom ’kwani ma meem piti mo. 27 Is/hak ki o uni gwo mo ki: Atinta iiyina umi aha/ mo? ’Kona um ki misha ki um shi/i aha/ i e mo dhali ur aha/ mo ’peni um mowa? 28 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman misha eya tenteŋ gana/ ki Tap̱a di’d nyaḵki /e mo, a’di i/ona aman gwo jin waki cise/ mo ki: Dhalki mo jin minu mii thul gwo me’da p̱o/ midi mii di mo e bwaman am dhali /e mo, dhali dhalki ana gama gwo jin gamu me’d mo nyaḵki /e mo. 29 Ki /e mini diki mii to shiyi’da kamu/ ap̱o/ aman mo, me’d jin ’kona aman ki ta /e is ki cwa mo dhali aman si’da/ ’konaki mii toŋ kamu/ mo hili jasi tom ’boro’d mo dhali hashki /e mo ki moŋḵu’th is mo. /E shwane/ ’borkina Tap̱a mii mo be. 30 Gom gwo gi wakan mo tani a’di miiki uni tonṯe/ jin shwanu ka tul ’kup̱ mo dhali uni shwaki to mo dhali uni p̱iki to mo be. 31 Dhali mon’thamo/ mo tani uni cuki mis mo ki jahanne/ mo dhali thul gwo me’da p̱o/ ka rem’kup̱ mo, dhala Is/hak dhuki uni ’pen mo e bway buni mo dhali uni iikin mo ’peni a’di ki moŋḵu’th is mo be. 32 Dhali ’pena cim ’de/ yan mo tani c̱iŋkina/ ma Is/hak p̱u’dkin mo dhali ṯor a’di gwo gom jis yi’de/ kun c̱wanykina uni mo dhali o gwo mo ki: Aman gamkina yi’de/ mo be. 33 A’di yuḵki jis yi’de/ yan gway mo ka Shibah mo. Gom ’pemen gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu ’peŋkuman bampa/ yan gway ka Birsaba ntagi shwanesan mo be.

34 Me’d jin ’kona yili Iisu i issu/ mo tani a’di bu’thki ash mo jin yuḵu gway ka Yahudiit jin ta ’bwa/ ma Biiri jin ta Wathi/ Hiṯẖṯẖa mo dhala Basmah jin ta ’bwa/ ma Iiluun jin ta Wathi/ Hiṯẖṯẖa mo. 35 Dhali uni gwan mii moŋ’ko ap̱owa Is/hak dhala Rip̱ka mmoḵa/a ḵa/ mo.

27

1 Ka Is/hak taki’da dhan mo dhali em piti si’da/ dhuruma/ dhurum wakan mo a’di imolkina a’di mo mmop̱ar e ki ’bore/ mo, a’di iyuḵkina a’di a/Iisu mo a’di jin ta ya/m piti jin ca’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Ya/m pema, dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dina imahan mo. 2 A’di ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ tana adhan mo dhali aha/ dinaki misha cim jwam pem mo. 3 Hili shwane/ buthi to gi mo/as pini mo dhala kulp̱em pini dhala bwam pini mo dhali ya ka pije/ e mombwaasho mo dhali par tom bwaasho mo gom aha/ mo. 4 Dhali thosoni shum jin ’kunya’kuny gom aha/ mo, a’di jin enka/ mo dhali ḵali a’di ki aha/ ki aha/ mina shwa a’di mo dhali ’bor /e mii nṯwa/a/ ki aha/ dinaki wu mo be.

5 Dhala Rip̱ka ciḵki gwo yan me’d jin okin ma Is/hak gwo e ya/m piti ka Iisu mo. Gom gwo gi wakan mo tani Iisu a’di yaki’d ka pije/ mo dhali par tombwaasho mo dhali ’koshi a’di mo dhali ḵali a’di mo. 6 Rip̱ka si’da/ oki ya/m piti ka Yakuub gwo mo ki: Aha/ ciḵkina ’twa/ mmoṯora/ ṯor ka kan ka Iisu mo, ki: 7 Ḵalaa/ shum tombwaasho mo dhali thosoni shum jin ’kunya’kuny gom aha/ mo ki aha/ mina shwa a’di mo dhali ’bor /e mii mo mbwambor ki Tap̱a mo nṯwa/a/ ki aha/ dinaki wu mo be. 8 Hili mo mo ma, ya/m pem, hayi gwom pem e mo me’d jin ḵankika/ /e mo. 9 Yaku/ e ma’diny ḵa’bal mo dhali kwanyi ushi guŋgulu mi isu/ mo ki aha/ mina thoson shum kun ’kunya’kuny ’peni uni mo gom cim mo a’di jin enkina a’di kagahara mo. 10 Dhali /e mini ḵalki a’di ki cim mo mmoshwa mo. Wakan ki a’di midi ’bor /e mii mo nṯwa/a/ ki a’di diki wu mo. 11 Hila Yakuub oki’da Rip̱ka jin ta kum gwo mo ki: Hili mo mo ma, akam pem ka Iisu a’di ta wathi/ jin ’kan ma muri is mo, dhali aha/ ’tiḵila/ buŋgwar ki ’tiḵil mo. 12 Wariba/ ababa midi tayaa/ is is ki me’d mo, dhali aha/ mina e waki aha/ miina a’di ka maḵ mo dhali aha/ mina ḵal monyjee ap̱o/ is pem mo, yisa mom’bor mii mo. 13 Kum ki o a’di gwo mo ki: Monyjeem pini midi di ap̱o/ aha/ mo ya/m pem mo, hili hayi gwom pem e mo dhali yayi mo dhali kwanyi uni gom aha/ mo. 14 Gom gwo gi wakan mo tani a’di yaki’d mo dhali buthi uni mo dhali ’doyu/ uni ki kum mo, dhali kum ki thoson shum kun ’kunya’kuny mo, me’d jin enkina com kagahara mo be. 15 Dhala Rip̱ka ki bu’th burrinyem ’borga/ ma Iisu jin ta ya/ ma yim jin ca’d mo uni kun ’koni gu’b nyaḵka yim mo a’di ki hi’thki a’di ka Yakuub mo a’di jin ta ya/m piti jin gwa’da’d mo. 16 Dhala yim ki hi’thki a’di ayi’c mi e ’bame’d piti mo dhali e ’bam piti jin ’tiḵila/ ’tiḵil mo. 17 Dhali ayim ki c̱i shum jin ’kunya’kuny mo dhali maaŋḵuthu’d mo a’di jin thosonkin ma yim mo e me’d gi ya/m piti ka Yakuub mo.

18 Wakan a’di yaki’d bway gu’b gi com mo, dhali o a’di gwo mo ki: Ababam pema, dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dina imahan mo. Ki /e aja a’dun mo? ya/m pem. 19 Yakuub oki com gwo mo ki: Aha/ tana Iisu jin ta’da bwanyaram pini mo. Aha/ miikina me’d jin ḵankina /e aha/ gwo mo dhali shwane/ c̱a’bi /e ki mis mo dhali ’kayi shum tombwaashom pem mo ki /e mini ’bor aha/ mii mo. 20 Hila Is/hak oki ya/m piti gwo mo ki: Mii wakata ganne/ gamkina /e a’di ki jahanne/ kan mo? ya/m pem. A’di ki thoḵ gwo mo ki: Haali/ Tap̱a Arumgimis pini a’di c̱iki aha/ a’di ki ’ta’b kan mo be. 21 Yan’ko’d Is/hak ki owa Yakuub gwo mo ki: Shoru/ is ki ’dishe/ mo ki aha/ mina ta /e is is ki me’d mo ya/m pem mo ki aha/ mina mish /e mo waḵki/ /e tana Iisu ka jiŋ gana/ jin ta ya/m pem mo, walla aja a’dan mo? 22 Wakan aYakuub a’di yaki’d mo mmo’disha Is/hak is mo a’di jin ta com mo, a’di taki a’di is is ki me’d mo dhali o gwo mo ki: ’Twa/ a’di ita jim ma Yakuub mo, hili me’d uni ita me’d ma Iisu mo be. 23 Dhali a’di diki nyiṯẖ a’di mo haali/ me’d piti ’kan ma mur nycine/ mo me’d ji ma kam piti ka Iisu mo, dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di ki ’bor a’di mii mo be. 24 A’di ki o gwo mo ki: A/e ta ya/m pem ka jiŋ gana/ mo jin ta’da Iisu mo? A’di ki thoḵ gwo mo ki: Aha/ tana a’di mo be. 25 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: Ḵali a’di ki aha/ mo ki aha/ mina ’ka shum tombwaasho gi ya/m pem mo dhali ’bor /e mii mo. Wakan a’di ḵalki a’di a’di mo dhali a’di ’kaki a’di mo dhali a’di ḵalki a’di yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋahŋah mo dhali a’di p̱iki a’di mo be. 26 Dhali yan’ko’d com ka Is/hak ki o a’di gwo mo ki: Shoru/ is ki ’dishe/ mo dhali p̱iyaa/ ’twa/ mo ya/m pem mo. 27 Wakan a’di p̱u’dki’d ki ’dishe/ mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo dhali a’di jiḵki’da shim burrinyem piti mo dhali ’bor a’di mii mo dhali o gwo mo ki:

Hili yisawa/, ashim gi ya/m pem mo

ma isi me’da shim gi wathi/ jin yayi’d ’pena pije/ mo, a’di jin ’borkina Tap̱a mii be.

28 Dhala Arumgimis c̱i jap̱e/ gi momis mo,

dhali aris tom ’boron gi mony’cesh mo,

dhali pos mo dhala mura’th ki nyanye/ mo.

29 Dhalka ris ’kwani ’baar mo mii /e to ime’d mo,

dhali aris kal gi mony’cesh mina ’ko ka bamambor mmoluŋ /e mo.

Tayi tap̱a ap̱o/ ikam pini mo

dhali dhalki iya/in gi kwan mini ’ko ka bamambor mmoluŋ /e mo.

Monyjee midi di ap̱o/ aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun jeeki /e mo,

dhali mom’bor mii midi di ap̱o/ aris ’kwani ’baar mo kun ’borki /e mii mo.

30 Dhali ka Is/hak daḵa/ ’baarki mii i’dishesan mmo’bora Yakuub mii mo, ka Yakuub ’tilki is mo mmoya ka pije/ mo ’peni bwambor ma Is/hak mo jin ta com mo tani Iisu jin ta’da kam mo tani a’di p̱u’dki’d mo ’peni mompar mo be. 31 A’di si’da/ thosonki shum jin ’kunya’kuny mo dhali ḵali a’di e com mo. Dhali a’di ki o com gwo mo ki: Dhalka baba cu mis mo dhali ’ka shum tombwaasho gi ya/m piti mo ki /e mini ’bor aha/ mii mo. 32 Ababam piti ka Is/hak oki a’di gwo mo ki: Ki /e aja a’dun mo? A’di thoḵki gwo mo ki: Aha/ tana ya/m pini, jin ta’da bwanyara/ jin ta’da Iisu mo be. 33 Yan’ko’d a/Is/hak a’di dekina is ki bir bir ki ’bi’th mo, dhali o gwo mo ki: Kaja sa/ yaki’d mo mmopar mo dhali ’koshi tombwaasho mo dhali ḵali aha/ shum mo, dhali aha/ ’kakina a’di ’baar mo nṯwa/a/ ki /e diki p̱u’du/ mo dhali aha/ ’borkina a’di mii mo? Nye a’di minu mii ’bor mii mo. 34 Ka Iisu ciḵki gwo ’peni com mo tani a’di ’therki dhan ko ki ’bi’th mo dhali ko ki jabu’th ki ḵu’bu/ ḵu’bu/ mo, dhali o com gwo mo ki: ’Bori aha/ mii mo ma, isi aha/ gara/ si’dayi, ayy ababam pem mo. 35 Hili a’di oki gwo mo ki: Akam pini a’di p̱u’dki’d ka maḵ mo, dhali a’di bu’thki mom’bor miim pini mo. 36 Iisu oki gwo mo ki: A’di ’konuki yuḵ gway ka Yakuub ka jiŋ gana/ ’taa? Haali/ a’di thamki aha/ thum me’di su/ mo. A’di bu’thki mo ma bwanyaram pem jin taka/ mo, dhali hili mo mo ma, shwane/ a’di bu’thki mom’bor miim pem ’peni aha/ mo. Yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: A/mom’bor miiŋ kamu/ bunya/ dina /e ki ’tash ’twa/ mo gom aha/ mowa? 37 Is/hak ki thoḵa Iisu gwo mo ki: Hili mo mo ma aha/ karkina a’di mmota tap̱am pini mo, dhali aris ikam piti aha/ c̱ikina uni ki a’di mmota c̱iŋkina/ mo mmomii a’di i me’d mo dhali pos dhala mura’th kun sinu mo aha/ c̱ikina uni ki a’di mo mmocil mo. Kata beseene/ imiga/ mii gom /e ya/m pem mo? 38 Iisu ki o com gwo mo ki: A/e taki jasi mom’bor mii ’deŋ gana/ kan niina? ababam pem mo. ’Bori aha/ mii mo ma, isi aha/ gara/ si’dayi, ayy ababam pem mo. Dhala Iisu c̱eki ’twam piti mo dhali ko mo be. 39 Dhali yan’ko’d Is/hak jin ta’da babam piti thoḵki a’di gwo mo ki:

Hili mo mo ma, /e mini si’d mo ’peni mony’cesh jin minu si to mo haali/ a’di ita mom pini jin mina /e c̱a’bi cine/ mo,

dhali /e si’da/ mini si’d mo ’peni jap̱e/ gi momis e mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo.

40 Shemen gandala turgam pini mo tani a’di imina /e ndi ki e mo be.

Dhali /e mini miiya kan to mo,

hili ki /e mini ḵwa/ is pini bwa mo tani

/e ḵwa/ki dhaŋḵa’b tom’bam piti bwa mo ’peni ’bam pini mo be.

41 Shwane/ Iisu shi/ki’da Yakuubi e mo gom mom’bor mii jin ’borkina com a’di mii mo, dhala Iisu oki gwo e is piti mo ki: Atee jin minu kowa ko goma babam pem a’di ’dishkina ’twa/ mo. Aha/ mina ’kosha kam pem ka Yakuub jwa mo ŋ’ko’d mo. 42 Hili gwo gi Iisu a’di ṯorkunuwa Rip̱ka mo a’di jin ta’da bwanyara/ ma yim mo. Gom gwo gi wakan mo tani ayim hashki gwo mo mmoyuḵa Yakuub jin ta ari ya/ ma yim jin gwa’da’d mo, dhali o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, akam pini ka Iisu a’di malaski is piti mo dhali thoson is mo mmo’kosh /e jwa mo. 43 Dhali ’peni shwanesan mo, ya/m pem hayi gwo gi ’twam pem e mo, dhali cuyi mis dhali gusi pa mo a Laabaan mo a’di jin ta’da kam pem mo e Pan Haraan mo. 44 Dhali c̱a’bi /e e mun mo nyaḵki a’di ki ari mo mo ntaga nyor ma kan yan jin ’batha’ba’th mina she/ i’thup̱ mo. 45 Ntaga nyor ma kan yan mina she/ i’thup̱ mo dhali a’di midi this to gwan e mo kun miikina /e mo. Yan’ko’d aha/ mina hash gwo mo dhali susi /e ka nyaŋ’ko’d ’peni mun mo. Goma tinta imiga/ this um isu/ e mo mmonṯal ’de/ ka cim ’de/ kan mo.

46 Yan’ko’d aRip̱ka ki owa Is/hak gwo mo ki: Aha/ ’baka/ mondiki/em pem e mo haali/ aris up̱ gi ’Kwani gi Pan Hiṯẖṯẖa mo. Waḵka Yakuub midi mash jan ’de/ ’peni up̱ gi Pan Hiṯẖṯẖa me’d uni up̱ gwansan kun ’kon e bampa/ yansan mo, dhali shim miim ’boro’da ta midi di gom mondiki/em pem mo?

28

1 Dhali yan’ko’d Is/hak yuḵki’da Yakuub mo dhali ’bor a’di mii mo dhali ḵan a’di gwo mo ki: /E mini dhalku/ ki mii masha ’boma kamu/ ’de/ ’peni ’Kwani gi Paŋ Kanaan mo. 2 Cuyi mis mo dhali yayi mo e Pam P̱addaan/araam e gu’b ma Baṯu/iil jin ta’da baba gi kwan mo dhali butha ’bom ’peni mun mo jan ’de/ ’peni i’bwa/ ma Laabaan jin ta’da kam gi kwan mo. 3 Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo ’borki /e mii mo dhali kar /e mmodho’th mo dhali mar /e amar is mo ki /e mini ta dhana buhany ’kwani mo be. 4 Dhalki a’di c̱i mom’bor mii ma Ibrahiim ki /e mo dhali emen pini si’da/ mo ki /e mini bu’th bampa/ gwan kun takina /e ac̱a/ ap̱o/ mo a’di jin c̱ikin ma Arumgimis a/Ibrahiim mo. 5 Wakan Is/hak hashki’da Yakuub ’peni a’di mo dhali a’di yaki’d mo e Pam P̱addaan/araam mo eya Laabaan jin ta ya/ ma Baṯu/iil mo jin ta Wathi/ Araam a’di jin ta’da kam ma Rip̱ka mo a’di jin ta KoYakuub dhala Iisu mo.

6 Dhala Iisu me’d jin mishkina a’di ka Is/hak ’borki’da Yakuub mii mo dhali karki a’di ’pen mo e Pam P̱addaan/araam mo mmobutha ’bom ’peni mun mo tani dhali ki a’di ’borki a’di mii mo dhali ḵan a’di gwo mo ki: /E mini dhalku/ ki mash jan ’de/ ’peni up̱ ’Kwani Kanaan mo, 7 dhali ka Yakuub haki gwo gi com e mo dhali kum mo dhali ya mo e Pam P̱addaan/araam mo. 8 Wakan Iisu p̱arki mo e mo ki up̱ gi ’Kwani gi Paŋ Kanaan ’koki ’bora Is/hak bwa mo a’di jin ta com mo. 9 Iisu a’di yaki’d mo eya Isma/iil mo dhali butha ’bom mo mmomar up̱a tiya kun takina a’di is mo a’di jin ta’da Mahlah jin ta ’bwa/ ma Isma/iil mo jin ta ya/ ma Ibrahiim mo a’di jin ta ’bwaham ma Nabayuut mo be.

10 Yakuub dhalki Pam Birsaba ’pen mo dhali yaki’d mo ’kup̱ki bway Pan Haraan mo. 11 Dhali a’di p̱u’dki’d mo e moŋkamu/ mo dhali a’di c̱a’bki’d e mun mon’thiny mo haala tente/ yulki’d mo. A’di ki bu’th wosha kamu/ mo e mo yan mo mmokar ’kup̱ piti mo dhali a’di ki ishi mo yan mo be. 12 Dhali a’di shu’bki jan mo ki to di’d jin karkunu mo ’peni mony’cesh mo jin senu sho’k mo dhali ’kup̱an piti jithirki momis mo dhali hili mo mo ma, iman’doyu gwo ma Arumgimis seki momisi a’di mo dhali thulkin ki a’di mo. 13 Dhali hili mo mo ma, Tap̱a doshki’di ’kup̱i a’di mo dhali o gwo mo ki: Aha/ tana Tap̱a Arumgimis ma Ibrahiim jin ta’da babam pini mo dhali Arumgimis ma Is/hak mo. Mony’cesh yan jin isha /e ap̱o/ mo tani aha/ mina c̱i a’di ki /e mo dhali emen pini mo be. 14 Dhali emen pini uni mina e waki bu’da ’cesh mo dhali /e mini hakas mo ka bor mo ntaga bora luŋgu’b mo dhali ’kup̱ki mom’pesho’k mo dhali ’kup̱ka ’bana bim poros mo dhali ’kup̱ka ’bana biny cam mo, dhali ki /e mo dhali emen pini mo tani arisa waḵ gi ’kwaniny’cesh mini ’bor is buni mii mo be. 15 Hili mo mo ma, aha/ mina di nyaḵki /e mo dhali kar /e mo eya ris mo gunn kun mina /e iya mo dhali susi /e ka nyaŋ’ko’d e bampa/ yansan mo. Haali/ aha/ yisa mina dhal /e ’pen yisa ntagi aha/ mina thim gwom pem jin okika/ /e mo be. 16 Yan’ko’d aYakuub merki e mo ’peni mo/ish em piti mo dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ Tap̱a a’di idiki’d e mo yan mo dhali aha/ molkina a’di mo be. 17 Dhali a’di ḵo/ki is mo dhali o gwo mo ki: Mo yan ta mo jin ḵogu mo. Mo yan a’di ita isi gu’b ma Arumgimis gana/ mo ’tese/ be dhali yansan a’di ita ’twaŋkala goŋ gi bway momis mo be.

18 Wakan aYakuub cuki mis mo mon’thamo/ ka ’tum mo dhali bu’th wosh jin isha a’di ’ba/ mo dhali thum a’di ki mis mo mmota tiŋkiliŋ mo dhali wol a’di ayini ’kup̱ mo. 19 A’di yuḵki mo c̱aan gway mo ka Beeṯ/iil mo, hili gway gi ’peŋkuman bampa/ yan mo tani a’di yuḵu iṯwa/a/ ka Luus mo be. 20 Yan’ko’d aYakuub thulki gwo me’da ap̱o/ mo mmo/o ki: Waḵki/ Arumgimis midi di e aha/ mo dhali kar aha/ e bway pem yan jin yaka/ iya mo dhali c̱iyaa/ tonṯe/ mmoshwa mo dhali burrinye/ mmohithi is mo, 21 wakan ki aha/ mina doḵu/ bway pa e gu’b ma babam pem ki moŋḵu’th is mo tani yan’ko’d Tap̱a a’di imidi ta Arumgimis pem mo be. 22 Dhali wosh yan jin thumkika/ ki mis me’da tiŋkiliŋ mo tani a’di imidi ta gu’b ma Arumgimis mo dhali aris to ’baar mo kun mina /e c̱i aha/ mo tani aha/ mina bu’th jan ’de/ mo ’pena ’kume’d mo gom /e mo be.

29

1 Dhala Yakuub yaki’d mo e bway piti mo ntagi a’di p̱u’dki’d mo e ’kwani gi bampa/ gi mom’pesho’k mo be. 2 Ki a’di hilki mo mo tani a’di p̱arki jis yi’de/ e mo e bwam bunto mo dhali hili mo mo ma, adhana ma’diny ḵa’bal ikwara kun ishkini shemen piti mo haali/ ’peni jis yi’de/ c̱aan mo tani ama’diny ḵa’bal wolkunu yi’de/ mo. Dhali wosh gi ’twaŋkal jis yi’de/ yan mo tani a’di caaca mo be. 3 Dhali ka ma’diny ḵa’bal tulkunu isi monṯal ’de/ imaṯṯaan mo tani imanhil ḵa’bal ki ’daŋkal wosh ’peni ’twaŋkal jis yi’de/ mo dhali wolki ḵa’bal yi’de/ mo dhali karki wosh ka nyaŋ’ko’d mo e mom piti mo e ’twaŋkal jis yi’de/ mo.

4 Yakuub ki o uni gwo mo ki: Ikam pema um iiyin ’peni mana mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: ’Peni Pan Haraan mo be. 5 A’di ki o uni gwo mo ki: A/um mishina Laabaan jin ta ya/ ma Nahur mowa? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman mishkina a’di mo be. 6 A’di ki o uni gwo mo ki: A/dhali a’di ’bora is mo ’te/ tana? Uni thoḵki a’di gwo mo ki: A’di ’bora is mo, dhali hili mo mo ma, aRahiil jin ta ’bwa/ p̱u’dki’d mo nyaḵki ḵa’bal mo be. 7 A’di ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, atente/ caaca kagahara mo, a’di diki ta atente/ jin minu tul to/e isi monṯal ’de/ mo, woli ḵa’bal yi’de/ mo ma dhali iiku/ mo mmoc̱i uni ashon dhii/i’d mo. 8 Hili uni thoḵki a’di gwo mo ki: Aman mola mii ntaga ma’diny ḵa’bal minu tul isi ’baar mo imonṯal ’de/ mo dhali wosh si’da/ minu ’daŋkalu/ mo ’peni ’twaŋkal jis yi’de/ mo dhali yan’ko’d aman ki wol ḵa’bal yi’de/ mo be.

9 Ki a’di mal ma ṯor mmoṯor ki uni mo tani Rahiil p̱u’dki’d mo nyaḵki ḵa’bal gi com haala yim a’di ita’da manhil uni mo be. 10 Dhali ka Yakuub p̱arki’da Rahiil e mo a’di jin ta ’bwa/ ma Laabaan jin ta’da kam gi kum mo dhali ḵa’bal ma Laabaan jin ta’da kam gi kum mo tani Yakuub seki mis mo dhali ’daŋkal wosh mo ’peni ’twaŋkal jis yi’de/ mo dhali wolka ma’diny ḵa’bal ma Laabaan yi’de/ mo a’di jin ta’da kam gi kum mo be. 11 Dhali yan’ko’d a’di p̱iki’da Rahiil ’twa/ mo dhali ’ther dhan ko kagahara mo be. 12 Dhala Yakuub ṯorki’da Rahiil gwo mo ki a’di ta’da bas gi com mo dhali a’di si’da/ ta ya/ ma Rip̱ka mo, dhali ayim guski’d mo dhali ṯor com gwo mo be.

13 Ka Laabaan ciḵki gwom ’borga/ goma Yakuub jin ta ya/ gi ’bwaham mo tani a’di guski’d mo mmogam a’di ’kup̱ mo dhali kar a’di mmota isa kony mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo dhali susi a’di bway gu’b piti mo. AYakuub ṯorki’da Laabaan aris to gwansani ’baar mo be. 14 Dhali aLaabaan ki o a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ /e tana simam pem mo dhali buŋgwar is pem mo. Dhali a’di c̱a’bki’d nyaḵki a’di ka appe i’de/ mo.

15 Dhali yan’ko’da Laabaan ki owa Yakuub gwo mo ki: Haali/ /e tana bas pem mo tani a’di ’boro’da jin mina /e imii aha/ aṯu’c ki me’d mowa? Ṯoraa/ gwo mo gom tom pini jin mina /e gam ki ji gi mina /e ta mo tani midi ta atinta mo? 16 Dhala Laabaan a’di ita gi i’bwa/i su/ mo: gway gi ’bwa/ jin ca’d mo tani a’di iyuḵu ka Le/ah mo dhali gway gi ’bwa/ jin gwa’da’d mo tani a’di iyuḵu ka Rahiil mo be. 17 E ma Le/ah mol mo hil ki ’bore/ mo haali/ em piti ’cwara’cwar mo, hila Rahiil a’di ta jaroŋ gana/ mo dhali enu kagahara mo be. 18 Yakuub enki’da Rahiil mo dhali a’di ki o gwo mo ki: Aha/ mina mii /e aṯu’c ki yili pesu/ mo gom ’bwa/m pini jin ta’da Rahiil jin gwa’da’d mo be. 19 Laabaan ki o gwo mo ki: A’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom aha/ mo mmoc̱iki /e a’di mo, ma mo diki c̱i a’di ’kwanin tiya mo, c̱a’bi /e nyaḵki aha/ mo. 20 Wakana Yakuub miiki’da ṯu’c ki yili pesu/ goma Rahiil mo dhali uni wana mo i e ka cim midi diki ta rash rash gom mo/en jin enkina a’di ayim mo be.

21 Yan’ko’da Yakuub oki’da Laabaan gwo mo ki: C̱iyaa/ a’bom pem mo ki aha/ mina ya ayim mo haali/ mom pem ’baarki’d mo be. 22 Wakan aLaabaan tulki’da aris ’kwani gi mo c̱aan isi monṯal ’de/ mo dhali shwa to jin yuḵuwa yuḵ ka tul ’kup̱ mo. 23 Hili mom’pimpili/ mo tani a’di ki bu’th ’bwa/ ka Le/ah dhali suski a’di aYakuub mo dhali a’di yaki’da yim mo be. 24 (Laabaan c̱iki nyarany c̱iŋkinam piti jin ta’da Silp̱ah e ’bwa/m piti ka Le/ah mo mmota c̱iŋkina/ nyara/ ma yim mo.) 25 Dhali e mon’thamo/ mo tani hili mo mo ma, aLe/ah ayim ta a’di jin c̱ikunu a’di mo dhala Yakuub ki owa Laabaan gwo mo ki: Dika/ ki miiki /e aṯu’c goma Rahiil mo ’taa? Atinta he’kkina /e aha/ e wakan mo. 26 Laabaan ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di yisa miinu wakana e bampam bam mo mmoc̱i jiŋ gwa’da’d nṯwa/a/ mmodhal a’di ma bwanyara/ i’ko’d mo. 27 Thimi adhas nyaḵki jan ’de/ yan mo dhali aman mina c̱i /e jaŋ kamu/ si’da/ mo e mii jin mina /e doḵ/e doḵ sho’k mmomii aha/ to ki yili pesuŋ kamu/ mo be. 28 Yakuub miiki’d kan mo dhali a’di ’baarki’da dhas ’de/ mo. Yan’ko’da Laabaan c̱iki a’di ’bwa/ ka Rahiil mo mmota ash mo be. 29 (Laabaan c̱iki c̱iŋkina/ nyaram piti ka Bilhah ki ’bwa/ ka Rahiil mo mmota c̱iŋkina/ nyara/ ma yim mo.) 30 Wakan aYakuub yaki’d mo eya Rahiil mo si’da/ dhali a’di enki’da Rahiil mmobola Le/ah e mo, dhali a’di miiki’da Laabaan aṯu’c mo gom yili pesuŋ kamu/ mo be.

31 Ki Tap̱a p̱arki mo e ka Le/ah shi/kunu i e mo tani a’di ḵa’dki’da yim bwama dho’th piti ’twa/ mo, hila Rahiil a’di ta’da burum mo be. 32 Dhali aLe/ah a’di bwaaki’d mo dhali dho’th ya/ mo dhala yim ki yuḵ a’di gway ka Ra/ubiin mo haala yim oki gwo mo ki: Haali/ Tap̱a hilki’d ap̱o/ to kun wo’cki aha/ is she/ mo, shwane/ akaṯẖim pem midi en aha/ ka jiŋ gana/ mo be. 33 Ayim a’di bwaaki’d doḵ/e mo dhali dho’th ya/ mo dhali o gwo mo ki: Haali/ Tap̱a a’di iciḵki gwo mo ki aha/ shi/kunu i e mo, a’di si’da/ ic̱ikina a’di aha/ ya/m pem yan mo dhala yim yuḵki a’di gway ka Shim/uun mo. 34 Doḵ/e ayim bwaaki’d mo dhali dho’th ya/ mo dhali o gwo mo ki: Shwanesan mo akaṯẖim pem midi gam is piti me’d ki aha/ mo haali/ aha/ dho’thkina a’di uc̱iŋgwaṯẖi kwara mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu a’di gway ka Lawi mo. 35 Dhali ayim bwaaki’d doḵ/e mo dhali dho’th ya/ mo dhali o gwo mo ki: Aha/ mina maŋ Tap̱a mo ganne/ mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu a’di gway piti ka Yahuuda mo, dhali yan’ko’da yim daḵki’da dho’th mo be.

30

1 Ka Rahiil p̱arki e mo ka yim diki dho’thka Yakuub uc̱i mo tani ayim taki dhap̱an ap̱o/ ’bwaham mo dhali ayim owa Yakuub gwo mo ki: C̱iyaa/ uc̱i mo ma walla aha/ mina wu mo ’te/ ba/. 2 Anyor ma Yakuub a’di ’thakunu ap̱owa Rahiil ki ’bi’th mo dhali a’di ki o gwo mo ki: Aha/ dina e embul ma Arumgimis mo a’di jin ’tashki bwama dho’th pini ’twa/ mo mmoḵal mamana dho’th mowa? 3 Yan’ko’da yim ki o gwo mo ki: Bilhah jin ta nyarany c̱iŋkinam pem di’d imahan mo. /E mini ya ayim mo ka yim midi ta gi uc̱i e ’kup̱a’dup̱un pem mo dhali aha/ mina ta gi uc̱i ka yim si’da/ moyi. 4 Wakan ayim c̱iki a’di aBilhah jin ta nyara/ c̱iŋkinam piti mo mmota ash mo dhali aYakuub a’di yaki’da yim mo. 5 Dhala Bilhah a’di bwaaki’d mo dhali dho’thka Yakuub ya/ mo. 6 Dhali yan’ko’d Rahiil ki o gwo mo ki: Arumgimis dwallki aha/ gwo mo dhali a’di si’da/ ciḵki aha/ ’twa/ mo dhali c̱iki aha/ ya/m mo. Gom gwo gi wakan mo tani ayim ki yuḵ a’di gway mo ka Daan mo. 7 Nyara/ c̱iŋkina/ ma Rahiil a’di bwaaki’d doḵ/e mo dhali dho’thka Yakuub ya/ jin ’kon ma p̱o/ isu/ mo. 8 Dhali yan’ko’d Rahiil oki gwo mo ki: Ki mon’thir jin c̱a’bki dem dem mo tani a’di i’thirkika/ ’bwah pem mo dhali p̱i gwo jip̱i/ mo. Gom gwo gi wakan mo tani ayim ki yuḵ a’di gway mo ka Nap̱taali mo.

9 Ka Le/ah p̱arki mo e mo ki a’di daḵki’da dho’th mo tani ayim ki bu’th c̱iŋkina/ nyaram piti jin ta’da Silp̱ah mo mmoc̱iki a’di ka Yakuub mo mmota ash mo be. 10 Yan’ko’d c̱iŋkina/ nyara/ ma Le/ah a’di dho’thki’da Yakuub ya/ mo be. 11 Dhala Le/ah ki o gwo mo ki: Mo i e ki ’bor mo, wakan ayim ki yuḵ a’di gway mo ka Jaad mo. 12 C̱iŋkina/ nyara/ ma Le/ah a’di jin ta’da Silp̱ah mo dho’thki’da Yakuub ya/ jin ’kon ma p̱o/i su/ mo. 13 Dhala Le/ah ki o gwo mo ki: Aha/ be i’bora bwa mo, haali/ aris up̱i ’baar mo mini yuḵ aha/ gway ki ji gi ’bora bwa mo, wakan ayim yuḵki a’di gway mo ka Ashiir mo.

14 Ka tee jin ’ciṯẖkunu pos bunycan mo tani aRa/ubiin a’di yaki’d mo dhali gam mamana kamu/ e bunto mo (a’di jin yuḵu ki ’twa/ ma Arab ka lup̱p̱aah mo). Dhali a’di ki ḵalki uni kum ka Le/ah mo. Dhali yan’ko’da Rahiil o gwo mo ki: C̱iyaa/ mo ma, aha/ ’thona /e maman cwa ma lup̱p̱aah jin ḵalkina ya/m pini mo. 15 Hila yim ki thoḵa yim gwo mo ki: A/a’di ta ari mii jin gwa’dagwa’d mo mmobutha kaṯẖim pem mo ’peni aha/ mo ’taa? Dhali /e ki doḵ/e o gwo mo ki /e mini ḵal maman cwa ma lup̱p̱aah jin ḵalkina ya/m pem ’te/ si’dawa? Rahiil ki thoḵa yim gwo mo ki: Ba a’di be midi ya ishi /e mon’thiny shwane/ mo gom maman cwa ma lup̱p̱aah jin ḵalina ya/m pini mo ’te/ be. 16 Ka Yakuub p̱u’dki’d mo ’peni bunto mom’pimpili/ mo tani aLe/ah yaki’d ka pije/ mo mmogam a’di ’kup̱ mo, dhali o a’di gwo mo ki: /E mini mii yayu/ aha/ shwane/ mo haali/ aha/ yolkina /e mo ki maman cwa ma lup̱p̱aah jin ta jim ma ya/m pem mo. Wakan a’di ishki’d nyaḵka yim mon’thiny c̱aan mo. 17 Dhali Arumgimis ciḵki gwo ma Le/ah mo dhala yim bwaaki’d mo dhali dho’thka Yakuub ya/ jin ’kon ma p̱o/ imudhe’d mo be. 18 Le/ah ki o gwo mo ki: Arumgimis c̱iki aha/ tom pem jin karka/ ka bara ṯu’c mo haali/ aha/ c̱ikina c̱iŋkina/ nyaram pem ka kaṯẖim pem mo. Wakana yim ki yuḵ a’di gway ka Yassaakar mo. 19 Dhali aLe/ah a’di bwaaki’d mo doḵ/e dhala yim dho’thki’da Yakuub ya/ jin ’kon ma p̱o/i pe’de/ mo be. 20 Dhali yan’ko’da Le/ah ki o gwo mo ki: Arumgimis a’di tashaa/ ki tom ’boro’d jin ḵamu/ aḵam mo. Shwane/ akaṯẖim pem midi taḵ aha/ mo haali/ aha/ dho’thkina a’di iya/ kun ’kon ma p̱o/ ipe’de/ mo. Wakan ayim ki yuḵ a’di gway mo ka Sabuluun mo be. 21 Yan’ko’da yim dho’thki ’bwa/ mo dhali yuḵa yim gway mo ka Diinah mo. 22 Dhali yan’ko’da Arumgimis si’da/ kaki’da Rahiil e mo dhali Arumgimis ciḵki’da yim gwo mo dhali ḵa’dka yim bwa ma dho’th piti ’twa/. 23 Ayim bwaaki’d mo dhali dho’th ya/ mo dhali o gwo mo ki: Arumgimis ḵalki mowaḵ pem sho’k ka pije/ mo. 24 Dhala yim ki yuḵ a’di gway ka Yuusup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Dhalka Arumgimis maraa/ ya/a kamu/ is mo.

25 Ka Rahiil dho’thki’da Yuusup̱ mo tani aYakuub oki’da Laabaan gwo mo ki: Karki aha/ ’pen mo ki aha/ mina ya mo e gu’b pem mo dhali e bampam pem mo. 26 C̱iyaa/ up̱ pem mo dhali uc̱im pem mo uni kun miikika/ /e aṯu’c mo dhali dhalkaa/ bway ayana mo haali/ /e mishkina ṯu’c kun miikika/ /e mo be. 27 Hila Laabaan o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e mini dhalaa/ bway mmo/o gwo gi wakan mo si’da/ tani aha/ da/arkina gwo mo ki to jin mishu ki jamas mii mo tani Tap̱a a’di ’borki aha/ mii gom /e mo be. 28 Yeri to gway mo, uni kun gamu ki ji gi miinu to mo dhali aha/ mina c̱iki /e uni mo be. 29 AYakuub ki o a’di gwo mo ki: /E ki is pini mishi to kun miikika/ /e aṯu’c mo dhali aris to/em pini ’ko /e ki ’kom pa mo gom mo jin hilka/ uni ki ’bore/ mo be. 30 Haali/ /e tan jasi ushi’ceenne/ kagush mo nṯwa/a/ ki aha/ dina ki p̱u’du/ mo dhali shwane/ uni markunu is ka enthus mo dhali Tap̱a ’borki /e mii eya ris mo gunn kun ṯu’kka/ mo. Hili dhali aha/ kakasja si’da/ miga/ mii thoson to gom ku gi gu’b pem mo? 31 A’di ki o gwo mo ki: Atinta a’di imiga/ c̱i /e mo? AYakuub o gwo mo ki: /E mini c̱i aha/ toŋ kamu/ yisa. Waḵki/ /e mini mii to yan gom aha/ mo aha/ mina doḵ/e c̱i ama’diny ḵa’bal pini ashon dhii/i’d mo dhali ta amandhu uni mo. 32 Dhalki aha/ yana e bwaman ma arisa ma’diny ḵa’bal pini ki tur mo shwane/ mmoḵwa/ ’peni arisa unycur dhali adhudhunyaŋ ḵa’bal dhali ḵa’bal ’thi/ ka ris mo dhali ’peni arisa dhudhunya/ min ’thi/ mo dhali arisa unycur mi mo, dhali uni gi wakan mo tani uni be ita tom pem jin gamka/ ki ji gi miinu to mo be. 33 Dhali gom gwom pem ji wakan mo jin oka/ ki o ma teṯe/ mo tani /e mini thoḵ gwo gom aha/ yilaŋkamu/ i’ko’d mo ki /e mini p̱u’du/ mo, dhali p̱ara ris tom pem jin miga/ gam ki ji gi miinu to inyaḵki /e mo. Aris uni kun tana unycur dhali gun tana dhudhunya/ mi dhali ḵa’bal ’thi/ waḵki/ gamu mo tani uni minu deŋ e oki kuki ḵwalu mo be. 34 Laabaan ki o gwo mo ki: ’Boro’d be, dhalki a’di gi wakan mo me’d jin ona /e mo be. 35 Hili ’peni acim c̱aan mo tani a’di ḵwa/ki’da aris gwaṯẖi mi bwa mo uni kun tana ’beres is mo dhala dhudhunya/ mo dhali aris kuman mi kun tana unycur mo dhali ḵan iya/ gwo mo mmoji uni mo be. 36 Dhali a’di hashki uni mmo/ii mo si’dasi’d ka cim kwara mo ’peni bwaman a’di ki is piti mo dhala Yakuub mo. Dhala Yakuub dhuki kun tiya mo uni kun tana ma’diny ḵa’bal ma Laabaan mo be.

37 Dhali yan’ko’da Yakuub ḵwa/ki’da biny cwan this jin ’ta’dama’ta’dam mo dhali ’ciṯẖ uni mo dhali thoson uni mo dhali ’ce cwa is mo mmotagi kush mo mmoṯor gulu’c cwaŋkush gwan eya tente/ mo. 38 A’di dhuki cwaŋkush gwan jin ’cena a’di is mbwambor ma ma’diny ḵa’bal mo eya al yi’de/ mo jin wolkunu uni yi’de/ ka ḵur mo e mo jin p̱u’dkin ma ma’diny ḵa’bal mo mmop̱i yi’de/ mo. Dhali me’d jin merkina uni mo mmomash mo tani uni p̱u’dkin mmop̱i yi’de/ mo be. 39 Dhali ama’diny ḵa’bal merkin mo dhali mash mo mbwambor cwa gwan jin ’cena a’di is mo dhali wakan ama’diny dho’thki ushan kun ’beresa is ki ’beres mo dhali tana unycur mo dhali kun tana dhudhunya/ mo. 40 Dhala Yakuub ḵwa/ki ḵa’bal bwa mo dhali kar jis/em piti ’kup̱ki ḵa’bal kun ’beresa is ki ’beres mo dhali dhalki ḵa’bal ’thi/ e bwamana ma’diny ḵa’bal ma Laabaan mo dhali a’di ki dhu kum piti kun ura a’di ki she/ mo dhali diki gam uni me’d ka ma’diny kuma Laabaan mo be. 41 E bwaman ḵa’bal kun ’bitha is ki ’bi’th mo mmodho’th mo tani aYakuub ki gu cwa mo dhali dhu uni eya al yi’de/ mo mbwambori jis/e ma ma’diny ḵa’bal mo ki uni mini mer mo dhali mash mo e bwaman cwa su/ gwan mo. 42 Hili e ḵa’bal kun ’ka’da is ki ’ka’d mo tani a’di diki dhu cwa gwan imun mo wakan uni gwan kun ta ḵa’bal kun ’ka’da is mo tani uni kuma Laabaan mo dhali kun ’bitha is ki ’bi’th gwan mo tani uni ta kuma Yakuub mo be. 43 Ki mii wakan mo tani wathi/ ta pa mo ijasa/? dhali a’di taki’d ka ma’diny ḵa’bal jin caaca mo dhali up̱ piti si’da/ takin gi up̱ c̱iŋkina/ ka ris mo kun mii uni to ime’d mo dhali ’kwaniŋ gwaṯẖ tana ris kun ta c̱iŋkinam piti mo kun mii a’di to ime’d mo dhali aris kalman mo dhali aris thuluny mo be.

31

1 Dhala Yakuub ciḵki gwo jin ’kokina iya/ ma Laabaan mmo/o mo ki: AYakuub a’di bu’thki’da ris to ’baar mo kun ta kuma babam bana mo, dhali ’peni kuma babam bana mo tani a’di igamkina a’di mii adu is mmota pa ki pa kagahara mo be. 2 Dhala Yakuub si’da/ mishki mo mo ka Laabaan diki hil a’di i e ki ’bore/ ki hila ’the mo me’d jin ṯwa/a/ mo. 3 Dhali yan’ko’d Tap̱a ki owa Yakuub gwo mo ki: Doḵi /e eya ’cesh gi ibabam pini ka nyaŋ’ko’d mo dhali e ’kwani ma bas pini mo dhali aha/ mina di e /e mo. 4 Gom gwo gi wakan mo tani aYakuub hashki gwo eya Rahiil dhala Le/ah e mombwaasho jin ’kona ma’diny ḵa’bal piti mo. 5 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ misha ka babam bum diki hil aha/ i e ki ’bore/ ki hila ’the mo me’d jin ṯwa/a/ mo. Hili Arumgimis ma babam pem a’di nyaḵki di ki aha/ mo. 6 Um mishkin ki aha/ miikina ababam bum aṯu’c ki mom’bi’th pemi ’baar mo. 7 Dhali hili ababam bum a’di di’d mmohe’k aha/ e mo dhali aḵ tom pem e mo jin gamka/ ki ji gi miiga/ to mo me’di ’kume’d mo. Hili Arumgimis diki dhal a’di bway mo mmo’kosh aha/ mo. 8 A’di oki gwo mo ki: Waḵki/ min dhudhunya/ mini dho’th mo tani uni a’di imini ta kum pini mo kun mina /e igam ki ji gi miina /e to mo, dhali arisa ma’diny uni ka jiŋ gana/ uni idho’thkina dhudhunya/ mi mo. Dhali yan’ko’d doḵ/e a’di ki o gwo mo ki: Waḵki/ mi kun ’beresa is ki ’beres mini ’ko mo tani uni a’di imini ta kum pini kun mina /e igam mo ki ji gi miina /e to mo, dhali arisa ma’diny uni ka jiŋ gana/ uni idho’thkina ’beres is mi mo. 9 Gom gwo gi wakan mo tani a’di ibu’thkin ma Arumgimis to/e ma babam bum mo dhali c̱i uni ki aha/ mo. 10 Dhali yil kun bwan ma ma’diny ḵa’bal dhali mi mo tani aha/ ’de’kkina em pem ’kup̱ki mo momis mo dhali mish to ki jan mo ka ris gwasi mi ji kun p̱ekina jap̱p̱a/ ap̱o/ ma’diny ḵa’bal mo tani uni tana dhudhunya/ mo dhali uni ’beresa is ki ’beres mo dhali uni itana diŋdiŋ mo. 11 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwo gi Tap̱a o aha/ gwo ki jan mo ki: Yakuub, dhali aha/ ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dina imahan mo. 12 Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: ’Deki em pini ’kup̱ki mo momis mo dhali p̱ari mo e mo, aris mi kun p̱ena jap̱p̱a/ ap̱o/ ama’diny ḵa’bal mo tani uni ’beresa is ki ’beres mo dhali uni tana dhudhunya/ mo dhali uni tana diŋdiŋ mo haali/ aha/ mishkina ris to kun miikin ma Laabaan ap̱o/ /e mo. 13 Aha/ tana Arumgimis ma Beeṯ/iil e mo jin wolkina /e ayini ’kuwosh jin karkina /e ka tiŋkiliŋ mo dhali /e ki thul gwo me’da p̱o/ gom aha/ mo. Cuyi mis shwane/ mo ’peni bampa/ yan mo dhali doḵi /e ka nyaŋ’ko’d e bampam pini jin dhothu /e mo. 14 Yan’ko’da Rahiil dhala Le/ah thoḵki a’di gwo mo ki: A/toŋ kamu/ di’d jin ’tuntulkunu bwa ime’d mo walla mala kamu/ dhalkunu aman e gu’b ma babam bam mowa? 15 Aman shwane/ dina a’di ki yuḵ ki bunycan paŋ ’kwanin tiya mowa? Haali/ a’di yolki aman mo dhali a’di ’baarki’da guurush jin c̱ikunu a’di gom aman mo. 16 Aris mal kun bu’thkin ma Arumgimis mo ’pena babam bam mo tani uni ta kum bam mo dhali kuki uc̱im bam mo. Hili shwane/ aris gwo gunn kun min ma Arumgimis i o /e mo tani miiyi uni mo ma.

17 Wakan aYakuub cuki mis mo dhali dhu iya/ dhali i/ash e kalman mo. 18 Dhali a’di dilki’da ris to/em piti sho’k mo, aris mal piti kun gamkina a’di adu is ki mii jin miikina a’di to mo, to/em piti kun tulkina a’di is mo e Pam P̱addaan/araam mo mmo/ii mo e bampa/ gi Paŋ Kanaan eya babam piti ka Is/hak mo be. 19 Dhali ka cim c̱aan mo tani aLaabaan a’di yaki’d mo mmo’ciṯẖ ḵa’bal piti amur mo dhala Rahiil a’di ḵwalki tomp̱inycon gi gu’b gi com mo. 20 Dhala Yakuub shakalki’d mo ki e ka wu mo i’ko’da Laabaan jin ta wathi/ Araam mo mmodiki ṯor a’di gwo ki a’di murki’di gus mo be. 21 A’di guski’d mo nyaḵki aris to kun tana a’di mo dhali cu mis mo mmo’ciṯẖ Yi’deŋ Ḵumma/ Elp̱uraat mo dhali a’di c̱u’thki jis/em piti ’kup̱ki bampa/ gi paŋ ’kuwosh e Pany Jil/aad mo.

22 Dhali yan’ko’d gwo ṯorkunuwa Laabaan ’ko’da cim kwara mo ka Yakuub guski’d mo be. 23 A’di bu’thki ’kwani ma bas piti nyaḵki a’di mo dhali ur a’di isho’k ka cim pesu/ mo dhali baṯẖ a’di isho’k ki ya’th ya’th mo e bampa/ gi Pany Jil/aad mo be. 24 Hili Arumgimis p̱u’dki’da Laabaan mo a’di jin ta wathi/ Araam ki jan mo mon’thiny mo dhali o a’di gwo mo ki: ’Cunycuri is pini ki ’bore/ mo ki /e mini diki o gwon ṯal ’deŋ kamu/ ka Yakuub mo walla ki gwom ’boro’d mo walla ki gwo shiyi’d mo.

25 Dhali aLaabaan gamki’da Yakuub mo. Dhala Yakuub a’di thumki gu’b burrinyem piti e bampa/ gi paŋ ’kuwosh mo dhali aLaabaan nyaḵki ’kwani ma bas piti mo tani uni ishkina yuuka/ mo e paŋ ’kuwosh gi Pany Jil/aad mo be. 26 Dhali aLaabaan ki owa Yakuub gwo mo ki: Atinta si’da/ imiikina /e mo mmoḵwal aha/ to mo kan mo dhali bor i’bwa/m pem mo me’d ’kwani kun bu’thkunu ki shemen gandala turga/ e mo wakan gomata mo? 27 Gomata iguskina /e ka ḵwal is mo dhali ḵwal aha/ to mo dhali ilu/ diki ṯor aha/ gwo mo, wakan ki aha/ mina ’taki karki /e ’pen ki bwaŋ ’kunyu’d mo dhali ki gway jin yuḵu mo ka danluuka kun doru ki me’d mo dhali ka dheŋdhenye/ kun ’kon ma shu/i pesu/ mo? 28 Dhali atinta dina /e ki dhalaa/ bway mo mmop̱i iya/m pem dhali i’bwa/m pem ’twa/ mo dhali o uni gwo mo ki: Iiku/ ki ’bore/ ibway mo. Shwane/ /e mii miimp̱us mo. 29 A’di ta mom’bi’th pem mo mmo’kosh /e jwa mo shwanetan, hili Arumgimis ma babam pini a’di ṯorki aha/ gwo ki jan ka en’thiny mo mmo/o gwo mo ki: ’Cunycuri is pini ki ’bore/ mo ki /e mini diki o gwon ṯal ’deŋ kamu/ ka Yakuub mo walla ki gwom ’boro’d mo walla ki gwo shiyi’d mo. 30 Shwane/ /e yakin mo haali/ /e ’kosha dhan ṯem pa kagahara gom gu’b gi cim mo, hili atinta si’da/ iḵwalkina /e tomp̱inycon pem mo? 31 AYakuub thoḵki’da Laabaan gwo mo ki: Haali/ aha/ ḵo/kina is mo haali/ aha/ kulumkina gwo ibwa mo oki /e mini bu’th i’bwa/ yin ki ’bi’th ’peni aha/ mo be. 32 E a’din ’de/ yin jin mina /e gam tomp̱inycon pini nycine/ mo tani midi diki di ki e mo. E buŋ’kus ’kwani ma bas bana mo tani ṯori to e ki me’d mo uni kun ta kum pini kun bu’thka/ mo dhali ḵali uni mo. Dhala Yakuub yisa mishi gwo ’bana kamu/ mo ka Rahiil a’di iḵwalki uni mo.

33 Wakan aLaabaan cic̱ki gu’b burrinye/ ma Yakuub mo dhali gu’b burrinye/ ma Le/ah mo dhali gu’b burrinye/ gi up̱ c̱iŋkina/ su/ gi i’bwah mo, hili a’di diki gam uni mo. Dhali a’di yaki’d ka pije/ mo ’peni gu’b burrinye/ ma Le/ah mo dhali cic̱ jima Rahiil mo be. 34 Dhali aRahiil a’di ka jiŋ gana/ iḵwalki tomp̱inycon gi gu’b gi com mo dhali dhu uni ap̱oŋ kalman e bwam ma ras mo dhali c̱a’bi uni ’pena p̱o/ mo. Laabaan a’di kulki’da ris gu’b burrinye/ ’baar mo dhali diki gam uni mo be. 35 Dhali ayim ki o com gwo mo ki: Tap̱am pem midi mii dhalka nyor ki mii shwa mo haali/ aha/ mola cu ibwambori /e mo haali/ bway gi up̱ mo tani a’di di’da p̱o/ aha/ mo. Wakan a’di ŋap̱ki’da ŋap̱ ki bur bur mo hili a’di diki gam tomp̱inycon gi gu’b piti mo.

36 Dhali yan’ko’da Yakuub warki’d ki dhana nyor jin caaca mo dhali waḵa Laabaan mo. Yakuub oki’da Laabaan gwo mo ki: Tom pem jin thamka/ mane si’da/ ti dhali mane miinthus pem mo? jin urkina /e aha/ isho’k ki ’bar ’bar mo kan? 37 Ba /e ŋap̱ki bwan tom pem mo ki bur bur mo. Aris uni ’baar mo kun gamkina /e mo tani uni ta ku ki gu’b piniya? Dhu uni imahan mo ibwambori ’kwani ma bas pem mo dhali ’kwani ma bas pini mo ki uni mini ’cunycur to mo e bwaman ana su/ mo. 38 Yil ’koni iss ’de/ kun nyaḵka/ c̱a’b ki /e mo. Aris gwasiŋ ḵa’bal pini dhali kuman ḵa’bal uni thamka/ hil yisa dhali aha/ si’da/ dinaki ’ka jan ṯal ’deŋ kamu/ mo ’pena ma’diny ḵa’bal pini mo be. 39 Uni kun dhera toŋgwap̱i/ is ka gwapi/ mo tani uni ’koka/ ḵali /e mowa? Aha/ thiskina is ’ko’d e mo gom uni mo dhali e ’peni bwam me’d pem mo tani /e ki ’theḵ gwo mo gom uni mo waḵki/ uni ḵwalu montee mo walla mon’thiny mo. 40 Aha/ a’dan be montee jin ’ba’th ma tente/ mmoshilaa/ is mo dhali ’thama ’thup̱ga/ mo mon’thiny mo dhali e ish em pem mo tani a’di guski’d mo ’peni em pem mo be. 41 Yil ’koni issu/ jin nyaḵka di ki e e gu’b pini mo, dhali aha/ miikina /eya ṯu’c ki yili ’kume’d i’ce’dka doŋon mo gom i’bwa/m pini su/ gwan mo, dhali yili pe’de/ si’da/ goma ma’diny ḵa’bal pini mo dhali /e aḵki tom pem e me’di ’kume’d mo uni kun gamka/ ki ji gi miinu to mo. 42 Waḵki/ a’di midi ’taki diki ta Arumgimis ma babam pem mo a’di jin ta’da Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali a’di jin ḵo/kin ma Is/hak mo waḵki/ a’diŋ gana/ yan midi ’taki diki di ka ’ban pem mo tani /e ka jiŋ gana/ mini ’taki hash aha/ mo me’d ’teŋ gana/ mo. Arumgimis mishki isa nyor pem jin wo’c aha/ she/ mo dhala ṯu’c gi me’d pem mo dhali ḵucur /e ka en’thiny mo.

43 Dhali yan’ko’da Laabaan thoḵki’da Yakuub gwo mo ki: I’bwa/m gwan mo tani uni ita i’bwa/m pem mo dhali uc̱i gwan mo tani uni ita uc̱im pem mo dhali ama’diny ḵa’bal gwan mo tani uni itana ma’diny pem mo dhali aris to kun p̱arkina /e e mo tani uni ta kum pem mo be. Hili ata a’di imiga/ mii shwane/ mo gom i’bwa/m pem gwan mo walla gom uc̱i gwansan kun dho’thkina uni mo? 44 Yayo/ shwane/ mo dhali dhalki ana gama gwo me’d mo /e dhali aha/ mo, dhali dhalki a’di ta gwo jin minu mish ṯor e bwaman /e dhali aha/ mo. 45 Wakana Yakuub bu’thki wosh mo dhali thum a’di ka tiŋkiliŋ mo be. 46 Dhala Yakuub ki ṯor ’kwani ma bas piti gwo mo mmotuli wosh is mo. Dhali uni bu’thki wosh mo dhali su’k uni ka tul ’kup̱ mo dhali uni shwaki to imaṯṯaan e mo ma tul ’kup̱ wosh mo. 47 Dhala Laabaan ki yuḵ mo c̱aan gway ka YajarSahduuṯẖa mo, hila Yakuub yuḵki a’di gway ka Jal/iid mo. 48 Dhala Laabaan ki o gwo mo ki: Wosh su’k yan mo tani a’di midi ṯor gwo e bwaman /e dhali aha/ mo ’pena tee yan shwane/ mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di yuḵki mo yan gway ka Jal/iid mo be. 49 Dhala tiŋkiliŋ yan yuḵkunu gway ka Misp̱ah mo haali/ a’di oki gwo mo ki: Tap̱a a’di ihilki’da hil e bwaman /e mo dhali aha/ mo ki ana mina mii p̱i mo ka rem’kup̱ ’pena kamuŋ kamu/ mo. 50 Waḵki/ /e mini tham i’bwa/m pem to mii ap̱o/ mo walla /e wari mini bu’th up̱a tiya mmop̱ana’d i’bwa/m pem isa p̱o/ mo tani, ba wathiŋ kamu/ p̱iyi’d mmonyaḵ di ki ana mo mmomii mo, hili, kayi gwo e mo, Arumgimis a’di ita’da amanṯor gwo e bwaman /e dhali aha/ mo be.

51 Dhali yan’ko’da Laabaan ki owa Yakuub gwo mo ki: P̱ari wosh su’k gwan e mo dhala tiŋkiliŋ piti mo a’di jin thumkika/ mo e bwaman /e mo dhali aha/ mo. 52 Wosh su’k yan a’di ita’da man/o gwo mo dhali atiŋkiliŋ a’di ita’da man/o gwo mo ki aha/ mina diki pe ’kuwosh su’k yan mo e /e mo, dhali /e si’da/ mini diki pe ’kuwosh su’k yan e aha/ mo gom mo jin ’koshuwa ’kosh mo be. 53 Arumgimis ma Ibrahiim dhali Arumgimis ma Nahur a’di jin ta’da Arumgimis ga babam buni mo dhalki a’di dwall gwo i bwaman ana mo. Wakana Yakuub thulki gwo me’da p̱o/ mo ki moŋḵo/ is ma babam piti ka Is/hak mo. 54 Dhala Yakuub a’di c̱iki to mo mmomiiya basa ’cesh mo e ’kuwosh jin turatur mo dhali yuḵ ’kwani ma bas piti mo dhali shwa maaŋḵuthu’d mo, dhali ki uni shwaki maaŋḵuthu’d mo tani uni ’kokin e mun mmo’baar mon’thiny yan mo e ’kuwosh jin turatur mo be.

55 Mon’thamo/ ka ’tum mo aLaabaan a’di cuki mis mo dhali p̱i idhancom ’twa/ mo dhali i’bwa/m piti mo dhali ’bor uni mii mo dhali yan’ko’d a’di ki ḵwa/ is piti bwa ’peni uni mo dhali doḵ bway pa ka nyaŋ’ko’d mo be.

32

1 AYakuub a’di iyaki’d mo e bway piti mo dhali iman’doyu gwo gamki a’di ’kup̱ mo. 2 Dhali ka Yakuub mishi uni mo tani a’di oki gwo mo ki: Uni gwansan ita ’kwani ma mee ma Arumgimis mo. Wakan a’di yuḵki mo c̱aan gway mo ka Mahanaayim mo.

3 Dhala Yakuub hashki’da ris ’kwani ma gum bway piti nṯwa/a/ ki a’di mo eya Iisu jin ta’da kam piti mo e bampa/ ki Pa Si/iir mo jin ta bampa/ Aduum mo. 4 A’di ye’thki uni sho’k ki gwo mo mmo/o ki: Iiyi ṯorki tap̱am pem ka Iisu gwo mo ki: C̱iŋkinam pini ka Yakuub oki gwo gi wakan mo ki: Aha/ yakina yanyc̱a/ mo e pa Laabaan mo dhali c̱a’b ntagi shwane/ mo. 5 Dhali aha/ tana ga risa morbip̱ mo dhali aris thuluny mo dhali ama’diny ḵa’bal mo dhali aris c̱iŋkinaŋ ’kwaniŋ gwaṯẖ mo kun miina ṯu’c mo dhali aris c̱iŋkina/ nyara/ mo kun miina ṯu’c mo dhali aha/ hashkina gwo mo mmoṯor tap̱am pem gwo mo ki aha/ mina gam mii ma ’the ’peni jis/em pini mo.

6 Dhali aris ’kwani ma gum bway piti uni doḵkin ka nyaŋ’ko’da Yakuub mo mmo/o gwo mo ki: Aman p̱u’dkina eya kam pini ka Iisu mo dhali a’di di’d mmoyayu/ mo mmogam /e ’kup̱ mo nyaḵki ’kwaniŋ gwaṯẖ kun ’koni iss ’kwanimpa i/iss ’de/ kun nyaḵ iiyu/ ki a’di mo. 7 Dhali yan’ko’da Yakuub ḵo/ki is kagahara mo dhali a’di butha ’tham mo dhali a’di ḵwa/ki ’kwani bwa mo kun ’kokin nyaḵki a’di mo dhali ama’diny ḵa’bal mo dhala buhany bip̱ mo dhali aris kalman mo mmo’ko ka ṯa/ isu/ mo. 8 A’di kulumki gwo ibwa mo waḵki/ Iisu midi p̱u’du/ ka ṯa/ ’de/ mo dhali ’ce’da/ ’ce’d sho’k mo tani aṯaŋ kamu/ minu dhalku mo mmoye mo be.

9 Dhala Yakuub ki o gwo mo ki: Ayy Arumgimis ma babam pem ka Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma babam pem ka Is/hak mo, ayy Tap̱a /e jin oki aha/ gwo mo ki: Doḵi ka nyaŋ’ko’d e bampam pini mo dhali e ’kwani ma bas pini mo dhali aha/ mina mii /e ki ’bore/ mo. 10 Aha/ dina ki ha me’d mo goma ris mo/en jin ṯelu sho’k mo dhali goma ris mii ma isiŋ ganam pini mo uni kun ṯorkina /e c̱iŋkinam pini mo haali/ ki cwa gi me’d pem ’te/ mo tani a’di i’ciṯẖka/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo dhali shwane/ aha/ warkina ki wathi/ jin ’kon ma ṯa/i su/ mo be. 11 ’Cuḵi aha/ mo ma, aha/ ’thona /e mo ’peni me’d ma kam pem mo isi ’peni me’d ma Iisu mo haali/ aha/ ḵo/kina a’di mo isi ciki/ a’di midi p̱u’du/ mo dhali ’kosh am ’baar mo jwa mo nyaḵki ita’da ki uc̱i ilu/ mo. 12 Hili /e oki gwo mo ki: Aha/ mina mii /e ki ’bore/ mo dhali dhu emen pini mmowa e ka si’b gi bwam ma al yi’de/ mo a’di jin minu mol deŋ e mo goma buhany piti mo.

13 Wakan a’di ishki’d imaṯṯaan mon’thiny mo dhali a’di ki bu’th ’peni to kun tana a’di mo to jin c̱inu ki me’d mo goma kam ka Iisu mo. 14 A’di c̱iki a’di kuman ḵa’bali iss ’kwanimpa i’kume’d mo dhali gwasi mi i/iss ’de/ mo dhali kuman ḵa’bali iss ’kwanimpa i’kume’d mo dhali gwasiŋ ḵa’bali iss ’de/ mo. 15 Dhali kuman kalman kun umuwa ko i iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo nyaḵki ushan buni mo dhali bip̱i issu/ mo dhali amorbip̱i ’kume’d mo dhali kuman thulunyi iss ’de/ mo dhali gwaṯẖan thulunyi ’kume’d mo. 16 Aris to gwansan idhukina a’di e me’d ma ris c̱iŋkinam piti mo dhali aris uni urkunu ki she/ ki she/ mo dhali a’di oki’da ris c̱iŋkinam piti gwo mo ki: Iiku/ nṯwa/a/ ki aha/ mo dhali kari buli bwaman mo mmo/ur to mo dhali uri to mo. 17 A’di ye’thki uni kun iikin nṯwa/a/ sho’k ki gwo mo ki: Ka Iisu jin ta’da kam pem midi gam um ’kup̱ mo dhali doṯ um gwo mo ki um ta gu maja mo tani, dhali um iini ii mana mo? tani, dhali aris to maja gwansan kun iini bwambori um mo isan? tani, 18 dhali yan’ko’d um mini o gwo mo ki: Uni ta ku gi c̱iŋkinam pini ka Yakuub mo, uni ta to kun c̱inu ki me’d kun hashu /e tap̱am pem ka Iisu mo dhali a’di ki is piti yayi’di ’ko’di aman mo be. 19 A’di mii miin ’de/ yan jin nyaḵka’d mmoye’th uni kun ’kon ma p̱o/ isu/ sho’k gi gwo mo dhali nyaḵki uni kun ’kon ma p̱o/ ikwara mo dhali aris uni kun uru mo ki: Um mini mii o jasi gwon ’de/ mo eya Iisu mo ki um mini gam a’di ’kup̱ mo. 20 Dhali um mini o a’di gwo mo ki c̱iŋkinam pini ka Yakuub a’di di’d mmoyayu/ ki is piti i’ko’di aman mo, haali/ a’di kulumki gwo ibwa mo ki aha/ mina ’taki wan a’di is ki to jin c̱inu ki me’d mo kun iini bwambori aha/ mo dhali yan’ko’d aha/ mina p̱ar jis/em piti e mo: waḵki/ a’di wariba/ midi ’taki bu’th aha/ mo. 21 Wakan to kun c̱inu ki me’d iikin mo mmoshu a’di bway mbwambor mo dhali a’di ki is piti ishki’d mo mon’thiny yin e gu’b burrinyem piti mo.

22 Dhali mon’thiny ’de/ yan mo tani a’di cuki mis mo dhali bu’th i/ashi su/ mo dhali up̱ c̱iŋkina/ nyaram piti isu/ mo ’dhali uc̱im piti ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo dhali a’di ki ’ciṯẖa al yi’de/ ma Yabbuug mo. 23 A’di suski uni mo dhali hash uni mo mmo’ciṯẖ yi’de/ jin guski’d mo dhali nyaḵka ris to ’baar mo kun tana a’di mo. 24 Dhala Yakuub a’di dhalkunu a’di ’de/ mo dhali a’di ’tirki’d uni ki wathiŋ kamu/ mo ntagi e ḵali kush mo. 25 Ki wathi/ p̱arki mo e mo ki a’di diki p̱iya Yakuub e ki mii mo tani a’di ki ta a’di bwaman ma wum piti is ki me’d mo ntagi a’di burushki’d mo dhali awum gi Yakuub a’di iraḵki’d mo ’peni gocor piti mo me’d jin ’tirkina a’di nyaḵki a’di mo. 26 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: Dhalki aha/ me’d, aha/ yana mo haali/ mo ḵalki kush mo. Hila Yakuub oki gwo mo ki: Aha/ mina dhal /e me’d mo yisa isi ciki/ /e mini mii ’bor aha/ mii mo. 27 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Gway pini yuḵu kaja mo? Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ka: Yakuub mo. 28 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: Gway pini minu mii ’koki doḵ/e yuḵ ka Yakuub yisa, hili ka Israyiil mo haali/ /e askina Arumgimis nycine/ mo dhali ’kwani mo dhali /e p̱iki mii e mo be. 29 Dhali yan’ko’d Yakuub ki doṯ a’di gwo mo ki: Ṯori aha/ gwo mo ma aha/ ’thona /e mo, gway pini yuḵu kaja mo? Hili a’di oki gwo mo ki: Gomatinta idoṯkina /e gway pem mo? Dhali a’di ki la dhiŋ mii is mo i’bor a’di mii mo be. 30 Wakan aYakuub yuḵki mo c̱aan gway mo ka P̱anu/iil mo mmo/o gwo mo ki: Haali/ Arumgimis mishkika/ jis/em piti ka ḵarambor mo dhali hili mondiki/em pem a’di ’tashkunu ’twa/ mo. 31 Atente/ sulki’da p̱o/ a’di mo me’d jin pekina a’di Pa P̱anu/iil mo mmoto’b ki cwa mo haala wum piti ta ŋwol mo. 32 Gom gwo gi wakan mo ’pena cim c̱aan mo tani ’Kwani ma Israyiili ’baar mo tani uni ’koki ’ka to kun miinycuru/ ’kus ki ’bi’th mo mmoraḵ dugu’b buni ’peni awum mo haali/ a’di burushki’da Yakuub awum piti mo ’peni dugu’b mo be.

33

1 Dhali aYakuub i’de’kki em piti ki mis mo dhali p̱ar mo e mo dhali hili mo mo ma, Iisu a’di p̱u’dki’d mo nyaḵki ’kwanim piti kun ’koni iss ’kwanimpa i/iss ’de/ mo. Wakan a’di ḵwa/ki uc̱i bwa mo e bwaman ma Le/ah dhala Rahiil mo dhali up̱i su/ gwan kun ta c̱iŋkina/ nyara/ mo. 2 Dhali dhuki up̱i su/ gwan kun ta c̱iŋkina/ nyara/ mbwambor mo nyaḵki uc̱im buni mo dhali yan’ko’da Le/ah nyaḵki uc̱i ma yim mo dhala Rahiil mo dhala Yuusup̱ ŋ’ko’d gana/ mo ki tiya ’baar mo. 3 A’di ki is piti yaki’d nṯwa/a/ ki uni mo dhali luŋki is piti a’cesh ki goŋgo/ mo me’di pesu/ mo ntagi a’di ’dishki’da kam is mo be.

4 Hila Iisu a’di guski’d mo mmogam a’di ’kup̱ mo dhali kar a’di mmota isa kony mo dhali biṯi ’bam piti mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo dhali uni ki ko mo imonṯal ’de/ mo be. 5 Dhali ka Iisu ’de’kki em piti ki mis mo dhali p̱ar up̱ e mo dhali aris uc̱i mo tani a’di ki o gwo mo ki: ’Kwani kuna anansan kun nyaḵ iiyu/ ki /e mo? AYakuub ki thoḵ gwo mo ki: Uc̱i kun c̱ikin ma Arumgimis c̱iŋkinam pini ka ’the mo. 6 Dhali yan’ko’d up̱ nyarany c̱iŋkina/ uni ’dishkin mo, uni dhali uc̱im buni mo dhali goŋ is ka ’cesh mo. 7 Le/ah miiki’d wakan mo dhali uc̱i ma yim mo uni ’dishkin mo dhali goŋ is ka ’cesh mo dhala Yuusup̱ ŋ’ko’d mo dhala Rahiil i’dishki mo is mo dhali uni goŋki is ka ’cesh mo. 8 Iisu doṯki gwo mo ki: ’Pemen miim pini yan ta’da ta mo jin gamkika/ arisa ṯaŋ ’kwaniŋ ’kup̱ mo kan? AYakuub a’di thoḵki gwo mo ki: Mmogam mii ma ’the ’peni jis/e gi tap̱am pem mo be. 9 Hila Iisu thoḵki gwo mo ki: Aha/ tana gi to kun ’koshi jwa mo akam pem. Dhuyi uni kun tana /e mo gom is pini mo. 10 Yakuub thoḵki gwo mo ki: Yisa, aha/ ’thokina /e mo, waḵki/ aha/ mina gam mii ma ’the ’peni jis/em pini mo tani /e mini mii bu’th tom pem gwan kun c̱inu ki me’d mo ’peni me’d pem mo haali/ ka jiŋ gana/ mmop̱ar jis/em pini e mo wakan mo tani a’di wana e ki mmop̱ar jis/e ma Arumgimis e mo mmobu’thkina /e aha/ ki mii ma ’the gi wakan mo be. 11 Buthi uni mo, aha/ ’thokina /e mo tom pem gwan kun c̱ika/ ka ’ka’d me’di is mo kun ḵalkika/ gom /e mo haali/ Arumgimis ṯu/ulki aha/ ki mii ma ’the mo dhali haali/ aha/ takina gi to jin ’kosh jwa mo. A’di ṯirrishki a’di mo dhali a’di bu’thki uni mo be.

12 Dhali yan’ko’d Iisu ki o gwo mo ki: Dhalki ana iina mo e bway bana mo dhali aha/ mina shu /e bway mo. 13 Hila Yakuub thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱am pem /e mishi uc̱i ki uni gwa’dagwa’d mo dhali ama’diny ḵa’bal dhali dhana ŋul’kup̱ ḵa’bal ta gi ushan mo kun miga/ hili e ki ’bore/ mo. Dhali waḵki/ uni uru ki ur ma hala/hala/ ka cim ’de/ mo tani arisa ma’diny ḵa’bal uni mini wu ’baar mo be. 14 Dhalki tap̱am pem shuki c̱iŋkinam piti bway nṯwa/a/ mo dhali aha/ mina suska sus ka serec̱ serec̱ mo isi me’d ŋaṯgin to/e mo uni gun ’kon abori aha/ mo dhali isi me’d ŋaṯgin jin mina uc̱i idhu mo, ntagi aha/ mina p̱u’dku/ i tap̱am pem e Pan Si/iir mo be.

15 Wakan Iisu oki gwo mo ki: Dhalki aha/ dhalkina /e ’kwaniŋ gwaṯẖ kun nyaḵ ’ko ki aha/ mo. Hili a’di oki gwo mo ki: Atinta a’di imina uni mii c̱or imun mo? Dhalki aha/ gama mii ma ’the ’peni jis/em pini mo tap̱am pem mo. 16 Wakana Iisu doḵki’d mo ka tee c̱aan mo e bway piti mo e Pan Si/iir mo be. 17 Hila Yakuub a’di yaki’d mo e Pan Sukkuut mo dhali nyaŋ gu’b gom is piti mo dhali nyaŋa ris c̱iŋŋa/ goma ris to/em piti mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu mo c̱aan gway mo ka Sukkuut mo be.

18 Dhala Yakuub a’di pu’dki’d ki ’dantar mo e ’peŋkuman bampa/ gi Pan Shakiim mo a’di jin di’di Paŋ Kanaan mo e bway piti jin yayina a’di mo ’peni Pam P̱addaan/araam mo dhali a’di p̱e’dki gu’b burrinyem piti ibwambor ’peŋkuman bampa/ mo. 19 Dhali ’peni iya/ ma Hamuur mo a’di jin ta’da baba gi ’Kwani gi Pan Shakiim mo tani a’di yolki’da ’cesha kamu/ ka riyaal iss ’kwanimpa imudhe’d mo a’di jin thumkina a’di gu’b burrinyem piti mo. 20 E mo yan mo tani a’di ḵa’bki’da gwaṯa/ mo a’di jin miinuwa basa ’cesh mo dhali yuḵ mo yan gway mo ka El-Elohe Israyiil mo.

34

1 Dhali aDiinah jin ta ’bwa/ ma Le/ah a’di jin dho’thkin ma yim ka Yakuub mo a’di yaki’d mo mmobuṯa ris up̱ gi bampa/ yan mo be. 2 Dhali ka Shakiim jin ta ya/ ma Hamuur jin ta Wathi/ gi Pan Hiwwi jin ta ya/ ma maliḵ gi bampa/ yan p̱arki’da yim e mo tani a’di bu’thki’da yim mo dhali ish nyaḵka yim mo dhali kara yim is ki gwa’d mo. 3 Dhali aḵashiram piti dirkunu mo ’kup̱ ka Diinah mo a’di jin ta ’bwa/ ma Yakuub mo. A’di enki nyara/ yan mo dhali wal ’twa/ ka yim ki wala teṯe/ mo. 4 Wakan Shakiim ṯorki’da ṯor ki com jin ta’da Hamuur mo mmo/o gwo mo ki: Guyaa/ nyara/ yan mo ma mmota a’bom pem mo. 5 Dhali ka Yakuub ciḵki gwo mo ki a’di shi/ki ’bwa/m piti ka Diinah is mo tani, hili iya/ ’koyina mo mmohil to/em piti e bwaasho/ mo. Wakana Yakuub bu’thki moŋḵu’th is piti mo ntagi uni p̱u’dkin mo be. 6 Dhala Hamuur jin ta’da baba ma Shakiim mo tani a’di yaki’d ka pije/ mo mmoṯora ṯor ka Yakuub mo. 7 Dhali iya/ ma Yakuub p̱u’dkin mo ’peni bwaasho mo ki uni ciḵki gwo yan mo dhali ’kwani gwan shwan ma anyor eya du mo dhali miiya anyor kagahara mo haali/ a’di wakaski tonthus yan jin ta p̱us e ’Kwani ma Israyiil mo mmo/ishi ’bwa/ ma Yakuub mo haali/ tonthus gi wakan ḵa ba/ iminu ’koki mii mii mo be.

8 Hila Hamuur ṯorki’da ṯor ki uni mo dhali o gwo mo ki: Aḵashira/ gi ya/m pem ka Shakiim a’di ’thoṯẖa bwa gom ’bwa/m bum mo, aha/ ’thona um mo, mmoc̱iya yim ki a’di mo mmomash mo. 9 Thosoni gwo gi miimash nyaḵki aman mo, c̱iyu/ i’bwa/m bum ki aman mo dhali buthi i’bwa/m bam gom is bum si’da/ mo. 10 Um mini nyaḵ ’ko ki aman mo dhali mony’cesh midi di ki ḵany gom um mo. ’Koyi mo dhali miiya ṯu’c e a’di mo dhali gami mal e a’di mo. 11 Shakiim si’da/ oki gwo eya baba ma yim mo dhali e ikam ma yim mo ki: Dhalki aha/ gama mii ma ’the e jis/em bum mo dhali aris to gunn kun mina um i o aha/ mo tani aha/ mina c̱i uni mo be. 12 Doṯi aha/ mo ma, ma to gom miimash jin taka/ ki nyanye/ mo a’di jin ta tontaḵ dhali to kun c̱inu ki me’d mo dhali aha/ mina c̱i uni isi me’d jin ona um aha/ mo, hili c̱iyaa/ nyara/ yan mmota a’bom pem mo. 13 Dhali iya/ ma Yakuub thoḵkina Shakiim gwo mo dhali com ka Hamuur gwo ka he’k e mo haali/ a’di shi/ki ’bwah buni ka Diinah is mo be. 14 Uni oki uni gwo mo ki: Aman mola to yan mii mo mmoc̱i ’bwah bam ki wathi/ jin ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo haali/ mii yan a’di imidi ta mii jin midi ’the aman is mo be. 15 Hili e mii yan mo tani aman mina gam gwo me’d nyaḵki /e mo ki /e mini mii war mo mmowa ki aman mo dhali aris ’kwaniŋ gwaṯẖ pini minu mii ’ciṯẖa/ munyjal yis mo be. 16 Dhali yan’ko’d aman mina c̱i i’bwa/m bam ki um mo dhali aman si’da/ mina bu’th i’bwa/m bum gom is bam mo dhali aman mina ’ko nyaḵki um mo dhali warki ’kwani en ’de/ mo. 17 Hili waḵki/ /e diki ciḵ gwom bam mo dhali ’ciṯẖa/ munyjal yis mo tani aman mina bu’th ’bwa/m bam mo dhali aman mina ii mo be.

18 Gwom buni ’borki’da Hamuur bwa mo dhala Shakiim jin ta ya/ ma Hamuur mo be. 19 Dhali dhuru’c wathi/ diki ta diiṯe/ mo mmomii to yan mo haali/ a’di ’kunya bwa ki ’kuny kagahara gom ’bwa/ ma Yakuub mo. Dhali a’di si’da/ ita wathi/ jin taḵu kagahara mmobol tiya ’baar mo e e bwaman ma waḵ piti ki montaḵ mo. 20 Wakana Hamuur dhali ya/m piti ka Shakiim uni iikin ka pije/ e ’twaŋkala goŋ gi ’peŋkuman bampa/ mo dhali ṯora ṯor ki ’kwani ki ’peŋkuman bampa/ mo dhali o gwo mo ki: 21 ’Kwani gwansan uni ita ikam bana mo. Dhalki uni ’kon mo e bampa/ yan mo dhali miiya ṯu’c ap̱o/ a’di mo haali/ hili mo mo ma, bampa/ beeyabee mo dhali midi ’kosh jwa mo gom uni mo. Dhalki ana butha i’bwa/m buni mo mmomash mo dhali dhalki ana si’da/ c̱ina uni ’bwa/m bana mo. 22 Hili jasi e mii yan ’de/ mo tani a’di imina ’kwani igam gwo me’d mo dhali nyaḵ ’ko ki ana mo dhali war ki ’kwani en ’de/ mo, ki aris ’kwaniŋ gwaṯẖ ’peni bwaman ana mo tani minu ’ciṯẖa/ munyjal yis mo me’d jin ’ciṯẖkunu uniya munyjal yis mo be. 23 Mina to/em buni dhali mal buni dhali aris toŋkal buni ’koki ta kum bana mowa? Dhalki ana gama jasi gwo yan me’d ki uni mo dhali uni mini nyaḵ ’ko ki ana mo be. 24 Aris ’kwani kun iikin ka pije/ ’peni ’twaŋkal ma goŋ ’peŋkuman bampam piti mo tani uni ciḵki gwo ma Hamuur mo dhali ya/m piti ka Shakiim mo dhali aris ’kwaniŋ gwaṯẖi ’baar mo tani uni i’ciṯẖkunu amunyjal yis mo, aris uni ’baar mo kun iikin ka pije/ ’peni ’twaŋkal ma goŋ gi ’peŋkuman bampam piti mo.

25 Dhali ka cim ’koni kwara mo ki uni ’kon ki jama/ i is mo tani iya/ ma Yakuub su/ mo a’di jin ta’da Shim/uun dhala Lawi uni kun ta ikam ma Diinah mo bu’thki gandala turgam buni mo dhali p̱u’dku/ e ’peŋkuman bampa/ ki e ka wu mo dhali ’kosha ris ’kwaniŋ gwaṯẖ gwan jwa mo ’baar mo be. 26 Uni ’koshkina Hamuur dhali ya/m piti ka Shakiim jwa ki gandala turga/ mo dhali susa Diinah ka pije/ ’peni gu’b ma Shakiim mo dhali uni ki ii mo be. 27 Dhali iya/ ma Yakuub uni p̱u’dkin e moŋ’kosha ’kosh mo dhali kar ’peŋkuman bampa/ mmota abar ka bar mo haali/ ’bwah buni a’di ishi/kunu is mo be. 28 Uni bu’thkina ma’diny ḵa’bal buni mo dhala buhany bip̱ buni mo dhali aris thuluny buni mo dhali aris to gunn kun ’kon e ’peŋkuman bampa/ mo dhali kun ’kon e bwam bunto mo. 29 Aris tom buni kun tana uni pa ki pa mo dhali aris ushi uc̱im buni mo dhali aris up̱ buni mo dhali aris to gwan kun ’kon eya ris gu’b mo tani uni bu’thki uni mo dhali war ki tom buni jin dilina uni ’kwani mo. 30 Dhali yan’ko’da Yakuub ki owa Shim/uun dhala Lawi gwo mo ki: Um ḵalki mo jin raḵu araḵ isa p̱o/ aha/ mo mmokar aha/ gway pem mmoshi/a shi/ e bwaman ’kwani gi bampa/ yan mo uni kun ta ’Kwani gi Paŋ Kanaan mo dhali ’Kwani gi Pam Pirissi mo. Aha/ tana a/ushala/ mo dhali waḵki/ uni mini tul isi monṯal ’de/ ap̱o/ aha/ mo dhali p̱u’daa/ i is mo tani aha/ minu ’ce’d sho’k mo aha/ dhali nyaḵki kuŋ gu’b pem ’baar mo. 31 Hili uni oki gwo mo ki: A/miim piti ’boro’da? mmomii ’bwah bam me’da ’bom c̱al mowa?

35

1 Arumgimis oki’da Yakuub gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali yayi ka gagamis e Pam Beeṯ/iil mo dhali c̱a’bi /e imun mo dhali ḵa’bi agwaṯa/ goma Arumgimis imun mo a’di jin piki /e i is mo me’d jin guskina /e mo ’pena kam pini ka Iisu mo. 2 Wakan aYakuub oki gwo e kuŋ gu’b piti mo dhali aris uni ’baar mo kun nyaḵ ’ko ki a’di mo ki: Dhuya risa rum thus ’pen ka pije/ mo ma uni kun tana rum gi ’kwanim bunycani tiya mo ’peni bwam um mo dhali dhagami is bum mo dhali aḵi burrinyem bum e mo. 3 Dhali dhalki ana cuna mis mo dhali iina ka gagamis e Pam Beeṯ/iil mo ki aha/ mina ḵa’b agwaṯa/ goma Arumgimis imun mo a’di jin thoḵki aha/ ’twa/ mo ka teem pem jin taka c̱is ka c̱is mo dhali a’di jin nyaḵki di ki aha/ mo eya ris mo gunn kun yakika/ mo. 4 Wakan uni c̱ikina Yakuub arisa rum thus gi bunycan ’kwanin tiya mo uni kun takina uni mo dhali aris malla/ ’cem buni mo dhali aYakuub ba’kki uni mo e ’peny cwa ma c̱aww jin ’dish Pan Shakiim is mo.

5 Dhali ki uni iikin ibway mo tani dhan moŋḵo/ is ’peni Arumgimis yayi’da p̱o/ ’peŋkuman bampa/ kun ’kamki uni is mo. Wakan uni ’koki ur iya/ ma Yakuub isho’k mo. 6 Dhala Yakuub a’di ip̱u’dki’d mo e Pan Luus mo a’di jin ta’da Beeṯ/iil mo a’di jin di’d e bampa/ Kanaan mo a’di dhali aris ’kwani kun nyaḵki ’ko ki a’di mo be. 7 Dhali imun mo tani a’di iḵa’bkina a’di gwaṯa/ mo mmomiiya basa ’cesh mo dhali yuḵ mo yan gway mo ka Iil Beeṯ/iil mo haali/ e mo yan mo tani Arumgimis ṯorki a’di is piti e eya tente/ mo me’d jin guskina a’di mo ’pena kam piti mo. 8 Dhala Dabuurah jin ta’da manhila Rip̱ka mo a’di iwuki’d mo dhala yim a’di kankunu mo e ’peny cwa ma c̱aww e mo jin di’d ka luŋgu’b ki Pam Beeṯ/iil mo. Wakan a’di iyuḵkunu a’di gway mo ka Alluun Bakuut mo.

9 Arumgimis piki’da Yakuubi is doḵ/e mo me’d jin p̱u’dkina a’di mo ’peni Pam P̱addaan/araam mo dhali ’bor a’di mii mo be. 10 Dhali Arumgimis ki o a’di gwo mo ki: Gway pini be yuḵu ka Yakuub mo be dhali /e yisa minu doḵ/e yuḵ gway pini ka Yakuuba mo yisa. Hili gway pini minu yuḵ ka Israyiil mo. Wakan a’di iyuḵkunu a’di gway ka Israyiil mo be. 11 Dhali Arumgimis ki o a’di gwo mo ki: Aha/ tana Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo. Ḵali /e mamana dho’th mo dhali mari /e amar is mo. Kal ’kwaniny’cesh dhali arisa ṯa/ gi kal ’kwaniny’cesh mini piyu/ ’peni /e mo dhali imaliḵ ka ris mini du’du/ ’peni /e mo. 12 Mony’cesh jin c̱ikika/ ka Ibrahiim dhala Is/hak mo tani aha/ mina c̱i a’di /e mo dhali aha/ mina c̱i a’di ki emen pini i’ko’d mo be. 13 Dhali yan’ko’da Arumgimis borki is piti imis mo ’peni mo jin ṯorkina a’diya ṯor nyaḵki a’di mo be. 14 Dhala Yakuub thumki’da tiŋkiliŋ mo e mo yan jin ṯorkina a’diya ṯor nyaḵki a’di mo, a’di jin ta’da tiŋkiliŋ wosh mo dhali wolki’da tiŋkiliŋ tomp̱i i’kup̱i a’di jin c̱inu ki bwa ma ’the mo dhali wola yini ’kup̱i a’di mo be. 15 Wakana Yakuub yuḵki mo yan gway ka Beeṯ/iil mo a’di jin ṯorkin ma Arumgimis aṯor ki a’di mo be.

16 Dhali yan’ko’d uni iikin mo ’pena Pam Beeṯ/iil mo dhali uni si’dasi’d naskina/ ’peni Pan Ap̱raatah mo, aRahiil shwan ma ’ci mo dhali ayim di’d e mo jin shwana bwan dho’th mo. 17 Dhali ka yim diki’d e mo jin shwana bwan dho’th mo tani a’bom jin karu mo mmowoṯẖa woṯẖ mo gom mondho’th up̱ mo tani oki a’di gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma haali/ /e shwane/ murkini ta ga ’ciŋgwaṯẖa kamu/ mo be. 18 Dhali me’da ḵashira/ ma yim di’di mmoḵwa/kina a’di is bwa ’pena yim mo (haali/ ayim wuki’d mo) tani a’di ayim ki yuḵ a’di gway ka Ben/uuni mo hili com a’di iyuḵki a’di gway mo ka Benyamiin mo. 19 Wakana Rahiil a’di wuki’d mo dhala yim a’di kankunu mo e bway gi Pa Ap̱raatah mo, a’di jin ta Pam Beeṯlaham mo be. 20 Dhala Yakuub thumki’da tiŋkiliŋ i’kup̱ jis jwa ma yim mo a’di jin ta’da tiŋkiliŋ i’kup̱ jis jwa ma Rahiil mo a’di jin diki’d imun ntagi shwanesan mo be. 21 Israyiil a’di yaki’d mo dhali thum gu’b burrinyem piti e bwamp̱o/ gu’ba turga/ gi Pan Idir mo.

22 Ka Israyiil c̱a’bki’d e bampa/ yan mo tani Ra/ubiin a’di yaki’d mo dhali isha Bilhah mo a’di jin ta’da ’bom lac̱a/ gi com mo dhala Israyiil ciḵki gwo yan mo.

Dhali iya/ ma Yakuub uni ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo. 23 Iya/ ma Le/ah mo tani jin ṯwa/a/ a’di jin ta’da bwanyara/ ma Yakuub a’di ita’da Ra/ubiin mo dhala Shim/uun mo dhala Lawi mo dhala Yahuuda mo dhala Yassaakar mo dhala Sabuluun mo. 24 Iya/ ma Rahiil uni si’da/ annihe/ mo: Yuusup̱ dhala Benyamiin mo be. 25 Dhali iya/ ma Bilhah a’di jin ta nyarany c̱iŋkina/ ma Rahiil mo uni si’da/ annihe/ mo: Daan dhala Nap̱taali mo. 26 Dhali iya/ ma Silp̱ah uni si’da/ annihe/ mo: Jaad dhala Ashiir mo. Uni gwansan ita iya/ ma Yakuub mo kun dho’thkunu a’di me’d jin dikina a’di e Pam P̱addaan/araam.

27 Dhala Yakuub p̱u’dki’di com ka Is/hak mo e Pa Mamra mo walla e Paŋ Giryat/arba mo a’di jin ta Pa Habruun mo e mo jin yakin ma Ibrahiim dhala Is/hak iinyc̱a/ mo be. 28 Dhali atee yil ma Is/hak uni ’koni iss ’kwanimpa ipedoŋon mo be. 29 Dhala Is/hak a’di c̱iki shi/in piti jiŋ ’ko’d mo dhali a’di wuki’d mo dhali a’di gamkunu isi monṯal ’de/ nyaḵki ’kwanim piti mo mmotana a’di dhan guma dhan gana/ mo ka teem piti mo. Dhali iya/m piti jin ta’da Iisu dhala Yakuub uni kanki a’di mo be.

36

1 Uni gwansan ita emen ma Iisu mo (a’di jin ta Aduum mo). 2 Iisu bu’thki’da ris up̱ ’peni ’Kwaniŋ Kanaan mo: Ada jin ta ’bwa/ ma Iiluun jin ta Wathi/ Hiṯẖṯẖa mo dhala Uhulibaamah jin ta ’bwa/ ma Ana jin ta ya/ ma Sib/uun mo jin ta Wathi/ Hiwwi mo. 3 Dhala Basmah jin ta ’bwa/ ma Isma/iil dhali ’bwaham ka Nabayuut mo. 4 Dhala Ada dho’thki’da Iisu a/Elip̱aas mo dhala Basmah dho’thki’da Ra/u/iil mo. 5 Dhala Uhulibaamah dho’thki’da Ya/uush dhala Yalaam dhala Guurah mo. Uni gwansan ita iya/ ma Iisu mo kun dho’thkunu a’di mo me’d jin dikina a’di e Paŋ Kanaan mo be.

6 Dhali yan’ko’da Iisu bu’thki’da ris up̱ piti mo dhali aris iya/m piti mo dhali aris i’bwa/m piti mo dhali arisa waḵ gi gu’b piti mo dhali to/em piti mo dhali aris toŋkal piti ’baar mo dhali aris mal piti ’baar mo kun gamkina a’di adu is mo ’peni bampa/ gi Paŋ Kanaan mo dhali a’di yaki’d mo e bampaŋ kamu/ mo ’pena kam piti ka Yakuub mo be. 7 Haali/ tom buni kun gamkina uni mo tani uni caaca kagahara mo gom uni mmo’ko imonṯal ’de/ mo haali/ mony’cesh jin tana uni ac̱a/ ap̱o/ mo tani midi mol uni thip̱ mo gom to/em buni mo. 8 Wakana Iisu a’di c̱a’bki’d mo e bampa/ gi paŋ ’kuwosh ma Si/iir mo. Iisu a’di ita wathi/ Aduum mo.

9 Uni gwansan ita emen ma Iisu mo jin ta’da baba gi ’Kwani gi Pan Aduum mo e bampa/ paŋ ’kuwosh ma Si/iir mo be. 10 Gway gi iya/ ma Iisu uni annihe/ mo: Elip̱aas jin ta ya/ ma Ada mo jin ta asha Iisu mo dhala Ra/u/iil jin ta ya/ ma Basmah jin ta asha Iisu mo. 11 Dhali iya/ ma Elip̱aas uni annihe/ mo: Temaan dhala Awmaar dhala Sap̱wa dhala Ja/ṯẖaam dhala Ganaas mo be. 12 (Timnaa/ a’di ita’da ’bom lac̱a/ goma Elip̱aas mo a’di jin ta ya/ ma Iisu mo. Ayim a’di idho’thki’da Amaliik ka Elip̱aas mo.) Uni gwansan ita iya/ ma Ada jin ta asha Iisu mo be. 13 Uni gwansan ita iya/ ma Ra/u/iil mo: a’di jin yuḵu gway ka Nahaṯẖ dhala Saarah dhala Shammah dhala Missa mo. Uni gwansan ita iya/ ma Basmah mo jin ta asha Iisu mo. 14 Uni gwansan ita iya/ ma Uhulibaamah mo a’di jin ta ’bwa/ ma Ana mo jin ta ya/ ma Sib/uun mo jin ta asha Iisu mo. Ayim dho’thki a’di aYa/uush mo dhala Yalaam dhala Guurah mo be.

15 Uni gwansan ita iya/ ma Iisu kun tana ris tap̱a mo. Iya/ ma Elip̱aas a’di jin ta’da bwanyara/ ma Iisu mo: Temaan dhala Awmaar dhala Sap̱wa dhala Ganaas uni ita tap̱a mo. 16 Guurah dhala Ja/ṯẖaam dhala Amaliik uni gwansan si’da/ ita tap̱a ’pena Elip̱aas e bampa/ gi Pan Aduum mo uni kun ta iya/ ma Ada mo. 17 Uni gwansan si’da/ ita iya/ ma Ra/u/iil jin ta ya/ ma Iisu mo: Nahaṯẖ dhala Saarah dhala Shammah dhala Missa mo uni gwansan ita tap̱a ’pena Ra/u/iil mo e bampa/ gi Pan Aduum mo. Uni gwansan ita iya/ ma Basmah mo jin ta asha Iisu mo. 18 Uni gwansan ita iya/ ma Uhulibaamah jin ta asha Iisu mo uni kun ta itap̱a mo: Ya/uush dhala Yalaam dhala Guurah mo. Uni gwansan ita tap̱a ’pena Uhulibaamah jin ta ’bwa/ ma Ana a’di jin ta asha Iisu mo be. 19 Uni gwansan ita iya/ ma Iisu mo (jin ta Aduum mo) dhali itap̱am buni anann mo be.

20 Uni gwansan si’da/ ita iya/ ma Si/iir jin ta Wathi/ gi Pan Huri mo a’di jin cila bampa/ yan mo: Luthan dhala Shubal dhala Sib/uun dhala Ana mo. 21 Dishun dhala Iisar dhala Dishan mo uni gwansan ita itap̱aŋ ’Kwani gi Pan Huri mo kun ta iya/ ma Si/iir e bampa/ Pan Aduum mo. 22 Iya/ ma Luthan mo tani ita iHuri dhala Hemam mo, dhali ’bwah ma Luthan mo tani a’di ita’da Timnaa/ mo. 23 Uni gwansan ita iya/ ma Shubal mo: Alwaan dhala Manaahah dhala Eebaal dhala Shap̱wa dhala Unam mo. 24 Uni gwansan ita iya/ ma Sib/uun mo: Ayyah dhala Ana a’di jin ta’da Ana jin gamki yi’de/ jin kasha e ki kash jin ’batha’ba’th e mombwaasho mo me’d jin urkina a’di aris thuluny ma Sib/uun jin ta’da babam piti mmoc̱iya shon dhii/i’d mo. 25 Uni gwansan ita uc̱i ma Ana mo: Dishun dhala Uhulibaamah a’di ta ’bwa/ ma Ana mo. 26 Uni gwansan ita iya/ ma Dishan mo: Hamdaan dhala Ashbaan dhala Yiṯẖraan mo dhala Karaan mo. 27 Uni gwansan ita iya/ ma Iisar mo: Bilhaan dhala Sawaan dhala Agaan mo. 28 Uni gwansan ita iya/ ma Dishun mo: Uus dhala Araan mo. 29 Uni gwansan ita itap̱aŋ ’kwani bampa/ Huri mo, uni kun ta itap̱a mo: aLuthan dhala Shubal dhala Sib/uun dhala Ana mo. 30 Dishun dhala Iisar dhala Dishan uni gwansan ita itap̱a gi ’Kwani Huri mo isi me’da bas buni kun tana uni mo e Pan Si/iir mo.

31 Uni gwansan ita imaliḵ mmoji/a ji e bampa/ Pan Aduum mo nṯwa/a/ ka maliḵ ’deŋ kamu/ diki ji/a ji ap̱o/ ’Kwani ma Israyiil mo be. 32 Baala/ a’di jin ta ya/ ma Ba/uur mo a’di ijiki’da ji ap̱o/ Pa Aduum mo dhali ’peŋkuman bampam piti yuḵkunu gway ka Dinhaabah mo. 33 Baala/ a’di iwuki’d mo dhala Yubab jin ta ya/ ma Saarah ’pena Busrah mo tani a’di ijiki’da ji i embul piti mo. 34 Yubab a’di iwuki’d mo dhala Husham ’peni bampa/ ’Kwani gi Pan Temaan a’di ijiki’da ji mo i embul piti mo. 35 Husham a’di wuki’d mo dhala Hadaad jin ta ya/ ma Badaad a’di jin p̱iki ’Kwani Midyaan e mo e bampa/ ’Kwani Pam Muwab mo tani a’di ki ji/a ji i embul piti mo dhali gway ’peŋkuman bampam piti mo tani a’di yuḵu gway ka Awiit mo. 36 Hadaad a’di iwuki’d mo dhala Samlah ’pena Masriigah a’di ijiki’da ji i embul piti mo. 37 Samlah a’di iwuki’d mo dhala Sha/uul ’pena Rahubut ’peni ’kwani Yi’deŋ Ḵumma/ ma Elp̱uraat mo tani a’di ijiki’da ji i embul piti mo. 38 Sha/uul a’di iwuki’d mo dhala Baalhanaan a’di jin ta ya/ ma Akbuur a’di ijiki’da ji i embul piti mo. 39 Baalhanaan a’di jin ta ya/ ma Akbuur a’di iwuki’d mo dhala Hadaar a’di ijiki’da ji i embul piti mo dhali gway gi ’peŋkuman bampam piti mo tani a’di iyuḵkunu gway ka P̱a/u mo. Ash yuḵkunu gway ka Mahithab/iil mo a’di jin ta ’bwa/ ma Mathrid mo a’di jin ta ’bwa/ ma Maadahab mo.

40 Uni gwansan ita gway itap̱a uc̱i ma Iisu mo isi me’d jin tana uni awaḵ buni mo dhali moŋ’kom buni jin ’kona uni mmoyer mo gway ki she/ ki she/ mo. Itap̱a ita iTimnaa/ mo dhala Alwaah mo dhala Yatiit mo. 41 Uhulibaamah dhala Iilah dhala P̱inun mo. 42 Ganaas dhala Temaan dhala Mibsar. 43 Majdi/iil dhala Iraam uni gwansan ita itap̱a ’Kwani Aduum (a’di Iisu jin ta’da baba gi ’Kwani Aduum mo) mo isi me’d moŋ’kom buni mo e mony’cesh jin takina uni mo be.

37

1 Yakuub c̱a’bki’d mo e mony’cesh jin takina coma c̱a/ ap̱o/ mo e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo. 2 Yansan a’di ita gwo jin beledhu goma waḵ ma Yakuub mo.

Yuusup̱ a’di ’kona yili ’kume’d i’ce’dka pesu/ ap̱o/ mo me’d jin urkina a’di ama’diny ḵa’bal nyaḵki ikam mo. A’di ta’da ’ci nyaḵki iya/ ma Bilhah dhala Silp̱ah mo uni kun ta up̱ ki com mo, dhala Yuusup̱ ḵalki’da ris gwon thus kun thama ikam a’di imii mmoṯor ababam buni mo. 3 Dhala Israyiil a’di enki’da Yuusup̱ kagahara mmobol uc̱im pitin tiya e mo haali/ a’di ta ya/m piti jin tana a’di ka dhan piti mo. Dhali a’di shoki a’di burrinyen turga/ jin tur ma bi ki tur mo. 4 Hili ki ikam p̱arki mo e ka babam buni enki a’di kagahara mo mmobol ikam piti e mo tani uni shi/ki a’di i e mo dhali ’te bwa mmoṯora ṯor nyaḵki a’di ki moŋḵu’th is mo be.

5 Dhala Yuusup̱ shu’bki jan mo dhali ki a’di ṯorki ikam gwo mo tani uni ki thisi ’cur ’pen ishi/ki a’di i e ki nyanye/ mo. 6 A’di oki uni gwo mo ki: Ciḵi gwony jan jin shu’bka/ mo ma. 7 Hili mo mo ma, ana ’kokina mmodeḵ deḵken pos e bwam bunto mo dhali hili mo mo ma, deḵken pos pem a’di icuki mis mo dhali dosh ka ji sho’k mo dhali hili mo mo ma, deḵken pos bum uni tulki isi monṯal ’de/ ijim pem mo dhali goŋ is ka ’cesh mmoluŋ deḵken pos pem mo. 8 Ikam piti o a’di gwo mo ki: A/e ka jiŋ gana/ mini ji/a ji ap̱o/ aman mowa? Walla a/e mini ta tap̱a ap̱o/ aman mowa? Wakan uni shi/ki, a’di i e ki nyanye/ mo gom gwony jan piti mo dhali gom gwom piti mo. 9 Dhali yan’ko’d a’di shu’bki jana kamu/ mo dhali ṯorki a’di ikam mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma aha/ shu’bkina jana kamu/ mo dhali hili mo mo ma, atente/ dhali appe mo dhali acul kun ’koni ’kume’d i’ce’dka ’de/ ap̱o/ mo tani uni ’kokin mo mmogoŋ is ka ’cesh mo mmoluŋ aha/ mo be. 10 Hili ki a’di ṯorki ’pemen jan yan ki com mo dhali ikam piti mo tani ababam piti a’di iḵucurki a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Jan yan ta’da ta mo jin shu’bkina /e mo? A/aha/ dhali kwan dhali ikam pini ka jiŋ gana/ mina iiku/ mo dhali ’ko is bam ki goŋgo/ ibwambori /e mowa? 11 Dhali ikam piti uni ṯaca bwa gom a’di mo hili ababam piti a’di idhuki gwo gwansan ibwa mo.

12 Dhali ikam iikin mo mmoc̱iya ma’diny ḵa’bal gi com ashon dhii/i’d mo mmo’dish Pan Shakiim is mo. 13 Dhala Israyiil oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Ikam pini ’koki ura ma’diny ḵa’bal mo mmoc̱iya shon dhii/i’d mmo’dish Pan Shakiim is mo ’taa? Yayu/ mo, aha/ mina hash /e i uni mo. Dhali a’di thoḵki a’di gwo mo ki: Aha/ dina imahan mo be. 14 Wakan a’di oki a’di gwo mo ki: Yayi mo shwane/ dhali p̱ar mo e mo waḵki/ ikan ’kon ki ’bore/ mo dhali nyaḵka ma’diny ḵa’bal mo dhali ḵalaa/ gwo ka nyaŋ’ko’d mo. Wakan a’di hashki a’di mo ’peni embul wosh ma Habruun mo dhali a’di p̱u’dki’d mo e Pan Shakiim mo. 15 Dhali wathiŋ kamu/ gamki a’di mo mmomaŋaskina a’di mo e mombwaasho mo dhali wathi/ doṯki a’di gwo mo ki: /E ŋap̱kina tinta mo? 16 Aha/ ŋap̱kina ikam pem mo. A’di oki gwo kan mo mmo/o ki: Ṯoraa/ mo ma, aha/ ’thona /e mo, mane mom buni jin c̱ina uni ama’diny ḵa’bal ashon dhii/i’d mo? 17 Dhali wathi/ thoḵki a’di gwo mo ki: Uni iikin mo haali/ aha/ ciḵa ṯor jin ṯorkina uni mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki ana iina mo e Pan Duṯẖan mo. Wakana Yuusup̱ baṯẖki ikam isho’k mo dhali gam uni e Pan Duṯẖan mo.

18 Uni mishki a’di ’pena dhana/ ki si’d si’d mo dhali nṯwa/a/ ki a’di p̱u’dki’d mo mmo’dish uni is mo tani uni gamki ’twa/ ’kup̱ mo mmo’kosh a’di jwa mo. 19 Uni oki gwo ka rem’kup̱ mo ki: Amanshu’b jana ac̱aan a’di ip̱u’dki’d mo. 20 Iiyu/ mo shwane/ dhalki ana ’kosha a’di jwa mo dhali biṯ a’di mo e jis ’deŋ kamu/ mo dhali yan’ko’d ana mina o gwo mo ki: A’di ’kosha toŋgwap̱i/ jin shwan ma nyor jwa mo dhali ana mina p̱ar mo e mo ’pemen jan piti yan midi wakata mo? 21 Hila Ra/ubiin ciḵki gwo yan mo tani a’di ’cuḵki a’di mo ’peni me’d buni mo dhali o gwo mo ki: Dhalkina ki ’kosh mondiki/em piti mo. 22 Dhali Ra/ubiin oki uni gwo mo ki: Dhalki a’diya bas ki p̱o mo. Biṯi a’di e jis yi’de/ gwan kun ’kon e mombwaasho mo hili dhalki me’d bum ki dhu ap̱o/ a’di mo, ki a’di midi ’taki ye a’di mo ’peni me’d buni mo mmowar a’di is mo goma babam piti mo be. 23 Wakana Yuusup̱ me’d jin p̱u’dkina a’di e ikam piti mo tani uni ’cuḵki a’di burrinyen turga/ ’peni is mo a’di jin ta burrinyen turga/ jin tur ma bi ki tur jin hi’thkina a’di mo. 24 Dhali uni bu’thki a’di mo dhali biṯ a’di e jis yi’de/ mo. Jis yi’de/ yan a’di idi bwa ’te/ mo, yi’deŋ kamu/ yisa di’d nycineya.

25 Dhali uni ’kokina ’cesh mo mmoshwa to mo dhali uni ’de’kki em buni ’kup̱ ki mis mo tani uni p̱arkina dhana ŋul’kup̱ ’Kwani ma Isma/iil e mo mmop̱u’du/ mo ’peni Pany Jil/aad mo nyaḵka ris kalman buni mo mmoḵala ’bi’c mo dhala ’bi’c ’peni cwa jin yuḵu ka balsam mo dhali cwa jin yuḵu ka murr mo mmo/iikina uni mo mmo/ii e bway buni bway Pa Masir mo mmoḵal uni ka luŋgu’b mo. 26 Dhala Yahuuda oki ikam gwo mo ki: Miim ’boro’d jana mina ana gam mo waḵki/ ana mina ’kosh a’di jwa mo dhali diḵa bas piti e mo. 27 Iiyu/ mo dhalki ana yola a’di mo e ’Kwani ma Isma/iil mo dhali dhalku/ me’d bana ki dhu ap̱o/ a’di mo haali/ a’di ita’da kam bana mo, a’di jin ta buŋgwar is bana mo. Dhali ikam piti c̱ikina hirdhe/ ki gwom piti mo. 28 Dhali ’Kwani Midyaan kun ta imanyol to mo si’da/ iikin ki iimpe mo dhali dirkina Yuusup̱ ka pije/ mo dhali ’de’k a’di ka pije/ ’peni jis yi’de/ mo dhali yolki a’di mo e ’Kwani Isma/iil mo ka guurush jin ’koni iss ’de/ mo a’di jin ta ’dolkon kush mo dhali uni suskina Yuusup̱ bway Pa Masir mo be.

29 Ka Ra/ubiin doḵki’d ka nyaŋ’ko’d e jis yi’de/ mo tani dhali p̱ara Yuusup̱ e ki a’di diki di ijis yi’de/ mo tani a’di dherki burrinyem piti bwa mo be. 30 Dhali a’di doḵki’d ka nyaŋ’ko’d e ikam piti mo dhali o gwo mo ki: Ari dhuru’c wathi/ a’di p̱iki’d mo dhali aha/ mo mane mo jin miga/ ya mo? 31 Uni bu’thki burrinye/ ma Yuusup̱ mo dhali ’kosh mi jwa mo dhali biṯ burrinyen turga/ yan eya bas mo. 32 Dhali uni ki hash burrinyen tura bi yan mo dhali ḵali a’di eya babam buni mo dhali o gwo mo ki: A’di yan gamkina aman mo. P̱ari a’di e mo shwane/ waḵki/ a’di ta ji gi ya/m pini mo walla yisa. 33 Dhali a’di nyiṯẖki a’di mo dhali o gwo mo ki: A’di ta burrinyen turga/ gi ya/m pem mo. A’di be ’koshkina toŋgwap̱i/ mo ’te/ be. Gwo jin minu dhaŋ goma Yuusup̱ p̱iyi’d mo haali/ a’di idherkina to bwa ka gwap̱i/ mo. 34 Dhali yan’ko’da Yakuub dherki burrinyem piti bwa mo dhali deḵ burrinyen shawaal e empa’d piti mo dhali ko gom ya/m piti acim ka ris ris mo. 35 Aris iya/m piti dhali aris i’bwa/m piti cuki mis mo mmomalas a’di mo tani hili a’di ushki’d mo ki a’di minu malas mo dhali o gwo mo ki: Yisa. Aha/ mina ya ka luŋgu’b eya Haawiya mo gom ya/m pem mo. Koŋ gana/ jin gwona ki kony jwa mo a’di idosh ’peni o’d kan mo. Wakan com gwoki’d gom a’di mo be. 36 Ki ari embul mo ari’ceenne/ mo tani ’Kwani Midyaan yolki a’di mo e Pa Masir mo eya P̱uthip̱ar a’di jin ta wathi/ jin cil ma askar goma P̱irawn mo a’di jin ca’d ki ’kwani ma mee kun jina ji mo be.

38

1 A’di bu’thki embul ka cim c̱aan mo ka Yahuuda a’di yaki’d ka luŋgu’b mo ’peni ikam piti mo dhali a’di ṯu’kki’d mo e moŋkamu/ mo dhali gam Wathi/ gi Pa Adullaam ’kup̱ mo a’di jin yuḵkunu gway ka Hiirah mo. 2 E mun mo tani aYahuuda mishki ’bwa/ gi ’Kwaniŋ Kanaan mo jin yuḵkunu gway ki Shuu/ mo. A’di mashki a’di mo dhali ya gu’b ma yim mo be. 3 Dhala yim bwaaki’d mo dhali dho’th ya/ mo dhali a’di ki yuḵ a’di gway ka Iir mo be. 4 Doḵ/e ayim bwaaki’d mo dhali dho’th ya/ mo dhali ayim ki yuḵ a’di gway ka Unan mo be. 5 Naskina/ doḵ/e ayim dho’thki ya/ mo dhali ayim ki yuḵ a’di gway ka Shiilah mo. Ayim diki’d e Paŋ Kasiib mo me’d jin dho’thkin ma yim a’di mo be. 6 Dhala Yahuuda si’da/ gamki’da ’bom goma Iir jin ta’da bwanyaram piti mo, dhala yim yuḵu ka Ṯẖamar. 7 Hili Iir jin ta’da bwanyara/ ma Yahuuda mo tani a’di ta thus ki thus e jis/e gi Tap̱a mo dhali Tap̱a ’koshki a’di jwa mo. 8 Dhali yan’ko’da Yahuuda oki’da Unan gwo mo ki: Mashi asha kam pini mo mo ma, dhali miiyi mii mo jin minu mii mii mo gom marem pini mo, dhali c̱is uc̱i goma kam pini mo. 9 Hila Unan nyiṯẖki’d ka ’ci jin mina a’di ic̱is mo tani midi diki ta jim piti mo. Wakan ki a’di yaki bway gu’b e asha kam mo tani a’di wolki’da ’co/ piti eya ’cesh mo isi ciki/ ki a’di midi diki c̱is uc̱i goma kam mo. 10 Dhali mii jin miikina a’di wakan mo tani a’di diki ’bor e jis/e gi Tap̱a mo dhali a’di si’da/ ’koshki a’di jwa mo. 11 Dhala Yahuuda oki’da Ṯẖamar gwo mo a’di jin ta’da mar pitim ’bomi gwo mo ki: Diyi ka dhalla/ e gu’b ki cim mo ntaga Shiilah jin ta ya/m pem midi ca mo. Haali/ a’di ḵo/ki is mo oki a’di midi wu mo me’d ikam mo. Wakana Ṯẖamar a’di yaki’d mo dhali c̱a’b e gu’b gi com mo be.

12 Ŋ’ko’d mo tani mo p̱u’du’d mo ki ’bwa/ ma Shuu/ jin ta asha Yahuuda a’di iwuki’d mo dhali ka Yahuuda malaskunu mo tani a’di yaki’d mo e Pan Timnah mo eya manhil ḵa’bal piti mo a’di dhala mugum piti ka Hiirah mo jin ta Wathi/ gi Pa Adullaam mo. 13 Dhali ka Ṯẖamar ṯorkunu gwo ka mar piti a’di yaki’d mo e Pan Timnah mo mmo’ciṯẖ ḵa’bal piti amur mo tani, 14 ayim ’cuḵki burrinyem ma dhallam piti ’peni is mo dhali hi’th burrinye/ jin kumu ’kup̱ mo dhali ’tam is ma yim ki burrinye/ mo dhali c̱a’b e shemen bway ma Eenaayim a’di jin diki’d ’kup̱ ki bway gi Pan Timnah mo haala yim mishki mo mo ka Shiilah a’di caki’d mo dhali a’di ayim dinuki c̱i ki a’di mmomash mo. 15 Ka Yahuuda p̱arki’da yim e mo tani a’di kulumki’da yimi bwa mo oki a’di ta’da ’bom c̱al mo haali/ ayim a’di kumki jis/em piti mo. 16 A’di yaki’da yim mo e shemen bway mo dhali o a’di gwo mo ki: Yayu/ mo dhalki aha/ yana /e gu’bi is mo, haali/ a’di diki misha yim mo ki a’di ta’da mar piti mo. Ayim ki o a’di gwo mo ki: Atinta a’di imina /e ic̱i aha/ mo ki /e mini yayu/ i aha/ mo. 17 A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ mina c̱iki /e ari mi mo ’peni bwaman ma ma’diny ḵa’bal mo. Dhala yim ki o a’di gwo mo ki: Mina /e diki c̱iyaa/ jamas mii mo ntagi /e mini hashi a’di mowa? 18 A’di thoḵki gwo mo ki: Jamas mii gi wakata imiga/ c̱i /e mo? Ayim thoḵki gwo mo ki: To me’d pini dhali dheŋdhenye/ jin ’kon ma ashu ipesu/ mo dhali cwa jin di’di me’d pini mo. Wakan a’di c̱iki’da yim uni mo dhali ya ayim gu’bi is mo dhali ayim bwaaki’d ki a’di mo be. 19 Dhali yan’ko’da yim cuki mis mo dhali ya mo dhali ayim bu’thki burrinyeŋ ’kup̱ piti mo dhali hi’th burrinyem ma dhallam piti i is mo.

20 Ka Yahuuda hashki ari mi ka mugum piti jin ta Wathi/ gi Pa Adullaam mo jin mina a’di bu’th jamas to mii ’peni me’d ma ’bom mo tani a’di diki gama yim mo be. 21 Dhali a’di doṯki ’kwani gi mo yan mo ki: Mane a’bom c̱al yan mo a’di jin c̱a’bki’d e shemen bway gi Pa Eenaayim mo? Dhali uni thoḵki a’di gwo mo ki: A’bom c̱ala kamu/ yisa di’di mahana. 22 Wakan a’di doḵki’da Yahuuda ka nyaŋ’ko’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Aha/ dinaki gama yim mo dhali ’kwani gi mo yan o gwo si’da/ ki a’bom c̱ala kamu/ yisa di’di mahana. 23 Yahuuda thoḵki gwo mo ki: Dhalka yim dhu to gwan gom is pitiŋ gana/ mo isi ciki/ ana mina ’kwani ip̱e’th mo. /E mishini ki aha/ hashkina ari mi yan mo dhali /e diki gama yim mo.

24 ’Ko’da ppe kwara ŋ’ko’d mo Yahuuda ṯorkunu gwo mo ka Ṯẖamar jin ta’da marem pini a’di lo’bki’di miinyc̱al mo dhali shwane/ ayim a’di bwaaki’da ’ci ki miinyc̱al mo. Dhala Yahuuda oki gwo mo ki: Guya ayim ka pije/ mo dhali dhalka ayim c̱idhu ki o’d mo. 25 Dhali me’d jin ’koyunu mmoḵala ayim ka pije/ mo tani ayim hashki gwo eya mar pitiŋ gwaṯẖ mo ki: Wathi/ yan jin cilkina to gwansan mo tani a’di ta wathi/ jin bwaakika/ a’ci mo. Dhala yim oki gwo mo ki: Nyiṯẖi jamas to gwansan mo aha/ ’thona /e mo. To gwansan uni ta kuma ja mo tome’d dhala dheŋdhenye/ kun ’kon ma shu ipesu/ mo dhali cwa mo. 26 Dhali yan’ko’da Yahuuda nyiṯẖki uni mo dhali o gwo mo ki: Ayim a’di iboli aha/ e ki mii ma ḵar/e e mo haali/ aha/ dinaki c̱iya yim ki ya/m pem ka Shiilah mo. Dhali a’di diki ish nyaḵka yim doḵ/e mo be.

27 Dhali ki mo p̱u’dki’d mo jin min ma yimi dho’th mo tani ushi uc̱i ’koni su/ e bwa ma yim mo be. 28 Dhali ka yim shwan ma ’ci mo tani jan ṯal ’de/ karki me’d ka pije/ mo dhali a’bom jin karu mmowoṯẖa woṯẖ mo gom mondho’th up̱ mo tani a’di deḵki me’d piti ka thus ’per mo mmo/o gwo mo ki: Yansan a’di ip̱u’dki’di ṯwa/a/ mo be. 29 Hili ki a’di doḵki me’d piti bway bwa mo tani hili mo mo ma, akam piti p̱u’dki’d ka pije/ mo dhala yim ki o gwo mo ki: Awanyam pini jin p̱u’dkina /e ka pije/ ki is pini mo tani isa wa’da. Wakan a’di iyuḵkunu a’di gway mo ka P̱aaris mo. 30 Dhali yan’ko’d akam p̱u’dki’d mo ka thus ’peri me’d piti mo dhali gway piti yuḵkunu ka Saarah mo be.

39

1 Dhali aYuusup̱ a’di isuskunu ka luŋgu’b e Pa Masir mo dhala P̱uthip̱ar jin cil ma askar goma P̱irawn dhali wathi/ jin cil ma askar kun jina ji mo gom ’Kwani Masir mo a’di yolki a’di ’peni ’Kwani Isma/iil mo uni kun ḵalki a’di ka luŋgu’b ’peni mun mo. 2 Dhali Tap̱a nyaḵki di ka Yuusup̱ mo dhali a’di warki’d ki wathi/ jin hana mii me’d mo dhali a’di diki’d e gu’b gi tap̱am piti jin ta Wathi/ Masir mo. 3 Dhali tap̱am piti mishki mo mo ki Tap̱a nyaḵki di ki a’di mo dhali ki Tap̱a raḵki’da ris mii jin mina a’di ha me’d mmorusa/ rus mo. 4 Wakana Yuusup̱ gamki mii ma ’the e jis/em piti mo dhali buḵ a’di ’pen ka pije/ mo dhali a’di ki kar a’di mmota amanhil to gom gu’b mo dhali kar a’di ki tap̱a ap̱owa ris tom piti jin tana a’di mo be. 5 ’Pena cim yan jin karkina a’di a’di mo mmota amanhil to gom gu’b piti mo dhali kar a’di ki tap̱a ap̱owa ris tom piti jin tana a’di mo tani Tap̱a ’borki ’kwani gi gu’b gi Wathi/ Masir mii mo gom gway ma Yuusup̱ mo. Dhali mom’bor mii gi Tap̱a diki’da p̱o/ aris to ’baar mo kun tana a’di mo e bwaŋ gu’b mo dhali e bwam bunto mo. 6 Wakan a’di dhalki’da ris to ’baar mo e me’d ma Yuusup̱ mmohil mo dhali mmodhalkina a’di a’di e me’d piti mo tani a’di yisa shwana jwa mo gom toŋ kamuwa, hili jasi gom tonṯe/ jin shwakina a’di mo.

Dhala Yuusup̱ ŋala/ ’bora jaro/ ime’da/ a’di hili mo ki jis/e jin yesayes mo. 7 Dhali ki ara cima kamu/ mo tani a’bom gi tap̱am piti, ayim ’cemi’dki’da Yuusup̱ ki e mo dhali o a’di gwo mo ki: Ishi nyaḵki aha/ mo ma. 8 Hili a’di ushki’d mo dhali owa ’bom gi tap̱am piti gwo mo ki: Hili mo aha/ dhalkina tap̱am pem to ime’d mo dhali a’di dina jwa ki shwa mo goma ris to mo e gu’b mo kun dhalkina a’di aha/ e me’d pem mo. 9 A’di diki caaca kagahara e gu’b yan mmobol aha/ e mowa. Toŋ kamu/ yisa ’tasha a’di aha/ ’twa/ mo yisa hili isi ciki/ is piniŋ gana/ mo haali/ /e ta ashim piti mo. Aha/ mina mish dhan miinthus yan mii mo wakan mana dhali mii miinthus ap̱owa Arumgimis mowa? 10 Ba dhala yim ṯorki’da ṯor ka Yuusup̱ isa yempa/ yempa/ mo dhali a’di ’tena bwa mmociḵ gwo ma yim mo mmo/isha ayim mo walla mmonyaḵ c̱a’b ka yim mo. 11 Hili ka cimi ’deŋ kamu/ mo me’d jin yakina a’di gu’b mo mmomiiya ṯu’c piti mo dhali ’kwanin tiya yisa ’koni bwaŋ gu’b yisa uni kun miina ṯu’c e gu’b mo tani, 12 ayim bu’thki a’di e burrinyem piti mo mmo/o a’di gwo mo ki: Ishi nyaḵki aha/ mo. Hili a’di dhalki burrinyem piti e me’d ma yim mo dhali gus mo dhali p̱u’d ka pije/ ’peni gu’b mo. 13 Dhali ka yim p̱arki mo e mo ki a’di dhalki burrinyem piti e me’d ma yim mo dhali p̱u’d ka pije/ ’peni gu’b mo tani 14 ayim yuḵ ’kwani gi kuŋ gu’b ma yim mo dhali o uni gwo mo ki: Hili a’di guyi Wathi/ Ibraan yan e bwam ana mo mmosor ana mo. A’di seyi bwaŋ gu’b mo dhali di ki gwo ibwa mo mmo/ish nyaḵki aha/ mo dhali aha/ cuukina ki dhan ’twa/ jin caaca mo. 15 Dhali ki a’di ciḵki gwo ki aha/ ’deka ’twam pem ki mis mo dhali cuu mo tani a’di dhalki burrinyem piti i aha/ mo dhali gus mo dhali p̱u’d ka pije/ ’peni gu’b mo. 16 Dhali yan’ko’da yim karki burrinyem piti e me’d ma yim mo ntagi tap̱am piti p̱u’dki’di pa mo. 17 Dhali ayim ṯorki a’di gwo jin nyaḵka’d mo mmo/o ki: Wathi/ Ibraan yan jin ta c̱iŋkina/ a’di jin suskina /e ibwaman ana mo p̱u’dki’di aha/ mo mmosor aha/ mo be. 18 Hili me’d jin ’de’kkika/ ’twam pem ’kup̱ki mis mo dhali cuu mo tani a’di dhalki burrinyem piti e aha/ mo dhali p̱u’d ka pije/ ’peni gu’b mo.

19 Ki tap̱am piti ciḵki gwo ’peni ’twa/ gi ash mo ki: Mii a’dan jin miikina c̱iŋkinam pini jan aha/ mo tani anyor piti ’batha’ba’th mo. 20 Dhali tap̱a ma Yuusup̱ bu’thki a’di mo dhali kar a’diya sijin mo e mo jin ṯa’kkunu habuus ma maliḵ nycine/ mo dhali a’di diki’da sijin imun mo. 21 Hili Tap̱a a’di nyaḵki di ka Yuusup̱ mo dhali ṯor a’di mo/en piti jin ṯelu sho’k mo dhali c̱i a’di mii ma ’the i jis/e ma manhila sijin mo. 22 Dhali amanhila sijin c̱iki’da Yuusup̱ gwo ime’d mo mmota amanhil ’kwani ma sijin i’baar mo uni kun ’kokina sijin mo. Dhali aris mii gunn kun miinu mo tani a’di ki mii uni mo. 23 Dhali amanhila sijin mo tani a’di c̱ina hirdhe/ yisa ki mii gunn kun miin ma Yuusup̱ mo mmohila hil mo haali/ Tap̱a nyaḵki di ki a’di mo dhali eya ris to gunn kun miina a’di mo tani Tap̱a dhuki uni mmorusa/ rus mo be.

40

1 Ka cima kamu/ ’ko’di mii yan mo tani tap̱a jin karu mmohil ’kwani kun miina ṯu’c e gu’b ma maliḵ gi ’Kwani Masir mo dhali aman’coḵ maam piti mo tani uni thamki to mii mo gom tap̱a maliḵ Masir buni mo. 2 Dhala P̱irawn shwaki’da nyor gom ’kwani kun can ka askar piti su/ gwan mo, tap̱a jin karu mmohil ’kwani kun miina ṯu’c e gu’b ma maliḵ mo dhali aman’coḵ maam piti mo. 3 A’di dhuki uni eya sijin mo e gu’b gi wathi/ jin ca’d gom ’kwani ma mee kun jina ji eya sijin mo jin di’di bwaŋ’kwariny mo jin dikin ma Yuusup̱ nycine/ mo. 4 Wathi/ jin ca’d gom ’kwani ma mee kun jina ji mo tani a’di ḵanki’da Yuusup̱ gwo mo gom uni mo dhali a’di miiki uni to mo dhali uni ’kon ki mondeḵ is mo ki sule/ sule/ ntaga cima kamu/ mo. 5 Dhali mon’thinya kamu/ mo tani uni su/ shu’bki jan mo a’di jin ta tap̱a gom ’kwani kun miina ṯu’c mo dhali a’di jin ta’da man’coḵ maa goma maliḵ ’Kwani Masir mo uni kun ’kokin e bwaŋ’kwariny ma sijin mo uni ita gi jan buni ki she/ ki she/ mo dhali ’pemen jan buni ’kon ki she/ ki she/ mo. 6 Ka Yuusup̱ p̱u’dki’di uni mon’thamo/ mo tani dhali p̱arki uni e ki uni ṯocu ’kus mo. 7 Wakan a’di doṯki ’kwani ma mee ma P̱irawn uni kun nyaḵ ’ko ki a’di e mo jin deḵuwa deḵ mo e gu’b gi tap̱am piti mo ki: Atinta iṯaka um jis/em bum ka luŋgu’b kan ganne/ mo? 8 Uni ṯorki a’di gwo mo ki: Aman takina ki jan mo dhali wathi/ p̱iyi’d jin midi ṯor ’pemen buni mo. Dhala Yuusup̱ thoḵki uni gwo mo ki: Dina mo jin ṯoru ’pemen jan ki ta kuma Arumgimis mowa? Ṯori uni ki aha/ mo ma aha/ ’thona um mo.

9 Wakan tap̱a jin karu mmohil ’kwani ma ṯu’c ṯorki jan piti ka Yuusup̱ mo dhali a’di oki a’di gwo mo ki: E jan pem mo tani cwalmana mura’th uni ’kokini bwambori aha/ mo. 10 Dhali ap̱o/ cwalmana mura’th mo tani abi karkini kwara e a’di mo dhali me’d jin lu/kina a’di mo tani jandim piti c̱a’bki’d ki ṯup̱ ṯup̱ mo dhali atora mura’th iski’d mo jin minu ’ciṯẖ mo. 11 Aḵubbaaya ma P̱irawn diki’d e me’d pem mo dhali aha/ bu’thkina amura’th mo dhali nyu/ uni e bwam ma ḵubbaaya ma P̱irawn mo dhali karka/ aḵubbaaya e me’d ma P̱irawn mo. 12 Dhala Yuusup̱ thoḵki a’di gwo mo ki: ’Pemen jan a’dan be: cwalman ma mura’th kun ’koni kwara mo tani a’di ita’da cimi kwara mo. 13 E bwaman ma cimi kwara yan mo tani aP̱irawn midi ’de’k ’kup̱ pini ki mis mo dhali wari /e is mo mmodoḵa ṯu’c pini ka nyaŋ’ko’d mo dhali /e mini dhuwa P̱irawn aḵubbaaya e me’d piti mo me’d jan dhamo/ mo me’d jin karkunu /e mmota tap̱a gom ’kwani kun miina ṯu’c mo. 14 Hili /e mini mii kayaa/ e mo ki mii midi mii ha me’d mo gom /e mo dhali miiyi aha/ ki mii gi bwaŋkush mo, aha/ ’thona /e mo jin mina /e mii pika P̱irawn gwo yan i is gom aha/ mo dhali wakan /e mini ’cuḵaa/ ka pije/ ’peni gu’b yan mo. 15 Haali/ aha/ ka jiŋ gana/ ḵwalkunu mo ’peni Paŋ ’Kwani Ibraan mo dhali e mahan si’da/ mo tani aha/ dinaki mii toŋ kamu/ mo jin mina uni kar aha/ e jisa ’tum yan mo.

16 Ki tap̱a jin ta’da man’coḵ maa mo p̱arki ’pemen jan yan e ki uni ha me’d mo tani a’di oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Aha/ si’da/ tana gi jan mo. Maaŋḵuthu’d kun ḵalka/ ka nura/ ikwara mo tani uni ’koni ’kup̱i aha/ mo. 17 Dhali e ’kup̱an ma nura/ mo tani aris maaŋḵuthu’d tana eya ris ka ris mo goma P̱irawn mo hili aris ’dii ’kokin mo mmoshwa uni mo ’peni bwam ma nura/ e ’kup̱i aha/ mo be. 18 Dhala Yuusup̱ thoḵki a’di gwo mo ki: ’Pemen jan a’dan be: anura/ kun ’koni kwara mo tani a’di ita’da cimi kwara mo. 19 E bwaman ma cimi kwara yan mo tani P̱irawn midi ’de’k ’kup̱ pini ki mis mo ’peni /e mo dhali /e minu shir ka ’cajala/ ap̱o/ cwa mo dhali aris ’dii mini ’ka shum gi buŋgwar is ’peni /e mo.

20 Ka cimi kwara a’di jin ta’da cim jin dhodhuwa P̱irawn mo tani a’di yuḵki’da yuḵ jin yuḵu ’kwani mmotul ’kup̱ mo goma ris ’kwanim piti kun miina ṯu’c mo dhali a’di ’de’kki ’kup̱ gi wathi/ jin ta tap̱a gom ’kwani ma ṯu’c gi gu’b ma maliḵ mo dhali ’kup̱ gi wathi/ jin ta’da man’coḵ maa mo e bwaman ’kwanim piti kun miina ṯu’c mo. 21 A’di warki wathi/ jin ta tap̱a jin karu mmohil ’kwani ma ṯu’c gi gu’b ma maliḵ is mo dhali a’di karki’da ḵubbaaya e me’d ma P̱irawn mo. 22 Hili a’di shirki tap̱a jin ta’da man’coḵ maa ’kus ka shi/ mo me’d ’pemen jan jin ṯorkin ma Yuusup̱ uni mo. 23 Dhali wathi/ jin karu mmohil ’kwani kun miina ṯu’c e gu’b ma maliḵ mac̱a/ ya’di ka aYuusup̱ e mo yisa hili a’di thiski a’di e mo be.

41

1 ’Ko’di yili su/ gwansani ’baar mo tani P̱irawn a’di shu’bki jan mo ki a’di doshki’d e shemen Yi’deŋ Ḵumma/ Niil mo. 2 Dhali hili mo mo ma, bip̱ ’koni pesu/ kun pikin ka pije/ ’peni ḵumma/ yi’de/ mo kun yesa buŋgwar is ki yes mo dhali kun ’thiḵa’thiḵ mo dhali uni shwakina lup̱e/ mo. 3 Dhali hili mo mo ma, bip̱ ’koni pesu/ kun ’bwaṯala’bwaṯal mo dhali kun korakor mo pikin mo ’peni Yi’deŋ Ḵumma/ Niil mo dhali doshkin mo nyaḵki bip̱a tiya mo e yana gap̱ Yi’deŋ Ḵumma/ Niil mo be. 4 Dhali uni gwansan kun ’bwaṯala is ki ’bwaṯal dhali kun korakor mo tani uni ’kaki uni gwansan kun yesa buŋgwar is ki yes mo dhali kun ’thiḵa’thiḵ mo. Dhala P̱irawn a’di merki e mo be. 5 Dhali a’di ’ce’dkina e mo dhali shu’bki jan jin ’kon ma p̱o/i su/ mo doḵ/e dhali hili mo mo ma, awusham pos ’koni pesu/ mo kun dwama e ki dwam mo dhali kun ’bora’bor mo uni cakin mo e cwalman ’de/ nyaḵki uni ma ’de/ ’deṯe/ gwan mo. 6 Dhali hili mo mo ma, ŋ’ko’d unim pesu/ gwan waski ’kup̱ mo, uniŋ korga/ dhali kun ’ce’dkina ’ce’d ki ’tham gi mom’pesho’k mo. 7 Dhali pos kun tawash ma wusha/ ki tawash mo tani uni a’di iloski pos kun ’koni pesu/ kun dwam ma wusha/ e ki dwam mo dhali kun bocora e ki bojor mo. Dhala P̱irawn merki e mo dhali hili mo mo ma a’di ita jan mo be. 8 Wakan mon’thamo/ mo tani shi/in piti ṯo’ckunu ’kus mo dhali a’di hashki gwo mo dhali yuḵa/ yuḵ goma ris ŋaariŋ ’Kwani Masir mo kun ṯori gwo ki ’twaŋ gwocon mo dhali aris ’kwanin yuḵga/ mo, dhala P̱irawn ṯorki uni jan piti mo. Hili jan ’deŋ kamu/ yisa di’da a’di jin mishi ’pemen jan ka P̱irawn ṯor mo.

9 Dhali yan’ko’d tap̱a jin karu mo mmohil ’kwani gi gu’b ma maliḵ oki’da P̱irawn gwo mo ki: Aha/ kakina miim pem jin thamkika/ e shwane/ mo. 10 Ka P̱irawn shwaki’da nyor ap̱o/ ’kwanim piti kun dhuna a’di aṯu’c mo dhali kar aha/ dhala man’coḵ maa e mo jin ’tashuwa ’tash ’twa/ mo e gu’b gi a’di jin ji’da ji mo tani, 11 aman su/ shu’bkina jan ka cim ’de/ mo mon’thiny yin mo a’di dhali aha/ aman ka ’deṯe/ ’deṯe/ takina ki jan mo kun ’kona ’pemen buni ki she/ ki she/ mo. 12 Dhuru’c wathi/ Ibraan yan diki’d nyaḵki aman imun mo a’di jin ta’da manmii wathi/ jin ca’da ṯu’c mo gom a’di jin ji’da ji mo. Dhali ki aman a’di ṯorkina a’di gwo mo tani a’di ṯorki ’pemen jan bam mo. A’di theke’thki ’pemen jan ṯor ki ’bore/ e ’kwani su/ gwan isi me’d jan buni mo be. 13 Dhali me’d jin ṯorkina a’di a’di ki aman mo tani wakan a’di p̱u’dki’d ki ’pemen gana/ mo dhali aha/ warkunu is mo mmodoḵa maktab pem mo dhali aman’coḵ maa a’di ishirkunu ka ’cajala/ mo.

14 Dhala P̱irawn a’di hashki gwo mo dhali yuḵa Yuusup̱ mo dhali uni suski a’di ki ’ta’b mo ’peni jisa ’tum mo dhali ki a’di ’thiki’da mur ’kup̱ mo dhali aḵ burrinyem piti e mo tani a’di p̱u’dki’di bwambor ma P̱irawn mo be. 15 Dhala P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Aha/ takina gi jan mo dhali wathiŋ kamu/ yisa di’da jin mishi ’pemen piti ṯor mo dhali aha/ ciḵkina gwo mo gom /e mo ki me’d jin ciḵkina /e gwo gom jan mo tani /e mishki ’pemen buni ṯor mo be. 16 Yuusup̱ thoḵki’da P̱irawn gwo mo ki: A’di yisa ta aha/ mo. Arumgimis midi c̱iya P̱irawn gwon thoḵ jin ha me’d ki haŋ gana/ mo. 17 Dhala P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Hili mo mo ma e jan pem jin shu’bka/ mo tani aha/ doshkina ap̱owa gap̱ Yi’deŋ Ḵumma/ Niil mo. 18 Dhali bip̱ ’koni pesu/ kun ’thiḵa’thiḵ mo dhali kun yesa buŋgwar is ki yes mo pikin ka pije/ ’peni ḵumma/ yi’de/ mo dhali uni shwakina lup̱e/ mo. 19 Dhali bip̱ ’koni pesu/ kun baṯẖi uni isho’k mo kun hatha’ko’d ki ha’th mo dhali kun ’bwaṯala is ki ’bwaṯal mo dhali uni korakor mo uni kun wakan yisa mishkika/ me’d ’deŋ kamu/ e bampa/ Masir mo. 20 Dhali uniŋ korga/ dhali uni bip̱ kun ’bwaṯala is ki ’bwaṯal mo tani uni ’kaki bip̱ pesu/ gwan kun ’thiḵa’thiḵ kun ’koni ṯwa/a/ mo. 21 Dhali me’d jin ’kakina uni uni mo tani wathiŋ kamu/ yisa midi ’taki mish mo mowa mo jin ’kakina uni uni mo haali/ uni i’kokin ki ’bwaṯal kan naskina/ ’pena muŋ’kup̱ mo dhali yan’ko’d aha/ merkina e mo. 22 Aha/ si’da/ mishkina e jan pem mo awusham pos kun ’koni pesu/ mo uni kun cakin mo eya cwalman ’de/ nyaḵki uni ma ’de/ ’deṯe/ gwan mo kun dwama e ki dwam mo dhali kun ’bora’bor mo. 23 Dhali awusham pos kun ’koni pesu/ uni ḵu’thkin mo mmokora kor mo dhali kun ’ce’dkina ’ce’d sho’k ki ’tham gi mom’pesho’k mo waski ’kup̱i ’ko’di uni mo. 24 Dhali uni wusham pos gwan kun korakor iloskina wusham posa dwamga/ gwan kun ’koni pesu/ mo. Dhali aha/ ṯorkina aris ŋaari/ gwan gwo mo uni kun ṯori gwo ki ’twaŋ gwocon mo, hili wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi ’taki be’daa/ gwo ’pen ka pije/ ki ’bore/ mo.

25 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ thoḵki’da P̱irawn gwo mo ki: Jan ma P̱irawn mo tani a’di ṯal ’de/ mo be. Arumgimis be’dki’da P̱irawn gwo mo gom to jin murkina a’di i’dish ’twa/ mmomii mo be. 26 Bip̱a ’borga/ kun ’koni pesu/ mo tani uni a’di ita yil kun mini ’ko ipesu/ kun mini ’bora’bor mo dhali awushan dwamga/ kun ’bora’bor mo tani uni si’da/ ita yili pesu/ mo, jan a’di iṯala ’pen ’de/ mo be. 27 Dhali bip̱ kun ’koni pesu/ kun ’bwaṯala’bwaṯal dhali kun korakor mo kun p̱u’dkini ’ko’di uni mo tani uni a’di ita yili pesu/ mo dhala wusha/ kun tawasha tawash mo tani uni kun ta ’tham gi mom’pesho’k kun ’ce’dkina ’ce’d sho’k mo tani a’di si’da/ ita yili pesu/ jin mina ṯe/ i’kosha ’kosh mo be. 28 A’di a’dan be me’d jin ṯorkika/ /e aP̱irawn ka Arumgimis murki’da ṯora P̱irawn to jin i’disha ’twa/ a’di mmomii mo. 29 Yil imidi ’ko ipesu/ jin mina tonṯe/ idho’th kagahara mo e bampa/ Masiri ’baar mo. 30 Hili ’ko’di uni mo tani adhan ṯe/ si’da/ midi cu mis i’kosh ’kwani ki yili pesu/ mo dhali aris to kun ishkin kagahara mo tani mina ’kwani iŋa mo be e bampa/ Masir mo. Adhan ṯe/ midi kup̱ bampa/ ’baar mo. 31 Dhali aris to kun tana ’kwani kagahara minu mol ’ban mo e bampa/ mo gom ’pemen gwon ṯe/ mo a’di jin midi baṯẖa/ baṯẖi ’ko’d mo haali/ ṯe/ a’di midi jwakaṯa du ki ’bi’th mo. 32 Dhali jan ma P̱irawn kun shu’bkina a’di ka ’buḵum ’ban mo tani uni ta kun thosonkin ma Arumgimis mo dhali Arumgimis midi ṯor uni eya tente/ ki ’dishe/ san mo. 33 Dhali gom gwo gi wakan mo tani dhalka P̱irawn a’di kwany wathi/ jin midi ḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ dhali wathi/ jin yuḵayuḵ mo dhali kari a’di ap̱o/ bampa/ Masiri ’baar mo. 34 Dhalka P̱irawn di’b mii is mo mmodhu ’kwani ’pen ka pije/ mo mmota imanhil tonṯe/ ap̱o/ bampa/ mo dhali bu’th ’bwanu’b tonṯe/ kun ’kon ma p̱o/i mudhe’d kun gamkina ’Kwani Masir ka tee yan kun isha tonṯe/ ka enthus ki yili pesu/ mo. 35 Dhali dhalki uni tula ris tonṯe/ is mo ’peni yila ’borga/ yan mo kun iiyin mo dhali dhuyi pos e me’d ma P̱irawn a’di jin cili mom’bi’th mo gom tonṯe/ goma ris ’peŋkuman bampa/ mo dhali dhalki uni dhu uni mo. 36 Dhali tonṯe/ minu ’tash ’twa/ mo ap̱o/ bampa/ gom yili pesu/ yan mo jin mina ṯe/ ibiṯa p̱o/ bampa/ Masir mo wakan ki ’kwani kun ’koni bampa/ yan mina ṯe/ diki ’ce’d sho’k mo.

37 Gwo yan ’thinuwa ’cesh mo tani a’di wame’d ’boro’da P̱irawn e ki ’bor mo dhali ’kwani si’da/ kun miina ṯu’c piti ’baar mo. 38 Dhala P̱irawn oki’da ris ’kwanim piti kun miina ṯu’c piti gwo mo ki: A/ana mina gam wathi/ jin wakansan ’peni mana mo a’di jin taki’d gi Shi/in ma Arumgimis mo? 39 Wakana P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Me’d jin ṯorkin ma Arumgimis /e aris to gwansani ’baar mo tani, wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi ḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ dhali jin yuḵayuḵ wakansan me’d /e mo. 40 /E mini ta tap̱a ap̱o/ gu’b pem mo, dhali aris ’kwanim pem uni mini nin is buni mo me’d jin mina /e iḵan uni gwo mo. Hili jasi gwo goma ḵursi ma maliḵ mo tani aha/ imina a’di icil dhali bol /e e ki ca kagahara mo. 41 Dhala P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Hili mo mo ma aha/ karkina /e mo ap̱o/ bampa/ Masiri ’baar mo. 42 Dhali yan’ko’da P̱irawn bu’thki tome’d piti ’peni me’d piti mo dhali hi’thka Yuusup̱ e me’d piti mo dhali shum a’di ki burrinye/ ma maliḵ jin na’bulana’bul mo dhali hi’thki a’di ajindhiir ’dolkon i’bam piti mo. 43 Dhali a’di karki a’di mmomera arabiya jin dira shumarum piti mo a’di jin ’kon ma p̱o/i su/ mo dhali uni ḵumki cuuwa/ ibwambori a’di mo ki: Luŋa luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo ma. Nyc̱a/ a’di karki a’di ap̱o/ bampa/ Masiri ’baar mo. 44 Doḵ/e P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Aha/ tana P̱irawn mo. Wathiŋ kamu/ yisa midi mii ’de’k me’di mis walla sho’k piti e bampa/ Masiri ’baar mo ki dar gi gwoŋḵan pini mo. 45 Dhala P̱irawn yuḵki’da Yuusup̱ gway ka Sap̱naat P̱aniih dhali c̱iki a’diya Asnaat mmomash mo a’di jin ta ’bwa/ ma P̱uthip̱aara/ mo a’di jin ta’da gasiis ma Uun mo. Wakana Yuusup̱ raski’d ki mis e bampa/ Masiri ’baar mo.

46 Yuusup̱ a’di ’kona yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo me’d jin cic̱kina a’di e momii to ma P̱irawn jin ta’da maliḵ ’Kwani Masir mo be. Dhala Yuusup̱ yaki’d ka pije/ ’peni buŋ’kus ma P̱irawn mo dhali ya e bampa/ Pa Masiri ’baar mo. 47 Ki embul yil pesu/ yan mo tani a’cesh dho’thki to ka enthus mo. 48 Dhali a’di tulki’da aris tonṯe/ is mo ’peni yil pesu/ yan jin kap̱a ’pen ’kwani mo e bampa/ Masir mo dhali dhu uni e themes gi ’peŋkuman bampa/ mo. A’di si’da/ dhu e themes gi ’peŋkuman bampa/ ’peni bunto kun ’kam uni is mo. 49 Dhali aYuusup̱ dhuki posi themes ki nyanyeŋ gana/ ka enthus mo mmowa e ka si’b gi bwam ma gap̱ mo ntagi a’di daḵ uni bar mo haali/ a’di molu bar mo be.

50 Nṯwa/a/ ki yil ṯe/ diki p̱u’d naskina/ mo tani aYuusup̱ a’di ita gi iya/ isu/ mo, uni kun dho’thkin ma Asnaat a’di jin ta ’bwa/ ma P̱uthip̱aara/ jin ta’da gasiis ma Uun mo. 51 Yuusup̱ yuḵki gway ma ’ci ma bwanyaram piti ka Manassa mo haali/ a’di oki gwo mo ka: Arumgimis kar aha/ mmothisa ris mii kun diṯadiṯ e mo dhali aris to gi gu’b ma babam pem mo. 52 Dhali gway a’di jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani a’di yuḵki a’di gway ka Ep̱rayim mo: Haali/ Arumgimis karki aha/ mmoḵal mamana dho’th mo e bampa/ jin wo’ckina is aha/ she/ mo.

53 Yili pesu/ yansan jin kap̱a ’pen ’kwani a’di/ p̱iki gwo jip̱i/ mo e bampa/ Masir mo tani a’di ’baarki’d mo. 54 Dhali yili pesu/ jin mina ṯe/ i’kosh a’di iṯelki ’pen mo me’d gwo jin okin ma Yuusup̱ mo. Dhan ṯe/ a’di caaca e bampany ’ceshi ’baar mo dhali hili e bampa/ Masiri ’baar mo tani tonṯe/ di’d mo. 55 Ka ris ’kwanim bampa/ Masiri ’baar mo harki to mo tani ’kwani cuukin ’twa/a P̱irawn mo gom tonṯe/ mo dhala P̱irawn ṯorki ’Kwani Masir gwo mo ki: Iiku/ mo aYuusup̱ mo dhali ciḵ gwo jin mina a’di iḵan um mo mmomii mo. 56 Wakan me’d jin peperkina ṯe/ ap̱o/ bampany ’ceshi ’baar mo tani aYuusup̱ a’di iḵa’dki’da ris gu’b themes ’twa/ mo dhali yolki ’Kwani Masir tonṯe/ mo haali/ ṯe/ shina ’kosh ki shi/ e bampa/ Masiri ’baar mo. 57 Doḵ/e adhana ’cesh yini ’baar mo uni p̱u’dkin e Pa Masir mo eya Yuusup̱ mo mmoyol pos mo haali/ ṯe/ shilki ’kwani isi ’baar mo e mony’cesh mo be.

42

1 Ka Yakuub da/arki gwo ki pos ishki’d mo e bampa/ Masir mo tani a’di oki iya/m piti gwo mo ki: Atinta i’kona um mmohili e ka rem’kup̱ kan mo? 2 Dhali a’di oki gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ ciḵkina gwo mo ki pos ishki’d mo e bampa/ Masir mo. Iiku/ ka luŋgu’b mo dhali yoli pos ’peni mun gom ana mo ki ana mina ’ko ki e mo dhali ’koki wu mo be. 3 Wakan ikam ma Yuusup̱ kun ’koni ’kume’d uni iikin ka luŋgu’b mo mmoyoli pos ’peni bampa/ Masir mo be. 4 Hila Yakuub diki hasha Benyamiin mo a’di jin ta’da kam ma Yuusup̱ mo nyaḵki ikam mo haali/ a’di ḵo/ki is mo oki tonthusa kamu/ midi ’taki biṯ a’di ap̱o/ mo be. 5 Wakan iya/ ma Israyiil p̱u’dkin mo mmoyol to mo nyaḵki ’kwani kun p̱u’dkin mo gom gwon ṯe/ ’peni bampa/ Kanaan mo be.

6 Dhali aYuusup̱ a’di itaki’da mudhiir mo ap̱o/ pa ’baar mo. A’di iyolki to goma ris ’kwanim bampa/ ’baar mo. Dhali ikam ma Yuusup̱ uni p̱u’dkin mo dhali goŋ is buni ka ’cesh mo ibwambori a’di mo ki jis/em buni kun ’dokina uni ka luŋgu’ba ’cesh mo. 7 AYuusup̱ mishki ikam mo dhali nyiṯẖ uni mo hili a’di miiki uni ka jin thus me’d ’kwanin tiya kun ’kona e ki she/ mo dhali a’di ṯorki’da ṯor nyaḵki uni ki ’twany ’cwar mo mmo/o ki: Um iiyin ’peni mana mo? A’di oki’d kan mo. Uni thoḵki a’di gwo mo ki: ’Peni Paŋ Kanaan mo mmoyol tonṯe/ mo be. 8 Wakana Yuusup̱ nyiṯẖki ikam mo ihili uni i’koki mish a’di mo be. 9 Dhala Yuusup̱ kakina gwony jan piti e mo a’di jin shu’bkina a’di gom uni mo dhali a’di oki uni gwo mo ki: Um ta ’kwani kun parkina mee mo, um p̱u’dkin mo mmop̱ar bampa/ e mo ki a’di ’ka’da is ki ’ka’d mo. 10 Uni thoḵki a’di gwo mo ki: Yisa tap̱am bam hili mmoyol tonṯe/ mo a’di ip̱u’dkina c̱iŋkinam pini mo. 11 Aman ’baar mo tana iya/ gi wathin ’de/ mo. Aman tana ’kwaniŋ ḵar/e mo, c̱iŋkinam pini gwansan ’koki ta ’kwani kun parkina mee mo. 12 A’di oki uni gwo mo ki: Yisa mo ti mmo’ka’da bampa/ yan is ki ’ka’d mo ti. A’di ti ip̱u’dkina um mo mmop̱ar mo e mo. 13 Dhali uni thoḵki gwo mo ki: Aman kun tana c̱iŋkinam pini mo aman kun tana ikam kun ’kon jasi i’kume’d i’ce’dka su/ mo kun ta iya/ gi wathin ’de/ mo e bampa/ Kanaan mo dhali hili mo mo ma, ara gwa’dgaŋ gana/ ka tee yan mo tani a’di idiyi’di nyaḵka babam bam mo dhali jaŋ kamu/ yisa di’d doḵ/eya. 14 Hila Yuusup̱ thoḵki uni gwo mo ki: Me’d gwo jin okika/ um mo tani aha/ ona um ki um ta ’kwani kun parana mee ka jiŋ gana/ mo. 15 Gom mii yansan mo tani um minu pal mo ki mondiki/e ma P̱irawn mo, um mini mish ii ’peni mo yan yisa ntagi um mini sus ara kam bum jin ta’da ṯu/u imahan mo. 16 Hashi jan ’de/ ’peni um mo dhali dhalki a’di susi’da kam bum mo ki um ’kon ka yiha/ eya sijin mo ki gwom bum minu nyo/ mo, mishki gwoŋ gana/ di’d e um mo walla isi’da/ ki mondiki/e ma P̱irawn mo, um ka jiŋ gana/ ta ’kwani kun parkina mee mo. 17 Dhali a’di dhuki uni ’baar mo mmonṯal ’de/ eya sijin mo ka cimi kwara mo.

18 ’Ko’da cimi kwara mo tani aYuusup̱ oki uni gwo mo ki: Miiyi mii yan mo a’di i’kona um ki e mo haali/ aha/ ḵo/kina Arumgimis mo be. 19 Waḵki/ um ta ’kwaniŋ ḵar/e mo tani dhalka kam buma kamu/ diki’da sijin mondeḵ is mo dhali dhalki kun tiya ki ii mo dhali ḵal pos gom ṯe/ mo gom kuŋ gu’bi ’baar mo. 20 Dhali susi ara kam bum jin gwa’da’d i aha/ mo wakan ki gwom bum minu ’da’b ’pen mo dhali um mini ’koki wu mo be. Dhali uni miikin wakan mo be. 21 Dhali yan’ko’d uni oki gwo ka rem’kup̱ mo ki: Ka jiŋ gana/ ana ’kona mii i’ba/ isi gwo goma kam bana mo me’d jin mishkina ana mii ma ḵashiram piti jin diki’d e mo ma c̱is mo ki a’di suski ana gwo sho’k mo dhali ana ’konaki ciḵ gwom piti mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di biṯa mii ma c̱is ap̱o/ ana mo be. 22 Dhali aRa/ubiin thoḵki uni gwo mo ki: Dika/ ki o um gwo mo ki: Dhalku/ miinthus ki mii ap̱o/ ari dhuru’c wathi/ mowa? Hili um ’koki ciḵ gwo mo. Wakan shwane/ mo jin ri/u ari/ gom abas piti mo tani a’di ip̱u’dki’d mo be. 23 Uni yisa mishi gwo ’bana ka Yuusup̱ ciḵki gwom buni mo haala manluḵ ’twa/ a’di idiki’d e bwaman uni mo be. 24 Dhali yan’ko’d a’di ṯu’kki ’ban ’peni uni mo dhali ko mo be. Dhali a’di doḵki’di uni ka nyaŋ’ko’d mo dhali ṯorki’da ṯor ki uni mo. Dhali a’di bu’thki’da Shim/uun ’peni uni mo dhali deḵ a’di mo ibwambori jis/em buni mo be. 25 Dhala Yuusup̱ ḵanki gwo mo mmo’tu’da wolgwap̱im buni ki pos mo dhali ro’dki uniya guurush buni e ’twamana wolgwap̱im buni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali thosonki uni tonṯe/ kun mina uni mii ishwa e bway iim buni mo. Yan a’di imiikunu gom uni mo be.

26 Dhali yan’ko’d uni su’kki thuluny buni to ap̱o/ mo dhali ship̱iṯi ii mo be. 27 Dhali ki jan ’de/ ’peni uni ḵa’dki’da wolgwap̱i/ ’twa/ mo mmo’taki c̱i thuluny piti to mmoshwa e mo jin ishkina uni mo tani a’di mishki’da guurush e ’twaman ma wolgwap̱im piti mo be. 28 Dhali a’di oki ikam gwo mo ki: Aguurush pem doḵkunu aha/ i is ka nyaŋ’ko’d mo. A’di a’dihe/ e ’twaman ma wolgwap̱im pem mo. Gom mii yan mo tani adum buni ushki uni me’di e mo dhali uni ṯu’kkin ka rem’kup̱ mo mmode ki bir bir mo mmo/o gwo mo ki: Atinta a’dan mo? a’di jin miikin ma Arumgimis ana mo.

29 Ki uni p̱u’dkina Yakuub jin ta’da babam buni e bampa/ Kanaan mo tani uni ṯorki a’di aris to kun miikin ki uni mo mmo/o gwo mo ki: 30 Wathi/ jin ta tap̱a ap̱o/ bampa/ yan mo tani a’di ṯorki’da ṯor ki aman ki ’twany ’cwar mo dhali bu’th aman mo, o ki aman tana ’kwani kun parkina mee mo ap̱o/ bampa/ mo. 31 Hili aman thoḵkina a’di gwo mo ki: Aman tana ’kwaniŋ ḵar/e mo dhali aman yisa tana ’kwani kun parkina mee mo. 32 Aman tana ikam kun ’kon jasi ’kume’d i’ce’dka su/ mo, iya/ ma babam bam mo, jan ’deŋ kamu/ yisa diyi’da dhali ara ṯu/u shwane/ yan a’di idiyi’d nyaḵka babam bam e bampa/ Kanaan mo. 33 Dhali yan’ko’d wathi/ jin ta tap̱a gom bampa/ yan mo oki aman gwo mo ki: Gom kan mo tani aha/ mina mish um ki um ta ’kwaniŋ ḵar/e mo. Dhalka kam buma kamun ’de/ nyaḵki aha/ mo dhali ḵali pos mo gom ṯe/ gom kuŋ gu’b bumi ’baar mo dhali iiku/ mo e bway bum mo. 34 Susi ara kam bum jin gwa’da’d e aha/ mo dhali yan’ko’d aha/ mina mish um ki um ’koki ta ’kwani kun parkina mee mo hili um ta ’kwaniŋ ḵar/eŋ gana/ mo dhali aha/ mina ’cuḵki uma kam bum mo dhali um mini yol to e bampa/ yan mo be.

35 Me’d jin wolkina uni arisa wolgwap̱im buni to mo ’peni bwaman mo tani hili mo mo ma, arisa guurush buni kun deḵkunu is mo tani gamkunu e bwaman ma wolgwap̱im buni ki she/ ki she/ mo dhali uni dhala babam buni uni p̱arkina guurush buni e mo kun deḵkina uni mo, uni merkina ijamasa/. 36 Dhala Yakuub jin ta’da babam buni oki uni gwo mo ki: Um bu’thki uc̱i ’peni aha/ mo dhala Yuusup̱ yisa di’da dhali aShim/uun si’da/ a’di p̱iki’d mo adhali um shwane/ mini susa Benyamiina? Aris mii gwansan uni p̱u’dkina p̱o/ aha/ mo. 37 Dhali yan’ko’da Ra/ubiin oki’da babam piti gwo mo ki: ’Koshi iya/m pem su/ gwan jwa mo waḵki/ aha/ dinaki doḵi a’di pa i /e ka nyaŋ’ko’d mo. Kari a’di e me’d pem mo ma dhali aha/ mina doḵi a’di pa ka nyaŋ’ko’d mo e /e mo be. 38 Hili a’di thoḵki gwo mo ki: Ya/m pem midi mol ya ka luŋgu’b nyaḵki um mo haali/ akam a’di iwuki’d mo dhali a’di idiki’d jasi ’de/ mo. Waḵki/ tonthusa kamu/ midi ’taki biṯ a’di ap̱o/ e bway iim bum yan jin mura umi kar mo tani um mini raḵa wuum pem yan jin ’kayaa/ mmodiṯ bwa ntaga Haawiya mo be.

43

1 Shwane/ ṯe/ shilki ’kwani is ki she/ e bampa/ mo be. 2 Dhali ki uni shwaki pos mo a’di jin ḵalkina uni ’peni Pa Masir mo tani ababam buni oki uni gwo mo ki: Iiku/ mo doḵ/e mmoyoli ari tonṯe/ gom ana mo. 3 Hila Yahuuda oki a’di gwo mo ki: Wathi/ rumki aman ki gwo ki ’bi’th mo mmo/o gwo mo ki: Um mini mol jis/em pem p̱ar e mo isi ciki/ akam bum midi nyaḵ yayu/ ki um mo. 4 Waḵki/ /e mini hasha kam bam nyaḵki aman mo tani aman mina ii ka luŋgu’b mo dhali yolu /e tonṯe/ mo. 5 Hili waḵki/ /e mini diki hash a’di mo tani aman yisa mina ii ka luŋgu’b mo haali/ wathi/ oki aman gwo mo ki: um mini mol jis/em pem p̱ar e mo isi ciki/ akam bum midi nyaḵ yayu/ ki um mo. 6 Israyiil oki gwo mo ki: Katinta jan miina um aha/ ka jin thus kan mo mmoṯor wathi/ gwo mo o ki um tan ga kama kamu/ mo? 7 Uni thoḵki gwo mo ki: Wathi/ be idoṯki aman gwo ka ḵar/e mo gom is bam mo dhala bas bam mo mmo/o gwo mo ki: A/ababam bum di’d ki e naskina/ mowa? A/um tan ga kam buma kamu/ mowa? A’di jin ṯorkina aman a’di mo tani uni a’di ita gwon doṯ kun thoḵkunu mo. A/ba aman misha to kun mina a’di i’taki mii owa? Mmo/o ki susa kam bum ka luŋgu’b mo. 8 Dhali aYahuuda oki’da Israyiil jin ta’da babam piti gwo mo ki: Hashi dhuru’c wathi/ nyaḵki aha/ mo dhali aman mina cu mis dhali ii mo ki aman mina ’ko ki e mo dhali ’koki wu mo, aman imonṯal ’de/ inyaḵki /e mo dhali ushi uc̱iŋ gwa’dgam bam si’da/ mo. 9 Aha/ mina ya ta a’di jin ’tashu ’twa/ mo gom a’di mo. ’Peni me’d pem mo tani /e mini ’theḵ gwo gom a’di. Waḵki/ aha/ dinaki susu/ a’di pa ka nyaŋ’ko’di /e mo dhali kar a’di ibwambori /e mo tani dhalki mo jin diluwa dil miga/ ḵal e ’ba/ pem ki sule/ sule/ mo. 10 Haali/ waḵki/ aman mina ’taki ’koki ta adiiṯe/ kan mo tani aman anann be mina ’taki p̱u’du/ ka nyaŋ’ko’d me’di su/ mo be.

11 Dhali yan’ko’d ababam buni ka Israyiil oki uni gwo mo ki: Waḵki/ a’di midi mii wakan mo tani ba miiyi a’di yan mo. Buthi maman cwa kun mina umi kwany mo ’peni bampa/ mo dhali dhuyi uni e bwaŋ ḵucaŋ mo dhali ḵalki uni ka luŋgu’b gom wathi/ mo mmota to jin mina um taḵ a’di mo ara ’bi’c cwa ma balsam dhali ara yina dham dhala ’bi’c en’thi/ dhala murr dhali emen cwa jin wana maman ki shu’be/ mo dhali emen cwaŋ kamu/ si’da/ mo. 12 Ḵali aguurush ka ’buḵum ’ban mo nyaḵki um mo. Ḵalka guurush gwan ka nyaŋ’ko’d kun doḵkunu umi is mo e aris ’twaman ma wolgwap̱im bum mo, wariba/ a’di ta mii jin thamunu miiyi mo. 13 Susa kam bum si’da/ mo dhali cuyi mis mo dhali iiku/ i wathi/ doḵ/e mo. 14 Ba dhalka Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ c̱i um mii jin miinu mo ibwambori wathi/ mo ki a’di midi hasha kam bum akamu/ ka nyaŋ’ko’d nyaḵka Benyamiin mo. Waḵki/ aha/ minu bu’th uc̱i i’baar mo tani aha/ dara ki mowoṯẖ mo be. 15 Wakan ’kwani ḵalki tontaḵ mo dhali uni ḵalkina aguurush ka ’buḵum ’ban nyaḵki uni mo dhala Benyamiin mo dhali uni cuki mis mo dhali ii ka luŋgu’b bway bampa/ Masir mo dhali uni doshkini bwambor ma Yuusup̱ mo be.

16 Ka Yuusup̱ p̱arki’da Benyamiin e mo tani a’di oki’da manhil to e gu’b piti gwo mo ki: Susi ’kwani gu’b mo dhali ’ciṯẖi/ to/e ’kus mo dhali thosoni to ki jahanne/ mo haali/ ’kwani mini nyaḵ to shwa ki aha/ montee mo. 17 Wathi/ miiki’d me’d jin ḵankin ma Yuusup̱ a’di gwo mo dhali suski ’kwani e gu’b ma Yuusup̱ mo. 18 Dhali ’kwani uni ḵo/ki is mo haali/ uni suskunu bway gu’b ma Yuusup̱ mo dhali uni oki gwo mo ki: A’di ta mii ma guurush wariba/ kun dhukunu e ’twamana wolgwap̱im bana mo ka cim gi ṯwa/a/ yin mo a’di isuskunu ana gu’b mo ’tese/ wakan ki a’di midi ŋap̱ embula ’borga/ ap̱o/ ana mo dhali biṯa p̱o/ ana dhali dhu ana ki c̱iŋkina/ kun yolu mo dhali bu’th thuluny bana mo be. 19 Wakan uni iiki gu’b gi wathi/ jin ta’da manhil to ma Yuusup̱ mo dhali ṯora ṯor nyaḵki a’di e shan’tamo/ gi gu’b mo. 20 Dhali oki gwo mo ki: Ayy tap̱am bam, aman p̱u’dkina ka luŋgu’b ka cim jin ṯwa/a/ mo mmoyol tonṯe/ mo. 21 Dhali ki aman p̱u’dkina e mo jin ishu mo tani aman ḵa’dkina wolgwap̱im bam ’twa/ mo dhali imun mo tani aman ’kwani gamkina aguurush ka ’deṯe/ ’deṯe/ e ’twaman ma wolgwap̱im bam mo, aguurush bam uni idiṯadiṯ mo, wakan aman ḵalina uni doḵ/e nyaḵki aman mo. 22 Dhali aman si’da/ ḵalina aguurusha kamu/ ka luŋgu’b e me’d bam mo mmoyol tonṯe/ mo. Aman yisa misha wathi/ jin dhuki aman aguurush e ’twamana wolgwap̱im bam mo. 23 A’di thoḵki uni gwo mo ki: Shiyi is bum ki gwo jin rokomkunu mo ma. Dhalku/ is ki ḵo/ mo, Arumgimis bum dhali Arumgimis ma babam bum a’di be i’taki mii idhuki umi tom bum kun ish ḵumma/ e ’twamana wolgwap̱im bum mo gom um mo. Aha/ bu’thkina aguurush bum mo. Dhali yan’ko’d a’di suski’da Shim/uun ka pije/ e uni mo. 24 Dhali wathi/ suski ’kwani bway gu’b ma Yuusup̱ mo dhali c̱i uni yi’de/ mo dhali ki uni lamki sho’k buni mo dhali ki a’di c̱iki thuluny buni to mmoshwa mo si’da/ tani 25 uni thosonki tontaḵ buni is mo goma Yuusup̱ midi yayu/ pa mo montee mo haali/ uni ciḵki gwo ki uni mini ’taki shwa tonṯe/ imun mo.

26 Ka Yuusup̱ p̱u’dki pa mo tani uni ḵalki a’di to bway gu’b mo kun ta tontaḵ kun takina uni mo dhali uni goŋki is ka ’cesh mo e a’di mo ntaga ’cesh gana/ mo. 27 Dhali a’di ’theḵki gwondoṯ mo gom moŋ’kom buni dhali o gwo mo ki: A/ababam bum di’d ki ’bore/ mo ’te/ tana? wathin dhan jin ṯorkina um aha/ gwo mowa? A/a’di di’d ki ’bore/ mowa? 28 Uni thoḵki a’di gwo mo ki: C̱iŋkinam pini jin ta’da babam bam mo tani a’di idi’d ki ’bore/ mo, a’di di’d ki e naskina/ mo be. 29 Dhali a’di i’de’kki em piti ki mis mo dhali misha kam piti ka Benyamiin mo jin ta ya/ gi kum mo dhali o gwo mo ki: A/ara kam bum jin gwa’da’d a’dana a’di jin ṯorkina um aha/ mowa? Arumgimis midi mii mii ma ’the gom /e ya/m pem. 30 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ di’bki mii is mo ki jahanne/ haali/ adum piti gworki’d mo goma kam piti mo dhali a’di ŋap̱ki mo mo mmoko nycine/ mo. Dhali a’di yaki gu’b ish piti mo dhali ko imun mo. 31 Dhali yan’ko’d a’di lamki jis/em piti mo dhali yayu/ ka pije/ mo dhali butha du mo dhali o gwo mo ki: Dhalki tonṯe/ a’di ipashu mo. 32 Uni c̱iki a’di tonṯe/ ki is piti a’di ’de/ mo dhali uni ’cena c̱em buni mo dhali ’Kwani Masir kun nyaḵki tonṯe/ shwa ki a’di uni ’cena c̱em buni mo haali/ ’Kwani Masir mini mol tonṯe/ shwa nyaḵki ’Kwani Ibraan mo haali/ a’di midi ta miin nyogga/ gom ’Kwani Masir mo. 33 Dhali uni dhukunu ’pena ’cesh mo ibwambori a’di mo, a’di jin ta’da bwanyara/ me’di isi gwo ma bwanyara/ jin tana a’di ka ḵar/e mo dhali ara gwa’dga/ me’d isi dhuru’c piti jin tana a’di mo. Dhali ’kwani hilkin e ka rem ’kup̱ mo dhali mer kagahara mo be. 34 To kun ’tuntulu/ bwa ime’d ’pena tharabeesa ma Yuusup̱ mo tani a’di ḵalkunu uni mo hili aBenyamiin a’di ’tuntulkunu to ime’d me’di mudhe’d mo mmobol kum buni e mo. Wakan uni p̱iki to mo dhali ’kuny bwa nyaḵki a’di mo be.

44

1 Dhali yan’ko’d a’di ḵanki wathi/ jin ta’da manhil tom piti gwo mo ki: ’Tu’dki ’kwani awolgwap̱im buni ki tonṯe/ ki nyanye/ mo me’d mii jin mina uni imish a’di ḵal mo dhali dhuka guurush buni e ’twamana wolgwap̱i/ gi ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. 2 Dhali kari aḵubbaayam pem a’di jin ta’da ḵubbaayan ’dolkon kush mo e ’twamana wolgwap̱i/ a’di jin gwa’dagwa’d mo nyaḵka guurush pos piti mo. Dhali a’di miiki a’di mo me’d gwo jin ḵankin ma Yuusup̱ a’di mo be. 3 Me’d jin ḵalkina mo kush mon’thamo/ mo tani ’kwani uni idhukunu ’pen mo nyaḵki thuluny buni mo be. 4 Ki uni iikin mo ari is ’ko’d ari’ceenne/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo tani aYuusup̱ oki’da manhil tom piti gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali ur ’kwani gwan isho’k mo dhali ki /e mini siri’c uni ap̱o/ ki sho’k mo tani oyi uni gwo mo ki: Atinta iraḵkina um tom ’boro’di bway mo mmowar ki to shigga/ mo? Atinta iḵwalkina uma ḵubbaayan ’dolkon kush pem mo? 5 A’di diki ta ji gi p̱ina tap̱am pem to mowa dhali gom mii yan mo tani a’di inyiṯẖa a’di to kun mini mii yilaŋkamu/ moyi? Um thamki mii mo mmomii wakan mo be.

6 Ki a’di siri’cki uni ap̱o/ ki sho’k mo tani a’di ṯorki’da ṯor ki uni ki gwo gwansan mo be. 7 Uni thoḵki a’di gwo mo ki: Atinta i/okina tap̱am bam gwo gi wakan mo? Gwo midi mii si’dasi’d ’peni aman kun tana c̱iŋkinam pini mo ki uni mini ’taki mii to gi wakan mo. 8 Hili mo mo ma, aguurush kun gamkina aman ’peni ’twamana wolgwap̱im bam uni ḵalkina aman /e ka nyaŋ’ko’d mo ’peni bampa/ Kanaan mo, dhali mii jin midi ’taki ta ata ’te/ imina aman ḵwal ’dolkon kush walla ’dolkon gana/ ’peni gu’b gi tap̱am pini mo? 9 Dhali e bwaman c̱iŋkinan ’de/ yin jin minu gam to nycine/ mo tani dhalki a’di iwu’d mo dhali aman si’da/ mina ta c̱iŋkina/ jin yolu gom tap̱am bam mo. 10 A’di thoḵki uni gwo mo ki: Dhalki a’di miinu mo me’d gwo jin okina um mo ki: Ki a’di yin jin minu gam to nycine/ mo tani a’di imidi ta c̱iŋkina/ jin yolu pem mo dhali um kun boc̱kin mo tani mini ta ’kwani kun mini dar gi mii i’ba/ mo be. 11 Dhali yan’ko’d aris ’kwani thulkina wolgwap̱im buni ka ’cesh ki jahanne/ mo dhali aris ’kwani uni ḵa’dkina wolgwap̱im buni ’twa/ mo be. 12 Dhali a’di ŋap̱ki to mo mmoṯel ’pen ’peni a’di jin ca’d mo dhali daḵ ’kup̱ ki a’di jin gwa’da’d mo dhali aḵubbaaya a’di gamkunu e ’twaman ma wolgwap̱i/ ma Benyamiin mo be. 13 Dhali yan’ko’d uni dherki burrinyem buni bwa mo dhali aris ’kwani deḵki thuluny buni to ap̱o/ ka nyaŋ’ko’d mo mmodoḵ bway ’peŋkuman bampa/ mo.

14 Ka Yahuuda dhali ikam p̱u’dkin e gu’b ma Yuusup̱ mo a’di di’d naskina/ imun mo dhali uni ṯa’kkina ibwambori a’di a’cesh mo be. 15 Yuusup̱ oki uni gwo mo ki: Mii gi wakatinta imiikina um mii gi wakan mo? ’Kona um ki misha wathi/ me’d aha/ mo mina nyiṯẖ to kun mini mii yilaŋkamu/ mowa? 16 Dhala Yahuuda thoḵki gwo mo ki: Atinta a’di i mina amani o e tap̱am bam mo? Dhali aman mina o katinta mo? Walla am mina dhu is bam athiṯẖin thiṯẖ kata mo? Arumgimis a’di gamki mii jin thamu ap̱o/ c̱iŋkinam pini mo. Hili mo mo ma, aman takina c̱iŋkina/ tap̱a kun yolu mo amani ’baari monṯal ’de/ dhali a’di si’da/ jin gamkunuwa ḵubbaaya e me’d piti mo. 17 Hili a’di si’da/ oki gwo mo ki: Mii yan midi si’dasi’d ’peni aha/ mo ki aha/ mina diki ’taki mii wakan mo. Hili jasi e me’d jin minu gama ḵubbaaya mo tani a’di imidi ta c̱iŋkinam pem jin yolka/ mo hili gom um mo tani iiku/ ki moŋḵu’th is eya babam bum mo.

18 Dhali yan’ko’da Yahuuda yaki’di a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Ayy tap̱am pem. Dhalki c̱iŋkinam pini mo, aha/ ’thona /e mo, ṯora ṯor ki tap̱am pem e bwany’cem piti mo dhali dhalka nyor pini ki pur ki o’d ap̱o/ aman kun tana c̱iŋkinam pini mo haali/ /e wana e ka P̱irawn ki is pini mo. 19 Tap̱am pem doṯki c̱iŋkinam piti gwo mo dhali oki: A/um tan ga babam bum mo dhali akam buma? 20 Dhali aman okina gwo e tap̱am bam mo ki: Aman tana ka baba wathin dhan mo dhali ara kam bam jin gwa’dagwa’d mo jin ta’da ’cim piti ka dhan piti mo dhali akam piti a’di iwuki’d mo dhali a’di idhalkunu a’di ’de/ ’pena ’ciŋ kum mo dhali ababam piti enki a’di kagahara mo. 21 Dhali yan’ko’d /e oki c̱iŋkinam pini gwo ki susu/ a’di ka luŋgu’b i /e mo ki aha/ mina ’thos a’di em pema is mo. 22 Aman okina gwo yan e tap̱am bam mo ki: Ari dhuru’c wathi/ midi mol dhal com ’pen mo haali/ waḵki/ a’di midi dhal com ’pen mo tani ababam piti a’di imidi wu mo. 23 Dhali yan’ko’d /e ki o c̱iŋkinam pini gwo mo ki isi ciki/ waḵka kam buma gwa’dga/ diki yayu/ ka luŋgu’b nyaḵki um mo tani um mini ’koki mish jis/em pem p̱ar e doḵ/e mo. 24 Ki aman doḵkina e pa gi c̱iŋkinam pini jin ta’da babam pem mo dhali ṯor gwon tap̱am pem mo, 25 dhali ka babam bam oki aman gwo mo ki: Iiku/ doḵ/e mo dhali yolu/ ari tonṯe/ mo tani, 26 aman thoḵkina a’di gwo mo ki: Aman mola ii ka luŋgu’b mo. Waḵki/ ara kam bam jin gwa’da’d midi nyaḵ ya ki aman mo tani aman mina ii ka luŋgu’b mo. Haali/ aman mola p̱ar wathi/ jis/em piti e mo isi ciki/ ara kam bam jin gwa’da’d midi mii nyaḵ di ki aman mo. 27 Dhali yan’ko’d c̱iŋkinam pini jin ta’da babam pem ki o aman gwo mo ki: Um mishin ka ’bom pem dho’thki aha/ iya/i su/ mo. 28 Jaŋ kamu/ thiska/ e mo dhali aha/ okina gwo ki: A’di ka jiŋ gana/ dherkina toŋgwap̱i/ bwa ka gwap̱i/ ki ruṯ ruṯ mo dhali aha/ dinaki mish a’di ’pena cim yin ki sule/ sule/ mo. 29 Waḵki/ um mini sus jin ṯal ’de/ yan si’da/ ’peni aha/ mo tani dhali tonthus ki biṯa p̱o/ a’di mo tani um mini raḵa awuuŋ kush pem yan isi bwan diṯi’d mo dhali ya mo eya Haawiya mo. 30 Dhali gom gwo gi wakan mo tani ki aha/ yakina e c̱iŋkinam pini jin ta’da babam pem mo dhali ari dhuru’c wathi/ diki nyaḵ yayu/ ki aman mo haali/ mondiki/em piti a’di deḵkunu mo nyaḵki ji gi ari dhuru’c wathi/ mo. 31 Ki a’di p̱arki mo e ki ari dhuru’c wathi/ diki nyaḵ di ki aman mo tani a’di midi iwu mo be dhali c̱iŋkinam pini mini raḵa awuuŋ kush piti isi bwan diṯi’d mo dhali a’di midi ya ka luŋgu’b eya Haawiya ki bwan diṯi’d mo a’di jin ta c̱iŋkinam pini jin ta’da babam bam mo. 32 Haali/ c̱iŋkinam pini a’di warki’d ka manmish mo ki isi mish gana/ gom ari dhuru’c wathi/ goma babam pem mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ aha/ dinaki susi a’di pa i /e mo tani dhalki aha/ a’di iḵala mo jin diluwa dil mo e jis/e ma babam pem ki mondiki/em pemi ’baar mo. 33 Dhali gom gwo gi wakan mo tani dhalki c̱iŋkinam pini mo, aha/ ’thona /e mo, mmoc̱a’bku/ mo e embul ma ari dhuru’c wathi/ mo mmota c̱iŋkina/ gi tap̱am pem jin yolu mo. Dhali dhalki ari dhuru’c wathi/ doḵ bway pa nyaḵki ikam piti mo. 34 Haali/ aha/ mola doḵ bway pa ababam pem mo waḵki/ ari dhuru’c wathi/ diki nyaḵ ya ki aha/ mo haali/ aha/ ḵo/kina is mo mmop̱ar tonthus gi wakan e mo mmop̱u’da p̱o/ ababam pem mo be.

45

1 Dhala Yuusup̱ mol is piti non mo ibwambori aris ’kwani kun nyaḵ ’ko ki a’di mo, dhali a’di ’therki ko mo ki: Raḵa ris ’kwani ’baar mo mmo/ii ka pije/ ’peni aha/ mo. Gom gwo gi wakan mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’d nyaḵki a’di mo me’d jin ṯorkin ma Yuusup̱ is piti eya tente/ e ikam piti mo. 2 Dhali a’di ’therki ko kagahara mo, wakan ’Kwani Masir ciḵki a’di mo dhali aris ’kwani gi gu’b ma P̱irawni ’baar mo ciḵki a’di mo. 3 Dhali aYuusup̱ oki ikam gwo mo ki: Aha/ tana Yuusup̱ mo. A/ababam pem di’d ki e naskina/ mowa? Hili ikam piti mol a’di gwo thoḵ mo haali/ uni ḵo/ki is kagahara ibuŋ’kus piti mo be.

4 Wakana Yuusup̱ oki ikam piti gwo mo ki: Shori aha/ is ki ’dishe/ mo. Dhali uni shorki a’di is mo. Dhali a’di oki uni gwo mo ki: Aha/ tana akam bum jin ta’da Yuusup̱ a’di jin yolkina um mo e Pa Masir mo. 5 Dhali shwane/ dhalku/ is bum ki dhu ka madhan’kur mo walla ka nyor e bwaman is bum mo haali/ um yolki aha/ imahan mo, haali/ Arumgimis hashki aha/ nṯwa/a/ ki um mo mmo’tash mondiki/e ’twa/ mo. 6 Haali/ ṯe/ diki’d e bampa/ yansan yili su/ mo dhali yil boc̱kini mudhe’d mo jin minu ’koki gorra ’cesh mo walla ’ciṯẖ to mo. 7 Dhali Arumgimis hashki aha/ nṯwa/a/ ki um mo mmo’tasha/ ’tash ’twa/ gom um mo haali/ um tana ushalla/ e mony’cesh mo dhali mmodhuya dhu ki e gom um mo uni ka ris kun minu ’ko ki e mo. 8 Wakan um yisa a’di ihashki aha/ imahan mo, hili Arumgimis mo dhali a’di karki aha/ mmota ababa goma P̱irawn mo dhali tap̱a gom kuŋ gu’b piti ’baar mo dhali ta amanji/a ji ap̱o/ bampa/ Masiri ’baar mo. 9 Thosoni is ki jahanne/ mo dhali iiku/ ka gagamis mo eya babam pem mo dhali oyi a’di gwo mo ki: Gwo jin ona ya/m pini ka Yuusup̱ a’dihe/ mo ki: Arumgimis karki aha/ ki tap̱a ’Kwani Masiri ’baar mo. Yayu/ ka luŋgu’bi aha/ mo. Dhalka diiṯe/ ki miiyu/ mo. 10 /E mini c̱a’b e bampa/ Jaasaan mo dhali /e mini ’dishaa/ is mo /e dhali uc̱im pini mo dhali uc̱i gi uc̱im pini mo dhali arisa ma’diny ḵa’bal pini mo dhali arisa ŋul’kup̱ bip̱ pini mo dhali aris to ’baar mo kun takina /e mo. 11 Dhali e mahan mo tani aha/ mina thip̱ /e ki to mo haali/ yil boc̱kini mudhe’d naskina/ jin mina ṯe/ p̱u’du/ mmo’kosha/ ’kosh mo isi ciki/ /e dhali aris kuŋ gu’b pini dhali aris to kun tana /e mo mini war ki moha’th’ko’d pini mo. 12 Dhali shwane/ em pini midi mish mo mo dhali e ma kam pem ka Benyamiin mishki mo mo ki a’di ta ’twam pem jin ṯorki’da ṯor nyaḵki /e mo. 13 Um mini mii ṯora babam pem gwo mo goma ris to ma ra/ ra/ pem e Pa Masir mo dhali aris to ’baar mo kun p̱arkina um e mo. Thosoni is ki jahanne/ mo dhali susa babam pem ka luŋgu’b imahan mo. 14 Dhali yan’ko’d a’di biṯki’d m’ba/ ma kam piti ka Benyamiin mo dhali ko mo dhala Benyamiin si’da/ goki’d e ’ba/ piti mo. 15 Dhali a’di p̱iki ikam piti ’twa/i ’baar mo dhali ko eya p̱o/i uni mo dhali yan’ko’d mo tani ikam ṯorkina ṯor nyaḵki a’di mo be.

16 Ki gwo jin ḵalu ciḵkin ma P̱irawn e gu’b piti mo ki ikam ma Yuusup̱ p̱u’dkin mo tani a’di ’borki’da P̱irawn bwa mo dhali aris c̱iŋkinam piti gara/ mo be. 17 Dhala P̱irawn oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Oyi ikam pini gwo mo ki: Miiyi mii yansan mo ma, suki to/e gwansan towa p̱o/ mo dhali iiku/ ka nyaŋ’ko’d e Paŋ Kanaan mo. 18 Dhali susi ababam bum mo dhali aris kuŋ gu’b bum mo dhali iiyu/ i aha/ mo dhali aha/ mina c̱i um mom’borga/ e bampa/ mo dhali um mini shwa to ’pena ’cesh yan jin ṯu/aṯu/ mo. 19 Ḵani uni gwo si’da/ mo ki: Miiyi mii yansan mo ma. Ḵala arabiya kun dira shumarum ’peni Pa Masir mo mmoḵala ris ushi uc̱im bum mo dhali goma ris up̱ bum mo dhali susa babam bum mo dhali iiyu/ mo. 20 Dhalki gwoŋ kamu/ ki kulumi bwa gom tom bum mo haali/ mony’cesh jin mina um i’ko nycine/ mo tani a’di ta jim ’borgaŋ gana/ mo e bampa/ Masir mo a’di jin midi ta jim bum mo be.

21 Iya/ ma Israyiil miikin kan mo dhala Yuusup̱ c̱iki uni arisa arabiya kun dira shumarum mo isi me’d gwo jin ḵankin ma P̱irawn mo dhali thosonki uni tonṯe/ kun mina uni ishwa e bway iim buni mo. 22 Eya ris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ dhali eya ris uni ’baar mo tani a’di c̱iki uni burrinye/ ka kwa kwara mmo/aḵ e mo hili aBenyamiin mo tani a’di ki c̱iki a’di ariyaal iss ’kwanimpa ḵarpa’c mo ’pena guurush jin ta ’dolkon kush mo dhali burrinye/ imudhe’d kun mina a’di mii aḵ e mo. 23 Goma babam piti mo tani to kun hashkina a’di gom a’di mo tani uni ta thuluny i’kume’d mo kun su’kkunu tom ’boron gi Pa Masira p̱o/ mo dhali kuman thuluny ’koni ’kume’d kun su’kkunu posa p̱o/ mo dhali maaŋḵuthu’d mo dhali tonṯe/ si’da/ thosonkunu is mo goma babam piti mo gom ya jin mina a’di iyayu/ i bway mo. 24 Dhali yan’ko’d a’di dhuki ikam piti ’pen mo, dhali ki uni ḵwa/ is bwa mo tani a’di oki uni gwo mo ki: Dhalka wala ki wal i bway mo. 25 Wakan uni cuki mis ka pije/ ’peni bampa/ Masir mo dhali p̱u’d e Paŋ Kanaan mo eya babam buni ka Yakuub mo be. 26 Dhali uni ṯorki a’di gwo ka Yuusup̱ di’d ki e naskina/ mo dhali a’di iji’da ji ap̱o/ bampa/ Masiri ’baar mo, dhala dum piti a’di ’thikina buye/ mo haali/ a’di diki gam gwom buni is mo. 27 Hili ki uni ṯorki a’di aris gwo ma Yuusup̱ i’baar mo a’di jin okina a’di uni mo dhali a’di p̱arki’da arisa arabiya kun dira shumarum e mo uni kun hashkin ma Yuusup̱ mo mmoḵali a’di mo tani shi/in ma babam buni ka Yakuub a’di warkunu is mo be. 28 Dhala Israyiil oki gwo mo ki: A’di ’koshki jwa mo. Yuusup̱ jin ta ya/m pem a’di idiki’d ki e naskina/ mo. Aha/ mina ya mo dhali p̱ar a’di e mo nṯwa/a/ ki aha/ dinaki wu mo be.

46

1 Wakana Israyiil bu’thki moyam piti mo nyaḵka ris tom piti kun tana a’di mo dhali a’di p̱u’dki’d mo e Pam Birsaba mo dhali a’di ki c̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya basa ’cesh goma Arumgimis ma babam piti ka Is/hak mo. 2 Dhali Arumgimis ṯorki’da ṯor ka Israyiil mon’thiny ki jan mo dhali o a’di gwo mo ki: Yakuub, Yakuub. Dhali a’di oki gwo mo ki: Aha/ dina imahan mo. 3 Dhali yan’ko’d a’di oki gwo mo ki: Aha/ tana Arumgimis mo a’di jin ta’da Arumgimis ma babam pini mo. Dhalku/ is ki ḵo/ mo mmoya ka luŋgu’b bway Pa Masir mo haali/ aha/ mina di imun mo dhali kar /e mmota adhan kal caaca mo. 4 Aha/ mina ya ka luŋgu’b nyaḵki /e mo e Pa Masir mo dhali aha/ si’da/ mina doḵu/ /e pa ka nyaŋ’ko’d doḵ/e mo dhali me’d ma Yuusup̱ a’di imidi mu’th em pini mo. 5 Dhala Yakuub cuki mis mo ’peni Pam Birsaba mo dhali aris iya/ ma Israyiil uni ḵalkina Yakuub jin ta’da babam buni mo nyaḵki ushi uc̱im buni mo dhali aris up̱ buni mo eya risa arabiya kun dira shumarum mo uni kun hashkin ma P̱irawn mo mmoḵalu/ uni mo be. 6 Uni si’da/ urki to/em buni mo dhali tom ’borgam buni mo uni kun gamkina uniya du is mo e Paŋ Kanaan mo dhali uni p̱u’dkin mo e Pam Masir mo aYakuub dhali aris kum piti kun c̱isa a’di nyaḵki a’di mo be. 7 Iya/m piti dhali iya/ gi iya/m piti nyaḵki a’di mo dhali i’bwa/m piti mo dhali i’bwa/ gi iya/m piti mo, aris kum piti ’baar mo kun c̱isa a’di mo tani uni ’doyina a’di bway Pa Masir mo be.

8 Dhali aris gway gi emen ma Israyiil uni annihe/ mo uni gun p̱u’dkin e Pa Masir mo aYakuub dhali iya/m piti mo. Ra/ubiin jin ta’da bwanyara/ ma Yakuub mo. 9 Dhali gway gi iya/ ma Ra/ubiin uni annihe/ mo: Hanuuk dhala P̱allu dhala Hasruun dhala Karmi mo. 10 Dhali gway gi iya/ ma Shim/uun uni annihe/ mo: Yamu/iil dhala Yaamiin dhala Uuhad dhala Yaaḵiin dhala Suuhar dhala Sha/uul a’di jin ta ya/ ma ’bom ’Kwani Kanaan mo be. 11 Dhali gway gi iya/ ma Lawi uni annihe/ mo: Jirshuun dhala Gahaat dhala Maraari mo. 12 Dhali gway gi iya/ ma Yahuuda uni annihe/ mo: Iir dhala Unan dhala Shiilah dhala P̱aaris dhala Saarah mo (hila Iir dhala Unan uni a’di iwuyin mo e Paŋ Kanaan mo) dhali gway gi iya/ ma P̱aaris mo uni annihe/ mo: Hasruun dhala Hamul mo. 13 Dhali gway gi iya/ ma Yassaakar uni annihe/ mo: Tuulaa/ dhala P̱awwah dhala Yuub dhala Shimruun mo. 14 Dhali gway gi iya/ ma Sabuluun uni annihe/ mo: Saarad dhala Iiluun dhala Yahal/iil mo. 15 (Uni gwansan ita iya/ ma Le/ah mo uni kun dho’thkina a’diya Yakuub mo e Pam P̱addaan/araam imonṯal ’de/ nyaḵki ku gi ’bwa/ ka Diinah mo imonṯal ’de/ nyaḵki iya/m piti dhali i’bwa/m piti mo dhali mondeŋ buni ’koni iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka kwara ap̱o/ mo.) 16 Dhali gway gi iya/ ma Jaad uni annihe/ mo: Sip̱yuun dhala Hajji dhala Shuuni dhala Asbuun dhala Iiri dhala Aruudi dhala Ar/iili mo. 17 Dhali gway gi iya/ ma Ashiir uni annihe/ mo: Yimnah dhala Yishwah dhala Yishwi dhala Barii/ah nyaḵka Saarah jin ta ’bwah buni mo. Dhali gway gi iya/ ma Barii/ah uni annihe/ mo: Haabar dhala Malḵi/iil mo. 18 (Uni gwansan ita iya/ ma Silp̱ah mo a’di jin c̱ikin ma Laabaana Le/ah jin ta ’bwa/m piti mo dhali uni gwansan idho’thkin ma yima Yakuub mo, ’kwani kun ’koni ’kume’d i’ce’dka pe’de/ mo.) 19 Dhali gway gi iya/ ma Rahiil a’di jin ta asha Yakuub uni annihe/ mo: Yuusup̱ dhala Benyamiin mo. 20 Dhali goma Yuusup̱ e bampa/ Masir mo iya/ kun dho’thkunu a’di mo tani gway buni annihe/ mo: Manassa dhala Ep̱rayim uni kun dho’thkin ma Asnaat a’di mo a’di ta ’bwa/ ma P̱uthip̱aara/ jin ta’da gasiis ma Uun mo be. 21 Dhali gway gi iya/ ma Benyamiin uni annihe/ mo: Baala/ dhala Baakar dhala Ashbiil dhala Jiira dhala Namaan dhala Iihi dhala Ruush dhala Mup̱p̱iim dhala Hup̱p̱iim dhala Ard mo. 22 (Uni gwansan ita iya/ ma Rahiil mo kun dho’thkina a’diya Yakuub mo kun ta ’kwani kun ’koni ’kume’d i’ce’dka doŋon ’baar mo.) 23 Dhali gway gi iya/ ma Daan uni annihe/ mo: Hushim mo. 24 Dhali gway gi iya/ ma Nap̱taali uni annihe/ mo: Yahas/iil dhala Juuni dhala Yisr dhala Shilliim mo. 25 (Uni gwansan ita iya/ ma Bilhah a’di jin c̱ikin ma Laabaana Rahiil jin ta ’bwa/ mo dhali uni gwansan kun dho’thkin ma yim ma Yakuub mo tani ta ’kwani kun ’kon jasi pesuŋ gana/ ’baar mo.) 26 Aris ’kwani kun ta kuma Yakuub kun p̱u’dkin mo e bampa/ Masir mo tani uni ta jasi ku ki c̱isa a’di mo, yisa nyce/e ki ku ki aris up̱ gi iya/ ma Yakuub mo. Hili aris uni ’baar mo imonṯal ’de/ mo tani uni tana issi kwara i’ce’dka pe’de/ mo be. 27 Dhali iya/ ma Yuusup̱ kun dho’thkunu a’di e bampa/ Masir mo tani uni ’koni jasi su/ mo dhali aris uni ’baar mo kun ’kon e gu’b ma Yakuub mo me’d jin p̱u’dkina uni e bampa/ Masir mo tani uni ’koni issi kwara i’ce’dka ’kume’d mo be.

28 A’di hashki’da Yahuuda nṯwa/a/ ki a’di mo eya Yuusup̱ mo mmopi a’di i isi bwambor e Pan Jaasaan mo dhali uni p̱u’dkin mo e mony’cesh ma Jaasaan mo. 29 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ thosonki’da arabiyam piti jin dira shumarum is mo dhali cu mis mo dhali ya gama Israyiil ’kup̱ mo a’di jin ta’da babam piti e Pan Jaasaan mo dhali a’di c̱iki is piti ki a’di mo dhali biṯi ’bam piti mo dhali ko e ’bam piti ki rash rash gana/ mo. 30 Israyiil oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Shwane/ dhalkaa/ wuna mo me’d jin mishkika/ jis/em pini mo dhali mish mo mo ki /e din ki e naskina/ mo. 31 Yuusup̱ oki ikam piti gwo mo dhali aris ’kwani ’baar mo kun ta kuŋ gu’b gi com mo ki: Aha/ mina ya mo dhali ṯora P̱irawn gwo mo dhali aha/ mina o a’di gwo mo ki: Ikam pem dhali aris ’kwani kun ta kuŋ gu’b ma babam pemi ’baar mo uni kun ’kokin e mony’cesh gi Paŋ Kanaan mo tani uni p̱u’dkini aha/ mo be. 32 Dhali ’kwani uni ita imanhil ḵa’bal mo haali/ uni ta imanhil to/e mo dhali uni ḵalkina ma’diny ḵa’bal buni ilu/ mo dhala dhana ŋul’kup̱ bip̱ buni mo dhali aris to ’baar mo kun tana uni mo be. 33 Ka P̱irawn midi yuḵ um mo dhali o gwo mo ki: Miin tom bum ta’da tinta mo? tani, 34 um mini o gwo mo ki: C̱iŋkinam pini uni ita imanhil to/e mo ’peni dhuru’c bam kun tana aman mo ntagi shwanesan mo, aman dhali ibabam bam mo, ki um mini mish ’ko mo e mony’cesh gi Pan Jaasaan mo haala ris ’kwani kun ta imanhil ḵa’bal mo tani uni ita thus ki thus e jis/e gi ’Kwani Masir mo be.

47

1 Wakana Yuusup̱ yaki bway gu’b mo dhali ṯorka P̱irawn gwo mo ki: Ababam pem dhali ikam pem nyaḵka ma’diny ḵa’bal buni dhala dhana ŋul’kup̱ bip̱ dhali aris to kun tagina uni mo tani uni ip̱u’dkin mo ’peni Paŋ Kanaan mo dhali uni shwane/ ’kokin e Pan Jaasaan mo. 2 Dhali ’peni bwaman ikam piti mo tani a’di bu’thki ’kwani imudhe’d mo dhali ṯorki uniya P̱irawn i e mo. 3 P̱irawn oki ikam piti gwo mo ki: Miin tom bum ta’da tinta mo? Dhali uni thoḵkina P̱irawn gwo mo ki: C̱iŋkinam pini uni ita imanhil ḵa’bal mo me’d ibabam bam mo. 4 Uni okina P̱irawn gwo mo ki: Aman p̱u’dkina mo mmo’ko ki ’ko ma c̱a/ e mony’cesh yan mo haali/ ashon dhii/i’da kamu/ yisa di’d imun kun mina c̱iŋkinam pini ic̱iya ma’diny ḵa’bal mo haali/ ṯe/ si’da/ a’di ishilki ’kwani is mo e Paŋ Kanaan mo. Dhali shwane/, aman ’thona /e mo, ki /e mini dhal c̱iŋkinam pini bway mo mmo’ko e Pan Jaasaan mo. 5 Dhali yan’ko’da P̱irawn ki owa Yuusup̱ gwo mo ki: Ababam pini dhali ikam pini uni p̱u’dkini /e itan mo be. 6 Bampa/ Masir uni ’koni bwambori /e m’baar mo. Thumi ababam pini dhali ikan moŋ’ko mo e mony’cesha ’borga/ mo dhali dhalki uni ’kon mo e Pan Jaasaan mo. Dhali waḵki/ /e mishi wathi/ jin ’bora she/ ’peni bwaman uni mo tani dhuyi uni mmota imanhil to/em pem mo.

7 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ ki susa Yakuub jin ta’da babam piti mo dhali kar a’di ibwambor ma P̱irawn mo dhala Yakuub ’borki’da P̱irawn mii mo be. 8 Dhala P̱irawn oki’da Yakuub gwo mo ki: Atee gi yil gi mondiki/em pini uni ’kokin ekata mo? 9 Dhala Yakuub thoḵki’da P̱irawn gwo mo ki: Atee gi yila c̱a/ pem mo tani uni ’koni iss ’kwanimpa ipe’de/ i’ce’dka ’kume’da p̱o/ mo. Dhala tee gi yil gi mondiki/em pem mo tani uni tana hony/e mo dhali kun p̱u’da tonthus ap̱o/ aha/ mo dhali uni yisa i’thona/ ’tho/ ki me’d goma tee gi yil gi moŋ’koki/e gi ibabam pem ka atee kun iikina uni iinyc̱a/ mo. 10 Dhala Yakuub ’borki’da P̱irawn mii mo dhali ya ka pije/ ’peni buŋ’kus ma P̱irawn mo be. 11 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ thumki’da babam piti dhali ikam moŋ’ko mo dhali c̱iki uni mo mmota jim buni e bampa/ Masir mo e mony’cesh jin ’bora’bor mo e bampa/ Ra/amsiis mo me’d gwo jin ḵankin ma P̱irawn mo be. 12 Dhala Yuusup̱ thip̱ki’da babam piti mo dhali ikam piti mo dhali aris ’kwani ’baar mo kun ta kuŋ gu’b gi com mo ki tonṯe/ mo isi ki mii jin mina uni mii ta gi a’di mo be.

13 Dhali tonṯe/ p̱iyi’d eya ris bampa/ ’baar mo haali/ ṯe/ a’di ishilki ’kwani is mo wakan bampa/ Masir dhali bampa/ Kanaan uni shi/ki is mo gom gwon ṯe/ mo be. 14 Dhala Yuusup̱ tulki’da risa guurush is mo uni kun gamkunu mo e bampa/ Masir dhali ’peni Paŋ Kanaan gom pos jin yolkina ’kwani mo. Dhala Yuusup̱ ḵalki’da guurush e gu’b ma P̱irawn mo. 15 Dhali ka guurush ’baarki’d mo e bampa/ Masir mo dhali e bampa/ Kanaan mo tani aris ’Kwani Masir uni p̱u’dkina Yuusup̱ mo dhali o a’di gwo mo ki: C̱iyi aman tonṯe/ mo ma. To jin ta’da tinta imina amani wu mo ibwambori jis/em pini kan mo? Haali/ aguurush bam a’di ’baarki’d mo be. 16 Dhala Yuusup̱ thoḵki uni gwo mo ki: C̱iyaa/ to/em bum mo dhali aha/ mina c̱i um tonṯe/ mo mmowan a’di e ki to/em bum mo waḵka guurush bum ’baarki’d mo. 17 Wakan uni ḵalki to/em buni aYuusup̱ mo dhala Yuusup̱ c̱iki uni tonṯe/ mo mmowan a’di e ki to/em buni kun tana ris, shumarum mo dhali ama’diny ḵa’bal mo dhala ŋul’kup̱ bip̱ dhali aris kuman thuluny mo dhali a’di thip̱ki uni ki tonṯe/ mo mmowan a’di e ki to/em buni kun tana uni ki yil c̱aan mo. 18 Dhali ki yil c̱aan ’baarki’d mo tani uni p̱u’dkini a’di ki yil jiŋ ’ko’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Aman yisa mina ba’k gwo ’peni tap̱am bam ka guurush bam i’baarki’d mo dhali arisa ŋul’kup̱ to/e uni ta to gi tap̱am bam mo, toŋ kamu/ yisa boc̱ki’da e jis/e gi tap̱am bam mo hili jasi buŋgwar is bam dhali mony’cesh bam mo be. 19 To jin ta’da tinta i mina amani wu e bwambori jis/em pini mo, aman dhali mony’cesh bam mo? Yoli aman mo dhali mony’cesh bam ki tonṯe/ mo dhali aman nyaḵki mony’cesh bam imina ta c̱iŋkina/ ma P̱irawn kun yolu mo, dhali c̱iyi aman emena ḵa’bany to mo ki aman mina ’ko ki e mo dhali ’koki wu mo dhali mony’cesh si’da/ midi diki ta bwam ma’du/ mo.

20 Wakana Yuusup̱ yolki bampa/ Masiri ’baar mo goma P̱irawn mo haala ris ’Kwani Masir yolkina ris buntom buni mo haali/ ṯe/ a’di ishilki’da shil ki she/ ap̱o/ uni ki ’bi’th mo. Dhali mony’ceshi ’baar mo tani uni ta kuma P̱irawn gana/ mo be. 21 Dhali gom ’kwani mo tani a’di dhuki uni mmota c̱iŋkina/ kun yolu mo ’peni yoḵkam Pa Masir itor karash ntagi ’bana kamu/ mo. 22 Jasi mony’cesh ’kwani kun ta igasiis mo tani a’di dina a’di ki yol mo haali/ igasiis uni ita gi to kun ḵalkina uni ki me’d ’pena P̱irawn mo dhali ’ko ki e mo ’peni to gwansan kun ḵalkina uni ki me’d mo kun c̱ikin ma P̱irawn uni mo. Gom gwo gi wakan mo tani uni ’koki yol mony’cesh buni mo be. 23 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ oki ’kwani gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ ’pena tee yansan mo tani aha/ yolkina um mo dhali mony’cesh bum goma P̱irawn mo. Shwane/ emena ḵa’bany annihe/ gom um mo dhali um mini si uni e mony’cesh mo. 24 Dhali e bwam mondhe’d mo tani um mini c̱ika P̱irawn ’ban ’de/ ’peni uni kun ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo dhali ’ban kun ’kon ma p̱o/i doŋon mo ’peni ap̱o/ ma kamu/ mudhe’d mo tani uni imini ta jim bum mo jin midi ta emena ḵa’bany to gom bunto mo dhali me’d tonṯe/ gom is bum mo dhali goma ris kuŋ gu’b bum mo dhali gom tonṯe/ gom ushi uc̱im bum mo. 25 Dhali uni oki a’di gwo mo ki: /E taki mondiki/em bam is is ki me’d mo. Dhalki gwo yan ’bor tap̱am bam bwa mo ki aman mina ta c̱iŋkina/ ma P̱irawn kun yolu mo. 26 Wakana Yuusup̱ a’di karki a’di mmota gwoŋḵan jin bahu mo isi gom gwo gi bampa/ Masir mo dhali a’di ’dishki’d ’pena cim c̱aan ntagi shwanesan mo ka P̱irawn midi bu’th ’ban ’de/ ’peni uni to kun ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo. Mony’cesh gi igasiis uni ’cena ’koki ta ku ma P̱irawn mo be.

27 Wakana Israyiil a’di ic̱a’bki’d mo e Pa Masir mo e mony’cesh gi Pan Jaasaan mo dhali uni gamki miiya du is e a’di mo, dhali dho’thki maman mo dhali mara/ amar is ki nyanye/ mo. 28 Dhala Yakuub c̱a’bki’d e bampa/ Masir ki yili ’kume’d i’ce’dka pesu/ ap̱o/ mo. A’di ita’da tee ma Yakuub gi wakan mo dhali yil gi mondiki/em piti ’koni iss ’kwanimpa ipesu/ i’ce’dka pesu/ ap̱o/ mo.

29 Dhali ki mo ’dishkina ’twa/ mo ka Israyiil midi mii wu mo tani a’di yuḵki ya/m piti ka Yuusup̱ mo dhali o a’di gwo mo ki: Waḵki/ aha/ shwane/ mina gam mii ma ’the ’peni jis/em pini mo tani kari me’d pini awum pem mo dhali oyi gwo is mo mmota ga dum paŋ gana/ dhali tayi wathiŋ gana/ gom aha/ mo. Dhalku/ /e ki kanaa/ e bampa/ Masir mo. 30 Dhalki aha/ yana ish nyaḵki ibabam pem mo. Ḵali aha/ ka pije/ ’peni bampa/ Masir mo dhali kani aha/ e mom buni jin kana uniya kan mo. A’di thoḵki gwo mo ki: Aha/ mina mii a’di me’d jin okina /e mo. 31 Dhali a’di oki gwo mo ki: Thuli /e gwo me’da p̱o/ gom aha/ mo. Dhali a’di ithulki gwo me’da p̱o/ gom a’di mo. Dhala Israyiil a’di c̱a’bki’d ki goŋgo/ ki is piti mo ap̱o/ ’kup̱a cim piti mo be.

48

1 ’Ko’di mii yan mo tani aYuusup̱ a’di ṯorkunu gwo mo ki: Hili mo mo ma, ababam pini a’di ’ba’thki’d mo. Wakan a’di suski iya/m piti isu/ mo iManassa dhala Ep̱rayim mo. 2 Dhali a’di ṯorkunuwa Yakuub mo ki: Ya/m pini ka Yuusup̱ a’di p̱u’dki’di /e mo, dhali yan’ko’da Yakuub iriny is piti mo mmogam mom’bi’th mo dhali c̱a’bki mis mo ap̱owa ci mo. 3 Dhala Yakuub oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ a’di piki aha/ i is mo e Pan Luus mo e bampa/ Kanaan mo dhali a’di ’borki aha/ mii mo be. 4 Dhali a’di o aha/ gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ mina kar /e mo mmodho’th maman kagahara mo dhali aha/ mina mar /e amar is mo dhali aha/ mina kar /e mo mmota adhana ŋul’kup̱ ’kwani mo dhali aha/ mina c̱i bampa/ yan ki emen pini mo i’ko’di /e mo mmota mom buni jin mina uni ibu’th ki sule/ sule/ mo. 5 Dhali shwane/ iya/m pini isu/ gwansan uni kun dho’thkunu /e mo e bampa/ Masir mo nṯwa/a/ ki aha/ dinaki p̱u’di /e e Pa Masir mo tani uni ta kum pem mo Ep̱rayim dhala Manassa uni imini ta kum pem mo me’d jin tan ma Ra/ubiin dhala Shim/uun kum pem mo. 6 Dhali uni kun minu c̱is ki /e ’ko’di uni mo tani uni a’di imini ta kum pini mo. Uni minu yuḵ gway gi ikam buni mo e mal buni mo. 7 Haali/ me’d jin p̱u’dkika/ mo ’peni Pam P̱addaan mo tani aRahiil ki bwan diṯi’d pem mo tani a’di wukaa/ mo e Paŋ Kanaan mo e bway jin iiyina ana mo ki ŋaṯgin si’dasi’d naskina/ mo mmo’taki ii bway Pan Ap̱raatah mo dhali aha/ kankina ayim imun mo e bway tur gi Pan Ap̱raatah mo (a’di jin ta Pam Beeṯlaham mo).

8 Ka Israyiil p̱arki iya/ ma Yuusup̱ e mo kun ’koni su/ mo tani a’di oki gwo mo ki: Ija anni’dan mo? 9 Yuusup̱ oki com gwo mo ki: Uni ta iya/m pem mo uni kun c̱ikin ma Arumgimis aha/ imahan mo. Dhali a’di oki gwo mo ki: Susi uni i aha/ mo ma, aha/ ’thona /e mo, ki aha/ mina ’bor uni mii mo. 10 Dhali e ma Israyiil a’di dhuruma/ dhurum mo goma dhan piti mo, wakan a’di imolkina a’di mmop̱ar e ki ’bore/ mo. Wakana Yuusup̱ suski uni mmo’dish a’di is mo dhali a’di ki p̱i uni ’twa/ mo dhali dhu uni mmota isa kony mo. 11 Dhala Israyiil oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Aha/ dara ki gwo ibwa mo me’dyin mo mmo’taki p̱ar jis/em pini e mo dhali hili mo mo ma, Arumgimis ki dhal aha/ bway mo mmop̱ar uc̱im pini e mo si’da/ mo. 12 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ shorki uni is mo ’peni ’kup̱a’dup̱un piti mo dhali a’di goŋki is piti mo dhali kar jis/em piti ka ’cesh mo. 13 Dhali aYuusup̱ bu’thki uni isu/ mo, Ep̱rayim ki me’da bim poros piti mo ’kup̱ki me’da biny cam ma Israyiil mo, dhala Manassa ki me’da biny cam piti mo ’kup̱ki me’da bim poros ma Israyiil mo dhali suski uni mmo’dish a’di is mo. 14 Dhala Israyiil he’thki me’da bim poros piti mo dhali ’thi a’di i’kup̱ ma Ep̱rayim a’di jin gwa’da’d mo dhali me’da biny cam piti di’di ’kup̱ ma Manassa mo mmo/aḵ abi e mo haala Manassa a’di ta’da bwanyara/ mo. 15 Dhali a’di ’borki’da Yuusup̱ mii mo dhali o gwo mo ki:

Arumgimis a’di jin iikina ibabam pem ka Ibrahiim dhala Is/hak mo

dhali Arumgimis jin shuki aha/ bway eya ris mondiki/em pem mo ntagi shwanesan mo,

16 aman’doyu gwo a’di jin wanki aha/ ’ba/ mo ’pena ris tonthus mo, ’bori uc̱i mii mo.

Dhali e uni mo tani dhalki gway pem lu/ki’d mo dhali gway gi ibabam pem ka Ibrahiim dhala Is/hak mo.

Dhali dhalki uni can mo mmota dhana buhany ’kwani mo e bwaman mony’cesh mo.

17 Ka Yuusup̱ p̱arki com e mmokar me’da bim poros piti i’kup̱a Ep̱rayim mo tani a’di ishi/ki a’di bwa mo, dhali a’di ki bu’th com ime’d mo dhali shor a’di me’d piti mo ’peni ’kup̱ ma Ep̱rayim mo mmokar a’di i ’kup̱ ma Manassa mo be. 18 Dhala Yuusup̱ ki o com gwo mo ki: Yisa ababam pem haali/ a’di yansan ita’da bwanyara/ mo. Kari me’da bim poros pini i’kup̱ piti mo. 19 Hili ababam piti a’di i/ushki’d mo dhali o gwo mo ki: Aha/ misha mo ya/m pem mo, aha/ misha mo. A’di si’da/ midi war ki ’kwani mo dhali a’di si’da/ midi caaca mo. Bahili ara kam jin gwa’dagwa’d a’di imidi caaca kagahara mo mmobol a’di e mo dhali emen piti midi ta abuhany kal ’kwaniny’cesh ka ris mo. 20 Wakan a’di ’borki uni mii ka cim c̱aan mo dhali o gwo mo ki:

Ki um mo tani Israyiil a’di imini bah mom’bor mii mo mmo/o gwo mo ki:

Arumgimis midi kar /e me’da Ep̱rayim mo dhali me’da Manassa mo.

Dhali wakan a’di karki’da Ep̱rayim nṯwa/a/ ka Manassa mo be. 21 Dhali yan’ko’da Israyiil oki’da Yuusup̱ gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ ’dishkina ’twa/ mmowu mo, hili Arumgimis midi nyaḵ di ki /e mo dhali a’di midi susi /e bway pa ka nyaŋ’ko’d e mony’cesh gi ibabam pini mo. 22 Ba aha/ c̱ikina /e tony caaga/ mmobol ikan e mo a’di jin ta ’ban ’de/ ka wosha turga/ mo a’di jin bu’thka/ ’peni me’d gi ’Kwani Amuur ki gandala turgam pem mo dhali ki bwam pem mo be.

49

1 Dhali yan’ko’da Yakuub yuḵki iya/m piti mo dhali o gwo mo ki: Tuli um is bumi monṯal ’de/ mo ki aha/ mina ṯor um to kun mini mii ṯaka p̱o/ um yilin tiya kun mini iiyu/ mo.

2 Tuli is mo dhali ciḵ gwo mo, ayy um iya/ ma Yakuub mo

dhali ciḵi gwo ma Israyiil jin ta’da babam bum mo.

3 Ra/ubiin /e tana bwanyaram pem mo,

’peni mo ma dem dem pem mo dhali ’peni maman pem kun ṯwa/a/ gi mom’bi’th is mo

dhala liṯgan pem mo e monyca mo dhala liṯgan e mom’bi’th mo.

4 /E jin gwakalki mii mo me’d yi’de/ mo tani /e mini gam mo jin mina /e idiya liṯgan yisa,

haali/ /e sekim ka ci gi cim mo

dhali shi/ a’di is mo dhali /e yakin ki mis mo eya ci ma nyaŋa’b pem mo.

5 Shim/uun dhala Lawi uni kun ta ikam mo.

To gi mo/as gom mo ma bujur mo tani uni ita gandala turgam buni mo.

6 Ayy aḵashiram pem midi diki ya ’kup̱ ki mo ma tul is buni mo.

Ayy shi/in pem midi diki gam dhana ŋul’kup̱ ’kwanim buni is mo.

Goma nyor buni mo tani uni ’koshki ’kwani mo

dhali mmocana uni bwa en’dap̱ buni mo tani uni ki ’ciṯẖa morbip̱ buni dugu’b gi ’kup̱a’dup̱un buni mo be.

7 Monyjee midi di goma nyor buni mo haali/ a’di c̱ithirac̱ithir mo,

dhali anyor buni mo tani a’di si’da/ ita ji maṯ mo.

Aha/ mina ḵwa/ uni bwa mo e bwaman ma Yakuub mo

dhali c̱eker uni bwa mo e bwaman ma Israyiil mo.

8 Yahuuda, ikam pini uni imini maŋ /e mo

dhali me’d pini midi di eya aris ’ba/ gi ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e mo.

Iya/ gi cim uni imini goŋ is ka ’cesh ibwambori /e mo.

9 Yahuuda a’di ita adhop̱ dhuru’c mo.

’Peni mo jin dheru to bwa ka gwap̱i/ mo, ayy ya/m pem, /e yaki bway mis mo.

A’di wup̱ki’da ’cesh mo dhali a’di ishki’d ki bara’th me’da dhop̱ mo

dhali me’d kumana dhop̱ mo. Aja a’di iro’dki mii mo mmomer a’di e mo?

10 Cwa ma maliḵ midi diki p̱i mo ’peni Yahuuda ki sule/ mo

walla cwa gi amanjinuwa ji ’peni bwaman sho’k piti mo

ntagi a’di midi p̱u’dku/ e a’dim piti jin cila a’di mo,

dhali e a’di mo mo jin hanu gwo e ki ’kwani midi mii di mo.

11 A’di deḵki ari thuluny dhuru’c piti ki cwalmana mura’th mo

dhali ari dhuru’c thuluny piti cwalmana mura’th jin kwanykunu mo gom ’boro’d piti mo tani,

a’di wuski burrinyem piti ki yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo

dhali burrinye/ ma p̱om piti eya basa mura’th mo.

12 Em piti midi c̱a’bki dhir dhir gom yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo

dhali she/ piti midi tagi kush goma ko mo be.

13 Sabuluun a’di imidi c̱a’b e yana gap̱ gi bwam ma al mo,

a’di imidi war ki mo kun min ma risa ḵur yi’de/ ikoḵ ’kup̱i nycine/ mo,

dhali bwayam piti midi ya ntagi Pan Sidun mo.

14 Yassaakar a’di imidi ’bitha’bi’th me’d thuluny mo

mmothum ’kup̱ ka luŋgu’b mo e bwaman ma ma’diny ḵa’bal mo.

15 A’di p̱arki mo jin sinu is e mo, ki a’di ’bora’bor mo

dhali bampa/ ki a’di ta gi jin ’boru bwa mo.

Wakan a’di igoŋkina a’di ’kup̱a bim piti ka ’cesh mo dhali ḵala/ ḵal mo

dhali a’di warki’d ki c̱iŋkina/ jin yolu mo jin miinu ki ’bi’th goma ṯu’c mo.

16 Daan a’di imidi ta amandwall ’kwanim piti gwo mo,

me’d a’din ’de/ e bwaman ma waḵ gi ’Kwani ma Israyiil mo.

17 Daan a’di imina e i wa ki tasha/ jin ishki’d e shemen bway mo

a’di jin ta tashan ’thi/ jin ishki’d e bway tur jin iinu mo mmowo’c shumarum ’pena ṯiŋkilam piti mo

wakan ka manmer a’di ap̱o/ mo tani a’di imidi biṯ ki tar mo be.

18 Aha/ c̱orkina mowoṯẖ pini mo ayy Tap̱a.

19 Iman’ceya/ ’ce ki buw buw mini ’ceya Jaadi is mo,

hili a’di imidi ’ce uni ki is eya panyjap̱am buni mo.

20 Tonṯe/ jin min ma Ashiir ishwa mo tani uni mini ṯawusaṯawus mo

dhali a’di midi dho’th ton ṯawusga/ ma maliḵ mo.

21 Nap̱taali a’di imina e wa ka yuul jin dhalkunu me’d ki ’kus mo

jin dho’thki ushana ’borga/ mo.

22 Yuusup̱ a’di imidi ta abinycwa jin midi dho’th maman mo

abinycwa jin midi dho’th maman monyjoc̱o/ mo.

Abinycwam piti mini so wup̱uni ’kup̱ agangara/ ma goŋ bampa/ mo.

23 ’Kwani kun mishina bwa shin kun c̱ithirac̱ithir mo tani iwup̱kina p̱o/ a’di mo

dhali shin a’di mo dhali ’cwar a’di ki ŋara’d ŋara’d mmobur a’di adu mo.

24 Baṯẖtho/ abwam piti ṯikir di mo mmo’konu ki joc̱ a’di mo,

dhali abim piti dhunu ki mo jin mishu mii mo

ki me’d gi a’din ’de/ jin Eḵa/ Eḵ mo a’di jin ta jima Yakuub mo

(ki gway ma Manhil Ḵa’bal mo jin ta Wosh ma Israyiil mo.)

25 Ka Arumgimis ma babam pini mo a’di jin midi woṯẖ /e mo,

a’di jin ta’da Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo a’di jin midi ’bor /e mii mo

ka ris mom’bor mii gi momis kun ’koni buŋ’kup̱ mo,

dhali aris mom’bor mii kun ’kon e moŋ’kulga/ mo kun p̱arashap̱arash e bwaŋ’kwariny mony’cesh mo

dhali aris mom’bor mii ’pena risa bor kun c̱ina ko mmop̱i mo

dhali aris bwama dho’th mo.

26 Mom’bor mii ma babam pini mo

uni ita mo ma dem dem jin ’ce’dki gwayu/ ma ris mom’bor mii ma ris wosha turga/ kun ’konu ki sule/ sule/ mo

dhali maman gi wosha turga/ kun ’konu ki sule/ sule/ mo.

Dhalki uni ’kon mo e ’kup̱a Yuusup̱ mo

dhali eya mur ’ko’d em piti mo a’di jin karkunu ki she/ ’peni ikam piti mo.

27 Benyamiin a’di ita awuu jin pitili to ki she/ mo,

e mon’thamo/ mo tani a’di midi la shwa ’kwani ki ’ci’d’da/ mo

dhali mom’pimpili/ mo a’di ki pwaḵ to bwa mo uni kun dilina a’di ’kwani mo.

28 Uni gwansani ’baar mo tani uni itana waḵ ma Israyiil kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali gwo jin ṯorkin ma babam buni uni anann mo me’d jin ’borkina a’di uni mii mo mmo’bor uni mii ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, mom’bor mii kun ha me’d mo gom a’di mo. 29 Dhali yan’ko’d a’di ḵanki uni gwo mo dhali o uni gwo mo ki: Aha/ minu mii ’tuma bi is imonṯal ’de/ nyaḵki ’kwanim pem mo. Kanaa/ nyaḵki ibabam pem mo e jurum wosh gi mombunto Ip̱ruun mo, jin ta Wathi/ Hiṯẖṯẖa mo. 30 E jurum wosh gi mombunto ma Maḵp̱iilah jin diki’d ki mom’pesho’k gi Pa Mamra mo e bampa/ gi Paŋ Kanaan mo a’di jin yolkin ma Ibrahiim ’peni bwam bunto ma Ip̱ruun jin ta ’Kwani Hiṯẖṯẖa mo e mo jin mina a’di imii ta mo gom mo jin kanuwa kan mo. 31 E mo yan mo tani a’di ikankina uniya Ibrahiim nycine/ mo dhala Saarah jin ta ash mo, dhali imun si’da/ mo tani a’di kankina uniya Is/hak dhala Rip̱ka jin ta ash mo dhali imun si’da/ mo tani a’di ikankika/ aLe/ah mo. 32 Bwam bunto dhali jurum wosh gwansan mo tani a’di iyolkunu ’peni ’Kwani Hiṯẖṯẖa mo. 33 Ka Yakuub ’baarki gwo jin ḵankina a’di ya/m piti mo tani a’di dhuki sho’k piti eya ci mo dhali a’di c̱iki shi/in piti jiŋ ’ko’d mo dhali a’di tulkunuwa abi is nyaḵki ’kwanim piti mo be.

50

1 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ biṯki’di ’ba/i com mo dhali ko eya p̱o/i a’di mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo be. 2 Dhala Yuusup̱ ḵanki’da ris c̱iŋkinam piti gwo mo ka ris uni kun tana hakiim mini lol com bwa mo a’di idina a’di ki bul mo. Wakana risa hakiim uni lulkina Israyiil bwa mo be. 3 Acimi iss ’kwanimpa su/ a’di i’theḵkunu gwo mo gom a’di mo, haali/ acim tana ris wakan kun ’theḵkunu gwo mo mmolol bwa mo. Dhali ’Kwani Masir uni gwokin gom a’di ka cim iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka ’kume’d mo.

4 Dhali ka tee jin gwokunu gom a’di ’baarki’d mo tani aYuusup̱ ṯorki’da ṯor ki kuŋ gu’b ma P̱irawni ’baar mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ aha/ mina gam mii ma ’the e jis/em pini shwane/ mo tani, oyi gwo mo, aha/ ’thona /e mo, e bwany’ce ma P̱irawn mo mmo/o ki: 5 Ababam pem kar aha/ mmothul gwo me’da p̱o/ mo mmo/o ki: Ki aha/ mura ’twa/ i’dish i mmomuri wu mo tani e jis wosh jwam pem jin ’kulkika/ mo e Paŋ Kanaan mo tani a’di iminu kan aha/ imun mo. Dhali shwane/ gom gwo gi wakan mo tani dhalki aha/ yana ka gagamis mo, aha/ ’thona /e mo, dhali kana babam pem mo dhali yan’ko’d aha/ ki doḵu/ mo. 6 Dhala P̱irawn thoḵki gwo mo ki: Yaku/ ka gagamis mo dhali kani cim mo me’d jin karkina a’di /e mmothul gwo me’da p̱o/ mo. 7 Wakana Yuusup̱ yaki’d ka gagamis mo mmokana babam piti mo dhali nyaḵki a’di mo tani c̱iŋkina/ tana ris kun baṯẖki a’di mo ’peni ku ma P̱irawn mo dhali aris ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ’peni ku ki gu’b piti mo dhali aris ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi bampa/ Masiri ’baar mo. 8 Dhali isi kan aris kuŋ gu’b ma Yuusup̱i ’baar mo ikam piti dhali aris kuŋ gu’b gi com mo hili jasi ushi uc̱im buni a’di idhalkunu mo dhali ama’diny ḵa’bal buni mo dhali adhana ŋul’kup̱ bip̱ buni mo uni a’di idhalkunu mo e Pan Jaasaan mo. 9 Dhali aris ’kwani kun merkina arabiya kun dira shumarum mo tani uni inyaḵki ii ka gagamis nyaḵki a’di mo dhali aris ’kwani kun mer shumaruma p̱o/ mo a’di ta dhana buhany wathimpa jin seki’d jin caaca kagahara mo be. 10 Ki uni p̱u’dkin mo e ja’dam pos gi Pan Athaad mo a’di jin diki’d e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo tani uni ḵumki ko mo imun mo gom dhan bwan diṯi’d kagahara mo e kony jwa jin gwokina uni mmo/up̱ e ki jabu’th mo dhali a’di karki mo jin gwonu ki kony jwa gom com ka cima pesu/ mo. 11 Ki ’kwani kun cila mony’cesh yan mo tani uni gun ta ’Kwaniŋ Kanaan mo p̱arki kony jwa jin gwokunu mo e ja’dam pos gi Pan Athaad mo tani uni oki gwo mo ki: Kony jwa yansan jin gwokunu mo tani a’di ita a’di jin jwakaṯki’da du mo gom ’Kwani Masir mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di iyuḵkunu mo yan gway ka Aabilmisrayim mo. A’di jin diki’d e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo be. 12 To jin miina iya/m piti gom a’di a’dan mo me’d jin ḵankina a’di uni gwo mo. 13 Haali/ iya/m piti ḵalki a’di mo e mony’cesh gi Paŋ Kanaan mo dhali kan a’di mo e bwam bunto ma Maḵp̱iilah mo a’di jin di’d ’kup̱ki mom’pesho’k gi Pa Mamra mo a’di jin yolkin ma Ibrahiim ’pena Ip̱ruun jin ta wathi/ Hiṯẖṯẖa mo mmokar a’di ki mo jin minu kana kani cine/ mo. 14 ’Ko’di a’di kanki’da babam piti mo tani, aYuusup̱ doḵki bway Pa Masir mo nyaḵki ikam piti mo dhali aris ’kwani ’baar mo kun nyaḵki ii ki a’di ka gagamis mo mmokana babam piti mo be.

15 Ki ikam ma Yuusup̱ p̱arki mo e mo ka babam buni a’di iwuki’d mo tani uni oki gwo mo ki: Wariba/ aYuusup̱ midi shi/ ana i e mo dhali ri/ ana mo goma ris tonthus kun miikina ana a’di ap̱o/ me’d yin mo. 16 Gom gwo gi wakan mo tani uni hashki gwo aYuusup̱ mo dhali o gwo mo ki: Ababam pini a’di iḵanki gwo yansan nṯwa/a/ ki a’di diki wu mo ki: 17 Oya Yuusup̱ gwo mo ki: Gwami agwam mo ma, aha/ ’thona /e mo, gwondhaŋ gi ikam pini mo dhali miinthus buni mo haali/ uni miiki /e tonthusa p̱o/ mo. Dhali shwane/ am ’thona /e ki /e mini gwama/ gwam mo gom gwondhaŋ gi c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo jin ta’da Arumgimis ma babam pini mo. Yuusup̱ a’di gwoki’d mo me’d jin ṯorkina uni aṯor ki a’di mo. 18 Dhali ikam piti p̱u’dkin mo dhali ṯaka ’ceshi bwambori a’di mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma, aman tana c̱iŋkinam pini mo. 19 Hila Yuusup̱ oki uni gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma haali/ a/aha/ be dina e embul ma Arumgimis mowa? 20 Haali/ me’d um mo, kagush tani um kar to ap̱o/ aha/ ki ’pemen thus mo hili Arumgimis a’di ikarki a’di ki ’pemen jim ’boro’d mo mmowaski mii yan mo ki ’kwani ka ris ris minu dhu ki e mo, me’d jin ’kokina uni ki e shwanesan mo. 21 Dhalku/ is ki ḵo/ wakan mo, aha/ mina thip̱ um mo dhali ushi uc̱im bum mo. Wakan a’di rokomki uni ki gwo mo dhali malas uni mo.

22 Wakan Yuusup̱ a’di c̱a’bki’d mo e bampa/ Masir a’di nyaḵki ’kwani gi gu’b gi com mo. Dhala Yuusup̱ a’di c̱a’bki’d ki e mo ki yil iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka ’kume’da p̱o/ mo. 23 Dhala Yuusup̱ p̱arki uc̱i ma Ep̱rayim e mo kun ’kon ma aṯa/i kwara mo dhali uc̱i ma Maakiir si’da/ mo a’di jin ta ya/ ma Manassa mo uni dho’thkunu mo e ’kup̱a’dup̱un ma Yuusup̱ mo. 24 Dhala Yuusup̱ oki ikam piti gwo mo ki: Aha/ ’dishkina ’twa/ mmomuri wu mo hili Arumgimis a’di midi yayu/ mmobuṯi um mo dhali a’di midi susi um bway pa ka nyaŋ’ko’d mo ’peni bampa/ yansan e mony’cesh jin thulkina a’di a/Ibrahiim gwo me’da p̱o/ mo goma Is/hak dhala Yakuub mo be. 25 Dhali yan’ko’da Yuusup̱ bu’thki mo jin thulu gwo me’da p̱o/ mo e iya/ ma Israyiil mo mmo/o gwo mo ki: Arumgimis midi yayu/ mmobuṯi um mo dhali um mini ḵal asimam pem mo ’peni mahan mo. 26 Wakana Yuusup̱ a’di iwuki’d mo mmo’kokina yil a’di i/iss ’kwanimpa imudhe’d i’ce’dka ’kume’da p̱o/ mo, dhali uni lolki is piti mo dhali a’di karkunu mo e bwam ma ḵur jwa mo e bampa/ Masir mo be.

* 14:3 Al Wu

† 14:13 Ibraani jin ta ’pemen gwo jin onu mo ki: Jan ’de/ jin p̱u’dki’d ’peni bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Elp̱uraat mo.

* 17:5 ’pemen piti jin o’d ka ababa jin karu ki ca mo

† 17:5 ’pemen piti jin o’d ka baba goma waambuhany ’kwani mo

MMO/II KA PIJE/ MO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

Gwo ma Musa jin ’Kon ma P̱o/ i Su/: Mmo/ii ka Pije/ mo

1

’Kwani ma Israyiil Sere’ckunu ki Sho’k mo

1 Gwansan i ta gway gi iya/ ma Israyiil mo uni kun iikin bway Pam Masir mo nyaḵka Yakuub mo, aris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ’peni kuŋ gu’b piti mo be. 2 Ra/ubiin mo dhala Shim/uun dhala Lawi mo dhala Yahuuda/ mo be. 3 Yassaakar dhala Sabuluun dhala Benyamiin mo. 4 Daan dhala Nap̱taali dhala Jaad dhala Ashiir mo be. 5 Aris emen ma Yakuub i ’baar mo uni ’ko iss ’kwanimpa i kwara i’ce’dka ’kume’d mo. Dhala Yuusup̱ diki’di ṯwa/a/ e Pam Masir mo be. 6 Dhali yan’ko’d aYuusup̱ wuki’d mo dhala ris ikam piti mo dhala risa nyaḵum yil ki uc̱im buni mo be. 7 Hili emen ma Israyiil uni dho’thkin ka ris mo dhali markunu is kagahara mo. Dhali uni eḵkin mo ki nyanye/ dhali ’bi’thkina is ki ’bi’th mo. Gom kan mo tani Pam Masir ’tu’dkunu ki uni mo.

8 Dhali yan’ko’d amaliḵ thisa kamu/ bu’thki embul ma kamu/ dhamo/ mo i Pam Masir mo a’di jin diki misha Yuusup̱ mo be. 9 Dhali a’di ki o ’kwanim piti gwo mo ki: Ayy, ’kwani ma Israyiil uni tana ris ka ris mo dhali uni si’da/ ’bitha’bi’th mo mmobol ana e mo be. 10 Waḵki/ mo/as midi biṯa p̱o/i ana mo tani uni mini gam me’d ki ’kwani kun ta ’kup̱ ki ana mo dhali as ana mo dhali ye mo ’peni bampam bana mo be. Dhalki ana ṯikira ap̱o/ uni ki yuḵ yuḵ mo ki uni mini ’koki mar is mo.

11 Gom ’kup̱ gwo yan tani uni dhuki itap̱a ap̱o/ uni mo mmoṯa/ uni is jwa ka ṯu’c kun diṯadiṯ mo. Dhali uni nyaŋkina P̱irawn ’peŋkuman bampa/ ki jasi mondhu tom piti mo kun yuḵu gway ka Piṯuum dhala Ramasiis mo be. 12 Hili ki ’kwani ma Israyiil ’kokunu mo mmosirica p̱o/ ki sho’k mo ki nyanye/ mo tani uni si’da/ markunu is mo ki nyanye/ mo dhali mmohakara ’cesh ka bor mo. Wakan ’kwani Pam Masir uni ḵo/ ki is mo gom ’kwani ma Israyiil mo be. 13 Wakan uni dhuki ’kwani ma Israyiil mo mmomiiya ṯu’c ki c̱iŋkina/ ki mom’bi’th mo be. 14 Dhali uni si’da/ dhuki ’kwani ma Israyiil is mmo’ta’bula’ta’bul mo ka ṯu’c jin ’batha’ba’th mo mmo’thoḵa jeeŋ gu’b mo dhali eya risa ṯu’c kun ’kona e ki she/ ki she/ mo e bwam buntom buni mo. Eya risa ṯu’c buni gwansani ’baar mo tani c̱inu uni ki dar gi mo si/is mo be.

15 Dhali yan’ko’da maliḵ gi ’kwani Pam Masir ki o iShip̱ira uni ka Puu/a kun ta up̱ kun dho’th tiya Ibraniyiin gwo mo ki: 16 Waḵki/ um dho’th up̱ ’kwani Ibraniyiin mo dhali um ki p̱ar uni e eya p̱owa birish jin dhodhuwa dho’th ap̱o/ mo tani, ’koshi a’di jwa mo waḵki/ ta’da ’ciŋgwaṯẖ mo. Hili waḵki/ ta’da ’bomi mo tani dhalka yim di’d ki e mo. 17 Hili up̱ gwansan kun dhodhi tiya mo tani uni ḵo/kina Arumgimis mo. Dhali uni ’koki mii gwoŋḵan ma maliḵ gi Pam Masir jin ḵankina a’di uni mo. Hili uni dhal uc̱iŋgwaṯẖ mo mmo’ko ki e mo be. 18 Dhali amaliḵ gi Pam Masir a’di yuḵki up̱ gwansan mo dhali o uni gwo mo ki: Atinta miina um kan mo mmodhal uc̱iŋgwaṯẖ bway mo mmo’ko ki e kan mo?

19 Up̱ kun dhodhi tiya thoḵkina P̱irawn gwo mo ki: Haali/ up̱ gi ’Kwani Ibraniyiin yisa wa ki up̱ gi ’kwani Pam Masir yisa. Hili uni c̱a’b ki dem dem mo dhali uni la dho’th uc̱im buni nṯwa/a/ mo ki aman ’konaki p̱u’d naskina/ mo be.

20 Wakan Arumgimis miiki’d ki ’bore/ gom up̱ gun dho’thki tiya mo. Dhali ’kwani markunu is ki nyanye/ mo dhali uni c̱a’b ki dem dem e mom’bi’th buni mo be. 21 Dhali gom moŋḵo/ jin ḵo/kina up̱ Arumgimis mo tani a’di c̱iki uni uc̱im buni si’da/ mo be. 22 Dhali yan’ko’d mo tani aP̱irawn ḵanki’da ris ’kwanim piti gwo ’baar mo ki: Aris iya/ kun dho’thkunu gom ’kwani Ibraniyiin mo tani minu ṯa’kku/ mo e ḵumma/ yi’de/ mo, hili um mini dhalku/ ushi i’bwa/ i ’kon ki e mo be.

2

Mondho’th ma Musa

1 Dhali ki embul yan wathi/ ’peni ’Kwani Lawi masha’da ’bom ’pena waḵ piti mo. 2 Dhali a’bom bwaki’d mo dhali dho’th ya/ mo. Dhali ka yim p̱arki a’di e mo ka ’ci ’bora’bor mo tani ayim ki bag a’di mo ka ppee ’kup̱i kwara mo be. 3 Dhali ka yim mol a’di bag ki rash rash mo tani ayim ’kuc̱ki’da gup̱p̱a mo jin uḵkunu mo ’pena ’ci’d mo dhali rus a’di ka ’bi’c mo dhala sip̱ti/ mo, mmonon yi’de/ ki bway mo mmose bwa gup̱p̱a mo. Dhala yim ki kara ’ci nycine/ mo dhali karki a’di e bwam ma ’ci’d jin di’d i shemen ma gap̱ gi ḵumma/ yi’de/ mo be. 4 Dhali ’bwah ma ’ci doshki’d ari kaṯan mo mmop̱ar mo e mo ka ta a’di i midi p̱u’d e ara kam mo.

5 Dhali ’bwa/ ma P̱irawn p̱u’dki’d ka luŋgu’b mo mmo/up̱ yi’de/ mo e ḵumma/ yi’de/ mo. Dhali aris nyara/ gun mii a’di aṯu’c iikin e yan wor mo tani ayim mishki’da gup̱p̱a mo e bwam ma ’ci’d mo. Dhali ayim ki hash nyarany c̱iŋkinam piti mo mmo’cwam a’di mo be. 6 Dhali ka yim ḵa’dki a’di ’kup̱ mo tani ayim p̱arki ara ’ciŋgwaṯẖ e mo. Dhali ara ’ci di’d mmoko mo. Ayim hilki a’di ki e ma ’thime/ gi mo/en mo dhali o gwo mo ki: Yansan a’di i ta ara ’ci ’peni ’Kwani Ibraniyiin mo be.

7 Dhali yan’ko’d ’bwah ma ’ci yansan ki o ’bwa/ ma P̱irawn gwo mo ki: Miga/ ya mo dhali yuḵi /eya manthip̱a ’ci ’peni bwaman up̱ ’Kwani Ibraniyiin mo mmothip̱ ki /eya ’ci mo ’taa?

8 Dhali ’bwa/ ma P̱irawn ki o ari nyara/ gwo mo ki: Nye, yaku/ mo ma. Gom gwo gi wakan mo tani ari nyara/ yaki’d mo dhali yuḵi kum ma ’ci mo be. 9 Dhali ’bwa/ ma P̱irawn o’da yim gwo mo ki: ḵalka ’ci yansan mo dhali thip̱i a’di mo gom aha/ mo dhali aha/ mina c̱iki /e to jin miina /eya ṯu’c gom a’di mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’bom bu’thki’da ’ci mo dhali thip̱ a’di mo be. 10 Dhali a’ci caki’d mo dhala yim ki ḵalki a’di ’bwa/ ma P̱irawn mo dhali a’di warki’d ki ya/ ma yim mo. Dhali ayim ki yer a’di gway ka Musa* mo goma yim oki gwo mo ki: Haali/ aha/ ’cwamkina a’di ka pije/ mo ’peni yi’de/ mo be.

AMusa Guski Pa Midyaan mo

11 Ka Musa caki’d mo tani a’di yaki’d ka pije/ mo mmobuṯi ’kwanim pitiŋ gana/ mo dhali p̱ara ṯuca diṯga/ gi kwanim piti e mo. Dhali a’di p̱arki wathi/ Masir e mo mmo’koshkina a’di wathi/ Ibraniyiin mo a’di jin ta wathi/ ’peni ’kwanim piti mo be. 12 AMusa ki ’kar mo ki e mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da. Dhali a’di ki ’kosh wathi/ Masir jwa mo dhali bag a’di mo e bwam ma si’b mo be. 13 Ka cim jiŋ ’ko’d, a’di yaki’d ka pije/ i ’kwanim piti doḵ e mo dhali a’di ki mish ’kwani Ibraniyiin i su/ ḵalkin ki as c̱em buni mo. Dhali a’di ki o wathi/ jin dina mii i ’ba/ gwo mo ki: Atinta i dorkina /eya waḵ pini mo kan?

14 A’di thoḵki a’di gwo mo ki: Aja i kar /e ki tap̱a mo dhali ka mandwall aman gwo mo? A /e kulumki gwo i bwa mo mmoŋap̱i ’kosh aha/ jwa mo me’d jin ’koshkina /e wathi/ Pam Masir mo ’taa? Dhali yan’ko’d aMusa ḵo/ki is mo dhali kulumki gwo ’kup̱ mo ki to yansan ka jiŋ gana/ mishu mo be. 15 Yan’ko’da maliḵ ciḵki gwo yansan mo dhali ŋap̱a Musa ki minu ’kosh jwa mo. Hila Musa guski’d mo ’pena P̱irawn mo dhali a’di yaki’d mmoc̱a’b e Pam Midyaan mo be. Dhali ka cima kamu/ a’di c̱a’bki’da ’cesh e shemen jis yi’de/ mo. 16 Dhala gasiis gi Pam Midyaan taki’d gi i ’bwa/ i pesu/ mo dhali uni p̱u’dkin mo mmomush yi’de/ e mo jin c̱a’b ma Musa i shemen mo. Dhali uni ’tu’dkina ḵur ki yi’de/ mo goma ma’diny ḵa’bal dhali miya ma babam buni mo be. 17 Imanhil ḵa’bala tiya uni p̱u’dkin mo dhali ur uni mo. Hila Musa cuki mis mo dhali woṯẖki nyara/ dhali doḵi uni ka nyaŋ’ko’d mmowol ki uni to em buni yi’de/ mo be.

18 Ki nyara/ doḵkin eya babam buni ka Rau/iil mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: ’Pemen ta’da ta layina um p̱u’du/ gane/ ki jahanne/ kan mo?

19 Uni ki thoḵ gwo mo ki: Wathi/ Masir a’di i woṯẖki aman mo ’peni me’d gi imanhil ḵa’bal mo dhali a’di si’dayi ki mush ki aman yi’de/ mo dhali wolki to e mo be.

20 A’di oki i’bwa/ gwo mo ki: Mane a’di mane? Atinta i dhalina um wathi/ mo? Yuḵi a’di mo ma ki a’di midi shwa to nyaḵki ana mo.

21 Dhala Musa gamki gwo me’d mo mmoc̱a’b mo nyaḵki wathi/ yan mo. Dhali a’di c̱iki’da Musa ’bwa/ jin yuḵu gway ka Sap̱uura mmota ash mo be. 22 Ayim dho’thki a’di ya/ mo dhala Musa ki yer a’di gway piti ka Jirshuum† mo haali/ a’di oki gwo mo ki: Aha/ dina ka c̱is e pampaŋ kamu/ mo.

23 I’ko’di yil ka ris pekin mo tani amaliḵ gi ’kwani Pam Masir a’di wuki’d mo be. Dhali ’kwani ma Israyiil uni ’kon mmo/ohon mo e bwaŋ’kwariny miiny c̱iŋkinam buni mo dhali uni ḵumki cuuwa mo gom mowoṯẖ mo. Dhali kom buni e bwaŋ’kwariny miiny c̱iŋkina/ mo tani ciḵkin ma Arumgimis mo be. 24 Dhali Arumgimis ciḵki mo/ohon buni mo dhali a’di kakina gwo e mo jin gamkina a’di me’d ki mondeḵ nyaḵka Ibrahiim mo dhali nyaḵka Is/hak mo dhali nyaḵka Yakuub mo be. 25 Dhali Arumgimis mishki ’kwani ma Israyiil mo dhali a’di ta gi bwaŋ kulum ap̱o/ uni mo gom moŋ’kom buni jin shi/ashi/ kan mo be.

3

Arumgimis Yuḵki’da Musa mo

1 Dhala Musa ta’da amanhila ma’diny ḵa’bal ma mar piti ka Rau/iil mo jin ta’da gasiis gi Pa Midyaan mo. Dhala Musa urki’da ma’diny ḵa’bal piti dhali ’ciṯẖ bway mombwaasho mo dhali p̱u’di Wosh Sinaa/ jin ta wosh jin ḵogu mo be. 2 Dhali aman’doyu/ gwo gi TAP̱A piki a’di i is ka le’dan o’d e ari bwaman cwa mo. Dhala Musa p̱arki mo e dhali merki’d mo ki cwa shwakina o’d mo dhali a’di ’konu ki kup̱ ki sule/ mo be. 3 Dhali aMusa ki kulum gwo i bwa mo ki: Atinta dina o’d ki kup̱ ari bwaman cwa yan mo kan sa/? Aha/ mina shorki is mo dhali p̱ar dhan miimer yan e mo.

4 Ki TAP̱A p̱arki mo e ka Musa ya’d mmo’dish mo is mmop̱ar mo e mo tani Arumgimis yuḵki a’di ’peni ari bwaman cwa mo ki: Musa, Musa. Dhali a’di thoḵki gwo mo ki: Aha/ dina i se mo be.

5 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki o a’di gwo mo ki: Dhalku/ ki shor mmo’dish mo yan is mo. ’Cuḵa p̱p̱am pini ’peni sho’k mo ma haali/ mo yan jin dina /e i cine/ mo tani ta’da ’cesh jin ḵogu mo be. 6 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Aha/ tana Arumgimis gi ibabam pini jin ta’da Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/hak dhali Arumgimis ma Yakuub mo be. Dhali yan’ko’da Musa tiḵki jis em piti mo haali/ a’di ḵo/ki is mo mmohila Arumgimis mo be.

7 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki o a’di gwo mo ki: Aha/ misha isa nyor jin wo’cki ’kwanim pem mo uni kun ’kokin mo e Pam Masir mo. Dhali aha/ ciḵkina kom buni mo gom mii gi imanjiya ṯu’c buni kun ta ’Kwani Masir mo. Dhali aha/ misha moŋ’kosh is ka nyor buni mo be. 8 Dhali aha/ thulkina ka ’cesh mo mmo’cuḵ uni ’peni me’d gi ’Kwani Masir mo. Dhali aha/ mina sus uni mo ’peni pa c̱aan mo bway mo jin ’kosh jwa mo jin isha ris embul mo dhali jin ’bor ma ’cesh ki ’bor mo. A’di ta mo jin ’kona ’kwani Paŋ Kanaan mo dhali Pa Hiṯẖṯẖa mo dhali Pa Amuur mo dhali Pam P̱aaris mo dhali Pa Hayp̱a mo dhali Pa Yabuus mo be. 9 Dhali shwane/ aha/ ciḵkina ko gi ’kwani ma Israyiil mo dhali aha/ mishkina mo jin siriju asiri’c ki sho’k jin ’kokina ’Kwani Pam Masir mmosiri’c uni ap̱o/ ki sho’k mo be. 10 Dhali shwane/ yaku/ mo ma, aha/ mina hash /e aP̱irawn mo ki /e mini mish susu ’kwanim pem ka pije/ mo, uni kun ta ’kwani ma Israyiil mo ’peni Pam Masir mo be.

11 Hila Musa thoḵki’da Arumgimis gwo mo ki: Aha/ jana/ sa/ mina ’taki ya aP̱irawn dhali susi ’kwani ma Israyiil ka pije/ ’peni Pam Masir mo?

12 Arumgimis ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ mina nyaḵ di ki /e mo. Dhali ki /e mini dili ’kwani sho’k ka pije/ ’peni Pam Masir mo tani um mini mii mii mmotaḵ aha/ e ’kuwosh yan mo. Dhali mii yansan midi ta jamas mii mo gom /e mo ki aha/ tana a’di jin hashkina /e mo be.

13 Dhali yan’ko’d aMusa ki owa Arumgimis gwo mo ki: Waḵki/ aha/ mina p̱u’dku/ e ’kwani ma Israyiil mo dhali o uni gwo mo ki: Arumgimis gi ibabam bum a’di i hashki aha/ i um mo tani uni mini doṯ aha/ gwo mo ki: Gway piti yuḵu kaja mo? Atinta i miga/ thoḵ uni mo? 14 Arumgimis ki thoḵa Musa gwo mo ki: Aha/ Be I Tana Aha/ be. Dhali a’di ki o gwo mo ki: Oyi gwo yansan e ’kwani ma Israyiil ki: Aha/ jin Tana Aha/ mo tani i hashki aha/ i um mo.

15 Arumgimis si’da/ ki owa Musa gwo mo ki: Oyi gwo yansan mo ma e ’kwani ma Israyiil mo ki: Aha/ jin tana TAP̱A jin ta’da Arumgimis gi ibabam bum mo a’di jin ta’da Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/hak mo dhali Arumgimis ma Yakuub mo aha/ i hashkina /e i uni mo. Gway pem a’dansan ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. Gway yan a’di ta ’pemen jin min ma risa nyaḵum yili heri ’baar mo ka londhoṯẖ mo be.

16 Yaku/ mo dhali tuli jwahaŋ ’kwani ma Israyiil gun jina ji isi monṯal ’de/ mo dhali oyi uni gwo mo ki: TAP̱A jin ta’da Arumgimis gi ibabam bum mo a’di jin ta’da Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/hak mo dhali Arumgimis ma Yakuub mo a’di i piki aha/ i is mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ nyiṯẖkina um mo gom to kun miikunu um mo e Pam Masir mo be. 17 Dhali aha/ ona gwo is mo ki aha/ mina susi um ka pije/ mo ’peni mii jin woci um is she/ ’peni miiŋ ’kwani gi Pam Masir mo mmop̱u’d mo e Paŋ ḵanaan mo dhali Pa Hiṯẖṯẖa mo dhali Pan Amuur mo dhali Pam P̱aaris mo dhali Pa Hayp̱a mo dhali Pa Yabuus mo e mo jin ’bor ma ’cesh ki ’bor mo.

18 Dhali uni mini ciḵ ’twam pini mo dhali /e dhali gwany jwahaŋ ’kwani ma Israyiil um mini ii eya maliḵ gi ’kwani gi Pam Masir mo dhali o a’di gwo mo ki: TAP̱A jin ta’da Arumgimis gi ’kwani ma Ibraniyiin mo tani a’di buṯki’di aman mo. Dhali shwane/ aman doṯa /e ’twa/ mo ki /e mini dhal aman bway ki aman mina ii mo jin ḵala’da cimi kwara e mombwaasho mo ki aman mina ’ciṯẖ to e ’kus mmomiiya bas gom Tap̱a Arumgimis bam mo be. 19 Aha/ misha ka maliḵ gi Pam Masir midi diki dhal um bway mo hili isi ciki/ a’di minu gac̱ ki dhan me’d jin ’bitha’bi’th mo be. 20 Wakan aha/ mina he’th me’d pem mo dhali dor ’Kwani Masir mo ka ris miimer mo uni kun miga/ mii mo. Yan’ko’d mo tani a’di midi dhal um bway mo be.

21 Dhali aha/ mina raḵ ’kwani gwansan mmoc̱i um monyca mo. Dhali ki um mini ii mo tani um mini ’koki ii bwam me’d ’te/ mo be. 22 Up̱ ’Kwani Israyiil ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini ii gu’b gi ’Kwani Masir kun ’dish uni is mo dhali mini doṯ to ’peni uni mo dhali ’peni uni ilu/ gun ’koni gu’b buni mo. Dhali uni mini doṯ uni dhiriny ’dolkon kush mo dhali dhiriny ’dolkon gana/ mo dhali burrinye/ mo. Dhali um mini hi’thki iya/m bum burrinye/ i/is mo dhali i’bwa/m bum si’da/ mo. Dhali um beseene/ mini bu’th mal gi ’kwani Pam Masir ki mom’bi’th bum mo be.

4

Jamas Mii goma Musa mo

1 AMusa thoḵki gwo mo ki: Waḵki/ uni ’koki gam gwom pem is mo walla ciḵ ’twam pem mo dhali o aha/ gwo mo ki: TAP̱A yisa piki /e i is mo yisa tani, aha/ mina mii ata mo?

2 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki o a’di gwo mo ki: Atinta i di’di me’d pini mo sa/? A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Alukaas mo be.

3 Dhali TAP̱A ki o gwo mo ki: Biṯi a’di a’cesh mo ma. Wakan a’di biṯki a’di a’cesh mo dhali a’di warki’d ki tasha/ mo dhala Musa guski’d ’peni a’di mo be. 4 Yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Luŋi ma dhali buthi a’di i thin mo. Wakan a’di luŋki’d mo dhali bu’th a’di mo dhali a’di warki’d ka lukaas doḵ e mo e me’d piti mo be. 5 Wakan ki uni mini gam gwo is ki TAP̱A a’di piki /e i is mo, a’di jin ta’da Arumgimis jin ta ji gi ibabam buni mo, Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/haḵ mo dhali Arumgimis ma Yakuub mo.

6 Doḵ e TAP̱A ki o a’di gwo mo ki: Dwari me’d abor pini mo ma, dhali a’di miiki’d kan mo. Dhali ki a’di buḵki a’di ka pije/ mo tani me’d piti ’koshkina monthus mo mmokusha/ kush me’d ’thip̱iny gana/ mo be.

7 Dhali yan’ko’d Arumgimis ki o a’di gwo mo ki: Dwari me’d pini ka nyaŋ’ko’d abor pini mo. Wakan a’di dwarki me’d ka nyaŋ’ko’d abor piti mo. Dhali ki a’di buḵki a’di ka pije/ mo tani a’di dhelelkunu ka nyaŋ’ko’d mo me’d isi is pitiŋ gana/ mo be.

8 Dhali TAP̱A ki o gwo mo ki: Waḵki/ uni mini ’koki gam /e gwo is mo tani, walla ’koki c̱iya hirdhe/ ki to gi miimer jin ṯwa/a/ mo tani uni mini gam gwo is ki miimer yansan mo be. 9 Waḵki/ uni ’koki gam gwo is, isi gom to gi miimera su/ gwansan mo walla ’koki c̱iya hirdhe/ ki ’twam pini mo tani /e mini pash yi’de/ ’peni ḵumma/ yi’de/ mo dhali gac̱ a’di ap̱owa ’cesh jin ḵuthaḵu’th mo dhali yi’de/ midi war ka bas mo be.

10 Hila Musa thoḵki TAP̱A gwo mo ki: Ayy Tap̱am pem, aha/ mola gwo o ka ḵar e ki ’bore/ ki sule/ mo, ’peni nṯwa/a/ nniin wala ’peni embul jin ṯela /e mii ’pen mmowal ’twa/ ki aha/ mo. Hili aha/ diṯa ’twa/ wal ki diṯ mo mmo/o gwo mo dhala le’d c̱umpula/ c̱umpul mo be.

11 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki o a’di gwo mo ki: Kaja a’di i uḵki ’twa/ gi wathi/ mo? Dhali kaja a’di i karki a’di mo mmota amanmol ’twa/ wal mo walla mmota ’diye/ mo walla mmomish to p̱ar e mo walla mmota aja’da/ mo? A’di diki ta aha/ mo ’taa jin tana TAP̱A mo? 12 Shwane/ yaku/ mo dhali aha/ mina di e ’twam pini mo dhali ṯor /e gwo jin mina /e i o mo be.

13 Hili aMusa thoḵki gwo mo ki: Ayy Tap̱a, hashki wathiŋ kamu/ mo ma mmomii wakan mo.

14 Dhali yan’ko’d TAP̱A diṯkina bwa ap̱o/a Musa ki ’bi’th mo dhali a’di ki o gwo mo ki: Din ma Haruun ki ta akam pini ’peni ’kwani Lawi mo ’taa? Aha/ misha ki a’di mish gwo o ki ’bore/ mo dhali a’di yayi’di bway mmogam /e ’kup̱ mo. Dhali ki a’di midi mish /e mo tani a’di mina bwa i ’bor kagahara mo be. 15 Dhali /e mini o a’di gwo mo dhali ṯor ki a’di gwo jin mina a’di o mo. Dhali aha/ mina di e ’twam pini mo dhali di e ’twam piti mo dhali ṯorki um gwo mo gom to kun mina umi mii mo be. 16 A’di midi o gwo mo gom /e e ’kwani mo dhali midi ta ’twa/ gom /e mo. Dhali /e a’di i mini wa a’di e ka Arumgimis mo be. 17 Dhali /e mini ḵala lukaas yan i me’d mo mmoṯor miimer ka ris mo.

AMusa Doḵki’d Bway Pam Masir mo

18 Yan’ko’d aMusa doḵki’d ka nyaŋ’ko’d eya Rau/iil mo a’di jin ta’da mar piti mo dhali o a’di gwo mo ki: /E doṯga/ ’twa/ mo ki: Dhalki aha/ bway mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d i ’kwanim pem e Pa Masir mo dhali p̱ar uni e mo waḵki/ ’kon ki e mo. Dhala Rau/iil ki owa Musa gwo mo ki: Yaku/ ki moŋḵu’th is mo. 19 Dhali ka Musa di’d e Pam Midyaan naskina/ mo tani TAP̱A ki o a’di gwo mo ki: Doḵi ka nyaŋ’ko’d e Pam Masir mo, haali/ aris ’kwani kun ŋap̱ki /e mmo’kosh jwa mo tani uni wukin mo be. 20 Wakana Musa suski ash mo dhali iya/m piti isu/ mo dhali dhu uni i ’ku thuluny mo dhali ṯel ’pen mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d eya ’cesh gi Pam Masir mo. Dhali e me’d piti mo tani a’di ki ḵala lukaas ma Arumgimis mo be.

21 Dhali TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: Ki /e mini doḵ ka nyaŋ’ko’d e Pam Masir mo tani hili ki ’bore/ mmomiiya ris miimeri ’baar mo ibwambor ma P̱irawn mo uni kun c̱ikika/ /e mom’bi’th mmomii mo. Hili aha/ mina ’bi’thki a’di adum piti is me’d wosh mo, wakan ki a’di midi diki dhal ’kwani bway mo mmo/ii mo be. 22 Dhali /e mini owa P̱irawn gwo mo ki: Yase ta gwo jin ona TAP̱A ki is piti mo ki: Israyiil ta’da bwanyaraŋ gwaṯẖ pem mo be. 23 Dhali aha/ ṯora /e gwo mo ki: Dhalki ya/m pem ya’d mo ki a’di midi mii mii mmotaḵ aha/ mo. Dhali /e ushun mo mmodiki dhal a’di bway mmoya mo. Gom kan aha/ mina ’kosha bwanyaraŋ gwaṯẖ pini mo be.

24 E mo jin ishkina uni mo e bway mo tani TAP̱A gamki a’di ’kup̱ mo dhali ŋap̱ a’di mmo’taki ’kosh jwa mo be. 25 Dhali yan’ko’da Sap̱uura ki ’de’k wosh jin kaaka dhali ’ci’th ya/m piti amunyjal yis mo dhali ta aMusa sho’k piti ki a’di mo. Dhali a’di ki o gwo mo ki: /E ka jiŋ gana/ tana kaṯhim pem ka bas e aha/ mo be. 26 Gom gwo gi wakan mo tani TAP̱A dhalki a’di mo. Dhali yan’ko’d a’di waka’d mo kan me’d jin okin ma yim a’di mo ki: /E tana kaṯẖim pem ka bas mo. A’di o gwo yan goma munyjal yis jin ’ciṯẖu mo be.

27 Dhali TAP̱A oki’da Haruun gwo mo ki: Yaku/ e mombwaasho mo mmogama Musa ’kup̱ mo. Gom kan mo tani a’di yaki’d mo dhali gam a’di ’kup̱ mo e wosha turga/ ma Arumgimis mo dhali p̱i aMusa ’twa/ mo be. 28 Dhala Musa ṯorki’da Haruun aris gwo gi TAP̱A mo jin hashkina TAP̱A a’di mo. Dhali a’di si’da/ ṯorki’da Haruun aris jamas miimer mo jin ḵankina TAP̱A a’di mo mmomii mo be.

29 Dhala Musa uni ka Haruun iikin mo dhali tula ris gwanyjwahaŋ ’kwani ma Israyiil isi monṯal ’de/ mo. 30 Dhala Haruun oki’da ris gwo ’baar mo uni kun ṯorkina TAP̱A aMusa mo. Dhali a’di ki mii jamas miimer i bwambori ’kwani ’baar mo be. 31 Dhali ’kwani gamki gwo is mo. Dhali uni ciḵki gwo ki TAP̱A yaya’di ’kwani ma Israyiil mo dhali ki a’di si’da/ ta gi bwaŋ kulum ki nyanye/ gom isa nyor buni jin wo’cki uni is she/ mo. Dhali uni luŋkina luŋ mo be.

5

Ka Cim jin Ṯwa/a/ i Bwambora P̱irawn

1 Yan’ko’da Musa dhala Haruun iikina P̱irawn mo dhali o a’di gwo mo ki: Yase/ ta gwo jin ona TAP̱A mo a’di jin ta’da Arumgimis gi ’kwani ma Israyiil mo ki: Dhalki ’kwanim pem iin mo mmota gi dhan moshwan to mmotaḵ aha/ e mombwaasho mo.

2 Hila P̱irawn oki gwo mo ki: Kaja i taki TAP̱A mo ki aha/ mina c̱i a’di embul mo dhali dhala Israyiil bway mo mmo/ii mo? Aha/ yisa misha TAP̱A yisa. Dhali aha/ yisa mina dhala Israyiil bway mo mmo/ii mo yisa.

3 Dhali yan’ko’d uni ki o gwo mo ki: Arumgimis gi ’kwani Ibraniyiin a’di nyaḵki is tul ki aman mo. Aman ’thona /e bway mo mmodhalki aman iina mo ari ii jin tura ’ba/ gom jasa cimi kwara mo e mombwaasho mo. Aman mina mii TAP̱A abasa ’cesh mo a’di jin ta’da Arumgimis bam mo, isi ciḵi/ ki a’di midi diki biṯa p̱o/ aman mo ki ’ba’th jin woci ’kwani is she/ mo walla ki mo ma mee mo be.

4 Hila maliḵ gi ’kwani Pa Masir oki uni gwo mo ki: Musa um ka Haruun, ata ŋap̱a um mo mmosus ’kwani mo ’pena ṯu’c buni mo? Doḵi ka nyaŋ’ko’da ṯu’c bum mo ma. 5 Dhala P̱irawn ki o gwo mo ki: ’Kwani kun ’koni bampa/ yansan mo tani uni tana ris ka ris mo. Um ki dosh uni mo ’pena ṯu’c buni gomata?

6 Ka tenten ’de/ yan mo tani aP̱irawn ḵanki’da ris imanjiya ṯu’c kun ta ’Kwani Masir gwo mo dhali imahil tiya kun ta ’kwani ma Israyiil mo. 7 Um mini doḵ e c̱i ’kwani ḵun’tush i me’d mo mmo’thoḵa jeŋgu’b yisa. Dhalki uni iini ŋap̱i ḵun’tush ki is buni mo. 8 Uni mini mii uḵa jeŋgu’b me’d jin miina uni iṯwa/a/ mo. Ajeŋ gu’ba ’deŋ kamu/ yisa midi p̱iya. Uni tana p̱iny is ka p̱iny is mo. Wakan a’di ona uni gwo ki: Dhalki aman iina i miiya Arumgimis bam abasa ’cesh ’te/ mo. 9 Dhalka ṯu’c kun diṯadiṯ i ’thiḵkunu ’kwani i ’ba/ mo ki uni mini miiya ṯu’c mo dhali ’koki c̱i ’ce mo gom gwo ma maḵ ka ris mo.

10 Wakan imanjiya ṯu’c dhali imanhil tiya kun ta ’kwani ma Israyiil mo tani uni iikin ka pije/ mo dhali o ’kwani gwo mo ki: Yase ta gwo jin on ma P̱irawn mo ki aha/ mina diki c̱i um ḵun’tush mo be. 11 Iiyi ki is bum mo dhali ḵali ḵun’tush ’peni mo jin mina umi gami a’di mo. Hili aṯu’c bum mina sheŋ kamu/ i p̱o’d yisa ki sule/ mo. 12 Wakan aris ’kwani c̱ekerki bwa mo mmopwaḵ is e Pa Masiri ’baar mo mmotula wusha is mo me’d ḵun’tush mo be. 13 Dhali imanjiya ṯu’c buni naskina/ ’kon mmopucur uni ka ṯu’c mo mmo/o gwo mo ki: Miiyi aṯu’c bumi ’baar mo me’d jin miina um a’di ka cimi ’baar mo jin c̱inu um ḵun’tush inniin mo. 14 Dhali imanhil tiya ’peni ’kwani ma Israyiil uni kun dhuna imanmiiya ṯu’c ma P̱irawn ki imanhil tiya mo tani uni si’da/ dorkunu mo dhali doṯkunu gwo mo ki: Atinta ’kona um ki miiya risa ṯu’c bum mo mmo/uḵa jeŋgu’b ka nimira shwane/ dhali katili mo me’d mii jin miikina um a’di iṯwa/a/ mo?

15 Yan’ko’d imanhil tiya ’peni ’kwani ma Israyiil p̱u’dkin mo dhali ḵum cuuwa eya P̱irawn mo ki: Atinta ṯu/ula /e aman ki mii gi wakan mo? 16 ḵun’tusha kamu/ yisa di’da jin ḵalunu c̱iŋkinam pini mo. Hili uni ’kon mo mmoc̱a’bi o aman gwo mo ki: ’Thoḵa jeŋgu’b mo. P̱ari c̱iŋkinam pini e ’koshu kata? Hili ’kwanim pini uni a’di ṯẖu’th mii mo.

17 Hila maliḵ ki thoḵ uni gwo mo ki: Um tana p̱iny is ka p̱iny is mo. A’di ona um gwo ki: Dhalki aman iina mo mmomii TAP̱A abasa ’cesh mo. 18 Doḵi ka nyaŋ’ko’d mo dhali miiya ṯu’c mo haali/ ḵun’tusha kamu/ minu c̱i ki um yisa. Hili um mini uḵa jeŋgu’b ki nyanye/ mo mmonyaḵki jin ṯwa/a/ mo. 19 Imanhil tiya ’peni ’kwani ma Israyiil uni mishki mo mo ki uni ’kokin mo e embul jin ḵaŋkama ḵaŋkam mo ka P̱irawn oki gwo mo ki: Um mini dhalku/ miiŋ kamu/ ki guwa wuy mo ’pena ṯuca jeŋgu’b mo a’di jin ta toma e me’d mo. 20 Uni gamki iMusa ’kup̱ mo uni ka Haruun mo ki uni c̱orki uni mo me’d jin iiyina uni ka pije/ mo ’pena P̱irawn mo be. 21 Dhali uni ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhalki TAP̱A hilki’da p̱o/ um mo dhali dwall um gwo mo haali/ um dhuki aman mo mmota imankola kol mo e jis e ma P̱irawn mo dhali aris imanmii a’di to mo dhali um dhu gandala turga/ e me’d buni mo mmo’kosh aman jwa mo be.

Arumgimis Oki Gwo Is gom To jin Minu Mii mo

22 Dhali yan’ko’da Musa doḵko’d mo e TAP̱A mo dhali o gwo mo ki: Ayy Tap̱a, atinta miikina /e to jin shi/ashi/ wakan ap̱o/ ’kwani gwansan mo? Dhali atinta sa/ i hashina /e aha/ wakan mo? 23 Haali/ me’d jin yakika/ aP̱irawn mo dhali o gwo ki gway pini mo tani a’di boṯki mii ton thus ki nyanye/ ap̱o/ ’kwani gwansan mo. Dhali /e si’da/ yisa ’cuḵki ’kwanim pini gwansan yisa ki sule/ sule/ mo.

6

1 Yan’ko’d TAP̱A thoḵki’da Musa gwo mo ki: Shwane/ /e mini mish to jin miga/ miiya P̱irawn mo haali/ ki me’d pem jin ’bitha’bi’th mo tani aP̱irawn midi hashki uni ka pije/ mo. Nye, ki me’d pem jin ’bitha’bi’th mo tani a’di midi ur uni ka pije/ ’peni bampam piti mo be.

Arumgimis Yuḵki’da Musa mo

2 Dhali Arumgimis ki owa Musa gwo mo ki: Aha/ tana TAP̱A mo. 3 Aha/ pikina Ibrahiim i is dhala Is/haḵ dhala Yakuub mo me’da Arumgimis jin c̱a’b ki dem dem mo. Hili gom gway pem jin taka/ TAP̱A mo tani aha/ dina ki dhal gway yan bway mo uni ki mish aha/ mo be. 4 Aha/ si’da/ ṯela gwom pem jin gamga/ me’d ki mondeḵ nyaḵki uni mmoc̱iki uni Paŋ Kanaan mo e bampa/ jin ’kona uni ’pena gush ki hilkina/ mo be. 5 Dhali aha/ si’dayi ciḵa ohon gi ’kwani ma Israyiil mo uni kun dhukina ’Kwani Masir mo mmota c̱iŋkinam buni mo. Dhali aha/ kakina gwom pem e jin gamga/ me’d mo.

6 Oyi gwo cikise/ mo e ’kwani ma Israyiil mo ki: Aha/ tana TAP̱A mo dhali aha/ mina sus um ka pije/ mo ’peni ton diṯin gi ’kwani Pa Masir mo dhali aha/ mina ’cu’k um mo ’peni mii jin miina uni um ki c̱iŋkina/ mo. Dhali aha/ mina wan um ’ba/ mo ka bim pem jin miga/ ye’th ka pije/ mo dhali ki dhan mii jin caaca ki gwon dwall mo be. 7 Dhali aha/ mina bu’th um ki ’kwanim pem mo dhali aha/ mina ta Arumgimis bum mo. Dhali um mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A Arumgimis bum mo a’di jin suski um ka pije/ mo ’peni aris ton diṯin gi ’Kwani Masir mo be. 8 Dhali aha/ mina sus um ka pije/ mo e bampa/ jin oka/ gwo is ki gwon deḵ mo mmoc̱ika Ibrahiim mo dhala Is/haḵ mo dhala Yakuub mo be. Aha/ mina c̱i ki um a’di mo mmota mo jin mina umi bu’th is mo. Aha/ be i tana TAP̱A mo be.

9 Musa si’da/ oki yase e ’kwani ma Israyiil mo, hili uni ’koki ciḵ gwo ma Musa haali/ shi/in buni i ’ce’dkunu bwa mo dhali gom miiny c̱iŋkinam buni jin maṯẖamaṯẖ mo be.

10 Dhali TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: 11 Yaku/ /e mo dhali ṯora P̱irawn gwo mo a’di jin ta’da maliḵ gi ’kwani Pam Masir mo mmodhalki ’kwani ma Israyiil bway mo mmo/ii ka pije/ mo ’peni bampam piti mo.

12 Hila Musa thoḵki TAP̱A gwo mo ki: Hili waḵki/ ’kwani ma Israyiil ush gwo ciḵ ’peni aha/ mo tani bakata i min ma P̱irawn i ciḵ aha/ ’twany c̱umpulgam pem yan mo? 13 Hili TAP̱A oki iMusa uni ka Haruun gwo mo gom ’kwani ma Israyiil mo dhali goma P̱irawn mo a’di jin ta’da maliḵ gi ’kwani Pam Masir mo. Dhali a’di ḵanki iMusa mmosus ’kwani ma Israyiil ka pije/ mo ’peni Bampa/ Masir mo be.

Kuŋ Gu’b ma Musa dhala Haruun

14 Gwansan uni tana ’kaŋ’kup̱ gom kuŋ gu’b gi ibabam buni mo, gway gi iya/ ma Ra/ubiin mo a’di jin ta’da bwanyara/ ma Israyiil mo: Hanuuḵ dhala P̱allu dhala Hasruun dhala ḵarmi mo. Uni gwansan i tana waḵ ma Ra/ubiin mo be.

15 Gway gi iya/ ma Shim/uun si’da/ aniihe/ mo. Yamu/iil dhala Yamiin dhala Uhad dhala Yakiin dhala Suhar dhala Sha/uul jin ta ya/ ’pena ’bom gi Paŋ Kanaan mo. Uni i tana waḵ ma Shim/uun mo be.

16 Gwansan si’da/ i ta gway gi iya/ ma Lawi mo isi me’da nyaḵum yil buni kun tana uni mo: Jirshuun dhala Gahaat dhala Maraari mo. Dhali yil ma Lawi jin dikina a’di ki e mo tani ’koni 137 mo be. 17 Dhali gway gi iya/ ma Jirshuun aniihe/ mo: Libni dhala Shim/i nyaḵka waḵ buni mo be.

18 Dhali gway gi iya/ ma Kahaat aniihe/ mo: Amraam dhala Yishaar dhala Hibruun dhala Usi/iil mo. Dhali yil jin dikin ma Kahaat ki e mo ’koni 133 mo be.

19 Dhali gway gi iya/ ma Maraari aniihe/ mo: Mahli dhala Mushi mo: Gwansan uni tana waḵ gi ’kwani Lawi mo isi me’da nyaḵum yil buni mo be.

20 Amraam bu’thki’da ’bom jin yuḵu ka Yukabed mo a’di jin ta ’bwah ma babam piti mo dhala yim dho’thki a’diya Haruun mo dhala Musa mo. Dhali yil piti jin dikina a’di ki e mo tani a’di ’koni 137 mo be.

21 Dhali gway gi iya/ ma Yashar aniihe/ mo: ḵuurah dhala Napu’c dhala Sikri mo be.

22 Dhali gway gi iya/ ma Usi/iil aniihe/ mo: Misha/iil dhala Elsap̱aan dhala Sitri mo be.

23 Haruun si’da/ bu’thki’da ’bom jin yuḵu gway ka Alishaba/ mo a’di jin ta ’bwa/ ma Aminadab mo dhali a’di jin ta ’bwah ma Nahshuun mo. Dhali ayim dho’thki a’di aNadaab dhala Abiihu dhala Eli/asar dhala Iṯẖamaar mo be.

24 Dhali gway gi iya/ ma ḵuurah aniihe/ mo: Assiir dhala Elḵana dhala Abi/asaap̱ mo. Gwansan uni i tana waḵ gi ’kwaniŋ ḵuurah mo.

25 Ili/assar a’di jin ta ya/ ma Haruun mo a’di bu’thki’da ’bom ’de/ mo ’peni ’bwa/ ma Puṯi/iil mo. Dhala ayim dho’thki a’di a P̱inihas mo. Gwansan uni i tana ’kaŋ’kup̱ gu’b ’kwani ma Lawi mo ’pena waḵ buni mo be.

26 AHaruun dhala Musa uni anansan kun ona TAP̱A gwo mo ki: Susu ’kwani ma Israyiil ka pije/ mo ’peni Bampa/ Masir mo ka waḵ buni mo. 27 Uni i ta uni kun oki gwo eya P̱irawn jin ta’da maliḵ gi ’kwani Pa Masir mo mmomuri susu ’kwani ma Israyiil ka pije/ mo ’peni Pam Masir mo, aMusan ’de/ yan mo dhala Haruun mo be.

AHaruun Midi Ta Amanluḵ Goma Musa mo

28 Ka tee yin jin okina TAP̱A gwo eya Musa e Bampa/ Masir mo tani 29 TAP̱A oki’da Musa gwo mo mmo/o ki: Aha/ tana TAP̱A mo. Ṯori aP̱irawn jin ta’da maliḵ gi ’Kwani Masir aris gwo kun oka/ /e ’baar mo.

30 Hila Musa thoḵki TAP̱A gwo mo ki: Aha/ wana ’twam pemi c̱umpula/ ki jin ta’da tinta i min ma P̱irawn i ciḵ ’peni aha/ mo?

7

1 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Hili ma. Aha/ mina mii /e me’da Arumgimis ibwambora maliḵ mo. Akam pini ka Haruun midi o gwom pini goma maliḵ me’d isa manc̱i gwo ma Arumgimis jin o gwo ma Arumgimis gom ’kwani mo. 2 Ṯorka Haruun aris to ’baar mo kun ḵankika/ /e mo dhala Haruun midi luḵ ka P̱irawn gwo mo mmodhal ’kwani ma Israyiil bway mo mmo/ii ka pije/ mo ’peni bampam piti mo. 3 Hili aha/ mina ’bitha P̱irawn adum piti mo, dhali ba aha/ mina mara ris jamas miim pem is mo dhali momer mo e Bampa/ Masir mo be. 4 P̱irawn yisa midi ciḵ gwo ’peni /e mo. Dhali yan’ko’d aha/ mina dor Pam Masir mo dhali susa waḵ pem ka ’deṯe/ ’deṯe/ ka pije/ mo uni kun ta ’kwanim pem mo ’peni Bampa/ Masir mo. 5 Dhali ’kwanim Pam Masir mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A mo me’d jin miga/ dor Pam Masir mo dhali susu ’kwani ma Israyiil ka pije/ mo ’peni bwam uni mo be.

6 AMusa dhala Haruun uni miikin kan mo me’d isi ji gi ḵankina TAP̱A uni gwo mo be. 7 Ka tee jin okina uni a P̱irawn gwo mo tani aMusa i ’kona yili iss ’kwanim pa i doŋon mo dhala Haruun i ’kona yili iss ’kwanimpa i doŋon i ’ce’dka kwara ap̱o/ mo be.

Alukaas ma Musa Warka’d ki Tasha/ mo be

8 Dhali TAP̱A oki’da Musa dhala Haruun gwo mo ki: 9 Waḵka P̱irawn midi ḵan um mmomii miimer mo tani /e mini owa Haruun gwo mo ki: Budhi cwam pini mo dhali biṯi a’di a ’cesh i bwambor ma P̱irawn mo ki a’di midi war ki tasha/ mo.

10 Wakana Musa dhala Haruun uni iikina P̱irawn mo dhali miiki a’di me’d jin ḵankina TAP̱A uni gwo mo. Haruun biṯki’da lukaas piti a’cesh ibwambor ma P̱irawn mo dhali aris imanmiiya ṯu’c piti mo dhali a’di warki’d ki tasha/ mo be. 11 Dhali yan’ko’d si’da/ P̱irawn yuḵki ’kwanim piti kun yuḵayuḵ mo dhali aris ŋarim piti mo. Dhali uni si’da/ miiki to jin nyaḵan mo ki miilaṯṯ buni mo. 12 Haali/ aris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ biṯkina lukaas buni mo dhali uni warkin ki tasha/ mo. Hila lukaas ma Haruun a’di i loski’da lukaas buni i ’baar mo be. 13 Naskina/ adu ma P̱irawn wa ki wosh jin ’bitha’bi’th mo dhali ushki gwom buni gam is mo me’d gwo jin ṯorkina TAP̱A uni mo be.

Mompal jin Wo’c ’kwani is she/ ka Bas mo

14 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: Adu ma P̱irawn a’di ’bitha’bi’th mo. A’di ushki’d mo mmodhal ’kwani bway mo mmo/ii mo be. 15 Yaku/ a P̱irawn mon’thamo/ mo me’d isi mii jin miikina a’di mo mmoya ka pije/ e ḵumma/ Yi’de/ Niil mo. C̱ori a’di e yana gap̱ mo dhali ḵala lukaas pini yani me’d mo a’di jin warki’d ki tasha/ mo. 16 Dhali /e mini o a’di gwo mo ki: TAP̱A jin ta’da Arumgimis gi ’kwani ma Ibraniyiin a’di i hashki aha/ i /e mo mmo/o /e gwo mo ki: Dhalki ’kwanim pem iin mo ki uni mini luŋ aha/ mo e mom bwaasho mo. Dhali /e ushki gwo ha e naskina/ mo be. 17 Yase i ta gwo jin ona TAP̱A mo. ’Peni mii yan mo tani /e mini mish gwo ’ban ki aha/ tana TAP̱A mo. Aha/ mina dor ḵumma/ yi’de/ mo ka lukaas pem mo a’di jin diki’d e me’d pem mo dhali a’di midi war ka bas mo be. 18 Dhali wa’c kun ’kokini ḵumma/ yi’de/ yan mo tani uni mini wu mo dhali ḵumma/ yi’de/ midi bulabul mo be. Dhali ’kwani Pam Masir mini mol yi’de/ p̱i ’peni ḵumma/ yi’de/ yansan mo.

19 Dhali TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: Owa Haruun gwo mo ki: Budha lukaas pini mo dhali yetha bim pini mo ap̱o/ aris moŋ’kulu yi’de/ ka ris mo gi Pam Masir mo eya ris wor buni i ’baar mo dhali eya kanycal buni mo dhali eya ris ushi mo kun doshkina yi’dem buni dhali eya al buni ’baar mo, ki uni mini war ka bas mo. Dhali abas minu mish ki tur mo e Bampa/ Masiri ’baar mo eya ris bwaman toŋ’kul bwa mo kun ta cwa mo dhali e bwaman wosh kun ta ton tantar bwa mo be.

20 Musa dhala Haruun uni miikin me’d jin ḵankina TAP̱A gwo mo. E jis e ma P̱irawn dhali aris imanmiiya ṯu’c piti mo tani Haruun ’de’kki’da lukaas mo dhali dora p̱o/ ḵumma/ Yi’de/ Niil mo. Dhala ris yi’de/ kun ’kokin mo eya Niil mo tani uni warkunu ka bas mo be. 21 Dhali aris wa’c kun ’kokin eya Niil mo tani uni wukin mo dhala Niil ki bul mo mo. Wakan ’kwani Pam Masir uni molki yi’de/ p̱i ’pena Niil mo. Dhali abas si’da/ ishki’d ki tur e Bampa/ Masiri ’baar mo be.

22 Hili ŋari gi Pam Masir mo tani uni si’da/ mii to jin nyaḵan ki miilaṯ buni mo. Wakan adu ma P̱irawn wa ki wosh jin ’bitha’bi’th mo. Dhali a’di diki ha uni gwo e mo me’d gwo jin okina TAP̱A mo be. 23 AP̱irawn ṯu’kki’d mo dhali ya gu’b piti mo dhali a’di si’dayi diki kar ’cem piti gom to yan mo. 24 Dhala ris ’kwani Pam Masir si’da/ uni c̱wanyki jis e yana Niil ka ris mo gom yi’de/ mmop̱i mo, haali/ uni molki yi’de/ p̱i ’pena Niil mo be.

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ka ’Dwa/ mo

25 Acim ’koni pesu/ kun pekin ’ko’di TAP̱A warki yi’den Niil ka bas mo be.

8

1 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yaku/ mo eya P̱irawn mo dhali ṯori a’di gwo mo ki: Yase ta gwo jin ona TAP̱A mo ki: Dhalki ’kwanim pem bway mo mmo/ii mo ki uni mini mii mii mmotaḵ aha/ mo. 2 Hili waḵki/ /e mini ush mo mmodiki dhal uni bway mo mmo/ii mo tani, aha/ mina ’kosh aris bampam pini ka ma’dinya ’dwa/ mo be. 3 Dhali ḵumma/ Yi’de/ Niil minu ’tu’d mo ka risa ’dwa/ mo. Uni mini seku bway gu’b pini mo dhali bway gu’b ish pini mo dhali ap̱owa cim pini mo dhali eya ris gu’b gi imanmii tom pini mo dhali ’kwanim pini mo dhali eya ris mo ma p̱urun pini mo dhali e bwaman ma sahan kun miikunu /eya gana’th mo. 4 Arisa ’dwa/ mini seku /e i is mo dhali ap̱o/ ’kwanim pini mo dhali ap̱o/ aris imanmiiya ṯu’c pini mo be.

5 Yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Ṯora Haruun gwo mo mmo’deḵa lukaas piti ap̱o/ aris yi’de/ kun son mo dhali ap̱owa risa kanycal dhali ap̱owa risa al mo. Dhali raḵa risa ’dwa/ mmoseyu/ ap̱o/ Bampa/ Masir mo.

6 Wakana Haruun ’de’kki’da lukaas piti mo ap̱owa ris yi’de/ gi Pam Masir mo. Dhali arisa ’dwa/ p̱u’dkin ka pije/ mo dhali kum Bampa/ Masir mo be. 7 Hili ŋari si’da/ miiki miilaṯ buni gun gama uni adu is mo kun nyaḵkan ki mii gi iMusa mo. Dhali uni si’da/ raḵana arisa ’dwa/ mmoseyu/ ka pije/ mo e Bampa/ Masir mo be.

8 Dhali yan’ko’da P̱irawn yuḵki’da Musa dhala Haruun mo dhali o uni gwo mo ki: ’Thoyi TAP̱A mo ma ki a’di midi ḵalka risa ’dwa/ mo ’peni aha/ mo dhali ’peni ’kwanim pem mo, dhali aha/ mina dhal ’kwani bway mo mmo/ii mo mmomii TAP̱A a basa ’cesh mo be.

9 Musa oki’da P̱irawn gwo mo ki: Aha/ mina bwa ’kuny mo mmo’tho gom /e mo. Ṯori atente/ jin ŋap̱a /e aha/ ki ’tho gom /e mo dhali goma ris imanmiiya ṯu’c pini mo dhali gom ’kwanim pini mo ka risa ’dwa/ minu ’ce’d sho’k mo dhali minu dhalku/ mo mmo’ko jasi e ḵumma/ Yi’de/ Niil mo be.

10 Dhala P̱irawn ki o gwo mo ki: Ka’thamo/ mo. AMusa thoḵki gwo mo kan ki: Dhalki mii yan miinu wakan mo me’d jin okina /e mo ki /e mini mish mo mo ki jaŋ kamu/ yisa di’da jin wa ki TAP̱A Arumgimis bam mo. 11 Ama’dinya ’dwa/ mini dhal um ’pen mo dhali aris gu’b pini mo dhali aris imanmii tom pini kun mii ki /eya ṯu’c mo dhali ’kwanim pini mo. Dhali momboc̱ ma ’dwa/ mina uni ’ko jasi e ḵumma/ Yi’de/ Niil mo be.

12 Wakana Musa dhala Haruun uni iikin ka pije/ mo ’pena P̱irawn mo. Dhala Musa ’thoki’d ki ’bi’th mo e TAP̱A mo isi gom gwo ma ’dwa/ mo jin hashkina a’di a P̱irawn mo. 13 Dhali TAP̱A miiki a’di mo isi me’d gwo ma Musa mo. Dhali arisa ’dwa/ wukin mo eya ris gu’bi ’baar mo dhali eya ris bwaagoŋi ’baar mo dhali e mondhe’di ’baar mo. 14 Dhali uni tulki uni is i monṯal ’de/ ka ŋul’kup̱ mo dhali bampa/ bulabul mo be. 15 Hili ka P̱irawn p̱arki mo e mo ka ’dwa/ wukin mo tani a’di ’bi’thki’da dum piti mo dhali diki’d ki gwo i bwa mo mmo/ush gwo ma Musa dhala Haruun mo me’d jin ṯorkina TAP̱A uni gwo mo be.

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ka Shokom mo

16 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: Ṯora Haruun gwo mo ki: ’Deki alukaas pini mo dhali dori bu’da ’cesh mo ki a’di midi war ka shokom ki tur mo e Bampa/ Masiri ’baar mo. 17 Wakan aHaruun dorki’da ’cesh ka lukaas piti mo dhali dhan bu’d ’ce’dki’d ki to’bo/ to’bo/ mmowar ka shokom mo dhali shwa ’kwanim Pam Masiri ’baar mo dhali to em buni si’da/ mo be. 18 Dhali ŋari si’da/ palki mii mo mmo’taki raḵa shokom mmoseyu/ ka pije/ ki miilaṯ buni mo jin gama uni adu is tani, hili uni p̱ikunu e mo. Ashokom ishki’d e ’kwani mo dhali to e mo be.

19 Dhali ŋari ṯorkina P̱irawn gwo mo ki: Yansan ta me’d ma Arumgimis mo. Hila P̱irawn i ’bi’thkin ma du mo dhali a’di si’da/ ush gwom buni ciḵ mo me’d gwo jin okina TAP̱A mo be.

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ka ḵanthi/ mo

20 Dhali yan’ko’d TAP̱A ki owa Musa gwo mo ki: Cuyi mis mo mon’thamo/ ka’tum mo dhali yayi dosha bora P̱irawn mo me’d jin yakina a’di ka pije/ bwaya Niil mo, dhali ṯor a’di gwo mo ki: Yase ta gwo jin ona TAP̱A mo ki: Dhalki ’kwani bway mo mmo/ii mo ki uni mini mii mii mmotaḵ aha/ ki momaŋ mo. 21 Waḵki/ /e mini diki dhal ’kwanim pem bway mo mmo/ii mo tani aha/ mina hash ka dhana buhanya ḵan’thi/ ap̱o/ /e mo dhali ap̱o/ imanmiiya ṯu’c pini mo dhali ap̱o/ ’kwanim pini mo dhali eya ris bwaŋgu’b pini mo. Dhali eya ris bwaŋgu’b gi ’kwani Pam Masir mo tani uni minu ’tu’d mo ka dhana buhanya ḵan’thi/ mo dhali i tagi mo jin karkina Bampa/ Masir ’kup̱ mo be.

22 Hili ka tee c̱aan mo tani aha/ mina ḵwa/ Bampa/ Jaasaan bwa mo a’di jin ’kokina ’kwanim pem i cine/ mo, wakan ka buhanya ḵan’thi/ ’deŋ kamu/ midi diki di imun mo, ki /e mini mish gwo ’ban ki aha/ tana TAP̱A jin di’d e bwaman gi mony’cesh mo. 23 Yaase/ i ta mii jin miga/ mii mo mmoḵwa/a ḵwa/ bwa mo e bwaman ’kwanim pem dhali ’kwanim pini mo. Ka’thamoŋ gana/ mo tani a’di i mina to mer yan i di mo be.

24 Dhali TAP̱A miiki mii gi wakansan mo. E mun mo tani adhana buhanya ḵan’thi/ p̱u’dkin mo e gu’b ma P̱irawn mo dhali gu’b ma ris imanmii tom piti mo. Dhali eya ris Bampa/ Masiri ’baar mo uni shi/kunu is mo ki ’kup̱ gwo ma ḵan’thi/ mo be.

25 Dhali yan’ko’d a P̱irawn yuḵki’da Musa dhala Haruun mo dhali o uni gwo mo ki: Iiku/ mo dhali miiya Arumgimis bum abasa ’cesh e bampa/ Masir mo.

26 Hila Musa thoḵki gwo o ki: A’di yisa midi ’bora mmomii mii gi wakan mo haali/ aman mina mii TAP̱A Arumgimis bam abasa ’cesh mo. Mii yan midi bulabul mo gom ’kwani Pam Masir mo. Waḵki/ aman miina abasa ’cesh jin bulabul mo e jis e gi ’kwani Pam Masir mo tani uni mini ’koki ’kosh aman jwa mo ki wosh mo ’te/ tana? 27 Aman mina mii ii mo goma cimi kwara mo e mom bwaasho mo dhali mii TAP̱A Arumgimis bam abasa ’cesh mo me’d gwo jin ḵankina a’di aman mo be.

28 Wakana P̱irawn oki gwo mo ki: Aha/ mina dhal ki um bway mo mmo/ii mo dhali mii TAP̱A Arumgimis bum abasa ’cesh mo e mombwaasho mo hili um mini ii i si’dasi’d yisa. ’Thoyi gom aha/ si’da/ mo.

29 Dhali yan’ko’da Musa oki gwo mo ki: Aha/ yana mo ka pije/ mo ’peni /e mo dhali aha/ mina ’tho TAP̱A ki a’di midi hashka buhanya ḵan’thi/ mo ’peni /e mo jin tana P̱irawn mo dhali ’peni imanmiiya ṯu’c pini mo, dhali ’peni ’kwanim pini mo ka’thamoŋ gana/ mo. P̱irawn, dhalku/ ki c̱a’bi heka he’k em p̱us mo doḵ e mo mmodiki dhal ’kwani bwayi ii mo mmomii TAP̱A abasa ’cesh mo.

30 Yan’ko’d aMusa a’di yaki’d ka pije/ mo dhali ’thoki TAP̱A mo be. 31 Dhali TAP̱A miiki’d wakan mo me’d jin okin ma Musa a’di mo dhali ḵalki’da buhanya ḵan’thi/ mo ’pena P̱irawn mo dhali ’peni imanmiiya ṯu’c piti mo dhali ’peni ’kwanim piti mo. Jan ’deŋ kamu/ yisa boc̱o’da. 32 Hila P̱irawn ’bi’thki’da dum piti is mo doḵ e ka tente/ yansan gana/ si’da/ mo, dhali diki dhal ’kwani bway mo mmo/ii mo be.

9

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ gom To/e kun Thip̱u mo

1 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yaku/ mo eya P̱irawn mo dhali o a’di gwo mo ki: Yase/ ta gwo jin ona TAP̱A Arumgimis gi ’kwani Ibraniyiin mo ki: Dhalki ’kwanim pem bway mo mmo/ii mo ki uni mini mii mii mmotaḵ aha/ mo. 2 Waḵki/ /e mini ush mo mmodhal uni bway mo mmo/ii mo dhali di mmonon uni ’kup̱ mo tani 3 me’d gi TAP̱A midi biṯa p̱o/ to em pini ki ’ba’th jin shi/ashi/ mo e uni ’baar kun ’kon eya pije/ mo, shumarum dhali thuluny dhali kalman dhali bip̱ dhala ma’diny ḵa’bal dhali miya si’da/ mo be. 4 Hili TAP̱A midi ḵwa’th to e gi ’kwani ma Israyiil mo ’peni bwaman ji gi ’Kwani Masir mo. Wakan ki jin ṯal ’de/ midi diki wu mo ’peni aris uni kun ta ku ma Israyiil mo be.

5 Dhali TAP̱A karki’da cim ’pen ka pije/ mo dhali o gwo mo ki: Ka’thamoŋ gana/ aha/ TAP̱A mina mii to yansan mo be. 6 Dhali mon’thamoŋ gana/ mo tani TAP̱A miiki to yansan mo. Aris to e gi ’kwanim Pam Masir wukin mo. Hili to e gi ’kwani ma Israyiil mo tani ṯal ’deŋ kamu/ yisa wu’da. 7 Dhala P̱irawn hashki’da hash mmo’kar to e gi ’Kwani ma Israyiil mo. Dhali jan ’deŋ kamu/ yisa di’da ’peni ji gi ’kwani ma Israyiiil jin wu’da. Hila P̱irawn ’bi’thki’da dum piti mo dhali a’di diki dhal ’kwani bway mo mmo/ii mo be.

Mompal jin wo’c ’kwani is she/ ki ’Ba’th Jamany Jwa mo

8 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo dhala Haruun ki: Muthi ’pinyi ’tu’d me’d bum mo ’peni bwam ma gwaṯa/ mo dhali dhalka Musa yeḵ uni i mis mo e jis e ma P̱irawn mo. 9 Dhali a’di midi war ki bu’da ’cesh gana/ mo ap̱owa ris Pa Masiri ’baar mo. Dhali ’ba’th jamany jwa midi mu/ ’kwani is dhali ki to e ilu/ ki tur mo e Pa Masiri ’baar mo be.

10 Wakan uni mu’thki ’piny mo ’peni bwam ma gwaṯa/ mo dhali dosh mo ibwambor ma P̱irawn mo. Dhala Musa yeḵki ’piny mo isi mis mo dhali a’di warki’d ki ’ba’th jamany jwa mo ap̱o/ i’kwanim pa ki to e ilu/ mo be. 11 Dhali ’kwani kun miiki to ki e ma rum thus molki dosh mo ibwambor ma Musa mo gom jamany jwa mo haali/ jamany jwa biṯki’da p̱o/ uni mo dhali ap̱o/ ’kwani Pam Masir i ’baar mo be. 12 Hili TAP̱A i ’bi’thki’da P̱irawn adum piti is mo. Dhali a’di diki ciḵ gwom buni mo me’d isi gwo jin ṯorkina TAP̱A aMusa mo be.

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ka Wassa/ mo

13 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Cuyi mis mon’thamo/ ka ’tum mo dhali doshi ibwambor ma P̱irawn mo dhali oyi a’di gwo mo ki: Yase/ ta gwo jin ona TAP̱A Arumgimis gi ’kwani ma Ibraniyiin mo ki: Dhalki ’kwanim pem bway mo mmo/ii mo ki uni mini mii mii mmotaḵ aha/ ki momaŋ mo. 14 Ka tee yansan aha/ mina hash mom’bi’th gi mompal jin wo’c ’kwani is she/ pem ap̱o/ /e mo dhali ap̱owa ris imanmiiya ṯu’c pini mo dhali ap̱o/ aris ’kwanim pini mo, wakan ki /e mini mish mo mo ki wathiŋ kamu/ yisa wa ki aha/ eya ris mony’ceshi ’baar mowah. 15 Waḵki/ aha/ mina ’taki ’de’k me’d pem mmodor /e mo ki ’kwanim pini ilu/ mo tani um minu ’taki ’ce’d ki sho’k mo ’peni ’dishesan mo ’peni mony’cesh mo ki ’ba’th jin wo’cki ’kwani is she/ ki ra’b ra’b mo. 16 Hili gom ’kup̱ mii yan mo tani aha/ dhalkina /e mo mmoṯor /e mom’bi’th pem mo, wakan ki gway pem minu bah ki tur mo eya ris mony’ceshi ’baar mo be. 17 /E din naskina/ mo mmokar is pini ki ca mo ap̱o/ ’kwanim pem mo dhali diki dhal uni bway mo mmo/ii mo be. 18 Gom kan mo tani ka’thamoŋ gana/ ka tente/ gi wakansan mo tani aha/ mina rasa dhana wassa/ kun diṯadiṯ mo, ji gi wakan yisa mishkunu e Pam Masir mo yisa, ’pena cim c̱aan jin ḵa’bkunu Pa Masir mo ntagi shwanesan mo be. 19 Hashi gwo mo mmotulu to em pini isi ’baar mo uni kun takina /e mo eya pije/ mo ki /e mini dhu uni ki ’danṯar e bwaŋ’kwarany ma darha’da/ mo haala wassa/ mini wolu ka ’cesh mo ap̱o/ ’kwani ’baar mo dhali ap̱o/ to e mo kun ’kokin apije/ mo. Dhali waḵki/ uni ’konuki ’doyu/ pa mo tani uni mini wu mo be.

20 Dhali yan’ko’d uni kun ḵo/ki gwo gi TAP̱A mo e bwaman ’kwani kun miikina P̱irawn aṯu’c mo tani uni dhuki aris c̱iŋkina/ dhali to em buni mo mmosoyu/ bway bwaŋ gu’b mo be. 21 Hili gwaṯṯan kun dina gwon TAP̱A ki thoṯẖ ki is mo tani uni dhalki c̱iŋkinam buni kun yola uni mo dhali to em buni eya pije/ mo be.

22 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yethi me’d pini ’kup̱ ki momis mo ka wassa/ midi rasu/ ap̱o/ Pam Masiri ’baar mo ap̱o/i ’kwani mo dhali ap̱o/i to e mo dhali eya ris to kun sinu eya pije/ ki tur mo e Bampa/ Masir mo be. 23 Wakana Musa ’de’kki cwam piti mo ’kup̱ ki mis mo dhali TAP̱A hashki mondor ma sho’k mo dhala wassa/ dhali o’d iikina war war ka ’cesh mo. Wakan TAP̱A a’di i he’thki’da wassa/ mo ap̱o/ Bampa/ Masir mo be. 24 Awassa/ raski’d, dhali awara sho’k su’kki’d ki dwa/a’d dwa/a’d ki sule/ sule/ mo ’peni bwaman ma wassa/ mo. ’Tham si’da/ bucurki’d ki ’bi’th mo. Ji gi wakansan yisa mishkunu yisa e Bampa/ Masiri ’baar mo ’pena dhamo/ me’dyin dina a’di ki war ki kal mo. 25 Awassa/ raski’da p̱o/a ’cesh eya ris to kun ’kona pije/ mo uni kun sikunu mo ki tur mo eya ris Bampa/ Masir mo ki ’kwani ilu/ mo dhali to e ilu/ si’da/ mo dhali dhera ris cwa bwa ’baar mo kun ’kokin e bwam bunto si’da/ mo be. 26 Dhali mon ’de/ jin dina a’di ki ’ce’d sho’k ka wassa/ mo tani ta’da ’cesh gi Pany Jaasaan jin ’kona uc̱i ma Israyiil i cine/ mo be.

27 Dhali yan’ko’da P̱irawn hashki’da hash mo dhali yuḵa Musa dhala Haruun mo dhali o uni gwo mo ki: Aha/ miikina miinthus ka tee yan mo. TAP̱A a’di i mii’d ki ’bore/ mo dhali aha/ dhali ’kwanim pem mo tani aman a’di i thamkina mii mo be. 28 ’Thoyi TAP̱A mo ma, haali/ a’di ’kosh jwa mo ’peni kon dor ma sho’k yan mo dhala wassa/ mo. Aha/ mina dhal um bway mo mmo/ii mo. Um mini mii dhalku/ ki mii ’ko ki rash rash kan mo.

29 Musa ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ki aha/ mina ya mo ’peni ’peŋkuman bampa/ ki ’ta’b mo tani aha/ mina ṯe’d me’d pem e TAP̱A mo dhali ’tho mo. Dhali mondor ma sho’k midi dosh mo dhala wassa/ si’da/ mini ’koki ’ko mo doḵ e ki /e mini mish gwo ’ban ki mony’cesh ta ji gi TAP̱A mo be. 30 Hili gom /e mo dhali aris ’kwanim pini kun miiki /eya ṯu’c mo tani, aha/ misha ki um ’koki ḵo/ TAP̱A Arumgimis naskina/ moyi.

31 Emen to ma yin dhali ḵala uni i’ce’dkunu sho’k mo haali/ ḵala isi’d mo dhali emen to ma yin di’d e pimpal mo be. 32 Hila gameh yisa i’ce’dkunu sho’k mo haali/ a’di iski’d i ’ko’d mo be.

33 Wakan aMusa a’di yaki’d ka pije/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo ’pena P̱irawn mo dhali ṯe’d me’d piti e TAP̱A mo. Dhali mondor ma sho’k dhala wassa/ uni doshkin mo dhali asho’k yisa doḵ e hethi yi’de/ ap̱o/ mony’cesh mowa. 34 Hili ka P̱irawn mishki’d ka sho’k dhala wassa/ dhali mondor ma sho’k doshkin mo tani a’di miiki miinthus naskina/ doḵ e mo. Dhali a’di ’bi’thki’da dum piti ki ’bi’th mo, a’di i nyaḵki/ uni kun miiki a’di aṯu’c si’da/ mo be. 35 Wakan adu ma P̱irawn a’di ’bi’thki’d mo dhali a’di diki dhal ’kwani ma Israyiil bway mo mmo/ii mo me’d gwo jin ṯorkina TAP̱A eya Musa mo be.

10

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ka Kuyu/ mo

1 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yaku/ aP̱irawn mo haali/ aha/ i’bi’thkina a’di adum piti is mo dhala du gi aris ’kwani kun miiki a’di aṯu’c mo ki aha/ mina mii aris miimer pem gwansan i bwamani uni mo. 2 Dhali ki /e mini mii ṯor gwo mo ki uc̱im pini mo dhal ki uc̱i gi iya/in mo gom mon’the is jin ’thekika/ ’kwani Pam Masir mo ka tee jin miikika/ miimer e bwaman uni mo. Um ’baar mo mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A mo.

3 Wakana Musa dhala Haruun uni iikina P̱irawn mo dhali o a’di gwo mo ki: Yase/ ta gwo jin ona TAP̱A mo a’di jin ta ’da Arumgimis gi ’kwani Ibraniyiin mo. Me’di ekata i mina /e i c̱a’bi ush is pini kar ki gwa’d kan mo ibwambori aha/ mo? Dhalki ’kwanim pem bway mo mmo/ii mo ki uni mini mii mii mmotaḵ aha/ ki momaŋ mo be. 4 Haali/ waḵki/ /e mini ush ’kwanim pem dhal bway mo mmo/ii mo tani, ka’thamoŋ gana/ aha/ mina hasha waambuhanya kuyu/ e bampam pini mo. 5 Dhali uni mini tiḵa ’cesh e mo, wakan ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki misha ’cesh mo. Dhali uni mini shwa to ki c̱a’ba c̱a’ba kun urki ’kup̱ mo i’ko’da wassa/ mo. Dhali uni mini shwa aris cwam bumi ’baar mo kun cakin mo e mondhe’d mo be. 6 Dhali uni si’da/ mini ’tu’d aris gu’b pini mo dhali aris gu’b gi ’kwanim pini kun miiki /eya ṯu’c mo dhali aris gu’b gi ’kwani Pam Masiri ’baar mo. To gi wakansan yisa mishkina ibabam pini mo dhali idhan cim mo ’pena tee c̱aan jin p̱u’dkina uni e mo yan mo ntagi shwane/ mo yisa. Dhali yan’ko’d aMusa ṯu’kki’da bor mo ’pena P̱irawn mo dhali ya ka pije/ mo be.

7 Dhali ’kwani kun miikina P̱irawna ṯu’c mo tani oki a’di gwo mo ki: Me’d ekata i mina wathi/ yan ic̱a’bi yap̱ ana ka gumme/ wakan mo? Dhalki ’kwani iin mo ki uni mini mii mii mmotaḵ TAP̱A Arumgimis buni mo. /E mala ṯumu’c pini mmomol gwo ’ban naskinaŋ gana/ mo? Dina /e ki mish gwo ’ban ki Pam Masir ’ce’dkunu shoka?

8 Yan’ko’d aMusa dhala Haruun uni susunu ka nyaŋ’ko’d eya P̱irawn mo. Dhala P̱irawn ki o uni gwo mo ki: Iiku/ mo mmomii mii mmotaḵ TAP̱A jin ta’da Arumgimis bum mo. Hili ija uni i mini ii mo?

9 Dhala Musa ki thoḵ a ’di gwo mo ki: Aman mina ii nyaḵki dhuru’c bam mo dhali nyaḵki ’kwani kun tana dhan mo. Dhali aman mina ii nyaḵki iya/m bam mo dhali i’bwa/m bam mo dhali ura ma’diny ḵa’bal bam mo dhali aris bip̱ bam mo haali/ aman mina mii ta gi dhan moshwan to mmotaḵ TAP̱A mo be.

10 Dhala P̱irawn ki o uni gwo mo ki: Dhalki TAP̱A di’d e um mo ma, waḵki/ aha/ dhala um bway mo mmo/ii mo nyaḵki uc̱im bum mo. Um ta gi gwon thusa tiya eya dum bum mo ba/. 11 Yisa wakan ’teya. Iiku/ mo um ’kwaniŋgwaṯẖ um ’cena mo dhali miiyi mii mmotaḵ TAP̱A mo. Haali/ mii a’dan jin gwon ma dum bum mo. Dhala Musa uni ka Haruun urkunu ka pije/ ’peni buŋ’kus ma P̱irawn mo be.

12 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: ’Deki me’d pini mo ap̱o/ Bampa/ Masir mo goma kuyu/ mo ki uni mini ṯẖathu ki sheŋ ’kup̱ mo eya ’cesh gi Pam Masir mo dhali shwa aris to kun sinu mo e bwam bunto mo aris uni ’baar mo kun urkin ma wassa/ ’kup̱ mo be.

13 Wakan aMusa a’di ihe’thki’da lukaas piti mo ap̱o/ Bampa/ Masir mo. Dhali TAP̱A ḵalki ’tham gi mom’pesho’k mo mmoposh ka enthus mo ka cim c̱aan ki mon’thiny ilu/ mo. Dhali ki mo ta mon’thamo/ mo tani ’tham gi mom’pesho’k a’di i ḵala’da risa kuyu/ mo be. 14 Dhala waambuhanya kuyu/ ṯẖa’thkin ap̱owa ’cesh gi Pam Masir mo dhali thoson is buni mo mmo’ko mo e dhan Bampa/ Masiri ’baar mo. Adhana kuyu/ shwan ma risa nyor kagahara mo. Ji gi wakansan yisa mishkunuwa, dhali a’di midi doḵ e di ki sule/ sule/ mo yisa. 15 Uni kumkina ’ceshi ’baar mo. Wakan a’cesh ki ḵar ’kup̱ ki dhurum mo mo. Dhali uni shwaki to kun sikunu mo e mony’cesh mo dhali aris maman to ’peni uni kun urkin ma wassa/ ’kup̱ mo. Ton dhi/i’da kamu/ yisa boc̱o’da walla cwa si’da/ walla to kun sinu mo em bunto mo ki tur eya ’cesh gi Pam Masir mo.

16 Dhali yan’ko’da P̱irawn yuḵki’da Musa dhala Haruun ki jahanne/ mo dhali o uni gwo mo ki: Aha/ miikina miinthus ap̱o/ TAP̱A Arumgimis bum mo dhali ap̱o/ um mo be. 17 Dhali shwanesan gwami aha/ miinthus pem jasi me’d ’deŋ gana/ mo. Dhali ’thoyi TAP̱A Arumgimis bum mo gom aha/ mo mmojoc̱ ki mompal jin ’kosho’da ’kosh jwa mo ’peni aha/ mo.

18 Wakan aMusa yaki’d ka pije/ ’pena P̱irawn mo dhali ’thoki TAP̱A mo be. 19 Dhali TAP̱A aḵki ’tham gi mompesho’k a’ban e mo mmowar ka bora luŋgu’b mo jin ’bitha’bi’th mo a’di jin yu’dki’da buhanya kuyu/ mo dhali ḵal uni sho’k mo e Yi’deŋ ḵummam ’Per mo. Ara kuyuŋ kamu/ ’de/ yisa di’d jin dhalkunu mo e Bampa/ Masira. 20 Hili TAP̱A ’bi’thki’da P̱irawn adum piti is mo dhali a’di diki dhal ’kwani ma Israyiil bway mo mmo/ii mo be.

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ ki Mondhurumi’d mo

21 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Ṯe’dki me’d pini ’kup̱ ki momis mo ki mondhurumi’d jin ’ceṯẖe’da ’tum midi wuma p̱o/ Pam Masiri ’baar mo. Mondhurumi’d mina moŋkusha kamu/ i diki di ce e mo. 22 Wakan aMusa ṯe’dki me’d piti ’kup̱ ki momis mo dhali dhan mondhurumi’da ’tum diki’d mo e Bampa/ Masir goma cimi kwara mo be. 23 Wathiŋ kamu/ yisa di’da jin mishi tiyan tiya p̱ar e mo yisa. Walla jin ṯal ’deŋ kamu/ yisa cuki mis mo ’peni mom piti mo ka cimi kwara mo. Hili aris ’kwani ma Israyiil uni a’di i ta gi moŋkush mo e mo jin ’kokina uni mo be.

24 Dhali yan’ko’d aP̱irawn yuḵki’da Musa mo dhali o gwo mo ki: Iiku/ mo mmomii mii mmotaḵ TAP̱A mo ki up̱ bumi lu/ mo. Dhali uc̱im bum si’da/ mini nyaḵ ii ki um mo. Hili dhalka ma’diny ḵa’bal dhali aris bip̱ bum i mini ’koku/ maṯaan mo.

25 Hila Musa thoḵki gwo mo ki: /E mini mii dhal aman bway si’da/ mo mmota gi to jin mina aman i miiya basa ’cesh mo dhali to kun miinu mo kun c̱inu ki me’d mo jin ’thanu o’d ka kuluny ki aman mina c̱iki a’di TAP̱A Arumgimis bam mo be. 26 To em bam si’da/ mini mii ii nyaḵki aman mo, To e ’deŋ kamu/ yisa minu dhalku/ i’ko’d yisa, haali/ aman mina mii bu’th uni mo dhali mii mii mmotaḵ TAP̱A Arumgimis bam mo. Dhali aman yisa misha to kun mina aman i mii i ’ci’th ’kus naskina/ gom TAP̱A yisa ntagi aman mina p̱u’dku/ i mun mo be.

27 Hili TAP̱A a’di i ’bi’thki’da P̱irawna du is mo dhali a’di diki dhal uni bway mo mmo/ii mo be. 28 Dhala P̱irawn ki owa Musa gwo mo ki: Guki jis em pini mo ’peni aha/ mo. Mishi gwo ’ban ki /e mini diki doḵu/ ka nyaŋ’ko’d doḵ e mo. Dhali ka cim jin mina /e i p̱ar jis em pem e mo tani /e mini wu mo be.

29 Musa thoḵki a’di gwo mo ki: Me’d jin ona /e mo tani aha/ si’da/ mina diki p̱ar jis em pini e ki sule/ doḵ e mo be.

11

Mompal jin Wo’c ’Kwani Is She/ Goma Bwanyara/ ma Dho’th mo

1 Iṯwa/a/ TAP̱A ṯorki’da Musa gwo mo ki: Mompala kamu/ jin wo’c ’kwani is she/ diyi’di ’de/ naskina/ mo a’di jin miga/ ḵala p̱owa P̱irawn mo dhali ap̱o/ ’kwanim piti mo. Yan’ko’d mo tani a’di midi dhal um bway mo mmo/ii mo beseene/ mo. Ki a’di midi dhal um bway mo mmo/ii mo tani, a’di midi ur um ka kuluny mo. 2 Ṯori ’kwaniŋ gwaṯẖ gwo mo ki up̱ ilu/ ki uni mini doṯ tiya kun ’dish uni gu’b is mo gom dhiriny ’dolkon kush dhali ’dolkon gana/ mo be. 3 Dhali TAP̱A c̱iki ’kwani mii ma ’the i jis e gi ’kwani Pam Masir mo. Dhali aMusa ki is piti mo tani a’di karu ki dhan gump̱a/ mo e Pam Masir mo e jis e ma ris ’kwani kun miikina P̱irawn aṯu’c mo dhali e jis e gi ’kwani mo be.

4 Wakan aMusa oki’da P̱irawn gwo mo ki: Yase/ i ta gwo jin ona TAP̱A mo. Ki mo midi ta mombwam/e mo tani aha/ mina yaku/ e bwaman ’Kwani Masir mo. 5 Dhala bwanyara/ uc̱iŋ gwaṯẖi ’baar mo gun ’kon e Pam Masir mo tani mini wu mo ’pena bwanyara/ ma P̱irawn jin c̱a’bka’da ḵurse/ ma maliḵ mo ntaga bwanyara/ gi c̱iŋkinam piti kun miina yo mo dhali i ta ga bwanyaram bip̱ si’da/ mo be. 6 Dhali e mun mo tani adhan cuuwa minu ’ther ki tur mo e Bampa/ Masiri ’baar mo. Mii gi wakan yisa mishkunu me’d ’de/ yisa walla mii yan midi doḵ e di yisa ki sule/ mo. 7 Hili e bwaman ’kwani ma Israyiil mo tani a’kaŋ kamu/ yisa midi buḵ wathiŋ kamu/ wala to e ilu/ yisa. Yan’ko’d um mini mish ki TAP̱A kar ki mo jin ḵwa/uwa ḵwa/ bwa ’peni ’kwanim Pam Masir nyaḵki ’kwani ma Israyiil mo be. 8 Dhali aris ’kwanim pini kun miiki /e to mo tani uni mini dhorothu aha/ mo dhali luŋa luŋ gom aha/ mo dhali o gwo mo ki: Yaku/ /e ka pije/ mo dhali aris ’kwani kun baṯẖki /e nsho’k ’baar mo. Dhali yan’ko’d mo tani aha/ mina ya ka pije/ mo. Dhali a’di yaki’d ka pije/ ’pena P̱irawn ka nyor jin ’batha’ba’th mo.

9 Dhali iṯwa/a/ TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: AP̱irawn midi ciḵ gwo ’peni /e yisa mo. Wakan ki miimer pem miga/ mar is mo e Pam Masir mo be. 10 Musa dhala Haruun miikina ris to mer gwani ’baar mo i ibwambor ma P̱irawn mo. Hili TAP̱A ’bi’thki’da P̱irawn adum piti is mo dhali a’di diki dhal ’kwani ma Israyiil bway mo mmo/ii mo ’peni bampam piti mo be.

12

Mompe’kup̱anyolos mo

1 Dhali TAP̱A oki iMusa uni ka Haruun gwo mo e Pam Masir mo ki: 2 Appee yansan a’di ta’da ppee jin ṯwa/a/ ki yil gom um jin mina umi ṯel ’pen goma risa ppee i ’baar mo. A’di midi ta appee jin ṯwa/a/ ki yil gom um mo be. 3 Ṯora risa ŋul ’kup̱ ’kwani ma Israyiil gwo yan mo ka cima ’kume’d ka ppee yansan mo tani uni mini bu’th ushi ḵa’bal gwaṯẖan mo, wathi/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ ’peni gu’b gi ibabam buni mo isi me’d jin wana a’di kan mo, ḵa’bala ’de/ gom gu’b ka kuluny mo be. 4 Dhali waḵki/ kuŋgu’b ka kuluny gwa’da she/ mo gom ḵa’bala ’de/ mo tani dhalki uni nyaḵ ḵa’bal ki gu’ba kamu/ mo jin ’dish uni is mo. Uni mini deŋ ’kwani e me’d isa nimira jin midi p̱ar shum isi me’d mo be. 5 ḵa’bal bum mini mii dar gi thalkin mo, ’pena rasan jin dina yili ’de/ gana/ mo. Um mini bu’th a’di ’peni bwaŋ ḵa’bal mo walla ’peni bwam mi mo. 6 Dhali um mini dhu uni ki ’bore/ mo ntaga cimi ’kume’d i’ce’d ka doŋon ka ppee yansan mo. ’Kwani ma Israyiil ka ŋul ’kup̱i ’baar mo mini ’kosh ḵa’bal buni jwa mom ’penḵaskum mo be. 7 Dhali yan’ko’d mo tani uni mini ’thup̱a bas mo dhali ’kosh a’di e cwa gi ’twaŋkal gu’b ka ’ban su/ mo dhali i cwa gi buŋ’kup̱ ma campur gu’b mo kun ’kokina uni mmo’ka shum mo be. 8 Uni mini ’thos shum ki isi o’d dhali ’ka a’di ki mon’thinya ’de/ c̱aan mo! Dhali uni mini ’ka a’di nyaḵki jasse/ jin ḵa/aḵa/ mo dhali nyaḵki maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo. 9 Dhalku/ shum ki ’ka ki ’de/ mo walla dhalku/ a’di ki shun ki yi’de/ mo. Hili ’thosi a’di ki o’d mo ki ’kup̱ ilu/ mo dhali ki ’basho’k ilu/ mo dhali ka ris to ’baar kun ’koni bwaman buŋgwar is ilu/ mo be. 10 Dhali um mini dhalku/ shuma kamu/ ki boc̱ ntagi mon’thamo/ mo. Waḵki/ kun tiya boc̱a umi ta gi mon’thamo/ tani ’thayyi um uni o’d mo ka jiŋ gana/ mo. 11 Bwaya ’dihe/ jin mina um i ’ka a’di mo: Deḵi wac̱kan e empa’d bum mo dhali hitha p̱p̱am bum mo dhali ḵala lukaas e me’d bum mo, dhali um mini ’ka shum ki yap̱ yap̱ ise/ ki jahanne/ mo. Haali/ a’di ta Mompe’kup̱anyolos gi TAP̱A mo be.

12 Dhali aha/ mina pe ki tur e Bampa/ Masir ki mon’thiny c̱aan mo. Dhali aha/ mina ’kosha bwanyara/ gi Pam Masir ’baar mo uni kun tana gwaṯẖ mo dhali ki to e ilu/ mo. Dhali arum p̱inycon jin luŋa uni mo tani aha/ mina dor uni mo. Aha/ be i tana TAP̱A mo be. 13 Abas a’di i midi ta jamas mmomish gwo ’ban gom moŋ’kom bum mo. Dhali ki aha/ mina p̱ara bas e mo tani aha/ mina pe um ’kup̱a nyolos mo. Dhali mii shi/gaŋ kamu/ yisa midi biṯa p̱o/ um mo mmo’ce’d um sho’k mo me’d jin miga/ ’kosh Bampa/ Masir mo yisa.

14 Atee midi ta jim bum jin mina umi ka e mo. Um mini ta gi dhan moshwan to mmotaḵ TAP̱A mo. Um mini nyoŋ a’di me’d gwoŋḵan jin mina umi mii ki tur e emen bum ki sule/ sule/ mo be. 15 Um mini shwa maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ goma cimi pesu/ mo. Dhali ka cim jin ṯwa/a/ mo tani um mini ḵala cumaṯ bum sho’k ka pije/ mo ’peni aris gu’b bum mo. Jan ṯal ’deŋ kamu/ midi diki shwa ji gi din ma cumaṯi e mo’pena cim jin ṯwa/a/ ntaga cimi pesu/ mo. Haali/ waḵki/ wathiŋ kamu/ shwa to ka maḵ tani minu ’ciṯẖ ’twa/ mo ’peni ’kwani ma Israyiil mo be. 16 Ka cim jin ṯwa/a/ mo tani um mini ta gi mo ma tul ’kup̱ jin ḵogu mo. Dhali ka cimi pesu/ mo doḵ e um mini ta gi mo ma tul ’kup̱ jin ḵogu mo. Aṯuca kamu/ minu mii ka tee gwansan yisa, hili jasi to jin miin ma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ i shwa mo a’di mina umi i mii thoson jasi is mo be.

17 Um mini kar Dhan Moshwan To gi Maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mmotaḵ TAP̱A ki sule/ mo be. Haali/ a’di ta’da tee yan gana/ jin ḵalkika/ waḵ bum ka pije/ ’peni Pam Masir mo. Ka cim yansan ’ko’di yili ’baar mo tani um mini shwa maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar gi cumaṯ mo ki dhan mombuṯ yan mo be. 18 Dhali ka cim jin ṯwa/a/ jin ta’da ’kume’d i’ce’d ka doŋon ma ppe mo mom’pimpili/ mo tani um mini shwa maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo dhali wakan si’da/ ntaga cim iss ’de/ i’ce’d ’de/ ka ppe mo mom’pimpili/ mo be. 19 Haali/ goma cima pesu/ mo tani acumaṯa kamu/ minu gam yisa eya ris gu’b mowa. Dhali waḵki/ unin tiya shwaki maaŋḵuthu’d jin miikunu ka cumaṯ mo tani ’kwani gwansan minu ’ciṯẖ ’twa/ mo ’pena ŋul’kup̱ gi ’kwani ma Israyiil mo be. Nyaḵka’d kan waḵki/ a’di ta wathi/ jin yayi yilkina/ mo walla wathi/ gi bampa/ mo be. 20 Dhalku/ maa jin minu ka cumaṯ ki shwa mo. E mo ’baar kun ’kona um mo tani, um mini mii shwa to kun minu ki dar ga cumaṯ mo be. 21 Dhala Musa yuḵki’da ris ’kwani jwaha/ ma Israyiil mo dhali ṯor uni gwo mo ki: Lahi ushi ḵa’bal gom is bum mo me’d isa waḵ bum mo dhali ’koshi uni mo goma Cim gi Mompe’kup̱anyolos yan mo. 22 Budhi deḵken cwan ’tasha cal bip̱ mo dhali ’thup̱i a’di ka bas jin diki’d mo e bwaman ma sahan mo. Dhali ’koshi a’di i buŋ’kup̱ ma campur mo dhali ka ’ban su/ cwa ma campur mo ka bas jin diki’d e bwaman ma sahan mo. Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa midi ya ka pije/ ka campur gu’b piti mo ntagi mon’thamo/ mo be. 23 Haali/ TAP̱A a’di i midi ya pe ki tur mo mmo’kosh ’kwani Pam Masir mo. A’di midi p̱ara bas e mo e buŋ’kup̱ ma campur dhali ’ko’d gwara su/ mo. Dhali a’di midi peya campur ’kup̱ mo dhali midi diki dhala aman’ce’da ’ce’d sho’k bway mo mmoci’c aris gu’b bum mo mmo’kosh um mo be.

24 Um mini ha gwoŋḵan e mo, um dhali iya/m bum ki sule/ sule/ mo. 25 Dhali ki um mini ci’c mo e bampa/ c̱aan jin okina TAP̱A mo mmoc̱i um mo me’d isi gwo jin okina a’di is mo tani um mini kar Mompe’kup̱anyolos yansan mo be. 26 Dhali uc̱im bum mini o um gwo mo ki: ’Pemen mii yan ta’da tinta jin ona um gom miin to yan mo? Ki uni mini o um gwo kan mo tani 27 um mini o gwo mo ki: A’di ta mii ma basa ’cesh gi TAP̱A mo gom mompe’kup̱anyolos mo haali/ a’di peki gu’b gi ’kwani ma Israyiil ’kup̱ e Pam Masir mo. A’di ’koshki ’kwani Pam Masir mo hili a’di i ’tashki gu’b bana ’twa/ mo be. Dhali ’kwani ṯaki ’kup̱ buni ka luŋgu’b mo dhali luŋa luŋ mo be. 28 Dhali ’kwani ma Israyiil uni iikin mo dhali mii a’di wakansan mo me’d gwo jin ḵankina TAP̱A aMusa mo dhala Haruun mo.

29 Ki mombwam/e mo tani TAP̱A ’koshki’da risa bwanyara/ gi Bampa/ Masir mo. A’di ’koshki’da bwanyara/ ma P̱irawn mo a’di jin c̱a’bki’da ḵursem piti mo. Dhali a’di ’koshki’da ris uni ’baar mo si’da/ ntaga bwanyara/ gi a’di jin di’da sijina ’kulga/ mo dhali arisa bwanyara/ gi to e mo be. 30 Dhali aP̱irawn cuki mis mo mon’thiny mo, a’di dhali aris imanmii a’di to mo dhali aris ’kwani Pam Masiri ’baar mo. Dhali adhan mo jin ḵumu/ ko caaca kagahara mo e Bampa/ Masir mo haali/ gu’ba kamu/ yisa di’da jin dina jan ṯal ’deŋ kamu/ ki wu i bwaman mowa.

Mmo/ii ka Pije/ mo

31 Dhali a’di yuḵki’da Musa dhala Haruun ki mon’thinya ’de/ c̱aan mo dhali o gwo mo ki: Cuyi um mis mo dhali iiku/ mo ka pije/ ’peni bwaŋ ’kwanim pem mo isi um gwan dhali ’kwani ma Israyiil mo. Dhali iiku/ um mo dhali mii ki montaḵ gom TAP̱A mo me’d jin okina um mo be. 32 Budhi arisa ma’diny ḵa’bal bum dhali aris bip̱ bum mo me’d gwo jin okina um mo. Dhali iiyi mo dhali ’borki aha/ mii si’da/ mo.

33 Dhali ’kwanim Pam Masir uni di’bki ’kwani is mo mmo/iiku/ mo ki yap̱ yap̱ ki jahanne/ ’peni bampam buni mo haali/ uni oki gwo mo ki: Amani ’baar mo mura wu mo be. 34 Gom kan mo tani ’kwani ḵalkina gana’th buni ki dar ga cumaṯ i e mo. Aḵwalal buni jin ’thoḵa uni to nycine/ mo tani koṯẖkina uni is mo ki burrinyem buni mo dhali shir uni mo e ’kup̱a bim buni mo be. 35 Dhali ’kwani ma Israyiil miikin mo me’d jin ṯorkin ma Musa uni gwo mo. Uni ’thoki ’kwani Pam Masir dhiriny ’dolkon kush mo dhali ’dolkon gana/ mo dhali burrinye/ mo be. 36 Dhali TAP̱A c̱iki ’kwani mii ma ’the e jis e gi ’kwani Pam Masir mo. Uni c̱iki uni to gun doṯa uni mo be. Yase/ i ta mii jin ḵalkina uni ’kwani Pam Masir to mo be.

37 Dhali ’kwaniŋ gwaṯẖ ma Israyiil thum ii ka ji sho’k mo ’peni Pa Ramisiis mo ntagi Pan Suḵuuṯ mo. ’Kwani ’kona alip̱i suttu miyya mo kun iikin ki sho’k mo mmodiki deŋ up̱ e dhali uc̱i mo be. 38 ’Kwanin tiya ka ris iikin nyaḵki uni mo dhali to e kun tana ris ka ris mo nyaḵka ma’diny ḵa’bal mo dhali aris bip̱ mo be. 39 Dhali uni ’thoḵki maaŋḵuthu’d ki dar ga cumaṯ i e mo ’pena gana’th jin ḵalina uni mo ka pije/ ’peni Pam Masir mo. Uni ’konuki miiya cumaṯ i e mo haali/ uni dhi’thunu sho’k ka pije/ mo ’peni Pam Masir mo. Uni yisa tan ga tenteŋ kamu/ mo mmothoson is buniŋ gana/ mo gom tonṯe/ gom bway mo yisa.

40 Yil gun ’kokina ’kwani ma Israyiil mo e Pam Masir mo tani ta’da urbu/ miyya wa talatiin mo be. 41 Dhali e she/ yil ma urbu miyya wa talatiin mo ’pena cim gana/ ’de/ yan mo tani ku gi TAP̱A ’baar mo iikin ka pije/ mo ’peni Pa Masir mo. 42 A’di ta mon’thiny jin jikina TAP̱A aji mo mmosusu uni ka pije/ mo ’peni Pam Masir mo. Wakan ki mon’thiny yansan jin nyaḵka’d mo tani ’kwani ma Israyiili ’baar mo mini jiya ji ka tee yan eya risa nyaḵum yil buni mo be.

Gwoŋḵan Gom Mompe’kup̱anyolos mo

43 Dhali TAP̱A oki’da Musa dhala Haruun gwo mo ki: Yansan a’di i ta gwoŋḵan gom mompe’kup̱anyolos mo be. Wathi/ gi paŋ kamu/ midi ’ka a’di mo yisa.

44 Hili aris c̱iŋkina/ kun yolu ka guurush mo tani uni a’di i mini ’ka a’di mo ŋ’ko’di /e mini ’ciṯẖ uni amunyjal yis buni mo be. 45 Hili ’kwani gun iiyi yilkina/ mo walla ’kwani gun kwanyu ki imanmiiya ṯu’c mo tani uni mini ’ka yisa.

46 E gu’ba ’de/ mo tani a’di i minu ’ka a’di mo. Um mini dhalku/ shum ki ḵal ka pije/ mo ’peni gu’b mo dhali um si’da/ mini dhalka sima/ ki ’ce’d bwa mo ’peni uni mo be. 47 Adhana waḵ ’kwani ma Israyiil ka kuluny mini mii moshwan to yan mmotaḵ TAP̱A mo be.

48 Dhali waḵki/ wathi/ jin dina e ki she/ di’di nyaḵki um mo dhali ŋap̱a’d mmokar Mompe’kup̱anyolos gi TAP̱A mo tani dhalka ris unim piti ka kuluny kun tana gwaṯẖ ’ciṯhuwa munyjal yis mo, dhali yan’ko’d a’di midi yayu/ mo mmo’dish mo is mo dhali kar a’di mo. A’di si’da/ midi wa e ki wathi/ gi bampa/ mo. Hili wathi/ jin di’d ka munyjal yisi e mo tani midi diki ’ka shum yan mo. 49 Gwoŋḵan midi ṯal ’de/ gom wathi/ gi bampa/ mo dhali gom wathi/ jin dina e ki she/ jin nyaḵki di ki um mo be.

50 Yase/ i miikina ’kwani ma Israyiil i ’baar mo me’d jin ḵankina TAP̱A aMusa gwo dhala Haruun mo. 51 Dhali ka cima ’deŋ gana/ yan mo tani TAP̱A suski ’kwani ma Israyiil ka pije/ mo ’peni Bampa/ Masir mo ka waḵ buni ’peni e kun ’ko uni ki she/ ki she/ mo be.

13

Monyc̱iya Bwanyara mo

1 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: 2 C̱iyi aha/ arisa bwanyara/ mo ’peni kuŋ gwaṯẖ, uni kun ḵa’dki bwa ma dho’th gi ’kwani ma Israyiil mo ’peni wathiŋ gwaṯh mo dhali to e mo. Uni ta kum pem mo.

3 Dhali aMusa oki ’kwani gwo mo ki: Kayi atee yansan e mo a’di jin pikina um ka pije/ mo ’peni Bampa/ Masir mo, ’peni mo jin miinu um ki miiny c̱iŋkina/ mo. Haali/ ki me’d gi TAP̱A jin ’bitha’bi’th mo tani i suskina a’di um ka pije/ mo ’peni mo yansan mo. Maaŋḵuthu’da kamu/ yisa mina umi shwa jin din ma cumaṯi e mo yisa. 4 Ka ppee jin ṯwa/a/ jin yuḵu ka Abiib* mo tani um mini ii ki sule/ suleŋ gana/ mo. 5 TAP̱A oki gwo is gom ibabam bum mmoc̱i ki um a’cesh gi Bampa/ Kanaan mo dhali Bampa/ Hathaṯẖ mo dhali Bampa/ Amuur mo dhali Bampa/ Hawb mo dhali Bampa/ Yabuus mo. Ki a’di midi ’doyu/ um eya ’cesh jin ta pa ki pa mo, um mini mii moshwan to yan ka ppee jin ṯwa/a/ ’ko’di yili ’baar mo be. 6 Goma cimi pesu/ um mini shwa maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo. Dhali ka cim pesu/ mo tani dhan moshwan to midi di mmotaḵ TAP̱A mo be. 7 Maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo tani a’di i minu i shwa ka cim pesu/ mo. Maaŋḵuthu’da kamu/ jin miinu ka cumaṯ yisa minu mii mishi um mo dhali acumaṯ yisa si’da/ minu mii i mishi um eya ris gwayu/ moŋ’kom bumi ’baar mo yisa. 8 Dhali /e mini ṯor iya/m pini gwo ka tee c̱aan mo ki: Mii yan miikika/ gom to jin miina TAP̱A gom aha/ mo ki aha/ pikina ka pije/ ’peni Bampa/ Masir mo be. 9 Dhali a’di midi ta jamas mii e me’d pini mo dhali me’d mo jin kanuwa ka e e buyem pini mo, ki gwoŋḵan gi TAP̱A midi di e ’twam pini mo. Haali/ ki me’da ’bi’thga/ gi TAP̱A mo tani a’di i suski /e ka pije/ mo ’peni Pam Masir mo be. 10 Gom gwo gi wakansan mo tani /e mini kar gwoŋḵan yansan ka ḵanne ka cim jin karu a’di gom ki sule/ ’ko’di yili ’baar mo be.

11 Dhali TAP̱A midi susi /e e Bampaŋ Kanaan mo isi me’d mii jin thulkina a’di gwo me’da p̱o/ mo gom /e mo dhali ibabam pini mo. Dhali ki a’di midi c̱iki /e a’di mo tani 12 /e mini dhu to ki she/ gom TAP̱A mo, uni kun ṯwa/a/ mo kun ḵa’dki bwama dho’th mo. Arisa bwanyaran to em pini mo uni kun tana rasan mo uni ta kun TAP̱A mo be. 13 Eya risa bwanyara ma rasan thuluny mo tani /e mini wan uni ’ba/ ki ḵa’bal mo. Walla waḵki/ /e diki wan uni ’ba/ mo tani ’ce’di a’di ’ba/ piti mo. Dhali arisa bwanyara/ uc̱iŋgwaṯẖ kun dho’thkunu mo e bwaman iya/m pini mo tani /e mini wan uni ’ba/ mo be.

14 Dhali ka tee midi p̱u’du/ mo tani ya/m pini midi doṯ /e gwo mo ki: ’Pemen gwo yan ta’da tinta mo? /E mini thoḵ a’di gwo mo ki: Ki me’d gi TAP̱A jin ’bitha’bi’th mo tani a’di i suskina a’di aman ka pije/ mo ’peni Pam Masir mo ’pena ’cesh gi miiny c̱iŋkina/ mo be. 15 Haali/ ka P̱irawn yan ushki’d ki ’tash mo mmodhal aman bway mo mmo/ii mo tani TAP̱A ki ’kosh arisa bwanyara/ kun dhodhu e Bampa/ Masiri ’baar mo ’peni uc̱iŋ gwaṯẖ kun tana bwanyara/ mo dhali ’pena risa bwanyaran to e mo. Gom gwo gi wakan mo tani aha/ miikina TAP̱A abasa ’cesh mo ’peni aris to e kun ta gwaṯẖan mo kun ḵa’dki bwama dho’th ’twa/ mo. Hila bwanyara/ gi iya/m pem ’baar mo tani aha/ wankina/ uni ’ba/ mo be. 16 A’di midi ta jamas gom /e e me’d pini mo walla e buyem pini mo ki me’da ’bi’thga/ gi TAP̱A a’di i suski aman ka pije/ ’peni Pam Masir mo be.

Mony’ci’th ḵumma/ Yi’de/ mo

17 Ka P̱irawn dhalki ’kwani bway mo mmo/ii mo tani Arumgimis diki shu uni bway mo ki bway Pam P̱ilisṯiyiin mo, ba ki a’di ’disha’dish mo kan de. Haali/ Arumgiimis oki gwo mo ki: Waḵki/ uni mini p̱ar mo/as e mo tani uni wari mini rica du is mo dhali doḵ bway Pam Masir ka nyaŋ’ko’d mo ba/. 18 Hili Arumgimis suski ’kwani ka kukul is mo ki bway gi mombwaasho mo ’kup̱ ki ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo. Dhali ’kwani ma Israyiil uni iikin ka pije/ mo ’peni Bampa/ Masir mo mmonyaŋ is gom mo ma mee mo be.

19 Dhali aMusa ḵalki’da sima/ ma Yuusup̱ mo nyaḵki a’di mo haala Yuusup̱ ṯeki gwo gom ’kwani ma Israyiil mmo/o is mmomii kan mo be. A’di ki o gwo mo ki: Arumgimis midi yayu/ i woṯẖ um mo. Dhali yan’ko’d mo tani um mini mii ḵala simam pem nyaḵki um mo ’peni mahan mo.

20 Dhali uni joc̱kin mo ’peni Pa Suḵuṯẖ mo dhali bu’th moŋ’ko me’d e Pan Iṯẖaam mo e shemen gi mombwaasho mo be. 21 Dhali TAP̱A a’di i yaki uni ibwambor montee ka raḵ jin wana e ka ḵa’dum ki jamas piti mo mmoshu uni bway ki sule/ sule/ mo. Dhali mon’thiny si’da/ o’d jin wana e ka ḵa’dum ki jamas piti c̱iki uni moŋkush mo ki uni mini mish ii montee dhali mon’thiny mo be. 22 Araḵa ḵa’dum montee dhali araḵa ḵa’dum o’d mon’thiny mo uni ’koki dhal ’kwani ’pen mo ’peni jis em buni mo be.

14

Mmo’ciṯẖ ḵumma/ Yi’dem ’Per mo

1 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: 2 Ṯori ’kwani ma Israyiil gwo mo mmoṯuka bor ka nyaŋ’ko’d mo dhali thum gu’b burrinyem buni mo i bwambor ma P̱ihaahiiruṯẖ mo. A’di di’da nuss bwaman gi i Majduul dhali ḵumma/ yi’de/ mo jin ’dish pa Baalsap̱un is mo. 3 Haala P̱irawn midi ṯosh ki ’kwani ma Israyiil ii ki ii ma wukura/ e mombwaasho mo dhali mombwaasho si’da/ mu’thki uni ki jiṯ mo e bwaman mo. 4 Dhali aha/ mina ’bitha P̱irawn adum piti is me’d wosh mo dhali a’di midi ur um i sho’k mo dhali aha/ mina gam monyca ’pena P̱irawn mo dhali ’pena jesh piti mo. Dhali ’kwani Pam Masir mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A mo. Dhali ’kwani ma Israyiil miikin wakan si’da/ mo be.

5 Ka maliḵ gi ’kwanim Pam Masir ṯorkunu gwo mo ki ’kwani sokin bway bwaasho mo tani bwa ma P̱irawn aḵ e nyaḵki imanmii tom piti mo ’kup̱ ki uni mo. Dhali uni oki gwo mo ki: Atinta a’dan jin miikina ana mo? Ana ki dhala Israyiil bway mo mmo/ii mo ’peni mo jin miikina uni ana to mo. 6 Wakan a’di thosonki’da arabiyam piti jin dira shumarum ki jahanne/ mo dhali sus ’kwani ma meem piti nyaḵki a’di mo be. 7 Dhali a’di dilki’da arabiya sho’k i’baar mo gun dira shumarum mo e bwaman uni kun tana suthumiyya i ’bora’bor mmobol tiya e mo. I bwaman uni ta gi ’kwaniny can ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. 8 Dhali TAP̱A ’bi’thki’da du ma P̱irawn is mo a’di jin ta’da maliḵ gi ’Kwani Masir mo dhali a’di urki ’kwani ma Israyiil i sho’k mo me’d jin iikina uni mo ki dar gi moŋḵo/ is mo. 9 ’Kwani Pam Masir uni urki uni i sho’k mo, aris shumarum ma P̱irawn mo dhali arisa arabiya kun dira shumarum mo dhali ’kwanim piti kun merki shumarum ap̱o/ mo dhali ’kwanim piti mo dhali ’kwani ma meem piti mo. Dhali uni ’baar mo ur uni sho’k dhali dil uni is mo ki ’kwani ma Israyiil thumki gu’b burrinyem buni i shemen ḵumma/ yi’de/ mo ki bway gi Bampa/ Pan P̱ihahiiruṯẖ mo jin ’dish Bampa/ Baalsip̱uun is mo be.

10 Ka P̱irawn ’dishki mo is mo tani ’kwani ma Israyiil uni ’deki em buni ’kup̱ ki mis mo dhali ’kwani Pam Masir uni yakina ye’c ye’c i’ko’di uni mo. Dhali uni shwakin ma kap̱e/ kagahara mo. Dhali ’kwani ma Israyiil uni gwo ki ’twa/ en TAP̱A mo. 11 Dhali uni okina Musa gwo mo ki: A a’di bese/ i ta mii mo haali/ jis jwa jin minu kan ’kwani e Pam Masir p̱iyina? I suskina /e am mo mmowu mo mombwaasho kana? Atinta miikina /e aman kan mo mmosusu aman ka pije/ ’peni Pam Masir mo? 12 A’di diki ta gwo jin ona aman /e e Pam Masir ki: Dhalki aman mo. Dhalki aman miikina ’kwani Pam Masir to mo. Haali/ a’di midi ’taki ha me’d ki isi haŋ gana/ mo gom aman mo mmomii ki ’kwani Pam Masir to mo mmo’koki wu mo e mombwaasho mo be.

13 Dhala aMusa oki ’kwani gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo. Doshi ṯel shoka ’cesh ’te/ mo dhali p̱ar mowoṯẖ gi TAP̱A e mo a’di jin mina a’di i miiya ṯuca p̱o/ shwane/ gom um mo. ’Kwani Pam Masir kun p̱arkina um e mo shwane/ tani mina umi ’koki p̱ar e doḵ e ki sule/ sule/ mo. 14 TAP̱A a’di i midi as gom um mo dhali um a’di ’te/ i mini ṯel jasi shoka ’cesh mo.

15 TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Atinta i gwokina /e ’twa/ i aha/ mo? Ṯori ’kwani ma Israyiil gwo mo mmo/ii mo ki seṯẖ. 16 ’Deki cwam pini ’kup̱ ki mis mo dhali yethi me’d pini ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali ḵwa/i a’di bwa mo ki uni mini mish ii ap̱o/a ’cesh jin ḵuthaḵu’th ki tur mo e ḵumma/ yi’de/ mo be. 17 Dhali aha/ mina ’bitha du gi ’kwani Pam Masir is mo wakan ki uni mini i baṯẖ uni i sho’k mo. Dhali aha/ mina gam monyca ’pena P̱irawn mo dhala risa jesh piti mo dhali aris shumarum piti kun dirina arabiya mo dhali aris ’kwani ma meem piti kun mer shumaruma p̱o/ mo be. 18 Dhali ’kwani Pam Masir mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A mo ki aha/ mina gam monyca mo ap̱owa P̱irawn mo dhali arisa arabiyam piti kun dira shumarum mo dhali aris ’kwani ma meem piti kun merki shumaruma p̱o/ mo be.

19 Dhali yan’ko’d aman’doyu/ gwo ma Arumgimis jin yaki’da jesh gi ’kwani ma Israyiil ibwambor mo tani a’di joc̱ki’d mo dhali ya i’ko’di uni mo. Dhali araḵa ḵa’dum si’da/ joc̱ki’d mo ’peni bwambori uni bway ’ko’d mo be. 20 A’di dwarki’di embul bwaman ma jesh ’Kwani Masir mo dhala jesh ’kwani ma Israyiil mo be. Araḵ ḵali mondhurumi’d gom ’kwani pa Masir mo, hili a’di ki c̱iki moŋkush gom ’kwani ma Israyiil mo. Dhali mon’thiny yaki’di pe mo ki dar gi jin ṯal ’deŋ kamu/ mmoyaku/ mmo’disha kamu/ is ki mon’thiny c̱ani ’baar mo be.

21 Dhali yan’ko’d aMusa ye’thki me’d piti mo ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo. Dhali TAP̱A halki ḵumma/ yi’de/ ka nyaŋ’ko’d ki ’tham gi mom’pesho’k jin ’bitha’bith mo mon’thinyi ’baar mo dhali a’di ki kar ḵumma/ yi’de/ mo mmota a’cesh jin ḵuthaḵu’th mo dhali aris yi’de/ uni ḵwa/kunu bwa mo be. 22 Dhali ’kwani ma Israyiil uni iikin mo e bwaman ḵumma/ yi’de/ ap̱owa ’cesh jin ḵu’th ma p̱o/ ki ḵu’th mo. Aris yi’de/ ḵarki ’kup̱ ki ta gaŋgara/ gom uni mo ki ’ban sum buni mo be.

23 ’Kwani Pam Masir uni urkina uri sho’k mo dhali iikin mmobaṯẖ uni gi sho’k mo e bwaman ḵumma/ yi’de/ mo, aris shumarum ma P̱irawn mo dhali arisa arabiyam piti mo dhali aris ’kwani ma meem piti kun merki shumaruma p̱o/ mo be. 24 Dhali i ṯwa/a/ gi mon ’twash e TAP̱A hilki mo ka luŋgu’b ’peni bwam ma ḵa’dum o’d dhali araḵ mo ap̱o/ ’kwani ma mee Pam Masir mo dhali duŋgur uni ’kup̱ is mo be. 25 A’di raḵki’da arabiyam buni kun dirkina shumarum mo. Wakan mombor buni uni diṯkin ki diṯ mo. Dhali ’kwani Pam Masir uni oki gwo mo ki: Dhalki ana sona mo ’peni ’kwani ma Israyil mo haali/ TAP̱A a’di i aski’d gom uni mo ap̱o/ ana mo be.

26 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yethi /e me’d pini mo ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo ki yi’de/ midi doḵu/ ka nyaŋ’ko’d ap̱o/ ’kwani Pam Masir mo dhali ap̱owa ris arabiyam buni mo dhali ap̱o/ ’kwani ma meem buni kun merki shumaruma p̱o/ mo. 27 Wakan aMusa a’di i ye’thki me’d piti mo ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo. Dhali mon’twash e ḵumma/ yi’de/ a’di doḵki’d ka nyaŋ’ko’d bway mo jin gusina a’di mo be. Dhali ’kwani Pam Masir uni sokin ’peni yi’de/ mo hili TAP̱A a’di belki uni mo e bwaman ḵumma/ yi’de/ mo be. 28 Yi’de/ doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo dhali kuma p̱o/ a/arabiya kun dirkina shumarum mo dhali ’kwani ma mee kun merki shumaruma p̱o/ mo dhala risa jesh ma P̱irawn mo uni kun baṯẖki ’kwani ma Israyiil i sho’k mo e ḵumma/ yi’de/ mo. Jan ṯal ’deŋ kamu/ dhalu ki e yisa.

29 Hili ’kwani ma Israyiil uni iin ki tur eya ’cesh jin ḵuthaḵu’th mo e ḵumma/ yi’de/ mo, yi’de/ i warki’d ka gaŋgara/ gom uni ki ’bana bim poros buni mo dhali ki ’bana biny cam buni mo be. 30 Yase/ i ta mii gi TAP̱A mo mmota Israyiil is ki me’d mo ka tee c̱aan mo ’peni me’d gi ’kwani Pam Masir mo. Dhala Israyiil mishki ’kwani Pam Masir wukin mo e yana gap̱ gi ḵumma/ yi’de/ mo be. 31 Dhala Israyiil mishki dhan mom’bi’th jin miikina TAP̱A ap̱o/ ’kwani Pam Masir mo. Dhali ’kwani uni ḵo/ki TAP̱A mo. Dhali uni gamki gwo is e TAP̱A mo dhali e c̱iŋkinam piti ka Musa mo be.

15

Gway Yuḵ ma Musa mo

1 Dhali yan’ko’da Musa dhali ’kwani ma Israyiil yuḵi gway yansan mo e TAP̱A mo mmo/o gwo mo ki:

Aha/ mina yuḵ gway e TAP̱A mo

haali/ a’di karu ki ji gi eḵa/ eḵ mo.

Shumarum dhali com piti mo tani

uni belkunu mo e ḵumma/ yi’de/ mo be.

2 TAP̱A a’di i ta mom’bi’th pem mo dhali moroc̱ pem mo

dhali a’di warki’d ki mowoṯẖ pem mo.

A’di i ta’da Arumgimis pem mo dhali aha/ mina maŋ a’di mo,

Arumgimis jin ta ji gi ibabam pem mo dhali aha/ mina kar a’di ki ji gi eḵa/ eḵ mo.

3 TAP̱A a’di i ta a’di gi mo/as mo,

gway piti i ta TAP̱A mo.

4 Arabiya ma P̱irawn kun dirkina shumarum ka ris mo dhali ajesh piti mo tani uni i ṯa’kkina a’di mo e ḵumma/ yi’de/ mo.

Dhali ’kwaniny can piti kun yuḵayuḵ gun bol tiya e ki yuḵ mo tani uni loskina ḵumma/ Yi’de/ jin Ta gi ’Per mo be.

5 Agannu/ yi’de/ i kumki uni mo,

uni iikin ka ’cesh mo ki si’d si’d me’d wosh gana/ mo be.

6 Me’da bim poros pini ayy TAP̱A, a’di eḵa/eḵ e mom’bi’th mo.

Me’da bim poros pini, ayy TAP̱A a’di i c̱ekerki ’kwaniŋ ’kup̱ bwa mo.

7 E monycam pini jin caaca kagahara mo e mo jin eḵa/ /e ki eḵ mo tani

/E yocorki ’kwani ’twa/a ’cesh kun ta ’kup̱ ki /e mo.

/E hashkina nyor pini jin ’batha’ba’th mo

a’di shwa ki uni mo me’da wusha/ mo be.

8 Eya le’dan gi jisan shush pini mo tani aris yi’de/ p̱alan ka pije/ mo.

Dhali agannu/ yi’de/ a’di doshki’d ka jisho’k me’da gaŋgara/ mo

dhali moŋ’kulga/ gi ḵumma/ yi’de/ wara’d ki boro’th mo.

9 ’Kwani kun ta ’kup̱ oki gwo mo ki: Aha/ mina ura uri sho’k mo, dhali aha/ mina bu’th uni mo.

Dhali aha/ mina ḵwa/ mal buni bwa mo, dhali dil ku gi o aha/ bwa mo.

Dhali aha/ mina buḵ gandala turgam me’d pem mo.

Dhali me’d pem a’di i midi i ’ce’d uni sho’k mo be.

10 /E ’theḵki ’tham pini mo dhali ḵumma/ yi’de/ i kumki uni ’twa/a ’cesh mo be.

Uni loskina yi’de/ mo ki ’kolo’c me’da hathiṯẖ mo, e yi’de/ jin c̱a’b ki dem dem mo.

11 Kaja a’di wana e ki /e, ayy TAP̱A, i bwaman ma risa ruma ’cesh mo kun yeru gway ka wuny is mo?

Kaja a’di wana e ki /e mo?

/e jin cayaa/ e ki ca mo e mo jin ḵogu mo.

/e dar ki liil e monycam pini jin miina /e to mo

/e miiki miimer ka ris mo.

12 /E ye’thki me’d pini jin ta’da bim poros mo tani mony’cesh loski uni mo be.

13 ’Kwani kun wankina /e ’ba/ mo tani

/E shuki uni bway ki mo/en pini jin ṯelkunu sho’k mo.

/E shuki uni bway ki mom’bi’th pini mo

e moŋḵogum pini jin dina /e nycine/ mo.

14 Ka ŋul’kup̱ ’kwani i ciḵkin mo tani uni dekin ki bir bir mo be,

dhali akap̱e bu’thki ’kwani P̱ilisṯiyiin mo be.

15 Dhali aris tap̱a gi Pa Aduum uni si’da/ ḵalkina jwa mo

dhali aris tap̱a gi ’kwani Mu/ab mo tani mo jin denu ki bir bir mo tani a’di bu’thki uni mo.

Dhali aris ’kwani kun ’kokin mo e Paŋ Kanaan mo tani uni thiski mo ma dum ’bi’thgam buni e mo be.

16 Akap̱e/ dhali mo jin ṯagu is jwa mo a’di i biṯki’da p̱o/ uni mo.

Gom monyca ma bim pini mo tani

uni doshkin mo mmoḵu’th guŋkuru/ me’d wosh mo, Ayy TAP̱A.

Ntagi ’kwanim pini pekin mo uni kun ’cuḵkina /e mo be,

17 /E mini susi uni mo dhali i dhu uni e ’kuwosha turgam pini mo,

ayy TAP̱A, e mo jin karkina /e mmota mondim pini jin ḵogu/ mo

jin nyaŋkina /e ki me’d pini mo.

18 TAP̱A /e i mini ta aMaliḵ gom ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

Gway Yuḵ ma Miriyam

19 Ka arabiyaŋ ’kwani Pa Masir dhali shumarum ki imanmer uni ilu/ ’ceṯẖki bway ḵumma/ yi’de/ mo tani TAP̱A ḵalki yi’de/ ka nyaŋ’ko’d ’peni ḵumma/ yi’de/ ap̱o/ uni mo be. Hili ’kwani ma Israyiil uni iikin ap̱o/a ’cesh jin ḵuthaḵu’th e bwaman ḵumma/ yi’de/ mo be.

20 Dhali yan’ko’d aMiriyam jin ta’da amanc̱i gwo jin ta’da yim mo a’di jin ta ’bwah ma Haruun mo a’di ’bu’thki’da jallugga/ e me’d piti mo. Dhali aris up̱i ’baar mo iikin mo ka pije/ mmobaṯẖa yimi sho’k ka jalluggam buni i me’d mo dhali sa mo be. 21 Dhala Miriyam yuḵki uni gway mo mmo/o gwo mo ki:

Yuḵi gway e TAP̱A mo haali/ a’di p̱iki mii e ki monycaŋ gana/ mo.

Shumarum dhali imanmer uni ap̱o/ mo tani uni belkunu mo e ḵumma/ yi’de/ mo be.

Yi’deŋ ḵa/ga/ mo

22 Dhali yan’ko’d aMusa suski’da Israyiil ki seṯẖ mo ’peni ḵumma/ Yi’dem ’Per mo. Dhali uni iikin mo e mombwaasho jin yuḵu gway ka Shur mo. Uni iikin ka cimi kwara/ e mombwaasho mo dhali ’koki gam yi’deŋ kamu/ mo be. 23 Ki uni p̱u’dkin e mo jin yuḵu gway ka Murrah mo tani uni molki yi’de/ p̱i ’peni a’di mo haali/ a’di ḵa/aḵa/ kagahara mo. Gom gwo gi wakan mo tani a’di i yuḵkunu a’di gway ka Murrah mo. 24 Dhali ’kwani miikina gumgum ap̱owa Musa mo mmo/o gwo mo ki: Atinta a’di mina ana i p̱i mo?

25 Dhala Musa gwo ki ’twa/ e TAP̱A mo dhali TAP̱A ṯorki a’di cwa mo. Dhali a’di birki a’di mo e yi’de/ mo dhali yi’de/ c̱a’b ki dhel dhel mo. E mun mo tani TAP̱A c̱iki uni gwoŋḵan ki ’twa/ mmomii mo. Dhali e mun mo tani a’di palki uni mo. 26 A’di o gwo mo ki: Waḵki/ um mini ha gwom pem e ki ’bor ’bor mo tani dhali mii jasi tom ’boron e jis em pem mo tani dhali c̱iya hirdhe/ ki gwoŋḵan pem mo dhali dhuwa ris gwoŋḵan gi ’twam pem mo tani, aha/ mina dhu ’batha tiya ap̱o/ um yisa me’d kun dhukika/ ap̱o/ ’Kwani Masir mo. Haali/ aha/ tana TAP̱A jin wac̱ um mo.

27 Dhali yan’ko’d uni p̱u’dkin mo e Pa Iliim mo e mo yin jin ’kokina yi’de/ gun du’dun i ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali cwan jeṯkum ’kokina iss ’kwanimpa ikwara i’ce’dka ’kume’d mo. Dhali uni thumki gu’b burrinyem buni mo e yan yi’de/ mo be.

16

AManna/ dhali ḵuskun mo

1 Arisa ŋul’kup̱ ’kwani ma Israyiil uni iikin mo ’peni Pa Iliim dhali p̱u’dkin mo e mom bwaasho jin yuḵu gway ka Sinaa/ mo a’di jin diki’d mo em bwaman gi Pa Iliim dhali Pa Sinaa/ mo. A’di ta’da cim ma ’kume’d i ’ce’dka mudhe’d ka ppee jin ’kon ma p̱o/ i su/ mo i’ko’di monycum buni ’peni Bampa/ Masir mo. 2 Dhali e mombwaasho tani uni miikina gumgum ap̱owa Musa dhala Haruun mo. 3 Dhali uni oki uni gwo mo ki: Midi ’taki ’bor ki aman mina wuyu/ mo e me’d gi TAP̱A e Bampa/ Masir mo. E mun tani aman misha ’ko a’cesh dhali ’ka shum mo dhali shwa aris to gun o am bwa i kap̱ mo. Hili um bala suski aman ka pije/ mo e mom bwaasho mo i ’kosha tul ’kup̱ kwani ’baar mo ki ṯe/ mo ba/.

4 Dhali yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Aha/ mina rasku/ tonṯe/ ’peni momis me’da sho’k mo gom um mo. Dhali ’kwani mini ii ka pije/ isa yempa/ mo dhali tul tonṯe/ is mo gom jasa cima ’de/ c̱aan mo ki aha/ mina nyo/ uni mo waḵki/ uni mini ii e gwoŋḵan pem walla yisa mo. 5 Ka cim pe’de/ mo tani uni mini ḵal tonṯe/ ka ’buḵum ’ban mo dhali thoson a’di mo.

6 Wakan aMusa dhala Haruun ṯorkina ris ’kwani ma Israyiil gwo mo ki: Ki mo midi ta mom’pimpili/ mo tani um mini mish gwo ’ban ki TAP̱A a’di suski um ka pije/ mo ’peni Pa Masir mo. 7 Dhali ki mon’thamo/ um mini p̱ar monyca gi TAP̱A e mo haali/ a’di ciḵki’da gumgum bum ap̱o/ a’di mo. Haali/ aman tana ija mo, jin miikina uma gumgum ap̱o/ aman kan mo? 8 Dhala Musa oki gwo mo ki: Um mini mish ki a’di ta TAP̱A jin c̱i ki um shum mmo’ka mom’pimpili/ mo dhali maaŋḵuthu’d mmoshwa mon’thamo/ mo haali/ TAP̱A ciḵki’da gumgum bum mo ap̱o/ a’di mo. Aman tana ija sa/? Mo ma gumgum bum di’d ap̱o/ aman yisa hili ap̱o/ TAP̱A mo be.

9 Dhali a Musa oki’da Haruun gwo mo ki: Oyi arisa ŋul’kup̱ ’kwani ma Israyiil gwo mo ki: Iiyu/ ibwambori TAP̱A mo haali/ a’di ciḵki’da gumgum bum mo. 10 Dhali me’d jin ṯorkin ma Haruun aŋul’kup̱ ’kwani ma Israyiil gwo mo tani uni hilki mo mo ’kup̱ ki mom bwaasho mo dhali monyca gi TAP̱A a’di piki’d mo eya raḵ mo be. 11 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: 12 Aha/ ciḵkina gumgum gi ’kwani ma Israyiil mo. Ṯori uni gwo mo ki: Mom’pen ḵaskum mo tani um mini ’ka shum mo, dhali mon’thamo/ mo tani um mini shwa maa i kap̱ mo. Dhali yan’ko’d mo tani um mini mish mo mo ki aha/ tana TAP̱A Arumgimis bum mo be.

13 Ki mo ta mom’pimpili/ mo tani ḵuskun ṯẖa’thkin ka ris mo dhali kuma ’cesh c̱aan ’baar mo. Dhali mon’thamo/ jap̱e/ ’kaka’d mo be. 14 Dhali ki jap̱e/ birki is mo tani yan’ko’d bunya jin p̱o’dap̱o’d diki’d mo eya p̱o/a ’cesh gi mom bwaasho mo me’da ḵwarma’c to mo jin wana e ka ḵomo/ mo be. 15 Ki ’kwani ma Israyiil p̱arki a’di e mo tani uni oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Atinta a’di a’dan mo? Haali/ uni ’koki mish a’di gi wakan mo. Dhala Musa oki uni gwo mo ki: A’di ta tonṯe/ jin c̱ikina TAP̱A um mo mmoshwa mo be. 16 Yansan a’di ta gwo jin ḵankina TAP̱A mo ki: Tuli tonṯe/ is mo um ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ki nyanye/ me’d jin mina umi ŋap̱ a’di mo. Um mini bar a’di ka balapip̱ isu/ mo isi me’da ris ’kwani gi gu’b pini mo.

17 Dhali ’kwani ma Israyiil miiki a’di wakan mo, uni tulki uni is mo. Kun tiya tulki is ki nyanye/ mo dhali kun tiya tulki is ki gwa’d gwa’d mo be. 18 Hili ki uni barki a’di bwa mo tani a’di jin tul kum piti is ki nyanye/ mo tani a’di be i ’kosh jwa ’peni ji gi ŋap̱u mmodiki ur ’kup̱ mo. Dhali a’di jin tulki is ki gwa’d gwa’d mo tani a’di yisa hara toŋ kamuwa. Aris uni tulki uni is mo isi me’d jin mina uni i shwa a’di mo be. 19 Dhali aMusa oki uni gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi boc̱ a’di itagi mon’thamo/ mo. 20 Hili unin tiya ciḵ gwo ’pena Musa yisa. Kun tiya boc̱ki ’bana tiya i tagi mon’thamo/ mo dhali a’di shwakin ma yish mo dhali c̱a’b ki bul bul mo, dhali aMusa shwa’da nyor ap̱o/ uni mo be, 21 Mon’thamo/ isa yempa/ uni tulki uni is mo aris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ me’d isi ji gi mina uni shwa a’di mo. Hili ka tente/ caki’d ka nyor piti ki ’ba’th ’ba’th mo tani uni gun boc̱kona ’cesh ṯo’dkin mo be.

22 Ka cim pe’de/ mo tani uni tulki a’di is ki nyanye/ me’di su/ me’d tonṯe/ mo ka balapip̱i i doŋon gom uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. Dhali aris tap̱a ka ŋul ’kup̱ p̱u’dkin mo dhali ṯor ka Musa gwo mo. 23 A’di oki uni gwo mo ki: Yansan a’di i ta gwo jin ḵankina TAP̱A wakan mo ki: Ka’thamo/ a’di ta’da tee jin minu dosh shoka ’cesh mo mmosi/is mo jin ḵogu gom TAP̱A mo. ’Thoḵi to jin ŋap̱a umi ’thoḵ mo dhali shuni to gun ŋap̱a umi shun mo. Dhali aris uni gun urki ’kup̱ mo tani thoson ki uni mo ki uni minu dhuku/ mo ntaga ’thamo/ mo be. 24 Wakan uni thosonki uni mo ntagi mon’thamo/ mo me’d gwo jin ḵankin ma Musa uni mo. Dhali uni ’koki bul mo mo dhali ayisha kamu/ yisa di’di e uni mowaa. 25 Musa oki gwo mo ki: Shwayi a’di shwane/ mo ma, haali/ shwane/ a’di i ta’da cim ma pesu/ jin sinu is jin ta’da cim jin c̱inu ki TAP̱A mo. Shwane/ um yisa mini gam tonṯeŋ kamu/ apije/ mo yisa. 26 Goma cim pe’de/ mo tani um mini tul uni is mo hili ka cima pesu/ mo tani a’di jin ta’da cim mosi/is mo, um yisa mini gam tonṯeŋ kamu/ yisa mowa.

27 Ka cima pesu/ mo tani ’kwanin tiya uni iikin ka pije/ mo mmotul tonṯe/ is mo hili uni gam toŋ kamuwa? 28 Yan’ko’d TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Me’d e kata ushkina um gwoŋḵan pem e mo ’peni gwo jin c̱ika um ki ’ce’de/ ’ce’de/ mo? 29 Kayi gwo e ki TAP̱A c̱iki uma cim gi mosi/is mo dhali gom kan mo tani ka cim pe’de/ mo aha/ c̱ikina um tonṯe/ goma cimi su/ mo ba/. Dhalka ris ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ ’kon e mom buni mo. Dhalku/ ki dhal wathin ’de/ bway mo mmoya ka pije/ mo ’peni mom piti ka cima pesu/ mo. 30 Wakan ’kwani si/ki is mo ka cima pesu/ mo be.

31 Wakan ’kwani ma Israyiil yuḵki a’di gway mo ka manna* mo. A’di wana e ki emen to jin miinu a’tash dhali ta gi kush mo. Dhali ’kuny piti waka biskwiita p̱o’d ’ban jin miinu ka yina dham mo be. 32 Dhali aMusa oki gwo mo ki: TAP̱A ḵanki ana mmodhuwa mannan tiya gom emen bana jin mina uni mish tonṯe/ ’peni ji gi c̱ikina a’di ana mmoshwa e mombwaasho mo me’d jin suskina a’di ana ka pije/ mo ’peni Pa Masir mo be. 33 Dhali aMusa oki’da Haruun gwo mo ki: Buthi dhur mo dhali ’thuṯẖa manna jin baru ka balapip̱ i bwaman mo. Dhali kar ki a’di ibwambor gi TAP̱A mo ki a’di minu kar ki tur mo gom emen bana mo. 34 Me’d gwo jin ḵankina TAP̱A aMusa mo tani wakan aHaruun karki’da manna e mo jin mina a’di di ki sule/ mo ibwambora sanduuḵ jin dina gwoŋḵan jin ṯenu mo be. 35 Dhali ’kwani ma Israyiil uni shwakina manna ki yili issu/ mo ntagi uni p̱u’dkin mo e bampaŋ Kanaan mo dhali ’ko mo.

36 Tom bar yan wana e ka balapip̱ iss ’de/ mo be.

17

Yi’de/ ’Pena Kuluny Wosh mo

1 Arisa ŋul’kup̱ ’kwani ma Israyiil ’baar mo uni joc̱kin mo ’peni mombwaasho jin yuḵu gway ka Siin mo dhali joc̱kon e mon tiya ka ris mo isi me’d gwoŋḵan gi TAP̱A mo. Dhali uni ki thum moŋ’kom buni e Pan Rep̱idiim mo hili yi’deŋ kamu/ yisa di’da jin mina ’kwani i p̱i mo. 2 Gom gwo gi wakan mo tani ’kwani miikina gumgum ap̱owa Musa o ki: C̱i am yi’de/, aman ki p̱i mo ma. Dhala Musa thoḵki uni gwo mo ki: Atinta miikina uma gumgum ap̱o/ aha/ kan mo? Atinta si’da/ pala um TAP̱A kan?

3 Hili ’kwani ḵu’thkina ’kus guŋkuru/ mo imun gom yi’de/ mo dhali ’kwani miikina gumgum ap̱o/ aMusa naskina/ mo dhali o gwo mo ki: Atinta i susina /e aman ka pije/ mo ’peni Pa Masir mo mmo’kosh aman dhali uc̱im bam dhali to em bam jwa mo ki yi’dem bu’th kan mo?

4 Wakana Musa ’thoki TAP̱A mo ki: Atinta i miga/ mii mo gom ’kwani gwansan mo? Uni ’dishkina ’twa/ mo mmo’kosh aha/ ki wosh mo be.

5 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yayi ibwambori ’kwani mo. Susi ’kwaniŋ gwanyjwaha/ ma Israyiila tiya nyaḵki /e mo dhali guyi cwam pini i me’d mo a’di jin dorkina /e yi’de/ ma Niil mo dhali yaku/ mo. 6 Aha/ mina dosh ibwambori /e ap̱o/ wosh mo e Wosh Sinaa/ mo. Dhali /e mini dor wosh mo dhali yi’de/ midi gac̱u/ ka pije/ mo ’peni a’di mo jin mina ’kwani i p̱i a’di mo. Dhali aMusa miiki a’di wakan mo e jis e gi gwanyjwahaŋ ’kwani ma Israyiil mo be. 7 Dhali a’di yuḵki yansan gway ka Massa* mo dhala Miiriba† mo haali/ ’kwani ma Israyiil miikina gumgum mo dhali uni palki TAP̱A mmo/o gwo mo ki: A TAP̱A di’di bwamani ana ’te/ tana walla p̱iyi’d mo?

’Kwani ma Amaliiḵ P̱ikunu E mo

8 Yan’ko’d ’kwani Amaliiḵ p̱u’dkin mo dhali as ’kwani ma Israyiili cine/ mo e Pa Rep̱idiim mo be. 9 Dhali aMusa oki’da Jeshuwa gwo mo ki: Kwanyi ’kwanim bana mo. Dhali iiyi um ka pije/ mo mmo/as ’kwani Amaliiḵ nycine/ mo. Ka’thamo/ aha/ mina dosh i ’kup̱an wosh mo ki cwa ma Arumgimis e me’d pem mo be. 10 Wakana Jeshuwa miiki’d mo me’d jin ḵankin ma Musa a’di gwo mo. Dhali uni as ki ’kwani Amaliiḵ nycine/ mo. Dhala Musa dhala Haruun dhala Huur iikin ka gagamis i ’kup̱an wosh mo be. 11 Me’d jin ’de’kkin ma Musa me’di mis mo tani Israyiil p̱iki mii e mo. Dhali me’d jin thulkina a’di me’d piti ka ’cesh mo tani ’kwani Amaliiḵ uni p̱iki mii e mo be. 12 Hili me’d ma Musa i wuki e mo. Wakan uni ḵalki wosh mo gom a’di mmoc̱a’b ap̱o/ a’di mo. Dhali aHaruun dhala Huur bu’thki me’d piti mo, jan ṯal ’deŋ kamu/ ki ’bana ’deŋ kamu/ mo dhali jaŋ kamu/ ka ’bana kamu/ mo. Wakan me’d piti ’bi’thkina is mo ntagi mo jin yakin ma tente/ jis mo be. 13 Ki mii yan mo tani Jeshuwa dorki ’kwani Amaliik ’twa/a ’cesh mo ki gandala turga/ mo be.

14 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: ’Kwari gwo yansan mo ki gwo jin minu ka e mo e bwaman ma warkaŋ ’kuc̱ mo. Dhali bahi gwo yansan e bwany ’ce ma Jeshuwa mo haali/ aha/ mina ’ce’d ’Kwani Amaliiḵ sho’k ka kuluny mo be. 15 Dhali a Musa nyaŋki’da gwaṯa/ mo dhali yuḵ a’di gway mo ki: TAP̱A a’di i ta’da berḵam pem mo. 16 A’di o gwo mo ki: ’Deka berkam piti isi mis mo. TAP̱A midi as ’kwani Amaliiḵ nycine/ mo ki sule/ sule/ mo be.

18

ARau/iil Ya ki Yilkina/ Bway Pa Musa mo

1 Rau/iil jin ta’da mar ma Musa ta’da gasiis gi Pam Midyaan mo. A’di ciḵki gwo goma ris to ’baar mo jin miikin ma Arumgimis goma Musa mo dhali ’kwanim piti ka Israyiil mo. Dhali a’di ciḵki gwo ki TAP̱A suski ’Kwani Israyiil ka pije/ ’peni Bampa/ Masir mo.

2 Dhala Rau/iil jin ta’da mar ma Musa mo a’di suski’da Sippuura mo a’di jin ta asha Musa mo i’ko’da Musa hashki’da yim mo nyaḵki uc̱iŋ gwaṯẖ ma yim su/ mo ’peni a’di mo, 3 dhali uc̱iŋ gwaṯẖ ma yim su/ mo. Jan ṯal ’de/ yuḵkunu gway mo ka Jirshuum* mo, haali/ aMusa oki gwo mo ki: Aha/ yakina yany c̱a/ mo e bampa/ ’kwanin tiya mo.

4 Dhali gway gi jaŋ kamu/ mo tani a’di i ta’da Iliyaasir† haali/ a’di oki gwo mo ki: Arumgimis ma babam pem mo tani a’di ta’da manwoṯẖ aha/ mo dhali woṯẖ aha/ mo ’peni gandal ma P̱irawn mo be. 5 Dhala Rau/iil p̱u’dki’d mo nyaḵki asha Musa dhali iya/ i su/ mo e mo jin bu’thkin ma Musa mondi me’d e mombwaasho e wosha turga/ ma Arumgimis mo be. 6 Dhali a’di hashki’da Musa gwo mo ki: Amar pini ka Rau/iil a’di yayi’d nyaḵki ashin mo dhali uc̱iŋ gwaṯẖ ma yimi su/ mo be.

7 Wakana Musa yaki’d mo dhali gama mar piti ’kup̱ mo dhali ’tuḵ a’di i is mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo. Dhali uni theki me’di monṯal ’de/ mo dhali uni iiki bway gu’b burrinye/ mo be. 8 Dhali yan’ko’da Musa ṯorki’da mar piti aris to ’baar mo jin miikina TAP̱A a P̱irawn mo dhali aris ’kwani Pam Masir i ’baar mo gom gway ma Israyiil mo. Dhali a’di ṯorki’da ris ton diṯga/ kun p̱u’dkina p̱o/ uni i bway mo dhali mii jin woṯẖkina TAP̱A uni mo be.

9 Dhala Rau/iil ’kunykina bwa mo gom tom ’borga/ jin miikina TAP̱A goma Israyiil mo e mii jin miikina a’di mmo’cuḵ uni ka pije/ ’peni me’d gi ’kwani Pam Masir mo be. 10 Dhala Rau/iil oki gwo mo ki: Mom’bor mii gom TAP̱A mo a’di jin ’cuḵki um ka pije/ mo ’peni me’d gi ’kwani Pam Masir mo dhali ’peni me’d ma P̱irawn mo. Dhali mom’bor mii gom TAP̱A jin ’cuḵki ’kwani ’peni mii c̱iŋkinam buni mo be. 11 Shwane/ aha/ misha ki TAP̱A a’di i eḵki’d mo mmobola risa ruma tiya e mo haali/ a’di ’cuḵki ’kwani mo ’peni bwaŋ ’kwariny me’d gi ’kwani Pam Masir mo ki uni ṯu/ulki uni ki mii maṯẖ mo. 12 Dhala Rau/iil a’di jin ta’da mar ma Musa mo a’di c̱iki to jin c̱inu ki me’d jin ’thanu o’d dhali miiya Arumgimis abasa ’cesh mo. Dhala Haruun dhali aris ’kwaniŋ gwanyjwaha/ ma Israyiil uni p̱u’dkin mo dhali shwa tonṯe/ jin karu ki she/ goma Arumgimis mo nyaḵka mar ma Musa mo be.

13 Dhali ka’thamo/ ki eŋ kamu/ mo tani aMusa c̱a’bki’d mo dhali dwall ’kwani gwo mo. Dhali ’kwani doshkin mo mmo’kama Musa is ki deḵ mo ’peni mon’thamo/ ntagi mom’pimpili/ mo be. 14 Ka mar ma Musa p̱arki’da ris to gwansan e mo kun miikina a’di mo gom ’kwani mo tani a’di oki gwo mo ki: Atinta a’dan jin miikina /e ’kwani mo? Atinta dina /e /e ’de/ kan dhali aris ’kwani doshkini ’kam /e is mo ’peni mon’thamo/ ntagi mom’pimpili/ mo?

15 Dhali a Musa thoḵki’da mar piti gwo mo ki: Haali/ ’kwani p̱u’dkini aha/ mo mmotheke’th gwo mo goma Arumgimis mo be. 16 Ki uni su’kkin ki gwo mo tani yan’ko’d uni ki iiyu/ i aha/ mo dhali aha/ ki mish gwo pwaḵ bwa bese/ i bwamani uni gun su’kkin ki gwo mo. Dhali aha/ ki dhu uni mo mmomish gwoŋḵan ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo dhali gwoŋḵan piti kun c̱inu mo be.

17 Mar ma Musa oki a’di gwo mo ki: To jin miikina /e yisa ’boro’da. 18 /E dhali aris ’kwani gun iiyini /e mo tani um mina isi wu e mo, haali/ to diṯadiṯ gom /e mo. /E yisa mini mish ṯel shoka ’cesh /e ’de/ mo yisa. 19 Ciḵi gwo gi ’twam pem mo. Aha/ mina logom /e ki gwo mo dhali Arumgimis midi di nyaḵki /e mo. A’di ’boro’d gom /e ki dosh i bwaman ’kwani dhali Arumgimis mo dhali ḵala ris tom buni kun ṯoci uni ’kus eya Arumgimis mo be. 20 Dhali /e mini ṯor uni gwoŋḵan mo dhali gwo gom moŋ’ko mo. Dhali dhuyi uni mo mmomish bway mo a’di jin mina uni mish ii nycine/ mo gom to jin mina uni i mii mii mo be.

21 Hili kwanyi ’kwani kun mishi mii mo si’da/ ’peni aris ’kwani mo, dhali dhu uni ki jwaha/ ap̱o/ ’kwani alip̱ mo dhali ap̱o/ iss ’kwanimpa ka mudhe’d mo dhali ap̱o/ iss ’kwanimpa isu/ i’ce’dka ’kume’d mo dhali ap̱o/ ’kwani ka ’kume’d mo be. Uni mini mii ta ’kwani gun ḵo/on Arumgimis mo, ’kwaniŋgwaṯẖ kun dhelel ma du mo dhali uni kun shi/ki mii kun wanu ’kwani is ki ton tiya i e mo. 22 Dhali dhalki uni a’di i dwall ’kwani gwo isa yempa/ mo. Eya ris dhan mii kun p̱iki e mo tani uni mini mishi uni ḵalu i /e mo. Hili ushi mii kun p̱o’da she/ mo tani uni a’di mini pwaḵ uni bwa mo uni ki is buni uni ’cena mo. Wakan a’di i mina to i ’dish mii ki ’dish gom /e mo dhali uni mini mish ton diṯin nyaḵ ḵal ki /e mo be. 23 Waḵki/ /e mini mii mii yan mo tani dhali Arumgimis ḵanki /e wakan mo tani yan’ko’d /e mini mish ’dim ’kup̱ mo. Dhali aris ’kwani gwansan si’da/ mini ii mom buni ki moŋḵu’th is mo be.

24 Gom gwo gi wakan mo tani aMusa a’di c̱iki’da hirdhe/ ki gwo ma mar piti mo dhali miiya ris to gwansani ’baar mo jin okina a’di mo be. 25 AMusa a’di kwanyki ’kwaniŋ gwaṯẖ kun mishki mii mo ’peni aris ’kwani ma Israyiil mo dhali dhuki uni mmota tap̱a ap̱o/i ’kwani mo, i tap̱a kun ji ’kwani alip̱ mo dhali ’kwani iss ’kwanimpa i mudhe’d mo dhali a/iss ’kwanimpa isu/ i ’ce’dka ’kume’d mo dhali imandwall gwo i ’kume’d mo be. 26 Dhali uni dwallki ’kwani gwo isa yempa/ mo. Gwo kun ’bitha’bi’th mo tani uni ḵalki a’di ka Musa mo, hili ushi mii kun p̱o’da she/ mo tani misha uni dwall ki is buni uni ’cena mo be.

27 Dhali yan’ko’da Musa dhalki’da mar piti bway mo mmoya mo dhali a’di yaki’d mo ki bway bampam piti mo be.

19

E ’Kuwosh Sinaa/ mo

1-2 ’Kwani ma Israyiil iikin ka pije/ mo ’peni Pa Rep̱idiim mo. Dhali ka cima ’de/ ka ppee ’kup̱i kwara ’ko’di uni iikin mo ’peni Pa Masir mo tani uni p̱u’dkin mo e mombwaasho ma Sinaa/ mo be. Dhali imun mo tani Israyiil bu’thki moŋ’ko me’d i bum’pen i wosha turga/ mo be.

3 Dhali aMusa seki mis wosh mmogam Arumgimis ’kup̱ mo. Dhali TAP̱A yuḵki a’di mo ’peni wosha turga/ mo dhali o gwo mo ki: Yase/ i mina /e i ṯor ’kwani ma Israyiil gwo mo ki: 4 Um mishki to kun miikika/ ’kwani Pa Masir me’dyin mo dhali bahili aha/ borkina um ka bi ma wulu/ mo dhali susu um e aha/ mo be. 5 Dhali waḵki/ um mini ha gwo gi ’twam pem e mo dhali ṯel gwom pem jin gamu/ me’d mo tani um mini ta ’kwani gun kwanyka/ ka me’d pem kun miga/ nyuny mo e bwaman ma aris ’kwani mo haali/ aris mony’ceshi ’baar mo tani uni ta kum pem mo be. 6 Dhali um mini ta kum pem gun c̱inu aha/ aha/ ’de/ mo. Dhali um mini dhu miim pem me’d igasiis mo. Gwo gwansan a’di i mina /e i ṯor ’kwani ma Israyiil mo be.

7 Wakan aMusa thulki’d mo dhali yuḵki gwanyjwahaŋ ’kwani mo dhali ṯor uni aris gwo gwansani ’baar mo uni gun ḵankina TAP̱A a’di mo be. 8 Dhali aris ’kwani ’baar mo thoḵki gwo imonṯal ’de/ mo dhali oki gwo mo ki: Aris gwo gwansan kun okina TAP̱A mo tani mina amani mii mo. Dhali aMusa doḵki gwoŋ ’kwani ka nyaŋ’ko’d bway TAP̱A mo be.

9 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Aha/ mina yaku/ i /e ka raḵ jin dhinya/ e ki dhiny mo ki ’kwani mini mish ki aha/ ṯora ṯor nyaḵki /e mo. Dhali uni si’da/ mini gam /e gwo is ki sule/ sule/ mo. Dhali yan’ko’d aMusa ṯorki gwoŋ ’kwani e TAP̱A mo be.

10 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yaku/ i ’kwani mo dhali dhu uni ki she/ shwane/ mo dhali ka’thamo/ mo. Dhali dhalki uni wusi burrinyem buni mo 11 dhali thosoni is mo goma ’thamo/ c̱an mo. Haali/ ka’thamo/ c̱an mo tani TAP̱A a’di midi i thulu ka ’cesh mo ap̱o/ ’Kuwosh Sinaa/ mo e jis e gi ’kwani ’baar mo. 12 Dhali /e mini kar gwayu/ ka kukul is mo ki ’ko’d gwar wosh jin mina ’kwani ’koki ’ciṯẖ a’di mo. Dhali oyi gwo mo ki: Hili ki ’bore/ ki um ’koki se ’ku wosh mo walla ’dish a’di is mo. Ba a’di yin jin midi ta Wosh Sinaa/ is ki me’d mo tani minu ’kosh jwa mo be. 13 Me’da kamu/ yisa midi ta a’di is ki me’d yisa mo hili a’di minu ’kosh ki wosh mo walla minu shin ka thop̱a mo. Waḵki/ ta to e walla wathimpa mo tani a’di midi mish di ki e yisa. Ka poome/ midi ko mo tani yan’ko’d uni mini iiku/ ’kup̱ ki wosh mo.

14 Wakan aMusa yaki’d ka ’cesh mo ’peni ’kuwosha turga/ mo e ’kwani mo dhali ṯor ’kwani gwo mmothoson is mmoluŋ mo. Dhali uni wuski burrinyem buni mo be. 15 Dhali a’di oki ’kwani gwo mo ki: Thosoni is mo goma ’thamo/ c̱an mo. Dhalku/ up̱ ki mii ’dish is mo.

16 Mon’thamo/ jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani kon dor ma sho’k diki’d mo dhala wara sho’k mo dhali araḵ jin ’cethe’da ’tum ap̱o/ ’kuwosha turga/ mo. Dhali ko ma poome/ dhi’thki’d ki nyanye/ mo. Wakan aris ’kwani kun ’kokin e mo jin butha uni moŋ’ko me’d mo tani uni dekin ki bir bir mo. 17 Dhali yan’ko’da Musa suski ’kwani ka pije/ mo ’peni moŋ’kom buni mmogama Arumgimis ’kup̱ mo. Dhali uni doshkin mo e bum’pen wosha turga/ mo. 18 Dhali ’kuwosh Sinaa/ ka kuluny a’di koṯẖkunu is ka ku’d mo haali/ TAP̱A i thulki’di a’di ki o’d mo. Dhali aku’d piti a’di yaki mis mo me’d ji ma p̱urun mo. Dhali wosha turga/* kakulu mo tani a’di yiḵinki is kagahara ki nyanye/ mo. 19 Dhali ki ko ma poome/ gwoki’d ki nyanye/ dhali ki nyanye/ mo tani aMusa ṯorki’da ṯor mo dhali Arumgimis thoḵki a’di gwo ki ’twa/ jin wa ki kon dor ma sho’k mo be.

20 Dhali TAP̱A thulki’d ka ’cesh eya liman wosh Sinaa/ mo dhali yuḵa Musa bwaya liman wosh mo. Dhala Musa a’di i seki ’kuwosh mo be. 21 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Thulku/ ka ’ceshi ’kwani dhali rumi ’kwani ki gwo mo isi ciki/ ki uni mini ’koki ’ceṯẖku/ ki tur mo mmohil aha/ mo ka ’thime/ mo. Haali/ waḵki/ miinu kan tani uni ka ris ka ris mini wu mo be. 22 Dhali si’da/ dhalki igasiis uni kun iiyin ki ’dishe/ e TAP̱A dhagam is buni mo isi ciki/ ki TAP̱A midi diki dor uni mo.

23 Dhali aMusa oki TAP̱A gwo mo ki: ’Kwani mini molku/ seku/ bway ’kuwosh Sinaa/ mo haali/ /e ki is pini ḵanki aman gwo mo mmo/o ki: Kari gwayu/ mo mmo’kam ’kuwosha turga/ is mo dhali dhagami a’di mo.

24 Dhali TAP̱A oki a’di gwo mo ki: Yaku/ ka ’cesh mo dhali susa Haruun nyaḵki /e bway aha/ mo. Hili dhalku/ ki dhal igasiis bway dhali aris ’kwani mo mmo’ciṯẖ gwayu mo mmo/ii i aha/ mo haali/ waḵki/ miina uni kan mo tani aha/ mina dor uni mo be. 25 Wakan aMusa a’di i yaki’d ka ’cesh mo e ’kwani mo dhali ṯorki uni gwo jin okina TAP̱A mo be.

20

Gwoŋḵan kun ’Koni ’Kume’d mo

1 Arumgimis oki’da ris gwo gwansani ’baar mo mmo/o ki:

2 Aha/ tana TAP̱A Arumgimis pini jin suski /e ka pije/ mo ’peni Pa Masir mo ’peni mo jin miikunu /e ki miiny c̱iŋkina/ mo.

3 /E mini mii dhalku/ ki mii luŋa ruma tiya mo. /E mini mii luŋ jasi aha/ ’de/ mo.

4 /E mini mii dhalku/ to ki mii uḵ mo jin mina /e i luŋ mo, a’di jin wana e ki toŋ kamu/ jin di’d e momis walla jin di’di mony’cesh walla jin di’d e yi’de/ e bwaŋ’kwariny mony’cesh mo.

5 /E mini mii dhalku/ ki mii luŋ to/uḵa kamu/ mo walla mii uni to mo. Haali/ aha/ tana TAP̱A Arumgimis pini mo. Aha/ yisa mina dhal /e bway mmoluŋa ruma kamu/ mo. Aha/ dora ’kwani gun shi/aa/ i e dhali gun ush gwom pem mo. Dhali aha/ dora emen buni ka lonthoṯẖ i taga p̱o/ doŋon mo. 6 Hili aha/ ṯora mo/en jin ṯelu sho’k mo gom emena alip̱ kun enki aha/ mo dhali dhu gwoŋḵan pem mo.

7 /E mini mii dhalku/ ki yer gway gi TAP̱A Arumgimis pini ka wuny is ka ṯor mo haali/ TAP̱A midi diki dhal a’di jin yeri gway piti ka ṯor mo be.

8 Kayi acima pesu/ e mo mmokar a’di ki she/ ki dhelel dhelel mo.

9 /E ta ga cimi pe’de/ mo mmomiiya risa ṯu’c pini ’baar mo. 10 Hili acim ma pesu/ mo tani a’di ta’da cim gi mo si/is gom aha/ mo be. E a’di mo tani /e mini mii dhalka ṯu’c pini mo, /e dhali ya/m pini mo dhali ’bwa/m pini mo walla c̱iŋkina/ wathiŋ gwaṯẖ jin mii’da ṯu’c pini mo dhali c̱iŋkina/ nyara/ jin mii’da ṯu’c pini mo dhali bip̱ pini mo dhali wathi/ jin yayi yilkina/ e pum mo. 11 Haali/ acim pe’de/ mo tani aha/ jin tana TAP̱A uḵkina momis mo dhali mony’cesh mo dhali ḵumma/ yi’de/ mo dhali aris to kun ’kokin e bwaman uni mo. Bahili ka cim ma pesu/ mo aha/ sikina is mo. Gom gwo gi wakan mo tani aha/ ’borkina cim ma pesu/ mii mo dhali kar a’di ki ji gi ḵogu mo be.

12 Taḵi cim dhali kwan mo ma, ki yil pini jin dina /e ki e mo mini ta ris mo e mo jin min ma Arumimisi c̱iki /e mo be.

13 /E mini mii dhalka mee ki ’kosh mo.

14 /E mini mii dhalku/ miinyc̱al ki mii mii mo.

15 /E mini mii dhalku/ to ki ḵwal mo.

16 /E mini mii dhalka ṯor ki ḵal ap̱o/ wathiŋ kamu/ mo.

17 /E mini mii dhalku/ bwa ki mii ’thoṯẖ gom gu’b gi wathiŋ kamu/ mo. /E mini mii dhalku/ bwa ki ’thoṯẖ goma ’bom gi wathiŋ kamu/ mo walla gom wathi/ jin ta c̱iŋkinam piti mo walla nyarany c̱iŋkinam piti mo walla mor bip̱ piti mo walla thuluny piti mo walla ton ṯal ’deŋ kamu/ jin di’d e gu’b gi wathiŋ kamu/ mo be.

’Kwani ḵo/ Is mo

18 Dhali ki ’kwani nyiṯẖ mondor ma sho’k mo dhala wara sho’k mo dhali ko ma poome/ mo dhali wosha turga/ mmoyakina a’di aku’d mo tani ’kwani ḵo/ki is mo dhali den ki bir bir mo dhali uni doshkin isa dhana mo be. 19 Dhali uni ki owa Musa gwo mo ki: /E a’di i mini wal ’twa/ nyaḵki aman mo dhali aman mina ciḵ gwo mo. Hili aman ḵo/a is gom waḵka Arumgimis a’di midi wal ’twa/ i nyaḵki aman mo tani aman mina wu mo be.

20 Dhali aMusa oki ’kwani gwo mo ki: Dhalki is ki ḵo/ mo ma, haali/ Arumgimis p̱u’dki’d mo mmopal um mo dhali woṯẖ um mmoha gwom piti e mo ki um mini ’koki mii miinthus mo be

21 Hili ’kwani doshkin isa dhanaŋ gana/ mo imun mo. Jasa Musa a’di ’de/ ’dishki’da raḵa dhiny e is mo e mo jin dikin ma Arumgimis mo be.

To kun Uḵu dhala Gwaṯa/

22 Dhali TAP̱A oki’da Musa gwo mo ki: Yase a’di i mina /e i o ’kwani ma Israyiil mo ki: Um mishkin ki is bum ki aha/ ṯorkina aṯor nyaḵki um ’peni momis mo. 23 Um mini mii dhalka ruma kamu/ ki mii uḵ ’peni ’dolkon kush walla ’dolkon gana/ mo mmokar ka p̱ar ki aha/ mo, jin mina umi luŋ mo. 24 Agwaṯa/ ma ’cesh a’di i mina umi uḵ mo mmomii aha/ abasi cine/ mo ’peni ḵa’bal pini dhali bip̱ pini mo mmota to jin c̱inu ki me’d goma Arumgimis mo. Kun tiya minu c̱i mmo’tha o’d ka kuluny dhali kun tiya minu c̱i gom moŋḵu’th is goma Arumgimis mo. E mo guni ’baar mo jin raḵ gway pem kakunu e mo tani aha/ mina p̱u’dku/ i um mo dhali ’bor um mii mo be.

25 Dhali ki um mini uḵa gwaṯa/ ’peni wosh mo tani um mini mii dhalki a’di ki uḵ ’peni wosh jin paṯẖu ki ’doro/ mo haali/ waḵki/ um mini paṯẖ a’di ki ’doro/ mo tani a’di yisa midi ’kosh jwa mo yisa gom to jin ḵogu mo. 26 Dhali um mini ’koki seya bor ki mis gi ushi mon tan eya gwaṯam pem mo haali/ um mini ṯora yir buŋgwar is bum eya tente/ mo be.

* 2:10 Gway yan wana e ki gwo jin onu ki ’cwam ki ’twaŋ ’kwani Ibraniyiin mo.

† 2:22 Gway yan wana e ki gwo jin onu ki: Wathi/ ’peni bampaŋ kamu/ mo ki ’twaŋ ’kwani Ibraniyiin mo.

* 13:4 Abiib ta’da ppee ki ’dish ma sho’k mmohe’th mo.

* 16:31 Manna: ’pemen piti ta atinta a’dan?

* 17:7 Massa: ’pemen piti ta mompal

† 17:7 Meriba: ’pemen piti ta mo ma gumgum

* 18:3 Jirshuum: Gway yan wana e ki gwo jin onu ki: Wathi/ ’peni bampaŋ kamu/ mo ki ’twaŋ ’kwani Ibraniyiin mo.

† 18:4 Eliyaasir: Gway yan wana e ki gwo jin onu ki: Arumgimis woṯẖi aha/ mo.

* 19:18 Awarkaŋ ’kuc̱a tiya o gwo ki: ’Kwani dekin ki bir bir mo.

GWAY GI IDAWUU’D

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

Gway gi iDawuu’d

AWARKA/ JIN ṮWA/A/ MO

1

1 Mom’bor mii gom wathi/ a’di jin diki ya e bway jin

logoma ’kwanin thus gwo mo,

walla dosh e bway gi imanmii miinthus mo,

walla c̱a’b mo e moŋ’ko gi uni gun ’theḵ shushi mis mo,

2 hili mom’bor bwam piti mo tani di’d e gwoŋḵan gi Tap̱a Arumgimis jin c̱inu mo,

dhali e gwoŋḵan piti jin c̱inu mo tani a’di ki c̱i is ki a’di montee mo dhali mon’thiny mo be.

3 A’di wana e ki cwa

jin c̱u’thkunu e shemen yi’de/ jin guski’d mo,

a’di jin gwono’dki maman ki yil piti mo,

dhali ’cemen piti diki ḵu’th mo.

Eya ris to ’baar kun miina a’di mo tani a’di rusa/ rus mo.

4 Imanmii tonthus mo tani yisa wakana,

hili uni wana e ka ’pi’b jin ’dashkina ’tham mo be.

5 Wakan imanmii tonthus mo tani mini ’koki dosh mo ka tee gi gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo

walla imanmii miinthus si’da/ e dhan mo ma tul ’kup̱ gi ’kwani ma ḵar/e mo,

6 haali/ Tap̱a Arumgimis mishki bway gi a’diŋ ḵar/e mo,

hili bway gi uni gun mii tonthus mo tani ta mony’ce’d sho’k mo be.

2

1 Ata miina ’kwani gi kala tiya adulaṯṯ mo,

dhali ’kwani gam ’twa/ ’kup̱ ki p̱e’th kan mo?

2 Imaliḵ gi ’kwaniny’cesh doshkin ki is buni ki ’dishe/ mo,

dhali itap̱a tuli isi monṯal ’de/ mo

ap̱o/ Tap̱a dhali ap̱o/ a’din ’de/ jin ’koshkunu ki monyca mo, mmo/o gwo mo ki:

3 Dhalki ana ’ce’da mondeḵ buni mo

dhali ṯaka nyoḵ buni ’peni ana mo.

4 A’di jin c̱a’bki’d eya ris momis mo tani p̱e’thki’d mo,

Tap̱a miiki uni ka mudhiny’cere/ mo.

5 Yan’ko’d a’di midi ṯor uni gwo eya nyor piti mo

dhali dher uni is bwa ka nyor piti jin c̱ithirac̱ithir mo mmo/o gwo mo ki:

6 Aha/ karkina maliḵ pem mo ap̱owa Sihyuun,

a’di jin ta wosh pem jin ḵogu mo.

7 Aha/ mina ṯor gwoŋḵan gi Tap̱a mo:

A’di ta gwo jin ona a’di aha/ mo ki: /E ta Ya/m pem mo,

shwane/ aha/ dho’thkina /e mo.

8 Doṯi aha/ ma, dhali aha/ mina c̱i /eya ris kal gi ’kwaniny’cesh mo mmota mal pini mo,

dhali ’pemen gi mony’cesh mo tani uni mini ta kum pini mo.

9 /E mini ’ce’d uni bwa mo ki cwan kol ’kus jin ta toŋḵuthu’d mo,

dhali mu/ uni ’twa/a ’cesh mo ka ’ci’cimi’th mo me’d toŋ’kul bwa jin uḵu ’pena je mo.

10 Dhali wakan shwane/, ayy imaliḵ, yuḵi is mo ma,

muri is mo, ayy um itap̱a gi mony’cesh mo.

11 Miiyi Tap̱a to ki moŋḵo/ is mo

dhali ki mondee is mo, 12 p̱iyi sho’k piti ’twa/ mo,

isi ciki/ ki a’di midi diki shwaa nyor mo, dhali um minu ’ce’d sho’k ibway mo,

haali/ anyor piti ’thakunu hila/ ki jahanne/ mo.

Mom’bor mii goma ris uni gun bu’thki mo jin huru jwa e a’di mo.

3

Gway jin yuḵu mo mmoka mo jin miinuwa mii e mo jin ta jim ma Dawuu’d mo me’d jin guskina a’di mo ’peni ya/m piti ka Abshaluum mo.

1 Ayy Tap̱a, ’kwani kun ta ’kup̱ gi aha/ wana risa!

Uni tana ris ka ris kun cuna p̱o/ aha/ mo.

2 Uni tana ris o gwo gom aha/ mo ki:

mowoṯẖa/ kamu/ midi di gom a’di eya Arumgimis yisa.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

3 Hili /e, ayy Tap̱a, itana goŋgoro/ gom aha/ mo,

dhali monycam pem mo dhali aman’de’k ’kup̱ pem ki mis mo.

4 Aha/ ’thera cuuwa/ ki nyanye/ e Tap̱a mo,

dhali a’di thoḵki aha/ ’twa/ ’peni ’kuwosh piti jin ḵogu mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Aha/ isha ’ko’da ’cesh dhali ish e mo.

Aha/ mera e doḵ/e mo, haali/ Tap̱a a’di ṯeki aha/ mo.

6 Aha/ dinaki ḵo/ is gom ’kwani kun ’koni alaap̱i ’kume’d mo

uni gun doshkin ki is buni ap̱o/ mo mmo’kama ’kam mo.

7 Cuyi mis mo ma, ayy Tap̱a.

’Cuḵi aha/ mo ma, ayy Arumgimis pem.

Haali/ /e dorkina ris uni gun ta ’kup̱ ki aha/ e peshe/ mo,

dhali /e ki ’ce’d she/ gi uni gun ta thus ki thus mo.

8 Mo jin ’cuḵuwa ’cuḵ mo tani a’di ta ji gi Tap̱a mo,

mom’bor miim pini a’di midi di ap̱o/ ’kwanim pini mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4

Eya manyuḵ gway mo nyaḵka risa dheŋdhenye/. Gway jin yuḵu mo mmoka mo jin miinuwa mii e mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Thoḵi aha/ ’twa/ mo ma ki aha/ yuḵa yuḵ mo, ayy Arumgimis pem jin ta’da ḵar/e mo.

/E c̱iki aha/ mo mo ki aha/ dina ka c̱is mo.

Miiyi mii ma ’the ap̱o/ aha/ ma, dhali ciḵi mo ma ’thom pem mo.

2 Ayy ’kwani kakasja imina montaḵ pem jin ’koshu is is ka nyor idi ki mo ma ’the is kan mo?

Kakasja imina /e dhal mo/en gi gwo jin di’d bwa ’te/ ’pen mo dhali simm jasi gwo ma ṯor e kan mo?

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

3 Hili mishi gwo ’ban ki Tap̱a a’di dhuki uniŋ gayiin ki she/ mo gom is piti mo.

Tap̱a ciḵki aha/ gwo mo ki aha/ gwona ’twa/ e a’di mo.

4 Ka nyor di’d mo tani hili dhalku/ miinthus ki mii mo.

Wali ’twa/ ka dum bum mo ap̱owa cim bum mo dhali ’koyi um ki shwamm mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 C̱iyi to kun ’ciṯẖu/ ’kus kun tana ḵar/eŋ gana/ mo

dhali dhuyi moŋgam gwo is bum e Tap̱a mo.

6 Kwani tana ris kun o gwo mo ki: Ayy, ki ana mina mish tom ’boro’da kamuyi.

’Deki moŋkush gi jis/em pini ap̱o/ aman mo, ayy Tap̱a.

7 /E karki moŋkuny bwa ki nyanye/ eya dum pem mo

mmobol uni gwansan e mo kun takin gi pos buni dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah kun ishkin mo.

8 E mo ma ḵu’th is mo tani aha/ mina ish ’ko’da ’cesh mo dhali ish e mo,

haali/ /e ’de/ mo tani ayy Tap̱a, kar aha/ mmoc̱a’b ki ’dantar mo.

5

Eya manyuḵ gway mo gom imanp̱iya ṯẖaṯẖar mo. Gway ma Dawuu’d.

1 C̱iyi ’cem pini ka ris gwom pem mo ma, ayy Tap̱a,

yip̱i /e ’kup̱ mo gom ohon pem jin ohonkika/ mo.

2 Ciḵi kony cuuwam pem jin gwoka/ mo ma,

aMaliḵ pem dhali Arumgimis pem,

gom e /e mo tani aha/ ’thona mo.

3 Ayy Tap̱a, e mon’thamo/ mo tani /e ciḵki ’twam pem mo,

e mon’thamo/ mo tani aha/ ’ciṯẖa to ’kus gom /e mo dhali tima tim mo.

4 Haali/ /e diki ta Arumgimis jin ’kunya bwa mo e tonthus jin miikunu mo.

tonthus midi diki nyaḵ di ki /e mo.

5 Iman’theḵ ’ba/i mis mo mini ’koki doshi bwambori jis/em pini mo,

/e shi/kina ris imanmii tonthusi e mo.

6 /E ’ce’dki uni gwansan sho’k mo kun oki gwo ma ṯor mo.

Tap̱a shi/i uni gwansani e kun budha ṯe/ jasi goma bas mo dhali ’kwani kun tana he’k e ka he’k e mo.

7 Hili aha/ ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo jin ishki’d ka enthus mo tani aha/ mina cic̱ gu’b pini mo,

dhali aha/ mina luŋa luŋ ka ḵarambuye/ gi gu’b gi mondheleladhelel pini mo ki moŋḵo/ /e mo.

8 Shuyi aha/ bway mo ma, ayy Tap̱a, e mii ma ḵar/em pini mo

haali/ gom ’kup̱ pem tana ris mo,

kari bway pini ka ji sho’k mo ibwambori aha/ mo.

9 Haali/ gwoŋ gana/ yisa di’da e ’twam buni mo,

adum buni ’ce’dkunu sho’k mo,

’kus buni wana e ki moŋ’kup̱aje jin ḵa’du ’twa/ mo,

dhali uni ko ’kus ka le’d buni mo.

10 Dhuyi uni mmoḵal tom buni kun ’ko uni i’ba/ mo, ayy Arumgimis,

dhalki uni biṯkin ki gwom buniŋ gana/ gun ’ko uni ibwa mo,

haali/ goma dhiŋ gwom buni ka ris mo tani ṯaki uni ka pije/ mo,

haali/ uni walkin ki ṯas ṯas ap̱o/ /e mo.

11 Hili dhalka ris uni gwansan kun huri jwa mo e /e mo tani ’kunya bwa mo.

Dhalki uni yuḵ gway ki sule/ gom moŋ’kuny bwa mo,

dhali /e a’di imina uni jeṯṯ me’di cine/ mo,

ki uni gwansan kun en gway pini mo tani mina bwa i/ii imis gom /e mo.

12 Haali/ /e ’borki uniŋ ḵar/e mii mo, ayy Tap̱a,

/e kumki uni ki mo ma ’them pini me’da goŋgoro/ mo.

6

Eya manyuḵ gway mo nyaḵki dheŋdhenye/ isi ki koŋ ko jin ’kula ’kus ki ’kul mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Ayy Tap̱a, dhalku/ ki ḵucur aha/ ka nyor pini mo,

walla dor aha/ ka nyor pini jin ’batha’ba’th mo.

2 Miiyi mii ma ’the gom aha/ mo, ayy Tap̱a, haali/ aha/ ’dushura ki ’dushur mo.

Ayy Tap̱a, wac̱i/ aha/ mo, haali/ arisa simam pem ṯocu bwa mo.

3 Aḵashiram pem si’da/ a’di puru/ ki monṯo’c bwa mo.

Hili /e, ayy Tap̱a – kakasja sa/?

4 Ṯuki mo, ayy Tap̱a, tayi mondiki/em pem is ki me’d mo,

’cuḵi aha/ mo gom gway gi mo/en pini jin ṯelki sho’k mo.

5 Haali/ e mowu mo tani moŋkamu/ yisa di’da jin kanu /e e mo.

E mo ma Haawiya mo tani aja si’da/ imidi c̱i /e momaŋ mo?

6 Aha/ ’thabula is mo gom is pem jin shunki aha/ mo,

aris mon’thinyi ’baar mo aha/ up̱a cim pem ki jabu’th mo.

Aha/ c̱orosa/ ki c̱oros ap̱owa cim pem mo ki jabu’th pem jin gwoka/ mo.

7 Em pem c̱a’bki reŋ reŋ mo gom monyjwakaṯ pem mo,

a’di warki’d ki moŋ’ka’d is mo haala ris ’kup̱ pem tana ris ka ris mo.

8 Iiku/ ’peni aha/ mo, aris um gun miiki tonthus mo,

haali/ Tap̱a a’di ciḵki cuuwa/ gi kom pem mo.

9 Tap̱a ciḵki aha/ ko gom mo ma di’b is mo.

Tap̱a bu’thki mo ma ’thom pem mo be.

10 Aris uni gun ta ’kup̱ pem minu dhu ki mo ma ’the is mo dhali pura du ki monṯo’c bwa mo,

uni mini doḵ ka nyaŋ’ko’d mo dhali minu dhu ki mo ma ’the is ki e ’kamu’thki’d hila/ mo.

7

Ko ma Dawuu’d mo a’di jin yuḵkina a’di gway e Tap̱a mo isi ki gwo goma Kuush mo jin ta’da waḵ ma Benyamiin mo.

1 Ayy Tap̱a Arumgimis pem, e /e mo tani aha/ budha mo jin huru jwa mo,

tayi aha/ is ki me’d ’pena ris unim pem kun uri aha/ isho’k mo, dhali ’cuḵi aha/ mo ma,

2 isi ciki/ ki uni mini ’koki dher aha/ bwa me’da dhop̱ mo,

mmodir aha/ mo mmodar gi jan ṯal ’de/ mmowoṯẖ aha/ mo.

3 Ayy Tap̱a Arumgimis pem waḵki/ aha/ miina yansankan mo,

dhali waḵki/ toŋ kamu/ di’d jin miiga/ ki me’d pem jin shiyi’d mo tani

4 dhali waḵki/ aha/ ri/a amugum pem ki tonthus mo tani

walla dil a’di jin ta ’kup̱ pem to ka wuny is mo tani

5 dhalki a’di jin ta ’kup̱ gi aha/ uri aha/ mo dhali bu’th mo,

dhali dhalki a’di pucur mondiki/em pem ’twa/a ’cesh mo,

dhali ’thi/a ḵashiram pem e bwam bu’d mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Cuyi mis mo ma, ayy Tap̱a, eya nyor pini mo,

’deki is pini ki mis ap̱o/ uni gwansan kun ta ’kup̱ pem kun puri mii ki o’d mo,

meri is mo, ayy Arumgimis pem, /e ṯorki gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo.

7 Dhalki montul is gom ’kwani uni itul is gom /e mo,

dhali ap̱o/ a’di mo tani budhi monyc̱a’b pini jin eḵa/ eḵ mo.

8 Tap̱a dwalli ’kwani gwo mo,

dwalli aha/ gwo mo ayy Tap̱a, isi ki mii ma ḵar/em pem mo

dhali isi ki gwo jin di’di aha/ jin dika/ ki mii ki ŋadhum mo.

9 Ayy dhalki tonthus gi imanmii miinthus daḵu ka bwa i’ba/ mo ma,

hili ṯeli /e imanmii ka ḵar/e sho’k mo,

/e jin nyo/ki bwaŋ ’kwani mo dhali aduŋ ’kwani mo,

/e jin tana Arumgimis jin ta’da ḵar/e mo.

10 Agoŋgorom pem a’di di’d eya Arumgimis mo,

a’di jin ta uni is ki me’d mo, uni kun dhelel ma du mo.

11 Arumgimis ta’da ḵar/e jin dwalli gwo mo,

dhali Arumgimis jin deḵ ma nyor mo isa yempa/ mo.

12 Waḵki/ wathi/ diki rica du is mo tani

Arumgimis midi cil gandal piti ki ŋar ŋar mo.

A’di ric̱ki’da shum bwam piti mo.

13 A’di thosonki to gi mo/as piti gom mo gi ’koshuwa ’kosh mo,

mmodhala thop̱a/ o’d piti me’d mo jin c̱a’bki wur wur mo.

14 Hili mo mo ma, amanmii tonthus mo tani a’di bwaaki’da ris tonthus mo,

dhali di’d ka ’ci ibwa mo jin ta’da pibi ka pibi mo,

dhali a’di ki ḵala ṯor ka pije/ mo.

15 A’di ki c̱wany jis mo tani dhali tor a’di ḵarash ka pije/ mo,

dhali biṯi jis piti jin c̱wanykina a’di mo be.

16 Mo ma pibim piti ṯu’kki’d e ’kup̱ pitiŋ gana/ mo,

dhali mombujur piti thulu’d e bwaŋ ’kup̱ pitiŋ gana/ mo.

17 Aha/ mina c̱i Tap̱a mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo jin ha me’d ki mo ma ḵar/em pitiŋ gana/ mo

dhali aha/ mina yuḵ gway mmomaŋ gway gi Tap̱a mo, a’di jin Caa e ki Ca mo.

8

Eya manyuḵ gway, isi ki gway jin yuḵu ka jattiyya mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Ayy Tap̱a, jin ta Tap̱am bam, gway pini wa’di eḵa/ e mony’ceshi ’baar mo!

/E jin ta gi monyca ap̱o/ momisi ’baar mo jin nani’da nana/ mo.

2 Ki ’twa/ gi usha ŋa/ mo dhali uni gun tana ’pereny mo tani

/e ṯelkina cur sho’k mo haali/ gom uni gun ta ’kup̱ gi /e mo,

mmodosh a’di jin ta ’kup̱ gi /e mo dhali a’di jin ri’cki’da ri’c mo.

3 Ki aha/ p̱arkina momis pini e mo, jin ta’da ṯu’c gi me’d pini mo tani

mmop̱ara ppe e mo dhala risa cul kun ṯelkina /e sho’k mo,

4 wathi/ gi wakata mo, jin mina /e i/o bwa ki a’di mo,

walla ya/ gi wathi/ mo ki /e mini hil a’di i e mo?

5 Naskin /e ki kar a’di mmota ari jin gwa’da’d ka Arumgimis mo

dhali shum a’di ki monyca mo dhali mii montaḵ mo.

6 /E c̱iki a’di mo jin tanu tap̱a ap̱owa risa ṯu’c gi me’d pini mo

dhali /e dhukina ris to ’baar mo e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo

7 aris ḵa’bal dhala morbip̱ mo,

dhali si’da/ aris tombwaasho mo,

8 dhali aris ’dii kun p̱eni mis mo, dhala ris wa’c e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo

dhala ris to gunn kun dhu bway e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo.

9 Ayy Tap̱a, jin ta Tap̱am bam mo,

gway pini wa’di eḵa/ e mony’ceshi ’baar mo!

9

Eya manyuḵ gway mo isi ki gwo mowu gi ya/m piti mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is e Tap̱a ka dum pemi ’baar mo.

Dhali aha/ mina ṯora ris to kun miikina /e ki jaro/ jaro/ mo.

2 Aha/ mina bwa ’kuny mo dhali ya i mis gom /e mo.

Dhali aha/ mina yuḵ gway mmomaŋ gway pini mo, ayy /e jin Caa e ki Ca.

3 Ka ris uni kun ta ’kup̱ gi aha/ doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo

dhali uni golkinki is mo dhali ’ce’d sho’k ibwambori /e mo.

4 Haali/ /e halki mom pem jin raḵu jin ta jiŋ ḵar/e mo.

/E c̱a’bkina p̱o/ ḵursi ma maliḵ mo mmoc̱i mo ma ḵar/e mo dhali gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo.

5 /E ḵucurkina ris kal gi ’kwaniny’cesh mo, /e ’ce’dki uni gun ta thus ki thus sho’k mo,

/e ’koshki gway buni ki sule/ dhali ki sule/ mo.

6 Uni gun ta ’kup̱ mo tani uni torki sho’k ka pupush mo e mo jin mu/u ’twa/a ’ceshi ’baar mo,

aris ’peŋkuman bampam buni mo tani yu’dkina /e mo,

dhali mom buni jin kanu uni e mo tani a’di i’ce’dkunu sho’k mo be.

7 Hili Tap̱a a’di ic̱a’bki’d i mo ma ḵursi ma maliḵ ki sule/ mo.

A’di ṯelki’da ḵursi ma maliḵ piti mo gom gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo,

8 dhali a’di dwallki ’kwaniny’cesh gwo ki mii ma ḵar/e mo.

A’di midi dwall ’kwani gwo ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo.

9 Tap̱a a’di ’bitha’bi’th me’da cur gom uni gun yap̱kunu mo,

a’di ta’da cur jin ’bitha’bi’th ka tee jin ṯojuwa ṯo’c bwa mo.

10 Dhali uni gwansan kun mishki gway piti mo tani dhuki moŋgam gwo is buni e /e mo,

haali/ gom /e mo tani ayy Tap̱a /e diki dhal uni gwansan ’pen mo gun simmki /e e mo.

11 Yuḵi gway ki maŋi Tap̱a mo a’di jin di’d eya Sihyuun mo.

Ṯori miin tom piti e bwaman ma ris ’kwani mo.

12 Haali/ a’di jin ri’cki’da bas mo tani a’di diki this uni e mo

dhali a’di diki this ko e mo, ko gi a’di jin wo’ckunu is she/ mo.

13 Miiyi mii ma ’the gom aha/ mo ma, ayy Tap̱a.

Hili mo mo ma to jin ’koshi aha/ is ka nyor mo tani a’di ta to ’peni uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo,

Ayy /e jin ’de’kki aha/ mo ’peni ’twaŋkal gi mowu mo,

14 ki aha/ mina rasha ris momaŋ pini e mo,

ki eya ris ’twaŋkal ma goŋ gi ’bwa/ ma Sihyuun mo

ki aha/ mina bwa ’kuny mo e mony’cuḵ pini mo.

15 Aris kal gi ’kwaniny’cesh cic̱kin ’teki jorom mo e jis kun c̱wanykina uni mo,

eya nyoḵ kun bagkina uni mo tani a’di bu’thki uni isho’k buniŋ gana/ mo.

16 Tap̱a dhalki is piti ki a’di minu mish mo, a’di torki gwon dwall ’twa/a ’cesh mo,

uni gun ta thus ki thus mo tani bu’thkin ma gumem buni kun uḵkina uni ki me’d buniŋ gana/ mo.

Higgaion. Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

17 Uni gun ta thus ki thus mo tani uni mini c̱eker bwa mo eya Haawiya mo,

aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo kun thiskina Arumgimis e mo.

18 Haali/ uni kun mini mii ta gi to mo tani uni minu mii ’koki this e isa yempa/ mo,

dhali mo ma ’teŋ kap̱e/ gi uni gun hatha’ko’d mo tani uni minu ’koki ’ce’d sho’k ki sule/ mo be.

19 Cuyi mis mo, ayy Tap̱a. Dhalku/ ki dhal ’kwani mmop̱i gwo jip̱i/ mo.

Dhalka ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo dwallu gwo mo ibwambori jis/em pini mo.

20 Dhuyi uni ki mo ma ḵo/ is mo, ayy Tap̱a.

Dhalka ris kal gi ’kwaniny’cesh ki mish uni mo ki uni tana ta, uni ta ’kwaniny’cesh mo!

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

10

1 Katinta doshkina /e isa dhana/ kan mo, ayy Tap̱a?

Katinta bagkina /e is pini ’pena tee jin ṯocu bwa mo?

2 E mo jin dhuna uni kun ta thus ki thus is ki ca mo tani uni ki ur uni kun hatha’ko’d isho’k mo.

Dhalki uni budhu mo e mom buni kun p̱ishinkina uni ki ’pen mo kun kulumkina uni gwo ibwa mo.

3 Haali/ uni kun ta thus ki thus mo tani dhuki ’ba/ ki ca mo gom to kun gop̱ uni bwam buni mo,

dhali wathi/ jin pura bwa ki pur gom nyunykina/ mo tani a’di midi jeeya je mo dhali ruḵ Tap̱a mo.

4 E bwam/em piti jin kara a’di ’ba/ ki ca mo tani a’di jin ta thus ki thus mo tani diki ŋap̱ a’di mo.

Dhali aris gwom piti kun kuluma a’di ibwa mo tani ta ku kun wa cikise/ mo mmo/o ki: Arumgimis p̱iyi’d mo be.

5 Bway piti ruski’d ki rus isa yempa/ mo,

gwon dwall pini a’di c̱a’bki’d e mo jin eḵa/ eḵ mo, jin di’di bwamp̱o/ gi jis/em piti mo:

dhali goma ris ’kup̱ piti mo tani a’di ki ’taḵ uni manya/ i’kup̱ mo.

6 A’di kulumki gwo eya dum piti mo ki: Aha/ mina mol joc̱ mo,

eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo tani aha/ mina diki gam a’di jin ta mo jin ’konu ki ’twa/ jin ’bushura/ ’bushur ’kup̱ mo.

7 ’Twam piti ’tu’dkunu mo ki mo ma jee mo dhali ki mo ma he’k e mo dhali mmoyap̱a yap̱ mo,

dhali ’ko’da le’d piti mo tani a’di taki’da pibi mo dhali miinthus jin shi/ashi/ mo.

8 A’di c̱a’bki’d mo mmobag mo eya ris bampa/ mo,

e mom piti jin bagkina a’di is mo tani a’di jin ta’da man’kosha mee gom uni gun ’kon ka p̱o/ mo.

Em piti mii’d ki jir jir mmotim uni gun hatha’ko’d mo

9 a’di ki wup̱a ’cesh ka ḵwal is me’da dhop̱ e bwaŋ gu’b piti mo,

a’di ki wup̱a ’cesh ki a’di midi bu’th uni gun hatha’ko’d mo,

a’di ki bu’th uni gun hatha’ko’d mo ki a’di di’d mmodir uni ka nyoḵ bway bwaman mo.

10 Uni gun hatha’ko’d mo tani uni nyu/kunu mo, mmocic̱ ka ’cesh mo,

dhali ṯa’k mo e mom’bi’th piti mo.

11 A’di kulumki gwo eya dum piti mo ki: Arumgimis dhalki’da dhal ’pen mo,

a’di bagki jis/em piti mo, a’di midi mol a’di p̱ar e mo.

12 Cuyi mis mo ma ayy Tap̱a, ayy Arumgimis. ’Deki me’d pini mo,

dhalku/ ki dhal uni gun woca is is she/ ’pen mo.

13 Katinta iruḵkina wathi/ jin ta thus ki thus Arumgimis mo,

dhali o gwo eya dum piti mo ki: /E mini diki yuḵ a’di mmoc̱i mondeŋ piti e mo?

14 /E mishkin mo, nye, /e nyiṯẖki mo jin ṯocu bwa mo dhali mo jin jwakaṯkunuwa jwakaṯ mo

ki /e mini ’taki ḵal a’di e me’d pini mo,

a’di jin hatha’ko’d mo tani a’di c̱iki is piti ki /e mo,

haali/ /e jin tana manwoṯẖ gom a’di jin dar gi com mo.

15 ’Ce’dki /e a’di abi mo a’di jin ta thus ki thus mo dhali a’di jin ta’da manmii tonthus mo,

simmi miin tonthus piti e naskin mo ntagi /e mini diki gam toŋ kamu/ mo.

16 Tap̱a a’di ta’da maliḵ gom ki sule/ mo dhali ki sule/ mo.

Kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo mini ’ce’d sho’k ’peni mony’cesh mo.

17 Ayy Tap̱a /e mini ciḵ to gi a’di jin ’ka’d ma du ki ’ka’d gom to jin o a’di bwa mo,

/e mini ’bi’th uni adum buni is mo dhali /e mini ḵa’d ’cem pini mo,

18 mmodhuwa dhu ka p̱o/ mo gom uni gun dar gi icom mo dhali uni gun yap̱kunu mo be,

wakan ki wathi/ gi mony’cesh midi diki dhu uni ki moŋḵo/ is doḵ/e mo be.

11

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 E Tap̱a mo tani aha/ bu’thkina mom pem jin hurkika/ jwa mo, dhali /e mini oyaa/ gwo kata mo ki:

P̱eyi me’d ’dii mo e ’kuwosha turga/ mo,

2 haali/ hili mo mo ma, haali/ uni gun ta thus ki thus mo tani gwana’dkina bwa mo,

uni ḵa’bkina thop̱am buni eya shu/ mo

mmoshin e mondhurumi’d mo ap̱o/ uni kun dhelel ma du mo.

3 Dhali waḵki/ mo kun ḵa’bkunu ’ce’dkunu sho’k mo tani

imanmii ka ḵar/e mini miiya ta mo?

4 Tap̱a a’di di’d e gu’b gi mondheleladhelel piti jin ḵogu mo,

dhali aḵursi gi Tap̱a a’di di’d e momis mo,

dhali em piti hilki mo mo, dhali aḵwarma’c em piti a’di nyo/ki uc̱i gi ’kwaniny’cesh mo be.

5 Tap̱a a’di nyo/ki uni gun miin ka ḵar/e mo dhali uni gun ta thus ki thus mo,

dhali aḵashiram piti shi/ki a’di i e mo a’di jin enki mo jin bujuruwa bujur mo.

6 Ap̱o/ a’di jin ta thus ki thus kan mo tani a’di midi hetha p̱o/ a’di akap̱any o’d mo dhali to jin si’du/ mo,

dhali ’tham jin shi’bil to mo tani a’di midi ta tom buni kun pwaḵkunu uni bwa ka ’to’d ’to’d mo be.

7 Haali/ Tap̱a a’di ta’da ḵar/e mo dhali a’di eni mii gun miinu ka ḵar/e mo.

Uni gun dhelel ma du mo tani mini hil bwam/em piti mo be.

12

Eya manyuḵ gway mo: isi ki gwo ma sheminith mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Woṯẖi/ awoṯẖ mo ma, Tap̱a. Haali/ jaŋ kamu/ yisa di’da naskina/ jin ta’da gayiin mo,

haali/ uni kun ta ku isiŋ gana/ mo tani torki sho’k ka pupush mo ’peni bwaman gi ya/ gi ’kwaniny’cesh mo be.

2 Aris ’kwaniny’ceshi ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani takina ṯor ka ṯor ap̱o/ imannyaḵ ’dish gu’b buni is mo,

ki gwo maŋ buni ’pena le’d buni ka maḵ mo dhali ka du kun ’koni su/ mo tani uni ki ṯor gwo mo.

3 Dhalki Tap̱a a’di ’ciṯẖki’da risa maŋ kun maŋu ka maḵ ’peni ’twa/ mo,

dhala le’d kun dhu dhan ’ba/ ki ca mo,

4 uni gwansan kun o gwo mo ki: Ka le’d bana mo tani ana mina p̱i gwo jip̱i/ mo,

ale’d bana ’kon nyaḵki ana mo, kaja a’di ita tap̱am bana mo?

5 Haali/ uni gun hatha’ko’d mo tani uni yap̱kunu mo, haali/ uni gun mini mii ta gi to mo tani uni ohonkin mo,

aha/ mina cu mis shwane/ mo, a’di ta gwo jin ona Tap̱a mo,

dhali aha/ mina kar a’di ki ’dantar e mo jin o a’di bwa mo.

6 Aris gwo kun ona Tap̱a is mo tani uni ta gwo kun onu is mo kun dhelelkin mo,

’dolkon kush uni iṯo’dkunu ki o’d jin c̱a’b ki wur wur mo ’pena ’cesh mo,

uni dhukunu i o’d me’di pesu/ mmodhelel a’di mo.

7 Ayy Tap̱a, miiyi mii mmocesh am ka p̱o/ mo ma,

jiyi aman ’pena nyaḵum yil gi ’kwani gwansan mo ma ki sule/ mo.

8 Eya ris ’twaŋkal kuku/ mo uni kun ta thus ki thus mo tani ’kaḵarki mo mo,

me’d miim bulga/ a’di ikaru ki ca e bwaman iya/ gi ’kwaniny’cesh mo.

13

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Kakasja, ayy Tap̱a? A/e mini dhal aha/ ’pen ki sule/ sule/ kan mowa?

Dhali /e mini bag jis/em pini ’peni aha/ ki mo gi wakata mo?

2 Dhali ki mo gi wakatinta imiga/ mii ḵal mom’pe’d shem pem eya ḵashiram pem mo,

dhali ta gi mondiṯ bwa eya dum pem iyula tente/ kan mo?

Ki mo gi wakatinta imina a’di jin ta ’kup̱ gi aha/ ica ap̱o/ aha/ mo?

3 Nyiṯẖi ma dhali thoḵ aha/ gwo mo, ayy Tap̱a, Arumgimis pem mo.

Kushi em pem mo isi ciki/ ki aha/ mina ish e mo e a’di jin ta mo/ish e gi mowu mo,

4 isi ciki/ ki a’di jin ta ’kup̱ ki aha/ midi o gwo mo ki: Aha/ p̱ina a’di e mo be,

isi ciki/ ki uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mina bwa ’kuny mo haali/ aha/ yiḵinkunu is mo be.

5 Hili aha/ gamkina gwo is mo e mo/en pini jin ṯelkunu sho’k mo,

adum pem mina bwa ’kuny mo e bway mowoṯẖ pini mo.

6 Aha/ mina yuḵ gway e Tap̱a mo,

haali/ a’di mii aha/ ki ’bore/ ki miin to kun ishkin ka enthus mo.

14

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 A’di jin ta p̱us mo tani o gwo eya dum piti mo ki: Arumgimis p̱iyi’d mo.

Uni p̱u/kin mo, dhali uni mii mii kun bulabul mo.

Jaŋ kamu/ jin mii’d ka ḵar/e yisa di’da.

2 Tap̱a hilki mo ka luŋgu’b ’peni mis ap̱o/ uc̱i gi ’kwaniny’cesh mo

mmop̱ar mo e mo waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ mii mii ki yuḵ yuḵ mo,

mmosimm jasi Arumgimis e mo.

3 Uni ’baar mo iikini dheres mo, uni ’baar mo wakina e ki to gun p̱u/kin mo,

jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mii mii jin ’boro’d mo, ṯal ’de/ p̱iyi’d mo be.

4 ’Kona uni ki nyiṯẖa/, aris imanmii tonthus mowa,

uni kun shwa ’kwanim pem me’d tonṯe/ kun shwana uni mo,

dhali uni ’koki yuḵ Tap̱a mo.

5 Uni minu dhu ki dhan moŋḵo/ is mo,

haali/ Arumgimis nyaḵ di ki ’kwani ma nyaḵum yil kun mii miiŋḵar/e mo.

6 Um mini ’taki non mo jin thosona wathi/ jin hatha’ko’d ’twa/ mo tani,

hili Tap̱a a’di ita jim piti jin hura a’di jwa nycine/ mo be.

7 Ayy mony’cuḵ midi ’taki p̱u’d gom ’Kwani ma Israyiil moyi ’peni Sihyuun mo!

Ki Tap̱a midi wara shamaneṯṯan ki ’kwanim piti is mo tani

Yakuub mina bwa ’kuny mo dhali Israyiil mina bwa ’bor mo.

15

Gway ma Dawuu’d

1 Ayy Tap̱a, aja a’di imidi c̱a’b ki c̱a’b yilkina/ e gu’b burrinyem pini mo?

Dhali aja a’di imidi c̱a’b e ’kuwosh pini jin ḵogu mo?

2 A’di jin ya’d ki dar gi mii ’ba/ mo, dhali mii miim ’boro’d mo,

dhali ṯor gwoŋ gana/ ’pena dum piti mo,

3 a’di jin diki thutha thu’th ’pen ka le’d piti mo,

dhali diki mii tonthus ka kam piti mo,

walla ḵal mo jin waḵuwa waḵ ap̱owa mannyaḵ c̱a’b piti jin ’dish a’di is mo,

4 dhali e jis/em piti mo tani aman/ush gwo gam is mo tani waḵkina a’di mo,

hili a’di taḵ uni gwansan kun ḵo/ki Tap̱a mo,

dhali a’di jin thulki gwom piti me’da p̱o/ mo ki to jin shi/ki a’di mo tani dhali diki aḵ gwom piti e mo be,

5 a’di jin diki kara guurush piti e mo jin nyunyu/ to mo,

dhali a’di diki bu’th mo jin wanu is ap̱o/ a’di jin di’d ka po/ mo be.

A’di jin mii to gwansan mo tani minu mol joc̱ ki sule/ mo be.

16

Ko ma Dawuu’da dhamo/ jin kanu e mo.

1 ’Tashi aha/ ’twa/ mo ma, ayy Arumgimis, haali/ e /e mo tani aha/ bu’thkina mo jin huru jwa mo.

2 Aha/ ki o Tap̱a gwo mo ki: /E ta Tap̱am pem mo.

Ki dar gi /e mo tani aha/ mina mol tom ’boro’d gam mo.

3 Me’d uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel e mony’cesh mo tani uni a’di ita kun bol tiya e ki ’bor mo,

dhali e uni mo tani a’di ’kunyka/ bwam pemi ’baar mo.

4 Uni gwansan kun kwanykina ruma tiya mo tani uni marki mondiṯ bwam buni is mo,

mon tom buni gun c̱ina uni mmo’ciṯẖa basa ’cesh mo tani aha/ mina diki c̱i mo

walla aha/ mina diki ḵal gway buni e ’twam pem mo.

5 Tap̱a a’di ta tom pem jin kwanyka/ mmobu’th mo dhala ḵubbaayam pem mo

dhali /e ko’dki mal pem is mo.

6 Jil uni dirkini bwambori aha/ mo e mo jin ’kunyka/ bwa mo,

nye, aha/ tana gi mala ’borga/ mo.

7 Aha/ ’bora Tap̱a mii mo a’di jin c̱iki aha/ gwo logom mo,

e mon’thiny si’da/ mo tani adum pem ye’thki aha/ sho’k ki gwo mo.

8 Aha/ karkina Tap̱a isa yempa/ ibwambori jis/em pem mo,

haali/ a’di di’d ki me’da bim poros pem mo ki aha/ minu ’koki joc̱ mo be.

9 Wakan adum pem a’di ’borkunu bwa mo dhala ḵashiram pem a’di ’kunykina bwa mo.

Buŋgwar is pem a’di c̱a’bki’d ki c̱a’b ’pempaŋ gana/ mo.

10 Haali/ /e diki c̱i aha/ eya Haawiya mo,

walla /e diki dhal a’din ’de/ jin ta’da gayiin pini bway mo mmop̱ar jisa ’kulga/ e mo.

11 /E ṯorki aha/ bway tur gi mondiki/e mo,

e buŋ’kus pini mo tani a’di isha mo jin ’tu’du ki moŋ’kuny bwa mo,

eya bim poros pini mo tani a’di ’kona mo jin ’boru bwa ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

17

Mon’tho ma Dawuu’d

1 Ciḵi gwoŋ ḵar/e mo ma, ayy Tap̱a. Kari ’ce gom kom pem mo.

C̱iyi ’cem pini gom mon’thom pem ’pena le’d pem jin di’d ki ’kus ’pena he’k e mo.

2 ’Peni /e mo tani dhalki mom pem jin yenu p̱u’du’d mo.

Dhalki em pini a’di hili jim ’boro’d mo.

3 Waḵki/ /e mini pala dum pem mo, dhali waḵki/ /e mini yayu/ mmobuṯi aha/ mon’thiny mo,

dhali waḵki/ /e mini nyo/ aha/ mo tani /e mini diki gam tonthusa kamu/ e aha/ mo.

’Twam pem diki dhaŋ gwo mo.

4 Me’d mii gun miina ’kwani mo tani ki gwo gi ’twam pini mo tani

aha/ gaskina mo ’peni bway gi uni kun bujurkina bujur mo.

5 Ŋaṯgin pem ṯelki sho’k mo e bway tur pini mo,

sho’k pem diki yeres mo.

6 Aha/ yuḵkina /e mo haali/ /e mini thoḵ aha/ ’twa/ mo, ayy Arumgimis.

Kari /e ’cem pini gom aha/ mo, ciḵi /e gwom pem mo ma.

7 Ṯori monṯel sho’k gi mo/en pini ki jaro/ jaro/ mo,

ayy amanwoṯẖ gi uni gwansan kun simmki mo jin huru jwa e mo

’peni uni kun ta ’kup̱ gi uni ki me’da bim poros pini mo.

8 Kari aha/ me’da pinya/ e e mo.

Bagi aha/ eya la ma bim pini mo,

9 ’peni uni kun ta thus kun dilki aha/ to mo,

kun ta ’kup̱ pem kun shi/in ki shiŋ gana/ mo kun ’kamki aha/ mo.

10 Uni mu’thkina dum buni ’peni bwa jin hilu ki e ma ’thime/ mo.

Dhali ki ’twam buni mo tani uni oki gwo ki ’ba/ kun dhuna uni ki ca mo.

11 Uni thuḵki aha/ ki ’the’b ’the’b mo, dhali shwane/ uni ’kamki aha/ mo.

Uni dhuki em buni mo mmo’tuḵ aha/ ka ’cesh mo.

12 Uni wana e ka dhop̱ jin gananki ’ba/ mo mmodher to bwa ka gwap̱i/ mo,

me’d ari dhuru’c ma dhop̱ jin wup̱ki’da ’cesh mmobag mo.

13 Cuyi mis mo, ayy Tap̱a, jemi uni ’kup̱ mo, dhali p̱iyi uni e mo.

Dhali ’cuḵi mondiki/em pem ’peni uni kun ta thus ki thus ki gandal pini mo,

14 ’peni ’kwani ki me’d pini mo, ayy Tap̱a,

’peni ’kwani gwansan kun bu’th to jin ta moŋ’ko gi mony’cesh mo.

Dhalki bwam buni ’tu’du/ mo ki to kun dhukina /e gom uni mo.

Dhalki uc̱im buni uni tan gi to ki nyanye/ mo jin midi bol ji gi ca’d e mo.

Dhali dhalki uni ur ton tiya ’kup̱ gom usha ŋam buni mo.

15 Dhali gom aha/ mo tani aha/ mina hil bwam/em pini mo e mo ma ḵar/e mo.

Ki aha/ mina mer e mo tani aha/ minu kap̱ mo mmohila yir em pini mo be.

18

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d, a’di jin ta c̱iŋkina/ gi Tap̱a mo, a’di jin dhalki’da ris gwo me’d mo ki gway jin yuḵa a’di e Tap̱a mo ka tee jin ’cuḵkina Tap̱a a’di mo ’peni me’d ma ris unim piti kun ta ’kup̱ ki a’di mo dhali me’d ma Shawuul mo tani a’di ki o gwo mo ki:

1 Aha/ ena /e mo, ayy Tap̱a, jin ta mom’bi’th pem mo.

2 Tap̱a a’di ta wosh pem mo, dhali acur pem mo, dhali aman’cuḵ aha/ mo,

dhali Arumgimis pem mo, dhali wosh pem mo, e a’di jin bu’thkika/ mo jin hurga/ jwa mo,

a’di jin ta’da goŋgorom pem mo, dhali ce gi bway gi mowoṯẖ pem mo, dhali mo ma cur pem jin ṯenu gwo mo.

3 Aha/ yuḵkina Tap̱a mo, a’di jin haki me’d mo jin minu maŋ mo,

dhali aha/ takunu is ki me’d mo ’pena ris unim pem kun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

4 Atomm gi mowu a’di ’tamkunu aha/ is mo,

mii jin kar ’kus me’d yi’de/ ’peni mo jin daḵu/ gwo me’d mo a’di tiḵ aha/ e mo,

5 dhali atomm ma Haawiya a’di koṯẖki aha/ is mo,

dhali agume/ gi mowu a’di jemki aha/ ’kup̱ mo.

6 E mo ma c̱is pem mo tani aha/ yuḵkina Tap̱a mo,

eya Arumgimis pem mo tani aha/ gwokina ’twa/i a’di gom mowoṯẖ mo.

’Peni gu’b gi mondheleladhelel piti mo tani a’di ciḵki ’twam pem mo,

dhali kom pem a’di jidhirki’d mo e bwany’cem piti mo.

7 Dhali mony’cesh a’di yaki’d ka kul is mo dhali ṯu’k ’ban ki washar washar mo,

dhali moŋḵa’b ma ris wosha turga/ si’da/ uni deekin ki bir bir mo,

dhali yiḵinki is mo haali/ a’di shwaki’da nyor mo.

8 Aku’d yaki’d ka pije/ ’peni shush piti mo

dhali o’d jin midi kup̱a kup̱ ’peni ’twam piti mo,

akap̱any o’d jin ḵakaca ḵaka’c gac̱ki’d ka pije/ ’peni a’di mo.

9 A’di goŋki momis is mo dhali thulu/ ka ’cesh mo

dhala raḵ jin ’ceṯẖki’da ’tum a’di di’d e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo.

10 A’di merki’da p̱owa man’doyu gwo mo dhali p̱e mo,

a’di p̱u’dki’d ki ’ta’b ap̱owa bi gi ’tham mo.

11 A’di karki mondhurumi’d mmota tom piti jin ’kamki a’di is mo,

adarha’dam piti a’di ta’da raḵ jin ’ceṯẖki’da ’tum gom yi’de/ mo.

12 ’Peni moŋkush jin kushi mo kagahara e bwambori a’di mo tani

to p̱u’dki’d ’pena raḵ piti mo jin ta’da wasa/ mo dhali akap̱any o’d mo.

13 Dhali Tap̱a si’da/ a’di gwoki’da gur gur e momis mo

dhali a’di jin Caa e ki Ca a’di bahki ’twam piti mo,

awasa/ mo dhali akap̱any o’d mo.

14 Dhali a’di shinki’da thop̱am piti mo dhali c̱e uni bwa mo

dhali a’di ki dhi’th mo ka war mo dhali ṯi’k uni ’pen mo.

15 Dhali bway tur e ḵumma/ yi’de/ mo tani uni ’kokunu mo mmomish mo,

dhali moŋḵa’b gi mony’cesh uni mishkunu mo be,

gom miiŋ ḵucur pini mo jin ḵucurkina /eya ḵucur mo, ayy Tap̱a,

gom du’d gi shi/in ’peni shush pini mo.

16 A’di jidhirki’d ’peni mo jin eḵa/ eḵ mo, dhali a’di bu’thki aha/ mo,

a’di ki dir aha/ ka pije/ ’pena ris yi’de/ mo.

17 A’di ki ’cuḵ aha/ mo ’peni a’di jin ta ’kup̱ ki aha/ jin ’bitha’bi’th mo,

dhali ’peni uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo,

haali/ uni ’kona isi ’bitha gom aha/ mo.

18 Uni p̱u’dkina p̱o/ aha/ ka teem pem jin ta joḵ ki joḵ mo,

hili Tap̱a a’di ta mohal pem mo,

19 A’di ki buḵ aha/ ka pije/ e mo jin ḵwashara/ ḵwashar mo

dhali a’di ’cuḵki aha/ mo, haali/ a’di ’borkina bwa ki ’bor ki aha/ mo.

20 Tap̱a a’di c̱iki aha/ adum pem jin ish ḵumma/ mo me’d isi mii ma ḵar/em pem mo,

dhali me’d isi mii jin dhelelkika/ me’d pem mo tani a’di raḵki aha/ to ibway mo.

21 Haali/ aha/ dhukina bway gi Tap̱a mo

dhali aha/ dinaki mii tonthus mmoper mo ’peni bway ma Arumgimis pem mo.

22 Haali/ aris gwoŋḵan piti kun onu mo tani uni ’koni bwambori aha/ mo,

dhali gwoŋḵan piti kun bahu mo tani aha/ dinaki dhu uni ’pen ka pije/ ’peni aha/ mo.

23 Aha/ dara gi mii ’ba/ ibwambori a’di mo,

dhali aha/ karkina is pem ’peni mo jin ’konu ki mii ’ba/ mo.

24 Gom gwo gi wakan mo tani Tap̱a a’di iraḵki aha/ to ibway mo isi ki mii ma ḵar/em pem mo,

dhali isi ki me’d pem jin dhelelkika/ mo e jis/em piti mo be.

25 Gom uni kun ta ku isiŋ gana/ mo tani /e ki ṯor is pini jin tana /e a/isiŋ gana/ e uni mo,

dhali ki wathi/ jin dar gi mii ’ba/ mo tani /e ki ṯor is pini jin dara /e ki mii ’ba/ e wathi/ mo.

26 Dhali gom uni kun dhelelkin mo tani /e ki ṯor is pini jin dhelelkina /e e uni mo,

dhali ki uni kun wanycarkina ii ki wanyjar mo tani /e ki ṯor is pini e uni ki c̱a’ckon mo.

27 Haali/ /e ’cuḵki ’kwani kun dhu is ki gwa’d mo,

hili uni kun dhu ’bam buni ki ca ki e ma waḵ mo tani /e mini thul uni ka ’cesh mo be.

28 Nye, /e ḵanyki moŋkush ma lambam pem mo.

Tap̱a Arumgimis pem a’di ’twaḵki mondhurumi’d pem ki moŋkush mo.

29 Nye, ki /e mo tani aha/ misha sirica risa thuruḵ ma mee ki sho’k mo

dhali ka Arumgimis pem mo tani aha/ mina mish nyalla/ ap̱o/ ’kup̱a gaŋgara/ mo.

30 Arumgimis yansan mo tani bway piti ’boro’d ki ’bor gana/ mo.

Dhali gwo jin ona Tap̱a is mo tani a’di nyo/ki gwoŋ gana/ mo.

A’di ta’da goŋgoro/ goma ris uni gwansan kun bu’thki mo jin huru jwa e a’di mo be.

31 Haali/ aja a’di ta’da Arumgimis mo? hili a’di jin ta Tap̱a mo.

Dhali aja a’di ita wosh? isi ciki/ Arumgimis bana mo.

32 Arumgimis jin deḵki aha/ ki mom’bi’th is mo,

dhali kar bway pem ki ’dantar mo.

33 A’di ki kar sho’k pem mmowa e ki sho’k ma buyymo mo,

dhali a’di ki kar aha/ ki kar ’pempaŋ gana/ mo e mo jin turatur mo.

34 A’di ṯorki me’d pem gwo mo gom mo ma mee mo,

wakan ka bim pem mini mish gwana’da bwa me’da koroḵ mo.

35 /E c̱iki aha/ agoŋgoro/ gi bway mowoṯẖ pini mo,

dhali ki me’da bim poros pini mo tani /e thip̱ki aha/ mo,

dhali ki mowoṯẖ pini mo tani a’di ki kar aha/ mmocaaca mo.

36 /E ki c̱i aha/ mo jin waŋgala/ waŋgal gom ŋaṯgin pem kun dhuka/ e bwaŋ’kwariny pem mo,

dhali sho’k pem diki yeres mo.

37 Aha/ urkina ris uni kun ta ’kup̱ gi aha/ isho’k mo, dhali bu’th uni mo

dhali aha/ dinaki doḵ ka nyaŋ’ko’d mo ntagi uni kup̱kunu mo be.

38 Aha/ p̱uṯulkina uni i e mo, wakan ki uni molki cu mis mo.

Uni ṯa’kkin e bwaŋ’kwariny sho’k pem mo.

39 Haali/ /e deḵki aha/ ki mom’bith mo gom mo ma mee mo.

/E ki dhu uni kun tiḵki aha/ e mo mmocic̱ ki jorom mo ibwaŋ’kwariny aha/ mo.

40 /E ki dhu aris unim pem kun ta ’kup̱ ki aha/ mmoṯu’k aha/ ’ko’d buni i is mo

dhali uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo tani aha/ ’ce’dkina uni sho’k mo be.

41 Uni cuukin gom mowoṯẖ mo hili jaŋ kamu/ p̱iyi’d mmota uni is ki me’d mo.

Uni cuukin ’twa/ e Tap̱a mo tani hili a’di diki thoḵ uni gwo mo be.

42 Aha/ dorkina uni mmota agarisa/ ibwambori ’tham mo.

Aha/ ṯa’kkina uni ka pije/ me’da je e bway tur kun iinu mo.

43 /E ’cuḵki aha/ mo ’peni mo jin bira ’kwani abir mo,

/E ki kar aha/ mmota a’kaŋ’kup̱ ki kal gi ’kwaniny’cesh mo.

Ki ’kwani kun dika/ ki mish mo tani uni miiki aha/ to mo.

44 Haali/ me’d jin ciḵkina uni gwo gom aha/ mo tani uni haki aha/ gwo e mo.

’Kwani kun wal ’twan tiya mo tani uni p̱u’dkin mo mmopar ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un ’kup̱ ki aha/ mo.

45 ’Kwani kun wal ’twan tiya mo tani uni thiskin ma du e mo,

dhali p̱u’du/ mo mmodee kagahara ’peni mo ma cur buni mo.

46 Tap̱a di ki e mo dhali mom’bor mii midi di gom wosh pem mo,

dhali mo/eḵ midi di goma Arumgimis pem jin ta bway mowoṯẖ pem mo.

47 Arumgimis jin c̱iki aha/ mori’c mo

dhali aris ’kwani mmo’dap̱ ’twa/a ’cesh i bwaŋ’kwariny sho’k pem mo.

48 A’di jin ’cuḵki aha/ mo ’pena ris ’kup̱ pem mo,

nye, /e karki aha/ ki ca mo mmoboloc̱a ris uni kun ta ’kup̱ ki aha/ e mo,

dhali /e ’cuḵki aha/ mo ’peni ’kwani kun bujurkina bujur mo.

49 Haali/ gom mii yan kan mo tani aha/ mina c̱i /e montaḵ gi gwo maŋ mo, ayy Tap̱a ibwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo,

dhali yuḵ gway mmomaŋ gway pini mo be.

50 Adhan mo jin p̱inu mii e mo tani a’di c̱ikina a’di goma maliḵ piti mo,

dhali a’di ki ṯor mo jin ṯelu mo/en piti sho’k mo ki a’dim piti jin ’koshkina a’di ki monyca mo,

eya Dawuu’d mo dhali e emen piti ki sule/ sule/ mo.

19

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Aris momis uni ṯorki monyca ma Arumgimis mo, dhala balany bahki miin tom piti ki me’d mo.

2 Ka yempa/ ka yempa/ mo a’di ki gac̱ gwonṯor piti mo,

dhali mon’thiny ka yempa/ mon’thiny mo tani a’di ki ṯor monyiṯẖ piti mo,

3 Mowal ’twa/ p̱iyi’d mo walla gwo p̱iyin mo,

dhali ’twam buni si’da/ ’konuki ciḵ mo tani

4 hili ’twam buni a’di yaki’d ka pije/ e mony’ceshi ’baar mo,

dhali gwom buni a’di yaki’d ki ’pemen gi mony’ceshi ’baar mo.

E uni mo a’di ki kar gu’ba’ku/ goma tente/ mmodi mo,

5 a’di jin sulki’d ka pije/ me’d wathinyaŋa’b jin dhalki gu’b jin isha a’di ’pen mo

dhali wa e ki wathi/ jin ’bitha’bi’th jin guski’d mmo’baar bway piti ki moŋ’kuny bwa mo.

6 Mosul piti a’di ’peni ’pemen ma ris momis mo,

dhali mo ma kul is piti a’di taki’d gi ’pemen e uni mo,

dhali toŋ kamu/ yisa di’da jin mishu bag mo ’peni mo ma wur wur piti mo.

7 Gwoŋḵan jin c̱inu gi Tap̱a mo tani a’di ’boro’d ki isi ’bor gana/ mo,

a’di jin warki’da ḵashira/ is mo,

dhali gwonyc̱i gi Tap̱a a’di doshki’d mo,

mmodhu uni gun ’ka’da mii ’ba/ ki moyuḵ mo,

8 gwoŋḵan gi ’twa/ gi Tap̱a mo tani uni yisa shiyina,

hili uni ’kunykina du mo be.

Dhali gwoŋḵan gi Tap̱a jin ’kwarkunu mo tani a’di dheleladhelel mo,

a’di jin kushki e gi ’kwani mo.

9 Moŋḵo/ jin ḵogu Tap̱a mo tani uni dheleladhelel mo,

kun minu ’dim ’kup̱ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Dhali gwoŋḵan gi Tap̱a kun onu mo tani uni ta uniŋ gana/ mo

dhali tana ḵar/e mmonṯal ’de/ mo be.

10 Kun minu o bwa ki nyanye/ mmobol ’dolkon gana/ e mo

isi kan si’dayi me’d ’dolkon gana/ jin tashkunu e ki o’d mo,

dhali a’di jin c̱a’bki dhel dhel si’da/ mmobola dham e mo

dhali jin yuki’d ki haw haw me’d mamana dham mo.

11 Bahili ki uni mo tani c̱iŋkinam pini a’di rumkunu mo

dhali mmodhu uni mo tani adhan to jin ish ḵumma/ jin caaca mo tani a’di c̱ikunu mo.

12 Hili aja a’di imidi theke’th tom piti kun thama a’di mii mo?

Dheleli /e aha/ ’peni mombag gi mii kun thamka/ mii mo.

13 ’Tashi c̱iŋkinam pini ’twa/ mo ’peni miinthus kun miina a’di ka daran du mo.

Dhali dhalku/ ki dhal uni bway mo mmota tap̱a ap̱o/ aha/ mo.

Dhali yan’ko’d aha/ mina di ki dar gi mii ’ba/ mo

dhali di ka p̱o/ ’pena dhan gwon dhaŋ mo.

14 Dhalki gwo gi ’twam pem

dhali gwo kun kulum aha/ eya du mo

mishu bu’th mo e jis/em pini mo,

ayy Tap̱a jin ta wosh pem mo dhali amanwan aha/ ’ba/ mo.

20

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Tap̱a midi thoḵ /e ’twa/ mo ka tee jin ṯoju /e bwa mo.

Dhali gway ma Arumgimis ma Yakuub mo tani a’di midi cesh /e ka p̱o/ mo.

2 Dhalki a’di hashki /e mowoṯẖ ’peni mo jin ḵogu mo

dhali c̱i /e mo ma thip̱ ’pena Sihyuun mo.

3 Dhalki a’di ka’da ris tom pini kun c̱ina /e ki me’d e mo mmo’ciṯẖ ’kus mo,

dhali kar /e ki mo ma ’the mo gom to kun ’ciṯẖkina /e ’kus mo mmomiiya bas mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Dhalki a’di c̱i /e a’di jin gwon ma dum pini mo

dhali thima ris tom pini kun thosonkina /e is mo.

5 Dhalki aman wola cuuwa/ mo gom bwaŋ ’kunyka/ ap̱o/ mom pini jin p̱ina /e mii e mo

dhali ki gway ma Arumgimis bana mo tani dhalki ana thuma bereḵ bana mo.

Dhalki Tap̱a a’di thimi’da ris mo ma ’thom pini mo.

6 Dhali aha/ misha ki Tap̱a a’di midi woṯẖ jim piti jin ’koshkunu ki monyca mo.

A’di midi thoḵ a’di ’twa/ mo ’peni momis piti jin ḵogu mo

ki dhan mo ma dem dem jin p̱inu mii e mo ki me’da bim poros piti mo be.

7 Kun tiya dhu ’ba/ ki ca mo goma risa arabiyya kun dira shumarum mo, dhali goma ris shumarum mo.

Hili ana dhuna ’ba/ ki ca gom gway gi Tap̱a Arumgimis bana mo.

8 Uni mini ’tuḵ mo dhali ṯa’k mo

hili ana mina cu mis mo dhali dosh ki bimbir mo.

9 C̱iyi mo jin p̱inu mii e ka maliḵ mo, ayy Tap̱a,

thoḵi aman ’twa/ mo ma ki aman yuḵkina yuḵ mo.

21

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 E mom’bi’th is pini mo tani amaliḵ a’di ’kunykina bwa mo, ayy Tap̱a,

dhali e mowoṯẖ pini mo tani adhan momaŋ mmoyuḵ gway wa’d e a’diya!

2 /E c̱iki a’di to jin gwon ma dum piti mo,

dhali /e diki non to jin ’theḵa a’di gwo ki ’twam piti mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

3 Haali/ /e gamki a’di ’kup̱ ki mom’bor miim ’borga/ mo,

dhali /e ki kar a’di toŋ’kup̱ ki ’dolkon gana/ jin tashu e ki o’d i’kup̱i a’di mo.

4 A’di doṯki mondiki/e ’peni /e mo tani dhali /e c̱iki a’di a’di mo,

a’di jin ta’da luc̱ ma tee gom ki sule/ dhali ki sule/ mo.

5 Monycam piti caaca gom mowoṯẖ pini mo,

dhali mo ma ra/ ra/ mo dhali mo/eḵ mo tani karkina /e ap̱o/ a’di mo be.

6 Nye, /e karki a’di mmota a’di jin midi ’bora ’bor mii ki sule/ mo

dhali /e ki kar a’di mmota aman’bor bwa mo ki moŋ’kuny bwa gi buŋ’kus pini mo.

7 Haala maliḵ gamki gwo is e Tap̱a mo

dhali e monṯel sho’k gi mo/en gi a’di jin Caa e ki Ca mo tani a’di midi diki joc̱ sho’k mo.

8 Me’d pini a’di midi gama ris unim pini ’baar kun ta ’kup̱ ki /e mo.

Me’da bim poros pini midi gam uni gwansan gun shi/ki /e i e mo.

9 /E mini dhu uni mmota ’cepesa ’cepes me’d to kun cesuwa gwaṯa/ mo

ki /e mini pi is ka pije/ mo.

Tap̱a a’di midi los uni ki ’kolo’c ka nyor piti mo,

dhali o’d midi shwa uni ki ’ci’d’da/ mo.

10 /E mini ’ce’da ’pereny buni sho’k ’peni mony’cesh mo

dhali uc̱im buni ’peni bwaman iya/ gi ’kwani mo.

11 Waḵki/ uni thoson tonthus ap̱o/ /e mo,

dhali waḵki/ uni mini mum tonthus mmota pibi icine/ mo tani uni mini mol a’di pi ’ba/ ka pije/ mo.

12 Haali/ /e mini dhu uni mmoso mo.

Haali/ /e mini ṯur uni jis/em buni ka bwam pini mo.

13 Dhalki /e karu ki ca mo, ayy Tap̱a, e mom’bi’th is pini mo.

Aman mina yuḵ gway mo dhali maŋ mom’bi’th pini mo be.

22

Eya manyuḵ gway mo, isi ki mii ma buyymo mo jin ḵala e kush mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Arumgimis pem, Arumgimis pem, atinta idhalkina /e aha/ ’pen kan mo?

Dhali ki ton ta’da ta isi’da/ /e ki si’d ’peni mowoṯẖ aha/ kan mo? ’peni gwo gi kom pem jin ohonkika/ mo?

2 Ayy Arumgimis pem aha/ gwokina montee ka yempa/ mo, dhali hili /e diki thoḵ aha/ ’twa/ mo.

Dhali mon’thiny si’da/ aha/ gwokina mo, dhali hili mosi/isa kamu/ gamkaa/?

3 Naskin mo tani /e dheleladhelel mo,

/e karuwa ḵursin tap̱a jin ta momaŋ gi ’Kwani ma Israyiil mo.

4 E /e mo tani ibaba gamki gwo is mo.

Uni gamki gwo is mo, dhali /e ’cuḵki uni mo.

5 E /e mo tani uni gwokin mo dhali ’kokunu mo mmota is ki me’d mo.

E /e mo tani uni gamki gwo is mo, dhali uni ’konuki this dhu mo.

6 Hili aha/ tana yiish mo, dhali aha/ tana wathi/ yisa,

haali/ aha/ c̱inu gurra/ ki ’kwani mo, dhali jin waḵkunu ki ’kwani mo.

7 Aris uni gwansan gun p̱arki aha/ e mo tani uni miiki aha/ ka maḵ mo,

uni ṯẖuny aha/ ’twa/ i is mo, dhali uni pirki ’kup̱ buni mo be.

8 A’di c̱iki miim piti jin raḵa’d e Tap̱a mo. Dhalki a’di ’cuḵ a’di mo.

Dhalki a’di ’cwam a’di mo, haali/ a’di ’kunya bwa e a’di mo.

9 Hili /e ta a’di jin bu’thki aha/ ’peni bwa ma dho’th ma ta’da mo.

Dhali /e karki aha/ ki ’dantar mo abora ko ma ta’dam pem mo.

10 Apo/ /e mo tani aha/ biṯkunu ’peni mondho’th pem mo,

dhali me’d jin ḵal ma ta’dam pem aha/ e bwa mo tani /e tana Arumgimis pem mo be.

11 Dhalku/ ki si’d ’peni aha/ kan mo ma,

haali/ monṯo’c bwa uni ’disha’dish mo

dhali wathiŋ kamu/ p̱iyi’d mmowoṯẖa woṯẖ mo be.

12 Aris gwaṯẖim bip̱ uni ’kamki aha/ mo,

gwaṯẖim bip̱ gun ’bitha’bi’th ’peni Pam Bashan mo tani uni ’kamki aha/ mo.

13 Uni c̱eeki aha/ ’twam buni i is mo

mmowa e ka dhop̱ kun pithilki to ki she/ mo dhali ko mo.

14 Aha/ wana ’baar mo me’d yi’de/,

dhala risa simam pemi ’baar raḵkin mo ’peni gwocor mo.

Adum pem ta walmish ki walmish mo,

a’di ṯo’do’d mo eya bor pem mo.

15 Mom’bi’th pem a’di ḵu’thki’d me’da ’pish mo,

dhala le’d pem a’di ’dap̱ki’d e bwaŋ ḵa’dkim pem mo.

/E ’thiki aha/ ’ko’d e bu’da ’cesh ki mowu mo.

16 Nye, arisa ’ka uni ’kamki aha/ mo.

Imanŋali ’pen kun mii tonthus mo tani uni hamki aha/ mo.

Uni su’kki me’d pem dhali sho’k pem mo.

17 Aha/ misha deŋa risa simam pem e mo –

Uni hilki aha/ ka ’thime/ mmoḵo’c e i is mo dhali p̱e’th ki ḵuss ḵuss ap̱o/ aha/ mo.

18 Uni pwaḵki burrinyem pem bwa mo e bwaman is buni mo,

dhali gom burrinyem bwaman pem mo tani uni biṯki to gom aha/ mo.

19 Hili /e, ayy Tap̱a, dhalku/ ki si’d mo ma.

Ayy /e jin ta mowoṯẖ pem mo, huru/ ki jahanne/ gom mowoṯẖ pem mo.

20 ’Cuḵa ḵashiram pem ’pena ris gandal gun kaaka mo ma,

dhali mondiki/em pem ’peni mom’bi’th ma ’ka mo.

21 Tayi aha/ is ki me’d ’peni ’twa/ ma dhop̱ mo ma,

aḵashiram pem wa’thkunu i e ki ce ma morbip̱ gun shwana nyor ka nyor mo.

22 Aha/ mina ṯor gway pini e iwaḵ pem mo.

E bwaman ma dhana tul ’kup̱ ’kwani mo tani aha/ mina maŋ /e mo be.

23 Um gun ḵo/ki Tap̱a mo tani maŋi a’di mo ma,

aris um gun ta iya/ ma Yakuub mo tani kari a’di ki ca mo ma,

dhali doshi ki moŋḵo/ is gom a’di mo, aris um gun ta iya/ ma Israyiil mo.

24 Haali/ a’di diki waḵa waḵ mo dhali shi/a shi/ i e mo

gom monṯo’c bwa jin ṯoci wathi/ bwa mo.

Dhali a’di diki bag jis/em piti ’peni wathi/ mo,

hili a’di ciḵki ko mo me’d jin gwokina wathi/ ’twa/ i a’di mo.

25 ’Peni /e mo tani a’di p̱u’dkina mom pem jin maŋka/ /e eya dhana tul ’kup̱ ki ’kwani mo,

aris gwom pem kun oka/ is mo tani aha/ mina c̱i uni ibwambori uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo.

26 Wathi/ jin ṯo’ckunu bwa mo tani a’di midi shwa tonṯe/ mo tani dhali minu kap̱ mo,

Dhali uni gwansan kun simmki a’di e mo tani uni mini maŋ Tap̱a mo.

Dhalka dum bum ’kon ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

27 Aris uni kun ’kokin isi ’pemen gi mony’ceshi ’baar mo tani uni a’di imini ka a’di e mo

dhali ṯu’k e Tap̱a mo,

dhala risa waḵ gi kal gi ’kwaniny’cesh mini luŋ ibwambori a’di mo.

28 Haali/ mo jin tanu tap̱a a’di cila Tap̱a mo,

dhali a’di ki jiya ris kal gi ’kwaniny’cesh mo.

29 Nye, e a’di aris ’kwani kun dhu ’ba/ ki ca e mony’cesh mo tani mini dhu shush ka luŋgu’b mo.

Ibwambori a’di mo tani uni mini luŋ mo, uni gun mini ii ka ’cesh mmowa e ki bu’da ’cesh mo,

dhali a’di jin mol is piti kar ki e mo.

30 Aris uni gun mini iiyu/ i’ko’d mo tani uni a’di imini mii a’di to mo.

Dhali ’kwani mini ṯor gwo gom Tap̱a goma nyaḵum yil gi uc̱i gun mini p̱u’du/ i’ko’d mo.

31 dhali bah gwo gom mony’cuḵ piti mo gom uni gun ’konuki dho’th naskina/ mo,

ki a’di a’di iwagaski a’di mo.

23

Gway ma Dawuu’d.

1 Tap̱a a’di ta’da Manhil aha/ mo.

Aha/ mina diki har to mo.

2 A’di karki aha/ mmo/ish ’ko’da shon dhii/i’d mo.

A’di suski aha/ e shemen yi’de/ jin doshki’d mo.

3 A’di warki aha/ aḵashiram pem is mo.

A’di suski aha/ e bway mii ma ḵar/e mo

gom gway gi gway piti mo.

4 Ba isi waḵki/ aha/ mina ya e embul wosh ma la gi mowu mo tani

aha/ yisa mina ḵo/ tonthus yisa,

haali/ /e nyaḵki di ki aha/ mo.

Ajap̱p̱am pini dhali cwam pini uni malaski aha/ mo be.

5 /E thosonki tonṯe/ ibwambori aha/ mo

e buŋ’kus ma ris uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

/E ’koshki aha/ ’kup̱ pem ka yin mo.

Aḵubbaayam pem a’di ’tu’dki’d iwol ’kup̱a sho mo.

6 Ka jiŋ gana/ miim ’boron dhali momiimii mo tani uni mini baṯẖ aha/ nsho’k mo

ka teem pemi ’baar mo jin dika/ ki e mo,

dhali aha/ mina c̱a’b e gu’b gi Tap̱a ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

24

Gway ma Dawuu’d.

1 Mony’cesh a’di ta jin Tap̱a mo dhali mon’tu’d piti mo,

mony’cesh dhali uni gwansan gun ’koni bwaman a’di mo.

2 Haali/ a’di nyaŋki a’diya p̱owa ris ḵumma/ yi’de/ mo

dhali ṯel a’di sho’k mo ap̱owa ris yi’de/ kun son mo.

3 Kaja a’di imidi shin ’kuwosh gi Tap̱a mo?

Dhali kaja a’di imidi doshi mom piti jin ḵogu mo?

4 A’di ta a’di jin mina me’di dheleladhelel mo dhali adu jin dheleladhelel mo,

a’di jin diki ’deka ḵashiram piti ’kup̱ ki gwo jin ’ce’du/ ’te/ ka ṯor mo

dhali jin diki thul gwo me’da p̱o/ ka he’k e mo.

5 A’di midi bu’th mom’bor mii ’peni Tap̱a mo,

dhali mo gi yeyunum piti ’peni Arumgimis gi bway gi mowoṯẖ piti mo.

6 Me’d uni ma nyaḵum yil gwansan kun simmki a’di e mo,

uni gun simmki jis/e ma Arumgimis ma Yakuub e mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

7 ’Deki ’kup̱ bum ki mis mo ma, ayy aris ’twaŋkala goŋ mo,

dhali um minu ’de’k mo, ayy arisa campur kun tana dhamo/ mo,

jin min ma Maliḵ gi monyca yayu/ bway bwaman mo.

8 Kaja a’di ita’da Maliḵ gi monyca mo?

Tap̱a a’di jin ta gi mom’bi’th mo dhali mo ma dem dem mo.

Tap̱a a’di jin ta gi mo ma dem dem e mo ma mee mo.

9 ’Deki ’kup̱ bum ki mis mo ma, ayy aris ’twaŋkala goŋ mo

dhali um minu ’de’k mo, ayy arisa campur kun tana dhamo/ mo,

jin min ma Maliḵ gi monyca yayu/ bway bwaman mo.

10 Kaja a’di yansan ita’da Maliḵ gi monyca mo?

Tap̱a gi momis mo,

a’di ita’da Maliḵ gi monyca mo be.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

25

Gway ma Dawuu’d.

1 E /e mo tani ayy Tap̱a, aha/ ’de’kkina ḵashiram pem mo.

2 Ayy Arumgimis pem e /e mo tani aha/ gamkina gwo is mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo.

Dhalku/ ki dhal ris uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mmoyuḵ gway ki moŋ’kuny bwa ap̱o/ aha/ mo.

3 Nye, dhalki jan ṯal ’de/ jin c̱or /e ki kar ki mo ma ’the is mo ma.

Dhalki uni dhunu ki mo ma ’the is mo, uni gwansan gun ’dap̱a e ki mii ma ’bar ’bar mo.

4 Kari aha/ mmomish bway pini mo ma, ayy Tap̱a.

Ṯori /e aha/ bway tur pini mo.

5 Shuyi aha/ bway e gwoŋ ganam pini mo, dhali ṯori aha/ gwo mo,

haali/ /e tana Arumgimis gi bway gi mowoṯẖ pem mo,

haali/ aha/ c̱orkina /e ka tee ’baar mo isa yempa/ mo.

6 Kayi momiimiim pini e mo, ayy Tap̱a, dhali mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

haali/ uni ’kokin ’peni kadhamo/ mo.

7 Dhalku/ ki ka miinthus pem e kun miiga/ ki aha/ tana dhuru’c mo, walla ris gwon dhaŋ pem mo,

isi ki gwo ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani kayi aha/ e mo,

gom gway gi miim ’borgam pini mo, ayy Tap̱a.

8 Tap̱a a’di ’boro’d dhali ta jaŋ ḵar/e mo.

Dhali gom gwo gi wakan mo tani a’di ki ye’th imanmii miinthus sho’k e bway ’boro’d mo.

9 A’di ki shuwa shu/um bway gom uni gun dhu is ki gwa’d e a’di jin ’boro’d mo,

dhali ṯor imandhu is ki gwa’d bway piti mo.

10 Aris bway tur gi Tap̱a mo tani uni ṯelu sho’k e mo/en mo dhala ris mii ma isiŋ gana/ mo,

gom uni gwansan gun dhu gwom piti kun gamu me’d mo dhali gwonyc̱im piti gun c̱ina a’di mo.

11 Gom gway gi gway pini mo tani ayy Tap̱a,

dhalki miim pem jin dika/ i’ba/ ’pen mo ma, haali/ a’di caaca mo.

12 Ki wathi/ ja iḵo/ki Tap̱a mo?

A’di imina a’di ye’th sho’k mo i bway jin mina a’di ikwany mo.

13 A’di ki is piti midi c̱a’b e mo jin isha to ka enthus mo,

dhali uc̱im piti mini gam mal gi mony’cesh mo be.

14 Mo jin nyaḵu to mii ki Tap̱a mo tani a’di gom uni gwansan gun ḵo/ki a’di mo,

dhali a’di ṯorki’d eya tente/ e uni gwom piti jin gamu me’d mo.

15 Em pem isa yempa/ c̱u’thki ’kup̱ki Tap̱a mo,

haali/ a’di midi buḵ sho’k pem ’pena gume/ mo.

16 Ṯuki /e e aha/ mo dhali miiyi mii ma ’the e aha/ mo,

haali/ aha/ dina aha/ ’de/ dhali ṯocu bwa mo.

17 ’Cuḵi aha/ ’peni mo ma ṯo’c bwa ma dum pem mo ma,

dhali susi aha/ ka pije/ ’peni mo ma c̱is pem mo.

18 Hili isi gwo e gom monṯo’c bwam pem mo dhali gom mo ma du mur pem mo,

dhali gwami aha/ ’pena ris miinthus pemi ’baar mo.

19 Hili isi gwo e ma haali/ ’kup̱ pem ŋala/ wana risa!

Dhali ki mombujur jin shinuwa shi/i e mo tani uni shi/ki aha/ i e mo be.

20 Ayy jiyi mondiki/em pem mo dhali ’cuḵi aha/ mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ bway ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo, haali/ aha/ budha mo jin hurga/ jwa e /e mo.

21 Dhalki mii jin miinu ki dar gi ŋadhum dhali miiŋḵar/e uni ’tash aha/ ’twa/ mo,

haali/ aha/ c̱orkina c̱or gom /e mo.

22 Wani ’Kwani ma Israyiil ’ba/ mo ma, ayy Arumgimis,

’pena ris monṯo’c bwam buni mo.

26

Gway ma Dawuu’d.

1 Yeyi aha/ mo ma, ayy Tap̱a,

haali/ aha/ yana e yam pem ki ya jin dar gi ŋadhum mo,

dhali aha/ gamkina gwo is e Tap̱a ki dar gi bwa jin shinu ’kup̱ mo.

2 Nyo/i aha/ mo ma, ayy Tap̱a dhali pali aha/ mo.

’Cunycuri adum pem mo dhali bwam pem mo.

3 Haali/ mo/en pini iṯeli sho’k ibwambori em pem mo.

Dhali aha/ yana e ya ma isiŋ gana/ e /e mo.

4 Aha/ dinaki nyaḵ c̱a’b ki ’kwani kun ta imanṯor gwonthus mo,

walla aha/ dinaki ce e ki ’kwani kun ḵal mii ka bor mo.

5 Aha/ shi/a mo jin cenu e ki imanmii tonthusi e mo,

dhali aha/ mina diki nyaḵ c̱a’b ki a’di jin ta thus ki thus mo.

6 Aha/ mina ’thur me’d pem mo gom aha/ dina ka p̱o/ mo,

dhali ya mo e mo ma gwaṯam pini jin ’ciṯẖu/ to ’kus mo, ayy Tap̱a,

7 mmoyuḵ gway ki ’kall ’kall mo, gway jin ’boruwa ’bor bwa i is mo,

dhali mmoṯora ris miiny jarom pini kun miina /e mo.

8 Ayy Tap̱a, aha/ ena mo kun ’konu e gu’b pini mo,

dhali e mo jin dina monycam pini mo.

9 Dhalku/ ki tor aha/ sho’k ka pupush nyaḵki imanmii miinthus mo,

walla mondiki/em pem nyaḵki ’kwani kun ’kosha ṯe/ ma nyor mmowol ’kwani abasa ’cesh mo,

10 ’kwani uni gun nyo/a me’d ki nyo/ gom tonthus kun p̱ishinkina uni ki mii mo

dhali me’da bim poros buni uni ’tu’dkunu ki mowan ’kwani is mo.

11 Hili gom aha/ mo tani aha/ yana ki yam pem ki ya jin dar ki ŋadhum mo.

Wani aha/ ’ba/ mo dhali miiyi mii ma ’the e aha/ mo.

12 Sho’k pem doshki’d e mo ma ’cesh jin ba’da/ ba’d mo.

Eya dhana buhany ’kwani mo tani aha/ mina ’bor Tap̱a mii mo be.

27

Gway ma Dawuu’d.

1 Tap̱a a’di ta moŋkush pem mo dhali bway gi mowoṯẖ pem mo,

kaja a’di imiga/ ḵo/ mo?

Tap̱a a’di ta’da cur jin ṯelu gwo sho’k mo gom mondiki/em pem mo,

dhali kaja a’di imiga/ ḵo/ is mo?

2 Ki imanmii tonthus tiḵki aha/ e mo tani

uni thu’thkina thu’th ’pen kagahara ap̱o/ aha/ mo,

uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo dhali kun ’kwarkina ’kwar ka gwap̱i/ mo tani

uni mini ḵal ’bar mo dhali ṯa’k mo be.

3 Ba aris uni kun ’kamkina ’kam ap̱o/ aha/ mo tani

adum pem yisa ḵo/ is yisa.

Ba ki mo ma mee cuu’da p̱o/ aha/ mo tani

hili aha/ mina wu is ka ’cesh mo.

4 Ton ṯal ’de/ doṯkika/ ’peni Tap̱a mo,

a’di jin miga/ simm e mo mmobaṯẖi ’ko’d mo,

ki aha/ mina c̱a’b e gu’b gi Tap̱a mo

ka risa cim pemi ’baar mo ki mondiki/em pem mo,

mmohil monyjaro/ gi Tap̱a mo,

dhali mmohil isi gwo i e mo gom gu’b gi mondheleladhelel piti mo be.

5 Haali/ a’di midi bag aha/ eya darha’dam piti mo

ka tee jin ṯocu aha/ bwa mo.

A’di midi bag aha/ e bwaŋ’kwariny gi gu’b burrinyem piti mo.

Dhali a’di midi kar aha/ i’kuwosh jin turatur mo.

6 Dhali shwane/ ’kup̱ pem minu ’de’k ki mis mo ap̱owa ris uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo kun ’kamki aha/ is mo be.

Dhali aha/ mina c̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas e gu’b burrinyem piti mo ki cuuwa/ gi moŋ’kuny bwa mo.

Dhali aha/ mina yuḵ gway mo dhali mii ko gom Tap̱a mo.

7 Ciḵi ko mo ma, ayy Tap̱a, ki aha/ ’thera cuuwa/ kagahara mo.

Miiyi mii ka ’the gom aha/ mo dhali thoḵi aha/ ’twa/ mo.

8 /E oki gwo mo ki: Simmi um bwam/em pem e mo.

Adum pem o gwo gom /e mo ki:

Bwam/em pini Tap̱a, a’di isimmkika/ e mo be.

9 Dhalku/ ki bag bwam/em pini ’peni aha/ mo.

Dhalku/ ki ṯu’k c̱iŋkinam pini jin mii /e to ka nyor mo,

/e jin tana manwoṯẖ pem ’thissa/ mo.

Dhalku/ ki biṯ aha/ asho mo, dhali dhalku/ ki dhal aha/ ’pen mo,

ayy Arumgimis gi mowoṯẖ pem mo.

10 Haala babam pem dhali ata’dam pem uni dhalki aha/ ’pen mo,

hili Tap̱a a’di imidi hil aha/ i e mo.

11 Ṯori aha/ bway pini mo ma, ayy Tap̱a,

dhali susi aha/ e bway tur jin ba’da/ ba’d mo

haali/ goma ris uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

12 Dhalku/ ki c̱i aha/ ki bwa gi uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo,

goma ris iman/o gwonthus cukina p̱o/ aha/ mo

dhali uni wukina shure/ gom mombujur mo.

13 Aha/ gama gwo is ki aha/ mina p̱ar miim ’boro’d gi Tap̱a e mo

e mo jin ’kona ’kwani ki e mo.

14 C̱ori Tap̱a mo ma,

dhali ’bithi is mo dhali dhalka dum pini bu’th mo jin roc̱u sho’k mo.

Nye, c̱ori Tap̱a mo ma.

28

Gway ma Dawuu’d.

1 E /e mo tani, ayy Tap̱a, aha/ yuḵkina /e mo.

/E jin ta wosh pem mo, dhalku/ ki ta a’diye/ gom aha/ mo,

isi ciki/ waḵki/ /e mini ’taki c̱a’b ki shwamm gom aha/ mo tani

aha/ mina e waki uni gwansan gun iin ka luŋgu’b e jisa ’kulga/ mo.

2 Ciḵi ’twam pem jin oka/ gwo gom mo ma di’b is pem jin di’bka/ mo ma,

me’d jin gwoka/ ’twa/ i /e gom mowoṯẖ mo,

me’d jin ’de’kkika/ me’d pem ki mis mo

’kup̱ ki mom pini jin miinu to jin ḵogu mo jin bol tiya e mo.

3 Dhalku/ ki nu’th aha/ ’ban nyaḵki imanmii tonthus mo,

nyaḵki uni gwansan kun ta imanmii to kun ta thus ki thus mo,

uni gun ṯorkina ṯor gom moŋḵu’th is nyaḵki imannyaḵ ’kom buni mo,

ki mo ma pibi ’kokin eya dum buni mo.

4 Raḵi uni to ibway isi ki tom buni kun miina uni mo,

dhali isi ki tonthus buni kun miikina uni mo.

Raḵi uni to ibway isi ki miin to kun miina uni ki me’d buni mo.

Garki uni to ’kusi ’twa/ kun mina uni gam mo.

5 Haali/ uni ’koki dhu miin to gi Tap̱a mo,

walla miin to ki me’d piti mo.

A’di midi ’ce’d uni ka ’cesh mo dhali midi diki nyaŋ uni ki mis doḵ/e mo.

6 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo!

Haali/ a’di ciḵki ’twam pem goma di’b is jin di’bkika/ is mo.

7 Tap̱a a’di ita mom’bi’th pem mo dhali agoŋgorom pem mo.

E a’di mo tani adum pem gamki gwo is mo be.

Wakan aha/ woṯẖkunu mo dhali adum pem midi ya i mis mo,

dhali ki gway pem jin miga/ yuḵ mo tani aha/ mina c̱i a’di mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo.

8 Tap̱a a’di ita mom’bi’th gom ’kwanim piti mo.

A’di ta mo jin huru jwa jin tanu is ki me’d mo gom a’dim piti jin ’koshu ki monyca mo.

9 Ayy tayi ’kwanim pini is ki me’d mo ma, dhali ’bori mal pini mii mo.

Tayi /e Amanhil uni mo dhali ḵali uni ki sule/ sule/ mo.

29

Gway ma Dawuu’d.

1 C̱iyi Tap̱a monyca mo, ayy um gun ’koni momis mo,

C̱iyi Tap̱a monyca mo dhali mom’bi’th mo.

2 C̱iyi Tap̱a monyca ki gway piti mo

dhali luŋi Tap̱a e monyjarom piti jin ḵogu mo.

3 ’Twa/ gi Tap̱a a’di diki’da p̱owa ris yi’de/ mo.

Dhali Arumgimis ki monyca a’di ta ’twan tor ma sho’k mo,

Tap̱a jin di’da p̱owa ris yi’de/ ’baar mo.

4 ’Twa/ gi Tap̱a a’di ta gi mom’bi’th caaca mo,

dhali ’twa/ gi Tap̱a a’di ’tu’dkunu mo ki mo/eḵ mo.

5 ’Twa/ gi Tap̱a a’di ’ce’dki cwa kun wana e ka bwanyayiis bwa mo,

Tap̱a a’di ’ce’dki cwa kun wana e ka bwanyayiis bwa mo kun ta cwa gi Pan Lubnaan bwa mo.

6 A’di ki kar cwa yan e Pan Lubnaan mmop̱eya ŋalbothoŋ mo me’d ari bip̱ mo,

dhali ’Kuwosh Siryuun me’d dhuru’c ari morbip̱ mo jin shwa’da nyor ka nyor mo.

7 ’Twa/ gi Tap̱a a’di dhi’thki mo ka le’dan o’d ki ’bala’c ’bala’c mo.

8 ’Twa/ gi Tap̱a a’di yiḵinki mombwaasho is mo,

Tap̱a a’di yiḵinki mombwaasho is ki Paŋ Kaadish mo.

9 ’Twa/ gi Tap̱a a’di ki dhu abuyymo mmodho’th ushan mo

dhali mmo’cwar ’cemen gi bwanycwa mo.

Dhali e gu’b gi mondheleladhelel piti mo tani aris ’kwani ’baar mo cuun ki: Monyca mo.

10 Tap̱a a’di c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ap̱owa gannu/ yi’de/ mo,

Tap̱a a’di c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ ki sule/ sule/ mo.

11 Dhalki Tap̱a c̱i mom’bi’th piti ki ’kwanim piti mo.

Dhalki Tap̱a ’bor ’kwanim piti mii ki moŋḵu’th is mo.

30

Gway ma Dawuu’d. Gway jin yuḵu mmoc̱i gu’b gi mondheleladhelel ka Arumgimis mo.

1 Aha/ mina kar /e ki ca mo, ayy Tap̱a, haali/ /e ’de’kki aha/ ki mis mo,

dhali /e diki dhal uni gwansan bway mo kun ta ’kup̱ ki aha/ mo mmo’kuny bwa ap̱o/ aha/ mo.

2 Ayy Tap̱a Arumgimis pem, aha/ gwona ’twa/ e /e gom mowoṯẖ mo,

dhali /e wac̱ki aha/ mo be.

3 Ayy Tap̱a, /e ’cwamkina aḵashiram pem ’pena Haawiya mo,

dhali war aha/ mondiki/em pem is mo ’peni bwaman uni gwansan kun iikin ka luŋgu’b e jisa ’kulga/ mo.

4 Yuḵi gway mmomaŋ Tap̱a mo, ayy um piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo,

dhali c̱iyi a’borim bwa i is gom gway piti jin ḵogu mo,

5 Haali/ anyor piti di’d mo hili jasi gom ari mo mo,

dhali mii ma ’them piti a’di di’d ki sule/ sule/ mo.

Ko jin gwonu a’di midi di gom mon’thiny mo tani

hili moŋ’kuny bwa a’di p̱u’dki’d mon’thamo/ mo be.

6 Haali/ me’d aha/ mo tani aha/ ona gwo e mom pem jin isha to ka enthus mo ki:

Aha/ minu ’koki joc̱ ki sule/ mo.

7 Ki mii ma ’them pini mo, ayy Tap̱a,

/e ṯelki aha/ sho’k mo me’d ’kuwosha turga/ jin ’bitha’bi’th mo.

/E bagki jis/em pini mo tani dhali aha/ merkina mo.

8 E /e mo tani ayy Tap̱a, aha/ gwokina mo

dhali e Tap̱a mo tani aha/ karkina mo jin di’buwa di’b is mo.

9 To wakata midi ’dap̱ e mowum pem mo

waḵki/ aha/ yana ka ’cesh e jisa ’kulga/ mo?

A/dhali mina bu’da ’ceshi maŋ /eya?

A/dhali mina a’di iṯor mom pini jin tana /e a/isiŋ gana/ mowa?

10 Ciḵi gwo mo ma, ayy Tap̱a, dhali miiyi mii ma ’the gom aha/ mo.

Ayy Tap̱a, wari /e ka manwoṯẖ aha/ mo ma.

11 /E ṯu’kki moŋkom pem ki mo jin p̱eka/ imis mo.

Dhali /e ’cuḵki aha/ burrinyen shawaal mo

dhali ’kam aha/ ki moŋ’kuny bwa mo,

12 ka ḵashiram pem midi maŋ /e mo dhali diki di ki shwamm mo.

Ayy Tap̱a Arumgimis pem mo, aha/ mina c̱i /e mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki sule/ sule/ mo.

31

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 E /e mo tani ayy Tap̱a, aha/ simmkina mom pem jin huru jwa e mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ bway ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo.

E mo ma ḵar/em pini mo tani ’cuḵi aha/ mo.

2 Kari ’cem pini gom aha/ mo ma.

’Cwami aha/ ki ’ta’b mo.

Wari /e ki wosh jin miga/ hur jwa mo,

dhali mmota acur jin ’bitha’bi’th jin midi ta aha/ is ki me’d mo.

3 Nye, /e ta wosh pem mo dhali acur pem mo,

gom gway gi gway pini mo tani susi aha/ mo ma dhali shuyi aha/ bway mo.

4 Susi aha/ ka pije/ ’pena gume/ jin bagkunu gom aha/ mo,

haali/ /e ta jim pem jin hurga/ jwa mo.

5 E me’d pini mo tani aha/ c̱ikina shi/in pem mo.

/E wanki aha/ ’ba/ mo, ayy Tap̱a, Arumgimis jin ta isiŋ gana/ mo.

6 /E shi/ki uni gwansan i e mo uni gun c̱ina hirdhe/ ki p̱e’th ki tomp̱inycon kun luŋu mo.

Bahili aha/ gamkina gwo is e Tap̱a mo.

7 Aha/ mina bwa ’kuny mo dhali ’bor mo gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

haali/ /e hilki mom pem jin ṯocu aha/ bwa mo,

dhali /e yip̱ki ’kup̱ mo goma ris uni kun ta ’kup̱ gi aha/ mo,

8 dhali /e diki c̱i aha/ e me’d gi uni kun ta ’kup̱ gi aha/ mo.

/E dhuki sho’k pem e mo ma ’cesh jin beeyabee mo.

9 Miiyi mii ma ’the gom aha/ mo, ayy Tap̱a, haali/ aha/ dina e mo ma c̱is mo.

Em pem shi/ki is mo gom jwakaṯ jin jwakaṯki’d mo,

eya ḵashiram pem mo dhali buŋgwar is pem si’da/ mo.

10 Haali/ mondiki/em pem ’baaru mo jasi ki mondiṯ bwa mo,

dhali yil pem ki jasi mowuwa shure/ mo.

Mom’bi’th pem ushki me’d mo gom mondim pem jin ’bushura/ ’bushur mo,

dhala simam buŋgwar is pem tana ’kala/ ’kala/ mo.

11 Aha/ tana jin ṯẖunyu/ ’twa/ i is ka ris uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo,

dhali aha/ shi/u i e ki uni gun nyaḵ ’ko ki aha/ mo,

dhali aha/ tana to jin guna uni ki e mo ki moŋḵo/ is mo, unim pem kun mishi aha/ mo,

dhali uni gwansan kun p̱arki aha/ e mo e bway tur mo tani uni ’cuḵki aha/ i ’kup̱ mo.

12 Aha/ ŋakunu me’d jan ’de/ jin wuki’d mo.

Dhali aha/ wakina e ki toŋ’kul bwa jin waki’d mo.

13 Nye, aha/ ciḵkina ris ’kwani ’baar mo shilki gwalish mo

mmo’dowa ŋur ŋur ’twaŋkal kuku/ mo,

me’d jin ’tuntulkina uni isi monṯal ’de/ ap̱o/ aha/ mo,

me’d jin wu’thkina uni awu’th mmobu’th mondiki/em pem mo.

14 Hili aha/ gamkina gwo is e /e mo, ayy Tap̱a.

Aha/ ona gwo mo ki: /E tana Arumgimis pem mo.

15 Mom pem uni ’kon e me’d pini mo.

’Cuḵi aha/ mo ’peni me’d ma ris uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo dhali uni kun ṯo’cki aha/ bwa mo.

16 Dhalki bwam/em pini a’di kushu mo mo e c̱iŋkinam pini mo.

Tayi aha/ is ki me’d mo e mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

17 Dhalku/ ki dhal aha/ mo mmodi ki mo ma ’the is mo, ayy Tap̱a mo,

haali/ aha/ yuḵkina /e mo.

Dhalki uni kun mii tonthus idhukunu ’te/ ki mo ma ’the is mo

dhali dhalki uni ii ’ce us kan e mo ma Haawiya mo.

18 Dhalka le’d kun tana ṯor tana ’diye/ mo,

uni oki gwo sor ap̱o/ uniŋ ḵar/e mo

e mo jin dhuna uni ’ba/ ki ca mo dhali mo ma bujur mo.

19 Ayy mom’boro’d pini wa’di ish ka enthusa!

A’di jin karkina /e gom uni gwansan kun ḵo/ki /e mo

dhali wagas mo gom uni gwansan kun bu’thki mo jin huru jwa e /e mo,

e jis/e gi iya/ gi ’kwani mo.

20 Dhali buŋ’kus pini mo tani a’di ibagki uni mo

’pena risa wu’th gi ’kwani mo.

/E dhuki uni ki ’dantar e bwaŋ’kwariny ma darha’dam pini mo

’pena risa le’d jin biruwa bir mo.

21 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo,

haali/ a’di wa’di ’bora mmoṯor mo/en piti jin ṯelu sho’k e aha/ mo

ki aha/ karu mo mmohem me’d ’peŋkuman bampa/ mo.

22 Aha/ okina gwo e mo ma ayy/ayy/ayy pem mo ki:

Aha/ borkunu ki ’bal ’bal itaga dhana/ mo ’peni jis/em pini mo.

Hili /e ciḵki mom pem jin di’bkika/ di’b is mo

ki aha/ gwokina ’twa/i /e gom mowoṯẖ mo.

23 Eni Tap̱a mo, aris umi ’baar mo kun ta kum piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo.

Arumgimis dhuki uni kun ta ku isiŋ gana/ mo,

hili tom piti kun mina a’di iraḵ ’kwani to ibway ishki’d ka enthus mo gom uni kun ḵalki mii mo mmo’theḵ ’ba/ imis mo.

24 ’Bithi is mo dhali dhalka dum pini bu’th mo jin roc̱u sho’k mo,

aris umi ’baar mo kun c̱orki Tap̱a mo.

32

Gway ma Dawuu’d. Gway jin yuḵu mo mmoyetha ye’th sho’k ki gwo mo.

1 Mom’bor mii gom a’di jin gwamkunu gwon dhaŋ piti mo,

a’di jin ta miinthus piti jin kumkunu ’kup̱ mo.

2 Mom’bor mii gom wathi/ jin dina Tap̱a ki yer is ki gway gom miinthusa kamu/ mo,

dhali e shi/in piti mo tani mo ma he’k e p̱iyi’d mo.

3 Ki aha/ dinaki ṯor gwo miinthus pem mo tani buŋgwar is pem a’di muṯṯi’di ’baar mo

e mo/ohon pem ka tee ’baar mo.

4 Haali/ montee dhali mon’thiny mo tani me’d pini diṯadiṯ ap̱o/ aha/ mo.

Mom’bi’th pem a’di ḵu’thki’d mo me’d mom’batha’d jin ’koshki to moyurantee mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Aha/ nyiṯẖkina miinthus pem e /e mo

dhali aha/ dinaki bag miinthus pem mo.

Aha/ ona gwo mo ki: Aha/ mina pi gwon dhaŋ pem ki Tap̱a mo.

Dhali yan’ko’d /e gwamki aha/ gom miinthus jin di aha/ i’ba/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Wakan dhalka ris ’kwani ’baar mo kun tana gayiin ’thon e /e mo.

Ka tee ma c̱is mo, dhali ka tente/ kun sona dhan yi’de/ mo tani uni mol a’di gam mo.

7 /E ta mombag gom aha/ mo

dhali /e ’tashki aha/ ’twa/ mo ’peni monṯo’c bwa mo.

Dhali /e ’kamki aha/ ki mony’cuḵ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 Aha/ mina ye’th /e sho’k mo dhali ṯor /e bway jin mina /e iya mo be.

Aha/ mina logom /e ki gwo mo ki em pem jin midi di ap̱o/ /e mo.

9 Dhalku/ ki wa e ki shumarum walla bagal kun mol ’twa/ wal mo,

uni kun minu ’kali’th is mo dhali ’kamu’th ’twa/ ka lijaam mo

isi ciki/ ki uni mini ’koki so ’peni /e mo.

10 To kun diṯ bwa gom ’kwani kun ta thus ki thus mo tani uni tana ris mo,

hili mo/en jin ṯeli sho’k mo a’di ’kam a’di is mo a’di jin gamki gwo is e Tap̱a mo.

11 ’Bori bwa e Tap̱a mo dhali ’kunyi bwa mo ayy um ’kwani kun tana ḵar/e mo,

dhali ḵumi cuuwa/ gom moŋ’kuny bwa mo, aris um kun dhelel ma du mo.

33

1 ’Kunyi bwa mo ma e Tap̱a, ayy um ’kwani kun tana ḵar/e mo.

Maŋa maŋ jin ’dap̱a’d gom uni kun dhelel ma du mo.

2 Maŋi Tap̱a ka dheŋdhenye/ jin buḵu/ mo,

dhali yuḵi gway gom a’di ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i ’kume’d mo.

3 Yuḵi gway gom a’di, gway jin ta jin this mo,

buḵa shu/ ki me’d jin ta gwocon mo, ki ’kus jin caaca mo.

4 Haali/ gwo gi Tap̱a mo tani uni ha me’d mo.

Dhali aris miim piti uni miikunu ki mii ma isiŋ gana/ mo.

5 A’di enki momii ma ḵar/e mo dhali mo jin miinu ki dar gi mo ma gwar ’de/ mo.

Mony’cesh a’di ’tu’du/ mo ki mo/en gi Tap̱a jin ṯeli sho’k mo.

6 Ki gwo gi Tap̱a mo tani momis uḵkunu mo

dhali aris to kun ’koni bwaman uni ki shi/in jin shi/ini’d ’peni ’twam piti mo.

7 A’di ki tula ris yi’de/ is mo dhali ḵumma/ yi’de/ mo me’d jin ’thuṯẖu/ uni ibwaman ma gasaas mo.

A’di ki dhu yi’deŋ ’kulga/ e mo kun dhunu to mo.

8 Dhalki aris ’kwani ’baar kun ’kon e mony’cesh ḵo/ Tap̱a mo.

Dhalki aris ’kwani ’baar kun ’kon e mony’cesh doshon ki moŋḵo/ is gom a’di mo.

9 Haali/ a’di ṯorki gwo mo tani dhali a’di p̱u’dki’d kan mo.

Dhali a’di ḵanki gwo mo tani dhali gwo doshki’d mo.

10 Tap̱a ki ḵal gwo kun logoma kal gi ’kwaniny’cesh mo mmota gwo jin di bwa ’te/ mo.

A’di ki non mo jin thosona ’kwani ’kup̱ ’twa/ mo.

11 Gwo logom gi Tap̱a mo tani a’di doshki’d ki sule/ mo.

Gwoŋ kulum eya dum piti mo tani a’di diki’d ki sule/ goma risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

12 Mom’bor mii gom kal gi ’kwani jin tan ma Arumgimis Tap̱a mo,

’kwani kun kwanykina a’di mo mmota mal piti mo.

13 Tap̱a hilki mo ka luŋgu’b ’peni momis

mmop̱ara ris iya/ gi ’kwaniny’cesh e mo.

14 ’Peni mo jin c̱a’bkina a’di eya ḵursi ma maliḵ mo tani a’di ki hil mo mo

ap̱owa ris ’kwani gi mony’cesh mo.

15 A’di ta a’di jin aḵki’da dum buni e ’baar mo,

dhali a’di ki hila ris miim buni kun miina uni mo.

16 Amaliḵ a’di ’konuki ta is ki me’d ki dhan ’kwani ma meem piti mo.

Wathi/ gom mo ma mee mo tani a’di ’konuki ’cuḵ ki dhan mom’bi’th piti mo.

17 Shumarum gi mo ma mee mo tani a’di ta tom p̱e’th gi mo ma ’teŋ kap̱e/ gi mo jin p̱inu mii e mo.

Dhali ki dhan mo ma ’bi’th ma dem dem piti mo tani a’di molu ta is ki me’d mo.

18 Hili mo mo ma, e gi Tap̱a a’di di’d ap̱o/ uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo,

ap̱o/ uni gwansan kun takin gi mo ma ’teŋ kap̱e/ gi mo/en piti jin ṯelkunu sho’k mo,

19 ki a’di midi ’cuḵa ḵashiram buni ’peni mowu mo,

dhali dhu uni ki e mo e yil jin ’kosha ṯe/ mo.

20 Aḵashiram bana a’di c̱orki Tap̱a mo.

A’di ta’da Manwoṯẖ gom ana mo dhali agoŋgorom bana mo.

21 Nye, adum bana ’kunykina bwa mo e a’di mo

haali/ ana gamkina gwo is e gway piti jin ḵogu mo.

22 Dhalki mo/en pini jin ṯelu sho’k, ayy Tap̱a, di’d eya p̱o/ aman mo,

isi kani, me’d jin tana aman ka ’teŋ kap̱e/ e /e mo.

34

Gway ma Dawuu’d, ki a’di ki mii me’d wathi/ jin gus ma du mo ibwambor ma Abimaalik mo. Wakan a’di urki a’di ka pije/ mo dhali a’di ki ’kosh ya mo.

1 Aha/ ’bora Tap̱a mii isa yempa/ mo.

Momaŋ midi di isa yempa/ e ’twam pem mo.

2 Aḵashiram pem kar is ki ca e Tap̱a mo.

Dhalki uni gwansan kun ’koshu ki isa nyor ciḵ a’di mo dhali ’bor bwa mo.

3 Ayy kari Tap̱a ki ca nyaḵki aha/ mo,

dhali dhalki ana kara gway piti ki ca imonṯal ’de/ mo.

4 Aha/ ŋap̱kina Tap̱a mo dhali a’di thoḵki aha/ ’twa/ mo,

dhali ’cuḵ aha/ mo ’pena ris moŋḵo/ is pem mo.

5 Hili ’kup ki a’di mo dhali kushi mo mo

wakan ki bwam/em bum mini ’koki ’ko ki mo ma ’the is mo.

6 Wathi/ ha’th’ko’d yan gwoki’d mo dhali Tap̱a ciḵki a’di mo

dhali ta a’di is ki me’d mo ’pena ris monṯo’c bwam piti mo.

7 Aman’doyu gwo gi Tap̱a ’kamki’da ’kam ka kul is gom uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo,

dhali ’cuḵ uni mo.

8 Ayy nyoḵi ma dhali p̱ar e ki Tap̱a ’boro’d mo.

Mom’bor bwa gom wathi/ jin bu’thki mo jin huru jwa e a’di mo.

9 Ayy ḵoki Tap̱a mo um piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo,

haali/ uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo tani ’kona ton tiya ki har mo.

10 Ushi dhuruca dhop̱ uni hari to mo haali/ uni ’kosha ṯe/ mo

hili uni gwansan kun simmki Tap̱a e mo tani uni ’koki har tom ’boro’da kamu/ mo.

11 Iiyu/ ma, ayy iya/ mo, ciḵi gwo ’peni aha/ mo.

Aha/ mina ṯor um gwo gom moŋḵo/ is gom Tap̱a mo.

12 Wathi/ jana i/ona bwa ki mondiki/e mo,

dhali ’thoṯẖ bwa ka yempa/ ki a’di mina bwa ’kuny ka yempa/ gom tom ’boro’d mo?

13 Nona le’d pini ’twa/ ’peni gwon thus mo

dhali ’twam pini mmo/o gwo ka he’k e mo.

14 Ḵwa/i bwa mo ’peni tonthus mo dhali miiyi ki ’bore/ mo.

Simmi moŋḵu’th is e mo dhali uri a’di isho’k mo.

15 E gi Tap̱a a’di di’da p̱o/ uni kun miin ka ḵar/e mo

dhali ’cem piti ’kup̱ ki kom buni mo.

16 Bwam/e gi Tap̱a di’da p̱o/ imanmii tonthus mo,

ki uni minu ’ciṯẖ ’twa/ mo ki uni minu ’koki doḵ/e ka e e mony’cesh mo.

17 Ki uni kun mii miiŋḵar/e gwokin gom mowoṯẖ mo tani Tap̱a ciḵki uni mo

dhali ’cuḵ uni mo ’peni aris monṯo’c bwam buni mo.

18 Tap̱a ’disha’dish ka yempa/ e uni kun ’ce’dkunuwa du mo

dhali ta uni is ki me’d mo uni kun siri’ckunu shi/in ki sho’k mo.

19 Monṯo’c bwa tana ris gom a’di jin mii miiŋḵar/e mo,

hili Tap̱a ’cuḵki a’di ’peni uni ’baar mo.

20 A’di ki dhuwa risa simam piti ’baar mo.

Simam pitiŋ kamu/ yisa ’ce’dkunuwa.

21 Tonthus jin miinu midi ’kosha manmii tonthus mo,

dhali uni gwansan kun shi/ki ’kwani kun mii miiŋḵar/e i e mo tani minu waḵ mo be.

22 Tap̱a a’di wanki mondiki/e gi c̱iŋkinam piti ’ba/ mo.

Jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun bu’thki mo jin huru jwa e a’di mo tani minu ’koki waḵ mo be.

35

Gway ma Dawuu’d.

1 Jemi ajem ’kup̱ mo ma, ayy Tap̱a, nyaḵki uni gwansan kun jemki aha/ ’kup̱ mo.

Asi ap̱o/ uni gwansan kun askin ap̱o/ aha/ mo ma.

2 Bu’thka goŋgoro/ ki me’d mo dhali to mmocesh is mo

dhali cuyi mis gom mowoṯẖ pem mo.

3 ’Deka mee she mis mo dhali ameeny ’ciṯẖ is mo

apo/ uni kun urki aha/ isho’k mo.

Oyi gwo goma ḵashiram pem mo ki:

Aha/ tana man’cuḵ pini mo.

4 Dhalki uni dhukunu ’te/ ki mo ma ’the is mo dhali ush taḵ mo

uni gwansan kun simmki mondiki/em pem e mo.

Dhalki uni ṯu’kkunu ka nyaŋ’ko’d mo dhali non ’twa/ mo

uni kun p̱ishinki mo gi ’pen mo mmomii tonthus ap̱o/ aha/ mo.

5 Dhalki uni wana e ka ’pi’b ibwambori ’tham mo

ka man’doyu gwo gi Tap̱a ki ur uni ki sule/ sule/ mo.

6 Dhalki bway buni ta’da ’tum mo dhali dheresa dheres mo,

ka man’doyu gwo gi Tap̱a ki ur uni isho’k mo.

7 Ki dar gi ’kup̱ mii mo tani uni bagkina gumem buni gom aha/ mo.

Dhali ki dar gi ’kup̱ mii mo tani uni c̱wanyki jis gom mondiki/em pem mo.

8 Dhalki mo kun toru sho’k ka pupush p̱u’du’d ap̱o/ uni ki e ka wu mo.

Dhalka gumem buni kun baga uni mo tani bu’th uni mo.

Dhalki uni ṯa’kkin ibwaman uni mmo’ce’d sho’k ka pupush mo.

9 Dhali yan’ko’d aḵashiram pem ’kunya bwa e Tap̱a mo

mmoyuḵ gway mmomaŋa maŋ gom mony’cuḵ piti mo.

10 Arisa simam pem mini o gwo mo ki:

Ayy Tap̱a, kaja a’di jin waki /e mo,

/e jin ’cuḵ a’di jin ’ka’da is ki ’ka’d mo

’peni a’di jin ’bitha’bi’th gom a’di mo,

dhali a’di jin ’ka’da is dhali a’di jin midi mii ta gi to mo ’peni a’di jin shi/ki a’di is mo.

11 Iman/o gwo kun dup̱una dup̱i e mo tani uni cuki mis ap̱o/ aha/ mo.

Uni doṯki aha/ to kun ’koka/ ki mish ’ban mo.

12 Uni ki c̱i aha/ tonthus ka nyaŋ’ko’d gom tom ’borga/ kun miiga/ gom uni mo.

Aḵashiram pem a’di ’bushura/ ’bushur mo.

13 Hili aha/, ki uni ’ba’thkin mo tani –

aha/ hi’thkina burrinyen shawaal mo,

aha/ shi/kina is pem ki moŋga/ to mo.

Aha/ ’thokina ki ’kup̱ pem jin karka/ ka luŋgu’b abor pem mo

14 me’d jin jwakaṯkunu aha/ adu goma mugum pem mo dhala kam pem mo.

Aha/ yakina ka kul is me’d jan ṯal ’de/ jin gwoki’d goma ta’dam piti mo,

mmobiṯ ’kup̱ ka luŋgu’b dhali ko ki gwony jabu’th mo.

15 Hili e mombiṯ pem mo tani uni tulki is mo mmop̱e’th ki ḵuss ḵuss mo,

uni tulki is mmonṯal ’de/ ap̱o/ aha/ mo.

Uni kun ta ŋwol kun molka/ mo tani thu’thki aha/ ’pen ki dar gi mondaḵ mo.

16 Uni c̱i aha/ ṯinya/ ka maḵ mo ki nyanye/ dhali ki nyanye/ mo.

Uni ’pe’dki aha/ shem buni i is mo.

17 Kakasja, ayy Tap̱a, mina /e c̱a’bi gu is mo kan?

’Cwami aha/ mo ’peni mo ma bujur buni kun ’ce’du sho’k mo,

mondiki/em pem ’pena risa dhop̱ mo.

18 Dhali yan’ko’d aha/ mina c̱i /e mom’bor bwa i is e bwaman ma waambuhany ’kwani mo.

Dhali e mom’bi’th ma waambuhany ’kwani mo tani aha/ mina maŋ /e mo.

19 Dhalku/ ki dhal uni gwansan bway mo mmo’kuny bwa ap̱o/ aha/ mo

uni kun mii aha/ ki shi/ kun ta ’kup̱ ki aha/ mo,

dhali dhalku/ ki dhal uni gwansan bway mo mmoshi’b e

kun shi/ aha/ i e ki dar gi miiŋ kamu/ mo.

20 Haali/ uni ’koki o gwo gom moŋḵu’th is mo,

hili ap̱o/ uni gwansan kun ’kon ki biyuu e mony’cesh mo tani

uni bwaaki gwo kun hekuwa he’k e mo.

21 Uni ḵa’dki ’twam buni kun beeyabee ap̱o/ aha/ mo.

Uni oki gwo mo ki: Soso soso.

Em bana p̱arki a’di e mo.

22 /E mishkin mo, ayy Tap̱a. Dhalku/ ki c̱a’b ki shwamm mo ma,

ayy Tap̱a, dhalku/ ki si’d ’peni aha/ mo.

23 Muri is pini mo ma, dhali meri is gom tom pem jin raḵ aha/ mo,

dhali tom pem jin p̱u’du’d mo. Arumgimis pem mo dhali Tap̱am pem mo.

24 Yeyaa/ mo, ayy Tap̱a, Arumgimis pem, isi ki mii ma ḵar/em pini mo,

dhali dhalku/ ki dhal uni bway mo mmo’kuny bwa ap̱o/ aha/ mo.

25 Dhalku/ uni ki dhal bway mo mmo/o gwo e is buni mo ki:

Soo, ana tana gi to kun on ma dum bana mo.

Dhalku/ uni ki dhal bway mo mmo/o gwo mo ki: Ana loskina a’di ki ’kolo’c mo.

26 Dhalki uni dhunu ki mo ma ’the is mo dhali duŋguru/ ka du isi monṯal ’de/ mo

uni kun ’kunykina bwa mo ap̱owa c̱is pem mo.

Dhalki uni kumu is ki mo ma ’the is mo dhali ki mo jin ushuwa taḵ taḵ mo,

uni kun dhu is buni ki ca ap̱o/ aha/ mo.

27 Dhalki uni gwansan kun ’kona gwo i bwa gom moyem pem

ḵum cuuwa/ mo gom moŋ’kuny bwa mo dhali mom’bor bwa mo,

dhali o gwo ki sule/ sule/ mo ki:

Tap̱a a’di caaca mo,

a’di jin ’kunya bwa e miin to gi c̱iŋkinam piti jin gama a’di adu is mo.

28 Dhali yan’ko’d ’twa/ pem midi ṯor gwo gom mii ma ḵar/em pini mo

dhali momaŋ pini isa yempa/ isa yempa/ mo.

36

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d, a’di jin ta c̱iŋkina/ gi Tap̱a mo.

1 Gwon dhaŋ oki a’di jin ta thus ki thus gwo mo ki ’kula’kul eya dum piti mo.

Moŋḵo/ isa kamu/ yisa di’da goma Arumgimis e bwambor jis/em piti mo.

2 Haali/ a’di o gwo maŋ ka maḵ gom is piti mo e em pitiŋ gana/ mo

ki miinthus piti minu ’koki gam mo dhali shi/i e mo.

3 Gwo ’peni ’twam piti mo tani uni tana pibi mo dhali mo jin hekuwa he’k e mo.

A’di daḵki’d mo ’peni mo jin miina a’di ki yuḵ yuḵ mo dhali mii ki ’bore/ mo.

4 A’di c̱i is piti ki gwo ma pibi ma wu’th mo ki a’di di’d mmo/isha aŋkar piti mo.

A’di ki kar is piti e bway jin diki ’bor mo.

A’di diki ush tonthus mo.

5 Mo/en pini jin ṯeli sho’k mo tani, ayy Tap̱a, a’di jithirki’d e momis mo,

dhali mii gi isiŋ ganam pini eya raḵ mo.

6 Mii ma ḵar/em pini a’di wana e ki wosh kun turatur kun ta ku ma Arumgimis mo,

gwon dwall pini kun toru gwo ’twa/a ’cesh mo uni wana e ki dhan ’kul yi’de/ mo.

’Kwani dhali tombwaasho takina /e is ki me’d mo, ayy Tap̱a.

7 Mo/en pini jin ṯeli sho’k mo tani wa’di yinthowa, ayy Arumgimis.

Uc̱i gi ’kwaniny’cesh uni bu’thki mo jin huru jwa eya ḵashira/ ma bim pini mo.

8 Uni yuḵkina yuḵ e gu’b pini jin isha to ka enthus mo,

dhali /e c̱iki uni to mmop̱i mo ’peni yi’de/ jin ’kunykina /e bwa mo.

9 Haali/ e /e mo tani /e a’di ta mondiki/e jin kashki’d mo.

E moŋkush pini mo tani am p̱arkina moŋkush e mo.

10 Ayy ṯikiri mo/en pini jin ṯeli sho’k ki sule/ gom uni gwansan kun mishki /e mo,

dhali bway gi mowoṯẖ pini gom uni kun dhelel ma du ki dhelel mo.

11 Dhalku/ ki dhal sho’k gi a’di jin kar ’ba/ ki ca mmop̱u’da p̱o/ aha/ mo,

walla me’d gi a’di jin ta thus ki thus mmobor aha/ mmosi’da/ si’d mo.

12 ’Kwani kun ta imanmii tonthus ishkin ki rap̱ rap̱ mo,

uni kun torkunu ’ko’da ’cesh mo, mmomol cu mo.

37

Gway ma Dawuu’d.

1 Dhalku/ is pini ki anan mo goma manṯẖu’th to mii mo,

dhalku/ dhap̱an ki mii ta gom imanṯẖu’th to mii mo.

2 Haali/ uni mini la us ki jog me’da sho mo,

dhali ḵu’th mo me’da sho mo.

3 Gami gwo is e Tap̱a mo, dhali miiyi ki ’bore/ mo.

Wakan ki /e mini c̱a’b eya ’cesh mo, dhali ’kuny bwa mo gom mo jin mina /e c̱a’b ki ’dantar mo.

4 Budhi mo jin ’kunyu bwa e Tap̱a mo,

dhali a’di midi c̱i /e to kun gwon ma dum pini mo.

5 C̱uthi bway pini ’kup̱ ki Tap̱a mo.

Dhali gami gwo is e a’di mo, dhali a’di midi ḵal mii mo be.

6 Dhali a’di midi ḵal mom pini jin minu ye /e mo e moŋkush mo

dhali tom ’boro’d pini mina e waki montee mo.

7 Doshi naskina/ e bwambor gi Tap̱a mo dhali c̱oriya c̱or ki bwa jin ’kuc̱u/ ki ’kari’th gom a’di mo.

Dhalku/ is ki anan ap̱o/ a’di jin gam mii adu is e bway piti mo,

ap̱o/ wathi/ jin ḵali tonthus ka pije/ ki mii jin p̱ishina a’di ki ’pen mo.

8 Daḵi ’pena nyor mo dhali dhalka nyor jin shwanu ’pen mo.

Dhalku/ is pini ki anan mo, a’di jin ḵuthi is jasi gom tonthus mo.

9 Haali/ amanmii tonthus mo tani a’di minu la ’ciṯẖ mo,

hili uni gwansan kun c̱orki Tap̱a mo tani uni a’di imini gam mony’cesh mo.

10 C̱ori naskina/ ari’ceenne/ mo dhali amanmii tonthus midi di doḵ/e yisa.

Ba me’d jin hila um a’di ki a’di di’d e mom piti ki ’bore/ mo tani a’di midi di yisa.

11 Hili uni kun ’thup̱ ma du mini gam mony’cesh mo

dhali ’kuny bwa e is buni mo e mo jin isha to ka enthus ki mii jin gama uni adu is mo.

12 Amanmii tonthus a’di mii’da wu’th ap̱o/ a’diŋ ḵar/e mo

dhali ’pe’d shem piti ap̱o/ a’di mo,

13 hili Tap̱a p̱e’thki a’di jin mii tonthus mo

haali/ a’di mishki’d ka teem piti p̱u’dki’d mo be.

14 Imanmii tonthus uni buḵi gandal buni mo dhali gwana’da bwam buni mo,

mmoḵal ka ’cesh uni kun hatha’ko’d mo dhali kun mini mii ta gi to mo.

dhali ’kosh uni gwansan kun iin ki iin dhelelga/ mo.

15 Gandal buni mini cic̱a dum buniŋ gana/ mo,

dhali abwam buni minu ’ce’d bwa mo be.

16 To kun tana a’diŋ ḵar/e ush’ceenne/ mo tani a’di ’boro’d mo

mmobol to jin ishi’d ka enthus ma ris uni kun mii tonthus e mo.

17 Haala bi gi imanmii tonthus mo tani uni minu ’ce’d mo,

hili Tap̱a a’di dhuki imanmii miiŋḵar/e mo.

18 Tap̱a a’di mishki’da tee gi uni kun ’kon ki dar gi mii ’ba/ mo,

dhali mal buni c̱a’bki’d ki sule/ sule/ mo.

19 Uni minu ’koki dhu ki mo ma ’the is ka tee kun ta thus ki thus mo,

dhali ka tee jin mina ṯe/ ’kosh mo tani uni mini ta gi to jin ish ka enthus mo.

20 Hili imanmii tonthus mo tani uni ’ce’dki sho’k mo.

Aris uni kun ta ’kup̱ gi Tap̱a mo tani uni wana e ki monyca ma shon dhii/i’d mo,

uni kun la p̱uu mo – dhali uni kun wana e ka ku’d kun la p̱uu mo.

21 Amanmii tonthus barki to ḵal ’peni ’kwani mo tani, dhali mol c̱iya murem piti ka nyaŋ’ko’d mo,

hili a’diŋ ḵar/e ta’da ’the mo dhali c̱i’da c̱i mo.

22 Haali/ uni gwansan kun ’boru mii ki Tap̱a mo tani uni mini gam mony’cesh mo,

hili uni gwansan kun jeenu ki a’di mo tani uni minu ’ciṯẖ ’twa/ mo be.

23 Ŋaṯgin jin tana wathi/ mo tani a’di ’peni Tap̱a mo,

dhali a’di ṯelki a’di sho’k mo e bway jin mina bwa ’kuny a’di mo.

24 Ba ki a’di midi biṯ mo tani a’di minu ’koki biṯa sho ’kup̱ ka luŋgu’b mo,

haali/ Tap̱a a’di ta mondim gom me’d piti mo.

25 Aha/ tana dhuru’c ’thissa/ mo dhali shwane/ aha/ tana dhan mo.

Hili naskina/ aha/ dinaki p̱ar a’diŋ ḵar/e e dhalkunu ’pen mo

walla uc̱im piti mmo’tho tonṯe/ mo.

26 A’di c̱iki to ka ’ka’d me’di is mo ka yempa/ mo dhali c̱i to mo,

dhali uc̱im piti warkin ki uni kun ’bor mii mo.

27 Ḵwa/i bwa mo ’peni tonthus mo dhali miiyi ki ’bore/ mo,

wakan ki /e mini di ki sule/ sule/ mo.

28 Haali/ Tap̱a a’di enki mo jin ’konuki miiya mii ka gwar ’de/ mo.

A’di midi diki dhal unim piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel ’pen mo.

Imanmii miiŋḵar/e minu dhu ki sule/ sule/ mo.

Hili uc̱i gi imanmii tonthus mo tani uni minu ’ciṯẖ ’twa/ mo.

29 Imanmii miiŋḵar/e mini gam mony’cesh mo

dhali c̱a’ba p̱o/ a’di ki sule/ sule/ mo.

30 ’Twa/ ma manmii miiŋḵar/e mo tani a’di bahki gwo gom moyuḵ mo

dhali ale’d oki gwo ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo.

31 Dhali gwoŋḵan ma Arumgimis piti jin c̱inu mo tani a’di di’da dum piti mo.

Dhali ŋaṯgin piti ’koki yeresa/ yeres mo.

32 Amanmii tonthus a’di timki a’diŋ ḵar/e mo

dhali simm a’di e mo mmo’kosh mo.

33 Tap̱a a’di midi diki dhal a’di ’pen e mom’bi’th piti mo,

walla dhal a’di ki a’di minu waḵ mo me’d jin minu sus a’di e mondwall gwo mo.

34 C̱ori Tap̱a mo dhali kari bway piti mo

dhali a’di midi kar /e ki ca mo mmogam mal gi mony’cesh mo.

/E mini hil mony’ce’d sho’k ma manmii tonthus mo.

35 Aha/ hilkina manmii tonthus mo mmomii mii gi ’ba/ mo,

dhali mmotura tur me’da bwanyayiis gi Pan Lubnaan mo.

36 Doḵ/e aha/ yakina ki yam pe mo dhali hili a’di diki di doḵ/e mo.

Ba aha/ ŋap̱kina a’di mo tani a’di ’konuki gam mo be.

37 ’Cunycuri wathi/ jin dar gi mii ’ba/ mo dhali hili mo mo ma a’di jin dhelel ma du mo,

haali/ emen ’kon gom wathi/ gi moŋḵu’th is mo.

38 Hili imandhaŋ gwo mo tani uni minu ’ce’d sho’k imonṯal ’de/ mo.

Dhali emen gi imanmii tonthus mo tani uni minu ’ciṯẖ mo be.

39 Bway gi mowoṯẖ gom wathiŋ ḵar/e mo tani a’di ’peni Tap̱a mo be.

A’di ita jim buni jin hura uni jwa ka tee gi monṯo’c bwa mo.

40 Tap̱a woṯẖki uni mo dhali ’cuḵki uni mo.

A’di ’cuḵki uni mo ’peni imanmii tonthus mo dhali ta uni is ki me’d mo

haali/ uni bu’thki mo jin huru jwa e a’di mo be.

38

Gway ma Dawuu’d mmoka to e jin c̱inuwa Arumgimis ki me’d mo.

1 Ayy Tap̱a, dhalku/ ki ḵucur aha/ ka nyor pini mo

walla dhalku/ ki dor aha/ ka nyor pini jin shwana /e mo!

2 Haala thop̱am pini ḵarana dum ’per pem ’kup̱ mo,

dhali me’d pini p̱u’dkina p̱om pem mo be.

3 Dhali moŋkamu/ mura shuman buŋgwar is pem is mowa?

haala nyor pini jin shwana /e caaca mo.

Dhali mowac̱a kamu/ di’d goma simam pema?

gom miinthus pem mo be.

4 Haali/ miinthus pem loski aha/ ki ’kup̱i lu/ mo,

dhali uni ’thiraa/ diṯ mmoḵal mo be.

5 Jamam pem ’kakin mo dhali bulabul mo dhali taga ’bi/ nycine/ mo

gom miim p̱us pem mo.

6 Aha/ kumkunu ’twa/a ’cesh mo dhali ’dac̱al ’ko’da ’cesh mo.

Isa yempa/ yula tente/ mo tani aha/ yakina gwolu/ mo.

7 Haali/ empa’d pem a’di ’tu’dkunu ki mo jin ’batha’ba’th mo,

dhali moŋkamu/ mura shuman buŋgwar is pem is mowa?

8 Aha/ kumkunu ’twa/a ’ceshi ’baar mo dhali sirica p̱o/ ki sho’k mo.

Aha/ ohonkina mo goma dulaṯṯ ma nyor ma dum pem mo.

9 Tap̱a, aris mom pem kun gwon ma du mo tani mishu ki /e mo.

Dhali ashurem pem jin wuka/ mo tani ’konuki bag ’peni /e mo be.

10 Adum pem shwa’d ki ju’k ju’k mo dhali mom’bi’th pem ushi me’d mo e aha/ mo

dhali apinya/ em pem jin shwa’d ki o’d mo tani, uni si’da/ uskin ’peni aha/ mo be.

11 Imugum pem dhali uni gun nyaḵ aha/ ii ka yempa/ mo tani uni doshkin ki moŋḵo/ is ’peni isa nyor pem kun wo’cki aha/ she/ mo,

dhala bas pem si’da/ uni doshkin isa dhana/ mo.

12 Uni gwansan kun simmki mondiki/em pem e mo tani ’thikina gumem buni mo.

Uni gwansan kun simmki mo e jin mina uni shi/ aha/ is mo tani oki gwo kun minu kup̱ mo

dhali kulum gwo ibwa mmo’ce’da ’ce’d me’di isi yula tente/ mo.

13 Hili aha/ wana e ki wathin ’diye/ mo, aha/ dinaki ciḵ toŋ kamu/ mo.

Aha/ wana e ki wathi/ jin mol ’twa/ wal mo jin mol ’twam piti ḵa’d mo.

14 Nye, aha/ wana e ki wathi/ jin mol gwo ciḵ mo,

dhali e ’twa/ mo tani aha/ dara gi gwoŋ ḵucur mo.

15 Hili e /e mo tani ayy Tap̱a, /e be ic̱orkaa/ mo be.

A’di ta /e be, ayy Tap̱a Arumgimis pem, /e jin mini thoḵa thoḵ ’twa/ mo be.

16 Haali/ aha/ ’thona mo ki: Uni mini dhalki bwa ki ’kuny ap̱o/ aha/ mo.

uni gun dhu ’ba/ ki ca ap̱o/ aha/ mo ki sho’k pem yereski’d mo.

17 Aha/ ’dishkina mmobiṯ mo,

dhali mo jin woca is aha/ she/ mo tani a’di di’da bori aha/ ki sule/ sule/ mo.

18 Aha/ pikina gwo gom tonthus pem jin miika/ mo,

aha/ ḵala bwan diṯi’d gom miinthus pem mo.

19 Uni gwansan kun ta ’kup̱ pem mo tani dar gi ’ko mo uni ’bitha’bi’th mo,

dhali uni gwansan kun shi/i aha/ i e ki shi/ thus mo tani uni tana ris mo.

20 Dhali uni gwansan kun raḵki aha/ tonthusi bway gom tom ’boro’d mo tani

uni ita ’kup̱ pem kun tana ris mo haali/ aha/ baṯẖa jasi tom ’boroni ’ko’d mo.

21 Dhalku/ ki dhal aha/ ’pen mo ma, ayy Tap̱a,

ayy Arumgimis pem, dhalku/ ki si’d ’peni aha/ mo!

22 Huru/ ki jahanne/ mmowoṯẖ aha/ mo,

ayy Tap̱a, gi bway mowoṯẖ pem mo.

39

Eya manyuḵ gway mo: goma Yaduṯẖuun. Gway ma Dawuu’d.

1 Aha/ ona gwo mo ki: Aha/ mina ji bway pem ki e mo,

ki aha/ mina diki mii miinthus ka le’d pem mo.

Aha/ mina ’kali’th ’twam pem mo,

wakan me’d jin mina ’kwanin thusi ’kowa bori aha/ mo.

2 Aha/ usha ’twa/ wal mo dhali c̱a’bki shwamm mo,

aha/ bu’thkina moŋḵu’th is pem mo tani toŋ kamu/ gamkaa/?

mo ma c̱is pem thissi’di ca mo ’teki shi/ shi/ mo.

3 Adum pem c̱a’bki ’ba’th ’ba’th e aha/ mo.

Me’d jin tashu aha/ ki gwo kun kulumkaa/ e bwa mo tani o’d jin ’batha’ba’th shwaki’d mo,

dhali yan’ko’d aha/ ki o gwo ka le’d pem mo ki:

4 Tap̱a, dhalki aha/ misha ’pemen pem jin midi di ’kup̱ mo

dhali ateem bar pem wakata mo?

Dhalki aha/ misha mo mo, ma mondiki/em pem midi gus kata mo?

5 Hili /e ki kara teem pem mmokuṯa/ kuṯ me’d bwam me’d ki daḵa/ mo

dhali mondiki/em pem jin dika/ ki e mo tani ta toŋ kamu/ ibwambori jis/em pini yisa.

Ka jiŋ gana/ aris ’kwani ’baar mo ’kokin ’twa/i ’kup̱ ’te/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Ka jiŋ gana/ ’kwani iikin ki jasa ḵashira/ ma la ’te/ mo.

Ka jiŋ gana/ uni ’koshki jis mo ki dar gi mii kun ḵala uni mii ’kup̱ pa ka pije/ mo.

’Kwani sugki to mo dhali mol mo mo a’di jin midi tul a’di is mo.

7 Dhali shwane/ Tap̱a, ki to jin ta’da ta ic̱orkika/ mo?

Mo ma ’teŋ kap̱em pem di’d e /e mo.

8 ’Cuḵi aha/ mo ’pena ris gwom pem kun dhaŋka/ mo.

Dhalku/ ki kar aha/ jin mina imanmii miim p̱us iwaḵ aha/ mo.

9 Aha/ usha ’twa/ wal mo, aha/ dinaki ḵa’d ’twam pem mo,

haali/ a’di ta /e jin miiki a’di mo.

10 Joc̱ki mondor pini ’peni aha/ mo.

Aha/ ’baarkina mo ki mondor ki me’d pini mo.

11 Ki /e ki dor wathi/ dhali ḵucur a’di gom miinthus mo tani

/e ki ’cum to jin ena a’di me’da dhurany jin shwa to jin ’ka’d a’di ’twa/ ki ’ka’da bor mo.

Ka jiŋ gana/ aris ’kwani ’baar mo ’ko ki e ’twa/i ’kup̱ ’te/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

12 Ciḵi mon’thom pem mo ma, ayy Tap̱a,

dhali ḵa’di ’cem pini gom moŋkom pem mo.

Dhalku/ ki bu’th moŋḵu’th is pini ’peni jabu’th em pem mo.

Haali/ aha/ takina yilkinam pini jin yaki’d ki yam pe mo,

a’di jin tani pa mo, mmowa e ki ibabam pemi ’baar kadhamo/ mo.

13 Hilki /e mo ka c̱iŋ’ko’d mo ’peni aha/ mo, ki aha/ mina gam bwaŋ ’kunyu’d mo

nṯwa/a/ ki aha/ mina ya mo dhali diki di doḵ/e mo.

40

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Aha/ c̱ora/ c̱or ki bwa jin ’kuc̱u/ ki ’kari’th gom Tap̱a mo.

A’di ḵa’dki ’cem piti mo dhali ciḵ aha/ kom pem mo.

2 A’di dirki aha/ ka pije/ ’peni jis jin miga/ ’taki tor sho’k ka pupush mo,

’peni boro’th jin c̱a’bki c̱o’do/ c̱o’do/ mo.

A’di ki dhu sho’k pem ap̱o/ wosh mo

dhali dhu ŋaṯgin pem mmo’ko ki ’dantar mo.

3 A’di ki kar gway this e ’twam pem mo,

gway jin maŋka/ Arumgimis bana mo.

’Kwani ka ris mini p̱ar e mo tani dhali ḵoka ḵo/ mo

dhali dhu moŋgam gwo is buni e Tap̱a mo.

4 Mom’bor mii gom wathi/ jin kar Tap̱a ki jim piti jin gama a’di gwo is mo,

a’di jin diki ṯu’k mo e mo jin karu is ki ca mo,

ki uni gwansan kun iikini per mo mmobaṯẖ gwo ma rum p̱inyconi sho’k mo.

5 /E marki momiin tom pini kun ta momer is mo

dhali gwom pini kun kulumkina /e ibwa ’kup̱ki am mo, ayy Tap̱a Arumgimis pem mo.

Jamu/ p̱iyi’d jin minu kar ka p̱ar nyaḵki /e mo.

Waḵki/ aha/ mina ’taki bah gwo mo dhali ṯor uni mo tani

uni mini ’taki bol uni kun minu ’taki deŋ e e ka ris mo.

6 To jin ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas mo dhali to jin c̱inu ki me’d mo tani bwam pini diki o mo.

Hili /e ki tup̱ aha/ ’cem pem mmoshuwa shu mo.

To jin c̱ithu/ ki o’d jin c̱inu ki me’d mo dhali jin c̱inu gom miinthus mo tani

/e yisa ’theḵki gwo gom uni yisa.

7 Yan’ko’d aha/ ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ p̱u’dkina mo.

Eya warka/ jin ’kuc̱u/ is jin ’kwarkunu gwo ap̱o/ gom aha/ mo.

8 Aha/ ’kunya bwa mo mmomii bwam pini mo, ayy Arumgimis pem.

Gwoŋḵan pini jin c̱inu mo a’di di’d eya dum pem mo.

9 Aha/ ṯorkina gwoŋ ’kunyga/ jin c̱inu gom mo jin ’cuḵuwa ’cuḵ mo

eya dhana tul ’kup̱ mo.

Dhali hili mo mo ma, aha/ dinaki mu’th ’twam pem mo,

me’d jin mishkina /e aha/ mo, ayy Tap̱a.

10 Aha/ dinaki bag mom pini jin tana /e aha/ is ki me’d mmowoṯẖ aha/ eya dum pem mo.

Aha/ ṯorkina gwo mo goma isiŋ ganam pini jin tana /e mo dhali gom bway gi mowoṯẖ pini mo.

Aha/ dinaki us mo/en pini jin ṯelu sho’k mo dhali mo ma isiŋ ganam pini jin tana /e mo.

’pena dhana tul ’kup̱ ’kwani mo.

11 Dhalku/ ki bu’th momiimiim pini ’peni aha/ mo, ayy Tap̱a.

Dhalki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo dhali mo ma isiŋ ganam pini jin tana /e mo tani ’tash aha/ ’twa/ ki sule/ sule/ mo.

12 Haali/ tonthus uni ’kamki aha/ mo dhali uni molu deŋ e mo.

Miinthus pem uni ḵalki aha/ ka ’cesh mo ntagi aha/ mola mo mo.

Uni tana ris ka ris kun bolina mur ’kup̱ pem e mo.

Adum pem ush aha/ me’di e mo.

13 Ba miiyi ki ’bore/ bala, ayy Tap̱a, mmo’cuḵ aha/ mo.

Ayy Tap̱a, huru/ ki jahanne/ ma mmowoṯẖ aha/ mo.

14 Dhalki uni dhunu mo ma ki mo ma ’the is mo dhali duŋkuru/ ’kup̱ isi monṯal ’de/ mo

uni gwansan kun simmki mii e mo tani mmo/uṯẖ mondiki/em pem mo.

Dhalki uni ṯu’kkunu ka nyaŋ’ko’d mo dhali ’doyu/ e mo jin ushuwa taḵ taḵ mo

uni gun ona bwa ki shi/ aha/ is mo.

15 Dhalki uni meren kagahara gom mon’the is buni mo

uni gun o aha/ gwo mo ki: Soso, soso.

16 Hili dhalki uni gwansani ’baar mo kun simmki /e e mo tani

’kunya bwa mo dhali ’bor bwa mo e /e mo.

Dhalki uni gwansan kun eni bway gi mowoṯẖ pini mo tani

ṯikir gwo o mo ki: Tap̱a a’di i/eḵa/ eḵ mo.

17 Gom aha/ mo tani aha/ hatha’ko’d ki ha’th mo dhali mina mii ta gi to mo,

hili Tap̱a a’di kulumki gwo ibwa gom aha/ mo.

/E ta a’dim pem jin woṯẖki aha/ mo dhali a’dim pem jin ’cuḵki aha/ mo.

Dhalku/ ki ta adiiṯe/, ayy Arumgimis pem!

41

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Mom’bor mii gom a’di jin hili uni gun hatha’ko’di e mo.

Tap̱a ’cuḵki a’di ka tee jin ṯoju a’di aṯo’c bwa mo.

2 Tap̱a woṯẖki a’di mo dhali kar a’di ki e mo.

A’di yuḵu gway ka man’boru mii e mony’cesh mo.

/E diki c̱i a’di e bwa gi uni gun ta ’kup̱ ki a’di mo.

3 Tap̱a a’di thip̱ a’di ’ko’da cim piti jin isha a’di mmo’ba’th mo.

E mom’ba’th piti mo tani a’di ki wac̱ a’di ’pena ris isa nyor kun ’koshki a’di mo.

4 Gom aha/ mo tani, aha/ ona gwo mo ki: Ayy Tap̱a, miiyi mii ma ’the gom aha/ mo ma.

Dhali wac̱i aha/ mo, haali/ aha/ miikina miinthusa p̱o/ /e mo be.

5 Uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo o gwo e aha/ eya adun dup̱ buni mo ki:

Kakasja imina a’di iwu mo? dhali gway piti ki ’ce’d sho’k mo?

6 Dhali ki jan ṯal ’deŋ kamu/ p̱u’dki’d mmop̱ar aha/ e mo tani a’di ki bah gwo kun ’kon isi bwa ’te/ mo,

ka yiha/ ka dum piti tulu’da ris mii ma pibi is mo.

Ki a’di ya’d ka pije/ mo tani a’di ki wagar gwo mo.

7 Aris uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo tani ṯorkina ṯor ki ḵako/ mmonṯal ’de/ gom aha/ mo.

Uni ki gwalal buni mo tani uni kulumki gwo shi/in ibwa gom aha/ mo, kun bol tiya e mo.

8 Uni ki o gwo mo ki, To jin wunu ḵara biṯi’da p̱o/ a’di ba/.

A’di midi cu mis doḵ/eya? ma ’peni mo jin isha a’di mo.

9 Isi kani amugum pem gana/ jin di’da bori aha/ jin gamka/ gwo is mo tani

a’di jin shwaki tonṯem pem mo tani a’di ’de’kki ’penaṯiŋkilam piti ap̱o/ aha/ mo.

10 Hili /e ayy Tap̱a, miiyi mii ma ’the ap̱o/ aha/ mo,

dhali ’deki aha/ ki mis mo ki aha/ mina ’taki mu’th uni ’twa/ mo.

11 Gom mii yansan mo tani aha/ misha ki /e ’bora bwa ki aha/ mo,

ki a’di jin ta ’kup̱ ki aha/ mo tani diki p̱i aha/ e mo be.

12 Hili /e bu’thki aha/ mo gom miim pem jin dar gi ŋadhum mo,

dhali /e ki kar aha/ e buŋ’kus pini ki sule/ sule/ mo.

13 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo, a’di jin ta Arumgimis gi ’Kwani ma Israyiil mo,

’peni mo jin ’konuki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo ntagi mo jin ’konuki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Amen dhali doḵ/e Amen mo.

AWARKA/ JIN ’KONA ’BANI SU/ MO.

42

Eya manyuḵ gway mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo jin yethu sho’k mo.

1 Me’da sheṯ jin ḵara ce jin ta yoll mo a’di jin ona bwa ki yi’de/ jin kasha e ki kash mo tani

wakan si’da/ aḵashiram pem c̱orki’da c̱or gom /e mo, ayy Tap̱a Arumgimis.

2 Aḵashiram pem budha ṯe/ miiŋḵar/e goma Arumgimis mo,

goma Arumgimis jin di ki e mo.

Ki aha/ mina p̱u’d kakasja dhali hil bwam/e ma Arumgimis mo?

3 Jabu’th em pem a’di warki’d ki tonṯem pem gi montee mo

dhali mon’thiny mo,

ka yiha/ ki ’kwani ’kon mmorash aha/ gwo o mo ki:

Mane Arumgimis pini mane?

4 To gwansan mo tani uni kakika/ e mo,

me’d jin wolkika/ ḵashiram pem ka pije/ mo:

me’d jin yaka/ nyaḵka buhany ’kwani mo

dhali shu uni bway ka jintura/ e gu’b ma Arumgimis mo,

ki bwam ’boro’d kun ḵumu cuuwa/ mo dhali yuḵ gway kun ’boruwa ’bor bwa i is mo,

me’d jin dhukin ma waambuhany ’kwani kun ḵogu acim mo.

5 Katinta ibiṯu/ /e eya ’cesh mo, ayy aḵashiram pem mo,

dhali atinta i/usha /e me’d kan e aha/ mo?

Tayi ka ’teŋ kap̱e/ eya Arumgimis mo. Haali/ aha/ mina doḵ/e maŋ a’di mo,

a’di jin ta’da manwoṯẖ pem dhali Arumgimis pem mo.

6 Aḵashiram pem a’di biṯu/ ’ko’da ’cesh e aha/ mo.

Wakan aha/ kakina /e e mo

’pena ’cesh gi Pan Uurdun mo dhali gi Pan Harmuun mo

dhali ’peni ’Kuwosh ma Misar mo.

7 Moŋ’kulga/ jin yuḵu ki moŋ’kulgaŋ kamu/ mo

me’d jin dora yi’deŋ ḵuku/ ḵukum pini mo.

Aris yi’dem pini kun bir bakal mo dhali aris eŋ ḵuthar yi’dem pini

uni ḵalki aha/ ka ’cesh mo.

8 Ki montee isa yempa/ mo tani Tap̱a a’di ḵanki mo/en piti jin ṯelu sho’k mo

dhali mon’thiny mo tani gway piti di’d nyaḵki aha/ mo,

mmo’thowa Arumgimis gi mondiki/em pem mo.

9 Aha/ ona gwo eya Arumgimis jin ta wosh pem mo ki:

Atinta iŋana /e aha/ kan mo?

Katinta gara/ imiga/ c̱a’b jasi gwolu/ kan mo

gom mosiri’c gi uni kun ta ’kup̱ ki aha/ kan mo.

10 Me’d wathi/ jin ’disha ’twa/ mmowu mo ’peni jama/ jin doruwa dor e buŋgwar is pem mo tani

uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo sorki aha/ mo,

dhali ka yiha/ mo tani uni ’kon mmorash aha/ gwo o mo ki:

Mane Arumgimis pini mane?

11 Katinta ibiṯu/ /e eya ’cesh mo, ayy aḵashiram pem mo,

dhali atinta i/usha /e me’d kan e aha/ mo?

Tayi ka ’teŋ kap̱e/ eya Arumgimis mo. Haali/ aha/ mina doḵ/e maŋ a’di mo,

a’di jin ta’da manwoṯẖ pem dhali Arumgimis pem mo.

43

1 Yeyi aha/ mo, ayy Arumgimis dhali ’ce’di gwo she/ gom to jin raḵi aha/ mo

ap̱o/ ’kwani kun ’koki mii miiŋḵar/e mo,

dhali ’peni ’kwani kun ta imanhe’k e mo,

dhali ’peni ’kwani kun ’konuki dhu ki mo ma ḵar/e mo tani ’cuḵi aha/ mo.

2 Haali/ /e tana Arumgimis a’di jin bu’thka/ mom pem jin hurga/ jwa mo be.

Katinta biṯa /e aha/ asho kan mo?

Dhali tonta imiga/ c̱a’b jasi gwolu/ kan mo

gom uni kun siri’c aha/ ki sho’k mo kun ta ’kup̱ pem mo?

3 Ayy, hashi moŋkush pini mo dhali gwoŋ ganam pini mo.

Dhalki uni shu aha/ bway mo.

Dhalki uni sus aha/ mo e ’kuwosh pini jin ḵogu mo

dhali mom pini jin c̱a’ba /e mo.

4 Dhali yan’ko’d aha/ mina ya mo e mo ma gwaṯa/ jin ’ciṯẖu/ to ’kus goma Arumgimis mo,

eya Arumgimis jin ’kunyka/ bwa ki ’kuny icine/ kagahara mo.

Dhali aha/ mina maŋ /e ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo,

ayy Arumgimis jin ta Arumgimis pem mo.

5 Katinta ibiṯu/ /e eya ’cesh mo, ayy aḵashiram pem mo,

dhali atinta i/usha /e me’d kan e aha/ mo?

Tayi ka ’teŋ kap̱e/ eya Arumgimis mo. Haali/ aha/ mina doḵ/e maŋ a’di mo,

a’di jin ta’da manwoṯẖ pem dhali Arumgimis pem mo.

44

Eya Manyuḵ gway mo. Gway gom iya/ ma Guurah jin yedhu sho’k mo.

1 Aman ciḵkina gwo ki ’cem bam mo, ayy Arumgimis mo,

ibabam bam ṯorki aman gwo mo,

gom miim pini kun miikina /e mmothim ka teem buni mo,

ka tee ’peni kadhamo/ mo.

2 /E ki me’d piniŋ gana/ mo tani /e ki ura ris kala tiya ka pije/ mo

dhali hili uni mo tani /e ki c̱u’th uni mo.

/E ki dor ’kwani ka ris mo,

dhali hili uni mo tani /e ki dhu uni ki ’kus mo.

3 Haali/ a’di ki gandal buni yisa igamkina uniya ’cesh yan adu is mo yisa,

walla si’da/ abim buni diki c̱i uni mom’bi’th mo,

hili me’da bim poros pini mo dhali abim pini mo,

dhali moŋkush ’peni bwam/em pini jin kushki mo mo,

haali/ /e ’kunykina bwa e uni mo be.

4 /E tana Maliḵ pem mo dhali Arumgimis pem mo,

a’di jin ’kawurki’da ’kawur mo gom momp̱inu mii e ma Yakuub mo.

5 Ki /e mo tani am ki ṯan uni kun ta ’kup̱ bam ka bor mo.

Dhali ki gway pini mo tani am ki yap̱ uni gwahan ki sho’k mo kun gam am ’kup̱ mmo/as mo.

6 Haali/ bwam pem mo tani aha/ dinaki gam gwo is gom a’di mo,

walla gandal pem si’da/ diki ta aha/ is ki me’d mo.

7 Hili /e woṯẖki aman mo ’peni uni kun ta ’kup̱ ki am mo,

dhali kar to ibwaman uni kun shi/i aman i e mo jin midi duŋgur uni ’kup̱ ’kup̱ is mo.

8 Eya Arumgimis mo tani aman dhukina ’ba/ ki ca ki ṯikir ṯikir mo,

dhali aman mina c̱i /e momaŋ gom gway pini ki sule/ sule/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 Hili /e ki ṯa’k am ka pije/ mo dhali dhu am ki mondhu is ki gwa’d mo,

dhali /e diki ya ka pije/ nyaḵki ’kwani ma meem bam mo.

10 /E ki dhu am mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d mo ’peni uni gun ’kwar am ka gwap̱i/ mo.

Dhali uni kun ta ’kup̱ ki am mo tani dilki aman to mo.

11 /E ki dhu am me’d ḵa’bal kun minu ’ciṯẖ ’kus mo,

dhali /e ki c̱eker aman bwa mo e bwaman kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

12 /E ki yol ’kwanim pini ka maliim gana/ mo,

/e ki ḵan gwo ki uni minu ’koki yol ka thaman kun caaca mo.

13 /E ki dhu am ki uni gun nyaḵ ’ko ki am mmoc̱i aman gura/ mo,

dhali aman dup̱u i e dhali ṯẖuny ’twa/ i is ki uni gwansan kun ’kamki am is mo.

14 Dhali /e ki dhu am ki ku gun miinu mii ka maḵ mo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo.

dhali aman p̱e’thkunu mmopir ’kup̱i is e bwaman ’kwaniny’cesh mo.

15 Ka cim ’baar mo mom pem jin darka/ ka ’the mo di’di bwambori aha/ mo,

dhali mon’the is a’di kumki aha/ bwam/em pem mo,

16 gom gwo gi uni kun c̱iki aman gura/ mo dhali imansor aman mo tani

dhali e bwambor uni gun ta ’kup̱ mo dhali a’di jin ŋap̱a’d mmori/a ri’c mo.

17 Aris to gwansan p̱u’dki’d ap̱o/ aman mo,

ba aman ’konaki ŋa /e mo,

walla aman ’konaki ta thus gom gwom pini jin gamu me’d mo.

18 Adum bam ’koki doḵ ka nyaŋ’ko’d mo,

walla ŋaṯgin bam ’koki dheres ’peni bway pini mo

19 ki /e mini ’taki ’ce’d am mo ’peni mo jin ’kon ma jala/ nycine/ mo,

dhali kum am ’kup̱ ki mondhurumi’d jin ’kula’kul mo.

20 Waḵki/ aman ŋakina gway ma Arumgimis bam mo tani,

walla he’th me’d bam goma rum p̱inycon mo tani,

21 min ma Arumgimis ’taki diki gam mii yansana?

Haali/ a’di mishki to kun ’kona duŋ ’kwani ka ḵwal is mo.

22 Yisa, gom gway pini mo tani aman ’koshkunu yula tente/ mo,

dhali aman dhukunu mo me’d ḵa’bal kun dhunu mmo’ciṯẖ ’kus mo be.

23 Muri is pini mo. Ata isha /e e kan mo, ayy Tap̱a?

Meri /e e mo. Dhalku/ ki ṯa’k am asho ki sule/ sule/ mo.

24 Katinta ibaga /e jis/em pini mo?

Katinta iŋana /e mom bam jin woja is am she/ mo dhali mo jin siri’ckunu am ki sho’k mo?

25 Haala ḵashiram bam a’di kumkunu ’twa/a ’cesh e bwam bu’d mo,

dhali buŋgwar is bam ishkina ’cesh ki rap̱ rap̱ mo.

26 Cuyi mis mo dhali yayu/ mmowoṯẖ aman mo.

’Cuḵi aman mo gom gway gi mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

45

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo gi jandin to mo. Gway jin yuḵu mmoye’th iya/ ma Guurah sho’k mo. Gway gi mo/en mo.

1 Adum pem a’di ’tu’du/ mo ki tom ’borga/ jin di’di bwaman mo mmo/o mo.

Aha/ bahkina gwom pem eya maliḵ mo.

Ale’d pem a’di wana e ka galama riisha/ jin thoson ma man’kwar to is hila/ mo.

2 /E ta a’di jin onu bwa ki nyanye/ ki iya/ gi ’kwani mo.

A’the a’di wolkunuwa p̱owa le’d pini mo.

Wakan Arumgimis ’borki /e mii ki sule/ sule/ mo.

3 Deḵi gandal pini ap̱owa wum pini mo, ayy /en ’de/ jin c̱a’bki dem dem mo

e monycam pini mo dhali e mo/eḵ pini mo.

4 E mo/eḵ pini mo tani meri mo e mo jin p̱inu mii e mo

gom gway gi gwoŋ gana/ mo dhali gom mo jin minu cesh she/ mo

gom mo jin minu dhu bwa ki gwa’d ki miiŋḵar/e mo.

Dhalki me’da bim poros pini ṯorki /e gwo gom dhan mii jin caaca mo.

5 Athop̱am pini uni kaaka mo eya du uni kun ta ’kup̱ ma maliḵ mo.

Dhali ’kwani ṯa’kkin e bwaŋ’kwariny pini mo.

6 Ḵursim pini a’di ta ji ma Arumgimis jin di’d ki sule/ sule/ mo.

Cwa ma maliḵ pini a’di ta cwa jin ’konuki mii mii ka gwar ’de/ mo.

7 /E eni mo jin miinu miiŋḵar/e mo dhali shi/ mo jin miinu to gun ’coḵa’coḵ i e mo.

Wakan Arumgimis jin ta’da Arumgimis pini mo tani a’di ’koshki /e ki monyca mo

ka yin gi mom’bor bwa ap̱o/ uni gun ta cim pini mo.

8 Burrinye/ ma p̱om pini a’di ter mo kagahara mo gom yiman cwaŋ ḵuyu’d ’pena murr dhali yiman gi cwa jin wana e ka ’kwaṯan mo dhali yiman cwa jin yuḵu gway ka saliiḵa mo.

’Peni mo ma maliḵ pini jin ta sheny je mo tani ashun dheŋdhenye/ uni buḵkunu mo mmo’kuny /e bwa mo.

9 I’bwa/ gi imaliḵ mo uni ’koni bwaman up̱ pini kun taḵu mo.

E me’da bim poros pini mo tani ayim jin ta asha maliḵ a’di doshki’d ki ’dolkon ’peni Pa Up̱ir jin hidhu i/is ma yim mo.

10 Ciḵi gwo mo ma, ayy ’bwa/um, dhali mishi isi gwo dhali ḵa’di ’cem pini mo.

Dhalki ’kwanim pini ’pen mo dhali gu’b gi icim mo.

11 Dhala maliḵ mina bwa o gom jarom pini mo.

Me’d jin tana a’di tap̱am pini mo tani luŋi a’di mo.

12 ’Kwani gi Pan Sur uni mini sus mo ma ’them pini ki to kun c̱inu ki me’d mo,

uni ’peni ’kwani kun ta pa ki pa mo, 13 ’pena ris to gun ’kona e ki she/ ki she/ kun tanu mo.

’Bwa/ ma Maliḵ a’di shumkunu ki burrinye/ jin shonu ka ce e ki ’dolkoni e mo.

14 Ka ris jamas burrinye/ ki she/ ki she/ mo tani ayim suskunu amaliḵ mo

nyaḵki nyaranyaŋa’b ma yim jin suski a’di mo, uni gun iiyin nyaḵka yim mo.

15 Ki bwaŋ ’kunyu’d dhali ki bwaŋ ’kunyka/ mo tani uni sus uni mmonṯal ’de/ mo

me’d jin cic̱kina uni gu’b ma maliḵ mo be.

16 Mmodhal mii yansan e i is gom ibabam bum mo tani a’di midi ta iya/m bum mo.

Dhali /e mini dhu uni mmota iya/ gi mony’ceshi ’baar mo be.

17 Aha/ mina kar gway pini ki a’di midi ’ciṯẖa cim bwa mo jin minu taḵ a’di mo eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

Wakan ’kwani ’baar mo mini maŋ /e mo gom ki sule/ mo dhali ki sule/ mo.

46

Eya manyuḵ gway mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo. Isi gi gwo gom a’di jin di’d ki nyaraŋ gana/ mo. Gway jin yuḵu mo.

1 Arumgimis ta a’dim bana jin hura ana jwa icine/ mo dhali mom’bi’th mo,

a’di jin ’dishi’d ka yempa/ mmowoṯẖa woṯẖ ’peni monṯo’c bwa mo.

2 Wakan ana mina ’koki ḵo/ is mo, ma waḵki/ mony’cesh midi aḵ jamas e mo,

ma dhali waḵka ris wosh kun turatur si’da/ mini ’taki yiḵin is mo e bwaman ma duŋ ḵumma/ yi’de/ mo,

3 ba yi’de/ a’di gwokina is mo dhali seya gabusha/ mo,

ba dhan wosha turga/ uni deekin mo ka dulaṯṯ piti mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Yi’de/ jin kasha e jin gusu’d a’di jin kar ’peŋkuman Bampa/ ma Arumgimis ki bwaŋ ’kunyka/ mo,

dhali mo jin ḵogu jin ta mo gi a’di jin Eḵa/ Eḵ mo.

5 Arumgimis a’di di’di bwaman ma yim mo. Ayim minu mol joc̱ mo.

Arumgimis midi woṯẖa yim ki ’dishe/ shunsan mo.

6 Kal gi ’kwaniny’cesh uni shwakina bumburush mo. Dhala risa hakuuma kun ’kona ’cesh mo uni yaki yil mo mmoḵala mo uni mo.

A’di bahki gwo ki ’twam piti mo tani mony’cesh waki’d mo be.

7 Tap̱a gi momis mo tani a’di nyaḵki di ki ana mo.

Arumgimis ma Yakuub a’di ta jim bana jin hura ana jwa icine/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 Iiyu/ ma, hili mo mo ma, mii kun miina Tap̱a mo,

a’di jin wagaski mo jin ’ce’du/ sho’k e mony’cesh mo.

9 A’di doshki mo ma mee kun asu mo e ’pemen gi mony’ceshi ’baar mo.

A’di ’ce’dki’da bwaa mo dhali ṯosha mee mo.

A’di ki c̱itha arabiyya kun dira shumarum ki o’d mo.

10 Doshi ka ḵu’th is naskina/ mo dhali mishi gwo ’ban ki aha/ tana Arumgimis mo.

Aha/ karu ki ca e kal gi ’kwaniny’cesh mo.

Dhali aha/ karu ki ca e mony’cesh mo be.

11 Tap̱a gi momis mo tani a’di nyaḵki di ki ana mo.

Arumgimis ma Yakuub a’di ta jim bana jin hura ana jwa icine/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

47

Eya manyuḵ gway mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo.

1 Tori me’d bum mo, aris ’kwani ’baar mo.

Ḵumi cuuwa/ mo goma Arumgimis mo ki gway jin eḵu/ ki nyanye/ gom bwaŋ ’kunyka/ mo.

2 Haali/ Tap̱a, a’di jin Caa e ki Ca mo tani a’di ḵa/aḵa/ mo,

a’di jin ta dhana Maliḵ ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo.

3 A’di ki dhuwa ris ’kwani e bwaŋ’kwariny ana mo

dhali aris ’kwani e bwaŋ’kwariny sho’k bana mo.

4 A’di ki kwany mal bana gom ana mo,

’ba/ jin kar ma Yakuub ki ca a’di jin ena a’di mo be.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Arumgimis shinki bway momis cuuwa/ ilu/ mo be,

dhali Tap̱a ki ko ma poome/ mo.

6 Yuḵi gway mmomaŋ Arumgimis mo, yuḵi gway mmomaŋa maŋ mo.

Yuḵi gway mmomaŋa Maliḵ bana mo, yuḵi gway mmomaŋa maŋ mo.

7 Haali/ Arumgimis a’di ta’da Maliḵ gom mony’ceshi ’baar mo.

Yuḵi gway mmomaŋa maŋ ki gway jin yedhuwa ye’th sho’k mo.

8 Arumgimis miiki miin tap̱a ap̱owa ris kal gi ’kwaniny’cesh mo.

Arumgimis c̱a’bki’da p̱owa ḵursim piti jin ḵogu mo.

9 Iya/ gi ’kwani mo tani uni tulki isi monṯal ’de/ mo

me’d ’kwani ma Arumgimis ma Ibrahiim mo.

Haala goŋgoro/ jin ta ji gi mony’cesh mo tani a’di cil ma Arumgimis mo be.

A’di karu ki ca jin eḵa/ eḵ mo.

48

Gway jin yuḵu gom iya/ ma Guurah mo.

1 Tap̱a a’di ta a’di jin ca’d mo dhali ta a’di jin ca’d jin minu maŋ mo

e ’peŋkuman bampa/ ma Arumgimis bana mo.

2 Dhali e ’kuwosha turgam piti jin turatur jin ḵogu mo, dhali jarom piti ki tur mo,

a’di ta moŋ’kunyka/ gom ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

A’di jin ta Wosh ma Sihyuun mo jin di’d isa dhana/ ki ’ban ma bim poros mo,

a’di jin ta ’peŋkuman bampa/ ma dhana Maliḵ mo.

3 E bwaman gi gu’b mo gom montur piti mo tani

Arumgimis ki ṯor is piti eya tente/ ki a’di ta a’di jin ’ce’de’da ’ce’d she/ mo.

4 Bahili, imaliḵ uni tulki ’kup̱ mo,

uni p̱u’dkini monṯal ’de/ mo be.

5 Isi me’d jin p̱arkina uni a’di e mo tani uni merkin kagahara mo.

Uni ’kokunu mmoduŋgur ’kup̱ is mo dhali uni sokin mo be.

6 Mo jin deenu is ki bir bir mo tani a’di bu’thki uni mo,

dhali uni ’pe’dki she/ me’da ’bom jin shwan ma ’ci mmomuri dho’th mo.

7 Ki ’tham ki mom’pesho’k poshki’d mo tani /e ki p̱or uni bwa mo

uni gun tana ḵur yi’de/ gi Pan Tarshiish mo.

8 Me’d jin ciḵkina ana gwo mo tani wakan si’da/ p̱arkina ana e mo,

e ’peŋkuman bampa/ gi Tap̱a gi momis mo,

dhali e ’peŋkuman bampa/ ma Arumgimis bana mo,

a’di jin ṯel ma Arumgimis sho’k ki sule/ sule/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 Aman kulumkina gwo ibwa gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo, ayy Arumgimis,

e bwaman gu’b gi mondheleladhelel pini mo.

10 Me’d gway pini mo tani, ayy Arumgimis mo,

wakan momaŋ pini a’di jidhirki’d e ’pemen gi mony’cesh mo.

Me’da bim poros pini mo tani a’di ’tu’dkunu ki momp̱i mii e mo.

11 Dhalki Wosh ma Sihyuun a’di ’kunya bwa mo.

Dhali dhalki i’bwa/ gi ’Kwani Yahuuda/ uni ’kunya bwa mo gom mondwall gwom pini mo.

12 Iiyi mmo’kara Sihyuun mo, dhali iiyi ka kul is mmo’kama yim is mo,

deŋi aris gu’b ma yim kun turatur e mo,

13 hili isi gwo i e ki ’bore/ goma cur ma yim mo,

iiyi e bwaman mo ma, e mo ma yim kun turatur mo

ki um mini mii ṯora nyaḵum yil ’kwani gwo i’ko’d mo,

14 ki a’di yansan ta’da Arumgimis mo,

a’di jin ta’da Arumgimis bana mo gom ki sule/ dhali ki sule/ mo.

A’di midi ta jim bana jin midi shu ana bway ki sule/ sule/ mo.

49

Eya manyuḵ gway mo. Gway jin yuḵu gom iya/ ma Guurah mo.

1 Ciḵi gwo yansan mo ma, aris ’kwani ’baar mo.

Dhali c̱iyi ’cem bum mo, aris um gun ’kokin e mony’cesh mo,

2 um gun gwa’da is mo dhali um gun ’bap̱kin mo,

dhali kun ta pa ki pa mo dhali kun hatha’do’d si’da/ mmonṯal ’de/ mo.

3 ’Twa/ pem midi ṯor gwo gom moyuḵ mo.

Dhali gwom pem jin kulumka/ eya du mo tani minu mish ’ban mo be.

4 Aha/ mina ḵa’d ’cem pem ki gwom ’bi’th/e mo.

Aha/ mina gam gwom pem jin ’ce’dka/ agagala/ mo ki ko ma dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo.

5 Ki gomatinta imiga/ ḵo/ is goma risa tente/ kun ṯoju aha/ bwa mo,

ki imanmii tonthus kun ṯoci aha/ ’kus mo tani ’kamki aha/ mo?

6 Uni gun ta ’kwaniŋ gwaṯẖ kun ’ko ki ’kus gom tom buni kun tana uni mo

dhali dhu ’ba/ ki ca gom tom buni kun tana uni kun ishkin ka enthus ki pa jin tana uni mo?

7 Ka jiŋ gana/ wathiŋ kamu/ p̱iyi’d jin midi wan is piti ’ba/ mo,

walla c̱iya Arumgimis she/ yol gom mondiki/em piti mo,

8 haali/ mo jin wanu ’ba/ gom mondiki/em piti mo tani a’di ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo,

dhali midi mol gam ki sule/ sule/ mo,

9 ki a’di midi ’taki ṯikir di ki e ki sule/ sule/ mo,

dhali mol jisa ’kulga/ p̱ar e mo.

10 Nye, a’di midi p̱ar e ka jiŋ gana/ ki isi ’kwani kun yuḵayuḵ wukin mo,

uni gun ta p̱us dhali uni gun dar gi bwaŋ’kup̱ mo tani uni mini mii inyaḵ ’ce’d sho’k imonṯal ’de/ mo

dhali dhal tom buni kun tana uni pa ki pa ki unin tiya mo be.

11 Jis jwam buni mo tani a’di ta pam buni jin mina uni ’ko ki sule/ sule/ mo,

a’di jin ta mo jin mina uni i’ko nyaḵka ris ’kwani ma nyaḵum yil buni mo,

ba uni ṯoshki yuḵa ’cesh gway ki jim buni mo.

12 Wathi/ mol c̱a’b ki e e ’penkap̱an piti jin tana a’di mo,

a’di wana e ki tonycuḵ kun ’ce’dki sho’k mo.

13 A’di yansan ta ’pemen gi uni gwansan kun ta p̱us mo kun wuna wuny jwa i is mo,

a’di ta ’pemen gi uni gwansan kun ’bora bwa gom tom buni gun pwaḵkunu uni mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

14 Me’d ḵa’bal mo tani uni dhukunu ’pen ka pije/ goma Haawiya mo.

Wu a’di midi ta amanhil uni mo,

ka ji sho’k gana/ bway jis jwa mo tani uni thulkunu mo be,

dhala yi’c buni midi shi/ is mo.

AHaawiya a’di midi ta pam buni mo be.

15 Hili Arumgimis midi wana ḵashiram pem ’ba/ mo ’peni mom’bi’th ma Haawiya mo,

haali/ a’di midi bu’th aha/ mo be.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

16 Dhalki is ki ḵo/ mo waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ta pa ki pa mo,

ki monyca gi gu’b piti maru is mo.

17 Haali/ ki a’di midi wu mo tani toŋ kamu/ mina a’di ḵal ime’da?

Monycam piti midi diki ya ka luŋgu’b baṯẖ a’di nsho’k mo.

18 Ba, me’dyin dina a’di ki e mo tani a’di ki p̱ar is piti e ki a’di ’bora bwa ki ’bor mo,

dhali ba wathi/ maŋu mo ki a’di ki mii to ki ’bore/ gom is piti mo tani

19 a’di midi ya nyaḵki ’kwani ma nyaḵum yil gi icom mo,

uni gun mini mol moŋkush p̱ar e ki sule/ sule/ mo.

20 Wathi/ mol c̱a’bki e e ’penkap̱an piti jin tana a’di mo,

a’di wana e ki tonycuḵ kun ’ce’dki sho’k mo.

50

Gway ma Asap̱.

1 A’din ’De/ jin c̱a’bki dem dem mo, Arumgimis jin ta Tap̱a mo,

ki a’di ki o gwo mo dhali mony’cesh yuḵkunu mo

’peni mo jin sul ma tente/ mo ntagi mo jin yul ma tente/ mo be.

2 ’Pena Sihyuun mo tani ’bor piti shina jaro/ ime’d mo,

Arumgimis ’twaḵki mo mo.

3 Arumgimis bana p̱u’dki’d mo a’di diki c̱a’bki shwamm mo,

e bwambori a’di mo tani a’di ta o’d jin loski’da los mo,

dhali mo ’kam a’di is mo a’di jin ta’da dem dem mo tani a’di ta ’thama p̱unthar mo.

4 A’di yuḵki’da yuḵ gom momis jin di’da p̱o/ momis mo,

dhali mony’cesh mo, ki a’di midi dwall ’kwanim piti gwo mo be.

5 Tuli aha/ kum pem is mo kun ta ku isiŋ gana/ mo,

uni gun gamki gwo me’d nyaḵki aha/ ki to kun ’ciṯẖu/ ’kus mo.

6 Momis bahki gwo gom mo ma ḵar/em piti mo.

haali/ Arumgimis ki is piti mo tani a’di ta’da mandwall gwo mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

7 Ciḵi gwo, ayy ’kwanim pem mo, dhali aha/ mina ṯor gwo mo,

ayy Israyiila, aha/ mina ṯe gwo ap̱o/ um mo.

Aha/ tana Arumgimis jin ta’da Arumgimis bum mo.

8 Dhali aha/ dinaki ḵucur um gom tom bum gun ’ciṯẖa/ um ’kus mmomiiya bas mo,

walla tom bum kun c̱ina um ki me’d mo mmoc̱i’th ki o’d mo ki ṯikir ṯikir ibwambori aha/ mo.

9 Aha/ mina mola rasim bip̱ bu’th ’peni gu’b bum mo,

walla rasi mi ’peni kal bum mo.

10 Haala ris tonycuḵ kun ’kon e bwaasho mo tani uni ta kum pem mo,

dhali bip̱ kun ’koni ’kuwosha alip̱ mo.

11 Aha/ misha ris ’dii kun p̱en e momisi ’baar mo,

dhali aris to gwansan kun joc̱kin e bwam bunto mo tani uni ta kum pem mo.

12 Waḵki/ aha/ mina ṯe/ ’taki ’kosh mo tani aha/ mina ’taki diki ṯor um gwoyi,

haali/ mony’cesh dhali aris to gwansan kun ’koni bwaman a’di mo tani uni ta kum pem mo be.

13 A/aha/ ’kana shum gi gwaṯẖim bip̱ mo?

walla a/aha/ p̱ina bas mi mo?

14 C̱iyi Arumgimis to jin c̱inu ki me’d mmo’ciṯẖ ’kus ki bwa jin ’boruwa ’bor i is mo,

dhali c̱iyi gwom bum kun onu is ki a’di jin Eḵa/ Eḵ mo,

15 dhali yuḵi aha/ ka tee jin ṯoju um bwa mo,

dhali aha/ mina ’cuḵ um mo dhali um mini kar aha/ ki ca mo be.

16 Hili gom a’di jin ta thus ki thus mo tani Arumgimis ki o gwo mo ki:

Kaja c̱i /e shi/ mii mmorash gwoŋḵan pem kun bahu e mo,

walla bu’th gwoŋḵan pem jin gamu me’d eya le’d pini mo?

17 Haali/ /e shi/i mo jin dilu ’kwani abora ’ceshi e mo

dhali /e ki biṯ gwom pem ki nyanygon mo.

18 Waḵki/ /e ki p̱ar wathin ’di/ e mo tani /e tana mugum piti mo be

dhali /e ki ta amanŋali ’pen gom uni gun buthi miinyc̱al me’d mo.

19 /E ki c̱i ’twam pini bway ki ḵany mo gom tonthus mo,

dhali ale’d pini ki uḵ mo jin hekuwa he’k e mo.

20 /E ki c̱a’b dhali ṯor gwo ap̱owa kam pini mo.

/E ki thutha ’ci ki kwan ’pen mo.

21 To gwansan miikina um mo dhali aha/ c̱a’ba ki shwamm mo.

Dhali /e ṯoshkin ki aha/ nyaḵa is ki /e mo.

Dhali hili shwane/ aha/ ḵucurkina /e mo, dhali kar gwoŋḵan ibwambori /e mo.

22 Nyiṯẖi gwo yansan mo ma, um gun ŋakina Arumgimis mo,

isi ciki/ ki aha/ mina bwa p̱u’d ka pije/ mo dhali yan’ko’d jaŋ kamu/ midi diki di mmo’cuḵ um mo be.

23 A’di yansan jin ’doyu to ki bwa jin ’boruwa ’bor i is mo me’d to jin ’ciṯẖu/ ’kus jin ta jim piti mo tani a’di taḵ aha/ mo be.

E a’di jin karki bway piti ki ’bore/ mo tani

aha/ mina ṯor bway gi mowoṯẖ ma Arumgimis mo be.

51

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d, me’d jin p̱u’dkin ma Naṯẖan jin ta’da manc̱i gwo i a’di mo i’ko’di yam piti jin yakina a’di a Baṯẖshaba/.

1 Miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma, ayy Arumgimis, isi ki gwo gi mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

isi ki gwo gi mii ma ’them pini jin ishki’d ka enthus mo tani ’koshi aris gwon dhaŋ pem mo ma.

2 Lami aha/ ’pena taŋkara/ ’peni miinthus pem mo,

dhali dheleli aha/ mo ’peni miinthus pem mo.

3 Haali/ aha/ misha gwon dhaŋ pem mo,

dhali miinthus pem di’d ka yempa/ e bwambori aha/ mo.

4 Ap̱o/ /e, /e ’de/ mo tani a’di imiikika/ miinthus mo,

dhali mii a’din thus yin jin shi/a shi/ e bwambori jis/em pini mo,

wakan /e karu ki mo ma ḵar/e e gwom pini jin tora /e ’twa/a ’cesh mo,

dhali dar gi mii ’ba/ e gwon dwall pini mo.

5 Hili mo mo ma, aha/ ḵalunu ka pije/ e miinthus mo,

dhali e miinthus mo tani ata’dam pem bwaaki aha/ mo be.

6 Hili mo mo ma /e ona bwa ki gwoŋ gana/ e isi bwaman ma dum ’per mo.

Dhali gom gwo gi wakan mo tani ṯori aha/ gwo gom moyuḵ mo eya dum pem ki kup̱ mo.

7 Dhagami aha/ mo ki cwa jin wana e ka ’tasha jalbip̱ mo, dhali aha/ mina dheleladhelel mo.

Lami aha/ mo dhali aha/ mina c̱a’bki bany bany mmobola wasa/ e mo.

8 ’Tu’di aha/ ki bwam ’borga/ mo dhali ki bwaŋ ’kunyga/ mo.

Dhalka sima/ jin ’ce’da /e mo ’kunya bwa mo si’da/.

9 Bagi jis/em pini ’peni miinthus pem mo

dhali ’koshi aris miinthus pemi ’baar mo.

10 Uḵi e aha/ adun dhelelga/ mo, ayy Arumgimis,

dhali kar jin this dhali jin ’boro’d e bwaman shi/in pem mo.

11 Dhalku/ ki biṯ aha/ asho ’peni buŋ’kus pini mo,

dhali dhalku/ ki bu’th Shi/in dhelel dhelel pini ’peni aha/ mo.

12 Wari bwaŋ ’kunyga/ is e aha/ mo e bway gi mowoṯẖ pini mo,

dhali buthi aha/ me’d ki bwa gi shi/in mo.

13 Dhali yan’ko’d aha/ mina ṯor imandhaŋ gwo bway pini mo,

dhali imanmii miinthus mo mini ṯu’k mo e /e mo be.

14 ’Cuḵi aha/ mo ’pena bas gi aha/ jin dina mii i’ba/ mo, ayy Arumgimis,

/e jin tana Arumgimis mo tani ita bway gi mowoṯẖ pem mo be,

dhali ale’d pem midi yuḵ gway ki ’kal ’kal gom mony’cuḵ pini mo be.

15 Ayy Tap̱a, ḵa’di /e ’twa/ pem mo ma,

dhali ’twa/ pem midi ṯor momaŋ pini mo.

16 Haali/ /e dina bwa ki ’kuny mo e mo jin ’ciṯẖu/ to ’kus mmomiiya bas mo.

Waḵki/ aha/ mina ’taki c̱i to ki me’d mmoc̱i’th ki o’d mo tani /e mini ’taki diki ’bor bwa mo be.

17 To jin ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas jin mish ma Arumgimis bu’th mo tani a’di ta shi/in jin ’ce’dkunu mo.

Dhali mo ma du jin ’ce’du mo dhali adu jin waki’d mo tani, ayy Arumgimis, /e mini diki usha ush mo.

18 Miiyi ki ’bore/ gom Sihyuun mo e bwaŋ ’kunygam pini mo.

Nyaŋi doḵ/e agoŋ gi Pa Urushaliim mo.

19 Dhali yan’ko’d /e mina bwa ’kuny mo e to jin c̱inu ki me’d mo mmo’ciṯẖ ’kus jin ’boro’d mo,

dhali e to jin c̱inu ki me’d mo mmoc̱i’th ki o’d mo dhali kun c̱ithu/ ki o’d ka ’bimpil mo,

dhali yan’ko’d gwasimbip̱ uni minu ’ciṯẖ ’kus eya gwaṯam pini mo.

52

Eya manyuḵ gway mo. Gway jin yuḵ ma Dawuu’d mmoyetha ye’th sho’k mo me’d jin p̱u’dkin ma Duwaag jin ta Wathi/ gi Pan Aduum, dhali ṯora Shawuul gwo mo ka: Dawuu’d p̱u’dki’d mo e gu’b ma Aḵimaalik mo.

1 Atinta kara /e ’ba/ ki ca mo, ayy wathi/ jin c̱a’bki dem dem mo?

mmota pibi ap̱o/ ’kwani kun tana gayiin mo.

Isa yempa/ /e kar gwo shiyi’d e ilu/ mo mmo’ce’da ’ce’d sho’k mo.

2 ’Twam pini kaaka me’da nyer mo,

/e jin tana manmii mii jin hekuwa he’k e mo.

3 /E ki en tonthus mmobol jin ’boro’d e mo

dhali /e ki o gwo ka ṯor mmobol gwoŋ gana/ e mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 /E ki en aris gwo kun losina los mo,

ayy /e jin tan ma le’d pini ahe’k e ka he’k e mo.

5 Hili Arumgimis midi ’ce’d /e bwa ka ’cesh ki sule/ mo.

A’di midi bor /e mo dhali dher /e bwa mo ’peni gu’b burrinyem pini mo.

Dhali /e minu yu’d mo ’peni mo jin ’kona ’kwani mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Uniŋ ḵar/e mini p̱ar e mo dhali ḵo/ is mo

dhali p̱e’th a’di mo mmo/o gwo mo ki:

7 Hili wathi/ yan jin ’tena bwa mmokara Arumgimis ki a’dim piti jin hura a’di jwa icine/ mo,

hili a’di ki gam gwo is e tom piti jin ishin ka enthus jin tana a’di pa ki pa mo,

dhali a’di ki ŋap̱ mo jin huru jwa e ’penkap̱an piti jin tana a’di mo.

8 Hili aha/ wana e ki cwa seṯuun jin c̱a’bki go’d go’d

e gu’b ma Arumgimis mo.

Aha/ gamkina gwo is e mo/en ma Arumgimis jin ṯelu sho’k

ki sule/ ki sule/ mo.

9 Aha/ mina c̱i /e bwam ’boro’di is ki sule/ ki sule/ mo,

haali/ /e miiki a’di mo.

Aha/ mina bah gway pini haali/ a’di ’boro’d mo be,

e buŋ’kus uni kun tana gayiin mo be.

53

Eya manyuḵ gway mo, isi ki koŋ gway jin gwonu gom bwan diṯi’d mo. Gway jin yuḵ ma Dawuu’d mmoyetha ye’th sho’k mo.

1 A’di jin ta p̱us mo tani o gwo eya dum piti mo ki: Arumgimis p̱iyi’d mo.

Uni p̱u/kin mo, dhali uni mii mii kun bulabul mo.

Jaŋ kamu/ jin mii’d ka ḵar/e yisa di’da.

2 Tap̱a hilki mo ka luŋgu’b ’peni mis

ap̱o/ uc̱i gi ’kwaniny’cesh mo

mmop̱ar e mo waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ mii mii ki yuḵ yuḵ mo,

mmosimm jasi Arumgimis e mo.

3 Uni ’baar mo iikini dheres mo,

uni ’baar mo wakina e ki to kun p̱u/kin mo.

Jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mii mii jin ’boro’d mo,

ṯal ’de/ p̱iyi’d mo be.

4 ’Kona uni ki nyiṯẖa, aris uni gwansan kun mii tonthus mo,

uni kun shwa ’kwanim pem me’d tonṯe/ mo

dhali uni ’koki yuḵa Arumgimis mo?

5 Uni nanni kun ’kon e dhan mo kun ḵogu is mo,

mo jin ḵogu is wakan diki di ’peni kadhamo/ mo.

Haali/ Arumgimis midi rasa sima/ gi ’kwani kun ushuna Arumgimis mo.

Uni minu dhu ki mo ma ’the is mo haali/ Arumgimis waḵki uni mo be.

6 Ayy mo jin ’cuḵuwa ’cuḵ gom ’Kwani ma Israyiil mo tani a’di midi ’taki p̱u’du/ ’pena Sihyuun moyi.

Ka Arumgimis midi wara shamaneṯṯan ki ’kwanim piti is mo tani

Yakuub mina bwa ’kuny mo dhali Israyiil mina bwa ’bor mo be.

54

Eya manyuḵ gway mo ka shu/ kun buḵu gway mo. Gway ma Dawuu’d jin yetha a’diya ye’th sho’k mo me’d jin p̱u’dkina ’Kwani gi Pan Siip̱ mmoṯora Shawuul gwo mo ka Dawuu’d bagki’d e bwam am mo.

1 Tayi aha/ is ki me’d mo ma, ayy Arumgimis mo, ki gway pini mo,

dhali yeyi aha/ mo ki mo ma dem dem pini mo.

2 Ciḵi mon’thom pem mo ma, ayy Arumgimis.

C̱iyi ’cem pini ki gwo gi ’twa/ pem mo.

3 Haali/ iman/ush ’kwani ga/ mo tani uni cu mis ap̱o/ aha/ mo,

dhali imangora bwa ki gor mo tani uni ŋap̱ki mondiki/em pem mo.

Dhali uni ’koki kara Arumgimis ibwambori jis/em buni mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Hili mo mo ma, Arumgimis ta’da manwoṯẖ pem mo,

dhali Tap̱a a’di ta’da manṯel aha/ mondiki/em pem sho’k mo.

5 A’di midi ri’c ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ ki tonthus mo.

Dhali e mii ma isiŋ ganam pini mo tani /e mini daḵ uni ’pemen buni ’kup̱ mo be.

6 Ki bwam pem jin di ’baḵany mo tani aha/ c̱ina to jin ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas ki /e mo.

Dhali aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway pini mo, ayy Tap̱a, haali/ mii yan a’di ’boro’d mo be.

7 Haali/ /e ’cuḵki aha/ mo ’pena ris monṯo’c bwam pem mo,

dhali em pem hilki mo jin p̱inu mii e ap̱o/ ’kwani gun ta ’kup̱ ki aha/ mo be.

55

Eya manyuḵ gway mo ka shu/ kun buḵu mo. Gway ma Dawuu’d jin yetha a’diya ye’th sho’k mo.

1 C̱iyi ’cem pini ki mon’thom pem, ayy Arumgimis.

Dhali dhalki is pini ki ba’k mo ’peni tom pem jin doṯka/ ka di’b is mo.

2 Ḵuthi is gom aha/ mo, dhali thoḵi aha/ gwo mo.

Aha/ kumu ’twa/a ’cesh ki monṯo’c bwam pem mo.

3 Dhali aha/ guskina du mo gom cuuwa/ gi ’kwani kun ta ’kup̱ mo,

haali/ ’kwani kun ta thus ki thus mo tani uni siri’ckina siri’c ki sho’k mo.

Haali/ uni ḵali mo jin ṯoju bwa ap̱o/ aha/ mo

dhali ka nyor mo tani uni ki thip̱ mo ma dup̱e/ ap̱o/ aha/ mo.

4 Dhali adum pem ’pe’di she/ e bwaman is pem mo,

dhala pure/ gom mowu biṯki’da p̱o/ aha/ mo.

5 Moŋḵo/ is dhali mondee is p̱u’dkina p̱o/ aha/ mo,

dhali to jin ḵo/ki aha/ is mo tani uni kumki aha/ ’twa/a ’cesh mo.

6 Dhali aha/ ona gwo mo ki: Ayy waḵki/ aha/ mina ’taki ta ga bi me’d gurko/ mo tani

aha/ mina ’taki p̱e mo dhali si/ is mo be.

7 Nye, aha/ mina ya si’dasi’d moyi

Aha/ mina ya c̱a’b e mombwaasho moyi.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 Aha/ mina lala ki jahanneyi dhali gama darha’dam pem

’peni mo ma bumburush ’tham mo dhali ’thama p̱unthar mo.

9 ’Ce’di tom buni jin thosona uni sho’k sho’k mo ma, ayy Tap̱a. C̱umbulki uni ale’d buni mo,

haali/ aha/ hilkina mo jin bujura bujur mo dhali mo jin biruwa bir e ’peŋkuman bampa/ mo.

10 Montee dhali mon’thiny uni iikin ka kul is e yana gaŋgaram piti mo,

dhali mo jin tanuwa pibi dhali mo jin ṯoju bwa mo tani ’kon e uni mo.

11 Mo jin doru sho’k ka pupush mo tani a’di di’d e bwaman a’di mo,

dhali mo jin sirijuwa siri’c ki sho’k mo dhali mo jin hekuwa he’k e mo tani

uni ’koki ii mo ’peni mo ma suug piti mo.

12 A’di diki ta a’di jin ta ’kup̱ ki aha/ jin ’bakaa e mo –

ki aha/ mina ’taki mish a’di ḵal mo.

A’di diki ta a’di jin ta ’kup̱ ki aha/ jin ṯu/ul mo jin gora bwa ki gor ap̱o/ aha/ mo,

ki aha/ mina ’taki bag ’peni a’di mo.

13 Hili /e be, jin wa e ki aha/ ki is pem mo,

/e jin nyaḵ ya ki aha/ mo, dhali /e jin tana waḵ pem mo.

14 Me’dyin mo ana nyaḵa ṯor ṯori monṯal ’de/ mo jin ’kunya’kuny mo.

E gu’b ma Arumgimis mo tani ana iina mmonyaḵ to mii mo.

15 Dhalki mowu p̱u’du’d ap̱o/ uni mo.

Dhali dhalki uni ’donu ki e eya Haawiya mo.

Dhali dhalki uni iin e bwaya pure/ gi moŋ’kup̱ajem buni mo.

16 Hili aha/ yuḵkina Arumgimis mo.

Dhali Tap̱a midi ta aha/ is is ki me’d mo.

17 Mom’pimpili/ dhali mon’thamo/ dhali montee mo tani

aha/ bahkina gwo ma ’thup̱in ’twam pem mo dhali ko mo,

dhali a’di midi ciḵ ’twam pem mo.

18 A’di midi ’cuḵa ḵashiram pem ki ’dantar mo

’peni mo ma mee jin miga/ ’taki as mo,

haali/ ’kwani tana ris miina bumburusha p̱o/ aha/ mo.

19 Arumgimis midi c̱i ’cem piti mo dhali dhu uni ki gwa’d mo,

a’di jin diki’d eya ḵursi ma maliḵ kadhamo/ mo.

Haali/ uni ’koki dhu gwoŋḵan jin c̱inu mo

dhali uni ’koki ḵo/ Arumgimis mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

20 Amannyaḵ yam pem a’di he’thki’da bim piti mo ap̱owa mugum piti mo,

a’di ’ce’dki gwom piti jin gama a’di me’d mo.

21 Gwom piti jin ona a’di mo tani a’di na’bulana’bul mmobola yina ko e mo,

hili anyor di’d eya dum piti mo.

Dhali gwom piti ’capuṯa/ ’capuṯ mmobola yin e mo,

hili uni wana e ki gandal kun ’de’kkunu she ki mis mo.

22 Ṯaki to jin diṯi’d pini ap̱o/ Tap̱a mo

dhali a’di midi ḵal gom /e mo.

A’di midi diki dhal jaŋ kamu/ jin ta’da ḵar/e mmojoc̱ mo.

23 Hili /e ayy Arumgimis mini ṯa’k uni ka luŋgu’b mo

e jis jin ’kula’kul mo.

’Kwani kun wol tiya bas mo dhali kun wa’thkina wathi/ e mo tani

uni mini ’koki ’ko ki e mo ka teem bunin ’de/ i’tu’d mo.

Hili aha/ mina gam gwo is e /e mo be.

56

Eya manyuḵ gway mo, isi ki koŋ gurko/ kun ’kon e cwa kun si’dasi’d kun wana e ka c̱iss mo. Gway jin karu ki kup̱ jin ta jima Dawuu’d mo me’d jin bu’thkina ’Kwani P̱ilisthiin a’di mo e Pany Jatt mo.

1 Miiyi mii ka ’the gom aha/ mo ma, ayy Arumgimis, haali/ ’kwani yap̱ki aha/ ki sho’k mo.

Yula tente/ mo ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ uni siri’cki aha/ ap̱o/ ki sho’k mo.

2 Uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo tani uni yap̱ki aha/ ki sho’k mo yula tente/ mo,

haali/ ’kwani tana ris kun askina p̱o/ aha/ ki ’ba/ gun dhuna uni ki ca mo.

3 Ki aha/ ḵo/kina is mo tani

aha/ karkina moŋgam gwo is pem e /e mo be.

4 Eya Arumgimis mo, a’di jin maŋka/ gwom piti mo,

eya Arumgimis mo tani aha/ gama gwo is ki dar gi moŋḵo/ is mo.

Buŋgwar is midi miiya tinta ki aha/ mo?

5 Yula tente/ mo tani uni simmki mii e mo mmotaḵ aha/ jama/ gom tom pem jin raḵki aha/ mo.

Aris gwom buni ’baar mo kun kulumkina uni ibwa ap̱o/ aha/ mo tani uni ta thus ki thus mo.

6 Uni ’tuntulki is buni imonṯal ’de/ mo, dhali uni wup̱kina ’cesh mo.

Uni c̱orki ŋaṯgin pem mo.

Me’d jin c̱orkina uni mondiki/em pem mo,

7 wakan raḵi uni to ibway mo gom tonthus buni mo kun miikina uni mo,

ka nyor pini mo tani Arumgimisa, ṯaki ’kwani gwan ka ’cesh mo, ayy.

8 /E deŋki yam pem jin wuŋkulkika/ e mo.

Ṯe’di jabu’th em pem eya gasaas pini mo.

’Kona uni ki ’ko eya warkam pini mowa?

9 Dhali yan’ko’d mo tani uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo tani minu ṯu’k ka nyaŋ’ko’d mo

ka tee jin miga/ yuḵa yuḵ mo.

Dhali aha/ misha ka jiŋ gana/ ka Arumgimis ta a’di gom aha/ mo be.

10 Eya Arumgimis mo, a’di jin maŋka/ gwom piti mo,

e Tap̱a, a’di jin maŋka/ gwom piti mo,

11 Eya Arumgimis mo tani aha/ gama gwo is ki dar gi moŋḵo/ is mo.

Ton tinta a’di imina ’kwani mii gom aha/ mo?

12 Gwom pem kun oka/ is e /e mo tani aha/ mina thim uni mo, ayy Arumgimis.

Aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki to jin c̱inu mmo’ciṯẖ ’kus gom /e mo.

13 Haali/ /e ’cuḵkina ḵashiram pem mo ’peni mowu mo,

nye, sho’k pem ’tasha /e ’twa/ ’peni mombiṯ mo,

ki aha/ mina ya ibwambor ma Arumgimis mo,

e moŋkush gi mondiki/e mo.

57

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo jin minu ’koki ’ce’d sho’k mo. Gway jin karu ki kup̱ jin ta jima Dawuu’d mo me’d jin guskina a’di mo ’pena Shawuul mo e jurum wosh mo.

1 Miiyi mii e aha/ mo, ayy Arumgimis, dhali miiyi mii e aha/ mo,

haali/ e /e mo tani aḵashiram pem bu’thki mo jin huru jwa mo.

Dhali eya la ma bim pini mo tani aha/ bu’thkina mo jin hurga/ jwa mo,

ntagi ’thama p̱unthar jin ’ce’di’da ’ce’d sho’k peki’d mo be.

2 Aha/ gwokina ’twa/ Arumgimis jin Caa e ki Ca mo,

eya Arumgimis jin thimki ’kup̱ miim ’boro’d piti gom aha/ mo.

3 A’di midi hasha hash ’peni momis dhali ta aha/ is ki me’d mo,

dhali a’di midi dhu uni gwansan ki mon’the is mo, uni gun yap̱ki aha/ ki sho’k mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

Arumgimis midi hashi mo/en piti jin ṯelu sho’k mo dhali mii ma isiŋ ganam piti mo.

4 Aha/ isha e bwaman ma risa dhop̱ mo

uni gun pitilki iya/ gi ’kwani bwa ki she/ mo.

Shem buni waka mee mo dhala thop̱a/ mo,

dhali ale’d buni kaaka me’d gandal mo be.

5 Dhalki /e karu ki ca mo, ayy Arumgimis, ap̱owa ris momisi ’baar mo.

Dhalki monycam pini a’di di’da p̱o/ mony’ceshi ’baar mo.

6 Uni karkina kume/ gom ŋaṯgin sho’k pem kun dhuka/ mo,

aḵashiram pem a’di di ki ’kup̱ ka luŋgu’b mo.

Dhali uni c̱wanyki jis e bway pem jin yaka/ mo,

hili uni ki is buni uni iṯa’kkin e jis buni jin c̱wanya uni mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

7 Adum pem ṯelkunu sho’k mo, ayy Arumgimis,

adum pem ka jiŋ gana/ a’di ṯelkunu sho’k mo.

Aha/ mina yuḵ gway mo dhali nann gway mo.

8 Meri e mo ma, aḵashiram pem.

Meri e mo ma, ayy adheŋdhenye/ dhali adheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo.

Aha/ mina mer mo gi mon’thamo/ e mo.

9 Aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki /e mo, ayy Tap̱a, e bwaman ma ris ’kwani mo.

Aha/ mina yuḵ gway mo dhali maŋ /e mo e bwaman ma ris kal gi ’kwaniny’cesh mo.

10 Haali/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani a’di caaca kagahara e momis mo,

dhali mo ma isiŋ ganam pini jin tana /e mo e bwaman ma risa raḵ mo.

11 Dhalki /e karu ki ca mo, ayy Arumgimis mo, ap̱owa ris momisi ’baar mo.

Dhalki monycam pini a’di di’da p̱o/ mony’ceshi ’baar mo.

58

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo jin minu ’koki ’ce’d sho’k mo. Gway jin karu ki kup̱ jin ta jima Dawuu’d mo.

1 A/um ka jiŋ gana/ ḵani gwo ki isi ḵan gana/, um kun ta ’kwani ma tul ’kup̱a?

A/um dwalli iya/ gi ’kwani gwo ki dwall gana/ mowa?

2 Yisa, eya dum bum mo tani um usha ’ce ’kol mo eya dum bum gom tonthus mo.

Me’d bum ṯu/ul mo jin bujura bujur e mony’cesh mo.

3 Imanmii tonthus mo iikini dheres mo ’peni bwa gi ikum mo,

uni thamki mii ’pena cim gun dhodhu uni mo tani uni thamki gwo o ka ṯor mo.

4 Uni tan ga ṯi’d me’da ṯi’d tasha/ mo,

me’d tashan ’thi/ jin ta’da ’diye/ mo jin ’dap̱ki bwany’cem piti ’twa/ mo,

5 wakan jin mina a’di diki ciḵ gwalish gi wathi/ mo

walla laṯ jin laṯu/ a’di mo.

6 Ayy Arumgimis, ’ce’dki uni she/ e bwan ’twam buni mo.

Buḵki uni sheŋ gwoliŋgwoṯẖa/ mo ’peni ushi dhuru’c ma dhop̱ mo, ayy Tap̱a.

7 Dhalki uni p̱ikin ki jahanne/ me’d yi’de/ jin gusu’di ’ciṯẖ ’pen mo,

dhali wa e ka sho si’da/ jin tora moŋḵuthu’d ’ko’da ’cesh mo dhali ḵu’th mo.

8 Dhalki uni wana e ka homo’th jin yu moros mo,

dhali me’da ’ci jin ṯagu ka dho’th piti jin molo’da tente/ p̱ar e mo be.

9 Ki ’dishe/ tani anos bum mina ’ko’d gwari ’batha’ba’th me’da ’de/ jin shwana o’d mo,

waḵki/ ta’da go’d go’d walla diki’d mo/o’d mo tani dhalki a’di dhi’th uni sho’k ki jahanne/ mo.

10 Amanmii miiŋḵar/e mo tani a’di mina bwa ’kuny mo haali/ a’di midi p̱ar mo jin ri/uwa ri’c e mo be.

Dhali a’di midi lam sho’k piti ka bas gi ’kwani kun ta thus ki thus mo.

11 ’Kwani mini o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ to jin ish ḵumma/ mo tani di’d gom ’kwaniŋ ḵar/e mo.

Ka jiŋ gana/ Arumgimis di’d mmodwall gwo ap̱o/ mony’cesh mo be.

59

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo jin minu ’koki ’ce’d sho’k mo. Gway jin karu ki kup̱ jin ta jima Dawuu’d mo me’d jin hashkin ma Shawuul ’kwani mo mmotim gu’b piti mmo’taki ’kosh a’di jwa mo be.

1 ’Cuḵi aha/ mo ma ’peni ’kwaniŋ ’kup̱ pem mo, ayy Arumgimis pem,

ceshi aha/ ’peni uni gwansan kun cuuna p̱o/ aha/ mo.

2 ’Cuḵi aha/ mo ’peni uni gwansan kun mii tonthus mo,

dhali tayi aha/ is ki me’d mo ’peni ’kwani gwansan kun ’kosha ṯe/ mmowol ’kwaniya bas mo.

3 Haali/, hili mo mo ma, uni ishkin mmoc̱or mondiki/em pem mo,

’kwani kun ’cithira/ ’cithir mo tani uni ’tuntulki is buni imonṯal ’de/ ap̱o/ aha/ mo.

Gom gwon dhaŋ pem walla miinthus pem yisa, ayy Tap̱a,

4 walla gom miim pem jin thamka/ yisa, uni urkina uri sho’k mo dhali thoson is mo.

Muri is pini mo, dhali p̱u’du/ mo dhali woṯẖ aha/ mo, dhali p̱ari mii yan e mo.

5 /E, jin ta Tap̱a Arumgimis gi momis mo tani, /e tana Arumgimis ma Israyiil mo be.

Meri is mo dhali c̱iya ris kal gi ’kwaniny’cesh to kun wana e ki miim buni mo.

Dhalku/ ki dhal jan ṯal ’deŋ kamu/ bway mo ’peni uni gwansan kun ’dap̱a e ki mii ma wu’th gi tonthus mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Mom’pimpili/ isa yempa/ mo tani uni p̱u’dkin ka nyaŋ’ko’d mo

mmobuḵ me’da ’ka ka ris mo dhali ’thil is buni e ’peŋkuman bampa/ mo.

7 Uni anann be, gwona bomboḵ ki ’twam buni mo,

dhali ḵaa ’twa/ i is ki ’twam buni mo –

haali/ kaja ikuluma uni gwo ibwa mo mmo/o gwo mo ki: Kaja imidi ciḵ ana mo?

8 Hili /e, ayy Tap̱a, /e p̱e’thki uni mo,

dhali /e dhukina ris kal gi ’kwaniny’cesh mmota uni gun waḵu mo.

9 Ayy Mom’bi’th pem mo tani aha/ mina yuḵ gway mo mmomaŋ /e mo,

haali/ /e, ayy Arumgimis, tana cur pem jin ṯenu gwo mo.

10 Arumgimis pem jin di’d e mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di midi gam aha/ ’kup̱ mo.

Dhali Arumgimis pem a’di midi dhal aha/ bway mo mmop̱ar mo jin p̱inu mii e mo ap̱o/ uni gun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

11 Dhalku/ uni ki ’kosh jwa mo, isi ciki/ tagi ’kwanim pem mini this uni e mo.

Dhuyi uni mmomol dosh shoka ’cesh mo ki mom’bi’th pini mo, dhali ’doku/ uni ka luŋgu’b mo,

ayy Tap̱a, jin ta jim bam jin ta’da goŋgoro/ mo.

12 Haali/ gom miinthus kun miikina uni ki ’twam buni mo, dhali ki gwo ma le’d buni mo,

dhalki uni bu’th ma kume/ gi ’bam buni kun dhuna uni ki ca mo.

Gom gwo ma jee dhali gwo ma ṯor kun baha uni mo tani

13 shwayi uni ki ’ci’d’da/ ka nyor pini mo,

shwayi uni ki ’ci’d’da/ ntagi uni mini ’koki ’ko doḵ/e mo, ki ’kwani mini mish ki /e tana Arumgimis jin ji ’kwani ma Yakuub mo

ntagi ’pemen gi mony’cesh mo be.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

14 Mom’pimpili/ isa yempa/ mo tani uni p̱u’dkin ka nyaŋ’ko’d mo

mmobuḵ me’da ’ka ka ris mo

dhali ’thil is buni e ’peŋkuman bampa/ mo.

15 Uni tani mo ki tantan gom tonṯe/ mo,

dhali cesh mo ki ŋarŋash mo waḵki/ uni ’koki kap̱a dum buni mo.

16 Hili aha/ mina yuḵ gway gom mo ma dem dem pini mo.

Dhali aha/ mina yuḵ gway ki ’kal ’kal gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo e mon’thamo/ mo.

Haali/ /e takina cur jin ṯenu gwo gom aha/ mo

dhali /e ta jim pem jin hurga/ jwa icine/ mo ka teem pem jin dika/ ka c̱is mo.

17 Ayy Mom’bi’th pem mo tani aha/ mina yuḵ gway mo mmomaŋ /e mo,

haali/ /e, ayy Arumgimis, tana cur pem jin ṯenu gwo mo,

/e jin tana Arumgimis jin ṯorki aha/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

60

Eya manyuḵ gway mo, isi ki koŋ gway jin yuḵu gom jandin to mo. Gway ma Dawuu’d jin yedhu sho’k mo dhali gwo ma ye’th sho’k jin yedhu me’d jin ḵalkina a’diya shir shir uni ka Araam Nahreen mo dhala Araam Suba mo dhali me’d jin p̱u’d ma Yuwab e kul piti jin doḵkina a’di me’d jin ’koshkina a’di ’Kwani gi Pa Aduum kun ’koni alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ mo e embul Wosh ma ’Doŋkoro/ mo.

1 Ayy Arumgimis, /e waḵki aman mo, dhali ’ce’d mom bam jin ’ce’du/ gwo she/ mo.

/E miikina nyor mo. Ayy, waru/ aman is mo ma.

2 /E karki mony’cesh mmoyiḵin is mo. Dhali /e ki ’twaḵ a’di bwa mmotheḵ she/ mo.

Nyaŋi a’di ka nyaŋ’ko’d mo e mom piti jin shi/ki’d mo, haali/ a’di mol dosh shoka ’cesh mo.

3 /E ki dhal ’kwanim pini mmo’kosh is ka nyor ki to kun ’batha’ba’th mo,

/e ki dhu am me’d ’kwani kun sona du mo gom to kun diṯadiṯ kun ’kosh am mo.

4 /E ki kar mom pini jin ta’da berag gom uni gwansan kun ḵo/ki /e mo,

mmocuna uni ki bimbir ’peni a’di jin ta jiŋ gana/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Wakan ki unim pini gun ena /e mo minu ’cuḵ mo,

c̱iyi mo jin p̱inu mii e ki me’da bim poros pini mo dhali thoḵ am gwo mo.

6 Arumgimis oki gwo e mom piti jin ḵogu mo.

Nyaḵki gway jin yuḵu ki moŋ’kuny bwa mo tani aha/ mina ḵwa/ Pan Shakiim bwa mo

dhali dhu uni ka bwanykin ’peni embul ma Sukkuut mo.

7 Dhala Jil/aad, a’di ta jim pem mo. Dhala Manassa a’di ta jim pem mo.

Dhala Ep̱rayim a’di ta toŋ’kup̱ pem mo.

Dhala Yahuuda/ a’di ta cwa ma maliḵ pem mo.

8 Muwab a’di ta mom pem jin ’thurka/ me’d mo.

Dhali ap̱o/ Pan Aduum mo tani aha/ yip̱a p̱p̱am pema p̱o/ mo.

Dhali ap̱o/ Pam P̱alasthiin mo aha/ mina ’ther cuuwa/ gom mo jin p̱inu mii e mo be.

9 Kaja a’di imidi sus aha/ e ’peŋkuman bampa/ jin ṯenu gwo mo?

Dhali kaja a’di imidi shu aha/ bway mo e Pan Aduum mo?

10 /E a’di idiki waḵ amana, ayy Arumgimis?

/E diki ḵal ya ka bor mo, ayy Arumgimis, nyaḵki ’kwani ma meem bam mo.

11 Ayy ṯuka bor ma, woṯẖ am mo ’pena p̱o/ ’kwani kun ta ’kup̱ ki am mo,

haali/ mowoṯẖ jin ta gi wathi/ mo tani a’di ta jim p̱e’th mo be.

12 Nyaḵka Arumgimis mo tani ana p̱ina mii e mo

haali/ a’di ta a’di jin siri’cki uni gun ta ’kup̱ bana ki sho’k mo.

61

Eya manyuḵ gway mo ka shu/ kun buḵu mo. A’di jin ta gway ma Dawuu’d.

1 Ciḵi gwom pem mo ma, ayy Arumgimis, kari ’ce gom mon’thom pem mo,

2 ’peni ’pemen gi mony’cesh mo tani aha/ yuḵkina /e mo me’d jin ’thin ma dum pem buye/ mo be.

Susi /e aha/ mo e wosh c̱aan jin turatur mmobol aha/ e mo,

3 haali/ /e ta jim pem jin hurga/ jwa mo,

/e ta a’di jin waki gu’ba turga/ jin ’bitha’bi’th ap̱o/ ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

4 Dhalki aha/ c̱a’ba e gu’b burrinyem pini ki sule/ sule/ mo.

Ayy mmodi ki ’dantar e bwaŋ’kwariny ma darha’dam pini jin ta’da bi mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Haali/ /e, ayy Arumgimis, ciḵki gwom pem jin oka/ is mo,

/e c̱iki aha/ mal gi uni gwansan kun ḵo/ki gway pini mo.

6 Galali mondiki/e ma maliḵ mo.

Dhali dhalki yil piti ’dim ’kup̱ ntaga risa nyaḵum yil gi ’kwaniny’cesh mo.

7 Dhalki a’di karuwa ḵursi ma maliḵ ki sule/ sule/ ibwambor ma Arumgimis mo.

Dhalku/ ki non mo/en jin ṯelu sho’k mo dhali mii ma isiŋ gana/ mmotim a’di ap̱o/ mo.

8 Dhali aha/ mina yuḵ gway mo mmomaŋ gway pini mo,

me’d jin c̱ikika/ gwom pem jin oka/ is ’ko’da tee ’ko’da tee mo.

62

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo ma Yaduṯẖuun mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Goma Arumgimis ’de/ mo tani a’di ic̱or ma ḵashiram pem ki shwamm mo.

’Peni a’di mo tani mowoṯẖ pem p̱u’dki’d mo.

2 A’din ’deŋ gana/ ita wosh pem mo dhali bway gi mowoṯẖ pem mo

dhali acur pem jin ṯenu gwo mo. Ki aha/ minu ’koki joc̱ mo ki joc̱ jin shiyi’d mo.

3 Um mini daḵ mo kakasja mmo’ko ap̱o/ ’kwani mo mmo’ce’d uni bwa mo, aris umi ’baar mo,

kun wana e ka goŋ kun ishki gal mo, agoŋ jin dar gi mo jin kar shoka ’cesh mo?

4 Uni i’kona gwo ibwa mo mmoyap̱ a’di ki sho’k ’pena ris ’kup̱ piti mo.

Uni ’kunykina bwa ki ’kuny gom gwon thus mo.

Uni ’borki ’twam buni mii mo,

dhali hili e bwaman ma dum buni mo tani uni jeekina jee mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Goma Arumgimis a’di ’de/ mo tani a’di ic̱or ma ḵashiram pem ki shwamm mo.

Haali/ mo ma ’teŋ kap̱em pem mo tani a’di ’peni a’di mo be.

6 A’din ’deŋ gana/ ita wosh pem mo dhali bway gi mowoṯẖ pem mo

dhali acur pem jin ṯenu gwo mo. Aha/ minu mol yiḵin is mo be.

7 Eya Arumgimis mo tani mom pem jin sika/ is gom mony’cuḵ mo dhali montaḵ mo tani ’kon e a’dim pem

jin ta wosh jin eḵa/ eḵ mo, dhali a’dim pem jin hurga/ jwa mo tani a’di ita’da Arumgimis mo be.

8 Gami gwo is e a’di ka tee i’baar mo, ayy ’kwani.

Woli adum bum ibwambori a’di mo.

Haali/ Arumgimis ta a’di jin mina ana hur jwa icine/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 ’Kwani kun hatha moŋ’ko ’ko’d ki ha’th mo tani hili ’kon jasi ari’ceenne/ mo.

’Kwani kun ’kon e mo jin kap̱a ’penkap̱an mo tani suskunu this e mo eya dum buni mo.

Dhali mombar buni ’deke’thki’d isi mis mo.

Uni tawasha tawash mo mmobola wulp̱e/ e mo.

10 Dhalku/ ki dhu mo jin wunu awuny jwa i is e mo jin dilu to mo.

Dhalku/ ki dhu mo ma ’te/ ma kap̱em bum ki p̱e’th e mo jin ḵwalu to mo.

Waḵki/ mo jin tanu pa ki pa mar is mo tani dhalku/ ki dhu adum bum ’ko’di uni mo.

11 Me’d ’de/ Arumgimis oki gwo mo.

Me’di su/ mo tani aha/ ciḵkina gwo yansan mo

ki mom’bi’th ta jima Arumgimis mo

12 dhali e /e mo tani ayy Tap̱a, mo/en jin ṯelu sho’k mo cila /e mo.

Haali/ /e ki raḵ wathi/ to ibway mo isi ki miin to jin miina a’di mo be.

63

Gway ma Dawuu’d me’d jin dikina a’di e bwaasho gi ’Kwani Yahuuda/ mo.

1 Ayy Arumgimis, /e tana Arumgimis pem mo, dhali aha/ simmkina /e e mo.

Aḵashiram pem ’kosha ṯe/ /e mo.

Buŋgwar is pem ’thina buye/ gom /e mo

me’d mo jin ḵuthaḵu’th mo dhali mony’cesh jin ta toŋkor jin dina yi’de/ ki di mo be.

2 Wakan aha/ hilkina ap̱o/ /e e mo jin ḵogu mo

mmohil mom’bi’th pini mo dhali monyca mo.

3 Haali/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’borki’d mo mmobol mondiki/e e mo,

’twa/ pem midi maŋ /e mo be.

4 Wakan aha/ mina ’bor /e mii mo isi me’d jin miga/ di ki e mo.

Aha/ mina ’de’k me’d pem ’kup̱ ki mis mo dhali yuḵa yuḵ ap̱o/ gway pini mo.

5 Aḵashiram pem a’di ’kunykina bwa mo me’d ki monoro’d mo dhali c̱a’bki momoṯ momoṯ mo

dhali ’twa/ pem a’di maŋki /e ki moŋ’kuny bwa jin ta ’twa/ mo.

6 Ki aha/ kulumkina gwo ibwa gom /e ap̱owa cim pem jin ishka/ mo

dhali kulum gwo ibwa gom /e mon’thiny kun timka/ tim mo.

7 Haali/ /e tana manwoṯẖ aha/ mo,

dhali eya la ma bim pini mo tani aha/ yuḵkina gway gom moŋ’kuny bwa mo be.

8 Aḵashiram pem koṯẖki /e me’d mo.

Dhali me’da bim poros pini bu’thki aha/ mo.

9 Hili uni gwansan kun simmki mondiki/em pem e mo mmo’ce’d a’di sho’k mo tani

uni mini ii ka luŋgu’b e mony’cesh jin ’kula’kul mo.

10 Uni mini c̱iku/ e mom’bi’th gi gandal jin kaaka mo.

Uni min ma jala/ i’kwar ka gwap̱i/ mo.

11 Hili amaliḵ mina bwa ’kuny eya Arumgimis mo.

Aris uni gun thulkunu me’da p̱o/ ki a’di mo tani uni mini ca mo,

haali/ ’twa/ gi uni kun tana ṯor ka ṯor mo tani minu ’dap̱ ’twa/ mo be.

64

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Ciḵi ’twa/ pem ma, ayy Arumgimis, goma ’thup̱in ’twam pem mo.

’Tashi mondiki/em pem ’twa/ mo ’peni mo jin kar aha/ ki mo ma ḵo/ is gom uni kun ta ’kup̱ gi aha/ mo.

2 Bagi aha/ mo ’peni ’kwanin thus kun miina wu’th ka ḵwal is mo,

’peni mo jin ’konu gwo ibwa mo mmomii to jin ta thus ki thus mo.

3 Uni gun cilkina le’d buni me’d gandal kun kaaka mo,

kun ṯurki gwo kun kaaka me’da thop̱a/ kun ṯuru/ to mo,

4 mmo’kosha ’kosh ’peni mo jin isha uni ki jim bag ap̱o/ wathi/ jin dar gi mii ’ba/ mo,

mmo’kosh a’di ki jahanne/ mo dhali dar gi moŋḵo/ is mo.

5 Uni buthi tonthus buni me’d mo,

dhali uni ṯorkina ṯor goma gume/ kun ’thina uniya ’cesh ka ḵwal is mo

mmokulum gwo ibwa mo mmo/o ki: Kaja mini p̱ar ana e mo?

6 Dhali kaja a’di imidi ŋap̱ ana ki bur bur gom miim bana kun ’ko ana i’ba/ mo?

Ana kulumkina gwo ibwa ki e kun korakor mo mmobwaa wu’th mo.

Haali/ isi bwaman bwa wathi/ mo dhali adu mo tani a’di ’kula’kul mo.

7 Hili Arumgimis a’di midi shinka thop̱a/ ka luŋgu’b e uni imun mo,

uni mini ta jama/ ki jahanne/ mo.

8 Haali/ goma le’d buni mo tani a’di midi ’doyi uni e mo jin kup̱u/ mo.

Aris ’kwani kun mini p̱ar uni e mo tani mini bir ’kup̱ buni mo be.

9 Dhali yan’ko’d aris ’kwani ’baar mo mini ḵo/ is mo

dhali uni mini ṯor to jin wagaskin ma Arumgimis mo,

dhali kulum gwo ibwa mo gom to kun miikina a’di mo.

10 Dhalki a’di jin mii miiŋḵar/e ’kunya bwa mo e Tap̱a mo

dhali bu’th mo jin huru jwa e a’di mo.

Dhalki uni gwansan kun dhelel ma du mo tani can mo.

65

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d. Gway jin yuḵu mo.

1 Momaŋ a’di ’dap̱a’d ki /e mo, ayy Arumgimis, eya Sihyuun mo,

dhali e /e mo tani gwo jin onu is minu mii thim mo,

2 ayy /e jin ciḵki mon’tho mo.

Haali/ e i /e mo tani a’di ipiyina ris buŋgwar is mo

3 haali/ gom gway gi miinthus mo.

Ki gwondhaŋ bana p̱iki ana e mo,

/e gwamki uni mo.

4 Mom’bor mii gom a’di jin kwanykina /e mo dhali guyu/ mmo’dish mo is mo,

dhali mmoc̱a’b e bwaagoŋ pini mo.

Am minu kap̱ mo ki miim ’borgam pini mo e gu’b pini mo

jin ta gu’b pini gi mondheleladhelel mo be.

5 Ki dhan miim pini kun miikina /e kun caaca mmothoḵ am ’twa/ ki mony’cuḵ mo,

ayy Arumgimis bam jin ta bway mowoṯẖ mo,

/e jin ta mo ma ’teŋ kap̱e/ goma ris ’kwani kun ’kokin e ’pemen gi mony’ceshi ’baar mo,

dhali uni kun si’dkin mo e bwamp̱owa ris ḵumma/ yi’de/ mo.

6 /E ki mom’bi’th is pini mo tani /e ṯelki dhan wosh kun turatur sho’k mo,

mmoc̱u’th gi mo ma dem dem mo.

7 /E jin doshki yi’de/ jin mii’da ḵuku/ ḵuku/ mo,

dhala ḵuku/ ḵukum buni jin birkina uni bakal mo,

dhala dulaṯṯ gi ’kwani mo,

8 wakan uni gwansan gun ’kokin e mony’cesh jin si’dasi’d mo tani,

uni ḵo/ki is gom jamas miim pini mo.

/E ki dhal mo jin yana ya gi mon’thamo/ mo dhali mom’pimpili/ mo mmoḵum cuuwa/

gom bwaŋ ’kunyka/ mo.

9 /E buṯkin e mony’cesh mo dhali wol a’di yi’de/ mo,

dhali /e ’kummki a’di ki ’kumm jin caaca kagahara mo.

Yi’de/ ma Arumgimis kun son a’di ’tu’dki mo mo.

/E ki ’twaḵ emen buni mo,

haali/ wakan /e thosonki a’di mo be.

10 /E wolki a’di yi’de/ ka ceŋjal kun ishkin ka enthus mo,

dhali thoson a’di jil piti mo,

mmodhal a’di ki c̱o’do/ mo ’pena p̱iriny ma sho’k mo

dhali /e ki ’bor a’di mii mo gom ca jin cana a’di mo.

11 /E shumki yil gi mo jin isha to ka enthus kun ta kum pini mo.

Jil jin dir ma arabiyyam pini mo tani uni wolki ’twa/ mo ki momoṯ jin momoṯkina uni mo.

12 Mo ma shon dhii/i’d gi mombwaasho mo tani wolki ’twa/ mo,

dhali aris woshi ’baar mo uni ’kamki is buni ki moŋ’kuny bwa mo.

13 Ashom bip̱ uni hi’thki is buni ki mo ma ma’diny mo,

dhali embul wosh uni hi’thki is buni ki pos mo,

uni ḵumki cuuwa/ mo dhali yuḵ gway mmonṯal ’de/ ki moŋ’kuny bwa mo.

66

Eya manyuḵ gway mo. Gway jin yuḵu jin ta gway mo.

1 Yuḵi gway ki moŋ’kuny bwa ki ’kal ’kal goma Arumgimis

aris um kun ’koni mony’cesh mo.

2 Yuḵi gway ki monyca gom gway piti mo.

Dhali c̱i a’di monyca ki momaŋ mo.

3 Dhali oyi Arumgimis gwo mo ki: Dhan miim pini ’ka’da mii ca kagahara.

Wakan dhan monycam pini ’kuc̱ki uni gun ta ’kup̱ ki /e ibwambori /e mo.

4 Aris ’kwani gi mony’ceshi ’baar mo luŋki /e mo.

Uni yuḵki gway mmomaŋ /e mo,

uni yuḵki gway gom gway pini mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Iiyu/ mo dhali p̱ar to jin miikin ma Arumgimis e mo.

A’di miiki’da dhan to kun caaca kagahara e bwaŋ ’kwani gi mony’cesh mo.

6 A’di ṯu’kki ḵumma/ yi’de/ mo mmota a’cesh jin ḵuthaḵu’th mo.

Dhali ’kwani iikin ki sho’k e bwam yi’de/ jin ḵu’thki’d mo.

Dhali e mun mo tani aman ’kunykina bwa mo e a’di mo,

7 a’di jin jiki’da ji ki mo ma dem dem piti ki sule/ sule/ mo,

a’di jin timki kal gi mony’cesh gi ’kwani ki em piti mo,

dhalku/ ki dhal uni gwansan bway mo uni kun pishi is buni ka le’d mo mmodhu is buni ki ca mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 Mom’bor mii goma Arumgimis bana mo, ayy ’kwani,

dhalki cuuwa/ jin minu maŋ a’di dhalki a’di ciḵu mo,

9 a’di jin dhuki ana e bwaman ’kwani kun ’kon ki e mo,

dhali diki dhal sho’k bana bway mmoyeres mo.

10 Haali/ /e, ayy Arumgimis, /e nyo/ki aman mo.

Dhali /e palki aman me’d ’dolkon kush jin palu ki o’d mo.

11 /E ki sus am eya gume/ mo.

/E ki ’thi monṯo’c bwa e empa’d bam mo.

12 /E ki dhal ’kwani bway mo mmomeri ’kup̱i aman mo.

Aman iikina e mo/o’d mo dhali e yi’de/ kun shwana nyor mo,

hili /e din mmosus am e embul mo kun beeyabee mo.

13 Aha/ mina ya e gu’b pini mmoc̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus mmo’tha ki o’d mo.

Aha/ mina c̱i /e gwo jin oka/ is mo,

14 a’di jin bahkina ’twam pem mo

dhali ’twam pem oki gwo is mo me’d jin dika/ e monṯo’c bwa mo.

15 Aha/ mina c̱i /e to jin c̱inu mmo’ciṯẖ ’kus jin ta guŋkulus ḵa’bal mo,

nyaḵka ku’d ma rasiŋ ḵa’bal mo kun ’ciṯẖu/ ’kus mmo’tha ki o’d mo.

Aha/ mina c̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus kun ta gwaṯẖim bip̱ dhali mi mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

16 Iiyu/ mo dhali ciḵ gwo mo, aris umi ’baar mo kun ḵo/kina Arumgimis mo,

dhali aha/ mina ṯor a’di jin miikunu gom aha/ mo.

17 Aha/ ’therkina cuuwa/ kagahara gom a’di mo,

dhali a’di karkunu ki ca ki ’twa/ pem mo.

18 Waḵki/ aha/ mina ’taki thip̱ tonthus eya dum pem mo tani

Tap̱a a’di midi ’taki diki ciḵ aha/ ’twa/ mo.

19 Hili ka jiŋ gana/ Arumgimis a’di iciḵki’da ciḵ mo.

A’di c̱iki’da hirdhe/ ki ’twa/ pem jin ’thoka/ mo.

20 Mom’bor mii goma Arumgimis mo,

haali/ a’di diki waḵ mon’thom pem mo,

walla joc̱ mo/en piti jin ṯelu sho’k ’peni aha/ mo.

67

Eya manyuḵ gway mo ka shu/ kun buḵu mo. Gway jin yuḵu mo jin ta gway mo.

1 Dhalka Arumgimis mii mii ma ’the gom am mo dhali ’bor am mii mo

dhali kar bwam/em piti mmokush mo ap̱o/ aman mo,

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

2 ki bway pini minu mish mo ap̱o/ mony’cesh mo,

dhali mom’bi’th pini jin tana /e ata is ki me’d mo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo.

3 Dhalki ’kwani maŋ /e mo, ayy Arumgimis.

Dhalka ris ’kwani ’baar mo maŋ /e mo.

4 Dhalki kal gi ’kwaniny’cesh yuḵ gway ki mom’bor bwa mo dhali ki moŋ’kuny bwa mo,

haali/ /e dwallki ’kwani gwo ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo,

dhali shu kal gi ’kwaniny’cesh bway ap̱o/ mony’cesh mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Dhalki ’kwani maŋ /e mo, ayy Arumgimis.

Dhalka ris ’kwani ’baar mo maŋ /e mo.

6 Mony’cesh gwono’dki maman piti jin markina a’di is mo.

Arumgimis jin ta’da Arumgimis bam mo, a’di ’borki am mii mo.

7 Arumgimis ’borki am mii mo.

Dhalka ris ’kwani kun ’kon e ’pemen gi mony’cesh mo ḵo/ a’di mo.

68

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d. Gway jin yuḵu mo.

1 Dhalka Arumgimis cu mis mo dhali dhalki uni kun ta ’kup̱ ki a’di c̱ekerkunu bwa mo.

Dhalki uni gwansan kun shi/ a’di i e mo tani son mo ’peni bwambori a’di mo.

2 Dhalki uni wana e ka ku’d kun borkunu mo, wakan borki uni mo.

Dhali me’d mamana dham jin ṯo’dki’d ibwambori o’d mo tani

dhalki a’di jin ta thus ’ce’du/ sho’k mo si’da/ e bwambor ma Arumgimis mo.

3 Hili dhalki a’di jin ta’da ḵar/e ’kunya bwa mo.

Dhalki uni yuḵ gway ki moŋ’kuny bwa mo ibwambor ma Arumgimis mo.

Dhalki uni tashu ki moŋ’kuny bwa mo.

4 Yuḵi gway eya Arumgimis mo. Yuḵi gway jin maŋu gway piti mo.

’Deki gway isi mis ap̱o/ a’di jin merki’da p̱owa raḵ mo.

Gway piti ta Tap̱a mo. Yuḵi gway ki moŋ’kuny bwa mo ibwambori a’di mo.

5 Ababa gi uni kun daran ki icom mo, dhali amanhil up̱ gun wuna ikaṯẖ mo tani,

a’di ta’da Arumgimis jin di’d e mom piti jin ḵogu mo.

6 Arumgimis ki c̱i uni kun dar gi gu’b mo mo mmo’ko icine/ mo.

A’di ki sus ’kwani gun dhunu eya sijin e mo jin rusa/ rus mo,

hili uni gun pish is ka le’d mo tani uni ’kokin e mo jin ta’da burṯa/ o’d ka burṯa/ o’d mo.

7 Ayy Arumgimis, me’d jin yana /e ka pije/ nyaḵki ’kwanim pini mo tani

dhali me’d jin yana /eya ye’th ye’th nyaḵki ’kwanim pini mo e mombwaasho mo tani,

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 mony’cesh yiḵinki is mo dhali momis wolki’da shoka ’cesh ’peni icine/ mo,

e buŋ’kus ma Arumgimis mo.

Wosh Sinaa/ c̱aan mo tani a’di yiḵinki is mo e buŋ’kus ma Arumgimis mo,

a’di jin ta’da Arumgimis ma Israyiil mo.

9 Ayy Arumgimis, /e dhalkina sho’k mmohe’th kagahara mo,

/e jin wari mal pini is ka nyaŋ’ko’d mo me’d jin wuyina is a’di e mo.

10 Ama’diny ḵa’bal pini uni gamki mo jin ’konu icine/ mo.

E mo mii miiŋ ganam pini mo tani, ayy Arumgimis, /e ki thoson mii gom ’kwani kun dar gi to mo.

11 Tap̱a ḵanki gwo mo.

Uni gwansan tana ris kagahara kun ḵalki gwom ’borga/ yan mo.

12 Imaliḵ gi ’kwani ma mee mo tani uni son mo, hili uni sokin mo.

Up̱ kun ’koni pa mo tani uni ḵwa/ki to jin dilu bwa mo,

13 ba uni nyaḵ ’ko ki ḵa’bal e bwam ma goŋ mo,

dhala biŋ gurko/ uni ’koshkunu is ki ’dolkon kush mo

dhali jeshem piti c̱a’b ki go’d go’d me’d ’dolkona go’d go’d mo.

14 Ki a’di jin ta gi Mom’bi’th ma Dem Dem c̱ekerki imaliḵ bwa mo tani

awasa/ p̱u’dki’d ap̱o/ Wosha Salmuun mo.

15 Ayy, wosh jin turatur jin c̱a’bki dem dem mo, jin ta wosha turga/ gi Pam Bashan mo.

Ayy wosha turga/ jin ’kana ’kup̱ ki bidhi/ bidhi/ ka ris mo, jin ta wosha turga/ gi Pam Bashan mo.

16 Ata hila /e mo ki en dhap̱an kan mo, ayy, wosha turga/ jin ’kana ’kup̱ ki bidhi/ bidhi/ ka ris mo,

e ’kuwosh jin on ma Arumgimis bwa mo mmota mom piti mmoc̱a’bi cine/ mo?

Nye, mo jin mina Tap̱a c̱a’b ki sule/ sule/ mo.

17 Ki mom’bi’th ma ris shumarum kun tana dem dem mo kun ta iss ’kwanimpa ka iss ’de/ ka alip̱ mo,

dhala alaap̱a p̱owa alaap̱ mo,

Tap̱a pu’dki’d ’peni ’kuwosha Sinaa/ e mo jin ḵogu mo.

18 /E ki poḵ wosh jin turatur mo,

dhali /e ki shu uni bway uni gun bu’thkunu mo e bway pini jin yana /e mo,

dhali bu’th to kun c̱inu ki me’d e bwaŋ ’kwani mo,

isi kan e bwaŋ ’kwani kun pishi is ka le’d mo, wakan ki Tap̱a Arumgimis midi di e mo yan mo be.

19 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo,

a’di jin ’de’kki ana abor ki mis isa yempa/ mo.

Arumgimis a’di ta bway gi mowoṯẖ bana mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

20 Arumgimis bana a’di ta’da Arumgimis gi bway gi mowoṯẖ mo.

Dhali eya Arumgimis mo tani, a’di ta Tap̱a jin cila mo jin yenu ’peni mowu mo.

21 Hili Arumgimis midi pwaṯẖ ’kup̱ gi uni kun ta ’kup̱ ki a’di mo,

dhali ayinyjwa gi ’kup̱ gi a’di jin ya’d e bway piti jin dina mii a’di i’ba/ mo.

22 Tap̱a o gwo mo ki:

Aha/ mina doḵ uni ka nyaŋ’ko’d ’peni Pam Bashan mo,

dhali aha/ mina doḵ uni ka nyaŋ’ko’d ’peni ḵumma/ yi’de/ jin ’kula’kul mo

23 ki um mini lam sho’k bum ka bas mo,

dhali ka le’d ma ’kam bum mo tani uni mini ta gi tonṯe/ ’peni ’kwani gi ’kup̱ bum mo.

24 Yam pini kun ḵogu kun yana /e mo tani mishu mo, ayy Arumgimis,

a’di jin ta ya ma Arumgimis pem mo, a’di jin ta’da Maliḵ pem mo, e mo jin ḵogu mo,

25 imanyuḵ gway kun iina bori a’di mo, dhali uni kun buḵina dheŋdhenye/ iini ’ko’d mo

dhali bwaman uni mo tani nyara/ p̱ina dheŋdhenyem buni ki me’d mo.

26 ’Bori Arumgimis mii e dhana tul ’kup̱ gi ’kwani mo,

Tap̱a, ayy um ’kwani kun ta uc̱i ma Israyiil kun kasha e mo.

27 ’Pena waḵ ma Benyamiin, a’di jin p̱iski’d e bwaman uni, jin shu’da shu/um bway mo,

e bwaman gi iya/ gi ’Kwani Yahuuda/ eya waambuhany buni mo,

dhali e iya/ gi ’Kwani gi Pan Sabulun mo, dhali e iya/ gi ’Kwani gi Pa Nap̱taali mo.

28 Tilu mom’bi’th ma dem dem pini is mo, ayy Arumgimis.

Ṯori mom’bi’th pini mo, ayy Arumgimis, /e jin wagaski a’di gom am mo.

29 Gom gu’b gi mondheleladhelel pini jin di’d e Pa Urushaliim mo tani

imaliḵ ḵalki to kun c̱inu ki me’d mmoc̱i /e mo.

30 Ḵucuri to/e gwansan kun ’kon e bwaman ma pil mo,

dhali e bwaman ma ma’diny gwaṯẖim bip̱ nyaḵki ushi bip̱ gi ’kwani mo.

Yap̱ uni ki sho’k uni gwansan kun ’dap̱kina e goma thulp̱a/ mo,

dhali c̱ekerki ’kwani bwa mo uni gun ’kunyi bwa e mo ma mee mo.

31 Dhalka koroḵ ḵalu ’peni Pam Masir mo.

Dhalki ’Kwaniŋ Gale/ soyin ki jahanne/ mo dhali he’th me’d buni goma Arumgimis mo.

32 Yuḵi gway eya Arumgimis mo, ayy aris ’peŋkuman bampa/ gi mony’cesh mo.

Yuḵi gway mmomaŋ Tap̱a mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

33 E a’di jin merki’d eya p̱owa ris momis mo, a’di jin ta gi momisa dhamo/ mo.

Hili mo mo ma, a’di hashki ’twam piti ’peni mun mo, ’twam piti jin c̱a’bki dem dem mo.

34 C̱ika Arumgimis mom’bi’th mo,

mom’bi’th piti jin miikina a’di miin tap̱a ap̱o/ ’kwani ma Israyiil mo,

dhali mom’bi’th piti a’di diki’d e bwaman momis mo.

35 Arumgimis a’di ḵa/aḵa/ e mom piti jin ḵogu mo,

a’di jin ta’da Arumgimis gi ’Kwani ma Israyiil mo,

a’di ki c̱i mom’bi’th mo dhali ’bi’th ’kwanim piti is mo.

Mom’bor mii midi di goma Arumgimis mo.

69

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo gom jandin to mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Tayi aha/ is is ki me’d mo ma, ayy Arumgimis.

Haali/ yi’de/ loski aha/ ki ’ba/ ilu/ mo.

2 Aha/ cic̱kina ka ’cesh e bwam boro’th jin ’kula’kul mo,

e mo jin dar gi mo jin miga/ jeṯṯ shoki cine/ mo.

Aha/ p̱u’dkina e yi’de/ jin ’kula’kul mo,

dhali agannu/ yi’de/ a’di kac̱ki’da p̱o/ aha/ mo.

3 Aha/ wukina is e gom kom pem mo,

dhali ’kus pem dhere’di ’baar mo.

Dhali em pem ’ceṯẖki’da ’tum kagahara mo

mmowu e ’kup̱ mmoc̱ora Arumgimis mo.

4 Mmobola mur ’kup̱ pem e mo tani

uni ta uni gwansan kun shi/ki aha/ e mo ki dar gi miiŋ kamu/ mo.

Uni gwansan c̱a’bki dem dem mo kun mini ’ce’d aha/ sho’k moyi,

uni gwansan kun mini bu’th aha/ ki gwo ma ṯor mo.

A’di jin dika/ ki ḵwal naskina/ mo tani

aha/ mina mii doḵ a’di ka nyaŋ’ko’d mowa?

5 Ayy Arumgimis, /e mishki mii ma p̱alim pem mo.

Mii gun ṯẖu’thka/ mii mo tani ’konuki bag ’peni /e mo be.

6 Dhalku/ ki dhal uni gwansan bway kun tan gi mo ma ’teŋ kap̱e/ e /e mo dhunu ki mo ma ’the is gom aha/ mo,

ayy Tap̱a Arumgimis gi momis mo.

Dhalku/ ki dhal uni gwansan bway kun simmki /e e mo jin minu ’doyu/ uni e mo jin minu this uni taḵ gom aha/ mo,

ayy Arumgimis ma Israyiil mo.

7 Haali/ a’di gom gway pini mo tani aha/ ḵalkina mo jin waḵuwa waḵ mo,

dhali mon’the is a’di kumki aha/ bwam/em pem mo.

8 Aha/ wara ki wathi/ gi bampaŋ kamu/ e bwaman ’kwani ma waḵ pem mo,

mmota a’di gi paŋ kamu/ e bwaman iya/ ma ta’da mo.

9 Haala nyor gom gu’b pini a’di shwakaa/ mo,

dhali asor gi uni gwansan kun sorki /e mo tani ṯa’kkina p̱o/ aha/ mo.

10 Ki aha/ karkina is pem ki gwa’d mo eya ḵashiram pem ki moŋga/ to mo tani

a’di warki’d ki mowaḵ pem mo.

11 Ki aha/ hi’thkina burrinye/ ma shawaal e is mmota burrinye/ gom is pem mo tani,

aha/ warkina ki a’di jin miikina uni ka maḵ mo.

12 Aha/ tana a’di jin ṯora uni gwansana ṯor kun ’kon e ’twaŋkala goŋ mo

dhali uni kun ’koshkin ma su mo tani yuḵki gway gom aha/ mo.

13 Hili gom aha/ mo a’thom pem jin ’thoka/ mo tani e /e mo be, ayy Tap̱a.

Eya tente/ jin mishuwa bu’th bu’th mo, ayy Arumgimis,

dhali e mo/ish jin isha mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani /e ’thoḵki aha/ ’twa/ mo.

14 Ki mowoṯẖ pini jin ta isiŋ gana/ mo tani ’cwami aha/ mo

’peni boro’th jin loski aha/ mo.

Dhalki aha/ ’cuḵu mo ’peni ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ mo

dhali ’peni yi’de/ kun ’kula’kul kun shwana nyor mo.

15 Dhalku/ ki dhala gannu/ yi’de/ bway mo mmodhi’th aha/ sho’k mo,

walla moŋ’kul piti mmolos aha/ mo,

walla jisa ’kulga/ mmomu’th ’twa/ ap̱o/ aha/ mo.

16 ’Thoḵi aha/ ’twa/ mo ma ayy Tap̱a, haali/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo a’di ’bora’bor mo be.

Isi ki gwo gi momiimiim pini jin ishki’d ka enthus mo tani ṯu’kki/ aha/ is mo.

17 Dhalku/ ki bag jis/em pini ’peni c̱iŋkinam pini mo.

Haali/ aha/ dina e mo ma c̱is mo tani huru/ ki jahanne/ mo mmo’thoḵ aha/ ’twa/ mo.

18 ’Dishi aha/ is mo dhali wani aha/ ’ba/ mo,

dhali kari aha/ ki ’kus ’peni ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

19 /E mishi mowaḵ pem jin waḵu aha/ mo,

dhali mo ma ’the is pem mo dhali mo jin ’konuki taḵ aha/ mo.

Aris uni gun ta ’kup̱ ki aha/ misha /e mo.

20 Asor ’ce’dkina dum pem bwa mo,

wakan a’di itaka/ buṯkan ki buṯkan mo.

Aha/ ŋap̱a mo jin minu ’taki hil aha/ ki mo ma ’thime/ ki mo/en mo tani hili aha/ gama wathiŋ kamu/ yisa.

Dhali aha/ ŋap̱a ’kwani mmo’taki malas aha/ mo tani, hili aha/ dinaki gam jaŋ kamu/ mo.

21 Uni c̱iki aha/ aṯi’d tonthus e tonṯe/ mo,

dhali gom yi’de/ jin bu’thki aha/ mo tani uni c̱iki aha/ yiman tom’pac̱a’d mmop̱i mo be.

22 Dhalki tonṯem buni jin shwana uni atharabeesa mo warki’d ka gume/ ibwambori uni mo.

Dhalki tom buni kun ’ciṯẖu/ ’kus mmomiiya bas goma yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo warki’d ka gume/ mo.

23 Dhalki em buni a’di dhurumkunu mo mo, wakan ki uni mini ’koki p̱ar mo e mo

dhali dhu ki uni empa’d buni mmodee ki sule/ sule/ mo.

24 Woli anyor pini jin deḵkina /e ap̱o/ uni mo,

dhali dhalka nyor buni jin pura /e ki o’d kumki uni ’twa/a ’cesh mo.

25 Dhalki gu’ba’kum buni taki bwam ma’du/ mo.

Dhalku/ ki dhal jan ṯal ’deŋ kamu/ bway mo mmoc̱a’b e gu’b burrinyem buni mo.

26 Haali/ uni ṯo’cki a’di bwa mo a’di jin dorkina /e mo,

dhali a’di jin taḵkina /e jama/ mo tani uni ’kon naskina/ mmoṯo’c a’di bwa ki nyanye/ mo.

27 Dhuki uni ajisa i is mo.

Dhalku/ ki dhu uni mmodhu ka p̱o/ ’peni /e mo.

28 Dhalki uni ’koshu gway buni ’pena warka/ gi mondiki/e mo,

dhali uni minu ’koki ’kwar gway buni e bwamana warka/ nyaḵki ’kwani kun tana ḵar/e mo.

29 Hili aha/ wo’ckunuwa du she/ mo dhali ’kaa du she/ mo,

Dhalki bwaya ḵar/em pini, ayy Tap̱a Arumgimis, kar aha/ e mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo.

30 Aha/ mina maŋ gway ma Arumgimis ki gway jin yuḵu mo.

Aha/ mina eḵ a’di ki bwa jin ’boruwa ’bor i is mo.

31 Mii yansan a’di imidi ’bor Tap̱a bwa kagahara mmobola morbip̱ e mo,

walla rasim bip̱ jin ’kana je mo dhala cuḵ mo.

32 Dhalki uni gwansan kun siriju/ ki sho’k p̱ar mii e mo dhali ’kuny bwa mo.

Dhali um gwansan gun simmkina Arumgimis e mo tani dhalka dum bum tashu e mo doḵ/e.

33 Haali/ Tap̱a a’di ciḵki gwo mo ’peni uni gun mini mii ta gi to mo,

dhali a’di diki waḵ uni gun ta unim piti kun deḵkunu mo.

34 Dhalki momis dhali mony’cesh maŋ a’di mo,

dhali dhan ḵumma/ yi’de/ dhali aris to ’baar mo kun ḵalki ya e bwaman a’di mo.

35 Haali/ Arumgimis midi ta Sihyuun is is ki me’d mo

dhali nyaŋ ka Yahuuda/ ’peŋkuman bampam piti doḵ/e mo.

Dhali uni gun ta c̱iŋkinam piti mo tani mini ’ko e mo yan mo dhali bu’th a’di mo

36 dhali uc̱i gi c̱iŋkinam piti mo tani midi ta mal piti mo,

dhali uni gwansan gun eni gway piti mo tani mini ’ko e bwaman a’di mo.

70

Eya manyuḵ gway. Gway ma Dawuu’d, gom mo jin kanu to e jin c̱inu ki me’d mo.

1 Tayi ki bwam ’boro’d ma, ayy Arumgimis mmo’cuḵ aha/ mo.

Ayy Tap̱a, huru/ ki jahanne/ mmowoṯẖ aha/ mo.

2 Dhalki uni dhunu ki mon’the is mo dhali duŋkurki ’kup̱ is mo

uni gwansan kun ŋap̱ mondiki/em pem mo.

Dhalki uni doḵkunu to ka nyaŋ’ko’da bor mo dhali dhalki uni ’doyunu mo e mo jin ushu uni taḵ mo

uni gwansan kun ona bwa ki aha/ minu shi/ mo.

3 Dhalki uni ḵo/ is ki ḵo/ jin shiyi’d mo gom mo ma ’the is buni mo

uni gun o gwo mo ki: ’Thor ki ’thor.

4 Dhalki aris uni ’baar kun simmi /e e mo tani

’bora bwa mo dhali ’kuny bwa mo e /e mo.

Dhalki uni gwansan kun en bway gi mowoṯẖ pini mo

o gwo mo kagahara mo ki: Arumgimis a’di caaca mo.

5 Hili aha/ hatha’ko’d mo dhali aha/ mina mii ta gi to mo.

Huru/ ki jahanne/ gom aha/ mo, ayy Arumgimis.

/E tana manwoṯẖ pem mo dhali aman’cuḵ pem mo.

Ayy Tap̱a, dhalku/ ki tayaa diiṯe/ mo.

71

1 E /e mo tani, ayy Tap̱a, aha/ bu’thkina mom pem jin hurga/ jwa e /e mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ bway ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo.

2 E momii ma ḵar/em pini mo tani ’cuḵi aha/ mo dhali ’cwami aha/ mo.

Ḵa’di ’cem pini gom aha/ mo dhali tayi aha/ is is ki me’d mo.

3 Wari /e ki wosh jin miga/ hur jwa icine/ mo,

mmota acur jin ṯenu gwo mo mmota aha/ is is ki me’d mo,

haali/ /e ta wosh pem mo dhali acur pem jin ṯenu gwo mo.

4 ’Cwami aha/ mo, ayy Arumgimis pem, ’peni me’d gi a’di jin ta thus ki thus mo,

dhali ’peni a’di jin bu’thki’da bu’th ki ḵwap̱ mo, a’di jin diki ta ḵar/e mo dhali wathi/ jin ta maṯṯ ki maṯṯ mo.

5 Haali/ /e, ayy Tap̱a, /e tana ’teŋ kap̱em pem mo,

dhali ’pena cim pem jin gamka/ /e gwo is mo, ayy Tap̱a, ’peni dhuru’c pem jin taka/ mo.

6 Ap̱o/ /e mo tani aha/ dikina ka linthiṯẖ ’peni mondho’th pem mo.

/E ta a’di be jin bu’thki aha/ ’peni bwa ma dho’th ma ta’dam pem mo.

Momaŋ pem ṯikirki di gom /e mo.

7 Aha/ mera ’kwani ka ris ka yempa/ mo.

Hili /e ta jim pem jin ’bitha’bi’th jin hurga/ jwa icine/ mo.

8 ’Twa/ pem a’di ’tu’du/ mo ki piny piny ki momaŋ /e mo

dhali ki monycam pini i’baara tee mo.

9 Dhalku/ ki biṯ aha/ asho ka tee jin miga/ ta adhan mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ ’pen mo waḵki/ aha/ mina mom’bi’th pemi ’baar mo.

10 Haali/ ’kwani tana ris kun ta ’kup̱ ki aha/ mo kun oki isi gwo gom aha/ mo,

uni gwansan kun c̱orki mondiki/em pem mo tani uni logomki gwo mo mmonṯal ’de/ gom aha/ mo

11 dhali o gwo mo ki: Arumgimis, mola /e, dhalki a’di ’pen mowa?

Uri a’di isho’k mo dhali bu’th a’di mo

haali/ jaŋ kamu/ di’da jin midi ’cuḵ a’di mo?

12 Ayy Arumgimis, dhalku/ ki si’d ’peni aha/ kagahara mo.

Ayy Arumgimis pem, huru/ ki jahanne/ dhali woṯẖ aha/ mo.

13 Dhalki unim pem gwahan kun yeri aha/ is ki gway dhunu ki mo ma ’the is mo dhali shwa ki o’d ki ’ci’d’da/ mo.

Dhalki uni tashu ki mo jin waḵuwa waḵ mo dhali mo jin thisuwa taḵ taḵ mo,

uni gwansan kun simmki mo e jin midi shi/ aha/ is mo.

14 Hili aha/ mina ta gi mo ma ’teŋ kap̱e/ ki sule/ sule/ mo,

dhali aha/ mina maŋ /e naskina/ ki sule/ dhali ki sule/ sule/ mo.

15 ’Twam pem midi ṯor gwo gom mo ma ḵar/em pini jin ḵalkina /e mo

dhali miim pini jin miina /e gom bway gi mowoṯẖ goma tee ’baar mo,

haali/ mondeŋ buni a’di peki monyiṯẖ pem jin nyiṯẖka/ uni mo.

16 Ki dhan mii ma dem dem gi Tap̱a Arumgimis mo tani aha/ mina p̱u’dku/ mo,

aha/ mina maŋ mii ma ḵar/em pini mo, a’di jin ta jim pini /e ’de/ mo.

17 Ayy Arumgimis, ’peni dhuru’c pem jin taka/ mo tani /e ṯorki aha/ gwo mo,

dhali aha/ mina bah dhan momer pini jin miina /e to mo.

18 Wakan, isi kani, e mo jin canu ki yil mo dhali mo jin ’kan ma wuu ’kwani mo

ayy Arumgimis, dhalku/ ki dhal aha/ ’pen mo,

ntagi aha/ mina bah mo ma dem dem pini mo

eya risa nyaḵum yil gi ’kwani kun mini p̱u’du/ mo.

19 Mom’bi’th pini dhali mo ma ḵar/em pini mo tani, ayy Arumgimis,

uni jidhirkin e momis jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo.

/E jin miikina dhan to kun caaca mo,

ayy Arumgimis, kaja a’di iwaki /e mo?

20 /E jin karki aha/ mo mmop̱ara ris monṯo’c bwa e kun surkun mo tani

/e mini tash aha/ e mo doḵ/e.

’Peni moŋ’kul gi mony’cesh mo tani

/e mini ’de’k aha/ abor gi mis doḵ/e mo.

21 /E mini mar aha/ montaḵ pem is is mo

dhali malas aha/ doḵ/e mo.

22 Dhali aha/ si’da/ mina maŋ /e ka dheŋdhenyem pem jin buḵka/ mo

gom mo ma isiŋ ganam pini jin tana /e mo tani, ayy Arumgimis pem,

aha/ mina yuḵ gway mmomaŋ /e ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo,

ayy /En ’De/ jin ta jima Israyiil jin Ḵogu mo.

23 ’Twa/ pem midi ’ther cuuwa/ gom bwaŋ ’kunyka/ mo,

ma me’d jin miga/ yuḵ gway mmomaŋ /e mo,

nyaḵka ḵashiram pem si’da/ ilu/ mo a’di jin ’cwamkina /e mo.

24 Dhali ale’d pem midi ṯor gwo gom mii ma ḵar/em pini jin woṯẖkina /eya woṯẖ

ka tee ’baar mo

haali/ uni dhukunu ki mo ma ’the is mo dhali mo jin thisuwa taḵ taḵ e mo,

uni gwansan kun ŋap̱ki bway ki bur bur mo mmo’taki shi/ aha/ is mo.

72

Gway ma Sulemaan.

1 C̱iya maliḵ mo ma ḵar/em pini mo, Ayy Arumgimis,

dhali mo ma ḵar/em pini gom ya/ ma maliḵ mo.

2 Dhalki a’di dwall ’kwanim pini gwo ki mii ma ḵar/e mo

dhali unim pini kun hatha’ko’d ki mo ma ḵar/e mo.

3 Dhalki dhan wosha turga/ ḵali mo jin rusu ki rus gom ’kwani mo,

dhali aris wosh si’da/ ḵali mo ma ḵar/e mo.

4 Dhalki a’di ’ce’d gwo she/ gom to jin raḵi ’kwani kun hatha’ko’d mo.

C̱iyi mo jin ’cuḵuwa ’cuḵ gom ’kwani kun mini mii ta gi to mo,

dhali yap̱i uni gwansan kun siri’ckina siri’c ki sho’k mo.

5 Dhalki a’di di’d ki e mo ka tente/ di’di motim ’kup̱ naskina/ mo,

dhali me’d jin din ma ppe naskina/ gara/ mo, eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

6 Dhalki a’di wana e ka sho’k jin wolki yi’dem piti asho jin ’punyu/ mo,

me’da sho’k jin mii yi’de/ ki puya/ puya/ ap̱owa ’cesh mo.

7 Eya teem piti jin dina a’di ki e mo tani dhalki mo ma ḵar/e ’twaḵa’d mo,

dhali moŋḵu’th is mmo/ish mo ntaga ppe midi diki di doḵ/e mo.

8 Dhalki a’di ta gi mom’bi’th ’peni ḵumma/ yi’de/ mo ntagi ḵumma/ yi’den tiya mo,

dhali ’peni yi’de/ kun sokin mo ita gi ’pemen gi mony’cesh mo.

9 Dhalki uni gun ta ’kup̱ ki a’di luŋkini bwambori a’di mo,

dhali ’kwani kun ta ’kup̱ ki a’di mini ’biṯṯ bu’da’cesh mo.

10 Dhalki imaliḵ gi Pan Tarshiish dhali kum pa uḵa ’cesh mo

c̱i a’diya thulp̱a/ mo,

dhali imaliḵ gi Pan Shaba mo dhali Pan Saba mo

ḵal to kun c̱inu ki me’d gom a’di mo.

11 Dhalki aris imaliḵi ’baar mo ṯagkina ’cesh ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo,

dhali dhalka ris kal gi ’kwaniny’cesh si’da/ mii a’di to mo.

12 Haali/ a’di ’cuḵki uni gun mini mii ta gi to mo, ki a’di yuḵki’da yuḵ mo,

a’di jin hatha’ko’d mo dhali a’di jin dar gi wathi/ mmowoṯẖ a’di mo.

13 A’di ki hila hil ki e ma ’thime/ ki mo/en ap̱o/ uni gun ’ka’da is mo dhali ap̱o/ uni gun mini mii ta gi to mo,

dhali ta moŋ’koki/em buni is ki me’d mo gom uni gun mini mii ta gi to mo.

14 ’Peni mo jin sirijuwa siri’c ki sho’k mo dhali abujur jin bujuru mo tani a’di wanki moŋ’koki/em buni ’ba/ mo,

dhala bas buni ta yinthoŋ gana/ e jis/em piti mo.

15 Dhalki a’di di’d ki e ki sule/ sule/ mo.

Dhalki ’dolkon gana/ jin ta gi Pan Shaba c̱inu a’di mo.

Dhalki mon’tho minu ṯikir ’tho gom a’di ki ṯikir ṯikir mo

dhali mom’bor mii minu ’tho gom a’di ka tee ’baar mo.

16 Dhalki emen tonṯe/ ishin ka enthus e bampa/ mo,

ap̱owa ris ’kuwosha turga/ mo me’d jin yiḵinkina ’tham uni is mo.

Dhalki maman cwam piti wana e ki ji gi Pan Lubnaan mo

dhali dhalki ’kwani ’tu’dina ’tu’d mo ’peni aris ’peŋkuman bampa/ mo

me’da sho gi bwam bunto mo.

17 Dhalki gway piti ’dim ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

Dhalki yir piti di’d ki sule/ sule/ me’da tente/ mo.

Dhalki ’kwani ’bori is buni mii ki a’di mo,

dhali aris kal gi ’kwaniny’cesh yuḵi a’di mo ki a’di jin ’boru mii mo.

18 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo a’di jin ta’da Arumgimis gom ’Kwani ma Israyiil mo,

A’din ’deŋ gana/ imii’da dhan to gi momer mo.

19 Mom’bor mii midi di gom gway gi monycam piti ki sule/ sule/ mo.

Dhalki monycam piti ’tu’d mony’ceshi ’baar mo. Amen dhali Amen.

20 Mon’tho ma Dawuu’d mo a’di jin ta ya/ ma Yassa mo a’di ’baarkunu mo.

AWARKA/ JIN ’KONA ’BANI KWARA MO

73

Gway ma Asap̱ mo.

1 Ka jiŋ gana/ Arumgimis ta a’di jin ’boro’d gom uni kun dhelel ma du mo,

gom uni gwansan kun dhelelkin eya du mo.

2 Bahili gom aha/ mo tani sho’k pem ’dishi ’twa/ ’taki dheres mo,

ŋaṯgin pem ’disha’dish ’taki yeres mo.

3 Haali/ aha/ tana dhap̱an gom uni kun dhu is ki ca mo,

ki aha/ p̱arkina mo jin rusa to ki rus gom uni kun ta thus ki thus e mo.

4 Haali/ uni dar gi mo jin su’k uniya du ka war mo.

Buŋgwar is buni c̱a’b ki c̱ur c̱ur mo dhali c̱a’b ki ’thiḵil ’thiḵil mo.

5 Uni ṯocu ’kus me’d ’kwanin tiyaa?

Dhali uni doru ki to jin woci is she/ me’d ’kwanin tiyaa?

6 Wakan uni dhu is ki ca gom neram buni kun hitha uni i’ba/ mo,

dhali mo ma bujur jin bujurkina uni mo tani a’di ’kamki uni is mo me’d burrinye/ mo.

7 Em buni dhethadhe’th gom momoṯ buni mo,

adum buni a’di kumkunu ’twa/a ’cesh ki mii ma p̱ali mo.

8 Uni ’theḵ shushi mis mo dhali o gwo ki mo jin dup̱uwa dup̱ i e mo.

Mmodhuna uni is buni eya tente/ ki ṯẖorony mo tani uni ki ruma rum gom mo jin miinu sirica siri’c ki sho’k mo.

9 Uni ki ḵa’d ’twam buni mmosor momis mo

dhala le’d buni a’di ḵalki ’pen ḵany e mony’cesh mo.

10 Dhali gom gwo gi wakan mo tani ’kwani ṯu’kkin mo dhali maŋ uni mo

dhali gam to shiyi’da kamu/ e uni yisa.

11 Dhali uni o gwo mo ki: Ki tonta si’da/ imish ma Arumgimis mo?

A/a’di jin Caa e ki Ca nyiṯẖki toŋ kamuwa?

12 Hili mo mo ma, uni gwansan ita thus ki thus mo.

Isa yempa/ uni ’koni mo jin ’ka’da mii ’ba/ ki ’ka’d mo

dhali uni mara to kun tana uni pa ki pa is mo.

13 Dhali aha/ ki p̱e’th mo tani aha/ karkina dum pem ki dhelel dhelel mo

dhali lam me’d pem e mo jin ’konu ka p̱o/ mo.

14 Haali/ ka tee ’baar mo tani aha/ dherkunu is bwa mo,

dhali dorkunu isa yempa/ mon’thamo/ mo.

15 Waḵki/ aha/ mina ’taki o gwo mo ki: Aha/ mina o gwo wakan mo tani

aha/ mina ’taki diki ta a’diŋ gana/ goma nyaḵum yil gi uc̱im pini mo.

16 Hili ki aha/ kulumkina gwo ibwa mmomish gwo yansan ’ban mo tani

a’di midi ’taki wayaa/ e ki to jin midi wu is e mmomii mo,

17 ntagi aha/ yakina e mo ma Arumgimis jin ḵogu mo,

dhali yan’ko’d aha/ ki nyiṯẖ ’pemen gi ’ko’d ’buni mo.

18 Ka jiŋ gana/ /e ki dhu uni e mo jin yeresa/ yeres mo.

/E ki dhal uni bway mo mmoṯa’k e mo jin kup̱u/ mo.

19 Uni ’ce’dki sho’k kadhamowa?

Uni dhidhu sho’k ka pupush ka dhan mii jin ta’da pure/ ka pure/ mo.

20 Uni wana e ki jan jin shu’bu/ mo me’d jin merkina jan ’deŋ kamu/ e mo.

’Peni momer e mo tani um ki waḵ to munn buni mo.

21 Ka ḵashiram pem ḵa/ki’d ki ḵa/ mo tani

dhali ki aha/ su’kkunu eya du mo,

22 aha/ takina dholgon mo dhali ta p̱us mo tani

aha/ wana e ki tombwaasho ’kup̱ ki /e mo.

23 Bahili aha/ dina mmoṯikir c̱a’b nyaḵki /e mo.

/E bu’thki me’da bim poros pem mo.

24 /E ki shu aha/ bway ki gwom pini jin logomkina /e mo

dhali yan’ko’d /e mini bu’th aha/ mmotaḵ mo.

25 Kaja a’di itaka/ e momis mo? Hili diki ta jasi /eya?

Dhali to p̱iyi’d e mony’cesh yan mo mmo/oka/ bwa mo mmodhal /e ka p̱o/ mo.

26 Buŋgwar is pem dhala dum pem mini ’taki ush me’d mo tani

hili Arumgimis a’di ta’da Man’bitha dum pem is mo dhali Amanpwaḵ ki aha/ to jin miga/ ta ki sule/ sule/ mo.

27 Haali/ hili mo mo ma, uni gwansan kun si’dkin ’peni /e mo tani minu ’ce’d sho’k mo be.

/E ki kar mo jin daḵu gwo ’kup̱ mo gom uni gwansan kun ṯori gwon thus ap̱o/ /e mo.

28 Hili gom aha/ mo tani a’di ’boro’d jin miga/ ’disha Arumgimis is mo.

Aha/ karkina Tap̱a Arumgimis mo mmota a’di jin hurga/ jwa icine/ mo,

ki aha/ mina ṯora ris miim pini mo.

74

Gway jin yedhu sho’k goma Asap̱ mo.

1 Ayy Arumgimis, ki to jin ta’da ta iṯa’kkina /e amana sho ki sule/ sule/ kan mo?

Ki to jin ta’da ta idhala /eya nyor pini i ya ku’d ap̱o/ ḵa’bal pini kun tana shon dhii/i’d mo?

2 Kayi dhana tul ’kup̱ ’kwanim pini e mo, uni gun takina /e ’peni kadhamo/ mo,

uni kun wankina /e ’ba/ mo mmota waḵ gom mal pini mo.

Kayi ’Kuwosh ma Sihyuun e mo e mo yan jin c̱a’bkina /e mo.

3 C̱uthi /e ŋaṯgin pini e mo jin ’tuḵkunu ki sule/ sule/ mo.

Uni gun ta ’kup̱ ki ’kup̱ mo tani ’ce’dkina ris to sho’k mo e mo jin ḵogu mo.

4 Uni gun ta ’kup̱ ki /e mo tani aŋkarkin e bwaman mom pini jin ḵogu mo.

Uni thumkina bereḵ buniŋ gana/ mo mmota jamas mo.

5 Dhali e ’twaŋkal gu’b isi mis mo tani uni ki jep̱

cwandher bwa ka thurmany mo.

6 Dhali yan’ko’d aris cwa kun ’cimudhu bwa mo tani

uni ’ce’d uni ka ’cesh ka thurmanya ba’d’ban mo dhali ki ’dorro/ mo.

7 Uni ki c̱i’th mom pini jin ḵogu ki o’d mo.

Uni ki shi/a ’cesh pini jin c̱a’ba /e ki gway pini mo.

8 Uni ki o gwo e is buni mo ki: Ana mina uṯẖ uni ’baar mo.

Uni ki c̱itha ris mo jin tulu is goma Arumgimis e mo yan mo.

9 Ana ’konaki p̱ar jamas bana e mo.

Dhala manc̱i gwoŋ kamu/ di’da?

Dhali jaŋ kamu/ di’di bwam ana jin mishi gwo ki mii yan midi ta ata?

10 Ayy Arumgimisa, /e mini dhal ’kwani kun ta ’kup̱ bway mo mmo’theḵ shushi mis ki rash rash kan ntagi mo gi wakata mo?

A/’kwani kun ta ’kup̱ ki /e mini sor gway pini ki sule/ sule/ kan mo?

11 Ki to jin ta’da ta si’da/ igukina /e me’d pini ka nyaŋ’ko’d mo?

Ki to jin ta’da ta ikarkina /e me’d pini e bwambor pini mo?

12 Hili Arumgimis jin ta’da maliḵ pem mo a’di jin diki’d ’peni kadhamo/ mo,

jin miiki bway gi mowoṯẖ e bwaman gi mony’cesh mo.

13 /E ki ḵwa/ dhan yi’de/ bwa ki mii ma dem dem pini mo.

/E ki ’ce’d ’kup̱ ma dhan tasha/ ki bwam yi’de/ mo.

14 /E ki pwaṯẖ ’kup̱ gi dhan to yi’de/ mo,

dhali /e ki c̱i a’di mmota tonṯe/ gom uni kun uḵu kun ’kon e bwaasho mo.

15 /E ki tirki wosh mo dhali ḵa’d a’di ’twa/ mo dhali du’d yi’de/ mo dhali yi’de/ ki ’thonthor mo.

/E ki ḵu’thki yi’de/ jin sokin e bwam ma gap̱ mo.

16 Atee ta jim pini mo. Mon’thiny si’da/ ta jim pini mo.

/E ṯelki moŋkush gi momis sho’k mo dhala tente/ mo.

17 /E thosonkina ris gwayu/ gi mony’cesh mo.

/E karki moyurantee mo dhali mondiṯ mo.

18 Kayi gwo yan e mo ma, ayy Tap̱a, ’kwani kun ta ’kup̱ ’theḵki shushi mis kata sa/ mo?

dhali ’kwani kun ’koki dhu mii gun ḵogu mo tani waḵki gway pini mo be.

19 Dhalku/ ki c̱iya ḵashira/ gi gurkom pini ki tom bwaasho mo.

Dhalku/ ki ŋa mondiki/e gi a’dim pini jin hatha’ko’d ki sule/ sule/ mo.

20 Kari gwom pini jin gamu me’d mo.

Haali/ mo gi mondhurumi’d gi mony’cesh mo tani a’di ’tu’dkunu mo ki ’kwani gwahan kun bujurkina bujur mo.

21 Dhalku/ ki dhal uni gwansan bway mo kun yap̱kunu ki sho’k mo mmodhu ki mo ma ’the is mo.

Dhalki uni kun hatha’ko’d dhali kun mini mii ta gi to mo maŋ gway pini mo.

22 Cuyi mis mo, ayy Arumgimis, dhali muri is mo gom mii jin midi raḵ /e mo.

Kayi gwo e ki uni gwahan kun ushi gwo kun ḵogu dhu ’theḵi /e shushi is ka tee ’baar mo.

23 Dhalku/ ki ŋa cuuwa/ jin cuuna ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e mo,

abomboḵ ’peni ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e ka ris mo, a’di jin yaki’d ka ’kulam ’pen mo.

75

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo jin onu ki: Dhalki sho’k ki ’ce’d mo. Gway ma Asap̱. A’di jin ta gway mo.

1 Am c̱ina /e mo jin ’boru /e bwa i is mo, ayy Arumgimis,

bwa jin ’boruwa ’bor bwa i is c̱ina aman /e mo.

Aman yuḵkina yuḵ ap̱o/ gway pini mo dhali deŋ dhan momer pini e mo kun miikina /e mo.

2 Ka tee jin karka/ ’pen ka pije/ mo tani

aha/ mina dwall gwo ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo.

3 Ka ’cesh midi wuŋkul mo dhali aris ’kwani kun ’kon e a’di mo tani

a’di ta aha/ be jin ṯelki mom piti jin tana a’di akaḵ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Aha/ mina o uni gwansan kun dhu ’ba/ ki ca gwo mo ki: Dhalku/ ’ba/ ki dhu ki ca mo

dhali aha/ mina o a’di jin ta thus ki thus gwo mo ki: Dhalku/ cem pini ki ’de’k ki mis mo.

5 Dhalku/ cem pini ki ’de’k ’kup̱ ki mis jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo

walla o gwo mmo’theḵ ’ba/ imis mmo/ush ’kwani ga/ mo.

6 Haali/ yisa ’peni mom’pesho’k walla bora luŋgu’b mo

dhali yisa ’peni mombwaasho mo ip̱u’dkina mo jin ’deku is ki mis mo.

7 Hili a’di ta’da Arumgimis jin torki gwon dwall ’twa/a ’cesh mo

mmo’thi jan ’de/ ’ko’da ’cesh mo dhali cuwa kamuŋ kamu/ mis mo.

8 Haali/ e me’d gi Tap̱a mo tani aḵubbaaya diki’d mo

jin sekina yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah ki ’tha’da/ ’tha’da/ mo, jin ’koshu is ki ’bore/ mo.

Dhali a’di midi wol a’di ’peni jin p̱inu mo,

dhali aris ’kwani kun ta thus ki thus e mony’cesh mo

uni mini p̱i a’di ḵu’th mo ki ṯer ntaga ’cummam piti ilu/ mo.

9 Hili aha/ mina bwa ’kuny ki sule/ sule/ mo.

Aha/ mina yuḵ gway mmomaŋ Arumgimis ma Yakuub mo.

10 Aris ce gi uni kun ta thus ki thus mo tani mina a’di wa’b bwa mo

hili ce gi uni kun tana ḵar/e minu dhu ki ca mo.

76

Eya manyuḵ gway ka shu/ jin buḵu mo. Gway ma Asap̱. A’di jin ta gway mo.

1 Eya Yahuuda/ mo tani a’di imish ma Arumgimis mo,

gway piti jin eḵa/ eḵ mo e bwaman ma Israyiil mo.

2 Monyc̱a’b piti a’di ṯelkunu sho’k mo e Pan Saliim mo,

mo jin c̱a’ba a’di mo tani a’di di’d eya Sihyuun mo.

3 E mun mo tani a’di ki ’ce’da thop̱a/ kun shinunu ki o’d ki yuwar yuwar bwa mo,

dhali agoŋgoro/ gi mo/as mo dhali gandal gi mo/as mo dhali aris toŋkan gi mo/as mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Monyca ta jim pini mo, dhali mo jin eḵu

mmobol dhan wosha turga/ e kun ’kon ki sule/ sule/ mo.

5 ’Kwani kun ’kon ma du ki dhethadhe’th mo tani uni dilkunu tom buni kun dilina uni mo.

Uni cic̱kin e mo jin ishu e mo.

Aris ’kwani gi mo/as mo tani

uni mol me’d buni bu’th mmomii to mo.

6 E mo ma ḵucur pini mo ayy Arumgimis ma Yakuub mo tani

a’di jin mer shumaruma p̱o/ mo dhali shumarum mo uni su/ miikina buye/ ka yiŋkira/ mo.

7 Hili /e, /e tana pure/ mo.

Kaja a’di imidi mish doshi bwambori /e mo

me’d jin min ma nyor pini ’tulu/ ka pije/ mo?

8 ’Peni momis mo tani /e ki bah gwo gom gwon dwall jin toru ’twa/a ’cesh mo.

Mony’cesh ḵo/ki is mo dhali dosh shoka ’cesh mo

9 ka Arumgimis cuki mis mo dhali ṯel gwon dwall piti jin toru ’twa/a ’cesh mo

mmota ris ’kwani gwansan is ki me’d mo kun ’cwarkunu e mony’cesh mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

10 Ka jiŋ gana/ anyor gi ’kwani midi maŋ /e mo.

Dhali anyor jin boc̱ki’d mina /e non ’twa/ ’pena p̱o/ /e mo.

11 Oyi um gwo is e Tap̱a Arumgimis bum mo dhali thimi uni mo.

Dhalki aris uni ’baar mo kun ’kam a’di is mo tani ’doyu to kun c̱inu ki me’d mo

e a’di jin minu mii ḵo/ mo

12 dhali a’di jin ’ciṯẖki mondiki/e gi iya/ ma maliḵ mo,

a’di jin taki’da pure/ ka pure/ ap̱o/ imaliḵ gi mony’cesh mo.

77

Eya manyuḵ gway, isi ki gwo gi a’di jin ’cemki gway jin yuḵu ka Yaduṯẖuun mo. Gway ma Asap̱.

1 Aha/ gwokina ’twa/ Arumgimis ki nyanye/ mo,

mmoko ’twa/ Arumgimis ki nyanye/ ki a’di midi ciḵ aha/ ’twa/ mo.

2 Ka tee jin ṯocu aha/ bwa mo tani aha/ simmkina Tap̱a e mo,

e mon’thiny me’d pem a’di he’thki’d mo ki dar gi mo jin wuna is a’di e mo.

Aḵashiram pem a’di ushki’d mo ki a’di minu malas mo.

3 Aha/ kulumkina gwo ibwa goma Arumgimis mo, dhali aha/ gwokina mo mmo/anan is mo.

Dhali aha/ kulumkina gwo ibwa mo dhali shi/in pem ’thikina buye/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 /E ki bu’th ’ko’d em pem me’d mo ’peni mo jin ’kamutha a’di e mo.

Aha/ ṯocu bwa kagahara mo dhali aha/ mola gwo o mo.

5 Aha/ hila isi gwo i e goma teen dhamo/ gunn mo,

dhali aha/ kakina yil gunn e kadhamo/ mo.

6 Aha/ ṯorkina ṯor eya dum pem mon’thiny ka ḵar/e mo.

Dhali aha/ kulumkina gwo ibwa mo dhali aha/ ŋap̱kina shi/in pem mo.

7 Mina Tap̱a usha ush ki sule/ mo

dhali diki mii mii ma ’the doḵ/e ’taa?

8 Mo/en piti jin ṯelu sho’k daḵki’d mo ’taa?

Dhali aris gwom piti kun onu is ’kokin ntagi ’pemen ma risa tee ’baar mo ’taa?

9 Arumgimis thiski mii ma ’them piti e mo ’taa?

Dhala nyor piti jin shwakina a’di mo tani a’di daḵki’da hil hil ki e ma ’thime/ ki mo/en mo ’taa?

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

10 Dhali aha/ ona gwo mo ki: A’di ta aha/ jin jwakaṯkunuwa du mo

ki me’d gi a’di jin Caa e ki Ca aḵki mii e mo.

11 Aha/ mina ka mii gi Tap̱a e mo.

Nye, aha/ mina ka momer piti e ’peni kun dhamo/ mo.

12 Aha/ mina kulum gwo ibwa goma ris miin tom pini mo

dhali ṯikir gwo kulum ibwa gom mii ma dem dem pini mo.

13 Bway pini, ayy Arumgimis, a’di ḵogu mo.

Ka rum jana caaca me’da Arumgimis banaŋ gana/ mo?

14 /E tana Arumgimis jin miiki momer mo,

/e jin piki mo ma dem dem pini ibwaman ’kwani mo.

15 /E ki me’da bim pini mo tani /e ki wan ’kwanim pini ’ba/ mo,

uni gun ta iya/ ma Yakuub mo dhali ku ma Yuusup̱ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

16 Ka ris yi’de/ p̱arki /e e mo tani ayy Arumgimis,

ka ris yi’de/ p̱arki /e e mo tani uni ḵo/kina ḵo/ is mo,

nye, uni gun ’kula’kul mo tani deekina is ki bir bir gom moŋḵo/ is mo.

17 Dhali araḵ kun ’kani mis wolki yi’de/ mo,

dhali momis si’da/ dhalki mondor ma sho’k me’d mo.

Dhali athop̱am pini a’di dhwa/a’dki’d ki dhwa/a’d dhwa/a’d mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo.

18 Dhali mom pini jin ’twaḵa mondor ma sho’k mo tani a’di diki’d e ’tham kun ’theḵkin mo.

Awara sho’k pini a’di kushki mony’cesh mo,

dhali mony’cesh deeki’d ki bir bir mo dhali yiḵin is mo.

19 Bway pini diki’d e bwam ḵumma/ yi’de/ mo

dhali bway tur pini diki’d eya dhan yi’de/ mo.

Dhala dum bwam sho’k pini jin yana /e mo tani mishuwa?

20 /E ki sus ’kwanim pini me’da ma’diny ḵa’bal mo,

ki me’d ma Musa mo dhala Haruun mo.

78

Gway jin yedhu sho’k goma Asap̱ mo.

1 Dhuyi ’ce, ayy ’kwanim pem, ki gwo jin ṯorka/ mo.

Ḵa’di bwany’cem bum mo ki gwo ki ’twam pem mo.

2 Haali/ aha/ mina ḵa’d ’twam pem ki gwom ’bi’th e mo.

Aha/ mina bah gwo mmo/o gwo kun mini ’koki ’ko eya tente/ ’peni gwon dhamo/ mo,

3 ’peni to gwansan kun ciḵkina ana gwo mo dhali mish mo,

uni gun ṯorkina ibabam bana ana mo.

4 Ki ana mina ’koki bag uni ’peni uc̱im buni mo,

hili a’di minu ṯor ka nyaḵum yil jin mini yayu/ i’ko’d mo

mii gi monyca gi Tap̱a mo dhali mo ma dem dem piti mo

dhali momer jin wagaskina a’di mo.

5 A’di ṯelki gwonyc̱i sho’k eya Yakuub mo,

dhali kar gwoŋḵan ’pen ka pije/ jin c̱inu eya Israyiil mo,

a’di jin ḵankina a’di ibabam bana mo

mmoṯor uc̱im buni gwo mo

6 ki uc̱i ma nyaḵum yil kun min ma p̱o/i ’ko isu/ ki uni mini mish uni mo

dhali uc̱i kun ’konuki dho’th naskina/ mo,

dhali cu mis mo dhali ṯor uc̱i kun ta uc̱im buni mo

7 wakan ki uni mini dhu mo ma ’teŋ kap̱em buni eya Arumgimis mo

dhali ’koki this mii ma Arumgimis e mo,

hili mmodhu gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo

8 dhali ki uni mini ’taki ’koki waki ibabam buni mo,

mmota ga du jin tana wa’ba/ mo dhali ta anyaḵum yil kun mini pish is ka le’d mo,

uni gun mini ta anyaḵum yil kun min ma du ṯel shoka ’cesh mo,

uni gun mini ta ga ḵashira/ kun mini ’koki ta ku isiŋ gana/ goma Arumgimis mo.

9 ’Kwani ma Ep̱rayim uni takin ka bwaa gi mo/as mo,

dhali uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo ka tee jin asuwa mee mo.

10 Uni ’koki dhu Gwo ma Arumgimis jin gamu me’d mo,

hili uni ushkin ki ’tash mo mmo/ii isi ki gwoŋḵan piti jin c̱inu mo.

11 Uni ŋaki mii kun miikina Tap̱a mo

dhali miimer jin ṯorkina a’di uni mo.

12 E jis/e gi ibabam buni mo tani a’di wagaski momer mo

dhali e Pam Masir mo dhali e bwam bunto ma Suu/an mo.

13 A’di ki ḵwa/ dhan ḵumma/ yi’de/ bwa mo dhali dhal uni bway mo mmo/ii icine/ mo

dhali a’di ki kar yi’de/ mmodosh me’da gap̱ mo.

14 Dhali montee mo tani a’di ki shu uni bway ka raḵ mo,

dhali mon’thiny isa yempa/ mo tani a’di ki shu uni bway ka dhan o’d jin kushi mo mo.

15 A’di ki tawan wosh e ki cwa e mombwaasho mo

dhali a’di ki c̱i uni yi’de/ jin kasha e ki kash mmop̱i mo me’d mo jin ’kula’kul mo.

16 A’di ki dhal yi’de/ bway mmo’thonthoru/ ’peni ’kuwosh mo,

dhali a’di ki raḵ yi’de/ mmogac̱u/ ka ’cesh me’d a’di jin guski’d e bwaagap̱ mo.

17 Naskina/ uni ’kon mmomii miinthus ap̱o/ a’di mo,

mmopish is ka le’d ap̱o/ a’di jin Caa e ki Ca mo e bwam ma si’b mo.

18 Uni ki pal Arumgimis ka dum buni mo

ki gwom buni jin ’theḵkina uni gom tonṯe/ mo ka dum buni kun purki uni mo.

19 Uni ki o gwo ap̱owa Arumgimis mo mmo/o gwo mo ki: A/Arumgimis mishi c̱i ana tonṯe/ mmoshwa e bwaashowa?

20 A’di ki mush wosh ki cwa mo, wakan yi’de/ kolki ’kus mo,

dhali yi’de/ ’thonthorki’d kagahara mo.

Gara/ mina a’di diki c̱i tonṯe/

walla dina a’di gara/ ki c̱i shum ki ’kwanim piti mo?

21 Wakan ki Tap̱a ciḵki gwo mo tani, a’di ’tu’dkunu ka nyor mo.

O’d a’di ’thakunu ap̱owa Yakuub mo,

anyor piti a’di caki’da p̱owa Israyiil mo

22 haali/ uni dar gi moŋgam gwo is eya Arumgimis mo

dhali ’koki gam gwo is gom mom’bi’th piti jin tana a’di ata is ki me’d mo.

23 Naskina/ a’di ki ḵan momis jin di’di mis mo,

dhali a’di ki ḵa’c acampur gi momis mo

24 dhali a’di ki hethu a’cesh ap̱o/ uni amanna mmoshwa mo,

dhali a’di ki c̱i uni pos ’peni momis mo.

25 ’Kwani shwaki tonṯe/ gi iman’doyu gwo mo.

A’di hashki uni tonṯe/ ka enthus mo.

26 A’di ki raḵ ’tham gi mom’pesho’k mmoposhu e momis mo,

dhali ki mom’bi’th piti mo tani a’di ki shu ’tham ma biny cam bway mo.

27 A’di ki he’th shum ap̱o/ uni me’d bu’da ’cesh mo,

dhali ’dii kun ’kan ma bi me’d emena si’b kun ’kon e bwaman ma gap̱ mo.

28 A’di ki dhal uni bway mo mmoṯa’k e bwaman gu’b c̱iŋŋam buni mo,

mmo’kama ris mom buni kun ’kona uni is mo.

29 Dhali uni ’kaki uni mo ntagi uni kap̱kin ki kap̱ gana/ mo,

haali/ a’di c̱iki uni to jin ’thona bwa uni ki gor gor mo.

30 Hili nṯwa/a/ ki uni dhu to kun gora bwa uni mo tani,

ki tonṯe/ di’d e ’twam buni mo tani,

31 anyor ma Arumgimis cuki mis ap̱o/ uni mo

dhali a’di ki ’kosh uni gun ’bitha’bi’th ’peni bwam uni mo

dhali a’di ki ’thi uni gwahan a’cesh uni gun dhunu ’pen ka pije/ gom mom’bor buni ’peni ’Kwani ma Israyiil mo.

32 Bahili ap̱owa ris to gwansan kun miinu mo tani uni ’kon naskina/ mmomii miinthus mo.

Dhali bahili ki a’di mii momer piti mo tani uni ’koki gam a’di gwo is mo.

33 Wakan a’di dhalki’da teem buni mmop̱uu mo me’da wulp̱e/ mo

dhali yil buni ta’da pure/ ka pure/ mo.

34 Ki a’di ’koshki uni mo tani uni ŋap̱ki a’di mo.

Uni ri’ckina du is mo dhali ŋap̱a Arumgimis ka duŋ gana/ mo.

35 Uni kaki gwo e ka Arumgimis a’di ta wosh buni mo,

a’di jin ta’da Arumgimis buni jin Caa e ki Ca jin wanki’da wan ’ba/ mo.

36 Hili uni ṯorkina ṯor ki a’di ki ’twany jarom buni ka maḵ mo.

Uni takina ṯor ka ṯor gom a’di ka le’d buni mo.

37 Adum buni yisa ṯelu shoka ’kup̱ ki a’di mo.

Uni ’koki ha me’d gom gwoŋ ganam piti jin gamu me’d mo.

38 Hili a’di di’d naskina/ mmohila hil ki e ma ’thime/ ki mo/en mo,

dhali gwam uni ’peni tonthus buni kun miikina uni mo,

dhali diki ’ce’d uni sho’k mo.

A’di ’tumki’da nyor piti is ka nyaŋ’ko’d me’d ka ris mo,

dhali a’di diki mura nyor piti ’baar mo mmoshwa a’cesh ki sho’k mo.

39 A’di kaki gwo e mo ki uni ta jasi shuman is gi buŋgwar is mo,

me’d ’tham yin jin poshki’d mo dhali diki wuṯulu/ ka nyaŋ’ko’d mo.

40 Me’d wana risa kun pisha uni is ka le’da p̱o/ a’di e mombwaasho mo

dhali jwakaṯ a’di adum piti e bwam ma si’b mo.

41 Uni palki a’di doḵ/e dhali doḵ/e mo

dhali rukuny A’din ’De/ jin Ḵogu jin ta jima Israyiil mo.

42 Dhali uni yisa dhu mom’bi’th piti eya dum buni yisa,

walla atee yin si’da/ me’d jin wankina a’di uni ’ba/ ’peni ’kup̱ buni mo,

43 me’d jin wagaskina a’di jamas miim piti e Pam Masir mo,

dhali miimer piti e bunto ma Suu/an mo.

44 A’di ki ṯu’k yi’dem buni mmota abas mo,

wakan ki uni mini ’koki p̱i yi’dem buni kun sokin mo.

45 A’di ki hash dhana buhanya ḵanthi/ e bwaman uni mo a’di jin loski uni mo,

dhali adhana buhanya ’dwa/ jin ’ce’dki uni sho’k mo.

46 A’di ki c̱i tonṯem buni kun sina uni ka jirsaŋ mmoshwa mo,

dhali maman buni jin miina uniya ṯu’c mo tani shwan ma kuyu/ mo.

47 Dhali a’di ki ’ce’d cwalman tom buni sho’k ka wasa/ mo

dhali cwamp̱u/ buni ki jap̱e/ jin wuna uni me’d manyandhe/ mo.

48 Dhali a’di ki c̱i bip̱ buni cwa ki me’d ka wasa/ mo,

dhali ma’diny ḵa’bal buni uni dorkunu ki dhan o’d jin dhwa/a’dki’d mo ’pena wara sho’k mo.

49 A’di ki ’cuḵa nyor piti jin c̱a’bki wur wur ap̱o/ uni mo,

anyor jin ta’da nyor piti jin deḵ a’di mo dhali mo ma c̱is mo,

uni gun ’doyina iman’doyu gwo kun ’ce’dkina ’ce’d sho’k mo.

50 A’di ki kar bway tur goma nyor piti mo.

A’di ’tash uni ’twa/ ’peni mowuwa?

Hili a’di ki kar ’kup̱ki ṯa’kki moŋ’koki/em buni ki mom’ba’th jin wo’cki uni is she/ mo.

51 A’di ki musha risa bwanyara/ gi ’Kwani gi Pam Masir ki cwa mo,

mom’bi’th jin ta jim buni jin gac̱ki’d e gu’ba’ku/ ma Haam mo.

52 Dhali yan’ko’d a’di ki shu ’kwanim piti bway ka pije/ me’d ḵa’bal mo,

dhali a’di ki shu uni bway e mombwaasho me’da ma’diny ḵa’bal mo.

53 A’di ki sus uni ki ’dantar mo, wakan uni ’koki ḵo/ is mo.

Hili dhan ḵumma/ yi’de/ a’di ’ce’dki ’kup̱ buni sho’k mo.

54 Dhali a’di ki sus uni ka pije/ e mony’cesh piti jin ḵogu mo,

dhali e ’kuwosha turga/ jin ta’da bim poros piti mo jin gamkina a’di adu is mo.

55 A’di ki ura ris kal gi ’kwani ka pije/ ibwambori uni mo.

A’di ki dhu mo ki she/ gom uni jin mina uni mii bu’th mo,

dhali thoson mo kun minu ’ko goma waḵ ma Israyiil e gu’ba’kum buni mo.

56 Naskina/ uni ’kon mmopal a’di mo dhali pish is ka le’da p̱o/ a’di jin Caa e ki Ca jin ta’da Arumgimis mo,

dhali ’koki dhu gwonyc̱im piti mo,

57 hili uni ṯu’kkin mo dhali ’dap̱ e ki miiny dac̱ara/ mo me’d ibabam buni mo.

Uni ṯoshkin me’da bwaa jin he’kki’da he’k e mo.

58 Haali/ uni rukunyki a’di mo mmomii anyor mo ki mom buni kun eḵa/ eḵ mo.

Uni ki raḵ a’di joc̱u/ ki mo jin ’thoṯẖu/ bwa ki miin dhap̱an mo gom tomp̱inycon buni kun uḵa uni mmoluŋ mo.

59 Ka Arumgimis ciḵki gwo mo tani a’di ’tu’du ka nyor mo,

dhali a’di ki waḵa Israyiil ka bor ’deŋ gana/ mo.

60 A’di ki dhal mom piti ’pen jin c̱a’bkina a’di jin ta Pan Shilu mo,

e gu’ba’ku/ jin c̱a’bkina a’di e bwaŋ ’kwani mo,

61 dhali a’di ki ’cuḵ mom’bi’th piti ap̱o/ uni gun bu’thkunu mo mmota c̱iŋkina/ mo,

dhali monyca gi me’d piti ap̱o/ ’kwani kun ta ’kup̱ mo.

62 A’di ki c̱i ’kwanim piti e me’d gi uni kun ḵal gandal mo,

dhali kuma nyor piti mo ap̱o/ uni kun ta mal piti mo.

63 O’d shwaki ’kwani kun ta dhuru’c buni mo,

dhali nyaram buni uni dar gi gway gi momash mo.

64 Igasiis buni ṯa’kkina ’cesh gom shemen gandal mo,

dhali up̱a dhalla/ gi igasiis mo, moŋkamu/ gwona uniya?

65 Dhali yan’ko’d Tap̱a merki e mo ’peni mo jin wana e ki mo jin ishkina a’di e mo,

me’d wathi/ jin ’bitha’bi’th jin ’therki cuuwa/ gom yimana mura’th jin p̱ina a’di jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo.

66 Dhali a’di ki dhu ’kup̱ piti mmoḵwa/ bwa mo.

A’di ki dhu uni e mo ma ’the is ki sule/ sule/ mo.

67 A’di ki waḵ gu’ba’ku/ ma Yuusup̱ mo,

dhali a’di diki kwanya waḵ ma Ep̱rayim mo.

68 Hili a’di ki kwany awaḵ ma Yahuuda/ mo,

a’di jin ta ’Kuwosha Sihyuun, a’di jin ena a’di mo.

69 A’di ki nyaŋ mom piti jin ḵogu mo me’d mo jin eḵa/ eḵ e momis mo,

dhali me’d mony’cesh jin ṯelkina a’di sho’k ki sule/ sule/ mo.

70 Dhali a’di ki kwanya Dawuu’d jin ta c̱iŋkinam piti mo,

dhali sus a’di mo ’peni mo jin hila a’di ḵa’bal mo,

71 ’peni mo jin hila a’di ushi nas ḵa’bal kun bwan mo tani

a’di ki sus a’di mo mmota amanhil ḵa’bal gom ’Kwani ma Yakuub mo,

a’di jin ta’da Israyiil jin ta mal piti mo.

72 Ka du jin ta a’di pa ki pa mo tani a’di ki hil uni mo,

dhali a’di ki shu uni bway ki me’d piti jin ta gwocon mo.

79

Gway ma Asap̱.

1 Ayy Arumgimis, ’kwani kun ’kon ki ’kus ’peni ji gi luŋu mo tani uni p̱u’dkun e mo gi mal pini mo.

Uni ki shi/ gu’b gi mondheleladhelel pini mo.

Uni ki shi/ Pa Urushaliim mo mmokup̱ a’di mo.

2 Uni ki c̱i buŋgwar is gi c̱iŋkinam pini ki ’dii kun p̱en e momis mmota tonṯe/ gom uni ki ’ka mo,

buŋgwar is gi unim pini kun dhunu mo ki she/ ki dhelel dhelel mo tani ’kakina toŋgwap̱i/ gi mony’cesh mo.

3 Uni wolkina bas buni me’d yi’de/ mo

mmo’kam Pa Urushaliim is mo

dhali jaŋkamu/ di’d jin kan uniya?

4 Ana warkina ki uni gun c̱inu gura/ ki imannyaḵ ’kom bana mo,

dhali miikunu ka maḵ mo dhali p̱e’th ki p̱etha sor ki uni gwansan kun ’kamki ana is mo.

5 Ayy Tap̱a, kakasja imina /e di mo mmomiiya nyor mo?

Min ma nyor pini ’peni bwan ṯa’c pini diki pur me’d o’da?

6 Woli /e anyor pini ap̱o/ kal gi ’kwaniny’cesh mo

uni kun ’koki mish /e mo,

dhali eya dhan bampa/ mo

uni kun ’koki yuḵ gway pini mo.

7 Haali/ uni loskina Yakuub mo,

dhali shi/ mom piti is mo.

8 Dhalku/ ki doḵ/e ka gwo e ap̱o/ am gom miinthus kun miikina ibabam bam kadhamo/ mo.

Dhalki mo ma ’thimem pini jin hilu ki mo/en p̱u’du’d ki jahanne/ gam am ’kup̱ mo,

haali/ aman dhukunu e mo jin ’the am is ki ’the ka luŋgu’b mo.

9 Woṯẖi/ aman mo, ayy Arumgimis, jin ta bway mowoṯẖ bam mo,

ki gway gi monycam pini mo.

’Cuḵi aman mo dhali gwami aman ’peni miinthus bam mo,

gom gway gi gway pini mo.

10 Ki to jin ta’da ta imina kal gi ’kwaniny’cesh i/o gwo mo ki:

Mane Arumgimis buni mane?

Dhalki mori’c pini goma bas gi c̱iŋkinam pini jin gac̱kunuwa ’cesh mo,

dhalki a’di mishu mo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh e bwambori jis/em bam mo.

11 Dhalki mo/ohon gi uni gun dhunuwa sijin p̱u’dkini bwambori /e mo,

ki isi ki dhan mom’bi’th pini mo ki /e mini ’tash uni ’twa/ mo uni gwansan kun ’disha ’twa/ mmowu mo.

12 ’Tu’dki uni to me’di pesu/ ibwambor mo uni gwahan kun ta imannyaḵ ’kom bam mo,

gom gura/ jin c̱ikina uni /e mo, ayy Tap̱a.

13 Dhali yan’ko’d aman kun tana ’kwanim pini mo, uni gun tana ma’diny ḵa’bal pini goma shon dhii/i’d pini mo

aman mina c̱i /e mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki sule/ sule/ mo,

’pena nyaḵum yil jin tanu mo ntaga nyaḵum yil jiŋ ’ko’d mo, aman mina p̱e’d momaŋ pini mo be.

80

Eya manyuḵ gway, isi ki gwo gom jandin to mo. Gom gwo jin c̱inu goma Asap̱ mo. A’di jin ta gway mo.

1 C̱iyi ’ce mo ma, ayy Amanhil Ḵa’bal ma Israyiil mo, /e jin shukina Yuusup̱ bway ka pije/ me’da ma’diny ḵa’bal mo.

/E jin karkunu mo mmoc̱a’ba p̱o/ ḵursi ma maliḵ mo ap̱owa c̱arabiim kun ’thup̱a ḵursi is ka bim buni mo tani, kushi mo mo

2 ibwambor ma Ep̱rayim mo dhali bwambor ma Benyamiin mo dhala Manassa mo.

Piri mo ma dem dem pini is mo

dhali yayu/ mo mmota am is ki me’d mo.

3 Waru/ am is mo, ayy Arumgimis.

Dhalki bwam/em pini kushu mo mo, ki am minu ta is ki me’d mo.

4 Ayy Tap̱a Arumgimis gi momis mo,

anyor pini midi di p̱u’d kakasja gom mon’tho gi ’kwanim pini mo?

5 /E ki c̱i uni tonṯe/ jin shwana uni jin ta jabu’th mo,

dhali /e ki c̱i uni jabu’th mmop̱i mo ki sheŋ kwa jin ’tu’du’d mo.

6 /E ki dhu am ki imannyaḵ ’kom bam mmoc̱i am gura/ mo,

dhali uni gun ta ’kup̱ ki am mmop̱e’th e bwaman is buni mo.

7 Waru/ am is mo, ayy Arumgimis gi momis mo.

Dhalki bwam/em pini kushu mo mo, ki am minu ta is ki me’d mo.

8 /E ki ḵal cwalman ka pije/ ’peni Pam Masir mo,

dhali /e ki ura ris kal gi ’kwaniny’cesh ka pije/ mo dhali c̱u’th a’di mo.

9 /E ki kara ’cesh eya tente/ gom a’di mo.

A’di ki guwa birman piti ka luŋgu’b e mo jin ’kula’kul mo dhali a’di ki ’tu’d mony’cesh mo.

10 Dhali ’kuwosha turga/ uni ’tu’dkunu mo ka lam piti mo,

cwa kun wana e ka bwanyayiis kun c̱a’bki dem dem nyaḵka bim piti mo.

11 A’di ki hash ka bim piti ntagi ḵumma/ yi’de/ mo

dhala birman piti mmoya gam yi’de/ a’cesh mo.

12 Goma tinta sa/ i’ce’dkina /e agaŋgaram piti ka ’cesh mo

wakan ka ris uni gun iikin ki iimpe e bway piti mo tani hoki maman piti mo?

13 Abogo’b gi bwaasho a’di ha’thki a’di ki ’twa/ mo,

dhali aris to gwansan kun ’kon mmoḵal ya e bwam bunto mo tani shwaki a’di mo.

14 Ṯuku mo doḵ/e, ayy Arumgimis gi momis mo.

Hili mo ka luŋgu’b ’peni momis mo dhali p̱ar mo e mo.

Hili cwalman ma mura’th yan mo ma,

15 a’di jin koṯẖki’d jin sikina /e ka bim poros pini mo.

16 Uni c̱i’thki a’di ki o’d mo dhali uni ki jep̱ uni ka ’cesh mo.

Dhalki uni ’ce’d sho’k mo e mo jin ḵucura ḵucur mo jin ta jis/em pini mo.

17 Hili dhalki me’d pini a’di di’da p̱o/ wathi/ jin ta me’da bim poros pini mo,

a’di jin ta ya/ gi wathi/ jin karkina /e mmo’bitha’bi’th gom is pini mo.

18 Dhali yan’ko’d am mina mol doḵ ka nyaŋ’ko’d ’peni /e ki sule/ mo.

C̱i am moŋ’koki/e mo dhali am mina yer gway pini mo.

19 Waru/ am is mo, ayy Tap̱a Arumgimis gi momis mo.

Dhalki bwam/em pini kushu mo mo, ki am minu ta is ki me’d mo.

81

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo ma dheŋdhenye/ gi ’Kwani gi Pany Jatt mo. Gway ma Asap̱.

1 Yuḵi um gway ki ’kal ’kal eya Arumgimis jin ta mom’bi’th bana mo.

Ḵumi cuuwa/ mo gom bwaŋ ’kunyka/ eya Arumgimis ma Yakuub mo.

2 ’Deki gway abor ki mis mo ki ko ma dheŋdhenye/ jin p̱inu ki me’d mo,

adheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo jin ’kunya’kuny mo dhali adheŋdhenye/ mo.

3 P̱iyi apoome/ ka ppen this mo,

dhali ka ppe jin ta’da kunn is mo, ka cim jin yuḵuwa yuḵ ka tul ’kup̱ bana mo.

4 Haali/ a’di ta gwoŋḵan jin bahu gom ’Kwani ma Israyiil mo,

dhali gwoŋḵan ma Arumgimis jin onu ki ’twa/ goma Yakuub mo.

5 A’di ki kar gwoŋḵan goma Yuusup̱ mo,

me’d jin yakina a’di ka pije/ e Pam Masir mo.

Aha/ ciḵkina ’twa/ mo a’di jin molkika/ mo.

6 Aha/ soroṯẖkina /e ’kup̱a bim pini ’peni ton diṯi’d mo.

Me’d pini karu ki ’kus ’pena nura/ mo.

7 E mo ma c̱is pini mo tani /e yuḵkina yuḵ mo dhali aha/ ’cuḵkina /e mo.

Aha/ thoḵkina /e ’twa/ ka ḵwal is e mo jin dor ma shoka dor mo.

Aha/ palkina /e mo e yi’de/ ma Mariiba mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 Ciḵi gwo mo ma, ayy ’kwanim pem, dhali aha/ mina ḵucur um mo ki ḵucur pa mo.

Ayy Israyiil, waḵki/ /e mina bwa ’taki oyi, hili dhali ciḵ aha/ gwo mo.

9 Wakan ka rum p̱inycon kun luŋa ’kwanin tiya midi diki di e bwam um mo.

Wakan ki um mini ’koki luŋ ka jiŋ ’kup̱a’dup̱un gom tomp̱inycon jin luŋa ’kwanin tiya mo.

10 Aha/ tana Tap̱a Arumgimis bum mo,

a’di jin suski um ka pije/ ’peni Pam Masir mo.

Ḵa’di ’twam bum ki waŋgal mo dhali aha/ mina ’tu’d a’di ki piny piny mo.

11 Hili ’kwanim pem ’koki ciḵ ’twam pem mo,

Israyiil midi ’taki ta gi jim pema kamuwa?

12 Wakan aha/ c̱ikina uni bway mo eya dum buni kun miin ki wa’th wa’th mo,

mmobaṯẖ gwom buni kun logoma bwam buniŋ gana/ uni mo.

13 Ayy, ki ’kwanim pem mini ’taki ’koki ciḵ aha/ gwo mo sa/?

Ka Israyiil midi ’taki ya e bway pem moyi.

14 Aha/ ’disha ’twa/ ba/ mmo’ce’d ’kup̱ buni sho’k mo,

dhali ṯu’k me’d pem ap̱o/ uni gun ta ’kup̱ ki uni mo.

15 Uni gwansan kun shi/ki Tap̱a i e mo tani uni mini ’taki koc̱ki ṯil ṯil ’kup̱ ki a’di mo,

dhali tom buni jin ’baki uni e mo tani midi diyi bwambori uni ki sule/ sule/ mo.

16 Aha/ mina ’taki thip̱ um ki pos bunyan gana/ mo

dhali ka dham ’peni wosh jin midi ’taki kap̱ um moyi.

82

Gway ma Asap̱.

1 Arumgimis bu’thki mom piti e mo ma tul ’kup̱ jin ta jim piti mo,

eya ris bwaman gi ’kwani ma hakuumam piti a’di ki kar mo jin dwallu gwo jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo.

2 /E mini daḵ gwo dwall ki shi/ shi/ kakasja mo

dhali ṯor mo ma gwar ’de/ gom uni gun ta thus ki thus mo?

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

3 C̱iyi mii ma ḵar/e ki uni gun ’ka’da is mo dhali uni gun daran gi icom mo.

Hali mo ma ḵar/e gom uni gun dorkunuwa du mo dhali gom uni kun mini mii ta gi to mo.

4 ’Cwamu/ uni gun ’ka’da is mo dhali uni kun mini mii ta gi to mo.

’Cuḵi uni mo ’peni me’d gi uni gun ta thus ki thus mo.

5 Uni mish toŋ kamu/ nyiṯẖ yisa walla gwoŋ kamu/ misha uni ’bana?

Uni iikin e mondhurumi’d mo.

Aris mo gun ḵa’bu mony’cesh mo tani uni yiḵinki is mo.

6 Aha/ ona gwo mo ki: Um a’di itana hakuuma mo,

dhali um ta iya/ gi a’di jin Caa e ki Ca mo, aris umi ’baar mo.

7 Bahili um ’baar mo mini wu mo me’d ’kwani mo

dhali ṯa’k ’ko’da ’cesh me’d iya/ ma maliḵ mo.

8 Cuyi mis mo, ayy Arumgimis, dhali dwalli mony’cesh gwo mo

haala ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo tani ta kum pini mo be.

83

Gway jin yuḵu mo. A’di jin ta gway ma Asap̱.

1 Ayy Arumgimis, dhalku/ ki c̱a’b ki shwamm mo.

Dhalku/ ki c̱a’bi bu’th moŋḵu’th is pini mo walla di ki shwamm mo, ayy Arumgimis.

2 Haali/ hili mo mo ma, ’kwaniŋ ’kup̱ pini uni miikina dulaṯṯ mo.

Uni gwansan kun shi/ki /e i e mo tani uni ’deki ’kup̱ buni ki mis mo.

3 Uni ’thiki gwonthus ’cesh ap̱o/ ’kwanim pini mmocesh uni mo.

Uni ṯorkina ṯor mmonṯal ’de/ ap̱o/ unim pini gun ceshkina /e ka p̱o/ mo.

4 Uni o gwo mo ki: Iiyu/ mo, dhalki ana dhidha uni sho’k ka pupush ’peni kal jin tana uni mo.

Dhalku/ ki dhal gway ma Israyiil ki a’di minu ka e doḵ/e mo.

5 Nye, uni ’dap̱an ki me’d ki gwom buni ka rem ’kup̱ mo.

Ap̱o/ /e mo tani uni ki gam gwo me’d mo.

6 Gu’ba’ku/ gi ’Kwani Pa Aduum dhali ’Kwani ma Isma/iil

dhali ’Kwani gi Pa Muwab dhali ’Kwani gi Pa Haajar mo,

7 dhali ’Kwani gi Pany Jibaal dhali ’Kwani gi Pa Ammuun dhali ’Kwani gi Pa Amalik,

dhali ’Kwani gi Pam P̱alasthiin nyaḵka ris ’Kwani gi Pan Sur mo.

8 Dhali ’Kwani gi Pan Ashshuur si’da/ uni gamki gwo me’d ki uni mo.

Uni ta ’kwani kun ’bi’th ma bi ki ’bi’th kun ta uc̱i ma Luuth mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 Wakan /e mini mii miim pini ap̱o/ uni me’d jin miikina /e ap̱oŋ ’Kwani gi Pam Midyaan mo,

dhali me’da Sisara dhala Yabin mo e Yi’de/ ma Kishun mo,

10 uni gun ’ce’dkunu sho’k mo e Pan Endor mo,

uni gun warkin ki gure/ gom mony’cesh mo.

11 Dhuyi mom buni kun tana uni ’penkap̱an mmowa e ka Guraab dhala Diib mo

dhali aris iya/ ma maliḵ buni mo me’da Sabah dhala Salmunnaa/ mo.

12 Uni gun o gwo mo ki: Dhalki ana budha to gom is bana mo

’pena shon dhii/i’d ma Arumgimis mo.

13 Ayy Arumgimis pem, dhuyi uni mmowa e ki ’tham jin ’theḵi bu’da’cesh ki ji wuṯul mo,

me’da ’pi’b jin ’dashu ibwambori ’tham mo.

14 Me’d o’d jin shwaki bwanycwa mo,

dhali me’da le’dan o’d jin shwaki’d ka le’d eya ris ’kuwosha turga/ mo tani

15 wakan /e mini ŋal uni ka c̱unthar pini mo,

dhali p̱or uni bwa ka p̱unthar pini mo.

16 ’Tu’dki uni bwam/em buni ki mo ma ’the is mo,

ki uni mini ’taki ŋap̱ gway pini mo, ayy Tap̱a.

17 Dhalki uni dhunu ki mo ma ’the is mo dhali ’koku ki ’ko ma c̱is ki sule/ sule/ mo.

Dhalki uni ’ce’dki sho’k mo ki mii jin thiskunu mii ’ko’d e ki dar ka ’the mo.

18 Dhalki uni mish gwo ’ban mo ki /e a’di iṯal ’de/ mo jin tana gway pini Tap̱a mo,

/e jin Caa e ki Ca ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo.

84

Eya manyuḵ gway mo, isi ki gwo ma dheŋdhenye/ gi ’Kwani gi Pany Jatt mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo.

1 Mom pini jin c̱a’ba /e mo tani wanu ena,

ayy Tap̱a gi momis mo.

2 Aḵashiram pem c̱orki’da c̱or mo, nye a’di ’thikina buye/ mo

gom mo ki monyc̱a’b gi Tap̱a mo.

Adum pem dhali buŋgwar is pem yuḵi gway ki bwaŋ ’kunyga/

goma Arumgimis jin di ki e mo.

3 Isi kan si’da/ ara ganya/ a’di gamki gu’b mo

dhala gwajayilil taki’d gi gu’b gom is piti mo,

e mo jin mina a’di dho’th ushan piti mo,

e mo ma gwaṯam pini jin miinu to mo, ayy Tap̱a gi momis mo,

/e jin tana Maliḵ pem mo dhali Arumgimis pem mo.

4 Mom’bor mii gom uni gwansan kun ’kokin e gu’b pini mo,

uni gun yuḵki gway mmomaŋ /e ki sule/ sule/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Mom’bor mii gom ’kwani gwahan kun ’kona mom’bi’th is e /e mo,

dhali uni gun ḵwasharr ma du ki ḵwasharr e bway ma Sihyuun mo.

6 Me’d jin iikina uni ka luŋgu’b e embul wosh ma Buka mo tani

uni ki war a’di mmota mo jin kasha yi’de/ e ki kash mo,

dhala shoka ’ce’dc̱ipiny tashki a’di ’kup̱ ki usha al piti mo.

7 Uni iikin ki mo jin ’bithu is mo itagi mo jin ’bithu is mo.

Arumgimis jin bol tiya e ki ’bor mo tani a’di iminu mish mo eya Sihyuun mo.

8 Ayy Tap̱a Arumgimis gi momis mo, ciḵi mon’thom pem mo ma.

Dhali c̱iyi /e ’ce mo, ayy Arumgimis ma Yakuub mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 Hila goŋgoro/ me’d bam mo ma, ayy Arumgimis.

Hili ’kup̱ ki jis/e gi a’dim pini jin ’koshu ki monyca mo.

10 Haali/ atee gi mo ki monyc̱a’b pini mo tani a’di ’boro’d mo,

mmobola alip̱ gi mo gunn e mo.

Aha/ mina ’taki dhal mii gunn e i is ’te/ sayi mmota manhil ’twaŋkal gu’b ma Arumgimis pem mo

mmobol mo jin ’konu e gu’ba’ku/ gi ’kwani kun ta thus ki thus e mo.

11 Haali/ Tap̱a Arumgimis a’di ta’da tente/ dhali agoŋgoro/ mo.

A’di c̱iki mo ma ’the dhali montaḵ mo.

Tom ’boro’da kamu/ mina Tap̱a non yisa

’peni uni gwansan kun iikin ki iiŋ gana/ mo.

12 Ayy Tap̱a gi momis mo,

mom’bor mii gom wathi/ jin gamki gwo is e /e mo.

85

Eya manyuḵ gway mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo.

1 Tap̱a, /e miiki isi mii gi bwa goma ’cesh pini mo.

/E ki waru/ shamaneṯṯan ma Yakuub is mo.

2 /E ki gwamki miinthus gi ’kwanim pini mo.

/E ki dhal ka ris miinthus buni ’pen mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

3 /E doḵkina nyor pini bway bwa ’baar mo.

/E ṯu’kkin mo ’pena nyor pini jin ’batha’ba’th mo.

4 Waru/ aman is ka nyaŋ’ko’d mo doḵ/e ayy Arumgimis jin ta bway mowoṯẖ bam mo

dhali dhu ka nyor pini gunn ’pen ka pije/ kun deḵkina /e ap̱o/ aman mo.

5 A/e mini miiya nyor ap̱o/ aman ki sule/ sule/ kan mo?

A/e mini dhala nyor pini mmoya ki tur ap̱o/ ma risa nyaḵum yil gi ’kwani kana?

6 Mina /e bunya/ diki tash am e mo doḵ/e?

ki ’kwanim pini mina bwa ’kuny mo e /e?

7 Ṯori aman mo/en pini jin ṯelu sho’k mo ma, ayy Tap̱a,

dhali dhalki aman bway gi mowoṯẖ pini me’d mo.

8 Dhalki aha/ ciḵa gwo mo ma, gwo jin min ma Arumgimis jin ta Tap̱a o mo,

haali/ a’di midi o gwo gom moŋḵu’th is ki ’kwanim piti mo,

dhali unim piti gwansan kun dhunu mo ki she/ ki dhelel dhelel mo, dhali uni gwansan kun ṯu’kkun e a’di mo eya dum buni mo.

9 Ka jiŋ gana/ bway mowoṯẖ piti a’di diki’d e me’d mo gom uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo

ki monyca midi di e bampam bana mo.

10 Mo/en jin ṯelu sho’k mo dhali mii jin ta ji ma isiŋ gana/ mo tani uni mini sho ki me’d mo.

Mii ma ḵar/e dhali moŋḵu’th is uni mini p̱i ’twa/ ka rem ’kup̱ mo.

11 Mo ma isiŋ gana/ midi kash e me’d yi’de/ ’peni mony’cesh mo,

dhali mii ma ḵar/e midi hil ka luŋgu’b ’peni momis mo.

12 Nye, Tap̱a a’di midi c̱i a’di jin ’boro’d mo,

dhali bampam bana a’di midi gwono’d a’di jin midi mara mar is mo.

13 Mii ma ḵar/e midi ya ibwambori a’di mo

dhali kar ŋaṯgin piti mmota bway mo be.

86

Mon’tho ma Dawuu’d.

1 Ḵa’di ’cem pini mo, ayy Tap̱a, dhali ciḵ aha/ gwo mo,

haali/ aha/ hatha’ko’d mo dhali mina mii ta gi to mo.

2 ’Tashi mondiki/em pem ’twa/ mo, haali/ aha/ tana wathiŋ gayiin mo.

Tayi c̱iŋkinam pini is ki me’d mo, a’di jin gami gwo is e /e mo.

3 /E tana Arumgimis pem mo.

Miiyi mii ka ’the gom aha/ mo, ayy Tap̱a,

haali/ e /e mo tani aha/ gwokina ’twa/ i /e iyula tente/ mo.

4 ’Kunyi aḵashira/ gi c̱iŋkinam pini mo,

haali/ e /e, ayy Tap̱a, aḵashiram pem ’de’kka/ ’kup̱ ’kup̱ ki mis mo.

5 Haali/ /e, ayy Tap̱a, ta a’di jin ’boro’d mo dhali jin gwamki’da gwam mo,

ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo jin ishki’d ka enthus mo gom uni ’baar mo kun mini yuḵ /e mo be.

6 C̱iyi ’cem pini, ayy Tap̱a, ka ’thom pem mo.

Ciḵi gwo gom ko jin gwoka/ ka di’b me’di is mo.

7 Ka tee jin ṯocu aha/ bwa mo tani aha/ yuḵkina /e mo,

haali/ /e thoḵki aha/ ’twa/ mo.

8 Jaŋkamu/ yisa di’da e bwam ma rum thus gwahan jin waki /e, ayy Tap̱a,

walla jaŋ kamu/ yisa di’da jin mii to me’d /e mo.

9 Aris kal ma ris ’kwaniny’ceshi ’baar mo kun uḵa /e mo tani mini p̱u’du/ mo

dhali luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori /e mo, ayy Tap̱a,

dhali kar gway pini ki ca mo.

10 Haali/ /e caaca mo dhali miina dhan to gi momer mo,

dhali /e ’de/ itana Arumgimis mo.

11 Ṯori aha/ gwo gom bway pini mo, ayy Tap̱a,

ki aha/ mina ya e bway ganam pini mo.

Kara dum pem mmoṯal ’de/ mo ki aha/ mina ḵo/ gway pini mo.

12 Aha/ c̱ina mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki /e mo, ayy Tap̱a Arumgimis pem mo, ka dum pemi ’baar mo,

dhali aha/ mina kar gway pini ki ca ki sule/ sule/ mo.

13 Haali/ mo/en jin ṯelu sho’k mo tani a’di caaca ’kup̱ ki aha/ mo.

/E ’cuḵkina ḵashiram pem ’peni moŋ’kulga/ ma Haawiya mo.

14 Ayy Arumgimis, ’kwani kun ushi ’kwani ga/ uni cukin ap̱o/ aha/ mo,

dhana tul ’kup̱ ’kwani kun maṯẖamaṯẖ mo tani simmki mondiki/em pem e mo,

dhali uni ’koki kar /e ibwambori jis/em buni mo.

15 Hili /e, ayy Tap̱a, /e tana Arumgimis jin miimii mo dhali mii mii ka ’the mo,

/e maŋgala she/ ki maŋgal goma nyor mo, dhali mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani ishki’d mo dhali mii ma isiŋ gana/ si’da/ mo.

16 Ṯuku/ mo e aha/ mo dhali bu’th mo jin hiluwa hil ka ’thime/ ki mo/en ap̱o/ aha/ mo.

C̱iyu/ mo jin ’bidhu/ e is pini ki c̱iŋkinam pini mo,

dhali tayi ya/ gi nyaranyc̱iŋkinam pini is ki me’d mo.

17 Ṯori aha/ jamas mii ma ’them pini mo,

ki uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo mini p̱ar mii e mo tani dhali minu dhu ki mo ma ’the is mo

haali/ /e, Tap̱a, woṯẖki aha/ mo dhali malas aha/ mo be.

87

Gway gi iya/ ma Guurah. A’di ta gway jin yuḵu mo.

1 E ’kuwosha turga/ jin ḵogu mo jin doshki’d mo jin ta ’peŋkuman bampam piti jin ḵa’bki’d mo.

2 Tap̱a a’di enki ’twaŋkala goŋ ma Sihyuun mo,

mmobola ris mo jin ’konu e pa ma Yakuub e mo.

3 To gi monyca a’di ṯorkunuwa ṯor gom /e mo,

ayy ’peŋkuman bampa/ ma Arumgimis mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 E bwaman uni gwansan kun mishki aha/ mo tani aha/ ṯorkina aRahab eya tente/ mo dhali Pam Baabil mo.

Hili mo mo ma, ’Kwani gi Pam P̱alasthiin dhali ’Kwani gi Pan Sur nyaḵki ’Kwani gi Paŋ Gale/ mo.

Uni o gwo mo ki: Jan ’de/ yan dho’thkunu e mun mo.

5 Dhali goma Sihyuun mo tani a’di minu o gwo ciki:

Jan ’de/ yan dhali jan ’de/ c̱aan dho’thkunu eya yim mo.

Haali/ a’di jin Caa e ki Ca ki is piti midi ṯela yim sho’k mo.

6 Tap̱a midi deŋa deŋ e mo me’d jin ’kwarkina a’di gway gi ’kwani mo ki:

A’di ’de/ yan dho’thkunu imun mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

7 Imanyuḵ gway dhali imansa gara/ o gwo mo ki:

Aris mo jin kasha yi’dem pem e mo tani uni ’kon e /e mo.

88

Gway jin yuḵu mo. Gway gom iya/ ma Guurah mo. Eya manyuḵ gway mo, isi ki gway jin gwonu gom bwan diṯi’d mo. A’di ta gway mmoyetha Hemaan jin ta Wathi/ ma Asraah sho’k mo.

1 Ayy Tap̱a, Arumgimis pem, aha/ yuḵkina /e mmowoṯẖ aha/ montee mo.

Aha/ gwokina mon’thiny ibwambori /e mo.

2 Dhalki mon’thom pem p̱u’dki’d ibwambori /e mo,

ḵa’di ’cem pini mmociḵ kom pem mo.

3 Haali/ aḵashiram pem a’di ’tu’du/ mo ki monṯo’c bwa mo,

dhali mondiki/em pem a’di ḵalkina mo mo mmo’disha Haawiya is mo.

4 Aha/ deŋu e nyaḵki uni gwansan kun iikin ka luŋgu’b e jisa ’kulga/ mo.

Aha/ tana wathi/ jin dar gi mom’bi’th mo,

5 dhali mmowa e ki a’di jin dhalkunu ’pen e bwaman jwa mo,

dhali wa e ki wathi/ jin ’koshkunu mmo/ish e jis jwa mo,

dhali wa e ki uni gwansan kun dina /e ki ka e doḵ/e mo,

haali/ uni ’ciṯẖkunu ’twa/ mo ’peni me’d pini mo.

6 /E karki aha/ e jisa ’kulga/ mo,

dhali e pa gi mondhurumi’d dhali moŋ’kulga/ mo.

7 Anyor pini ishki’da p̱o/ aha/ ki diṯ diṯ mo,

dhali /e kumki aha/ ’twa/a ’cesh ka ris mii gi lanthinem pini mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

8 /E ki raḵ uni gun nyaḵ ii ki aha/ mmogas aha/ mo.

/E ki kar aha/ mmota to jin bulabul gom uni mo.

Aha/ mu’thkunu ’twaŋkal e bwaman mo wakan ki aha/ mina mol ye mo.

9 Em pem caki’d mo mmoḵala ’tum gom bwan diṯi’d mo.

Isa yempa/ aha/ yuḵkina /e mo, ayy Tap̱a.

Aha/ ṯe’dkina me’d pem gom /e mo.

10 A/e mii miimer gom uni gun wukina?

A/dhali kun iikin mo mini cu mis mo mmomaŋ /eya?

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

11 A/mo/en pini jin ṯelu sho’k bahu e jis jwa mowa?

Walla dhali mo ma isiŋ ganam pini e mo jin kup̱u mowa?

12 A/momer pini mishu e mondhurumi’d mowa?

Walla a/mo jin tana /e is ki me’d mmowoṯẖ ’kwani e mony’cesh jin dhaluwa dhal ’pen mishu mowa?

13 Hili aha/, ayy Tap̱a, gwokina ’twa/ e /e mo.

E mon’thamo/ a’thom pem yaki’di bwambori /e mo.

14 Ayy Tap̱a, atinta ibiṯa /e aha/ asho kan mo?

Atinta baga /e jis/em pini ’peni aha/ mo?

15 Mo jin jwakaṯkunuwa du mo dhali mowu ’dishki aha/ is mo ’pena tee jin taka/ dhuru’c mo,

aha/ ’koshu is ka nyor goma purem pini mo. Aha/ dara gi mowoṯẖ mo.

16 Anyor pini a’di dhi’thki aha/ sho’k mo.

To jin ḵo/ka/ is ’peni /e uni bu’thkina bu’th mmo’ce’d aha/ sho’k mo.

17 Uni ’kamki aha/ is me’da gannu/ yi’de/ jin guski’d ka tee ’baar mo.

Uni ’kamki aha/ ’kup̱ ki deḵi monṯal ’de/ mo.

18 /E ki raḵ uni gun eni aha/ dhali imugum pem mmogas aha/ mo.

Imannyaḵ ’kom pem uni ’kon e mondhurumi’d mo.

89

Gway jin yedhu a/Eṯẖaan sho’k jin ta Wathi/ ma Asraah mo.

1 Aha/ mina yuḵ gway gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo, ayy Tap̱a, ki sule/ sule/ mo.

Ki ’twa/ pem mo tani aha/ mina bah gwo gom mo ma isiŋ ganam pini eya risa nyaḵum yil gi ’kwaniny’cesh mo.

2 Haali/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani a’di ṯelkunu ki sule/ sule/ mo.

Mo ma isiŋ ganam pini a’di rwa’ckunu mo me’d momis mo.

3 /E ki o gwo mo ki: Aha/ gamkina gwo me’d ki jin ’dem pem jin kwanyka/ mo.

Aha/ thulkina gwo me’da p̱o/ goma Dawuu’d jin ta c̱iŋkinam pem mo.

4 Aha/ mina ṯel emen pini sho’k ki sule/ sule/ mo,

dhali nyaŋa ḵursi ma maliḵ pini goma risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

5 Dhalki momis maŋ momer pini mo, ayy Tap̱a,

dhali mo ma isiŋ ganam pini e dhana tul ’kup̱ gi ’kwani kun ḵogu mo.

6 Haali/ kaja a’di jin di’d e momis gunn kun uḵu jin minu kar ka p̱ar nyaḵki Tap̱a mo?

Kaja ibwaman uni gi momis jin wakina e ki Tap̱a mo?

7 Arumgimis a’di jin ḵo/kunu eya dhana tul ’kup̱ gi ’kwanim piti kun ḵogu mo,

a’di jin caaca mo dhali jin ta’da pure/ mo ap̱owa ris uni ’baar mo kun ’kamki a’di is mo.

8 Ayy Tap̱a Arumgimis gi momis mo,

kaja a’di jin ta jima dem dem me’d /e mo? ayy Tap̱a,

nyaḵki mo ma isiŋ ganam pini jin ’kamki /e is mo.

9 /E jikina ji ap̱o/ yi’de/ jin birki bakal mo.

Ki lanthinem pini jin cukina a’di mis mo tani /e doshki uni mo.

10 /E siri’ckina Rahab ap̱o/ ki sho’k mo me’d buŋgwar isa goŋgoro/ mo.

/E ḵwa/ki ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e ’twa/ mo ka bim pini jin c̱a’bki dem dem mo.

11 Momis ta kum pini mo dhali mony’cesh si’da/ ta jim pini mo.

Mony’cesh dhala ris to ’baar kun ’kon e a’di mo tani, /e ḵa’bki uni mo be.

12 Abora bim poros dhali abora biny cam /e uḵki uni mo.

Wosh ma Tabur dhali Wosh ma Harmuun uni ’kunykina bwa gom gway pini mo.

13 /E takin ga bim pini jin c̱a’bki dem dem mo.

Me’d pini ’bitha’bi’th mo, me’da bim poros pini turatur mo.

14 Mo ma ḵar/e dhali mo jin dhunuwa dhu ka p̱o/ uni ḵa’bkina ḵursi ma maliḵ pini mo

dhali mo/en jin ṯelu sho’k mo dhali mii ma isiŋ ganam pini mo uni iikini bwambori /e mo.

15 Mom’bor mii gom ’kwani kun mishi cuu mo e mo ma tul ’kup̱ jin yuḵuwa yuḵ mo,

uni gun iikin mo, ayy Tap̱a, e moŋkush gi jis/em pini mo,

16 uni gun ’de’k gway isi mis gom gway pini ka tee ’baar mo,

dhali kar mo ma ḵar/em pini ki ca mo.

17 Haali/ /e ta monyca gom mom’bi’th is buni mo.

Ki mii ma ’them pini mo tani cem bam karkunu ki ca mo.

18 Haali/ agoŋgoro/ gi me’d bana mo tani a’di ta ji gi Tap̱a mo,

amaliḵ bana mo tani a’di ta ji gi A’din ’De/ jin Ḵogu jin ta jima Israyiil mo.

19 Haali/ ’pena dhamo/ mo tani /e ṯorki gwo ki tonyjan mo

ki a’dim pinin ’de/ jin ta isiŋ gana/ mo dhali o a’di gwo mo ki:

Aha/ karkina toŋ’kup̱ ’dolkon ap̱o/ jan ’de/ a’di jin c̱a’bki dem dem mo,

dhali aha/ karkina a’di ki ca, a’din ṯal ’de/ yan jin kwanyu/ mo ’peni ’kwani mo.

20 Aha/ gamkina Dawuu’d mo a’di jin ta c̱iŋkinam pem mo.

Ka yin pem jin ḵogu mo tani aha/ ki ’koshki a’di mo.

21 Wakan me’d pem midi diya p̱o/ a’di ki sule/ sule/ mo.

Abim pem si’da/ midi ’bi’th a’di is mo.

22 Uni gun ta ’kup̱ ki a’di mo tani uni mini ’koki p̱i a’di e ki yuḵ mo.

Uni gun ta thus ki thus mini ’koki kar a’di mo mmokar is ki gwa’d mo.

23 Aha/ mina siri’c uni gun ta ’kup̱ ki a’di ki sho’k ibwambori a’di mo.

dhali dher uni gwahan is bwa ka ’cesh mo uni gun shi/ki a’di i e mo.

24 Mii ma isiŋ ganam pem dhali mo/en pem jin ṯelu sho’k mo tani uni mini nyaḵ ’ko ki a’di mo be,

dhali ki gway pem mo tani cem piti minu kar ki ca mo.

25 Aha/ mina kar me’d piti ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo

dhali me’da bim poros piti ap̱o/ yi’de/ kun son mo.

26 A’di midi ’ther ko e aha/ mo dhali o gwo mo ki: /E tana Ababam pem mo,

jin ta’da Arumgimis pem mo, dhali Wosh jin ta bway mowoṯẖ pem mo.

27 Dhali aha/ mina kar a’di mmota abwanyara/ mo,

a’di jin eḵa/ eḵ mmobol imaliḵ gi mony’cesh e mo.

28 Mo/en pem jin ṯelu sho’k mo tani aha/ mina karki a’di gom a’di ki sule/ sule/ mo.

Dhali gwom pem jin gamka/ me’d mo midi dosh mmorwa’ckunu a’di gom a’di mo.

29 Aha/ mina ṯel jil piti sho’k ki sule/ sule/ mo

dhali aḵursi ma maliḵ piti mina e wa ka tee gi momis mo.

30 Waḵki/ uc̱im piti mini dhal gwoŋḵan pem jin c̱inu ’pen mo

dhali ’koki ii isi me’d gwoŋḵan kun onu mo tani,

31 dhali waḵki/ uni ki p̱uu gwoŋḵan pem kun bahu mo

dhali ’koki dhu gwoŋḵan pem kun ’kwarkunu mo tani

32 yan’ko’d aha/ mina c̱i uni ajisa gom gwondhaŋ buni ki cwam pem mo

dhali miinthus buni ki gulu’c jin miga/ dor uni mo.

33 Hili aha/ mina joc̱ mo/en pem jin ṯelu sho’k ’peni a’di yisa,

walla aha/ mina ta thus gom mii ma isiŋ ganam pem yisa.

34 Aha/ mina diki p̱uu gwo jin gamka/ me’d mo

walla aḵ gwo e mo jin piyi’d ’peni ’twam pem mo.

35 Me’d ’de/ ki sule/ aha/ okina gwo isi ’baar mo mmothul gwo me’da p̱o/ gom mondhelel pem mo.

Dhali aha/ mina diki ta aṯor goma Dawuu’d mo.

36 Jil piti midi ’dim ’kup̱ ki sule/ sule/ mo,

dhali aḵursi ma maliḵ piti midi di ki sule/ me’da tente/ ibwambori jis/em pem mo.

37 Me’da ppe mo tani a’di midi ṯel sho’k ki sule/ sule/ mo.

A’di midi dosh ki morwa’c is mo ki momis ’kon mmo’dim ’kup̱ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

38 Hili shwane/ /e biṯkina biṯa sho mo dhali ruḵa/ ruḵ mo.

/E ’tu’dkunu mo ka nyor ap̱o/ a’dim pini jin ’koshkunu ki monyca mo.

39 /E waṯki gwom pini jin gamu me’d mo gi c̱iŋkinam pini mo.

/E ki shi/ toŋ’kup̱ piti is e bu’da’cesh mo.

40 /E ki yu’d agoŋ piti mo.

/E ki kar mom piti jin ṯenu gwo mmokup̱ mo.

41 Aris uni gwansan kun pekin mo uni dilki a’di to mo.

A’di c̱ikunu gura/ ki imannyaḵ ’kom piti mo.

42 /E ki kar me’da bim poros gi a’di jin ta ’kup̱ ki a’di ki ca mo.

/E ki dhuwa ris uni gun ta ’kup̱ ki a’di mmo’kuny bwa mo.

43 Nye, /e ki doḵ shemen gandal piti jin kaaka ka nyaŋ’ko’d mo.

Dhali /e diki kar a’di mmodosh mo e mo ma mee mo.

44 /E ki joc̱ cwa ma maliḵ ’peni me’d piti mo

dhali /e ki biṯa ḵursi ma maliḵ piti a’cesh mo.

45 /E ki kara teem piti ki kuṯ kuṯ mo ateem piti jin tana a’di dhuru’c mo.

/E ki tash a’di is ki mo ma ’the is mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

46 Ki mo gi wakata, ayy Tap̱a, imina /e bag is pini ki sule/ sule/ kan mo?

Ki mo gi wakata, imin ma nyor pini pur me’d o’d kan mo?

47 Kayi gwo e mo ma, ayy Tap̱a, mondiki/e wana bar piti kata mo?

Dina /e ki p̱ar e mom pini jin uḵa /e to di bwa ’te/ goma ris iya/ gi ’kwani mo?

48 Wathi/ jana sa/ imidi di ki e mmodiki p̱ar wu e mo?

Dhali kaja si’da/ imidi misha ḵashiram piti woṯẖ ’peni mom’bi’th ma Haawiya mo?

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

49 Tap̱a, mane mo/en pinin dhamo/ yin jin ṯelu sho’k mo,

a’di jin tana /e isiŋ gana/ a’di jin thulkina /e aDawuu’d gwo me’da p̱o/ mo?

50 Kayi gwo e mo ma, ayy Tap̱a, c̱iŋkinam pini c̱inu gura/ mo be.

Kayi gwo e mo ma, ki aha/ ḵalkina asor gi ’kwani gwansan eya bor pem mo,

51 a’di jin ṯẖunykina ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e ’twa/ is mo, ayy Tap̱a,

a’di jin miikina uni ka maḵ mo, ŋaṯgin gi a’di jin ’koshkina /e ki monyca mo.

52 Mom’bor mii gom Tap̱a ki sule/ sule/ mo.

Amen dhali Amen.

AWARKA/ JIN ’KONA ’BANI DOŊON MO

90

Mon’tho ma Musa, a’di jin ta Wathi/ ma Arumgimis mo.

1 Tap̱a, /e taki jim bam jin ’kona am ’twa/i cine/ mo eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

2 Nṯwa/a/ ka dhan wosha turga/ ’kokunu mmo’doyu/ ka pije/ mo,

walla isi me’dyini jin uḵa /eya ’cesh dhali mony’cesh mo,

’peni mo jin ’konuki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo itan mo jin ’konuki/ e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo tani /e tana Arumgimis mo.

3 /E ki ṯu’k wathi/ mmowar ki bu’da’cesh ka nyaŋ’ko’d doḵ/e mo

dhali /e ki o gwo mo ki: Doḵku/ ka nyaŋ’ko’d mo, ayy uc̱i gi ’kwaniny’cesh mo.

4 Haali/ yila alip̱ e jis/em pini mo tani ta toŋ kamuwa?

Hili a’di wana e katili/ jin peki’d mo,

walla a’di wana e ki mon’thiny jin timkunu mo mo.

5 /E ki dhi’th ’kwani sho’k mo dhali uni wakina e ki jan jin shu’bu/ mo,

dhali wa e ka sho jin lu/kin mon’thamo/ mo.

6 E mon’thamo/ me’d jin lu/a a’di ki ṯup̱ ṯup̱ mo dhali a’di lu/u mo

dhali mom’pimpili/ mo tani a’di uski’d ki jog mo dhali ḵu’th mo.

7 Haali/ aman kup̱kunu ki ’ci’d’da/ ka nyor pini mo.

Ka nyor pini mo tani aman kumkunu ’twa/a ’cesh ki kum jin ’boro’da?

8 /E ki kar tom bam jin ’coḵa’coḵ ibwambori /e mo.

Miinthus bam kun miikina am ka ḵwal is mo dhukina /e e moŋkush gi bwam/em pini mo.

9 Haala risa teem bami ’baar mo pekin mo e bwaŋ’kwariny ma nyor pini mo.

Yil bam p̱u’dkin itagi ’pemen mo me’da shure/ jin daḵ ’kup̱ mo.

10 Yil gi moŋ’koki/em bam a’di ta iss ’kwanimpa kwara i’ce’dka ’kume’d ap̱o/ mo,

walla isi kani waḵki/ ’kup̱ gwo gom mom’bi’th is itagi iss ’kwanimpa doŋon mo tani

hili naskina/ sur buni a’di di’di mmo’kosha ’kosh ki mii mo dhali monṯo’c bwa mo,

dhali ki ’dishe/ mo tani uni pekin mo dhali aman p̱ekina mo.

11 Kaja si’da/ imidi hil isi gwo i e goma nyor pini mo,

dhali ka nyor pini isi ki gwo jin minu ḵo/ /e mo?

12 Wakan ṯori aman gwo mo mmodeŋa teem bam e mo

ki aman mina gama dum bam gi moyuḵ mo.

13 Doḵu/ mo, ayy Tap̱a! Ki mo jin wakata imina /e idi mo?

Hili ahil ki e ma ’thime/ gom c̱iŋkinam pini mo.

14 Kap̱i amana dum bam ki mon’thamo/ ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo

ki aman mina bwa ’kuny mo dhali ’bor bwa mo ka teem bam ’baar mo.

15 Dhuyi aman mmo’kuny bwa mo me’da tee ka ris mo me’da cim gunn kun dorkina /e aman mo

dhali me’d yil ka ris me’d jin p̱arkina aman tonthus e mo.

16 Dhalka ṯu’c pini a’di ṯoru eya tente/ e c̱iŋkinam pini mo,

dhali monyca gi mom’bi’th pini e uc̱im buni mo.

17 Dhalki mii ma ’the gi Tap̱a Arumgimis bam di’da p̱o/ aman mo,

dhali ṯeli /e aṯu’c bam sho’k mo jin miina aman ki me’d bam mo,

nye, aṯu’c jin miina aman ki me’d bam mo tani ṯeli /e a’di sho’k mo.

91

1 A’di jin c̱a’bki’d eya darha’da/ gi a’di jin Caa e ki Ca mo,

a’di jin c̱a’bki’d eya la gi a’di jin c̱a’bki dem dem mo,

2 midi o Tap̱a gwo mo ki: /E a’di ihurga/ jwa icine/ mo dhali /e tana cur pem jin ṯenu gwo mo,

Arumgimis pem, e /e mo tani aha/ gamkina gwo is mo.

3 Haali/ a’di midi ’cuḵ /e mo ’pena gume/ jin cesh ma mancesh to to mo

dhali ’peni to jin wo’cki ’kwani is she/ mmowu mo.

4 A’di midi kum /e ’kup̱ ki thulas piti mo,

dhali e bwaŋ’kwariny ma bim piti mo tani /e mini gam mo jin huru jwa mo.

Mii ma isiŋ ganam piti a’di ta’da goŋgoro/ mo dhali p̱a’dal mo.

5 /E mini diki ḵo/ is gom mon’thiny jin midi miiya pure/ mo,

walla athop̱a/ jin p̱eki’d montee mo,

6 walla to jin wo’cki is she/ jin parki’d mon’thiny mo,

walla mo jin ’ce’du/ sho’k jin shi/ki’da shi/ is montee mo.

7 Alip̱ ’kwani mini rasu/ e ’ko’d gwar pini mo,

dhali alaap̱i ’kume’d mini rasu/ ka bim poros pini mo,

hili a’di midi diki p̱u’du/ mmo’dish /e is mo.

8 /E mini hil ki jasi em pini mo

dhali hil mo jin minu ri’c a’di jin ta thus ki thus mo.

9 Haali/ /e ki kar Tap̱a mmota jim pini jin hura /e jwa mo,

a’di jin Caa e ki Ca mo jin ta mom pini jin c̱a’ba /e icine/ mo tani

10 tonthusa kamu/ midi diya mmop̱u’da p̱o/ /eya?

walla mo jin doruwa dor midi ’dish /e is e gu’b burrinyem pini jin c̱a’ba /eya?

11 Haali/ a’di midi hash iman’doyu gwom piti mo mmoḵan gwo gom /e mo

dhali mmoji /e mo eya ris bway pini ’baar mo.

12 E me’d buni mo tani uni mini ’de’k /e mo,

isi ciki/ ki /e mina sho’k pini diki ṯorosh ap̱o/ wosh mo be.

13 /E mini yap̱a dhop̱a p̱o/ ki sho’k mo dhali tasha/ jin ta ga ṯi’di cine/ mo,

dhali adhop̱ jin ta dhuru’c mo dhali tasha/ mo /e mini yap̱ uni ki sho’k mo.

14 Haali/ a’di koṯẖki aha/ me’d ki mo/en mo tani aha/ mina ’cuḵ a’di mo.

Dhali aha/ mina cesh a’di ka p̱o/ mo haali/ a’di mishki gway pem mo be.

15 Ki a’di midi yuḵ aha/ mo tani aha/ mina yuḵ a’di ’twa/ mo,

aha/ mina nyaḵ di ki a’di e mo jin ṯoju a’di bwa mo.

Aha/ mina ’cwam a’di mo dhali taḵ a’di mo.

16 Ki mondiki/e jin tura ’ba/ ki tur mo tani aha/ mina kap̱ a’diya du mo,

dhali ṯor a’di bway gi mowoṯẖ pem mo.

92

Gway. Gway jin yuḵu goma cim ma pesu/ mo.

1 A’di ’boro’d mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo,

mmoyuḵ gway mmomaŋ gway pini mo, ayy /e jin Caa e ki Ca mo,

2 mmobah gwo gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo mon’thamo/ mo,

dhali mo ma isiŋ ganam pini mon’thiny mo,

3 dhali ki koŋ gway ma dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i ’kume’d mo jin buḵu ki dar ga yi’c mo dhala dheŋdhenye/ mo,

dhali ko jin lukum ma dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo be.

4 Haali/ /e, ayy Tap̱a, /e karki aha/ mmo’kuny bwa ki ’kuny gom miim pini mo.

Ki miin to ki me’d pini mo tani aha/ yuḵkina gway ki moŋ’kuny bwa mo.

5 Dhan miim pini ’ka’da miiya, ayy Tap̱a.

Gwom pini kun kuluma /e ibwa mo tani uni ’kula’kul mo.

6 Wathi/ jin ta dholgon mo tani mol a’di mish ’ban mo,

wathi/ jin ’kan ma ’kama janya/ mo tani a’di mol mish gwo yansan ’ban mo be.

7 Ki ba a’di jin ta thus mo tani a’di ’ka’da le/ me’da sho mo

dhali imanmii tonthusi ’baar mo lugkin ki ṯup̱ ṯup̱ mo tani

uni ’birki ’kup̱ ki mo jin ’ce’du/ sho’k ki sule/ sule/ mo,

8 hili /e, ayy Tap̱a, /e a’di idikin e mo jin ḵapaṯa/ ḵapaṯ ki sule/ sule/ mo.

9 Haali/, hili mo mo ma, ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e mo, ayy Tap̱a,

haali/, hili mo mo ma, ’kwani kun ta ’kup̱ ki /e mo tani uni minu ’ce’d sho’k mo.

Aris imanmii tonthus mo tani minu c̱eker bwa mo be.

10 Hili /e eḵki cem pem mo mmowa e ki ce ma almaŋa’th mo.

/E ki wol aha/ ayin jin ta this ki this i is mo.

11 Em pem p̱arki uni kun ta ’kup̱ ki aha/ e mo mmoṯa’k ka luŋgu’b mo.

’Cem pem ciḵki gwo gom mom’bir ’kup̱ ki ’kwani kun ta thus ki thus kun ṯẖa’th aha/ ki is mo.

12 Uniŋ ḵar/e uni lugkin me’d cwanyjeṯẖkum mo

dhali ca me’da bwanyayiis e Pan Lubnaan mo.

13 Uni c̱u’thkunu mo e gu’b gi Tap̱a mo.

Uni lugkin ki ṯup̱ ṯup̱ e gu’b ma pije/ jin di ’kup̱ ḵany ma Arumgimis bana mo.

14 Uni ’kon naskina/ mmodho’th maman ka dhan buni kun tana uni mo.

Uni ’tu’du/ mo ki sule/ ki yiman ki is buni mo dhali ishki dhii/ mo

15 mmoṯor eya tente/ ki Tap̱a a’di ta a’di jin ta’da ḵar/e mo,

a’di jin ta wosh pem mo, dhali miiŋ kamu/ di’d e a’di yisa jin ush me’d mmonon a’di mmota ḵar/e mo.

93

1 Tap̱a a’di jiki’da ji mo. A’di hi’thkunu ki burrinye/ ma maliḵ mo.

Tap̱a a’di hi’thkunu is ki burrinye/ mo. A’di ’kamkunu is ki mom’bi’th mo.

Nye, mony’cesh a’di ṯelkunu sho’k mo. A’di molu joc̱ ki sule/ sule/ mo be.

2 Ḵursi ma maliḵ pini a’di ṯelkunu sho’k mo ’peni kadhamo/ mo.

/E idikin ’peni kadhamo/ ki sule/ sule/ mo.

3 Agannu/ yi’de/ uni uluc̱kin ki mis mo, ayy Tap̱a,

agannu/ yi’de/ uni uluc̱kin ki mis ki ’twam buni mo,

agannu/ yi’de/ uni uluc̱kin ki mis ki ’twam buni jin gwokina uni aḵuku/ ḵuku/ mo.

4 Mo ta gi mom’bi’th kagahara mmobol yi’de/ e jin alki is is ka ris mo,

dhali mo ta gi mom’bi’th mmobol yi’de/ jin birki bakal e mo.

Tap̱a jin diki’d e mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo tani a’di c̱a’bki dem dem mo.

5 Gwoŋḵan pini kun ’kawurkunu mo tani uni ’kon eya tente/ ki ’koŋ gana/ mo.

Moŋḵo/ piti a’di gama gam gom gu’b pini mo,

ayy Tap̱a, gom ki sule/ sule/ mo.

94

1 Ayy Tap̱a, /e tana Arumgimis jin ri’cki’da ri’c mo.

/E tana Arumgimis jin ri’cki’da ri’c mo tani dhalki /e kushki mo mo.

2 Cuyi mis mo, ayy /e jin tana Amandwall mony’cesh gwo mo.

C̱iki uni gwahan kun dhu is ki ca tom buni kun ’dap̱a uni ki ’dap̱ mo.

3 Ayy Tap̱a, ki mo gi wakata imina uni kun ta thus ki thus i’ko mo?

Ki mo gi wakata imina uni kun ta thus ki thus ’ko mo mmop̱e ki bwaŋ ’kunyu’d mo?

4 Uni wolki gwom p̱us buni kun dhunu uni ’ba/ ki ca ka pije/ mo,

uni dhu ’ba/ ki ca mo, aris uni ’baar mo kun miiki tonthus mo.

5 Uni siri’cki ’kwanim pini ap̱o/ ki sho’k mo, ayy Tap̱a,

dhali wa’th mal pini i e mo.

6 Uni ki ’kosh up̱a dhalla/ mo dhali uni kun ii ii yilkina/ mo,

dhali ta iman’kosha mee ki ’kwani kun dar gi icom mo.

7 Dhali uni ki o gwo mo ki: Tap̱a mishki toŋ kamu/ p̱ar eya?

Arumgimis ma Yakuub a’di mish toŋ kamu/ nyiṯẖa/?

8 Mishi gwo ’ban ma, ayy ’kwani kun ta dholgon ki dholgon mo.

Um kun tana rwa/e/, ki um mini yuḵ kakasja mo?

9 A’di jin uḵki gu’ban’ce mo tani mina a’di diki ciḵ gwo mowa?

A’di jin uḵki e mo tani mina a’di diki p̱ar mo e mowa?

10 A’di jin dorki kal gi ’kwaniny’cesh mo tani mina a’di diki dora dor garaa?

A’di jin ṯorki ’kwani gwo mmonyiṯẖ to mo tani,

11 Tap̱a a’di mishki to kun kuluma ’kwani ibwa mo,

ki uni ta toŋ kamuwa? ayy jasa wulp̱e/ ’te/ mo.

12 Mom’bor mii gom wathi/ a’di jin dorkina /e mo, ayy Tap̱a,

dhali a’di jin ṯorkina /e gwo ’peni gwoŋḵan pini jin c̱inu mo,

13 mmoc̱i a’di isa haju/ ’pena teem piti jin ṯoju a’di bwa mo,

ntagi jisa ’kulga/ minu c̱wany mo gom a’di jin ta thus ki thus mo.

14 Haali/ Tap̱a midi diki dhal ’kwanim piti ’pen mo.

A’di midi diki dhal mal piti ’pen mo.

15 Mo jin dhunuwa dhu ka p̱o/ midi doḵu/ mo e mo jin ta’da ḵar/e mo,

dhali aris uni ’baar mo kun dhelel ma du mo tani uni mini baṯẖ a’di isho’k mo be.

16 Kaja a’di jin cu mis gom aha/ ap̱o/ uni kun ta thus ki thus mo?

Kaja a’di jin doshki’d gom aha/ ap̱o/ imanmii tonthus mo?

17 Waḵki/ Tap̱a midi diki ta manwoṯẖ pem mo tani

aḵashiram pem ishunsan gana/ moyi midi c̱a’b ki shwamm e mony’cesh jin ’konu ki shwamm mo.

18 Ki aha/ kulumkina gwo ibwa mo ki: Sho’k pem yereski’d mo tani

mo/en pini jin ṯelu sho’k mo, ayy Tap̱a, a’di ibu’thki aha/ mmodosh mo be.

19 Ki mo ma teṯe/ ma dum pem tana ris mo tani

momalas pini uni ’kunykina ḵashiram pem bwa mo be.

20 Mina itap̱a kun ta thus ki thus mish gwo gam me’d nyaḵki /e mo,

uni kun thosonki gwoŋḵan kun bahu kun tanuwa pibi ka pibi mo?

21 Uni ’tuntulki isi monṯal ’de/ ap̱o/ mondiki/e gi wathiŋ ḵar/e mo,

dhali waḵ a’di jin di’d ka p̱o/ mmokar a’di mmowu mo.

22 Hili Tap̱a a’di warki’d ka cur pem jin ṯenu gwo mo,

dhali Arumgimis pem ta wosh pem jin hurga/ jwa mo.

23 A’di midi doḵki uni to i is mo gom miiny ’coḵgam buni mo

dhali dhi’th uni sho’k ka pupush ’peni miim buni kun tana uni thus ki thus mo.

Tap̱a Arumgimis bana midi dhi’th uni sho’k ka je’desh mo.

95

1 Ayy iiyu/ mo, dhalki ana yuḵa gway gom Tap̱a mo.

Dhalki ana ’kunya bwa kagahara mmowol cuuwa/ gom wosh jin ta bway mowoṯẖ bana mo.

2 Dhalki ana iiyina mo e buŋ’kus piti mo mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo.

Dhalki ana ’kunya bwa kagahara mmowol cuuwa/ nyaḵki gway jin maŋuwa maŋ mo.

3 Haali/ Tap̱a a’di ta’da Arumgimis jin caaca mo,

dhali a’di ita’da Maliḵ jin caaca ap̱owa risa rum p̱inycon mo.

4 E me’d piti mo tani moŋ’kulga/ gi mony’cesh ’kokin mo,

dhali mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam kun ta wosha turga/ si’da/ uni ta kum piti mo.

5 Ḵumma/ yi’de/ uni ta kum piti mo, haali/ a’di i/uḵki uni mo,

haali/ me’d piti a’di uḵki mony’cesh jin ḵuthaḵu’th mo.

6 Ayy iiyu/ mo, dhalki ana luŋa luŋ mo, dhali ’ko ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo,

dhalki ana raḵa is ka ’cesh ibwambori Tap̱a jin uḵki ana mo.

7 Haali/ a’di ta’da Arumgimis bana mo,

dhali ana tana ’kwani ma shon dhii/i’d piti mo, dhali ḵa’bal gi me’d piti mo.

Ayy ka tee yan shwane/ mo ki um mini ’taki ciḵ ’twam piti moyi.

8 Dhalka dum bum ki ’bi’th mo me’d mo jin yuḵu gway ka Mariiba* mo

me’da tee yan jin ta’da tee ma Massa e bwaasho mo,

9 ki ibabam bum palki aha/ mo

dhali kar aha/ mmonyo/ mo, ba uni mishki miim pem mo be.

10 Ki yila issu/ mo tani aha/ jwakaṯkunuwa du mo gom ’kwani ma nyaḵum yil gwan mo,

dhali o gwo mo ki: Uni ’kwani gwansan uni tan ma dum buni ṯẖuthu/ ki ṯẖuthu/ mo,

dhali uni ’koki dhu gwo ki bway pem mo.

11 Wakan aha/ thulkina gwo me’da p̱o/ ka nyor pem mo

ki uni mini ’taki ’koki cic̱ mo e mo jin sinu is mo be.

96

1 Ayy, yuḵi gway e Tap̱a gway jin ta jin this mo,

yuḵi gway e Tap̱a mo aris ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

2 Yuḵi gway e Tap̱a mo, dhali ’bori gway piti mii mo,

ṯori gwo gom bway mowoṯẖ piti ’pena tee itana tee mo.

3 Bahi monycam piti e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo,

dhali miim piti kun miina a’di ki momer e bwaman ma ris ’kwani mo.

4 Haali/ Tap̱a a’di caaca mo, dhali ki nyanye/ mo tani a’di iminu taḵ mo.

A’di iminu ḵo/ mo ap̱owa risa rum p̱inyconi ’baar mo.

5 Haali/ arisa rum p̱inycon gi ’kwani mo tani uni ta tomp̱inycon kun luŋa ’kwani mo.

Hili Tap̱a a’di uḵki momis mo.

6 Montaḵ dhali mo jin eḵa/ eḵ uni ’koni bwambori a’di mo,

mom’bi’th dhali monyjarom piti uni ’kon e mom piti jin ḵogu mo.

7 C̱iki Tap̱a monyca mo, ayy um uc̱i gi ’kwani mo,

c̱iki Tap̱a monyca mo dhali mom’bi’th is mo.

8 C̱iki Tap̱a monyca mo, a’di jin ’dap̱a gway piti ki ’dap̱ mo.

Guyi to jin c̱inu mmo’ciṯẖ ’kus mo dhali iiyi e mom piti jin di ’kup̱ ḵany mo.

9 Luŋi Tap̱a ki burrinye/ ma du jin hidhu ki hitha dhelelga/ mo.

Dhali deeyi ki bir bir ibwambori a’di mo, aris ’kwani ’baar gi mony’cesh mo.

10 Oyi gwo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo ki: Tap̱a a’di ijiki’da ji mo.

Nye, mony’cesh a’di ṯelkunu sho’k mo, dhali a’di molu joc̱ ki sule/ sule/ mo be.

A’di midi dwall ’kwani gwo ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo.

11 Dhalki momis ’kunya bwa mo dhali dhalki mony’cesh si’da/ ’kunyu bwa mo,

dhali dhalki ḵumma/ yi’de/ si’da/ bir bakal mo dhali aris to gwansani ’baar mo kun ’tu’d a’di bwaman mo.

12 Dhalki bwam mondhe’d yuḵ gway ki moŋ’kuny bwa mo dhali aris to ’baar mo kun ’kon e bwaman a’di mo.

Yan’ko’d aris cwa ’baar mo gi bwanycwa mini yuḵ gway ki moŋ’kuny bwa mo

13 ibwambor gi Tap̱a mo, haali/ a’di p̱u’dki’d mo,

haali/ a’di p̱u’dki’d mo mmodwall mony’cesh gwo mo.

A’di midi dwall mony’cesh gwo ki mii ma ḵar/e mo

dhali ’kwaniny’cesh ki gwoŋ ganam piti mo.

97

1 Tap̱a a’di ijiki’da ji mo. Dhalki mony’cesh ’kunya bwa mo.

Dhalka ris ’kwani kun ’kon e mony’cesh ki yanagap̱ ’kunya bwa mo.

2 Araḵ dhali araḵ kun ’ceṯẖina ku’dum ki mondhurumi’d mo tani a’di ’kamki a’di is mo.

Mo ma ḵar/e dhali mii ma ḵar/e uni ita moŋḵa’b ma ḵursi ma maliḵ piti mo.

3 O’d yayi’di bwambori a’di mo,

dhali shwa jin minu shwa ’kup̱ piti ki o’d mo tani ’kamki a’di is mo.

4 Awara sho’k piti a’di kushki mony’cesh mo mo.

Mony’cesh p̱arki a’di e mo dhali dee ki bir bir mo.

5 Dhan wosha turga/ uni wakin me’d mandha/ dham mo ibwambori Tap̱a mo,

ibwambori Tap̱a gi mony’ceshi ’baar mo.

6 Momis a’di bahki mo ma ḵar/em piti mo,

dhali aris ’kwani ’baar mo p̱arki monycam piti e mo be.

7 Aris uni ’baar mo kun luŋki tomp̱inycon mo tani uni dhunu ki mo ma ’the is mo,

uni kun dhu ’bam buni ki ca mo gom to jin mol ha me’d jin ta tomp̱inycon mo.

Arisa rum p̱inycon mini luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo.

8 Sihyuun ciḵki gwo mo tani dhali a’di ’kunya bwa mo,

dhali i’bwa/ gi ’Kwani Yahuuda/ uni ’kunya bwa mo,

haali/ gom gwon dwall pini jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo, ayy Arumgimis.

9 Haali/ /e, ayy Tap̱a, /e a’di icaaca ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo,

/e a’di ikarkunu ki ca ap̱owa risa rum p̱inyconi ’baar mo.

10 Tap̱a a’di enki uni gwansan kun shi/ki tonthusi e mo.

A’di ’tashki mondiki/e gi unim piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel ’twa/ ’peni tonthus mo.

A’di ’cuḵki uni ’peni me’d gi uni kun ta thus ki thus mo.

11 Moŋkush kushki mo mo gom uni kun miin ka ḵar/e mo,

dhali moŋ’kuny bwa gom uni kun dhelel ma du mo.

12 ’Kunyi bwa e Tap̱a mo, ayy uma ḵar/e mo,

dhali c̱i a’di mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom a’di jin ḵogu mo.

98

Gway

1 Ayy, yuḵi gway e Tap̱a gway jin ta jin this mo, haali/ a’di miiki dhan to ki momer mo.

Me’da bim poros piti dhala bim piti jin ḵogu mo tani

gamki a’di mo jin p̱inu mii e mo.

2 Tap̱a a’di iṯorki mom piti jin p̱inu mii e eya tente/ mo,

a’di ki pi mom piti jin yenuwa ye mo e jis/e gi kal gi ’kwaniny’cesh mo.

3 A’di ki ka mo/en piti jin ṯelu sho’k e mo dhali mii ma isiŋ ganam piti mo

e gu’b ma Israyiil mo.

Aris ’pemen gi mony’ceshi ’baar mo tani p̱arki a’di e mo,

a’di jin ta mo jin p̱inu mii e ma Arumgimis bana mo.

4 Ḵumi cuuwa/ gom bwaŋ ’kunyka/ e Tap̱a mo, aris ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

Ḵwaku/ ’twaŋkal gom moŋ’kuny bwa ki gway mo dhali yuḵi gway jin maŋuwa maŋ mo.

5 Yuḵi gway jin maŋuwa maŋ e Tap̱a ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo,

dhali ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo dhali ki koŋ gway jin lukumu mo.

6 Ka risa poome/ jin p̱inu mo dhali ki kony ce jin p̱inu mo,

ḵumi cuuwa/ gom bwaŋ ’kunyka/ ibwambor ma Maliḵ mo, a’di jin ta Tap̱a mo.

7 Dhalki ḵumma/ yi’de/ bir bakal mo, dhali aris to gwansan kun ’tu’dki a’di bwaman mo,

mony’cesh dhali uni gwansan kun ’kokin e a’di mo.

8 Dhalka gannu/ yi’de/ tor me’d buni mo.

Dhalka ris wosh yuḵ gway moŋ’kuny bwa imonṯal ’de/ mo

9 ibwambori Tap̱a mo, haali/ a’di midi p̱u’du/ mo

mmoji mony’cesh mo be.

A’di midi dwall ’kwaniny’cesh gwo ki mii ma ḵar/e mo

dhali ’kwani ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo be.

99

1 Tap̱a a’di ijiki’da ji mo. Dhalki ’kwani deen ki bir bir mo.

A’di c̱a’bki’d eya ḵursi ma Maliḵ eya p̱owa c̱arabiim mo. Dhalki mony’cesh theḵ she/ mo.

2 Tap̱a a’di caaca eya Sihyuun mo.

A’di ikarkunu ki ca ap̱owa ris ’kwani ’baar mo.

3 Dhalki ’kwani maŋ gway pini mo jin caaca mo dhala purem pini mo.

A’di iḵogu mo.

4 Maliḵ a’di c̱a’bki dem dem mo, a’di jin enki mo ma ḵar/e mo.

/E ṯelki mo jin daru gi mii ma dehe/ sho’k mo.

/E ki tor gwowa bora ’cesh gom mii ma ḵar/e mo

dhali mo ma ḵar/e goma Yakuub mo.

5 Kari Tap̱a Arumgimis bana ki ca mo.

Luŋi a’di e cwam piti jin dhuna a’di sho’k mo.

A’di iḵogu mo.

6 Musa dhala Haruun uni ita kum piti ibwaman ma gasiis mo.

Samu/iil si’da/ a’di ita jim piti e bwaman uni gwansan kun yuḵki gway piti mo.

Uni ki ko ’twa/i Tap̱a mo tani dhali a’di ithoḵki uni gwo mo be.

7 A’di ṯorki uni gwo ka raḵ jin wana e ka ḵa’dum ki jamas piti mo.

Uni dhuki gwonyc̱im piti mo,

dhali gwoŋḵan piti kun bahu mo kun c̱ikina a’di uni mo.

8 Ayy Tap̱a Arumgimis bam /e thoḵki uni ’twa/ mo.

/E tana Arumgimis jin gwamki uni mo,

hili /e ki ri’c uni gom tonthus buni jin thama uni mii mo.

9 Kari Tap̱a Arumgimis bana ki ca mo,

dhali luŋi a’di e ’kuwosha turgam piti jin ḵogu mo,

haali/ Tap̱a Arumgimis bana mo tani a’di ḵogu mo.

100

Gway jin yuḵu mo gom mo jin ’boruwa ’borim bwa i is gom to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo.

1 Ḵumi cuuwa/ ki moŋ’kuny bwa e Tap̱a mo, aris um ’kwaniny’cesh mo.

2 Miiyi Tap̱a to ki bwaŋ ’kunyka/ mo.

Iiyu/ i buŋ’kusi a’di ki gway ilu/ mo.

3 Mishi mo mo ki a’di ta Tap̱a jin ta’da Arumgimis mo.

A’di ta a’di jin uḵki ana mo dhali ana tana kum piti mo be.

Ana tana ’kwanim piti mo dhali ana tana ḵa’bal ma shon dhii/i’d piti mo.

4 Cic̱i e ’twaŋkal ma goŋ piti ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo,

dhali e mom piti jin di ’kup̱ ḵany nyaḵki mo jin maŋuwa maŋ mo.

C̱iyi a’di mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo, dhali ’bori gway piti mii mo.

5 Haali/ Tap̱a a’di ’bora’bor mo.

Mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo,

dhali mo ma isiŋ ganam piti eya risa nyaḵum yil ki ’kwani mo.

101

Gway ma Dawuu’d

1 Aha/ mina yuḵ gway ki yuḵa gayiin mo dhali ki mo ma ḵar/e mo.

E /e mo tani ayy Tap̱a, aha/ mina yuḵ gway mo.

2 Aha/ mina yip̱ ’kup̱ ki bway kun ’konu ki dar gi mii ’ba/ mo.

Ayy, kakasja imina /e p̱u’du/ i aha/ mo?

Aha/ mina ya ki dar gi ŋadhum eya dum pem

e gu’b pem mo.

3 Aha/ mina diki kar e bwambor jis/em pem mo,

ma toŋ kamu/ jin ’coḵa’coḵ mo.

Aha/ shina mii gi uni gwansani e mo kun ṯa’kkin ’peni bway gana/ mo.

Uni mini ’koki thal aha/ mo.

4 Mo jin iinu ki c̱a’ckon eya du mo tani midi si’d ’peni aha/ mo.

Tonthus miga/ mol mo be.

5 A’di jin thuthi’da mannyaḵ ’dish gu’b piti ’pen ka ḵwal is mo tani

aha/ mina ’ce’d a’di sho’k mo.

Wathi/ jin ’theḵ ’ba/ mmis dhali jin kar ’ba/ ki ca mo eya dum piti mo tani

aha/ mina mish a’di ’dim ’kup̱ yisa.

6 Aha/ mina hila hil ki mo/en ap̱o/ uni kun ta ku isiŋ gana/ e mony’cesh mo,

ki uni mini nyaḵ ’ko ki aha/ mo be.

A’di jin yaki’d e bway jin ’konu ki dar gi mii ’ba/ mo tani

a’di imidi mii aha/ to mo be.

7 Wathiŋ kamu/ jin boṯo’d ki mo ma he’k e isa yempa/ mo tani

a’di midi c̱a’bi gu’b pem yisa.

Wathiŋ kamu/ jin baha’da ṯor ka yempa/ mo tani

a’di mol ṯikir c̱a’b e buŋ’kus pem mo be.

8 Mon’thamo/ itan mon’thamo/ mo tani aha/ mina ’ce’d uni sho’k mo,

aris uni kun ta thus ki thus kun ’kon e mony’cesh mo,

mmo’ciṯẖa ris tonthusi ’baar mo kun miina imanmii uni mo

’peni ’peŋkuman bampa/ gi Tap̱a mo.

102

A’tho ’peni jan ’de/ jin jwakaṯkunuwa du mo, ki a’di ’thikina buye/ mo dhali wola gumgum piti ibwambori Tap̱a mo.

1 Ciḵi mon’thom pem mo ma, ayy Tap̱a.

Dhalki kom pem p̱u’dki’di /e mo.

2 Dhalku/ ki bag jis/em pini ’peni aha/ mo

ka teem pem jin ta’da c̱is ki c̱is mo.

Ḵa’di ’cem pini ki aha/ mo.

Thoḵi aha/ ’twa/ ishunsan gana/ ka tee jin yuḵkika/ /e mo.

3 Haala teem pem a’di peki’d mo me’da ku’d jin ’ciṯẖki ’pen mo

dhala simam pem burkin mmowa e ki mo ma gwaṯa/ jin ’thanu o’d jin ’batha’ba’th mo.

4 Adum pem dorkunu mmowa e ka sho mo dhali ḵu’thki’d mo.

Aha/ ŋakina tonṯem pem mmoshwa mo.

5 Haali/ gom dhan mo/ohon pem caaca mo tani

asimam pem thalkina buŋgwar is pem mo.

6 Aha/ wakina e ki koro/ gi mombwaasho mo,

aha/ wana e ka kunu/ jin diki’d e bwam ma’du/ mo.

7 Aha/ isha ki e i’kup̱ ki walwal mo,

aha/ wana e ki ’dii jin di a’din ’deŋ gana/ ap̱o/ ’kuŋgu’b mo.

8 Ka tee ’baar mo ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ ṯẖunyki aha/ ’twa/ i is

ki uni gwansan kun p̱e’th aha/ ki p̱etha sor mmokar gway pem ki mo jin jeenuwa jee mo.

9 Aha/ shwakina jasi ’piny me’d tonṯe/ mo,

dhali ce jabu’th pem e ki to jin p̱ika/ mo

10 goma nyor jin deḵkina /e mo dhala nyor pini mo.

Haali/ /e ḵalki aha/ imis mo dhali biṯ aha/ asho mo.

11 Ateem pem wana e ka ḵashira/ ma tente/ gi mom’pimpili/ mo.

Aha/ ḵu’thkina me’da sho mo.

12 Hili /e, ayy Tap̱a, dikin e ḵursi ma maliḵ ki sule/ sule/ mo.

Gway pini a’di ’dim ’kup̱ eya risa nyaḵum yil gi ’kwaniny’cesh mo.

13 /E mini cu mis mo dhali tayi gi mo/en ma ’thime/ ap̱owa Sihyuun mo.

A’di ta’da tente/ jin minu mii mii ka ’the goma yim mo.

Atente/ jin karu ’pen ka pije/ a’di p̱u’dki’d mo.

14 Haali/ c̱iŋkinam pini uni bu’thki wosh ma yim ji gi ŋa/u mo,

dhali hila hil ki mo/en ap̱o/ bu’da’cesh ma yim mo.

15 Kal gi ’kwaniny’cesh uni mini ḵo/ gway gi Tap̱a mo,

dhali aris imaliḵ gi mony’cesh mo uni mini ḵo/ monycam pini mo.

16 Haali/ Tap̱a midi nyaŋa Sihyuun ki mis ka nyaŋ’ko’d mo,

a’di midi piyu/ ki monycam piti mo.

17 A’di midi c̱iya hirdhe/ ki mon’tho gi uni kun dhalkunu ’pen mo,

dhali a’di midi diki waḵ uni gom tom buni kun ’thona uni ka di’b is mo.

18 Dhalki gwo yansan a’di ’kwarkunu isa ’cesh goma nyaḵum yil gi ’kwani kun mini iiyu/ i’ko’d mo,

wakan ki ’kwani kun ’konuki dho’th naskina/ mo uni a’di imini maŋ Tap̱a mo,

19 haali/ a’di hilki mo ka luŋgu’b ’peni mom piti jin ḵogu mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo,

’peni momis mo tani Tap̱a hilki mo ap̱owa ’cesh mo

20 mmociḵ ohon gi uni kun tana habuus mo,

mmo’cuḵ uni gwansan kun ’birki ’kup̱ ki jwa mo,

21 ki ’kwani mini bah gwo eya tente/ eya Sihyuun mo a’di jin ta gway gi Tap̱a mo,

dhali e Pa Urushaliim mo tani uni mini bah gwo maŋ piti mo,

22 ki ’kwani mini tul isi monṯal ’de/ mo

dhali aris ’peŋkuman bampa/ mo mmoluŋ Tap̱a mo.

23 A’di ’ce’dki mom’bi’th pem bwa mo e bwaman yam pem mo.

A’di karki’da teem pem mmokuṯa/ kuṯ mo.

24 Ayy Arumgimis pem, aha/ ona gwo mo ki: Dhalku/ ki bu’th aha/ ’peni mahan mo

e bwaman ma teem pem mo,

/e jin ’dimkina yil ’kup̱ mo

eya risa nyaḵum yil gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

25 ’Peni kadhamo/ mo tani /e ’thiki moŋḵa’b gi mony’cesh mo,

dhali momis a’di ta mii ki me’d pini mo.

26 Uni mini ’ce’d sho’k mo tani hili /e a’di imini ’dim ’kup̱ mo,

uni ’baar mo mini wuwa dhagale/ mo me’d burrinye/ jin hidhu i is mo.

/E aḵ uni e me’d burrinye/ jin hidhu i is mo dhali uni pekin mo,

27 hili /e ta a’di ma ’de/ mo, dhali yil pini mol di ’kup̱ mo.

28 Uc̱i gi c̱iŋkinam pini uni mini ’ko ki ’dantar mo.

Nyemes gi uc̱im buni ki uni mini dho’th i’ko’d mo tani uni iminu ṯel shoki bwambori /e mo be.

103

Gway ma Dawuu’d

1 ’Bori Tap̱a mii mo, ayy ḵashiram pem,

dhali aris to gwan ’baar mo kun ’kon e aha/ mo, ’bori gway piti mii jin ḵogu mo.

2 ’Bori Tap̱a mii mo, ayy ḵashiram pem mo,

dhali dhalku/ ki ŋa a’dim piti jin ’dap̱a ’dap̱ mo,

3 a’di jin gwamki /e ’pena ris miim pini kun ’coḵa’coḵ mo,

a’di jin wac̱ki /e ’pena ris ’ba’th pini mo,

4 a’di jin wanki /e ’ba/ ’peni jisa ’kulga/ mo,

a’di jin shumki /e ki toŋ’kup̱ ki mo/en jin ṯelu sho’k mo dhali ki momiimii mo,

5 a’di jin kap̱ki /eya du mo ki tom ’boron me’d jin dikina /e ki e mo,

wakan dhuru’c pini jin tana /e midi ’ka gura/ me’da biny jeshe/ ma wulu/ mo.

6 Tap̱a a’di miiki mii jin yenuwa ye mo

dhali mo ma ḵar/e goma ris uni gwansan kun siri’ckunu ap̱o/ ki sho’k mo.

7 Bway piti ṯora a’di eya tente/ ka Musa mo,

dhali miim piti jin ḵala a’di e ’Kwani ma Israyiil mo.

8 Tap̱a a’di ta’da manmiimii mo dhali mii jin miinu ka ’the mo,

anyor piti maŋgala she/ mo dhali mo/en jin ṯelu sho’k ishki’d ka enthus mo.

9 A’di isa yempa/ diki ḵucura ḵucur mo,

walla a’di diki kara nyor piti ki sule/ sule/ mo.

10 A’di diki ṯu/ul ana isi ki gwo gi miinthus bana mo,

walla ri’c ana isi ki gwo gom tony ’coḵgam bana kun miina ana mo.

11 Haali/ me’d momis jin ḵa’dama/ ḵa’dam ap̱o/ mony’cesh mo tani

wakan dhan mo/en piti jin ṯelu sho’k caaca mo ’kup̱ki uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo be.

12 Me’d jin si’da mom’pesho’k ki si’d ’pena bora luŋgu’b mo tani

isa dhana/ kan si’da/ a’di ki joc̱ gwondhaŋ bana ’peni ana mo.

13 Me’da baba jin hilki ya/ ki mo/en mo tani

wakan si’da/ Tap̱a ki hil uni gwansan kun ḵo/ki a’di ki mo/en mo.

14 Haali/ a’di mishki’da yi’c bana mo,

dhali a’di kaki gwo e ki ana tana bu’da’cesh mo.

15 Wathi/, ateem piti a’di wana e ka sho mo.

A’di lugki’d ki ṯup̱ ṯup̱ mo me’d jandin to e bwam bunto mo,

16 haali/ ’tham poshki’d ap̱o/ a’di mo dhali a’di ki ’cwar a’di mo,

dhali mom piti mishi a’di doḵ/e yisa.

17 Hili mo/en gi Tap̱a a’di ṯelkunu sho’k mo ’peni mo jin ’konuki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo itan mo jin ’konuki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo

ap̱o/ uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo,

dhali mo ma ḵar/em piti e uc̱i gi uc̱im buni mo,

18 e uni gwansan kun dhuki gwom piti jin gamu me’d mo,

dhali ka uni e mo mmomii gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo.

19 Tap̱a a’di ṯelki’da ḵursi ma maliḵ piti sho’k e momis mo,

dhali ’peŋkuman bampam piti jiki’da ji ap̱owa ris to ’baar mo.

20 ’Bori Tap̱a mii mo, ayy um iman’doyu gwom piti mo,

um kun c̱a’bki dem dem mo kun mii gwom piti mo,

mmociḵ ’twa/ gi gwom piti mo.

21 ’Bori Tap̱a mii mo, aris umi ’baar mo kun ta kum piti kun ’kon e momis mo,

imanmii tom piti mo kun mii bwam piti mo.

22 ’Bori Tap̱a mii mo, aris to kun miina a’di mo,

eya ris mo ’baar mo kun ta mom piti kun tana a’di tap̱a mo. ’Bori Tap̱a mii mo, ayy ḵashiram pem mo.

104

1 ’Bori Tap̱a mii mo, ayy ḵashiram pem mo, ayy Tap̱a Arumgimis pem, /e a’di icaaca kagahara mo.

/E hi’thkunu ki montaḵ mo dhali mo/eḵ mo,

2 /e jin ’kamki is pini ki moŋkush me’d burrinye/ jin ’kamu is mo,

/e jin bele’thki momis me’d gu’b burrinye/ mo,

3 /e jin ’thikina ḵa’dum gi gu’b pini ap̱owa ris yi’de/ ’baar mo,

/e jin dhukina raḵ me’d arabiyya jin dira shumarum pini mo,

/e jin merkina p̱owa bi gi ’tham mo,

4 /e jin dhuki ’tham ka ris mmota iman/ii gom /e mo,

o’d dhala le’dan o’d jin shwa’d ki bar bar mo tani uni mii /e to mo.

5 /E ki kar mony’cesh e moŋḵa’b piti mo,

wakan ki a’di minu ’koki yiḵin is ki sule/ sule/ mo.

6 /E ki kum a’di ’kup̱ ki moŋ’kulga/ me’d burrinye/ jin kumu to ’kup̱ mo.

Dhali yi’de/ doshki’da p̱owa ris wosha turga/ mo.

7 Ki gwom pini jin ḵucurkina /e uni mo tani uni sokin mo.

Dhali ki kon dor ma sho’k pini mo tani uni yakina ŋwac̱a/ mo.

8 Aris wosha turga/ cuki mis mo, dhali embul wosh mo tani uni cic̱kin ka ’cesh mo

e mo jin karkina /e ’pen ka pije/ gom uni mo.

9 /E ki kar gwayu/ mo ki uni mini ’koki pe mo,

wakan ki uni mini ’taki ’koki halas mony’cesh doḵ/e mo.

10 /E ki dhu yi’de/ kun ’du’dun mmogac̱ ka pije/ e embul wosh mo.

Uni yakina ŋwac̱a/ e embul ma ris wosh mo.

11 Dhali uni ’baar mo p̱ikina to/e ’baar mo kun ’kon e bwaasho mo.

Thuluny bwaasho si’da/ uni kap̱kin ’peni mo jin budha yi’de/ uni mo.

12 Ki uni mo tani ’dii kun p̱eni momis mo tani gamki moŋ’kom buni mo.

Uni wolki gway e bwaman ma risa biny cwa mo.

13 ’Peni monyc̱a’b pini jin dina /eya ’ta’dama mo tani /e wolki yi’de/ ap̱o/ wosha turga/ mo.

Mony’cesh a’di kap̱kunuwa du ki maman miin to ki me’d pini mo.

14 /E raḵkina sho ca’d gom to/e mo,

dhali dhu emen to jin mina ’kwani si mo,

ki a’di midi dho’th maman tonṯe/ ’peni mony’cesh mo,

15 dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mmo’kunya duŋ ’kwani mo,

dhala yin mmokar bwam/em piti ki ’tikil ’tikil mo,

dhali tonṯe/ mmo’bi’th ’kwani adu mo.

16 Aris cwa gi Tap̱a uni wolu yi’de/ ka enthus mo,

dhali arisa bwanyayiis gi Pan Lubnaan jin sikina a’di mo.

17 E uni mo tani ’dii nyaŋki gu’b buni mo,

dhala gwamp̱i/ taki’d ki gu’b piti ap̱o/ cwa jin wana e ka ṯup̱ mo.

18 Dhali aris wosha turga/ mo tani uni gom mi kun ’koni bwaasho mo,

dhali wosh uni ta mo jin hur ma warriny jwa icine/ mo.

19 /E ki kara ppe mmoya yil mo,

dhali atente/ mishi mom piti jin mina a’di iyul mo.

20 /E ki kar mondhurumi’d mo dhali a’di ta ji mon’thiny mo,

ka ris to/e ’baar mo kun ’kon e mombwaasho mo tani parkina ’cesh mo.

21 Ushi dhuruca dhop̱ uni aŋkarki ko mo gom tom buni kun ’kwarkina uni ka gwap̱i/ mo,

mmosimm tonṯem buni e mo ’peni Arumgimis mo.

22 Ka tente/ sulki’d mo tani uni sokin ’pena tente/ mo

dhali bag is buni e jurum wosh mo.

23 Dhali wathi/ yaki’d mmomiiya ṯu’c mo

dhali a’di ki miiya ṯu’c piti ntagi mom’pimpili/ mo.

24 Ayy Tap̱a, mii gi me’d pini wan ma p̱o/ e diṯa/.

E moyuḵ mo tani /e uḵki uni ’baar mo.

Aris mony’cesh ’tu’dkunu ki tom pini kun uḵkina /e mo.

25 Bwamp̱o/ ḵumma/ yi’deŋ ’kulga/ mo kun caaca mo dhali kun beena bwa ki bee mo,

a’di jin ishkina to/e ki mus mus ibwaman kun uḵu mo kun molu deŋ e mo,

kun ’kon ki e mo nyaḵki kun gwa’da is mo dhali kun caaca mo.

26 Dhali arisa ḵur yi’de/ si’da/ hashkina p̱o/ a’di mo

dhala dhan to yi’de/ a’di jin uḵkina /e mmoguwa ŋalbothoŋ ibwaman a’di mo.

27 Aris to gwansani ’baar mo hil ’kup̱ki /e mo,

dhali /e c̱iki uni tonṯem buni mmoshwa ka tentem buni ki she/ ki she/ mo.

28 Ki /e ki c̱iki uni to mo tani uni tulki a’di isi monṯal ’de/ mo.

Ki /e ḵa’dki me’d pini mo tani uni ’tu’dkunu ki tom ’borga/ mo.

29 Ki /e bagki jis/em pini mo tani uni biṯkina bwa ka luŋgu’b mo.

Ki /e ki bu’th shi/in buni mo tani uni wukin mo

dhali doḵ ka nyaŋ’ko’d e bu’da’cesh buni mo.

30 Ki /e hashki Shi/in pini mo tani uni uḵkunu mo be

dhali /e ki ta bwam/e gi mony’cesh this mo doḵ/e mo.

31 Dhalki monyca gi Tap̱a a’di i’dim ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

Dhalki Tap̱a ’kunya bwa e miim piti mo,

32 a’di jin hilki mo ap̱o/ mony’cesh mo dhali a’di deeki’d ki bir bir mo,

a’di jin taki wosha turga/ is ki me’d mo dhali uni yakina ku’d mo.

33 Aha/ mina yuḵ gway e Tap̱a mo me’d jin dika/ ki e mo.

Aha/ mina yuḵ gway mmomaŋa Arumgimis pem mo me’d jin kusha buye/ aha/ mo.

34 Dhalki gwom pem jin kulum aha/ ibwa mo tani ’bor a’di bwa mo,

haali/ aha/ ’kunya bwa e Tap̱a mo.

35 Dhalki imanmii miinthus ṯushunkunu ki o’d ’peni mony’cesh mo,

dhali dhalki imanmii to kun ’coḵa’coḵ mini mii dhalku/ ki ’ko mo doḵ/e.

’Bori Tap̱a mii mo ma, ayy ḵashiram pem.

Maŋi Tap̱a mo.

105

1 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo, dhali yuḵi gway piti mo.

Kari eya tente/ mii gi tom piti e bwaman ’kwani mo.

2 Yuḵi gway e a’di mo, yuḵi gway mmomaŋ a’di mo,

ṯori aris to kun miina a’di ki momer mo.

3 Cayi mo e gway piti jin ḵogu mo.

Dhalka du gi uni gwansan kun simmki Tap̱a e mo tani ’kunya bwa mo.

4 Simmi Tap̱a e mo dhali mom’bi’th piti mo,

simmi buŋ’kus piti e ki ṯikir ṯikir mo.

5 Kayi momer piti e jin miikina a’di mo,

a’di jin ta miimer piti mo dhali gwon dwall kun toru ’twa/a ’cesh jin bahkina a’di mo,

6 ayy emen ma Ibrahiim jin ta c̱iŋkinam piti mo,

um kun ta iya/ ma Yakuub mo, kun ta kum piti kun kwanykina a’di mo.

7 A’di ta Tap̱a ma Arumgimis bana mo.

Gwon dwall piti kun toru gwo ’twa/a ’cesh mo tani a’di idiki’da p̱owa ris mony’ceshi ’baar mo.

8 A’di tana bwam piti pa ki pa gom gwom piti jin gama a’di me’d ki sule/ sule/ mo,

gom gwom piti jin ḵankina a’diya ḵan goma alip̱ ma risa nyaḵum yil ’kwani mo,

9 gwo jin gamkina a’di me’d nyaḵka Ibrahiim mo,

dhali gwom piti jin thulkina a’di me’da p̱o/ mmo/o is goma Is/hak mo,

10 a’di jin rwa’ckina a’di eya Yakuub mo me’d gwoŋḵan jin bahu mo,

dhali eya Israyiil me’d gwoŋḵan yan jin gamu me’d mo jin midi di ki sule/ sule/ mo,

11 mmo/o gwo mo ki: E um mo tani aha/ mina c̱i um mony’cesh gi Paŋ Kanaan mo

mmota a’di jin mina umi ’tuntul bwa ime’d mo mmota mal bum mo.

12 Ki uni ’kon ki daḵa/ ka ris buni mo,

ki uni ta jasi ara ushalaŋ gana/ mo, ki iimpem buni e a’di mo,

13 mmo/iikina uni ki ii ma c̱a/ ’peni kal gi ’kwaniny’cesh mmotan kal gi ’kwaniny’cesh mo,

’peni bampa/ gi ’peŋkuman bampaŋ kamu/ itagi ’kwanin tiya mo,

14 a’di diki dhal jan ’deŋ kamu/ bway mo mmosiri’c uni ap̱o/ ki sho’k mo.

A’di ḵucurki imaliḵ gom gway buni mo

15 mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ ki ta unim pem kun kwanyka/ is ki me’d mo,

dhalku/ ki mii to shi/ka/ ap̱o/ imanc̱i gwom pem mo.

16 Ki a’di yuḵki ṯe/ ap̱o/ mony’cesh mo,

dhali ’ce’da ris tonṯe/ ’baar mo kun miinu ime’d mo,

17 a’di ki hash wathi/ mmoya iṯwa/a/ ki uni mo,

a’di jin ta’da Yuusup̱ mo, a’di jin yolkunu mmota c̱iŋkina/ mo.

18 ’Basho’k piti a’di shi/kunu ka maḵḵiyya mo,

dhali ’ba/ piti a’di re’dkunu ka dhan neran toŋḵuthu’d mo

19 ntagi gwo jin ona a’di mo p̱u’dki’d mo ki jim pe mo

dhali gwo gi Tap̱a nyo/ki a’di mo.

20 Dhala maliḵ hashki’da hash mo dhali ’cuḵ a’di mo be,

dhali tap̱a gi ’kwani mo tani karki a’di ki ’kus mo,

21 dhali a’di ki kar a’di ki ari tap̱a ap̱o/ gu’b piti mo,

dhali kar a’di ki tap̱a ap̱owa ris tom piti ’baar kun tana a’di mo,

22 mmoye’th uni kun ta iya/ ma maliḵ piti sho’k ki bwam ’boro’d piti mo,

dhali mmoṯor ’kwani gwanyjaḵam piti gwo ki moyuḵ mo.

23 Dhali yan’ko’d Israyiil p̱u’dki’d e Pam Masir mo,

dhala Yakuub p̱u’dki’d ki yaŋ’kus eya ’cesh ma Haam mo.

24 Dhali Tap̱a ki dhu ’kwanim piti mmota uni kun dho’th maman gi dho’th gana/ mo,

dhali mmodhu uni mmota ’kwani kun ’bitha’bi’th mo mmobol ’kwaniŋ ’kup̱ buni e mo.

25 A’di ki ṯuka dum buni mmoshi/ ’kwanim piti i e mo,

mmoṯu/ul nyaḵki uni mmoheka ris c̱iŋkinam piti e mo.

26 A’di ki hasha Musa jin ta c̱iŋkinam piti mo,

dhala Haruun jin kwanykina a’di mo.

27 Uni wagaskunu jamas miim piti e bwam uni mo,

dhali miimer kun miikunu e bampa/ ma Haam mo.

28 A’di hashki mondhurumi’d mo, dhali ’ceṯẖ bampa/ ’tum mo.

Dhali uni pishki is ka le’da p̱o/ gwom piti mo.

29 A’di ṯu’kki ḵumma/ yi’dem buni mmota bas mo,

dhali raḵ wa’c buni isi jwa mo.

30 Bampam buni tashkunu ka buhany ma ’dwa/ mo,

wakan si’da/ e gu’b gi imaliḵ buni mo.

31 A’di oki gwo mo dhali abuhanya ḵanthi/ p̱u’dki’d mo,

dhali arisa shokom ṯẖa’thkin e bampam buni ’baar mo.

32 A’di c̱i uni dhana wasa/ mmohe’th me’da sho’k mo,

dhala wara/ sho’k yan jin dhwa/a’dki mo ki dhwa/a’d dhwa/a’d e bampam buni ’baar mo.

33 A’di ’koshki cwalman ma mura’th buni mo dhala ris cwam p̱u/ mo,

dhali a’di ḵwa/ki cwa gi bampam buni ’baar mo.

34 A’di oki gwo mo dhala kuyu/ p̱u’dkin mo,

dhali ushi emena kuyu/ kun molu deŋ e mo,

35 uni kun loskina ris to kun sinu ki ’kolo’c e bampam buni mo,

dhali uni ki shwa maman cwam buni ’pena ’cesh mo.

36 A’di ki ’kosha ris bwanyaram buni ’peni bampam buni mo,

a’di jin gac̱ki’di ṯwa/a/ ’peni mom’bi’th buni mo.

37 Yan’ko’d a’di ki shuwa Israyiil bway ki ’dolkon kush mo dhali ’dolkon gana/ mo,

dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ p̱iyi’d e bwaman ma waḵ piti mo jin kolkunu mo.

38 ’Kwani gi Pam Masir ’bora bwa ki ’bor ki uni iikin mo,

haali/ dhan to jin ḵo/ uni is ’peni ’Kwani ma Israyiil mo tani p̱u’dki’da p̱o/ uni mo.

39 A’di ki p̱a’da raḵ mmokuma kum ’kup̱ mo,

dhali o’d mmoc̱i moŋkush mon’thiny mo.

40 Uni doṯki to mo dhali Arumgimis ki c̱i uni aris ḵusskun mo,

dhali a’di ki c̱i uni tonṯe/ ’peni momis jin ishki’d ka enthus mo.

41 A’di ḵa’dki wosh ’twa/ mo dhali yi’de/ gac̱ki’d ka pije/ mo.

A’di guski’d e bwam ma si’b me’d yi’de/ jin guski’d e bwam wor mo.

42 Haali/ a’di kaki gwom piti e jin ona a’di is jin ḵogu mo,

dhala Ibrahiim jin ta c̱iŋkinam piti mo.

43 Wakan a’di suski ’kwanim piti ka pije/ ki moŋ’kuny bwa mo,

unim piti kun kwanykina a’di mmo/ii gwayi lu/ mo.

44 A’di ki c̱i uni kal gi bampa/ gi ’kwanin tiya mo,

dhali uni bu’thki to gi ’kwanin tiya kun tana uni gi maman buni kun miikina uni to mo,

45 tagi ’kup̱ gwo yan mo ki uni mini ’taki dhu gwoŋḵan piti kun bahu mo,

dhali mii gwoŋḵan piti kun c̱ikunu mo.

Maŋi Tap̱a mo.

106

1 Maŋi Tap̱a mo.

Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gi Tap̱a mo, haali/ a’di ’bora’bor mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di i’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

2 Kaja a’di jin midi mish bah gwo gom miin to ma dem dem gi Tap̱a mo,

walla ṯora ris momaŋ piti mo?

3 Mom’bor mii gom uni gwansan kun miiki mii ma ḵar/e mo,

uni kun mii miiŋḵar/e isa yempa/ mo.

4 Kayi aha/ e mo, ayy Tap̱a, ki /e din mmoṯor mii ma ’them pini e ’kwanim pini mo.

Woṯẖi/ aha/ mo me’d jin mina /e ’cuḵ uni mo,

5 ki aha/ mina p̱ar mo jin rusa/ rus gi unim pini kun kwanya /e e mo,

ki aha/ mina bwa ’kuny mo e mo jin ’kunya bwaŋ ’kwani gi kal pini mo,

ki aha/ mina ca mo e mal pini mo.

6 Am dhali ibabam bam mo, ’thissa/ niin mo tani miikina miinthus mo.

Aman miikina mii kun ’coḵa’coḵ mo, am miikina to kun ta thus ki thus mo.

7 Ibabam bam, ki uni ’kokin e Pam Masir mo tani,

uni ’koki hil gwo i e gom tom pini kun miina /e ki momer mo.

Uni ’koki ka mo/en pini e jin ṯelu sho’k jin ishki’d ka enthus mo,

hili uni pishki is ka le’d ap̱o/ a’di jin Caa e ki Ca e Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo.

8 Naskina/ a’di ki ta uni is ki me’d gom gway gi gway piti mo,

ki a’di midi ṯor mom’bi’th ma dem dem piti mo.

9 A’di ḵucurki Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo dhali a’di warki’d ki mo jin ḵuthaḵu’th mo.

Dhali a’di suski uni e bwaman moŋ’kulga/ mo me’d jin miikina a’di e bwaman ma si’b mo.

10 Wakan a’di taki uni is ki me’d mo ’peni ’kwaniŋ ’kup̱ buni mo,

dhali ’cuḵ uni mo ’peni mom’bi’th gi ’kwaniŋ ’kup̱ buni mo.

11 Dhali yi’de/ kumki uniŋ ’kup̱ buni ’twa/a ’cesh mo.

Jaŋkamu/ di’d jin boc̱o’d ’peni uniya?

12 Dhali yan’ko’d uni gamki gwom piti is mo.

Uni yuḵki gway gom momaŋ piti mo.

13 Hili ki jahanne/ uni ŋaki miim piti mo.

Uni ’koki c̱or gwom piti jin logoma a’di mo.

14 Hili uni cana bwa en’dap̱ mo mmogora bwa ki gor e mombwaasho mo,

dhali kara Arumgimis mo mmonyo/ a’di e bwam ma si’b mo.

15 A’di c̱i uni to jin doṯkina uni mo,

hili a’di ki hash ’ba’th jin shi/ uni is e bwaman uni mo.

16 Ki ’kwaniŋ gwas kun ’kon e mo ma yuukam buni mmoṯa’c bwa ki ṯa’c ap̱owa Musa mo

dhala Haruun, a’di jin ta jan ’de/ gi Tap̱a jin ḵogu mo tani

17 mony’cesh ḵa’dki ’twa/ mo dhali losa waḵ ma Daṯẖan mo

dhali kum ’kwani kun nyaḵ ii ka Abiram ’twa/a ’cesh mo.

18 O’d si’da/ du’dushki’da p̱o/ imannyaḵ iim buni mo

dhala le’dan o’d shwaki ’kwani kun ta thus ki thus mo.

19 Uni uḵki ari bip̱ e ’kuwosh ma Hurib mo

dhali uni ki luŋ tomp̱inycon jin ṯo’du/ mmo/uḵ a’di jin ta p̱inycon mo.

20 Uni aḵki monyca ma Arumgimis e mo

gom jamas to jin uḵu mo me’da morbip̱ jin shwa’da sho mo.

21 Uni ŋakina Arumgimis mo, a’di jin ta’da Manwoṯẖ uni mo

a’di jin miiki dhan to jin caaca e Pam Masir mo,

22 ki mii gi momer mo e bampa/ ma Haam mo,

dhali dhana puren to e Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo.

23 Wakan a’di oki gwo mo ki: A’di midi ’ce’d uni sho’k moyi,

dhala Musan ’dem piti jin kwanya a’di mo tani

dina a’di ki doshi bwambori a’di mo

ntagi a’di doḵki’da nyor piti jin midi ’taki ’ce’d uni sho’k mowa?

24 Yan’ko’d uni ki waḵ mony’cesh jin ’bora’bor mo,

dhali dar gi moŋgam gwo is gom gwom piti jin ona a’di is mo.

25 Uni miikina gumgum e bwaŋ gu’b burrinyem buni mo,

dhali ush gwo gi ’twa/ gi Tap̱a ha e mo.

26 Wakan a’di ’de’kki me’d piti mo dhali thul gwo me’da p̱o/ gom uni mo

mmo/o ki a’di midi dhu uni mo mmoṯa’k mo e mombwaashoyi,

27 dhali ḵwa/ emen gi uc̱im buni bwa mo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo,

mmoc̱ekerki uni bwa mo e bampany ’ceshi ’baar mo.

28 Wakan uni ’tampalki is buni ka rum ma Baal jin ta ji Pam P̱aguur mo,

dhali ’ka to jin ’ciṯẖu/ ’kus mmothe tomp̱inycon gom jwa gi ’kwani kun wun mo.

29 Uni rukunyki Tap̱a mmomiiya nyor mo gom miim buni mo,

dhali ’ba’th jin wo’cki ’kwani is she/ du’dushki’d e bwaman uni mo.

30 Dhali yan’ko’d P̱inahaas doshki’d ki mis mo dhali woṯẖ gwo is mo,

dhali ’ba’th jin wo’cki ’kwani is she/ c̱a’bki’d mo.

31 Dhali a’di ikarkunu a’di ki mo ma ḵar/e mo

’pena nyaḵum yil jin tanu mo mmotana nyaḵum yil ki sule/ sule/ mo.

32 Uni raḵ a’di isa nyor mo gom gwo yi’de/ e mo ma Mariiba mo,

dhala Musa c̱inu isi jwa mo gom gway buni mo,

33 haali/ uni ki raḵa ḵashiram piti c̱a’bki ŋah ŋah mo,

dhali a’di ki o gwo ki mony’cwar mo.

34 Uni ’koki ’ce’d ’kwani sho’k mo

me’d gwo jin ḵankina Tap̱a uni mo,

35 hili uni ceki e ki kal gi ’kwanin tiya mo

dhali da/ar mii kun miina uni mo.

36 Uni ki mii to gom tomp̱inycon buni mo,

a’di jin warki’d ka gume/ gom uni mo.

37 Uni ki c̱i iya/m buni mmo’ciṯẖ ’kus mmomiiya bas mo

dhali i’bwa/ buni si’da/ ka rum thus kun nyo/anyo/ mo.

38 Uni ki wol tiya bas kun ’kon ma bas ka p̱o/ mo,

uni kun tana bas gi iya/m buni mo dhali i’bwa/ mo,

uni kun c̱ikina uni mmo’ciṯẖ ’kus gom tomp̱inycon kun luŋu gi Paŋ Kanaan mo,

dhali bampa/ shi/kunu is ka bas ’kwanimpa mo.

39 Wakan uni taki ’kwani kun nyo/anyo/ ki miim buni mo,

dhali lo’bi gwonyc̱al ki miim buni mo.

40 Dhali yan’ko’d anyor gi Tap̱a a’di ’thakunu ki ligi/ ligi/ ap̱o/ ’kwanim piti mo

dhali a’di ki shi/ mal piti i e mo.

41 A’di ki c̱iki uni mo e me’d gi kal gi ’kwanin tiya mo,

wakan ki uni gwansan kun shi/ki uni i e mo tani mii miin tap̱a ap̱o/ uni mo.

42 ’Kwaniŋ ’kup̱ buni siri’cki uni ap̱o/ ki sho’k mo,

dhali uni ’doyunu mo mmodila bora ’cesh e bwaŋ’kwariny mom’bi’th buni mo.

43 Me’d ka ris a’di ki ’cuḵ uni mo,

hili uni pishki is ka le’d ki ṯas ṯas gom ’kup̱ gwom buni mo

dhali uni ’doyunu ka luŋgu’b e miim buni kun ’coḵa’coḵ mo.

44 Bahili a’di ki c̱iya hirdhe/ ki mo ma c̱is buni mo,

ki a’di ciḵki kom buni mo.

45 A’di ki ka gwo e gom gway buni gom gwom piti jin gama a’di me’d mo,

dhali a’di ki biṯ bwam piti me’d mo isi ki gwo gi mo/en piti jin ṯelu sho’k mo jin ishki’d ka enthus mo.

46 A’di ki raḵ uni gwahan mmohila hil ki e ma ’thime/ ki mo/en mo

ki uni gwansan kun bu’th uni mmota habuus mo.

47 Tayi aman is ki me’d mo, ayy Tap̱a Arumgimis bam mo,

dhali tulu/ aman is mo ’pena ris bwaman gi kal gi ’kwaniny’cesh mo,

ki am mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway pini jin ḵogu mo,

dhali ca mo e momaŋ pini mo.

48 Mom’bor mii gom Tap̱a mo, a’di jin ta’da Arumgimis ma Israyiil mo,

’peni mo jin ’konuki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo itan mo jin ’konuki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Dhali dhalka ris ’kwani ’baar mo o gwo mo ki: Amen.

Maŋi Tap̱a mo.

AWARKA/ JIN ’KONA ’BANI MUDHE’D MO

107

1 Ayy, c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo, haali/ a’di ’bora’bor mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

2 Dhalki ’kwani gwahan kun wanu ’ba/ mo i/o gwo wakan mo,

uni kun wankina a’di ’ba/ ’peni mo jin ṯoju bwa mo,

3 dhali tul uni is ’peni mony’cesh mo

’peni mom’pesho’k mo dhali ’pena bora luŋgu’b mo,

dhali ’peni moŋ’ko’d gwar ma bim poros mo dhali ’peni moŋ’ko’d gwar ma biny cam mo.

4 Unin tiya kun iikin ki iinyc̱a/ e bwam ma si’b mo jin shinu is mo,

uni gam bwaya kamu/ e ’peŋkuman bampa/ mmo’ko icine/ mowa?

5 Uni ’kosha ṯe/ mo dhali budha yi’de/ mo,

dhali aḵashiram buni ’thikina buye/ e bwaman uni mo.

6 Dhali yan’ko’d uni ki ko ’twa/i Tap̱a mo gom monṯo’c bwam buni mo,

dhali a’di ’cuḵki uni ’peni mo ma c̱is buni mo,

7 dhali a’di ki shu uni bway ki bwaya ji sho’k mo,

ntagi uni bumburkin mo e ’peŋkuman bampa/ mmo’ko icine/ mo.

8 Dhalki uni c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo gom mo/en piti jin ṯelu sho’k mo,

gom miin to gi momer piti e iya/ gi ’kwani mo.

9 Haali/ a’di ki kap̱ a’diya du mo, a’di jin budha yi’de/ mo,

dhali a’di jin ’kosha ṯe/ mo tani a’di ki ’tu’d a’diya du ki tom ’borga/ mo.

10 Kun tiya ’kokin e mondhurumi’da ’tum mo dhali e mo jin molu pi ’kup̱ ka pije/ mo

kun tana habuus mo gom uni doru ki isa nyor mo dhali remu ’basho’k ki toŋḵuthu’d mo,

11 haali/ uni pishki is ka le’da p̱o/ gwo ma Arumgimis mo,

dhali bel gwo jin logoma a’di jin Caa e ki Ca mo.

12 Adum buni a’di luŋku’d gom to jin diṯadiṯ kun miina uni mo,

dhali ki uni ṯa’kki ’ko’da ’cesh mo tani jaŋkamu/ p̱iyi’d mmowoṯẖ uni mo.

13 Yan’ko’d uni ki ko ’twa/i Tap̱a mo gom monṯo’c bwam buni mo

dhali a’di ’cuḵki uni ’peni mo ma c̱is buni mo.

14 Dhali a’di ki ’doyu/ uni ka pije/ ’peni mondhurumi’d mo dhali mo jin molu pi ’kup̱ ka pije/ mo

dhali a’di ki ’ce’d mondeḵ buni mmoshaṯ uni ka ’ceshi ’baar mo.

15 Dhalki uni c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo gom mo/en piti jin ṯelu sho’k mo,

gom miin to gi momer piti e iya/ gi ’kwani mo.

16 Haali/ a’di shaṯki’da risa campur ma koroḵ ka ’cesh mo,

dhali a’di ki pwaṯẖ dhana bem’ban toŋḵuthu’d bwa mo.

17 Kun tiya ’ba’thkin mo e bway miinthus buni mo,

dhali gom miiny’coḵam buni mo tani uni ’koshkunu is ka nyor gom to jin wo’cki is she/ mo.

18 Uni ushki tonṯen tiya kun ’kona e ki she/ mo,

uni ’dishki ’twaŋkal gi mowu is mo.

19 Dhali yan’ko’d uni ki ko ’twa/i Tap̱a mo gom monṯo’c bwam buni mo

dhali a’di ’cuḵki uni ’peni mo ma c̱is buni mo.

20 A’di hashki gwom piti mo dhali wac̱ uni mo,

dhali a’di ’cuḵki uni mo ’peni mo jin ’ce’du sho’k mo.

21 Dhalki uni c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo gom mo/en piti jin ṯelu sho’k mo,

gom miin to gi momer piti e iya/ gi ’kwani mo.

22 Dhali dhalki uni c̱i to jin c̱inu mmo’ciṯẖ ’kus ki bwa jin ’boruwa ’bor i is mo

dhali ṯor miim piti ki gway mo ki bwaŋ ’kunyka/ mo.

23 Kun tiya iikin ka ’cesh e bwaman ḵumma/ yi’de/ e bwaa ḵur mo,

mmomiiya ṯu’c yol jin caaca e dhan yi’de/ mo.

24 Uni p̱arki mii gi Tap̱a e mo,

momer piti kun miikina a’di e moŋ’kulga/ mo.

25 Haali/ a’di ḵanki gwo mo dhali cu ’tham jin ta’da p̱unthar mo,

a’di jin ’de’kki yi’de/ abor ki mis mmobir bakal ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo.

26 Uni uluc̱ki ’kup̱ki mis mo tani dhali uni iikin ka ’cesh e moŋ’kulga/ mo.

Mo ma dum buni jin ’bitha uni is waki’d mo gom mo ma c̱inthar buni kun ta thus ki thus mo.

27 Uni iikin ki dho’do/ dho’do/ mo dhali wuŋgul ii mo me’d ’kwani kun ’koshkin ma su mo,

dhali uni deekina miim buni ki tash tash mo.

28 Dhali yan’ko’d uni ki ko ’twa/i Tap̱a mo gom monṯo’c bwam buni mo

dhali a’di ’cuḵki uni ’peni mo ma c̱is buni mo.

29 A’di karki’da p̱unthar ’tham mmodi ka ḵu’th is mo,

dhali bakal ḵumma/ yi’de/ a’di doshkunu ki biyuu mo.

30 Dhali yan’ko’d uni ’kunya bwa mo haali/ uni gam mo jin ’konu ki shwamm mo,

dhali a’di ki sus uni e mom buni jin ’kana uni ki she/ jin ona bwa uni mo.

31 Dhalki uni c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo gom mo/en piti jin ṯelu sho’k mo,

gom miin to gi momer piti e iya/ gi ’kwani mo.

32 Dhalki uni kar a’di ki ca mo e bwaman ma tul ’kup̱ ’kwani mo,

dhali maŋ a’di e bwaman ma tul ’kup̱ gi ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo.

33 A’di ki ṯu’k yi’de/ e bwaman ma si’b mo,

yi’de/ jin kasha e e mony’cesh jin budha yi’de/ ’kwani mo.

34 Mony’cesh jin dhotha to a’di ki ṯu’k a’di mo mmota a’cesh jin ’balatha’bala’th jin shiyi’d mo,

gom miim buni kun ta thus ki thus kun ’kokin e a’di mo.

35 A’di ki ṯu’k bwaa si’b mmowar ka al yi’de/ mo,

dhali mony’cesh jin ta’da burta/ o’d mo tani a’di ki kar a’di mmokash yi’de/ e mo.

36 Dhali imaṯṯaan a’di ki dhal uni kun ’kosha ṯe/ mmo’ko mo,

dhali uni ṯelki ’peŋkuman bampa/ sho’k mo mmo’ko icine/ mo.

37 Uni siki bunto mo dhali nyaŋa goŋ mmosiya mura’th mo,

dhali gam maman cwa kun gwono’dkin mo.

38 Ki mom’bor miim piti mo tani uni markina mar is ki caaca mo,

dhali a’di diki dhal bip̱ buni bway mo mmo’koki ’ko mmodhodhi mar is mo.

39 Ki uni ’kon ki daḵa/ mo dhali warkunu ki ’kwani kun aṯẖa she/ ki aṯẖ mo

e mo jin siri’ckunu uniya siri’c ki sho’k mo dhali monṯo’c bwa mo dhali bwan diṯi’d mo tani

40 a’di ki wol mowaḵa p̱o/ iya/ gi imaliḵ mo

dhali a’di ki dhu uni mmo/ii ka c̱a/ e mo jin p̱ina sho’k ’kwani mo dhali tonycuḵ mo.

41 Hili a’di ki cu uni mis uni kun mini mii ta gi to ’peni mo jin ṯojuwa ṯo’c bwa mo,

dhali dhuwa waḵ buni mmowa e ka ma’diny ḵa’bal mo.

42 ’Kwani kun dhelel ma du mo tani p̱arki a’di e mo dhali ’kuny bwa mo

dhali aris uni kun ta thus ki thus mo tani ’dap̱kunu ’twam buni mo.

43 A’diyin jin yuḵayuḵ mo tani dhalki a’di c̱iyi’da hirdhe/ ki to gwansan mo.

Dhalki ’kwani hil isi gwo i e mo gom mo/en gi Tap̱a mo jin ṯelu sho’k mo.

108

Gway. Gway jin ta gway ma Dawuu’d.

1 Adum pem thosonki is mo, ayy Arumgimis. Adum pem thosonki is mo.

Aha/ mina yuḵ gway mo, aha/ mina yuḵ gway mmomaŋa maŋ mo.

Meri e mo, aḵashiram pem.

2 Meri e mo, ayy adheŋdhenye/ dhala dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo.

Aha/ mina mer mon’twash/e e mo.

3 Aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki /e mo, ayy Tap̱a, e bwaman ma ris ’kwani mo.

Aha/ mina yuḵ gway mmomaŋ /e e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo.

4 Gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo ap̱owa dhan momis mo,

mo ma isiŋ ganam pini a’di jithirki’d e bwaman ma raḵ mo.

5 Kari is pini ki ca mo, ayy Arumgimis, ap̱o/ momisi ’baar mo.

Dhalki monycam pini a’di di’da p̱o/ mony’ceshi ’baar mo.

6 Ki a’dim pini jin enu minu ’cuḵ mo tani

/e ki c̱i mowoṯẖ ka bim poros pini mo, dhali thoḵ aha/ ’twa/ mo.

7 Arumgimis oki gwo is e mom piti jin ḵogu mo mmo/o gwo mo ki:

Aha/ mina ya i mis ki moŋ’kuny bwa mo dhali ḵwa/ Pan Shakiim bwa mo

dhali ’to/ to bwa ime’d mo e embul Wosh ma Sukkuut mo.

8 Jil/aad a’di ta jim pem mo, dhala Manassa a’di ta jim pem mo,

dhala Ep̱rayim a’di ta toŋ’kup̱ pem mo.

Yahuuda/ a’di ta cwa ma maliḵ pem mo.

9 Muwab a’di ta’da ḵwalal pem jin ’thurka/ me’d mo

dhali e Pan Aduum mo tani aha/ mina biṯa p̱p̱a/ pem mo,

dhali ap̱o/ e Pam P̱alasthiin mo tani aha/ mina ’ther cuuwa/ ki mo jin p̱inu mii e mo.

10 Kaja a’di imidi shu aha/ bway e ’peŋkuman bampa/ jin ṯenu gwo mo?

Dhali kaja a’di jin midi shu aha/ bway e Pan Aduum mo?

11 Ki diki ta /e iwaḵki aman mo, ayy Arumgimis?

/E diki nyaḵ ya ki aman mo, ayy Arumgimis, nyaḵki ’kwani ma meem bam mo.

12 Ayy c̱iyi aman mowoṯẖ ’peni ’kup̱ bam mo ma,

haali/ mowoṯẖ ’peni ’kwani mo tani ta jim p̱e’th mo.

13 Ka Arumgimis mo tani ana mina mii mii kun c̱a’bki koŋ koŋ mo.

Haali/ a’di ta a’di jin midi ṯan bway gom ’kwaniŋ ’kup̱ bana mo be.

109

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Dhalku/ ki c̱a’b ki shwamm mo, ayy Arumgimis gom momaŋ pem mo.

2 Haali/ ’twa/ gi ’kwani kun ta thus ki thus mo dhali kun he’kkina he’k e mo ḵa’dkina uni ap̱o/ aha/ mo,

mmo/o gwo ap̱o/ aha/ ki ’twa/ ma ṯor mo.

3 Uni ṯu’bki aha/ ki gwo jin shinuwa shi/ i e mo

dhali bu’th aha/ ki dar gi mii mo.

4 To kun doḵkina uni aha/ ’peni mo/en pem mo tani uni ki thisi yer aha/ is ki gway mo,

isi kani me’d jin dika/ mmo’tho gom uni mo.

5 Wakan uni ki c̱i aha/ to jin ta thus gom tom ’boro’d mo

dhali mo jin shinuwa shi/ i e mo gom mo/en pem mo.

6 Kari wathi/ jin ta thus ki thus ’pen ka pije/ ap̱o/ a’di mo

dhali dhalka manyer a’di is ki gway susi a’di e mo jin dwallu gwo mo.

7 Ki a’di dwallkunu gwo mo tani dhalki a’di dikina mii i’ba/ mo.

Dhalki mon’thom piti a’di deŋu e ki ta ji miinthus mo.

8 Dhalka teem piti karu ki kuṯ kuṯ mo.

Dhalki wathiŋ kamu/ bu’th mal piti mo.

9 Dhalki uc̱im piti ’kon ki dar gi com mo,

dhali dhalki ashim piti ta’da dhalla/ mo.

10 Dhalki uc̱im piti ii iinyc̱a/ dhali ’tho to mo.

Dhalki uni uru ka pije/ ’peni mo jin kup̱a uni kun ’kona uni mo.

11 Dhalki wathi/ jin dina a’di ka mure/ i’ba/ bu’th tom piti ’baar mo.

Dhalki ’kwanin tiya si’da/ shi/ maman cwam piti is mo jin ’koshkina a’diya ṯu’c ki mii mo.

12 Dhali dhalki wathi/ p̱iyi’d jin midi mii kar bwa jin kushakush gom a’di mo,

walla hil uc̱im piti jin dar gi com ki mii ma ’thime/ gi mo/en mo.

13 Dhalki emen piti kun mini yayu/ i’ko’d ’ciṯẖkunu ’twa/ mo.

Dhalki gway piti si’da/ minu ’kosh ’peni ’kwani ma nyaḵum yil kun min ma p̱o/i ’ko/i su/ mo.

14 Dhalki mii kun ’coḵa’coḵ gi icom kanu e ibwambori Tap̱a mo,

dhali dhalki miinthus gi kum minu ’koki ’kosh ka pije/ mo.

15 Dhalki uni ’koni bwambori Tap̱a ki ṯikir ṯikir mo

dhali dhalki a’di jin dhunu ibwa minu ’ciṯẖ ’twa/ ’peni mony’cesh mo.

16 Haali/ a’di diki ka mii e mo mmoṯor mii gi bwaŋ kush mo

hili a’di ki ur ’kwani kun hatha’ko’di sho’k mo

dhali uni gun mini mii ta gi to mo dhali uni gun ’ce’dkin ma dum buni gom jwam buni mo.

17 A’di en mo jin jeenuwa jee kagahara mo, dhali dhalki mo ma jee p̱u’dki’da p̱o/ a’di mo.

A’di diki en mo jin ’boruwa ’bor mii mo, dhali dhalki a’di si’dasi’d ’peni a’di mo.

18 A’di shumki is piti ki mo ma jee me’d burrinyem p̱om piti jin hitha a’di mo.

Dhalki a’di ’thoḵ buŋgwar is piti me’d yi’de/ mo,

dhali me’da yin eya simam piti mo.

19 Dhalki a’di wana e ki burrinye/ jin ’tampalkina a’di i is mo,

dhali me’d wac̱kan jin hi’thkina a’di e empa’d piti ka yempa/ mo.

20 Dhalki a’di yansan ita to jin gam ma manyer aha/ is ki gway ’peni Tap̱a mo

gom uni gwansan kun oki tonthusa p̱o/ mondiki/em pem mo.

21 Hili, /e, ayy Arumgimis jin ta Tap̱am pem mo,

ṯu/uli mii yan mo ma gom gway pem mo dhali gom gway gi gway pini mo

haali/ mo/en pini jin ṯelu sho’k mo a’di ’boro’d mo mmo’cuḵ aha/ mo.

22 Haali/ aha/ hatha di ’ko’d ki ha’th mo dhali mina mii ta gi to mo,

dhala dum pem a’di ta jama/ ki jama/ e isi aha/ mo.

23 Aha/ ’baara mo, dhali aha/ wana e ka ḵashira/ ma la gi mom’pimpili/ mo.

Aha/ yiḵinkunu is me’da kuyu/ mo.

24 ’Kup̱a’dup̱un pem ’ka’da’ka’d mo gom ga/ jin ga/ka/ to mo.

Buŋgwar is pem lulki’d mo.

25 Aha/ tana kuṯ jin ṯẖunya imanyer aha/ is ki gway ’twa/i is mo.

Ki uni p̱arki aha/ e mo tani uni birki ’kup̱ buni mo be.

26 Woṯẖi/ aha/ mo ma, ayy Tap̱a Arumgimis pem mo.

Tayi aha/ is is ki me’d mo isi ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

27 Dhalki uni mishi mo mo ki mii yansan a’di ita mii gi me’d pini mo,

ki /e, ayy Tap̱a, imiiki a’di mo be.

28 Dhalki uni jeena jee mo, hili /e mini mii mo jin ’boru mii mo.

Dhalki uni gwansan kun ṯẖa’th aha/ ki is dhunu ki mo ma ’the is mo. Dhalki c̱iŋkinam pini ’kunya bwa mo.

29 Dhalki imanyer aha/ is ki gway shumu ki mii jin thisuwa taḵ ush taḵ mo.

Dhalki uni i’tampalkina mo ma ’the is buniŋ gana/ e is mo me’d burrinye/ mo.

30 Ki ’twam pem mo tani aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo.

Aha/ mina maŋ a’di e bwaman ma waambuhany ’kwani mo.

31 Haali/ a’di doshki’d ki me’da bim poros mo gom a’di jin midi mii ta gi to mo,

mmota a’di is ki me’d mo ’peni uni gwansan kun waḵki a’di mmowu mo be.

110

Gway ma Dawuu’d.

1 Tap̱a ki o tap̱am pem gwo mo ki:

C̱a’bi /e aha/ ki me’da bim poros pem mo ma

ntagi aha/ mina dhu uni gun ta ’kup̱ ki /e mmota cwa jin mina /e dhu sho’k mo.

2 Tap̱a ki hash ’pena Sihyuun cwa ma maliḵ pini jin ta gi mo ma dem dem mo.

Jiyiya ji e bwaman ’kwani kun ta ’kup̱ pini mo.

3 ’Kwanim pini mini c̱i is buni ’baḵany mo

ka tee jin mina /e susa waambuhany pini

ap̱o/ ’kuwosh kun turatur kun ḵogu mo.

’Peni bwa ma dho’th gi mon’thamo/ mo tani

dhuru’c pini jin tana /e midi p̱u’du/ i /e me’d jap̱e/ mo be.

4 Tap̱a thulki gwo me’da p̱o/ mo

dhali a’di midi diki aḵ bwam piti e mo:

/E tana gasiis ki sule/ sule/ mo

mmobaṯẖa cuḵ ma Malkisaadag isho’k mo be.

5 Tap̱a a’di diki’d ki me’da bim poros pini mo be.

A’di midi shaṯ imaliḵ ka ’cesh mo ka tee ma nyor piti mo.

6 A’di midi tor gwon dwall ’twa/a ’cesh e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo,

mmo’tu’d uni ki buŋgwar is jwa mo.

A’di midi shaṯ itap̱a ka ’cesh mo

ap̱o/ mony’cesh jin beeyabee mo.

7 A’di midi p̱i ’peni jis yi’de/ jin kasha e jin di’di shemen bway mo.

Wakan a’di midi ’de’k ’kup̱ piti ki mis mo be.

111

1 Maŋi Tap̱a mo.

Aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo ka dum pemi ’baar mo,

ki dhan ya ma tul ’kup̱ gi kwani kun dhelel ma du mo e bwaman ma tul ’kup̱ yan mo.

2 Mii gi Tap̱a a’di caaca mo,

dhali a’di thuḵkin ma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki e mo, uni kun ’borkina bwa e uni mo.

3 A’di ’tu’du/ ki montaḵ mo dhali mo/eḵ mo e miin tom piti mo,

dhali miiŋḵar/em piti ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

4 A’di ki raḵ miin tom piti jin miina a’di ki momer kanu e mo.

Tap̱a a’di ta’da ’the ka ’the mo dhali amanmiimii mo.

5 A’di ki thoson tonṯe/ gom uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo.

A’di dina bwam piti ki ush mmota pa gom gwo jin gama a’di me’d mo.

6 A’di ki ṯor ’kwanim piti mom’bi’th gi miin tom piti mo,

dhali c̱i uni mal gi kal gi ’kwaniny’cesha tiya mo.

7 Miin to gi me’d piti mo tani uni ta ku isiŋ gana/ mo dhali kuŋ ḵar/e mo.

Aris gwoŋḵan gi ’twam piti uni ta ku gun minu gam is mo.

8 Uni ṯelkunu sho’k ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo,

mmothim uni ki mii ma isiŋ gana/ mo dhali ki mii ma ḵar/e mo.

9 A’di ki hash mo jin wanu ’ba/ ki ’kwanim piti mo.

A’di ki ḵan gwoŋḵan piti jin gamu me’d mmodi ki sule/ sule/ mo.

Gway piti ḵogu mo dhali mii ma purem piti mo.

10 Moŋḵo/ gom Tap̱a mo tani a’di ta monṯel ’pen gi moyuḵ mo.

Mo jin mishu gwo ’ban jin ’boro’d goma ris uni ’baar mo kun boṯkin ki a’di mo.

Momaŋ piti a’di i’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

112

1 Maŋi Tap̱a mo.

Mom’bor mii gom wathi/ jin ḵo/ki Tap̱a mo,

a’di jin ’kunykina bwa ki ’kuny kagahara e gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo.

2 Emen piti mini c̱a’bki dem dem e mony’cesh mo,

dhala nyaḵum yil gi ’kwani kun dhelel ma du mo tani uni minu ’bor mii mo.

3 Pa jin tanu dhali pa jin tana a’di e gu’b piti mo

dhali mo ma ḵar/em piti ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

4 Moŋkush cuki mis e bwaman mondhurumi’d gom uni kun dhelel ma du mo.

Tap̱a a’di ta’da ’the mo dhali ta’da manmiimii mo dhali ta’da ḵar/e mo.

5 A’di ’boro’di gom wathi/ jin ṯu/ulki mii ki mii ma ’the mo dhali c̱i to ka ’ka’d me’di is mo,

a’di jin mishi is piti ninn gom tom piti ki mii ma ḵar/e mo.

6 Haali/ wathiŋ ḵar/e a’di molu joc̱ ki sule/ sule/ mo.

A’di minu ka e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

7 Dhali a’di midi diki ḵo/ is gom tonthus jin minu ḵal mo.

Adum piti rwa’ckunu mo, mmogamkina a’di gwo is e Tap̱a mo.

8 Adum piti shurki’d mo, a’di midi diki ḵo/ is mo

ntagi a’di midi p̱ar to jin ona bwa a’di e ap̱o/ uni kun ta ’kup̱ ki a’di mo.

9 A’di ki pwaḵ to bwa ’baḵany mo, a’di c̱iki to gom ’kwani kun hatha’ko’d mo,

mii ma ḵar/em piti a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Cem piti a’di karkunu ki ca ki montaḵ mo.

10 Wathi/ jin ta thus ki thus mo tani a’di p̱arki a’di e mo dhali a’di shwa’da nyor mo.

A’di ki ’pe’d shem piti mo dhali wa mo.

To jin ona bwa wathi/ jin ta thus ki thus mo tani warki’d ka munyjal mo.

113

1 Maŋi Tap̱a mo.

Maŋi amaŋ mo, ayy um c̱iŋkina/ gi Tap̱a mo,

maŋi gway gi Tap̱a mo.

2 Mom’bor mii midi di mo gom gway gi Tap̱a mo

’pena tee yansan mo dhali ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

3 ’Peni mo jin sul ma tente/ mo tani dhali mo jin yula a’di mo tani

gway gi Tap̱a a’di iminu maŋ mo.

4 Tap̱a a’di iḵa’damaḵa’dam ap̱owa ris kal gi ’kwaniny’cesh mo,

dhali monycam piti a’di diki’da p̱o/ momis mo.

5 Kaja a’di iwakina e ki Tap̱a Arumgimis bana mo,

a’di jin c̱a’bki’d e mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo,

6 a’di jin hilki mo ka luŋgu’b

’pena p̱o/ momis mo dhali mony’cesh mo?

7 A’di ki ’de’k ’kwani kun hatha’ko’d ki ha’th ’peni bu’da’cesh mo

dhali a’di ki ’de’k uni kun mini mii ta gi to mo ’pena duhal ’piny mo,

8 mmodhu uni mmonyaḵ ’ko ki iya/ gi imaliḵ mo,

dhali nyaḵki iya/ gi imaliḵ gi ’kwanim piti mo.

9 A’di ki c̱iya ’boma burum pa mo mmoc̱a’b mo,

mmokara yim mmo’kuny bwa ki ’kuny jin shiyi’d mo me’d kum gi uc̱i mo.

Maŋi Tap̱a mo.

114

1 Me’d jin yakin ma Israyiil ka pije/ ’peni Pam Masir mo tani

gu’b ma Yakuub ’peni ’kwani kun wal ’twan tiya mo tani

2 Yahuuda/ warki’d ki mom piti jin ḵogu mo,

dhala Israyiil a’di ta mo jin tanu tap̱a ki sule/ sule/ mo.

3 Dhan ḵumma/ yi’de/ hilki mo mo dhali ya ŋwac̱a/ mo.

Dhali Ḵumma/ Yi’de/ Uurdun doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo.

4 ’Kuwosha turga/ p̱ekina ŋalbothoŋ ki ’thir ’thir mo me’d gwasiŋ ḵa’bal mo,

dhali ushi wosha gwa’dga/ wana e ki ushi ḵa’bal mo.

5 Ata mii /eye, ayy ḵumma/ yi’de/, ki /e guskin kan mo?

Ayy Uurdun, katinta doḵkina /e ka nyaŋ’ko’d mo?

6 Ayy ’kuwosha turga/, ata p̱ekina um ki ’thir ’thir me’d gwasiŋ ḵa’bal kan mo?

Dhali um ushi wosha gwa’dga/ kun wana e ki ushi ḵa’bal mo?

7 Deeyi ma ki bir bir mo, ayy mony’cesh, e buŋ’kus gi Tap̱a mo,

e buŋ’kus ma Arumgimis ma Yakuub mo,

8 a’di jin ṯu’kki wosh mo mmota a/al gom yi’de/ mo

dhali wosh jin biliṯki o’d mo tani warki’d ki yi’de/ jin kasha e mo.

115

1 Yisa e am, ayy Tap̱a, yisa e am,

hili gom gway pini mo tani c̱iyi monyca mo,

gom gway gi mo/en pini jin ṯelu sho’k mo dhali mii ma isiŋ ganam pini mo.

2 Ki ton ta’da tinta imina kal gi ’kwaniny’cesh i/o gwo mo ki:

Mane Arumgimis buni mane?

3 Arumgimis bana a’di diki’d e momis mo.

A’di ki mii a’diyin jin ’bora bwa a’di mo.

4 Tomp̱inycon buni kun luŋa uni mo tani ta ’dolkon kush mo dhali ’dolkon gana/ mo

kun uḵu ki me’d gi ’kwani mo be.

5 Uni ta gi ’twa/ mo, hili uni o gwoŋ kamuwa?

Dhali uni ta gi e mo, hili uni p̱arki toŋ kamu/ eya?

6 Uni ta gi ’ce mo, hili uni ciḵ toŋ kamuwa?

dhali uni ta gi shush mo, hili uni cic̱kina shim toŋ kamuwa?

7 Uni tan gi me’d mo, hili uni ta toŋ kamu/ is ki me’da?

Uni tan gi sho’k mo, hili uni mishi ii ki shoka?

Dhali uni misha isa kamu/ mur e ’kus buniya?

8 Uni gwansan kun uḵ uni mo tani uni wana e ki uni mo.

Wakan si’da/ aris uni gwahan kun gamki gwo is e tomp̱inycon buni mo.

9 Ayy Israyiil, gami gwo is e Tap̱a mo.

Haali/ a’di ita mowoṯẖ buni mo dhali agoŋgorom buni mo.

10 Ayy gu’b ma Haruun, kari moŋgam gwo is e Tap̱a mo.

Haali/ a’di ita mowoṯẖ buni mo dhali agoŋgorom buni mo.

11 Um kun ḵo/ki Tap̱a mo tani gamki gwo is e Tap̱a mo.

Haali/ a’di ita mowoṯẖ buni mo dhali agoŋgorom buni mo.

12 Tap̱a tana bwa pa ki pa gom ana mo. A’di midi ’bor ana mii mo.

A’di midi ’bor gu’b ma Israyiil mii mo.

Dhali a’di midi ’bor gu’b ma Haruun mii mo.

13 A’di midi ’bor uni gwansan mii kun ḵo/ki Tap̱a mo

’peni uni kun gwa’da is mo dhali uni kun cakin mo.

14 Dhalki Tap̱a c̱i um mo jin maruwa mar is mo,

um dhali uc̱im bum mo.

15 Dhalki um ’boru mii ki Tap̱a mo,

a’di jin uḵki momis mo dhali mony’cesh mo.

16 Momis uni ta momis gi Tap̱a mo,

hili mony’cesh c̱ikina a’di ki iya/ gi ’kwani mo.

17 Uni kun wukin mo tani mishi Tap̱a maŋ yisa,

walla uni gwansan kun iikin ka luŋgu’b e mo ma shwamm mo.

18 Hili ana mina ’bor Tap̱a mii mo

’pena tee yansan shwane/ mo dhali ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Maŋi Tap̱a mo.

116

1 Aha/ mina en Tap̱a mo haali/ a’di ciḵki ko gi

’twam pem mo jin ’thoka/ ka di’b me’di is mo.

2 Haali/ a’di ḵa’dki bwany’cem piti ki aha/ mo

wakan aha/ mina yuḵ a’di isi ki me’d jin dika/ ki e mo.

3 Agume/ gi mowu uni ’kamki aha/ is mo,

anyoḵ ma Haawiya uni bu’thki aha/ mo.

Aha/ ’kosha is ka nyor mo eya c̱is pem mo dhali ’pe’d she/ mo.

4 Yan’ko’d aha/ ki yuḵ gway gi Tap̱a mo mmo/o gwo mo ki:

Ayy Tap̱a, aha/ yuḵa /e mo, tayi mondiki/em pem is ki me’d mo.

5 Tap̱a a’di ta’da ’the ka ’the mo dhali ta’da ḵar/e mo,

Arumgimis bana jin miimii mo.

6 Tap̱a a’di ’tashki uni ’twa/ mo uni kun wana she/ is is kan mo,

ki aha/ guyunu ka luŋgu’b e moŋgwa’dga/ mo tani a’di taki aha/ is ki me’d mo.

7 Doḵi ka nyaŋ’ko’d, ayy ḵashiram pem, e mosi/is pini mo,

haali/ Tap̱a a’di ṯu/ulki’d nyaḵki /e ki mii jin isha to ka enthus gom /e mo.

8 Haali/ /e ’cuḵkina ḵashiram pem ’peni mowu mo,

dhali em pem ’peni jabu’th jin wolki’d mo,

dhali sho’k pem ’peni mo jin gwoluwa gol mo.

9 Aha/ yakina e bwambori Tap̱a mo

e mony’cesh jin ’konuki/e mo.

10 Aha/ karkina moŋgam gwo is pem mo, isi kani me’d jin okika/ gwo mo ki:

Aha/ tashu ka dhan mo jin jwakaṯkunuwa jwakaṯ jin shiyi’d mo.

11 Aha/ ona gwo e mom pem jin dumbulkika/ bway mo ki:

’Kwani ’baar mo tan ga ’teŋ kap̱e/ jin ta jim ma p̱e’th mo.

12 Ata a’di jin miga/ c̱i ki Tap̱a mo

goma ris tom piti ’baar kun ishkin ka enthus gom aha/ mo?

13 Aha/ mina ’deka ḵubbaaya gi mowoṯẖ ma Arumgimis ki mis mo

dhali yuḵ gway gi Tap̱a mo.

14 Aha/ mina c̱i gwom pem jin oka/ is ki Tap̱a mo

e buŋ’kus ma ris ’kwanim piti ’baar mo.

15 Yinthoŋ gana/ e jis/e gi Tap̱a mo,

a’di ita wu ki unim piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo.

16 Ayy Tap̱a, aha/ tana c̱iŋkinam pini mo.

Aha/ tana c̱iŋkinam pini mo, a’di jin ta ya/ gi nyaranyc̱iŋkinam pini mo be.

/E ki ’cuḵ mondeḵ pem mo.

17 Aha/ mina c̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus ki bwa jin ’boruwa ’bor i is mo

dhali yuḵ gway gi Tap̱a mo.

18 Aha/ mina c̱i gwom pem jin oka/ is ki Tap̱a mo

e buŋ’kus ma ris ’kwanim piti ’baar mo,

19 eya pije/ gi gu’b gi ’kup̱ ḵany gi Tap̱a mo,

e bwaman um mo tani, ayy Urushaliim.

Maŋi Tap̱a mo.

117

1 Maŋi Tap̱a mo, aris um kal gi ’kwaniny’cesh mo.

Yuḵi gway ki moŋ’kuny bwa gom a’di mo, aris um ’kwani mo.

2 Haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di caaca ’kup̱ki ana mo

dhali mo ma isiŋ gana/ gi Tap̱a mo a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

Maŋi Tap̱a mo.

118

1 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo, haali/ a’di i’boro’d mo.

Mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

2 Dhalka Israyiil o gwo mo ki:

Mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo be.

3 Dhalki gu’b ma Haruun o gwo mo ki:

Mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo be.

4 Dhalki uni gwansan kun ḵo/ Tap̱a mo tani o gwo mo ki:

Mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo be.

5 ’Peni mo ma c̱is pem mo tani aha/ yuḵkina Tap̱a mo.

Dhali Tap̱a thoḵki aha/ ’twa/ mo dhali kar aha/ ki ’kus mo.

6 Ki Tap̱a nyaḵ di ki aha/ mo tani aha/ mina ḵo/ toŋ kamu/ yisa.

To gi wakatinta imina ’kwani imii aha/ mo?

7 Tap̱a a’di diki’d e ’ko’d gwar pem mo mmowoṯẖ aha/ mo.

Aha/ mina hil mo ki e jin p̱inu mii e mo ap̱o/ uni gwansan kun shi/ki aha/ i e mo.

8 A’di ’boro’d mmobu’th mo jin huru jwa e Tap̱a mo

mmo’koki dhu mo jin wunuwa wuny jwa i is e ’kwani mo.

9 A’di ’boro’d mmobu’th mo jin huru jwa e Tap̱a mo

mmo’koki dhu mo jin wunuwa wuny jwa i is e iya/ ma maliḵ mo.

10 Aris kal gi ’kwaniny’cesh uni ’kamki aha/ ’kup̱ ki deḵ mo.

Ki gway gi Tap̱a mo tani aha/ ’ciṯẖkina uni ’twa/ mo.

11 Uni ’kamki aha/ ’kup̱ ki deḵ mo, mmo’kam aha/ ’kup̱ ka ris ’twaŋkal kuku/ mo.

Ki gway gi Tap̱a mo tani aha/ ’ciṯẖkina uni ’twa/ mo.

12 Uni ’kamki aha/ ’kup̱ ki deḵ me’da dham mo.

Uni shwan ki bar bar me’d o’d cwan ’de/ mo.

Ki gway gi Tap̱a mo tani aha/ ’ciṯẖkina uni ’twa/ mo.

13 Aha/ gac̱u/ ki gac̱ jin shi/ashi/ mo. Wakan aha/ ’barkina mo

hili Tap̱a woṯẖki aha/ mo be.

14 Tap̱a a’di ta mom’bi’th pem dhali gway pem mo.

A’di warki’d ki bway gi mowoṯẖ pem mo.

15 Ciḵi gwo mo ma, gom gwaya ’kunyka/ kun p̱inu mii e mo

e gu’b burrinye/ gi ’kwani gi miiŋḵar/e mo.

Me’da bim poros gi Tap̱a a’di miiki mii ki dar gi monyju/ mo.

16 Me’da bim poros gi Tap̱a a’di karkunu ki ca mo.

Me’da bim poros gi Tap̱a a’di miiki mii ki dar gi monyju/ mo.

17 Aha/ mina wu yisa, hili aha/ mina di ki e mo,

dhali tash miin to deŋ e kun miina Tap̱a mo.

18 Tap̱a a’di dorki aha/ ntagi aha/ bura is ki wap̱ wap̱ mo,

hili a’di yisa c̱iki aha/ mmowu mo yisa.

19 Ḵa’di aha/ ’twaŋkal ma goŋ ki mii ma ḵar/e mo

ki aha/ mina cic̱ e uni mo

dhali c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo.

20 Yansan a’di ta ’twaŋkala goŋ gi Tap̱a mo

jin mina ’kwaniŋ ḵar/e cic̱i cine/ mo.

21 Aha/ ’borkina /e bwa i is mo haali/ /e ciḵki aha/ ’twa/ mo

dhali war ki bway gi mowoṯẖ pem mo.

22 Wosh gana/ yansan jin waḵkina imannyaŋ gu’b mo tani

a’di warki’d ka dhana ’kaŋ’kup̱ wosh gi ’penabi mo.

23 Mii yansan a’di ita mii jin miikina Tap̱a mo,

dhali a’di ta mii jin meru em bana mo be.

24 Yansan a’di ita’da tee jin karkina Tap̱a mo.

Dhalki ana ’kunya bwa mo dhali ’bor bwa e a’di mo.

25 Tayi am is ki me’d mo, am kun yuḵkina /e mo, ayy Tap̱a.

Ayy Tap̱a, am yuḵkina /e mo, c̱iyi aman mo jin diluwa bora ’cesh mo.

26 Mom’bor mii gom a’di jin cic̱ki’d mo e gway gi Tap̱a mo.

Am ’bora /e mii mo ’peni gu’b gi Tap̱a mo.

27 Tap̱a a’di ita’da Arumgimis mo,

dhali a’di c̱iki ana moŋkush mo.

Nyoŋi mo jin ḵalu ya goma yuḵ ma tul ’kup̱ ka biny cwa mo

ntagi ce jin thumu e ’kup̱a gwaṯa/ jin miinuwa bas mo.

28 /E tana Arumgimis pem mo dhali aha/ mina c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki /e mo.

/E tana Arumgimis pem mo dhali aha/ mina kar /e ki ca mo.

29 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a mo, haali/ a’di i’boro’d mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di i’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

119

1 Mom’bor mii gom uni gwansan kun ’kona bway buni ki dar gi mii i’ba/ mo

uni kun iiyin e gwoŋḵan jin c̱inu gi Tap̱a mo.

2 Mom’bor mii gom uni gwansan kun dhuki gwonyc̱im piti mo,

uni kun simmki a’di e ka dum buni ’baar mo,

3 uni si’da/ kun ’koki ṯẖu’th to mii mo,

hili mmo/ii e bway piti mo be.

4 /E ḵanki gwoŋḵan gi ’twam pini mo

ki uni minu dhu ka duŋ gana/ mo.

5 Ayy ki bway pem minu ṯel sho’k mo

mmodhu gwoŋḵan pini kun bahu mo.

6 Wakan ki aha/ minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo,

mmothoson em pem mmoḵo’c eya ris gwoŋḵan pini ’baar mo kun ’kwarkunu mo.

7 Aha/ mina maŋ /e ka du jin dheleladhelel mo,

ki aha/ mina da/ar gwo gom mii ma ḵar/em pini ’peni gwoŋḵan kun onu mo.

8 Aha/ mina mii gwoŋḵan pini kun bahu mo.

Ayy dhalki aha/ ki dhal ’pen mo ka dun ṯẖorony mo.

9 A’di jin ta dhuru’c midi kar bway piti ki dhelel dhelel kata mo?

mmoji a’di isi ki gwom pini mo.

10 Ka dum pemi ’baar mo tani aha/ simmkina /e e mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ mmoc̱aca/ mo ’peni gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

11 Aha/ dhukina gwom pini eya dum pem mo,

ki aha/ mina diki mii miinthusa p̱o/ /e mo.

12 Mom’bor mii gom /e mo, ayy Tap̱a.

Ṯori aha/ gwoŋḵan pini kun bahu mo.

13 Ki ’twam pem mo tani aha/ bahkina aris gwoŋḵan pini

kun onu ki ’twam pini mo.

14 E bway gi gwonyc̱im pini mo tani aha/ ’kunya bwa mo

me’d jin miga/ ’kuny bwa eya ris mo jin tanu pa ki pa mo.

15 Aha/ mina kulum gwo ibwa gom gwoŋḵan gi ’twam pini mo

dhali ḵo’c em pem e bway pini mo.

16 Aha/ mina bwa ’kuny mo e gwoŋḵan pini kun bahu mo.

Aha/ mina diki ŋa gwom pini mo.

17 Ṯu/uli nyaḵki c̱iŋkinam pini ki mo jin isha to ka enthus mo,

ki aha/ mina di ki e mo dhali mii gwom pini mo be.

18 Ḵa’di em pem mo ma ki aha/ mina p̱ar momer e

kun ’kon e gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

19 Aha/ tana yilkina/ ki yilkina/ e mony’cesh mo.

Dhalku/ ki bag gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu ’peni aha/ mo.

20 Aḵashiram pem a’di ’cumkunu ki mo jin c̱ora/ c̱or mo

goma ris gwoŋḵan pini ’baar kun onu ka yempa/ mo.

21 /E ki ḵucur uni gwansan kun ush ’kwani ga/ mo, dhali uni kun jeenu mo,

uni kun c̱a’ckin mo ’peni bway gi gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

22 Ḵali ’peni aha/ mon’twam buni kun ṯẖunya uni aha/ i is mo dhali mo ma waḵ mo,

haali/ aha/ dhukina gwonyc̱im pini mo.

23 Isi kani ba iya/ ma maliḵ uni ’kokin mo dhali miiya wutha p̱o/ aha/ mo tani

c̱iŋkinam pini a’di midi kulum gwo ibwa gom gwoŋḵan pini kun bahu mo.

24 Gwonyc̱im pini uni a’di i’kunykika/ bwa mo

haali/ uni itana manlogom aha/ ki gwo mo.

25 Aḵashiram pem thalkina bu’da’cesh mo.

Tashi aha/ e mo isi ki gwom pini mo.

26 Ki aha/ ṯorkina bway pem mo tani /e thoḵki aha/ ’twa/ mo.

Ṯori aha/ gwoŋḵan pini kun bahu mo.

27 Kari aha/ mmomish gwo ’ban gom bway gi gwoŋḵan gi ’twam pini mo,

dhali aha/ mina kulum gwo ibwa gom miim pini jin miina /e to ki momer mo.

28 Aḵashiram pem a’di waki’d gom bwan diṯi’d mo.

’Bithi aha/ is mo isi ki gwom pini mo.

29 Kari bway jin ta thus ki thus mmosi’d ’peni aha/ mo.

Dhali ka ’the mo tani ṯori /e aha/ gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

30 Aha/ kwanykina bway gi mii ma isiŋ ganam pini mo.

Aha/ karkina gwoŋḵan pini kun onu ibwambori jis/em pem mo.

31 Aha/ thalkina gwonyc̱im pini mo, ayy Tap̱a.

Dhalku/ ki dhal aha/ bway ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo.

32 Aha/ mina gus e bway gi gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo

ki /e mini lala’th mom pem jin mishka/ gwo ’ban is mo.

33 Ṯori aha/ gwo mo ma, ayy Tap̱a, gom bway gi gwoŋḵan pini kun bahu mo

dhali aha/ mina dhu uni ntagi ’pemen mo be.

34 C̱iyi aha/ mo jin mishu gwo ’ban mo ki aha/ mina dhu gwoŋḵan pini jin c̱inu mo

dhali mii a’di ka dum pemi ’baar mo.

35 Susi aha/ e bway gi gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo

haali/ aha/ ’kunya bwa e a’di mo.

36 Ḵa’da dum pem ki gwonyc̱im pini mo

yisa mmota miiya du is ki me’d mo.

37 Ṯuki em pem ’peni mo jin hiluwa hil kun ’kon bwa ’te/ mo

dhali c̱iyi aha/ mondiki/e e bway pini mo.

38 Rwaci gwom pini jin ona /e is e c̱iŋkinam pini mo,

a’di jin ona /e gom uni gwansan kun ḵo/ki /e mo.

39 Ḵali ’peni aha/ mowaḵ jin ḵalki aha/ ’ko’da ’cesh mo,

haali/ gwoŋḵan pini kun onu mo tani uni ’bora’bor mo.

40 Hili mo mo ma, aha/ c̱orkina gwoŋḵan gi ’twam pini mo

e mii ma ḵar/em pini mo tani /e c̱iyi aha/ mondiki/e mo.

41 Dhalki mo/en pini jin ṯelu sho’k p̱u’dki’d e aha/ mo, ayy Tap̱a,

isi ki bway gi mowoṯẖ pini jin ona /e gwo is mo.

42 Dhali yan’ko’d aha/ mina ta gi gwonthoḵ gom uni gwansan kun ṯẖunyki aha/ ’twa/i is mo

haali/ aha/ gamkina gwo is e gwom pini mo.

43 Dhali dhalku/ ki bu’th gwoŋ gana/ ’peni ’twa/ pem ka dun ṯẖorony mo,

haali/ mo ma ’teŋ kap̱em pem a’di di’d e gwoŋḵan pini kun onu mo.

44 Aha/ mina dhu gwoŋḵan pini jin c̱inu ki ṯikir ṯikir mo

gom ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

45 Dhali aha/ mina ya ’baḵany gana/ mo

haali/ aha/ ŋap̱kina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

46 Aha/ si’da/ mina o gwo gom gwonyc̱im pini ibwambori imaliḵ mo

dhali aha/ minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo

47 haali/ aha/ gamkina mom pem jin ’kunyka/ bwa mo e gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo,

a’di jin enka/ mo.

48 Aha/ taḵa gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo, a’di jin enka/ mo,

dhali aha/ mina kulum gwoŋḵan pini kun bahu mo eya du mo.

49 Kayi gwom pini e e c̱iŋkinam pini mo,

e a’di jin karkina /e aha/ mmota ga ’teŋ kap̱e/ mo.

50 Yansan ta momalas pem mo e monṯo’c bwa mo

ki gwom pini jin ona /e is c̱i aha/ mondiki/e mo.

51 ’Kwani kun dar gi mii ma gayiin mo tani uni p̱e’th aha/ ki p̱etha sor mo,

hili aha/ dinaki ṯu’k mo ’peni gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

52 Ki aha/ kulumkina gwoŋḵan pini kun onu mo ibwa mo ’peni kadhamo/ mo tani

aha/ bu’thkina momalas mo, ayy Tap̱a.

53 Anyor jin deḵu jin ’batha’ba’th mo tani bu’thki aha/ mo gom ’kwani kun ta thus ki thus mo,

uni kun dhalki gwoŋḵan pini jin c̱inu ’pen mo.

54 Gwoŋḵan pini kun bahu mo tani uni warkin ki gway pem jin yuḵka/ mo

e gu’b pem gi moyam pem jin yaka/ luŋ mo be.

55 Aha/ kakina gway pini e mon’thiny mo, ayy Tap̱a,

dhali dhu gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

56 Mom’bor mii yansan a’di biṯki’da p̱o/ aha/ mo

ki aha/ dhukina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

57 Tap̱a a’di ita tom pem jin ’tuntulka/ bwa ime’d mo.

Aha/ ona gwo is mmodhu gwom pini mo.

58 Aha/ ’thona mii ma ’them pini ka dum pemi ’baar mo.

Miiyi mii ka ’the gom aha/ isi gi gwom pini jin ona /e is mo.

59 Ki aha/ kulumkina gwo ibwa gom bway pini mo tani

aha/ woṯẖkina sho’k pem ’ba/ e gwonyc̱im pini mo.

60 Aha/ hurkina ki ’ta’b mo dhali diki ta adiiṯe/ mo

mmodhu gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

61 Ba anyoḵ gi ’kwani kun ta thus ki thus mo tani uni bu’thki aha/ ka gume/ mo

dhali aha/ dinaki this gwoŋḵan pini jin c̱inu e mo.

62 E mombwam/e mo tani aha/ cukina mis mmomaŋ /e mo,

haali/ gom mii ma ḵar/em pini gi gwoŋḵan pini kun onu mo.

63 Aha/ nyaḵkina ya ka ris uni gwansan kun ḵo/ki /e mo,

uni gwansan kun dhuki gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

64 Mony’cesh, ayy Tap̱a, a’di ’tu’dkunu mo ki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

Ṯori aha/ gwoŋḵan pini kun bahu mo.

65 /E ṯu/ulkina ṯu/ul ki ’bore/ gom c̱iŋkinam pini mo,

ayy Tap̱a, isi ki gwom pini mo.

66 Ṯori aha/ gwo isi ki ṯor gana/ mo mmonyiṯẖ to mo dhali moyuḵ mo,

haali/ aha/ gamkina gwo is e gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

67 Nṯwa/a/ ki aha/ wo’ckunu is she/ mo tani aha/ yakina yam per mo,

hili shwane/ aha/ dhukina gwom pini mo.

68 /E ’bora’bor mo dhali mii mii kun ’bora’bor mo.

Ṯori aha/ gwoŋḵan pini kun bahu mo.

69 ’Kwani kun ushina ga/ ga/ mo tani uni ’thoḵki aha/ ka ṯor mo,

hili ka dum pemi ’baar mo aha/ dhukina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

70 Adum buni momaṯa/ momaṯ me’d ḵwalany mo,

hili aha/ ’kunykina bwa mo e gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

71 A’di ’boro’d gom aha/ ki aha/ jwakaṯkunuwa du mo

ki aha/ mina da/ar gwoŋḵan pini kun bahu mo.

72 Gwoŋḵan jin c̱inu ki ’twam pini mo tani a’di ’boro’d gom aha/ mo,

mmobol ’dolkon gana/ ma alip̱ e mo dhali ’ku’kus ’dolkon kush mo.

73 Me’d pini a’di uḵki’da uḵ mo dhali /e c̱iki aha/ jamas mo.

C̱iyi aha/ mo jin mishu gwo ’ban mo ki aha/ mina da/ar gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

74 Uni gwansan kun ḵo/ki /e mo tani mini p̱ar aha/ e mo dhali ’kuny bwa mo

haali/ aha/ tana gi mo ma ’teŋ kap̱e/ e gwom pini mo.

75 Aha/ misha, ayy Tap̱a, ki gwon dwall pini kun toru gwon dwall ’twa/a ’cesh mo tani uni tana ḵar/e mo

dhali /e dorki aha/ ki isa nyor ki mii ma isiŋ ganam pini mo.

76 Dhalki mo/en pini jin ṯelu sho’k mo thoson is mo mmomalas aha/ mo

isi ki gwom pini jin ona /e is gom c̱iŋkinam pini mo.

77 Dhalki momiimiim pini p̱u’du’d e aha/ mo ki aha/ mina di ki e mo,

haali/ gwoŋḵan pini jin c̱inu mo tani a’di ta jim pem jin ’kunyka/ bwa mo.

78 Dhalki uni kun ushina ga/ ga/ mo tani idhunu ki mo ma ’the is mo

haali/ uni ceshki aha/ ki gwo ma maḵ mo.

Gom aha/ mo tani aha/ mina kulum gwo ibwa gom gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

79 Dhalki uni gwansan kun ḵo/ /e mo tani ṯu’kkina bor ki aha/ mo,

ki uni mini mish gwonyc̱im pini mo.

80 Dhalka dum pem a’di dar gi mii ’ba/ e gwoŋḵan pini kun bahu mo

ki aha/ minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo.

81 Aḵashiram pem a’di gananki ’ba/ mo gom bway gi mowoṯẖ pini mo.

Aha/ tana ga ’teŋ kap̱e/ gom gwom pini mo.

82 Em pem ushi me’d mo mmoc̱or /e gom gwom pini jin ona /e is mo.

Aha/ doṯa gwo mo ki: Kakasja sa/ imina /e imalas aha/ mo?

83 Haali/ aha/ warkina ki ḵucaŋ gi yimana mura’th jin ’koshkin ma ku’d mo,

hili aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan pini kun bahu mo.

84 Ki mo gi wakatinta imina c̱iŋkinam pini i’dim ’kup̱ mo?

Kakasja imina /e idwall uni gwansan gwo mo uni kun ṯo’c aha/ bwa mo?

85 ’Kwani kun ushkina ga/ ga/ mo tani uni c̱wanyki jisa ’kulga/ gom aha/ mo jin miga/ biṯi cine/ mo,

’kwani kun ’konuki dosh shoka ’cesh gom gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

86 Aris gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo tani uni shurkin mo.

Uni ṯo’cki aha/ bwa ki gwo ma ṯor mo. Woṯẖi/ aha/ mo ma.

87 Uni ’dishi ’twa/ mo mmo’baar aha/ ’peni mony’cesh yan mo

hili aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

88 E mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani ’tashi mondiki/em pem ’twa/ mo

ki aha/ mina dhu gwonyc̱im pini gi ’twam pini mo.

89 Gom ki sule/ sule/ mo tani, ayy Tap̱a, gwom pini

a’di irwa’ckunu mo mmothosonkunu uni mo e momis mo.

90 Mii ma isiŋ ganam pini i’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

/E ṯelki mony’cesh sho’k mo dhali a’di doshki’d ki sho’k piti mo.

91 Ki miim pini kun dhukina /e uni ’pen ka pije/ mo tani uni doshkin shwane/ mo.

Haali/ aris to ’baar mo tani uni ta c̱iŋkinam pini mo.

92 Waḵki/ gwoŋḵan pini jin c̱inu midi ’taki diki ta jim pem jin ’kunyka/ bwa mo tani,

aha/ minu ’taki ’ce’d sho’k e tom pem jin ṯocaa/ bwa mo.

93 Aha/ mina mol ŋa gwoŋḵan gi ’twam pini ki sule/ sule/ mo,

haali/ ki uni mo tani /e c̱iki aha/ mondiki/e mo.

94 Aha/ tana jim pini mo. Tayi aha/ is ki me’d mo

haali/ aha/ ŋap̱kina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

95 Imanmii tonthus ishkin mo dhali c̱ora/ c̱or mmo’ce’d aha/ sho’k mo,

hili aha/ hila isi gwonyc̱im pini i e mo.

96 Aha/ hilkina gwayu/ gom a’di jin ha me’d ki isi haŋ gana/ ’baar mo,

hili gwoŋḵan pini jin ’kwarkunu mo tani a’di ibeeyabee kagahara mo.

97 Ayy, gwoŋḵan pini jin c̱inu mo tani enka/ kata mo sa/.

A’di ta gwom pem jin kulumka/ ibwa isa yempa/ mo.

98 Gwoŋḵan pini jin ’kwarkunu mo ikar aha/ mmoyuḵayuḵ kagahara mmobol ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ e mo,

haali/ a’di di’d nyaḵki aha/ isa yempa/ mo be.

99 Aha/ misha gwo ’ban kagahara mmobola ris uni kun ṯorki aha/ gwo e mo,

haali/ gwonyc̱im pini a’di ta jim pem jin kulumka/ ibwa mo.

100 Aha/ mishkina gwo ’ban mo mmobol ’kwani kun cakin e mo,

haali/ aha/ dhukina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

101 Aha/ woṯẖa sho’k pem ’ba/ mo ’pena ris bway thus mo,

gom mii gi wakan mo tani mmodhu gwom pini mo be.

102 Aha/ dinaki ṯu’k mo ’peni gwoŋḵan pini kun onu mo,

haali/ /e ṯorki aha/ gwo mo be.

103 Gwom pini wana ’kuny kata si’da/ mmonyoḵka/ a’di mo.

A’di c̱a’bki dhel dhel mmobola dham e e ’twam pem mo.

104 E gwoŋḵan gi ’twam pini mo tani a’di ibu’thkika/ mo jin mishu gwo ’ban mo.

A’di ishi/kika/ aris bway thusi e wakan mo.

105 Gwom pini a’di ta’da lamba/ gom sho’k pem mo

dhali moŋkush gom bway tur pem mo.

106 Aha/ thulkina gwo me’da p̱o/ mo dhali o gwo is mo dhali rwa’c a’di mo

mmomii gwoŋḵan pini kun onu mo kun tana ḵar/e mo be.

107 Aha/ wo’ckunu is she/ mo mmobur is ki wap̱ wap̱ mo.

C̱iyi aha/ mondiki/e mo, ayy Tap̱a, isi ki gwom pini mo.

108 Budhi tom pem jin c̱ika/ ki me’d ki momaŋ mo, ayy Tap̱a,

dhali ṯori aha/ gwo gom gwoŋḵan pini kun onu mo.

109 Aha/ butha mondiki/em pem e me’d pem ki sule/ sule/ mo,

hili aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

110 ’Kwani kun ta thus ki thus mo tani uni ’thikina gume/ gom aha/ mo.

hili aha/ dinaki per mo ’peni gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

111 Gwonyc̱im pini uni ta mal pem ki sule/ sule/ mo.

Nye, uni ita mom’bor bwa goma dum pem mo.

112 Aha/ ḵa’dkina dum pem mo mmothim gwoŋḵan pini kun bahu

ki sule/ sule/ mo ntagi ’pemen gi mony’cesh mo.

113 Aha/ shi/kina ’kwani kun ’kona bwa ka susu/ i e mo,

hili aha/ enkina gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

114 /E ta mo jin bagka/ mo dhali agoŋgorom pem mo.

Aha/ takina ga ’teŋ kap̱e/ e gwom pini mo.

115 Iiku/ mo ’peni aha/ mo um kun mii to kun ta thus ki thus mo,

ki aha/ mina ’taki dhu gwoŋḵan ma Arumgimis pem kun ’kwarkunu mo.

116 Budhi aha/ mo isi ki gwom pini jin ona /e is mo ki aha/ mina di ki e mo,

dhali dhalku/ ki dhal aha/ bway mo ki aha/ minu kar ki mo ma ’the is mo gom mom pem jin taka/ ga ’teŋ kap̱e/ mo.

117 ’Deki aha/ ki mis mo ki aha/ mina ’taki di ki ’dantar mo

dhali mii gwoŋḵan pini kun bahu ki sule/ sule/ mo.

118 /E waḵkina ris uni kun perkin mo ’peni gwoŋḵan pini kun bahu mo,

nye, mo jin laṯa/ uniya laṯ e mo tani a’di di bwa ’te/ mo.

119 Aris imanmii tonthus gi mony’cesh mo tani /e ki deŋ uni e me’d wushulan to mo.

Wakan aha/ ena gwonyc̱im pini mo.

120 Buŋgwar is dee’d ki bir bir gom moŋḵo/ is jin ḵo/ka/ /e mo,

dhali aha/ ḵo/kina is kagahara gom gwon dwall pini kun toru gwon dwall ’twa/a ’cesh mo.

121 Aha/ miikina a’di jin ta’da ḵar/e mo dhali jin ’boro’d mo.

Dhali dhalku/ ki dhal aha/ bway mo jin mina uni gwansan kun siri’c aha/ ap̱o/ ki sho’k mo ’koki siri’c aha/ ap̱o/ ki sho’k mo.

122 Tayi ki bwa ma ’dantar gom c̱iŋkinam pini mo, gom mom’bor piti mo.

Dhalku/ ki dhal ’kwani kun molina gayiin ga/ bway mo mmosiri’c aha/ ap̱o/ ki sho’k mo.

123 Em pem ushki me’d mo mmotim bway mowoṯẖ pini mo,

dhali gom gwom pini jin minu thim jin ona /e is ki o ma ḵar/e mo.

124 Ṯu/uli nyaḵki c̱iŋkinam pini mo isi ki gwo gi mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

dhali ṯori aha/ gwo gom gwoŋḵan pini kun bahu mo.

125 Aha/ tana c̱iŋkinam pini mo. C̱iyi aha/ mo jin mishu gwo ’ban mo

ki aha/ mina ’taki mish gwonyc̱im pini mo.

126 A’di ta’da tee gi Tap̱a jin mina a’di ḵal mii mo,

haali/ gwoŋḵan pini jin c̱inu mo tani a’di ’ce’dkunu bwa mo.

127 Wakan aha/ enkina gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo

mmobol ’dolkon e mo, dhali ’dolkon gana/ jin tashu e ki o’d ki tash gana/ mo.

128 Wakan aha/ c̱u’thkina bway pem ’twa/ ’kup̱ ka ris gwoŋḵan gi ’twam pini mo,

dhali aha/ shi/kina ris bway thusi e mo.

129 Gwonyc̱im pini uni ita jaro/ ki jaro/ mo.

Wakan aḵashiram pem idhuki uni mo be.

130 Gwom pini kun ’ceenu mo tani uni c̱iki moŋkush mo.

A’di c̱iki mo jin mishu gwo ’ban ki ’kwani kun tekela/ tekel mo.

131 Ki ’twa/ jin ḵa’du/ mo tani aha/ miikina shir shir mo,

haali/ aha/ ’koshkina ṯe/ gom gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

132 Ṯuki /e ’kup̱ki aha/ mo dhali miiyi mii ka ’the gom aha/ mo,

me’d jin boṯa /e ki miim pini ’kup̱ ki uni gwansan kun enki gway pini mo be.

133 Dhuyi sho’k pem dhali ŋaṯgin pem mmodosh ki seele/ mo isi ki gwom pini jin ona /e is mo,

dhali dhalku/ ki dhal toŋ kamu/ jin ’coḵa’coḵ bway mo mmota tap̱a ap̱o/ aha/ mo.

134 Wani aha/ ’ba/ mo ’peni mo jin sirica ’kwani aha/ ap̱o/ ki sho’k mo,

ki aha/ mina ’taki dhu gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

135 Kari bwam/em pini mmokush mo mo ap̱o/ c̱iŋkinam pini mo,

dhali ṯori aha/ gwo gom gwoŋḵan pini kun bahu mo.

136 Em pem yuki jabu’th ki haw haw mo

haali/ ’kwani ’koki dhu gwoŋḵan pini jin c̱inu mo be.

137 Aḵar/e itana /e mo, ayy Tap̱a,

dhali /e tana ḵar/e ki gwon dwall pini jin toru gwon dwall ’twa/a ’cesh mo.

138 /E dhuki gwonyc̱im pini ’pen ka pije/ mo e mii ma ḵar/e mo

dhali eya ris mii ma isiŋ ganam pini mo.

139 Anyor pem shwaki aha/ mo

haali/ uni kun ta ’kup̱ ki aha/ mo tani uni ŋaki gwom pini mo.

140 Gwom pini jin ona /e is mo tani a’di nyo/u ki nyo/ gana/ mo,

dhali c̱iŋkinam pini enki a’di mo be.

141 Aha/ gwa’da ki gwa’d mo dhali waḵkunu mo,

hili aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

142 Mii ma ḵar/em pini uni itana ḵar/e ki sule/ sule/ mo,

dhali gwoŋḵan pini jin c̱inu mo tani a’di ita jiŋ gana/ mo.

143 Monṯo’c bwa dhali mo jin ’pe’du/ she/ mo uni p̱u’dkina p̱o/ aha/ mo,

hili gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo tani uni ita kum pem kun ’kunyka/ bwa mo.

144 Gwonyc̱im pini uni tana ḵar/e ki sule/ sule/ mo.

C̱iyi aha/ mo jin mishu gwo ’ban mo ki aha/ mina di ki e mo.

145 Ka dum pemi ’baar mo tani aha/ gwokina mo. Thoḵi aha/ ’twa/ mo ma, ayy Tap̱a mo.

Aha/ mina dhu gwoŋḵan pini kun bahu mo.

146 Aha/ gwona ’twa/ i /e mo. Tayi aha/ is ki me’d mo

ki aha/ mina ’taki mii gwonyc̱im pini mo.

147 Aha/ cukina mis mmosul mon’twash/e bway mo dhali ko gom mowoṯẖ mo.

Aha/ tana gi mo ma ’teŋ kap̱e/ e gwom pini mo.

148 Em pem di’d ki e ki wal wal mo mmotim mo gi mon’thiny ki mombwam/e mo

ki aha/ mina ’taki kulum gwo ibwa gom gwom pini jin ona /e is mo.

149 Ciḵi ’twa/ pem mo e mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

ayy Tap̱a, e mii ma ḵar/em pini mo tani ’tashi mondiki/em pem ’twa/ mo.

150 Uni pamki mo ki is ki ’dish ’dish mo uni gun ṯo’cki aha/ bwa mo ki to kun ta thus ki thus ’te/ ka kar ’kup̱ mo.

Uni si’dasi’d ’peni gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

151 Hili /e a’di i’disha’dish mo, ayy Tap̱a,

dhali aris gwoŋḵan pini ’baar kun ’kwarkunu mo tani uni ta kuŋ gana/ mo be.

152 ’Peni kadhamoonnii mo tani aha/ mishkina gwonyc̱im pini mo

ki /e ḵa’bki uni ki sule/ sule/ mo.

153 Hili monṯo’c bwam pem mo dhali ’cuḵ aha/ mo

haali/ aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

154 Woṯẖi/ gwo is gom tom pem jin raḵaa/ mo dhali wani aha/ ’ba/ mo.

C̱iyi aha/ mondiki/e isi ki gwom pini jin ona /e is mo.

155 Bway gi mowoṯẖ a’di si’dasi’d ’peni a’di jin ta thus ki thus mo be

haali/ uni ’koki simm gwoŋḵan pini kun bahu e mo.

156 Dhan momiimiim pini a’di caaca mo, ayy Tap̱a.

C̱iyi aha/ mondiki/e isi ki gwo gi mii ma ḵar/em pini mo.

157 ’Kwani tana ris ka ris kun ta imanṯo’c aha/ bwa mo dhali ta imanta ’kup̱ ki aha/ mo,

hili aha/ dinaki gu is mo ’peni gwonyc̱im pini mo.

158 Aha/ hila mo ki hil ap̱o/ uni kun dar gi gwo jin gamu is mo dhali o gwo waḵ mo,

haali/ uni ’koki dhu gwoŋḵan pini jin ḵana /eya ḵan mo.

159 Hili isi gwo i e mo ma. Gwoŋḵan gi ’twam pini si’da/ enka/ kata mo.

’Tashi mondiki/em pem ’twa/ mo isi ki gwo gi mo/en pini jin ṯelu sho’k mo.

160 Gumm gwom pini a’di ita gwoŋ gana/ mo

dhali aris gwoŋḵan pini kun onu ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani uni ita kuŋ ḵar/e mo dhali uni ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

161 Iya/ ma maliḵ uni ṯo’cki aha/ bwa ka wuny is kan mo,

hili adum pem doshki’d ki moŋḵo/ is gom gwom pini mo.

162 Aha/ ’kunykina bwa e gwom pini mo

mmowa e ki jan ’de/ jin gamki dhan to jin caaca jin dilu mo.

163 Aha/ shina shi/ i e mo dhali ’te bwa ki gwon thus mo,

hili aha/ ena gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

164 Me’di pesu/ ka tee mo tani aha/ maŋkina /e mo

goma ḵar/em pini jin tana /e gom gwoŋḵan pini kun onu mo.

165 Dhan moŋḵu’th is jin caaca tana uni gwansan kun enki gwoŋḵan pini jin c̱inu mo.

To p̱iyi’d jin midi kol uni mo.

166 Aha/ tana gi mo ma ’teŋ kap̱e/ gom bway gi mowoṯẖ pini mo, ayy Tap̱a,

dhali aha/ miina gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

167 Aḵashiram pem dhu gwonyc̱im pini mo.

Aha/ ena uni ki en jin shi/ashi/ mo.

168 Aha/ dhuna gwoŋḵan gi ’twam pini mo dhali gwonyc̱im pini mo,

haali/ aris bway pemi ’baar mo tani uni ’koni bwambori /e mo be.

169 Dhalki gwom pem p̱u’dki’di bwambori /e mo, ayy Tap̱a.

C̱iyi aha/ mo jin mishu gwo ’ban isi ki gwom pini mo.

170 Dhalki tom pem jin ’thoka/ ka di’b is p̱u’dki’di bwambori /e mo.

’Cuḵi aha/ mo isi ki gwom pini mo.

171 ’Twa/ pem midi wol mo jin maŋuwa maŋ mo

ki /e ṯorki aha/ gwoŋḵan pini kun baha /e mo.

172 Ale’d pem midi yuḵ gway gom gwom pini mo

haali/ aris gwoŋḵan pini ’baar kun ’kwarkunu mo tani uni ta kuŋ gana/ mo.

173 Dhalki me’d pini thoson is mo mmowoṯẖ aha/ mo

haali/ aha/ kwanykina gwoŋḵan gi ’twam pini mo.

174 Aha/ ’koshkina ṯe/ gom bway gi mowoṯẖ pini mo, ayy Tap̱a,

dhali gwoŋḵan pini jin c̱inu mo tani a’di ta jim pem jin ’kunyka/ bwa mo.

175 Dhalki aha/ dina ki e mo ki aha/ mina maŋ /e mo

dhali dhalki gwoŋḵan pini kun onu woṯẖ aha/ mo.

176 Aha/ yakina per mo me’d ḵa’bal jin thiski e mo. Simmi c̱iŋkinam pini e mo,

haali/ aha/ dinaki ŋa gwoŋḵan pini kun ’kwarkunu mo.

120

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 E mo ma c̱is mo tani aha/ gwokina ’twa/i Tap̱a mo,

ki a’di midi ’taki thoḵ aha/ ’twa/ mo.

2 ’Cuḵi aha/ mo, ayy Tap̱a,

’peni ’twa/ pem jin ta’da ṯor mo,

dhali ’pena le’d pem jin he’kki’da he’k e mo.

3 Ata a’di iminu c̱i /e mo?

Dhali tonta a’di iminu mii gom /e mo,

/e jin tana le’d jin he’kki’da he’k e mo?

4 Athop̱a/ jin kaaka jin ḵala wathi/ ma mee

nyaḵka ’cila’th o’d jin shwa’d ki bar bar mo ’peni cwa jin wana e ka shilgwalish mo.

5 Wayyi e aha/ ki aha/ yakina yanyc̱a/ e Pam Maashik mo,

ki aha/ c̱a’bkina e bwaman gu’b burrinye/ ma Gidar mo.

6 Ki rash rash mo tani aha/ c̱a’bkina

e bwaman uni gwansan kun shi/ki moŋḵu’th isi e mo.

7 Aha/ tana gom moŋḵu’th is mo,

hili ki aha/ okina gwo mo tani

uni ŋap̱kina nyor mo.

121

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Aha/ ’deka em pem ’kup̱ ki wosh kun turatur mo.

’Peni mana imina woṯẖ pem ip̱u’du/ mo?

2 Mowoṯẖ pem p̱u’dki’d ’peni Tap̱a mo,

a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo.

3 A’di midi diki dhal sho’k pini bway ki a’di minu joc̱ mo,

a’di yan jin kar /e mo tani mina e diki ’ce’d mo.

4 Hili mo mo ma, a’di jin dhu ’Kwani ma Israyiil mo tani

a’di mina e diki ’ce’d mo walla midi diki ish e mo.

5 Tap̱a a’di ita’da mankar /e mo.

Tap̱a a’di ita’da la goma bim poros pini mo.

6 Atente/ midi diki ’kosh /e montee mo

walla appe midi diki ’kosh /e mon’thiny mo.

7 Tap̱a midi kar /e ’pena ris tonthusi ’baar mo.

A’di midi kar mondiki/em pini mo.

8 Tap̱a a’di imidi kara kar mo gom yam pini jin mina /e ya ka pije/ mo dhali kul pini jin mina /e kulu/ ka nyaŋ’ko’d mo,

’pena tee yansan mo dhali ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

122

Gway ma Dawuu’d jin ta gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Aha/ ’bora bwa ki ’bor mo mmo/ona uni aha/ gwo mo ki:

Dhalki ana iina gu’b gi Tap̱a mo.

2 Sho’k bam uni doshkin mo

e bwaman ma goŋ pini mo, ayy Urushaliim.

3 Urushaliim, a’di nyaŋkunu mo mmota ’peŋkuman bampa/ mo

a’di jin shokunu ki me’di monṯal ’de/ mo,

4 e mo jin iikin ma waḵ gi ’kwani ’kup̱ ki mis mo,

uni kun tana waḵ gi ’kwani gi Tap̱a mo,

me’d gi gwoŋḵan jin ’kawurkunu mo goma Israyiil mo

mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway gi Tap̱a mo.

5 Aḵursi ma maliḵ gom gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo tani uni dhukunu imun mo,

aḵursi ma maliḵ gom gu’b ma Dawuu’d mo.

6 ’Thoyi gom moŋḵu’th is gi Pa Urushaliim mo.

Dhalki uni rusa/ rus mo, uni kun enki /e mo.

7 Dhalki mo ma ḵu’th is di’d eya goŋ ma gaŋgaram pini mo

dhali mo ma ’dantar e bwaman mom pini kun tura e ki tur mo.

8 Gom gway gi iwaḵ pem mo dhali uni kun nyaḵ ii ki aha/ mo tani

aha/ mina o gwo mo ki: Moŋḵu’th is midi di e bwam um mo.

9 Gom gway gi gu’b gi Tap̱a Arumgimis bana mo,

aha/ mina simm tom ’boro’d pini e mo.

123

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 E /e mo tani aha/ ’deka em pem ’kup̱ ki mis mo,

ayy /e jin dikin eya ḵursi ma maliḵ e momis mo.

2 Hili mo mo ma, me’d jin hila e gi c̱iŋkina/ me’d gi tap̱am buni mo,

dhali me’d jin hila e gi nyara/ me’d ma yim jin karu mmohil c̱iŋkina/ nyara/ mo tani

wakan em bana si’da/ hil ’kup̱ ki Tap̱a Arumgimis bana mo,

ntagi a’di midi miimii ap̱o/ ana mo.

3 Miiyi mii ap̱o/ aman mo ma, ayy Tap̱a, miiyi mii ap̱o/ aman mo

haali/ aman tana ga dhana waḵ jin uri ’kup̱ mo ba/.

4 Ki rash rash mo tani aḵashiram bam ’tu’dkunu mo

ki mo jin ṯẖunyu aman ’twa/ i is mo ki uni gwansan kun ’ko ki ’ko ’penkap̱an mo,

ka waḵ buni uni gun dhu is buni ki ca mo.

124

Gway ma Dawuu’d jin ta gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Waḵki/ a’di midi diki ’taki ta Tap̱a jin di’di ’ko’d gwar bana mo tani,

dhalka Israyiil o gwo mo shwane/ –

2 waḵki/ a’di midi diki ’taki ta Tap̱a jin di’di ’ko’d gwar bana mo shwane/

ki ’kwani ’kon mmocu mis ap̱o/ ana mo,

3 dhali yan’ko’d uni mini ’taki los ana ki ’kolo’c ki e mo,

ka nyor buni jin ’thakina uni ap̱o/ ana mo.

4 Dhali yan’ko’d agannu/ yi’de/ midi ’taki dhi’th ana sho’k ka pupush mo,

dhali yi’de/ jin mishi’da ŋwac̱a/ midi ’taki kum ana ’twa/a ’cesh mo,

5 dhali yan’ko’da p̱o/ ana mo tani yi’de/ jin wuluski eŋ ḵuthar mo.

6 Mom’bor mii gom Tap̱a mo,

a’di jin diki c̱i ana

ki shem buni mmo’kwar mo.

7 Ana yekina me’d ’dii

’pena gume/ ma mancesh to jin cesha a’di to mo,

dhala gume/ ’ce’dki bwa mo

dhali ana yekina mo.

8 Mowoṯẖ bana a’di diki’d e gway gi Tap̱a mo,

a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo.

125

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Uni gwansan kun gami gwo is e Tap̱a mo tani uni wana e ki ’Kuwosh ma Sihyuun mo,

a’di jin molu joc̱ mo, hili a’di c̱a’bki’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

2 Me’da ris wosha turga/ kun ’kamki Pa Urushaliim is mo,

wakan si’da/ Tap̱a midi ’kam ’kwanim piti is mo,

’pena tee yansan gana/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

3 Dhali cwa ma maliḵ gom uni kun ta thus ki thus mo tani midi diki di mo

ap̱o/ mony’cesh jin karu gom ’kwani kun tana ḵar/e mo,

isi ciki/ uni gun dhunu ka ḵar/e mini dhu me’d buni mmotham to mii mo.

4 Miiyi ki ’bore/ mo, ayy Tap̱a, gom uni gwansan kun ’bora’bor mo,

dhali gom uni gwansan kun dhelel ma dum buni ki dhelel mo.

5 Hili uni gwansan kun ṯu’kkin mo e bway buni kun wanycara/ wanycar mo tani

Tap̱a midi shu uni bway nyaḵki uni gun mii to kun ta thus ki thus mo.

Moŋḵu’th is midi di goma Israyiil mo.

126

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Ki Tap̱a warki’da shamaneṯṯan ma Sihyuun is mo tani

ana wana e ki uni gwansan kun shu’bki jan mo.

2 Yan’ko’d ’twam bana ’tu’dkunu ki piny piny ki momp̱e’th mo,

dhali ale’d bana a’di ḵumki cuuwa/ gom moŋ’kuny bwa mo.

Dhali yan’ko’d uni oki gwo e bwaman kal gi ’kwanin tiya mo ki:

Tap̱a miiki dhan to jin caaca gom uni mo be.

3 Tap̱a miiki dhan to jin caaca gom ana mo be.

Ana ’borkina bwa mo.

4 Wara shamaneṯṯan bam is mo ma, ayy Tap̱a,

mmowa e ki boṯan yi’de/ e mo ma Januub mo.

5 Dhalki uni gwansan kun si to ki kony jabu’th mo tani

dhalki uni ’ciṯẖ to ki cuuwa/ jin ḵumu/ ki bwaŋ ’kunyka/ mo.

6 A’diyin jin yaki gwolu/

mmoḵal emen to mmosi mo tani

midi kulu/ bway pa ki cuuwa/ jin ’thera a’di ki bwaŋ ’kunyka/ mo,

mmoḵali cwalman maman to jin sina a’di mo.

127

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo. Gway ma Sulemaan.

1 Isi ciki/ waḵki/ Tap̱a midi nyaŋ gu’b yan mo tani uni gwansan kun nyaŋ a’di mo tani uni miikina ṯu’c ki p̱e’th mo.

Isi ciki/ waḵki/ Tap̱a ki tima p̱o/ ’peŋkuman bampa/ mo tani

amantim mo mo tani diki’d ki e ki p̱e’th mo.

2 A’di ta miim p̱e’th be ki /e mini cu mis ki jahanne/ mon’thamo/ mo, dhali c̱a’b mmota adiiṯe/ mmosi/is mo,

dhali mmoshwa tonṯe/ mo ’peni mii jin miinu a’di ki mo/anan is mo,

haali/ a’di c̱iki unim piti kun ena a’di mo tani mo/ish e mo.

3 Hili mo mo ma, iya/ gi ’kwani uni ta mal ’peni Tap̱a mo,

maman ’peni bwa ma dho’th mo tani a’di i/ishki ḵumma/ mo.

4 Me’da thop̱a/ e me’d ma man/as mo tani

a’di wana e ki iya/ gi uni gun ta dhuru’c ki dhuru’c mo.

5 Mom’bor mii gom wathi/ jin ’tu’dki’da kulp̱em piti ki uni mo.

A’di minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo

ki a’di midi ṯora ṯor ka ris ’kwaniŋ ’kup̱ piti mo e ’twaŋkala goŋ mo.

128

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Mom’bor mii goma ris uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ḵo/ki Tap̱a mo,

a’di jin yaki’d e bway piti mo.

2 /E mini shwa maman cwa ma ṯu’c ki me’d pini mo,

dhali /e mina bwa ’bor mo, dhali a’di midi ha me’d gom /e mo.

3 Ashim pini a’di mina e waki cwa jin dho’th maman mo

e bwaŋ gu’b pini mo.

Uc̱im pini uni mina e waki cwa seṯuun kun ’kan ki biṯẖi/ biṯẖi/

mmo’kama tharabeesam pini is mo.

4 Hili mo mo ma, wakan wathi/ minu ’bor mii mo,

a’di jin ḵo/ki Tap̱a mo.

5 Tap̱a ’borki /e mii mo ’pena Sihyuun mo.

Dhalki /e p̱ari mo jin midi rusa/ rus e gom Pa Urushaliim mo

ka risa tee gi mondiki/em pini ’baar mo.

6 Dhalki /e hili uc̱i gi uc̱im pini mo.

Moŋḵu’th is midi di ap̱owa Israyiil mo.

129

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Ka daran duŋ gana/ mo tani uni wo’cki aha/ is she/ mo ’peni dhuru’c pem jin taka/ mo,

dhalka Israyiil o gwo wakan shwane/ mo –

2 Ka daran duŋ gana/ mo tani uni wo’cki aha/ is she/ mo ’peni dhuru’c pem jin taka/ mo,

hili uni ’koki p̱i gwo jip̱i/ ap̱o/ aha/ mo.

3 Imangora ’cesh uni gorkina ’cesha p̱owa p̱om pem mo.

Dhali uni dherki gwan’thim buni ki tur tur mo.

4 Tap̱a a’di ta’da ḵar/e mo.

A’di ’ciṯẖki’da shi/ gi ’kwani kun ta thus ki thus bwa mo.

5 Dhalki uni gwansan kun shi/kina Sihyuuni e mo tani

dhunu ki mo ma ’the is mo dhali dhuwa bor ki tar mo.

6 Dhalki uni wana e ka shoŋ ’kuŋgu’b mo

kun ḵu’thkin mo iṯwa/a/ ki uni ’koki ca mo,

7 a’di jin din ma man’ciṯẖ to ki ’tu’d me’d piti mo,

walla aman’de’k cwalman maman to ki ḵala bor piti mo,

8 ki ’kwani gwansan kun iin mo mmope a’di mo tani ’koki o gwo mo ki:

Mom’bor mii gi Tap̱a midi di ap̱o/ /e mo.

Aman ’bora /e mii ki gway gi Tap̱a mo.

130

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 ’Peni mo jin ’kula’kul mo tani aha/ gwokina ’twa/ e /e mo, ayy Tap̱a.

2 Tap̱a, ciḵi ’twa/ pem mo ma.

Dhalki ’cem pini c̱i’da hirdhe/ mo

ki ’twa/ pem jin ’thoka/ to ka di’b me’di is mo.

3 Ayy Tap̱a, waḵki/ /e mini ’taki nyiṯẖa ris mony’coḵka/ mo tani

Tap̱a, kaja a’di imidi dosh mo?

4 Hili mo jin gwamkina /eya gwam mo tani di’d e /e mo,

ki /e a’di minu ’taki ḵo/ moyi.

5 Aha/ c̱orkina Tap̱a mo, aḵashiram pem c̱orki’da c̱or mo

dhali e gwom pini mo tani aha/ tana ga ’teŋ kap̱e/ mo.

6 Aḵashiram pem c̱orki Tap̱a mo

mmobola ris ’kwani kun thimki mon’thamo/ e mo,

mmobola ris ’kwani kun thimki mon’thamo/ e mo.

7 Ayy Israyiil, tayi gi mo ma ’teŋ kap̱e/ e Tap̱a mo.

Haali/ gom Tap̱a mo tani mo/en jin ṯelu sho’k diki’d mo

dhali e a’di mo tani mo ma enthus jin wanuwa wan ’ba/ ishki’d mo.

8 Dhali a’di midi wana Israyiil ’ba/ mo

’pena ris miim piti kun ’coḵa’coḵ mo.

131

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Ayy Tap̱a, adum pem ’konuki ’de’k ki mis mo dhali em pem ’konuki ’de’k ’kup̱ ki mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam gara/ be.

Buŋgwar is pem diki jar e ki dhan to kun caaca gara/ mo

dhali ki to kun ta to mer gom aha/ gara/ mo.

2 Hili aha/ c̱a’bkina ki dwam mo dhali kara ḵashiram pem ki shwamm mo,

me’da ’ci jin karkina kum ki shwamm mmoc̱iya ko eya bor piti mo.

Me’da ’ci jin karkunu ki shwamm mo tani aha/ kara ḵashiram pem ki shwamm mo be.

3 Ayy Israyiil, tayi gi mo ma ’teŋ kap̱e/ e Tap̱a mo

’peni mo yansan shwane/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

132

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Kayi gwo e mo ma, ayy Tap̱a, goma ’the goma Dawuu’d mo,

aris to ’baar mo kun ’batha’ba’th kun ’dimkina a’di ’kup̱ mo,

2 ba a’di thulki gwo me’da p̱o/ e Tap̱a mo

dhali o gwo is ki A’di ma Dem Dem ma Yakuub mo, mmo/o gwo mo ki:

3 Aha/ mina mol cic̱ gu’b pem mo,

walla ish eya p̱owa cim pem mo,

4 dhali aha/ mina diki c̱i is pem ki e mmo/ish mo,

walla dhal moŋ’ko’d em pem bway mmo’ce’d e mo,

5 ntagi aha/ mina gam mo gom Tap̱a mo,

mo jin mina A’di ma Dem Dem ma Yakuub ic̱a’b mo.

6 Hili mo mo ma, aman ciḵkina gwo mo ’pena Ap̱raatah,

dhali aman gamkina a’di mo e bwam bunto ma Waar mo.

7 Dhalki ana iina mo e mom piti jin c̱a’ba a’di mo.

Dhalki ana luŋa a’di e cwam piti jin dhuna a’di sho’k mo.

8 Cuyi mis mo ma, ayy Tap̱a, dhali yayi mo e mom pini jin mina /e ishi/ is mo,

/e dhali Sanduuḵ gi mo ma dem dem pini mo.

9 Dhalki igasiis pini uni shumkunu ki mo ma ḵar/e mo,

dhali dhalki unim pini kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel ḵum cuuwa/ gom bwaŋ ’kunyka/ mo.

10 Gom gway ma Dawuu’d jin ta c̱iŋkinam pini mo tani

dhalku/ ki ṯu’k bwam/em pini ’peni a’dim pini jin ’koshkina /e ki monyca mo.

11 Tap̱a a’di thulki’da Dawuu’d gwo me’da p̱o/ ki isi oŋ gana/ mo,

’peni gwo jin mina a’di diki doḵ ka nyaŋ’ko’d mo, mmo/o gwo mo ki:

Jan ṯal ’de/ ’peni iya/m pini gi buŋgwar is pini mo tani

a’di miga/ kara p̱o/ ḵursi ma maliḵ pini mo.

12 Waḵki/ iya/m pini mini dhu gwom pem jin gamu me’d mo

dhali gwonyc̱im pem kun miga/ ṯor uni mo tani

iya/m buni si’da/ ki sule/ sule/ mo mini ’kowa p̱o/ ḵursi ma maliḵ pini mo.

13 Haali/ Tap̱a a’di kwanyki’da Sihyuun mo.

Dhali a’di ona bwa ki a’di ki o jin shiyi’d mo gom mom piti mo be.

14 Mo yansan a’di ta mom pem jin miga/ si/ is ki sule/ sule/ mo.

Mmahan imiga/ c̱a’b mo haali/ aha/ ona bwa ki a’di mo be.

15 Dhali aha/ mina ’bor mo ma yim mii ka enthus gom to kun minu c̱i a’di mo.

Aha/ mina kap̱ ’kwani ma ha’th’ko’d ma yima du ki tonṯe/ mo.

16 Igasiis ma yim mo tani aha/ mina hi’th uni ki bway mowoṯẖ mo

dhali uni ma yim kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani mini ḵum cuuwa/ ki moŋ’kuny bwa mo.

17 Imun mo tani aha/ mina dhal ce ma Dawuu’d mmo’ka ale/ gom a’di mo.

Aha/ thosonkina lamba/ gom a’dim pem jin ’koshka/ ki monyca mo.

18 Kwaniŋ ’kup̱ piti mo tani aha/ mina shum uni ki mo ma ’the is mo

hili ap̱o/ is piti mo tani toŋ’kup̱ piti a’di midi dhel mo ki ra/ ra/ mo.

133

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Hili mo mo ma, wa’di ’bora dhali bwaŋ ’kunyu’d wakata sa/

ki ’kwani kun ta ikam mmonyaḵ ’ko ki isa ṯal ’de/ mo.

2 A’di wana e ka yin jin ta yinthoŋ gana/ jin wolu i’kup̱ mo,

mmogus ka ’cesh mmothul ka halan’twa/ mo,

ap̱owa halan’twa/ ma Haruun mo,

dhali mmogus ka ’cesh mmothul ka yup̱en ’twaman burrinyem p̱om piti mo.

3 Dhali a’di wana e ki jap̱e/ gi Pan Harmuun mo,

a’di jin ṯa’kki’da p̱o/ ’Kuwosha turga/ ma Sihyuun mo.

Haali/ Tap̱a ḵanki mo jin ’boru mii e maṯṯaan mo,

gom mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

134

Gway jin yuḵu mmo/ii ka gagamis mo.

1 Iiyu/ mo, ’bori Tap̱a mii mo,

aris um ’baar mo kun ta c̱iŋkina/ gi Tap̱a mo,

um kun doshkin mon’thiny e gu’b gi Tap̱a mo.

2 ’Deki me’d bum ’kup̱ ki mis ki mo jin ḵogu mo,

dhali ’bori Tap̱a mii mo.

3 Dhalki Tap̱a ’bor um mii ’pena Sihyuun mo,

a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo.

135

1 Maŋi Tap̱a mo.

Maŋi gway gi Tap̱a mo,

c̱iyi momaŋ mo, ayy um c̱iŋkina/ gi Tap̱a mo,

2 um kun doshkin e gu’b gi Tap̱a mo,

dhali e gu’b ma pije/ jin di ’kup̱ ḵany ma Arumgimis bana mo.

3 Maŋi Tap̱a mo, haali/ Tap̱a a’di i’bora’bor mo.

Yuḵi gway gom gway piti mo, haali/ a’di ita’da manmii mii ga ’the mo.

4 Haali/ Tap̱a kwanyki’da Yakuub gom is piti mo,

Israyiil ita jim pitiŋ gana/ jin cila a’di mo.

5 Haali/ aha/ misha Tap̱a ki a’di caaca mo

dhali Tap̱am bana a’di di’da p̱owa risa rumi ’baar mo.

6 Aris to gunn kun ’bori Tap̱a bwa mo tani uni miina a’di mo,

e momis mo dhali e mony’cesh mo,

dhali eya ris ḵumma/ yi’de/ mo dhali aris moŋ’kulga/ mo.

7 A’di jin dhuki’da raḵ mmocu mo e mo jin dina mony’cesh ’kup̱ mo,

a’di jin uḵki’da wara sho’k goma sho’k mo

dhali a’di jin ḵalki ’tham ’peni moŋgu’b piti jin dhuna a’di uni mo.

8 A’di ta a’di jin ’koshki’da bwanyara/ gi ’Kwani gi Pam Masir mo,

kun tana bwanyara/ gi ’kwaniny’cesh dhali to/e mo,

9 a’di jin diki’di bwaman /e mo, ayy Masir,

jin hashki jamas mii mo dhali momer mo

ap̱owa P̱irawn dhali aris c̱iŋkinam piti mo,

10 a’di jin ’koshki’da ris kal gi ’kwaniny’cesh mo,

dhali ’kosh imaliḵ kun c̱a’bki dem dem mo,

11 Siihuun jin ta’da maliḵ gi ’Kwani Amuur

dhala Uuj jin ta’da maliḵ gi Pam Bashan mo,

dhala ris ’peŋkuman bampa/ gi Paŋ Kanaan mo,

12 dhali c̱i mony’cesh buni mmota mal,

mmota mal gi ’kwanim piti kun ta ku ma Israyiil mo.

13 Gway pini, ayy Tap̱a i’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo,

/e mishu maŋ mo, ayy Tap̱a, ka ris ’kwani ma nyaḵum yil mo.

14 Haali/ Tap̱a a’di midi ye ’kwanim piti mo

dhali hila hil ki e ma ’thime/ ki mo/en ap̱o/ c̱iŋkinam piti mo.

15 Tomp̱inycon kun luŋa kal gi ’kwanin tiya mo tani ta ’dolkon kush mo dhali ’dolkon gana/ mo,

uni kun ta mii ki me’d gi ’kwani mo.

16 Uni ta gi ’twa/ mo tani hili uni mol gwo o mo,

uni ta gi e mo tani hili uni mol to p̱ar e mo,

17 uni ta gi ’ce mo tani hili uni mol to ciḵ mo,

walla shi/ina kamu/ di’d e ’twam buniya?

18 Uni wana e ki uni gwansan kun uḵki uni mo –

nye, aris uni gwansan kun gamki gwo is e uni mo.

19 Ayy gu’b ma Israyiil, ’bori Tap̱a mii mo ma.

Ayy gu’b ma Haruun, ’bori Tap̱a mii mo ma.

20 Ayy, gu’b ma Lawi, ’bori Tap̱a mii mo ma.

Um kun ḵo/ki Tap̱a mo tani ’bori Tap̱a mii mo ma.

21 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a ’pena Sihyuun mo,

a’di jin c̱a’bki’d e Pa Urushaliim mo.

Maŋi Tap̱a mo.

136

1 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki Tap̱a mo, haali/ a’di ’bora’bor mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

2 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ka Arumgimis jin bolki’da risa rum e mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

3 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is gom Tap̱a jin bolki’da ris tap̱a e mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

4 E a’di, a’din ’deŋ gana/ mo jin miiki dhan momer kun caaca mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

5 E a’di jin uḵki momis ki gwo jin mishu ’ban mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

6 E a’di jin peperki mony’cesh ap̱o/ yi’de/ mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

7 E a’di jin uḵki dhan moŋkush kun caaca mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

8 Atente/ mmoji ap̱o/ montee mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo,

9 Appe dhala risa cul mmojiya p̱o/ mon’thiny mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

10 E a’di jin ’koshki’da bwanyara/ gi ’Kwani Masir mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

11 Dhali suski’da Israyiil ka pije/ ’peni bwaman uni mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

12 Ki me’da bim ’bi’thgam piti mo dhali ki me’d piti jin he’thkina a’di mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

13 E a’di jin ḵwa/ki dhan Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per bwa ki buuw mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

14 Dhali a’di ki dhala Israyiil bway mo mmoya bwaman a’di mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

15 Hili a’di ki kuma P̱irawn ’twa/a ’cesh e bwam Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

16 E a’di jin suski ’kwanim piti ka pije/ e mombwaasho mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

17 E a’di jin ’koshki dhan imaliḵ mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

18 Dhali a’di jin ’koshki imaliḵ kun gwonu ’kus mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

19 Siihuun jin ta’da maliḵ gi ’Kwani Amuur mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

20 Dhali Maliḵ Uuj gi Pam Bashan mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

21 Dhali a’di ki c̱i mony’cesh buni mmota mal mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

22 Mmota mal goma Israyiil jin ta c̱iŋkinam piti mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

23 A’diyi ita a’di jin kayi ana e mo e mom bana jin ’koyina ana e mo jin hatha ’ko ’ko’d ki ha’th mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

24 Dhali ’cwam ana mo ’peni ’kwaniŋ ’kup̱ bana mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

25 A’di jin c̱iki tonṯe/ goma ris buŋgwar isi ’baar mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

26 Ayy c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ka Arumgimis gi momis mo,

haali/ mo/en piti jin ṯelu sho’k mo tani a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

137

1 E yana gap̱ gi yi’deŋ ḵumma/ gi Pam Baabil mo tani ana ’kokina a’cesh mo dhali ko mo

ki ana kakina Sihyuun e mo.

2 E cwa jin wana e ka gwap̱indhop̱ mo tani

ana shirkina adheŋdhenyem bana kun ’kon ma shu/i pesu/ mo.

3 Haali/ uni kun bu’thki ana mo tani

’theḵki gwo mo ki ana mina yuḵ gway bana mo,

dhali uni gun ’koshki ana is ka nyor kagahara mo, uni ’theḵki gwo mo ki ana mina isi c̱a’b ki c̱ur c̱ur mo, mmo/o gwo mo ki:

Yuḵi aman gwaya kamu/ ’de/ ’peni gway ma Sihyuun mo.

4 A/ana mina yuḵ gway gi Tap̱a kata mo e bampa/

gi ’kwanin tiya mo?

5 Waḵki/ aha/ ŋana /e mo tani ayy Urushaliim,

dhalki me’da bim poros pem ḵu’thki’d mo.

6 Dhalka le’d pem ’dap̱a’di bwaŋḵa’dki/ gi ’twam pem mo

waḵki/ aha/ dinaki ka /e e mo,

waḵki/ aha/ dinaki kar Pa Urushaliim

ap̱o/ mom pem jin eḵa/ eḵ jin ’kunyka/ bwa mo.

7 Kayi gwo e mo, ayy Tap̱a, ap̱o/ ’Kwani Aduum

goma tee gi Pa Urushaliim mo,

me’d jin ona uni gwo mo ki: Ka ’cesh gana/. Ka ’cesh gana/.

Ntagi moŋḵa’b piti mo.

8 Ayy ’bwa/ gi ’Kwani gi Pam Baabil, /e jin ’ce’d mo sho’k ki tash tash mo.

Mom’bor bwayi gom a’di jin midi raḵ /e to ibway mo

gom to jin miikina /e gom aman mo.

9 Mom’bor bwa gom a’di jin bu’thki ushi uc̱im pini mo

dhali wa uni ’ko’di wosh mo.

138

Gway ma Dawuu’d.

1 Aha/ c̱ina /e mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo, ayy Tap̱a, ka dum pemi ’baar mo.

Ibwambora risa rum p̱inycon mo tani aha/ yuḵkina gway mmomaŋ /e mo.

2 Aha/ c̱a’bkina ka jiŋ ’kup̱a’dup̱un mmoluŋ ’kup̱ki gu’b gi mondheleladhelel pini mo

dhali c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway pini mo

gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo dhali mii ma isiŋ ganam pini mo

haali/ /e a’di i/eḵkin ki eḵ ap̱owa ris to ’baar mo

ki gway pini mo dhali ki gwom pini mo.

3 Ka tee jin yuḵka/ /e mo tani /e thoḵki aha/ ’twa/ mo,

dhali mom’bi’th is ma ḵashiram pem mo tani markina /e is mo.

4 Aris imaliḵ gi mony’cesh mo tani uni mini maŋ /e mo, ayy Tap̱a,

haali/ uni ciḵki gwo gi ’twam pini mo.

5 Dhali uni mini yuḵ gway ki bway gi Tap̱a mo,

haali/ monyca gi Tap̱a a’di icaaca mo.

6 Ba haali/ Tap̱a a’di i/eḵa/ eḵ mo tani a’di ki c̱iya hirdhe/ ki uni kun hatha ’ko ’ko’d ki ha’th mo,

hili uni kun ’theḵ ’ba/ imis mo tani mishkina a’di ’pena dhana/ mo.

7 Ba aha/ yana e bwaman mo jin ṯoju bwa mo tani

/e ’tashki aha/ mondiki/em pem ’twa/ mo.

/E ki he’th me’d pini ap̱owa nyor gi ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ mo,

dhali me’da bim poros pini mo tani /e ’cuḵki aha/ mo.

8 Tap̱a a’di midi thim bwam piti yin jin ’boro’d gom aha/ mo.

Mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani, ayy Tap̱a, a’di ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo.

Dhalku/ ki dhal miin to ki me’d pini ’pen mo.

139

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 Ayy Tap̱a, /e ŋap̱ki aha/ ki bur bur mo dhali mish aha/ mo.

2 /E mishkina mish mo ki aha/ c̱a’bkina ’cesh mo dhali ki aha/ cuna mis mo.

/E nyiṯẖki gwom pem kun kulumka/ ibwa ’pena dhana/ mo.

3 /E ŋap̱ki bway pem ki bur bur mo jin yaka/ ka pije/ mo dhali mom pem jin ishka/ ’ko’da ’cesh mo,

dhali miim pem mishkina /e ’baar mo.

4 Isi kan si’dayi /e mishki gwo kun ’koni ’twam pemi ṯwa/a/ mo,

hili mo mo ma, ayy Tap̱a, /e mishki uni ’baar mo imonṯal ’de/ mo.

5 /E ṯu’bki aha/ ibwamp̱o/ mo dhali ibwambor mo,

dhali /e kari me’d pini ap̱o/ aha/ mo.

6 Dhan mo jin mishu gwo ’ban a’di ita jaro/ gom aha/ mo.

A’di ḵa’dama/ ḵa’dam mo. Aha/ mola a’di gamm mo.

7 Ki mana imiga/ ya ’peni /e ki dar gi Shi/in pini mo?

Walla ki mana imiga/ gus ’peni /e ki dar gi buŋ’kus pini mo?

8 Waḵki/ aha/ shinkunu bway momis mo tani /e dikin imun mo.

Waḵki/ aha/ mina ta ga ci e mo jin ’kona ’kwani kun wun mo tani /e dikin imun mo.

9 Waḵki/ aha/ mina bu’th ya ma bi ma tente/ mon’thamo/ mo

dhali e mo gi bwaagap̱ gi ḵumma/ yi’de/ ’baar mo

10 isi kani me’d pini shuki aha/ bway mo

dhali me’da bim poros pini bu’thki aha/ mo.

11 Waḵki/ aha/ mina o gwo mo ki: Dhalki mondhurumi’d ’kam aha/ is mo

dhali dhalki moŋkush wara’d ki mon’thiny gom aha/ mo,

12 isi kan mondhurumi’d diki ta mondhurumi’d gom /e mo.

Mon’thiny a’di c̱a’bki bany bany me’d montee mo

haali/ mondhurumi’d a’di wara’d ki moŋkush gom /e mo.

13 Haali/ /e uḵkina aris to gi bwaman is pem mo,

/e shoki aha/ ki ’be’b ’be’b e bwama dho’th ma ta’dam pem mo.

14 Aha/ maŋkina /e mo haali/ /e a’di ḵogu mo dhali /e tana manmii to mer mo.

To mer uni ta miim pini mo.

/E mishki aha/ ki mish gana/ mo.

15 Ayica yir pem a’di molu bag ’peni /e mo,

ki aha/ ’konu mmo/uḵ ki kup̱ mo,

ki koṯẖ jin wagaskunu a’di e mony’cesha ’kulga/ mo.

16 Em pini mishki bul pem nṯwa/a/ gom uḵ pem ki aha/ tana ari ’dii mo.

Ka tee kun ’kawurkunu gom aha/ mo tani

a’di ’kwarkunu eya warkam pini mo, aris uni ’baar mo,

me’d jin ’kona uni ki ’ko mo naskina/ mo.

17 Gwom pini kun kuluma /e bwa gom aha/ mo wani yinthowa, ayy Arumgimis.

Ḵwashar buni ’ka’da miiya?

18 Waḵki/ aha/ mina deŋ uni e mo tani uni bolkina si’b gi bwaagap̱ e ka ris mo.

Ki aha/ merkina e mo tani aha/ dina nyaḵki /e mo naskina/.

19 Ayy /e jin mini ’taki ’kosh uni kun mii tonthus moyi, ayy Arumgimis,

dhali ki ’kwani kun wol ’kwaniya bas mo mini ’taki ḵwa/ is buni bwa ’peni aha/ mo,

20 ki ’kwani kun dup̱i /e i e mmo/ush /e gwo ki ’tash mo,

uni kun cukin ki is buni imonṯal ’de/ ap̱o/ /e gom tonthus mo.

21 Dika/ ki shi/ uni i e uni gun shi/ki /e i e mo, ayy Tap̱a?

Dhali dika/ ki ’te bwa ki uni gwansan kun cukina ap̱o/ /e mo?

22 Aha/ shi/kina uni i e ki isi shi/ ma shiŋ gana/ i e mo.

Aha/ deŋkina uni e moyi mmota ’kup̱ ki aha/ mo.

23 Ŋap̱i aha/ ki bur bur mo, ayy Arumgimis, dhali misha dum pem mo.

Nyo/i aha/ mo dhali mish gwom pem kun kulumka/ ibwa mo.

24 Dhali p̱ari mo e mo waḵki/ tonthusa kamu/ di’d e aha/ mo,

dhali shuyi aha/ bway e bway jin ’konuki/e ki sule/ sule/ mo.

140

Eya manyuḵ gway mo. Gway ma Dawuu’d.

1 ’Cuḵi aha/ mo, ayy Tap̱a, ’peni ’kwani kun ta thus ki thus mo.

’Tashi aha/ ’twa/ mo ’peni ’kwani kun bujurkina bujur mo,

2 uni kun thosonki tonthus is eya dum buni mo,

dhali bir ’kwani mmo/asa mee ka yempa/ yempa/ mo.

3 Uni dhuna le’d buni mmokaaka me’d tasha/ mo,

dhali ’twa/ buni ’tu’dkin ka ṯi’d tashan ’thi/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

4 Jiyi aha/ mo, ayy Tap̱a, ’peni me’d gi ’kwani kun ta thus ki thus mo.

’Tashi aha/ ’twa/ mo ’peni ’kwani kun bujurkina bujur mo,

uni kun thosonki is mo mmoṯa’b aha/ ki sho’k mo.

5 ’Kwani kun dhu is ki ca mo mmo/ush gwoŋḵan mii mo tani uni bagkina gume/ gom aha/ mo,

nyaḵka nyoḵa gume/ jin bere’thkina uni mo,

e ’ko’d gwar bway mo tani uni ḵa’bkina gume/ gom aha/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

6 Aha/ ona gwo e Tap̱a mo ki: /E tana Arumgimis pem mo.

C̱iyi ’ce ki ’twa/ ki tom pem jin ’thoka/ ka di’b me’di is mo, ayy Tap̱a.

7 Ayy Tap̱a, /e jin ta Tap̱am pem mo, dhali /e jin ta jim pem jin ’bitha’bi’th jin ’cuḵki aha/ mo,

/e kumki aha/ ’kup̱ pem mo ka tee gi mo ma mee mo.

8 Dhalku/ ki c̱i amanta thus ki thus to jin on ma dum piti a’di mo, ayy Tap̱a.

Dhalku/ ki thoṯẖ tonthus piti jin miina a’diya wu’th ap̱o/ mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

9 Uni gwansan kun ’kamki aha/ ki deḵ mo tani uni ’de’kki ’kup̱ buni mo.

Dhalki ’twa/ buni kun tana pibi kumki uni ’twa/a ’cesh mo.

10 Dhalki o’d jin ’thanu ka ’cila’th ṯa’kki’da p̱o/ uni mo.

Dhalki uni ṯa’kkunu e jis jin ’kula’kul mo jin mina uni mol cuyu/ mis doḵ/e mo.

11 Dhalku/ ki dhala manthutha thu’th ’pen bway mo mmoṯel mii sho’k e mony’cesh mo.

Dhalki tonthus wa’di wathi/ jin bujurki’da bujur ki jahanne/ mo.

12 Aha/ misha Tap̱a halki mo jin wo’cki is she/ jin raḵki’d mo,

dhali tor gwon dwall ’twa/a ’cesh ki mii ma ḵar/e gom uni gun mini mii ta gi to mo.

13 Ka jiŋ gana/ uni gun tana ḵar/e mini c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway pini mo.

Dhali uni gun dhelel ma du mini ’ko e buŋ’kus pini mo be.

141

Gway ma Dawuu’d.

1 Aha/ yuḵkina /e mo, ayy Tap̱a. Layu/ ki jahanne/ e aha/ mo.

C̱iyi ’cem pini ki ’twam pem mo, ki aha/ yuḵkina /e mo.

2 Dhalki mon’thom pem a’di deŋu e me’da ku’da ’bicajwahar ibwambori /e mo,

dhali mo jin ’de’kka/ me’d pemi mis mo me’d to jin ’ciṯẖu/ ’kus mom’pimpili/ mmomiiya bas mo.

3 Kari mo jin jinuwa ji ap̱o/ ’twam pem mo, ayy Tap̱a,

doshi mmotima campur gi ’twam pem mo.

4 Dhalku/ ki ḵa’da dum pem ki ma tonthusa kamu/ mo,

mmoshwa pibi/ anyor ki is pem gom tonthus mmomii mo

mmonyaḵ ya ki ’kwani kun mii to kun ’coḵa’coḵ mo,

dhali dhalku/ ki dhal aha/ bway mo mmoshwa tonṯem buni kun ṯawusaṯawus mo.

5 Dhalki wathi/ jin ’boro’d idor aha/ mo walla ḵucur aha/ ki bwaŋkush mo,

hili dhalku/ ki dhala yin gi ’kwanin thus ki a’di minu ’kosh ’kup̱ pem ki sule/ sule/ mo.

Haali/ mon’thom pem ṯikirkika/ ap̱o/ tonthus buni kun miina uni mo.

6 Me’d jin c̱ikunu uni e me’d gi uni gwansan kun mini waḵ uni mo tani

dhali yan’ko’d uni mini da/ar gwo ki gwon Tap̱a a’di ita gwoŋ gana/ mo.

7 Me’d wosh jin koṯẖkina jan ṯal ’de/ me’d mo dhali shaṯ uni ap̱owa ’cesh mo tani

wakan asimam buni minu ’kwaḵar bwa mo e ’twa/ ma Haawiya mo.

8 Hili em pem di’d ’kup̱ ki /e mo, ayy Tap̱a Arumgimis.

E /e mo tani aha/ simmkina mo jin hurga/ jwa e mo.

Dhalku/ ki dhal aha/ me’d wathi/ jin dar gi mo jin ceshuwa cesh ka p̱o/ mo.

9 Noni aha/ ’twa/ mo ’pena gume/ jin ’thikina uniya ’cesh gom aha/ mo,

dhali agume/ gi uni kun mii tonthus mo.

10 Dhalki imanmii tonthus ṯa’kkini monṯal ’de/ agumem buni mo

ki aha/ dina mmoye mo.

142

Gway jin yedhuwa Dawuu’d sho’k mo ki a’di diki’d e jurum wosh mo. Mon’tho mo.

1 Aha/ gwokina ki ’twam pem e Tap̱a mo,

ki ’twam pem mo tani aha/ ’thokina to ka di’b me’di is e Tap̱a mo.

2 Aha/ gac̱a mom pem jin walka/ a’thup̱uny ’twa/ e bwambori a’di mo.

Aha/ ṯora tom pem kun ṯoci aha/ bwa ibwambori a’di mo.

3 Ki shi/in pem ’thikina buye/ mo tani

/e mishki bway pem mo.

E bway tur jin yaka/ mo tani

uni bagkina gume/ gom aha/ mo.

4 Aha/ hilkina mo ki ’bana bim poros mo dhali tim mo mo,

hili jaŋkamu/ yisa di’da jin tor aha/ ki e mo.

Mo jin huru jwa yisa di’d gom aha/ mo.

Wathi/ p̱iyi’d jin hilki’da hil gom aha/ mo.

5 Aha/ gwona ’twa/ e /e mo, ayy Tap̱a.

Aha/ ona gwo mo ki: /E ta jim pem jin hurga/ jwa icine/ mo,

tom pem jin ’tuntulka/ bwa ime’d mo, a’di jin di’d nyaḵki ’kwani kun ’kon ki e e mony’cesh mo.

6 C̱iyi ahirdhe/ ki gwom pem mo,

haali/ aha/ gunu ka luŋgu’b gana/ mo.

’Cuḵi aha/ mo ’peni imanṯo’c aha/ bwa mo,

haali/ uni ’bitha’bi’th gom aha/ mo mmobol aha/ e mo.

7 Susi aha/ ka pije/ ’pena sijin mo,

ki aha/ mina ’taki c̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ki gway pini mo.

’Kwani kun tana ḵar/e mini ’kam aha/ mo

haali/ /e mini ṯu/ul dhan mo jin isha to ka enthus gom aha/ mo.

143

Gway ma Dawuu’d.

1 Ciḵi mon’thom pem mo, ayy Tap̱a.

Dhali c̱iyi ’cem pini ki tom pem kun ’thoka/ ka di’b me’di is mo.

E mii ma isiŋ ganam pini mo tani thoḵi aha/ ’twa/ mo, e mo ma ḵar/em pini mo.

2 Dhalku/ ki cic̱ mo e mo jin dwallu gwo nyaḵki c̱iŋkinam pini mo

haali/ wathiŋ kamu/ yisa di’da jin di’d ki e jin ta’da ḵar/e ibwambori /e mo.

3 Haali/ wathi/ jin ta ’kup̱ mo tani a’di urki aha/ isho’k mo.

A’di yap̱ki mondiki/em pem ki sho’k itaga ’cesh mo.

A’di ki kar aha/ mmoc̱a’b e mondhurumi’d mo me’d uni gwansan kun wukin ki wuŋ gana/ mo.

4 Gom gwo gi wakan mo tani shi/in pem ’thikina buye/ e isi aha/ mo,

dhali adum pem e isi aha/ mo tani a’di tintira/ tintir mo.

5 Aha/ kakina teen dhamo/ gunn e mo.

Aha/ kulumkina gwo ibwa goma ris to kun miikina /e mo.

Dhali aha/ ṯikirk ina gwo kulumi bwa gom miin to ki me’d pini kun wagaskina /e mo.

6 Aha/ he’thkina me’d pem gom /e mo.

Aḵashiram pem ḵu’thkina ’kus guŋkuru/ mo me’d mo ma burṯa/ o’d mo.

Doshi ma dhali ’cunycuri yan mo.

7 Huru/ ki jahanne/ mo dhali thoḵ aha/ ’twa/ mo, ayy Tap̱a.

Shi/in pem ushi me’d mo.

Dhalku/ ki bag jis/em pini ’peni aha/ mo,

isi ciki/ ki aha/ mina e wa ki uni gwansan kun iikin ka luŋgu’b e jisa ’kulga/ mo.

8 Dhalki aha/ ciḵa gwo mon’thamo/ gom mo/en pini jin ṯelu sho’k mo,

haali/ e /e mo tani aha/ kara mom pem jin gamka/ gwo is mo.

Ṯori aha/ bway jin miga/ ’taki ya mo,

haali/ e /e mo tani aha/ ’de’kkina aḵashiram pem ’kup̱ ki mis mo.

9 ’Cuḵi aha/ mo, ayy Tap̱a, ’peni aris ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ mo.

Aha/ guskina mmohur jwa e /e mo.

10 Ṯori aha/ gwo mmomii bwam pini mo,

haali/ /e tana Arumgimis pem mo.

Dhalki shi/in pini jin ’boro’d shu aha/ bway mo

e bway jin ba’daba’d mo.

11 Gom gway gi gway pini mo tani, ayy Tap̱a, ’tashi mondiki/em pem ’twa/ mo.

E mii ma ḵar/em pini mo tani susi aha/ ka pije/ ’peni monṯo’c bwa mo.

12 Dhali e mo/en pini jin ṯelu sho’k mo tani ’ciṯẖi/ ’kwani kun ta ’kup̱ ki aha/ ’twa/ mo

dhali ’ce’d uni kun ta ’kup̱ ki aha/ shoki ’baar mo

haali/ aha/ tana c̱iŋkinam pini mo.

144

Gway ma Dawuu’d.

1 Mom’bor mii midi di gom Tap̱a mo, a’di jin ta wosh pem mo,

a’di jin ṯo’kki me’d pem gom mo ma mee mo,

dhali ŋwal me’d pem mmo/asa as mo,

2 a’di jin ta wosh pem dhali acur pem mo,

dhali acur pem jin ṯenu gwo mo dhali aman’cuḵ aha/ mo,

dhala goŋgorom pem mo dhali a’di jin bu’thka/ mo jin hurga/ jwa mo,

a’di jin ’dap̱ki’da ris ’kwani e bwaŋ’kwariny piti mo.

3 Ayy Tap̱a, ki wathiny’cesh jana sa/ imina bwa o /e ki a’di mo,

walla ya/ gi wathiny’cesh jana imina /e kulum gwo ibwa gom a’di mo?

4 Wathiny’cesh wana e ka wulp̱e/ mo,

ateem piti wana e ka ḵashira la jin peki’d mo.

5 Goŋi momis pini is ka ’cesh mo, ayy Tap̱a, dhali p̱u’du/ ka ’cesh mo.

Tayi wosha turga/ is ki me’d mo ki uni mini iiya ku’d mo.

6 Biliṯi/ uni mmoshwayi mo mmomiiya war mo dhali c̱eker uni bwa mo.

Dhali peper ka risa thop̱am pini bwa mo dhali miiya ’bala’c ’bala’c dhan mo yin mo.

7 Hethi me’d pini ’peni mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo,

’cwami aha/ mo dhali ’cuḵi aha/ mo ’pena ris yi’de/ mo,

dhali ’peni me’d gi ’kwani gi bampan tiya mo,

8 uni kun tana ’twa/ buni aṯor ka ṯor mmo/o gwo mo,

dhali uni gun tana me’da bim poros buni abim poros jin ta thus ki thus mo.

9 Aha/ mina yuḵ gway jin ta gway this gom /e mo, ayy Arumgimis,

ap̱owa dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i ’kume’d mo aha/ mina p̱i a’di gom /e mo,

10 a’di jin c̱iki mo jin p̱inu mii e ki imaliḵ mo,

a’di jin ’cwamki c̱iŋkinam pini ka Dawuu’d mo.

11 ’Cwami aha/ ’peni gandal gi ’kwani kun ta maṯṯ ki maṯṯ mo

dhali ’cuḵi aha/ mo ’peni me’d gi ’kwani kun ta ’kwani gi bampan tiya mo,

uni kun tana ’twa/ buni aṯor ka ṯor mmo/o gwo mo,

dhali uni gun tana me’da bim poros buni abim poros jin ta thus ki thus mo.

12 Dhalki iya/m bam e dhuru’c buni mo

wana e ki cwalman kun dhethadhe’th mo,

walla i’bwa/m bam mmowa e ka ḵa’dum gu’b mo

kun jep̱kunu mo mmonyaŋ gu’b ma maliḵ mo.

13 Dhalki themes bam ’tu’du/ ki piny piny mo

mmo’tu’da risa lakaŋ gu’b kun dhuna am to mo.

Dhalki ḵa’bal bam dhodhon ka alip̱ mo

dhali ka alaap̱i ’kume’d mo e buntom bam mo.

14 Dhalki bip̱ bam ’tu’d mo ki ushan mo,

jin mina is ’koki ’kosh uni ka nyor gom ’ba’th mo walla ta a/ulul is mmodho’th ushan mo.

Dhalku/ ki mii dhal ko jin gwonu ki ko ma c̱is bway mo mmodi e bway tur bam mo.

15 ’Kwani kun biṯa mo jin ’boru mii wakana p̱o/ mo tani uni i’bora bwa mo.

’Kwani kun tan ga Arumgimis jin ta Tap̱a mo tani uni i’bora bwa mo.

145

Gway jin yuḵ ma Dawuu’d mmomaŋa maŋ mo.

1 Aha/ mina kar /e ki ca mo, /e jin tana Arumgimis pem mo dhali aMaliḵ pem mo,

dhali ’bori gway pini mii ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

2 Isa yempa/ aha/ mina ’bor /e mii mo,

dhali maŋ gway pini ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

3 Tap̱a a’di icaaca mo dhali a’di ica’d jin minu maŋ mo,

dhali dhan cam piti minu ’koki gu’d ’kup̱ mmodoṯ mo.

4 Anyaḵum yil gi ’kwanin ’deŋ kamu/ mini maŋ miim pini ka nyaḵum ’kwani yilan tiya mo,

dhali uni mini bah dhan mii ma dem dem pini jin ḵala /e ki mii mo.

5 Gom monyca ma ra/ ra/ pini mo dhali mo/eḵ pini mo

dhali aris to kun miina /e ki momer mo tani aha/ mina kulum uni ibwa mo be.

6 ’Kwani mini bah dhan mo ma dem dem ma purem pini jin ḵala /e ki mii mo,

dhali aha/ mina bah dhan monycam pini mo.

7 Uni mini gac̱ miin tom pini jin ishi’d ka enthus ki gway pini jin tor /e ḵarash gom tom ’boron mo

dhali yuḵ gway ki ’kal ’kal gom mo ma ḵar/em pini mo.

8 Tap̱a a’di ta’da manmii mii ka ’the mo dhali amanmiimii mo,

anyor piti maŋgala she/ mo dhali mo/en ishki’d jin ṯelu sho’k mo.

9 Tap̱a a’di ’bora’bor gom ’kwani ’baar mo,

dhali bwam ma ’thimem piti ki mo/en diki’da p̱owa ris ’kwani ’baar mo kun uḵkina a’di mo.

10 Aris miin tom pini mini c̱i /e bwa jin ’boruwa ’bori is mo, ayy Tap̱a,

dhali aris unim pini kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani uni mini ’bor /e mii mo.

11 Uni mini o gwo gom monyca gi bampam pini mo,

dhali uni mini ṯor gwo gom mom’bi’th pini mo,

12 mmoṯor eya tente/ e iya/ gi ’kwani mo miin to ma dem dem pini mo,

dhali monyca jin mii’d ki ra/ ra/ jin ta ji gi bampam pini mo.

13 Bampam pini a’di ta bampa/ jin midi di ki sule/ sule/ mo

dhali mo jin tanu tap̱am pini ’dimki ’kup̱ ki sule/ sule/ mo eya risa nyaḵum yil gi ’kwaniny’cesh mo.

Tap̱a a’di ita a’di ma isiŋ gana/ eya ris gwom piti mo,

dhali ta ’the ka ’the eya ris miin tom piti mo.

14 Tap̱a a’di bu’thki uni gwansan kun ṯa’kkin mo,

dhali ’deka ris uni imis mo uni gun ’kokin ki goŋgo/ mo.

15 Aris e gi ’kwani ’baar mo hilki /e mo

dhali /e ki c̱iki uni tonṯem buni ki yil ka ḵar/e mo.

16 /E ḵa’dki me’d pini mo

dhali /e kap̱kina ris to kun ’ko ki e adu mo ka ris to gun o uni bwa mo.

17 Tap̱a a’di ita’da ḵar/e eya ris bway piti ’baar mo

dhali kush bwa ki kush goma ris miim piti mo.

18 Tap̱a a’di ’disha’dish goma ris uni gwansan kun yuḵki a’di mo,

eya ris uni gun yuḵki a’di gom miiŋ gana/ mo,

19 A’di ki thim to jin ona a’di bwa mo a’di jin ḵo/ki a’di mo.

A’di si’da/ ciḵki gwom buni mo dhali ta uni is ki me’d mo.

20 Tap̱a a’di ki ’tasha ris uni ’baar ’twa/ mo uni gun enki a’di mo,

hili aris uni gun ta thus ki thus mo tani mina a’di i’ce’d sho’k mo.

21 ’Twa/ pem midi o gwo mmomaŋ Tap̱a mo,

dhali dhalka ris shuman isi ’baar mo ’bor gway piti jin ḵogu mii mo ki sule/ sule/ mo.

146

1 Maŋi Tap̱a mo.

Maŋi Tap̱a mo ma, ayy ḵashiram pem.

2 Aha/ mina maŋ Tap̱a ki aha/ dina mmodi ki e mo.

Aha/ mina yuḵ gway mmomaŋa Arumgimis pem mo ka yiha/ ki aha/ dina ki e mo.

3 Dhalku/ ki dhu mom bum jin gamu gwo is e iya/ gi imaliḵ mo,

e ya/ gi ’kwani mo, e a’di jin dar gi mowoṯẖ mo.

4 Ki shi/in piti ’baarki’d mo tani a’di doḵki’d ki bu’da’cesh ka nyaŋ’ko’d mo,

Dhali ka tenteŋ gana/ yan mo tani to jin thosona a’di mo tani nyaḵ sho’k ’ce’d ki a’di mo.

5 Bwam ’boro’d gom a’di jin ta gi mowoṯẖ ’pena Arumgimis ma Yakuub mo,

a’di jin ta’d ga ’teŋ kap̱e/ e Tap̱a Arumgimis piti mo,

6 a’di jin uḵki momis dhali mony’cesh mo,

dhali ḵumma/ yi’de/ mo dhali aris to kun ’kon e bwaman uni mo,

a’di jin dhu’da dhu ka dhu ma isiŋ gana/ ki sule/ sule/ mo,

7 a’di jin torki gwon dwall ’twa/a ’cesh ki tora ḵar/e mo, gom uni gun siri’ckunuwa p̱o/ ki sho’k mo,

a’di jin c̱iki tonṯe/ ki ’kwani kun ’kosha ṯe/ mo.

Tap̱a dhuki uni kun tana habuus ki ’kus mo.

8 Tap̱a ḵa’dki e gi ’kwani kun tana ja’da/ mo.

Tap̱a ’de’kki uni gwansan kun ’kokin ki goŋgo/ mo.

Tap̱a enki ’kwani kun miin ka ḵar/e mo.

9 Tap̱a timki’da p̱owa ris ’kwani kun iiki iiŋ ’kus mo.

A’di ki ta up̱ kun wuna ikaṯẖ is ki me’d mo dhali uni gun dar gi icom mo,

hili bway jin iina ’kwani kun ta thus ki thus mo tani mina a’di guyu/ e mo jin mina uni kup̱ mo.

10 Tap̱a a’di midi ta tap̱a ki sule/ sule/ mo,

ayy Sihyuun, a’di jin ta’da Arumgimis pini mo, eya risa nyaḵum yil gi ’kwani mo.

Maŋi Tap̱a mo.

147

1 Maŋi Tap̱a mo.

Haali/ a’di ’boro’d mmoyuḵ gway mmomaŋa Arumgimis bana mo,

haali/ a’di ta’da ’the mo dhali gway jin minu maŋ a’di mo a’di ha me’d mo.

2 Tap̱a nyaŋi Pa Urushaliim mo.

A’di ki tul uc̱i ma Israyiil is kun ṯa’kkunuwa sho mo.

3 A’di ki wac̱ uni gun ’ce’dkunuwa du mo

dhali is jamam buni kun ’koshkunu uni mo.

4 A’di ki kar gwo mmota ŋulla/ mo gom gwo mmodeŋa cul e mo.

A’di ki c̱iya cul gway buni ki she/ ki she/ mo.

5 Tap̱am bana a’di icaaca mo dhali mom’bi’th piti ishi’d ka enthus mo.

Mo jin mishu gwo ’ban jin ta jim piti mo tani a’di idiki’d ibwamp̱o/ mo jin molu bar a’di mo.

6 Tap̱a a’di ki ’de’k uni gun yap̱kunu ki sho’k mo.

A’di ki tor uni ’ko’da ’cesh uni gun ta thus ki thus mo.

7 Yuḵi gway e Tap̱a mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo.

Lugumi gway eya Arumgimis bana ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo.

8 A’di ki kum momis ka raḵ mo,

dhali a’di ki thosona sho’k mmohetha p̱o/ mony’cesh mo,

dhali a’di ki raḵa sho mmoca mo ap̱owa ris wosh mo.

9 A’di ki c̱i to/e tonṯem buni mmoshwa mo

dhali ki usha waraŋgwaḵ kun gwokin mo.

10 Bwaŋ ’kunyu’d piti yisa di’d e shumarum kun ’bitha’bi’th mo,

walla bwaŋ ’kunyu’d piti yisa di’d e ’basho’k gi wathi/ mo.

11 Hili Tap̱a a’di ki bu’th mo jin ’boru bwa mo e uni gwansan kun ḵo/ki a’di mo,

dhali e uni gwansan kun tan ga ’teŋ kap̱e/ e mo/en piti jin ṯelu sho’k mo.

12 Maŋi Tap̱a mo, ayy Urushaliim.

Maŋi Arumgimis pini mo, ayy Sihyuun.

13 Haali/ a’di ’bi’thki’da bem’ban gi toŋḵuthu’d jin miinu ’twaŋkala goŋ pini mo.

A’di ’borki iya/m bum mii e bwaman um mo.

14 A’di karki moŋḵu’th is e bwaŋgwayum bum mo.

A’di ’tu’dki um bwa ka dip̱any pos bunyan jin thebera/ e ki theber mo.

15 A’di hashki gwo jin ḵana a’diya ḵan e mony’cesh mo.

Gwom piti guski’d ki shaw shaw mo.

16 A’di ki c̱iya wasa/ mmo/isha ’cesh me’da mur ḵa’bala bany bany mo.

A’di ki ḵwa/a wasanyjap̱e/ bwa me’d ’piny mo.

17 A’di ki ṯaka wasam piti ka ’cesh me’d ushi ḵuluny to mo.

Kaja a’di imidi doshi bwambor mon’thup̱ piti jin ’thup̱a a’di mo?

18 A’di hashki gwom piti mo dhali wa uni mo.

A’di ki kar ’tham piti mo mmoposh mo dhali yi’de/ yakina ŋwac̱a/ mo.

19 A’di ki bah gwom piti eya Yakuub mo

a’di jin ta gwoŋḵan piti kun bahu mo dhali gwoŋḵan kun onu eya Israyiil mo.

20 Kal gi ’kwanin tiya dina a’di ki ṯu/ul ki mii gi wakan mo.

Uni ’koki mish gwoŋḵan piti kun onu mo.

Maŋi Tap̱a mo.

148

1 Maŋi Tap̱a mo.

Maŋi Tap̱a mo ’peni momis mo.

Maŋi a’di e mo jin ḵa’dama/ ḵa’dam mo.

2 Maŋi a’di mo, aris iman’doyu gwom piti mo.

Maŋi a’di mo, aris unim piti kun ’kon e momis mo.

3 Atente/ dhala ppe, maŋi a’di mo,

maŋi a’di mo, aris uma cul kun kushki mo mo.

4 Maŋi a’di mo, um momis kun ḵa’dama/ ḵa’dam mo,

dhali um yi’de/ kun ’kona p̱o/ momis mo.

5 Dhalki uni bway mo mmomaŋ gway gi Tap̱a mo.

Haali/ a’di ḵanki’da ḵan mo dhali uni ’kokunu mo mmo/uḵ mo.

6 Dhali a’di ṯelki uni sho’k ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo.

A’di ki thoson gwayum buni jin mina uni mol pe mo.

7 Maŋi Tap̱a ’peni mony’cesh mo,

um kun ta dhan to yi’de/ gi ḵumma/ yi’de/ mo dhali aris moŋ’kulga/ mo,

8 o’d dhala dhana wasa/ wosh dhala wasa/ kun ṯelkin mo dhala wasanyjap̱e/ mo,

dhali ’tham jin mii’da p̱unthar uni thimki gwom piti jin ḵana a’diya ḵan mo.

9 ’Kuwosha turga/ mo dhala ris wosh mo,

cwa kun dho’th maman mo dhali arisa bwanyayiis mo.

10 Aris tombwaasho dhali aris to/e mo,

dhali to kun parana ’cesh mo dhali ’dii kun p̱eni mis mo.

11 Imaliḵ kun ’kon e mony’cesh mo dhali aris ’kwani mo,

dhali iya/ gi imaliḵ mo dhali aris tap̱a gi mony’cesh mo.

12 ’Kwani kun ta dhuru’c mo dhali aris nyara/ mmonṯal ’de/ mo,

dhali ’kwani kun tana dhan mo dhali uc̱i mo.

13 Dhalki uni maŋ gway gi Tap̱a mo,

haali/ gway piti a’di ’de/ ikaru ki ca mo.

Monycam piti a’di idiki’da p̱o/ mony’cesh mo dhali momis mo.

14 A’di ki ’de’k ce gi mowoṯẖ gom ’kwanim piti mo,

maŋa maŋ goma ris unim piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo,

haali/ ’Kwani ma Israyiil mo tani uni i’dishki a’di is mo.

Maŋi Tap̱a mo.

149

1 Maŋi Tap̱a mo.

Yuḵi gway gi Tap̱a mo gway jin ta gway this mo,

momaŋ piti eya dhana tul ’kup̱ gom ’kwani kun ta ku isiŋ gana/ mo.

2 Dhalka Israyiil ’bora bwa mo eya Man/uḵ a’di mo,

dhalki iya/ ma Sihyuun ’kunya bwa eya Maliḵ buni mo.

3 Dhalki uni maŋ gway piti ki p̱e jin p̱ena uni imis mo,

mmolugum gway gom a’di ka dheŋdhenye/ jin p̱inu ki me’d mo dhala dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i pesu/ mo.

4 Haali/ Tap̱a bu’thki mo jin ’boru bwa e ’kwanim piti mo.

A’di nyoŋki a’di jin kar is ki gwa’d mo ki mo jin p̱inu mii e mo.

5 Dhalki uni gun ta ku isiŋ gana/ iini mis gom bwam ’boro’d e monyca mo.

Dhalki uni yuḵi gway gom bwaŋ ’kunyu’d eya cim buni mo.

6 Dhalki mo jin eḵa/ eḵ jin minu maŋ Tap̱a di’d e ’kus buni mo,

dhali dhan gandal kun kaaka ka ’ban su/ ’kon e me’d buni mo,

7 mmori/a ri’c jin ricu ap̱o/ kal gi ’kwanin tiya mo

dhali mmodora dora p̱o/ ’kwani mo,

8 mmodeḵ imaliḵ buni ka jindhiir mo

dhali unim buni kun sena ’penkap̱an ka maḵḵiyyan toŋḵuthu’d mo,

9 mmotor uni gwon dwall ’twa/a ’cesh, gwon dwall jin ’kwarkunu mo.

Yan ta monyca goma ris unim piti kun ta ku isiŋ gana/ mo.

Maŋi Tap̱a mo.

150

1 Maŋi Tap̱a mo.

Maŋi Arumgimis e mom piti jin ḵogu mo.

Maŋi a’di e mo ma balany piti mo jin c̱a’bki dem dem mo.

2 Maŋi a’di gom miin to ma dem dem piti mo.

Maŋi a’di isi ki dhan miiny cam piti jin cana a’di mo.

3 Maŋi a’di ki ko ma poome/ jin dhalu me’d mo.

Maŋi a’di ka dheŋdhenye/ jin ’kon ma shu/i ’kume’d mo jin buḵu ki dar ga yi’c mo dhala dheŋdhenye/ mo.

4 Maŋi a’di ka dheŋdhenye/ jin p̱inu ki me’d mo dhali iiyi imis mo.

Maŋi a’di ka shun dheŋdhenye/ mo dhala bargum mo.

5 Maŋi a’di ki ko ma sahana shu e mo.

Maŋi a’di ki ’kal ’kal ki ko ma sahana shu e mo jin tirkunu mo.

6 Dhalka ris to ’baar mo kun shi/irrkin mo maŋi Tap̱a mo.

Maŋi Tap̱a mo.

* 95:8 Mo e mombwaasho jin doru wosh ki cwa gom yi’de/ mo.

MAṮṮA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Gwom ’Borga/ Isi ki Gwo ma MAṮṮA mo

1

Gwo jin Beledhu goma Yesus Ḵrisṯẖos mo

1 Gwo jin ’kwaru mo mmobele’th gwo mo goma Yesus Ḵrisṯẖos mo jin ta ya/ ma Dawuu’d mo dhali ya/ ma Ibrahiim mo.

2 Ibrahiim ta’da baba ma Is/hak mo dhala Is/hak ta’da baba ma Yakuub mo dhala Yakuub ta’da baba ma Yahuusa mo dhali ikam piti mo be. 3 Dhala Yahuusa ta’da baba ma P̱aaris mo dhala Saarah mo ka Ṯẖamar mo. Dhala P̱aaris ta’da baba ma Hasruun mo dhala Hasruun ta’da baba ma Araam mo. 4 Dhala Araam ta’da baba ma Aminadaab mo dhala Aminadaab ta’da baba ma Nahshuun mo dhala Nahshuun ta’da baba ma Salmuun mo be. 5 Dhala Salmuun ta’da baba ma Bu/as ka Rahab mo dhala Bu/as ta’da baba ma Ubiid ka Ra/uuṯẖ mo dhala Ubiid ta’da baba ma Yassa mo. 6 Dhala Yassa ta’da baba ma Dawuu’d jin ta’da maliḵ mo be.

Dhala Dawuu’d ta’da baba ma Sulemaan ki ash ma Uriyya mo 7 dhala Sulemaan ta’da baba ma Rahabaam mo dhala Rahabaam ta’da baba ma Abiyya mo dhala Abiyya ta’da baba ma Aasa mo. 8 Dhala Aasa ta’da baba ma Yahushap̱aath mo dhala Yahushap̱aath ta’da baba ma Yuram mo dhala Yuram ta’da baba ma Ussiyya mo 9 dhala Ussiyya ta’da baba ma Yuṯẖam mo dhala Yuṯẖam ta’da baba ma Ahaas mo dhala Ahaas ta’da baba ma Hiskiyya mo. 10 Dhala Hiskiyya ta’da baba ma Manassa mo dhala Manassa ta’da baba ma Aamuun mo dhala Aamuun ta’da baba ma Yushiyya mo 11 dhala Yushiyya ta’da baba ma Yakunya mo dhali ikam piti mo ka tee jin bu’thkunu uni mo e Pam Baabil mo be.

12 Dhali ’ko’di mo jin bu’thkunu uni mo e Pam Baabil mo tani Yakunya ta’da baba ma Sha/alṯi/iil mo dhala Sha/alṯi/iil ta’da baba ma Sarubbaabil mo be. 13 Dhala Sarubbaabil ta’da baba ma Abihud mo dhala Abihud ta’da baba ma Aliyagiim mo dhala Aliyagiim ta’da baba ma Aasuur mo. 14 Dhala Aasuur ta’da baba ma Saaduug mo dhala Saaduug ta’da baba ma Aḵiim mo dhala Aḵiim ta’da baba ma Aliyuud mo 15 dhala Aliyuud ta’da baba ma Ali/aasar mo dhala Ali/aasar ta’da baba ma Maṯṯaan mo dhala Maṯṯaan ta’da baba ma Yakuub mo. 16 Dhala Yakuub ta’da baba ma Yuusup̱ jin ta’da kaṯẖ ma Mariyam mo, Mariyam jin dho’thki’da Yesus mo, a’di jin yuḵkunu gway ka Ḵrisṯẖos mo be.

17 Wakan ’pena risa nyaḵum yil ’pena Ibrahiim mo ntaga Dawuu’d mo tani uni ’koni ’kume’d i’ce’dka doŋon ka nyaḵum yil mo, dhali ’pena Dawuu’d mo tani ntagi mo jin bu’thkunu uni mo e Pam Baabil mo tani ’koni ’kume’d i’ce’dka doŋon ka nyaḵum yil mo, dhali ’peni mo jin bu’thkunu uni mo e Pam Baabil mo tani ntaga Ḵrisṯẖos mo tani ’koni ’kume’d i’ce’dka doŋon ka nyaḵum yil mo be.

Mondho’th ma Yesus mo be

18 Dhali dho’th ma Yesus Ḵrisṯẖos a’di bu’thki mo yan kansan mo be. Ka ta’dam piti jin ta’da Mariyam karkunu mo goma Yuusup̱ mo tani nṯwa/a/ ki uni ’konuki gam me’d mo tani ayim gamkunu mo ka ’ci mbwa ki Shi/in Dheleladhelel mo be. 19 Dhala kaṯẖim piti ka Yuusup̱ mo mmotana a’di wathiŋ ḵar/e mo dhali mmo’tena a’di bwa mo mmokara yim ki mon’the is mo tani a’di dina gwo mbwa mo mmothoson gwo jin ’kwaru mo mmodhala yim ’pen ki kup̱ mo be. 20 Hili ki a’di dina gwo yansan mbwa mo tani hili mo mo ma, aman’doyu gwo gi Tap̱a piki a’di i is ki jan mo mmo/o gwo mo ki: Yuusup̱ ya/ ma Dawuu’d, dhalki is ki ḵo/ mo ma mmobudha Mariyam ki ashim pini mo haali/ a’di c̱aan jin bwaakina a’di mo tani a’di ’peni Shi/in Dheleladhelel mo be. 21 Ayim midi dho’th ya/ mo dhali /e mini yer a’di gway ka Yesus mo haali/ a’di midi woṯẖ ’kwanim piti ’peni miinthus buni mo be. 22 Aris gwo gwansan bu’thki embul mo mo kun minu thim mo jin ona Tap̱a ka manc̱i gwom piti kadhamo/ mo ki:

23 Hili nyaraŋ gana/ midi bwaa mo dhali dho’th ya/ mo,

dhali gway piti minu yuḵ ka Imanu/iil mo

(’pemen piti jin o’d ka Arumgimis di’d e ana mo). 24 Ka Yuusup̱ merki e mo ’peni mo/ish e mo tani a’di miiki’d me’d jin ḵankin ma man’doyu gwo gi Tap̱a a’di gwo mo. A’di bu’thki a’di mo mmota ashim piti mo be. 25 Hili a’di diki misha yim mo naskina/ ntaga yim dho’thki ya/ mo. Dhali a’di ki yer a’di gway ka Yesus mo be.

2

Mombuṯ jin Buṯa ’Kwani kun Yuḵayuḵ mo

1 Dhali ka Yesus dho’thkunu mo e Pam Beeṯlaham gi Pa Yahuudiyya ka tee ma Hirodus jin ta’da maliḵ mo tani hili ’kwani kun yuḵayuḵ ’peni mom’pesho’k pu’dkin mo e Pa Urushaliim mo mmo/o gwo mo ki: 2 Mane a’di jin dho’thkunu mo mmota maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo? Haali/ aman p̱arkina acul piti e mo e mom’pesho’k mo dhali aman iikina mo mmoluŋ a’di mo be. 3 Ka Hirodus jin ta’da maliḵ ciḵki gwo yansan mo tani a’di mur ma du mo dhali aris ’kwani gi Pa Urushaliimi ’baar mo nyaḵki a’di mo be. 4 Dhali a’di ki tul aris igasiis kun can is mo dhali iman’kwar to gi ’kwani mo. A’di ki doṯ uni gwo mo gom mo jin minu dhodha Ḵrisṯẖos nycine/ mo. 5 Dhali uni ki ṯor a’di gwo mo ki: E Pam Beeṯlaham e Pa Yahuudiyya mo, haali/ wakan a’di ta gwo jin ’kwarkin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

6 Dhali /e, ayy Beeṯlaham, e bampa/ Yahuudiyya mo tani

/e yisa p̱isina e bwaman ’kwani gi itap̱a gi ’Kwani Yahuudiyya mo,

haali/ ’peni /e mo tani amanjiya ji midi p̱u’du/ mo,

a’di jin midi hil ’kwanim pem ma Israyiil mo be.

7 Yan’ko’d Hirodus ki yuḵ ’kwani kun yuḵayuḵ mo ka ḵwal is mo dhali doṯ gwo ’peni uni goma tee jin pikin ma cul mo. 8 Dhali a’di ki hash uni e Pam Beeṯlaham mo mmo/o gwo mo ki: Iiku/ mo ma dhali ŋap̱ gwo ka ḵar/e goma ’ci mo, dhali ki um mini gam a’di mo tani guyaa/ gwo mo ki aha/ si’da/ mina yaku/ mo dhali luŋ a’di mo be. 9 Ki uni ciḵki gwo ’pena maliḵ mo tani uni iikin e bway buni mo, dhali hili, acul jin p̱arkina uni e mo e mom’pesho’k mo tani yaki’di uni ibwambor mo ntagi a’di p̱u’dki’d mo mmodosh ap̱o/ mo jin din ma ’ci nycine/ mo be. 10 Ki uni p̱arkina acul e mo tani uni ’kunykina bwa mo ka daran du ki dhan bwaŋ ’kunyga/ mo. 11 Dhali ki uni iiki bway bwaŋ gu’b mo tani uni p̱arkina ’ci e mo nyaḵka Mariyam jin ta kum mo dhali uni ṯa’kkina ’cesh mo dhali luŋ a’di mo. Dhali yan’ko’d uni ki ḵa’d tom buni gun ish ḵumma/ ’twa/ mo tani uni ki c̱i a’di to kun c̱inu ki me’d mo, ’dolkon gana/ mo dhala ’bicajwahar mo dhala ’bi’c cwa jin yuḵu ka murr mo be. 12 Dhali uni rumkunu ki gwo ki jan mo mmo’koki doḵa Hirodus mo. Uni iikin ki bway bampam buniŋ gana/, mo ki bwaya kamu/ mo be.

Hirodus Palki Mii mo Mmo’kosha Yesus mo

13 Dhali ki uni iikin mo tani hili mo mo ma, aman’doyu gwo gi Tap̱a piki’da Yuusup̱ i is mo ki jan mo dhali o a’di gwo mo ki: Cuyi mis mo ma, dhali susa ’ci dhali kum mo dhali soyi mo e Pam Masir mo dhali ’koyi mmun mo ntagi aha/ mina ṯor /e gwo mo, haala Hirodus muru’di ŋap̱a ’ci mmo’ce’d a’di sho’k mo be. 14 Dhali a’di cuki mis mo dhali susa ’ci mo dhali kum mon’thiny mo dhali ii Pam Masir mo. 15 Dhali uni ’kokin mo mmun ntagi jwa ma Hirodus mo. Yansan miikunu mo mmothim gwo jin ona Tap̱a ka manc̱i gwom piti kadhamo/ mo ki: ’Peni Pam Masir mo tani aha/ yuḵkina ya/m pem mo be.

16 Yan’ko’d ka Hirodus ki a’di p̱arki mo e ki a’di he’kkunu e ki ’kwani kun yuḵayuḵ mo tani a’di daḵ ma nyor bwa me’d mo dhali a’di ki hash gwo mo dhali ’kosh uc̱iŋgwaṯẖ jwa ’baar mo kun ’kon e Pam Beeṯlaham mo dhali e bampa/ kun ’kon ka kukul is mo kun ’kona yil susu/ mo dhali kun ’kona bor mo me’d gwo jin da/arkina a’di ’peni ’kwani kun yuḵayuḵ mo. 17 Wakan a’di thimkunu mo jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Irmiya mo ki:

18 ’Twa/ ciḵkunu mo e Pa Rama mo

mmomiiya c̱inthar mo dhali kony jwa jin gwonu ki jabu’th mo,

aRahiil gwoki’d mo gom uc̱i ma yim mo.

Ayim ushki’d mo ki a’di minu malas mo,

haali/ uni mini ’koki ’ko doḵ/e mo be.

19 Hili ka Hirodus wuki’d mo tani hili mo mo ma, aman’doyu gwo gi Tap̱a piki’da Yuusup̱i is ki jan mo e Pam Masir mo mmo/o gwo mo ki: 20 Cuyi mis mo ma dhali susa ’ci dhali kum mo, dhali iiyi e bampa/ gi ’Kwani ma Israyiil mo haali/ uni gwansan kun ŋap̱kina ’ci mondiki/em piti mo mmo’kosh mo tani uni wukin mo be. 21 Dhali a’di cuki mis mo dhali susa ’ci dhali kum mo dhali ii mo e bampa/ gi ’Kwani ma Israyiil mo be. 22 Hili ki a’di ciḵki gwo ka Arḵilaawus ta tap̱a ap̱o/ Pa Yahuudiyya mo e mo gi com ka Hirodus mo tani a’di ḵo/ki is mo mmoya mo dhali a’di rumkunu ki gwo ki jan mo tani a’di yaki’d mo e Pany Jaliil mo be. 23 Dhali a’di yaki’d mo mmoc̱a’b e ’peŋkuman bampa/ jin yuḵu ka Naasira mo. A’di jin ta gwo jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki a’di minu thim mo ki: A’di minu yuḵ ki wathi/ gi Pa Naasira mo be.

3

Gwo jin C̱in ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

1 Dhali ka tee gwansan Yohaan jin ta’da manmii ki yi’de/ p̱u’dki’d mo mmoc̱i gwo mo e bwaasho gi Pa Yahuudiyya mo mmo/o gwo mo ki: 2 Rici adu is mo ma haali/ Bampa/ gi Momis midi p̱u’d ki ’dishe/ mo be. 3 Haali/ a’di yansan ta a’di jin okunu ka manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Ishaya ki a’di o gwo mo ki:

’Twa/ gi jan ’de/ mmocuu gwo em bwaasho ki:

Thosoni bway gi Tap̱a mo ma.

Kari bway piti ka ḵar/e mo.

4 Dhala Yohaan a’di hi’thki’da mur kalman mo dhali wac̱kan mo e empa’d piti mo, dhali tonṯem piti jin shwana a’di mo tani ta’da kuuyu/ dhala dham eya ḵur mo be. 5 Yan’ko’d aris ’kwani ’baar mo iikin ka pije/ mo e a’di mo ’peni Pa Urushaliim mo dhali ’peni bampa/ Yahuudiyya ’baar mo dhali e bampa/ ’baar mo kun ’kon ka kukul is mo e Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo be. 6 Dhali uni ’kokunu mo mmomii ki yi’de/ ki a’di mo e Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo mmopikina uni gwo gom miinthus buni mo be.

7 Hili ki a’di p̱arki ’Kwani P̱arisiyiin e mo dhali ’Kwani Sadukiyiin p̱u’dkin mo e mo gi miinuwa mii ki yi’de/ mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Um uc̱in tasha/. Aja rum um ki gwo mo mmoso mo ’pena nyor jin midi p̱u’du/ mo? 8 Ḵali maman gana/ adho’th mo ma jin midi ha me’d ki mo jin rijuwa du is mo 9 dhali dhalku/ ki ṯel gwo ’pen mo mmo/o gwo mo e is bum ki: Ana tana ga Ibrahiim jin ta’da ababam bana mo. Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ka Arumgimis mishi war wosh gwansan mmo’de’k uni mmota uc̱i ma Ibrahiim mo be. 10 Hili shwane/ athurmany a’di ’thikunu mo eya birman cwa mo. Wakan mo tani aris cwa ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ’koki dho’th maman mo tani uni jep̱kunu ka ’cesh mo dhali minu ṯaki o’d mo be.

11 Aha/ miikina um ki yi’de/ gom mo gi minu rica du is mo, hili a’di jin midi yayu/ i’ko’di aha/ mo tani a’di ca’d ki aha/ mo dhala p̱p̱am piti mo tani aha/ dinaki ha me’d mo mmoḵal uni mo. Hili a’di midi mii um ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali ki o’d mo be. 12 Dhali toŋḵar shem piti mmo’dash to mo tani di’di me’d piti mo dhali a’di midi dhelel ja’dam piti mo dhali a’di midi tul emen pos is mo e bwan themes mo, hila ’pi’b mina a’di c̱i’th ki o’d jin midi mol us mo be.

Mo jin Miinuwa Yesus ki Yi’de/ mo

13 Yan’ko’d Yesus p̱u’dki’d mo ’peni Pany Jaliil e Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun eya Yohaan mo ki a’di minu mii ki yi’de/ ki a’di mo be. 14 Yohaan a’di ur a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ mina mii ta gi mo gi miinuwa mii ki yi’de/ ki /e mo dhali /e p̱u’dkini aha/ kan mo ’taa? 15 Hila Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: Dhalki a’di miinu mo wakan shwane/ haali/ a’di wakan jin midi ha me’d mo gom ana mmothima ris mo ma ḵar/e mo. Dhali yan’ko’d a’di gamki gwo me’d mo be. 16 Dhali ka Yesus miikunu ki yi’de/ mo tani a’di cuki mis ki jahanne/ ’peni yi’de/ mo dhali hili, momis ḵa’dkunu mo dhali a’di p̱arki Shi/in ma Arumgimis e mo mmothulu/ me’d gurko/ mo mmoc̱a’ba p̱o/ a’di mo be. 17 Dhali hili, ’twa/ ’peni momis o gwo mo ki: Yansan ta Ya/m pem jin enka/ mo dhali e a’di mo tani aha/ ’bora bwa mo be.

4

Mo gi Paluwa Yesus mo

1 Yan’ko’d aYesus a’di urkina Shi/in ka pije/ mo e mombwaasho mo dhali a’di palkina tap̱a ma ruma ’cesh mo be. 2 Dhali a’di ga/ki to mo ka cim ma issu/ montee mo dhali ka cim ma issu/ mon’thiny mo dhali yan’ko’d mo tani a’di ’kosha ṯe/ mo be. 3 Dhali amanpal a’di p̱u’dki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo tani ḵani wosh gwansan gwo mo ma mmowar ki tonṯe/ mo. 4 Hili a’di thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ’kwarkunu mo ki:

Wathi/ midi diki di ki e jasi gom tonṯe/ a’di ’de/ mo

hili ki gwo ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun piyin mo ’peni ’twa/ ma Arumgimis mo be.

5 Yan’ko’d tap̱a ma rum a’cesh ki sus a’di mo e ’peŋkuman bampa/ jin ḵogu mo dhali a’di ki kar a’di eya liman gu’b gi mondheleladhelel mo 6 dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo tani biṯi is pini ka ’cesh mo ma haali/ a’di ’kwarkunu mo ki:

A’di midi c̱i iman’doyu gwom piti mo mmoji /e mo,

dhali,

E me’d buni mo tani uni mini ’de’k /e mo,

isi ciki/ ki /e mina sho’k pini diki ṯorosha p̱o/ wosh mo be.

7 Yesus o a’di gwo mo ki: Doḵ/e gwo ’kwarkunu mo ki: /E mini diki pal Tap̱a Arumgimis pini mo. 8 Doḵ/e tap̱a ma ruma ’cesh ki sus a’di mo e ’kuwosh jin turatur kagahara mo dhali mmoṯor a’di aris bampa/ gi mony’ceshi ’baar mo dhali monycam buni mo be. 9 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Aris uni gwansani ’baar mo tani miga/ c̱i /e mo be waḵki/ /e mini biṯa ’cesh mo dhali luŋ aha/ mo be. 10 Yan’ko’d Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ mo ma, Seṯaan, haali/ a’di ’kwarkunu mo ki:

/E mini luŋ Tap̱a Arumgimis pini mo,

dhali a’di ’de/ mo tani mmina /e mii to mo be.

11 Yan’ko’d tap̱a ma ruma ’cesh ki dhal a’di ’pen mo dhali hili, iman’doyu gwo p̱u’dkin mo dhali mii a’di to mo be.

Yesus Ṯelki Mii ma Ṯu’c Piti ’Pen mo

12 Dhali ki a’di ciḵki gwo ka Yohaan karkunu eya sijin mo tani a’di p̱u’dki’d mo e Pany Jaliil mo be. 13 Dhali a’di dhalki Pa Naasira ’pen mo dhali ya mo dhali c̱a’b mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo e shemen yi’de/ gi bampa/ gi Pan Sabuluun mo dhali Pan Nap̱taali mo be. 14 A’di ta gwo jin okunu ka manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Ishaya, a’di jin minu thim mo ki:

15 E Pan Sabuluun mo dhali e Pan Nap̱taali mo tani

’kup̱ ki shemena gap̱ jin ’ciṯẖu/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo,

e Pany Jaliil gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani

16 ’kwani kun ’kokin mo e bwaman mondhurumi’d mo tani

uni p̱arki dhan moŋkush e mo,

dhali e uni gwansan kun ’kokin mo e bampa/ mo dhali eya la wu mo tani

moŋkush ’twaḵkunu mo mo be.

17 ’Pena tee c̱aan mo tani Yesus ṯelki gwo ’pen mo mmoc̱i gwo mo mmo/o gwo mo ki: Rici adu is mo ma haali/ Bampa/ gi Momis a’di p̱u’dki’d mo be.

Yesus Yuḵki Imanciḵ A’di Gwo Iṯwa/a/ mo

18 Me’d jin yakina a’di e shemena gap̱ ma al ma Jaliil mo tani a’di p̱arki ’kwanin tiya e isu/ mo kun tana kam mo, Simaan jin yuḵu gway ka Buṯerus mo dhala Andaraawus jin ta’da kam piti mo mmobiṯkina uni a’thi/ a/al mo, haali/ uni ta imancesh to yi’de/ mo be. 19 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma dhali aha/ mina dhu um ki imanbu’th ’kwani ki gwo mo be. 20 Dhali ki jahanne/ uni dhalkina ’thim buni ’pen mo dhali baṯẖ a’di isho’k mo be. 21 Dhali ki a’di yaki’d mo ’peni mun mo tani a’di p̱arki ’kwani su/ e mo kun ta ikam mo si’da/, Yakuub jin ta ya/ ma Sabadi dhala Yohaan jin ta’da kam piti mo e bwam ma ḵur buni nyaḵ ka Sabadi jin ta’da ababam buni mo mmoshowa ’thim buni mo, dhali a’di ki yuḵ uni mo. 22 Dhali ki jahanne/ uni dhalkina ḵur buni ’pen mo dhali ababam buni mo, dhali baṯẖ a’di nsho’k mo be.

Yesus C̱iki Gwo mo dhali Wac̱a/ Wac̱ mo

23 Dhali a’di yaki’d mo e Pany Jaliili ’baar mo tani a’di ṯorki gwo mo e gu’b gi montul is buni mo dhali mmoc̱i gwom ’borga/ gom Bampa/ mo dhali mmowac̱a ris ’bathi ’baar mo dhali aris isa nyor kun ’koshi ’kwani mo be. 24 Wakan gwo gom a’di yaki’d ki lala’th ki tur mo e Pan Suriyya mo dhali uni suskina ris ’kwani e a’di kun ’bathan mo, uni gwansan kun doru ki isa nyor mo dhali ki isa nyor kun woci is she/ mo dhali kun bu’th ma rum thus mo dhali aris uni kun wu gamp̱aŋ mo dhali aris uni kun muṯṯa/ is mo dhali a’di ki wac̱ uni mo be. 25 Dhali awaambuhany ’kwani caaca ’peni Pany Jaliil baṯẖki a’di m’pen mo dhali ’peni Pan Deḵap̱olis mo dhali ’peni Pa Urushaliim mo dhali ’peni Pa Yahuudiyya mo dhali ’peni bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo be.

5

Gwo jin Ṯoru e ’Kuwosh mo

1 Mmohilkina a’di awaambuhany ’kwani mo tani a’di seki bway ’kuwosh jin turatur mo dhali ki a’di c̱a’bki’da ’cesh mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo be. 2 Dhali a’di ki ḵa’d ’twam piti mo dhali ṯor uni gwo mo mmo/o gwo mo ki:

’Ban jin ’Boruwa ’Bor Mii mo

3 Mom’bor mii gom uni gun hatha’ko’d e shi/in mo, gom bampam buni ta ji gi momis mo be.

4 Mom’bor mii gom uni gwansan kun gwokin mo, ki uni minu malas mo be.

5 Mom’bor mii gom uni gun ’thup̱ ma du mo ki uni mini gam mal ma ’cesh mo be.

6 Mom’bor mii gom uni gwansan kun ’kosha ṯe/ mo dhali kun butha ṯe/ miiŋḵar/e mo ki uni minu kap̱ mo be.

7 Mom’bor mii gom uni gun miimii mo ki uni mini gam momiimii mo be.

8 Mom’bor mii gom uni gun dhelel ma du mo ki uni mini p̱ara Arumgimis e mo be.

9 Mom’bor mii gom uni gun dhuna dhu ka ḵu’th is mo ki uni minu yuḵ ki iya/ ma Arumgimis mo be.

10 Mom’bor mii gom uni gwansan kun ṯoju bwa mo gom gway gi miiŋḵar/e mo, gom bampam buni jin tana uni mo tani ta ji gi momis mo be.

11 Mom’bor mii gom um ki ’kwani mini sor um mo dhali ṯo’c um bwa mo dhali wal gwo sora shigga/ ap̱o/ um mo gom gway pem mo be. 12 ’Kunyi bwa mo ma dhali ’bori bwa mo, haali/ tom bum gun tana um gun ish ḵumma/ mo e momis mo tani uni eḵkin mo, haali/ wakan ’kwani ṯoci imanc̱i gwo ma Arumgimis bwa kadhamo/ mo uni gun ’koni ṯwa/a/ ki um mo be.

’Doŋkoro/ dhali Moŋkush

13 Um tana ’doŋkoro/ gom mony’cesh mo. Hili waḵka ’doŋkoro/ midi this montaŋkar piti e mo tani a’di midi mish ’bala’th kata mo? A’di diki ha me’d mo doḵ/e gom toŋ kamu/ mo, hili isi ciki/ a’di minu biṯa sho mo dhali minu yap̱ ki sho’k gi ’kwani mo be.

14 Um ta moŋkush gi ’kwaniny’cesh mo be. ’Peŋkuman bampa/ c̱aan jin ḵa’bkunu mo e ’kuwosh mo tani a’di molu ba’k mo be. 15 Walla ki ’kwani c̱i’thkina lamba/ mo tani uni kum a’di ’kup̱ ki toŋ’kul bwa mo ’taa? Hili uni ki kar a’di e ṯirkina/ mo dhali a’di ki c̱i moŋkush e gu’bi ’baar mo be. 16 Dhalki moŋkush bum kushi mo mo wakan mbwambori ’kwani mo, ki uni mini p̱ar miim ’boron bum e mo dhali c̱i monyca ka Babam bum jin di’d e momis mo be.

Yesus Ṯorki Gwo gom Gwoŋḵan jin C̱inu mo

17 Dhalku/ ki ṯosh ki aha/ p̱u’dkina mo mmop̱uu gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo. Aha/ p̱u’dkina mo mmop̱uu uni mo yisa, hili mmothim uni mo be. 18 Haali/ ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: ntagi momis dhali mony’cesh uni mini pe mo tani walla ari businyaŋ gwo walla ’pisiraŋ gwo mo tani uni mini ’koki pe mo ’peni gwoŋḵan jin c̱inu mo ntagi uni ’baar mo minu thim mo be. 19 A’diyin jin midi ’ce’d gwoŋḵana ’de/ ’peni uni gwansan kun ’kwarkunu mo kun p̱isin mo dhali ṯor ’kwani gwo wakan mo si’da/ tani a’di minu yuḵ ki a’di jin p̱isap̱is mo e Bampa/ gi Momis mo. Hili a’di jin mii uni mo dhali ṯor gwo ki uni mo tani a’di minu yuḵ gway ki a’di jin caaca mo e Bampa/ gi Momis mo be. 20 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki isi ciki/ miiŋḵar/em bum mo mini bol ku gi iman’kwar to e mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo tani um mini mol cic̱ e Bampa/ gi Momis mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom Gwo ma Nyor mo

21 Um ciḵki gwo jin onu ’peni ’kwanin dhamo/ ki: /E mini mii dhalku/ ki ’kosha ’kosh mo, dhali a’di jin ’koshki’da ’kosh mo tani a’di midi ’dap̱i gwon dwall mo be. 22 Hili aha/ ona um gwo mo ki aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki ji gi mii’da nyor ka kam piti mo tani a’di midi ’dap̱i gwon dwall mo be. A’diyin jin soro’da kam piti mo si’da/ mo tani midi ’dap̱i gwon dwall e montul is gi ’Kwani Yahuuda/ mo, dhali a’diyin jin midi o /e gwo mo ki: /E ta p̱us mo tani, a’di midi ’dap̱i mo ma al o’d mo be. 23 Wakan waḵki/ /e ki guyu/ tom pini jin c̱inu ki me’d mo ap̱owa gwaṯa/ mo dhali /e ki ka gwo e ka kam pini dina toŋ kamu/ ap̱o/ /e mo tani 24 dhalki tom pini jin c̱ina /e ki me’d mo mbwambor ma gwaṯa/ mo dhali yaku/ mo, mmogwama gwam nṯwa/a/ mo nyaḵka kam pini mo dhali yan’ko’d yayu/ mo dhali c̱i tom pini jin c̱inu ki me’d mo. 25 Miiyi amugu ki jahanne/ mo nyaḵki a’di jin yer /e is ki gway mo ki um ’kon mo mmo/ii ka yiha/ mo e bway mmodwall gwo mo nyaḵki a’di mo, isi ciki/ amanyer /e is ki gway midi biṯki /e mo e me’d ma mandwall gwo mo dhali amandwall gwo mo a’di midi c̱iki /e ka manji mo mo dhali /e minu kar eya sijin mo be. 26 Ka jiŋ gana/ aha/ ona /e gwo mo ki /e mini mol ’ba/ piyu/ ka pije/ ki sule/ mo ntagi /e mini c̱iya maliim jiŋ ’ko’d mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom Mii jin Miinu Miinyc̱al mo

27 Um ciḵki gwo jin onu ki: Dhalku/ c̱al ki mii mii mo ma. 28 Hili aha/ ona um gwo mo ki aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni gun hili ’kup̱ ki up̱ mo mmo’dap̱ e mo tani ki jahanne/ uni miiki miinyc̱al nyaḵki up̱ mo eya dum buni mo be. 29 Waḵki/ e ma bim poros pini ṯu’c /e mo mmomii miinthus mo tani buḵi a’di ka pije/ mo ma dhali biṯi a’di asho mo haali/ a’di ’boro’d gom /e mo mmothis buŋgwar is gi ’ban is piniŋ kamu/ e mo jin mina buŋgwar is pini ka ’bimpil diki ya mo e mo ma al o’d mo be. 30 Dhali waḵki/ me’da bim poros pini midi ṯu’c /e mo mmomii miinthus mo tani ’ciṯẖi/ a’di mo ma dhali yip̱i a’di asho mo haali/ a’di ’boro’d gom /e mo mmothis buŋgwar is gi ’ban is piniŋ kamu/ e mo jin mina buŋgwar is pini ka ’bimpil diki ya mo e mo ma al o’d mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom Mii jin Dhaluwa Dhal ’Pen mo

31 A’di onu si’da/ ki: A’diyin jin midi dhal ashim piti ’pen mo tani dhalki a’di thosoni’da warka/ jin dhaluwa dhal ’pen mo. 32 Hili aha/ ona um gwo mo ki aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ gun dhalki up̱ buni ’pen mo hili isi ciki/ jasi gom gwo gi miinyc̱al mo tani uni dhu uni ki imanmii miinyc̱al mo dhali a’diyin jin midi mash a’bom jin dhal ma kaṯẖim piti ’pen mo tani a’di si’da/ miiki miinyc̱al mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom Gwo jin Thulu Me’da P̱o/ mo

33 Doḵ/e um ciḵki gwo jin onu mo ki ’kwanin dhamo/ ki: /E mini dhalku/ ki mii thul me’da p̱o/ gwo mo mmo/o is ka ṯor mo, hili thimi gwo e Tap̱a mo a’di jin thula /e gwo me’da po/ mo mmo/o mo. 34 Hili aha/ ona um gwo mo ki: Dhalku/ gwo ki mii thul me’da p̱o/ mo mmo/o mo ki sule/ mo ma, walla gom momis mo haali/ a’di ta’da ḵursi ma Arumgimis mo be, 35 walla gom mony’cesh mo haali/ a’di ta mondhu sho’k piti mo, walla gom Pa Urushaliim mo haali/ a’di ta ’peŋkuman bampa/ ma Maliḵ jin ca’d mo. 36 Dhali dhalku/ ki mii thul gwo me’da p̱o/ mo mmo/o mo gom ’kup̱ pini mo haali/ /e molona mur’kup̱ ṯal ’deŋ kamu/ war mo mmota gi kush mo walla mmota gi ’thi/ mo. 37 Dhalki gwom pini jin ona /e mo midi ta jasi anynye mo walla yisa mo. Ma e toŋ kamu/ jin mar mii yan is mo tani uni p̱u’dkin ’peni tonthus mo be.

Mo/en gom Uni gun Ta ’Kup̱ mo

38 Um ciḵkin a’di jin onu ki: Ki e gom e mo dhali ki she/ gom she/ mo tani 39 hili aha/ ona um gwo mo ki: Dhalku/ ki roc̱ a’di jin ta thus mo. Hili waḵki/ jan ’deŋ kamu/ midi dor /e e ’ban ’peshe/ ma bim poros mo tani ṯu’kki a’di ’bana kamu/ si’da/ mo ma. 40 Dhali waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi sus /e mo dhali bu’th burrinyem bwaman pini mo tani dhalki a’di bu’th jam p̱o/ si’da/ mo ma. 41 Dhali waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ ḵan /e gwo ki ’bi’th mo mmoya ki ŋaṯgin ’de/ mo tani yayi nyaḵki a’di mo ki ŋaṯgini su/ mo. 42 C̱iki a’di jin doṯki to ’peni /e mo dhali dhalku/ ki ush a’di jin midi bar to ḵal ’peni /e mo.

43 Um ciḵkin a’di jin onu ki: /E mini en amannyaḵ c̱a’b pini mo dhali shi/ ’kup̱ pini i e mo. 44 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki: Eni uni gun ta ’kup̱ ki um mo ma dhali ’thoyi gom uni gwansan kun ṯoci um bwa mo. 45 Wakan ki um mini ta iya/ ma Ababam bum jin di’d e momis mo, haali/ a’di ṯu’cki’da tentem piti mmosul ap̱o/ ’kwani kun to thus ki thus mo dhali ap̱o/ uni kun ta ’kwaniŋ gana/ mo, dhali a’di ki hasha sho’k ap̱o/ ’kwani kun ta kuŋ ḵar/e mo dhali ap̱o/ uni gun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo be. 46 Haali/ waḵki/ um ki en uni gwansan kun eni um mo tani tom bum kun mina um gam gom mii gi wakan mo tani mini wakata mo sa/? ’Kona imantera thulp̱a/ ki mii mii jin nyaḵa’d kan mo ’taa? 47 Dhali waḵki/ um ki the jasi iwaḵ bum me’d mo tani mii jana imiina /e ki nyanye/ mmobol cin tiya e mo? ’Kona ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ki mii mii jin nyaḵa’d kan mo ’taa? 48 Wakan um mini mii ta unim ’borgaŋ gana/ mo me’da Ababam bum jin di’d e momis jin ta a’dim ’borgaŋ gana/ mo be.

6

Yesus Ṯorki Gwo gom To jin Minu C̱i ’Kwani kun Hatha’ko’d mo

1 Jiyi miiny jarom bum jin mina umi boṯ mo mbwambori ’kwani mo mmomina uni mish um mo haali/ ŋ’ko’d mo tani um mini ta gi to jin ish ḵumma/ yisa ’pena Ababam bum jin di’d e momis mo.

2 Wakan si’da/ ki /e mini c̱i to jin c̱inu gom ’kwani kun hatha’ko’d mo tani dhalku/ ki kowa poome/ mo mbwambori /e mo me’d ’kwani kun tana he’k e ka he’k e mo kun miiki to mo e gu’b gi montul is mo dhali e bway tur kun iinu mo ki uni mina ’kwani imaŋ mo. Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki uni tan gi tom buni gun ish ḵumma/ mo be. 3 Hili ki /e mini c̱i to gom ’kwani kun hatha’ko’d mo tani dhalku/ ki dhal me’da cam pini mmomish me’da bim poros pini mmomiina a’di to mo 4 wakan ki tom pini kun c̱ina /e gom ’kwani kun hatha’ko’d mo minu mii ki kup̱ mo, dhala Ababam pini jin mishki’da ris to gun miinu ki kup̱ mo tani midi c̱i /e to kun mini ish ḵumma/ mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom Mon’tho mo

5 Dhali ki /e mini ’tho mo tani /e mini mii dhalku/ ki mii me’d ’kwani kun ta imanhe’k e mo haali/ uni eni mondosh mo dhali ’tho mo e gu’b gi montul is mo dhali e mo jin ’ciṯẖa/ bway tur mo ki uni mina ’kwani mish mo. Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki uni tan gi tom buni kun ish ḵumma/ mo be. 6 Hili ki /e mini ’tho mo tani yayi gu’b pini mo dhali muthi acampur mo dhali ’thoyi Ababam pini mo, a’di jin ’konuki ṯor eya tente/ mo, dhali Ababam pini, a’di jin mishki to gun ’kon ki kup̱ mo tani midi c̱i /e to gun ish ḵumma/ mo be.

7 Dhali eya ’thom bum mo tani dhalku/ ki roṯẖ gwo ap̱o/ mo gun ’ko bwa ’te/ mo me’d ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo haali/ uni kulumki gwo mbwa mo ki uni minu ciḵ ’twam buni ki gwom buni kun ona uni ka ris mo be. 8 Dhalku/ ki wa e ki uni mo ma haali/ Ababam bum mishki a’di jin mina um mii ta mo nṯwa/a ki um doṯki a’di mo be. 9 ’Thoyi wa cikise/ mo ma:

Ababam bam jin di’di momis,

dhalki gway pini a’di ḵogu mo ma.

10 Dhalki bampam pini a’di yayi’da ’cesh.

Dhali dhalki bwam pini a’di miinu a’cesh mo ma

me’d yan a’di miinu e momis.

11 Ka tee yansan c̱iyi am tonṯem bam jin ta ji gi isa yempa/ mo ma.

12 Dhal am amure/ miinthus bam ’pen mo ma

me’d yan si’da/ dhala aman ’kwani ’pen gun ’kon ka mure/ miinthus bam m’ba/.

13 Dhalku/ ki sus am e mo jin palu mo e miinthus.

Hili woṯẖi/ aman ’peni wathin thus mo ma.

14 Haali/ waḵki/ um mini dhal ’kwani gwon dhaŋ buni ’pen mo tani Ababam bum si’da/ midi dhal um gwon dhaŋ bum ’pen mo be. 15 Hili waḵki/ um ’koki dhal ’kwani gwon dhaŋ buni ’pen mo tani wakan si’da/ Ababam bum midi diki dhal um gwon dhaŋ bum ’pen mo be.

Yesus Ṯorki Gwo mo gom To jin Ga/u mo

16 Dhali ki um mini ga/ to mo tani dhalku/ ki hil mo ki eŋgwamash mo me’d ’kwani kun tana he’k e ka he’k e mo haali/ uni warki jis/em buni mo ki moŋga/ tom buni minu mish ki ’kwani mo. Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki uni tan gi tom buni kun ish ḵumma/ mo be. 17 Hili ki /e mini ga/ to mo tani shupuri ’kup̱ pini ka yin mo ma dhali lami bwam/em pini mo 18 ki moŋga/ tom pini minu ’koki mish ki ’kwani mo hili ka Ababam pini, a’di jin dinuki ṯor mo eya tente/ mo, dhali Ababam pini jin mishi to jin di’d ki jiŋ kup̱ mo tani a’di midi c̱i /e to jin ish ḵumma/ mo be.

Mmo/ish Ḵumma/ e Momis mo

19 Dhalku/ ki sug to gom is pini mo ma mmo/ish ḵumma/ mo e mony’cesh yan mo, e mo gun ’kon ma dhurany mo dhali mo gun wuna to gure/ mo mmoshwa mo dhali mo gun ’kona ’kwanin ’di/ mo mmo’ce’d mo mo dhali mmoḵwal to mo be. 20 Hili suki is pini ki to kun ish ḵumma/ mo e momis mo e mo jin dar ga dhurany mo walla mo jin wuna to gure/ mo mmoshwa to mo dhali e mo jin daru gi ’kwanin ’di/ mo mmo’koki ’ce’d to mo dhali ḵwal to mo. 21 Haali/ mo jin isha tom pini ḵumma/ mo tani a’di ta mo jin min ma dum pini idi si’da/ mo be.

Alamba/ gi Buŋgwar Is mo

22 E, a’di ta’da lamba/ gom buŋgwar is mo. Wakan waḵki/ em pini midi c̱a’bki ḵwany ḵwany mo tani buŋgwar is pini ’baar mo ka ’bimpil mo tani minu ’tu’d mo ki moŋkush mo be. 23 Hili waḵki/ em pini diki c̱a’bki ḵwany ḵwany mo tani buŋgwar is pini ’baar mo ka ’bimpil mo tani minu ’tu’d mo ki mondhurumi’d mo be. Waḵki/ moŋkush jin di’d e /e dhurumi’d mo kan tani dhan mondhurumi’d ’ka’da miiya!

Mmo/anan Is mo

24 Wathin ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish miiya ṯu’c gom tap̱a isu/ mo: haali/ a’di midi mii shi/ jan ṯal ’deŋ kamu/ i e mo dhali ena kamu/ mo walla ilu/ a’di midi bu’th jan ’deŋ kamu/ ka bor mo dhali waḵ jaŋ kamu/ mo be. Um moli mii Arumgimis to mo dhali mii to gun tanu pa ki pa mo.

25 Wakan aha/ ṯora um gwo mo ki dhalku/ is ki anan mo gom moŋ’koki/em bum mo ma walla gom tonṯe/ jin mina umi shwa mo walla gom to jin mina umi p̱i mo walla gom buŋgwar is bum mo gom to jin mina umi hithi is mo. Dina mondiki/e ki bol tonṯe/ e mo ’taa? Dhali buŋgwar is ki bol burrinye/ e mo ’taa? 26 Hili ’kup̱ ki ’dii kun p̱en e mis mo ma. Uni ’koki si to mo walla ’koki ’ciṯẖ to mo walla ’koki tul to is mo e bwan themes mo tani dhali hili Ababam bum jin di’di momis mo tani a’di thip̱ki uni mo be. ’Kona um ki ta ’kwani kun ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo mmobol uni e mo ’taa? 27 Dhali wathi/ jana di’di bwam um mo jin midi anan is mo dhali jin midi mish ganan mondiki/em piti ’ba/ mo? 28 Dhali atinta anana um is mo gom burrinye/ mo? Kulumi gwo ibwa mo ma gom jandin to kun ’kona pije/ mo mmocakina uni mo. Uni ’koki miiya ṯu’c mo walla sura thus mo be. 29 Hili aha/ ṯora um gwo mo, goma Sulemaan e monycam piti ’baar mo tani a’di dinuki hi’th ki burrinye/ jin waki jandin ’de/ ’peni uni gwansan mo be. 30 Hili waḵki/ Arumgimis ki hitha sho ki burrinye/ wakan mo e bwaasho mo tani uni gun ’kokin mo shwane/ dhali ka’thamo/ ’kwani ki ṯa’k uni e mo/o’d mo tani bakata ’te/ mmina a’di diki hi’th um ki burrinye/ ki nyanye/ mo, ayy um ’kwani kun gwa’da moŋgam gwo is ki gwa’d mo kan? 31 Wakan dhalku/ is ki anan mo ma mmo/o gwo mo ki: Atinta mmina ana ishwa mo? walla, Atinta mmina ana ip̱i mo sa/? walla, Atinta mmina ana ihithi is mo sa/? 32 Haali/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ŋap̱kina ris to gwansani ’baar mo, dhali Ababam bum jin di’di momis mo tani a’di mishki a’di jin mina umi mii ta gi uni ’baar mo be. 33 Hili simmi bampam piti e nṯwa/a/ mo ma dhali mo ma ḵar/em piti mo, dhali aris to gwansani ’baar mo tani uni mini ta kum bum si’da/ mo be.

34 Wakan dhalku/ is ki anan mo gom ka’thamo/ mo haala ’thamo/ midi anan is mo gom is piti mo. Dhalka tee ki is pitiŋ gana/ ṯoci bwa mo mmoṯeya tee mo.

7

Mmodwall kun Tiya Gwo mo

1 Dhalku/ ki c̱iŋitha c̱iŋi’th mo ki um minu ’koki c̱iŋi’th mo. 2 Haali/ ki gwo jin c̱iŋitha um ki c̱iŋi’th mo mmopi mo tani um minu c̱iŋi’th mo dhali ki mii jin bara um mii mo tani um minu bar ka nyaŋ’ko’d mo be. 3 Atinta mishkina /e businyan to i e ma kam pini mo hili diki mish adhana ḵa’dum jin di’d /e e em piniŋ gana/ mo? 4 Walla atinta mina /e i/owa kam pini gwo mo ki: Dhalki aha/ guna /e businyan to ’peni em pini mo ma dhali /e ki dhal adhana ḵa’dum /e i em piniŋ gana/ mo. 5 /E jin tana he’k e ka he’k e kan mo, buḵi aḵa’dum jin di’di em pini nṯwa/a/ mo ma dhali yan’ko’d /e mini mish mohil ki ’bore/ mo mmobuḵ businyan to jin di’da kam pini i e mo be.

6 Dhalku/ ki c̱iya ’ka to jin ḵogu mo dhali dhalku/ ki biṯ dhemam bum mbwambori ḵuthar mo, hili isi ciki/ ki uni mini sa uni ki sho’k mo dhali ṯu’k mo mmo’kosh um mo be.

Doṯi ma, dhali Simmi Mii E mo, dhali Nagkani mo

7 Doṯi to mo ma dhali a’di minu c̱iki um mo be. Simmi mii e mo ma dhali um mini gam a’di mo be. Nagkani anagkan ki me’d mo ma dhali a’di minu ḵa’d ki um mo be. 8 Haali/ aris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun doṯki to mo tani bu’thki uni mo dhali uni gun simmki mii e mo tani gamki to mo dhali a’di jin nagkanki a’di mo tani a’di ḵa’dkunu a’di mo be. 9 Walla wathi/ jana di’di bwam um mo waḵki/ ya/m piti doṯ a’di gwo gom maaŋḵuthu’d mo tani mina a’di c̱i a’di wosh mo ’taa? 10 Walla waḵki/ a’di ki doṯ a’di gwo gom wa’c mo tani mina a’di c̱i a’di tasha/ mo ’taa? 11 Waḵki/ um si’da/ kun ta ’kwani kun ta thus ki thus kan mo mishi tom ’boron c̱i ki uc̱im bum mo tani bakata bese/ mmin ma Babam bum jin di’di momis mo diki c̱i aris to gwansan kun ’boron ki uni gwansan kun doṯki a’di mo si’da/? 12 Wakan ma to yin jin ona um ki ’kwani mini mii mii gom um mo tani miiyi wakan si’da/ gom uni mo ma haali/ gwo yansan ta gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be.

Campur jin Nyuthanyu’th mo

13 Cic̱i um mo ma e bway jin nyutha ’twaman ki nyu’th mo haali/ acampur a’di waŋgala waŋgal mo dhali bway a’di ’disha mii mo e mo jin shunu mo e mo jin ’ce’du sho’k mo dhali uni gwansan kun cic̱kin e a’di mo tani tana ris ka ris mo be. 14 Haali/ acampura nyu’thga/ mo tani dhali bway mo tani a’di diṯa mii mo jin shunu mo e mondiki/e mo dhali uni gwansan kun gamki a’di mo tani ’koni daḵa/ mo be.

Aris Cwa Uni Mishu ki Maman Buni mo be

15 Jiyi imanc̱i gwonthus ki e ki ’bore/ mo ma uni gun p̱u’dkin mo e um mo mmohitha mur ḵa’bali is mo, hili e bwaman ma du mo tani uni tana wu gun pitili to ki she/ mo be. 16 Um mini mish uni ki maman buni mo. Amura’th minu ho mo ’pena ’de/ mo ’taa? walla p̱u/ ’pena liṯ mo ’taa? 17 Wakan aris cwa kun ’boron mo tani dho’th maman kun ’boron mo hili cwa kun shi/ashi/ mo tani dho’th maman kun ta thus ki thus si’da/ mo be. 18 Cwam ’borga/ mol dho’th maman kun shiyin mo walla cwa shigga/ si’da/ mol dho’th maman kun ’boron mo be. 19 Aris cwa ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ’koki dho’th maman kun ’boron mo tani uni jep̱u ka ’cesh mo dhali ṯaki o’d mo be. 20 Wakan si’da/ um mini mish uni ki maman buni mo be.

21 Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun o aha/ gwo mo ki: Tap̱a, Tap̱a mo tani mini ’koki cic̱ mo e Bampa/ gi Momis mo hili jasi a’di jin mii bwa ma Ababam pem jin di’d e momis mo be. 22 Dhali ka cim c̱aan mo tani ’kwani mini ta aris ka ris mo kun mini o aha/ gwo mo ki: Tap̱a, Tap̱a, ’kona aman ki o gwo is ki gway pini mo ’taa? dhali ura rum thus ka pije/ ki gway pini mo? dhali miiya ris dhan mii kun ’bitha’bi’th ki gway pini mo ’taa? 23 Dhali yan’ko’d aha/ mina ṯor uni gwo eya tente/ mo ki: Aha/ dinaki mish um ki sule/ mo be. Iiku/ mo ’peni aha/ mo ma, um gun ta imanmii tonthus mo.

Moŋḵa’b jin Ḵa’bu Isu/ mo be

24 Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ciḵki gwom pem gwansan mo dhali mii uni mo tani uni wana e ki wathi/ jin yuḵayuḵ mo mmonyaŋ gu’b piti eya p̱o/ wosh mo be. 25 Dhali ka sho’k wolki yi’de/ mo dhali dhana gannu/ yi’de/ p̱u’dki’d mo dhali ’tham poshki’d mo dhali dor ap̱o/ gu’b mo tani hili a’di diki ’tuḵ mo be haali/ a’di ŋḵa’bkunu ap̱o/ wosh mo be. 26 Dhali aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ciḵki gwom pem mo dhali ’koki mii uni mo tani uni wana e ki wathim p̱us jin nyaŋki gu’b piti ap̱owa si’b mo be. 27 Dhali ka sho’k wolki yi’de/ mo dhali agannu/ yi’de/ p̱u’dki’d mo dhali ’tham poshki’d mo dhali dor ap̱o/ gu’b c̱aan mo tani dhali a’di kumki’da ’cesh mo be dhali adhana bar jin caaca shinu is e a’di mo be.

Moshirr ma Yesus mo

28 Dhali ka Yesus ’baarki gwo gwansan mmo/o mo tani awaambuhany ’kwani merkin mo gom gwonṯor piti mo be 29 haali/ a’di ṯorki uni gwo mo me’d wathi/ jin ta gi moshirr mo dhali yisa me’d iman’kwar tom buni mo be.

8

Yesus Dhelelki Wathi/ jin ’Kosha Monthus Is mo

1 Ki a’di thulki’d ka ’cesh mo ’peni ’kuwosha turga/ mo tani adhana waambuhany ’kwani kun caaca baṯẖki a’di m’pen mo be. 2 Dhali hili wathi/ jin ’kosha monthus p̱u’dki’di a’di mo dhali c̱a’bki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e ona bwa mo tani /e mishi aha/ mmodhelel mo be. 3 Dhali a’di ki he’th me’d piti mo dhali ta a’di is ki me’d mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ ona bwa mo be. Dheleli mo ma. Dhali ki jahanne/ monthus piti dhelelkunu mo be. 4 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Hili /e mini dhalku/ ki o wathiŋ kamu/ gwo mo gom ton ṯal ’de/ yan mo. Hili yaku/ mo dhali ṯor is pini ka gasiis mo dhali c̱i a’di to jin ḵan ma Musa gwo mo e gwoŋḵan mo haali/ a’di ta to jin nyo/i gwo gom ’kwani mo be.

C̱iŋkina/ ma Mancil ma Askar Iss ’Kwanimpa Mmudhe’d jin Wac̱kunu mo

5 Me’d jin cic̱kina a’di mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo tani amancil ma askar iss ’kwanimpa mmudhe’d mo tani p̱u’dki’d ’kup̱ ki a’di mo mmoŋap̱ a’di mo, 6 dhali o gwo mo ki: Tap̱a, c̱iŋkinam pem ishki ’ko’da ’cesh ki ’ba’th jin muṯṯ a’di is mo e pa mo dhali a’di shwan ma c̱isa nyor mo be. 7 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Aha/ mina yaku/ mo dhali wac̱ a’di mo be. 8 Hili amancil ma askar iss ’kwanimpa mmudhe’d thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, aha/ dinaki ha me’d mo jin mina /e yayu/ mo eya galgin gu’b pem mo. Hili oyi jasi gwo mo ’te/ dhali c̱iŋkinam pem minu wac̱ mo be. 9 Haali/ aha/ tana wathi/ jin di ’ko’d e moshirr mo. A/askar ’koni bwam me’d pem mo, dhali ki aha/ ona gwo e jan ṯal ’de/ mo ki: Yaku/ mo tani dhali a’di yaki’d mo. Dhali aha/ ki o gwo e jan ṯal ’deŋ kamu/ mo ki: Yayu/ mo tani a’di yayi’d mo be, dhali e c̱iŋkinam pem ki: Miiyi yan mo ma tani dhali a’di miiki a’di mo be. 10 Ka Yesus ciḵki gwom piti mo tani a’di merki’d mo dhali o uni gwansan gwo kun baṯẖi a’di nsho’k gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Jan ’deŋ kamu/ yisa di’da e ’Kwani ma Israyiil jin gamkika/ jin ta’d gi moŋgam gwo is gi wakansan mo be. 11 Aha/ ṯora um gwo mo ki: Ama’diny ’kwani ka ris mini p̱u’du/ mo ’peni mom’pesho’k mo dhali ’pena bora luŋgu’b mo dhali ’ko atharabeesa nyaḵka Ibrahiim mo dhala Is/hak mo dhala Yakuub mo e Bampa/ gi Momis mo be 12 ki iya/ gi Bampa/ gi Momis mo minu ṯa’k mo e mondhurumi’d jin ta’da ’tum ka ’tum mo tani e mun mo tani ’kwani mini ko mo dhali ’pe’d shem buni mo be. 13 Dhali eya mancil ma askar iss ’kwanimpa mmudhe’d mo tani Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ mo ma. Dhalki a’di miinu mo gom /e mo me’d jin gamkina /e gwo is mo be. Dhali c̱iŋkina/ a’di wac̱kunu mo eya tee c̱aan ki e ’kamu’thki’d mo be.

Yesus Wac̱ki’da Mar ma Buṯerus jin Ta’da ’Bomi mo

14 Dhali ka Yesus cic̱ki gu’b ma Buṯerus mo tani a’di p̱arki’da mar ma Buṯerus e mo jin ta’da ’bomi mo mmo/isha a’di mmo’batha a’di is ki ’ba’th mo. 15 A’di ki ta ayim is ki me’d mo dhali ’ba’th dhalki’da yim ’pen mo dhali ayim cuki mis mo dhali mii a’di to mo be. 16 Ki mom’pimpili/ mo tani uni ḵalki ’kwani i a’di mo aris uni gun bu’th ma ruma ’cesh mo dhali a’di ki ura rum thus kun nyo/on ka pije/ mo ki gwo mo dhali a’di ki wac̱ uni ’baar mo kun ’kokin mo mmo’ba’th mo be. 17 Dhali a’di yan ta gwo jin minu thim mo me’d gwo jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Ishaya mo ki: A’di ḵalki isa nyor bana mo dhali ḵalki aris ’ba’th jin ’koshki ana mo be.

Uni kun Mini ’Taki Baṯẖa aYesus Nsho’k mo

18 Dhali ka Yesus p̱arki’da waambuhany ’kwani e kun ’kamki a’di mo tani a’di ḵanki gwo mo mmoya mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ ki ’bana kamu/ mo be. 19 Dhala man’kwar to p̱u’dki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwo, aha/ mina baṯẖ /e nsho’k mo e mo ’baar mo jin mina /e iya mo. 20 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Amaḵ uni ta gi jis mo dhali ’dii kun p̱en e momis mo tani uni ta gi gu’b mo. Hili, Ya/ gi ’Kwani mo tani a’di dar gi mo mo mmokar ’kup̱ piti nycine/ mo be. 21 Dhala manciḵ gwoŋ kamu/ o a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalki aha/ yana nṯwa/a/ mo mmokana babam pem mo. 22 Hila Yesus ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ m’pen mo ma dhali dhalki jwa kan c̱eny jwam buniŋ gana/ mo.

Yesus Doshki’da Dhana P̱unthar ’Tham mo

23 Dhali ki a’di cic̱ki’d e bwaaḵur mo tani imanciḵ a’di gwo baṯẖki a’di isho’k mo be. 24 Dhali hili adhana p̱unthar ’tham caaca cuki mis mo e bwam yi’de/ mo, wakan dhala ḵur a’di borkunu mo ki yi’de/ jin bir bakal mo. Dhali hili a’di ishki e mo be. 25 Dhali uni iikin mo mmomer a’di e mo mmo/o gwo mo ki: Woṯẖi/ awoṯẖ mo ma, Tap̱a. Ana ’ce’da sho’k mo be. 26 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta ḵo/ka um is mo kan, ayy um ’kwani kun gwa’da moŋgam gwo is ki gwa’d kan mo? Dhali yan’ko’d a’di ki cu mis mo dhali ḵucur ’tham ki gwo mo dhali yi’de/ mo dhali adhan mo dosh ki biyuu mo be. 27 Dhali ’kwani merkin mo mmo/o gwo mo ki: Ki wathi/ jana a’danne, ki ’tham dhali yi’de/ ha a’di gwo e mo kan?

’Kwani gi Paŋ Gadara kun Bu’th ma Ruma ’Cesh mo

28 Dhali ki a’di p̱u’dki’d ki ’bana gap̱a kamu/ jin ta bampa/ gi Paŋ Gadara mo tani ’kwani su/ ’kon kun takin ga rum thus kun nyo/on mo gamki a’di ’kup̱ mo kun iiyin ’peni moŋ’kup̱aje mo. Uni shwana nyor kagahara ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi diki ya ki bway c̱aan mo be. 29 Dhali hili uni cuun kagahara mo ki: /E mini miiya tinta e am mo ayy Ya/ ma Arumgimis? /E p̱u’dkin mo mmahan mmodhu am ki isa nyor nṯwa/a/ ki mo diki p̱u’d mo naskina/ ’taa? 30 Dhali ama’diny ḵuthar ’kokin mo mmoshwa mo isa dhana/ mo ’peni uni mo. 31 Dhali arum thus kun nyo/on ki doṯ a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e mini dhu am ’pen ka pije/ mo tani hashi aman mo e bwaŋ ḵuthar mo ma. 32 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Iiku/ mo. Wakan uni iikin mo ka pije/ mo dhali se mo e bwaŋ ḵuthar mo. Dhali hili ama’diny ḵuthar uni yakina wac̱a/ ka luŋgu’b mo e bwaman ma gap̱a al mo dhali uni ’ce’dkunu sho’k ki yi’de/ mo be. 33 Dhali imanhil ḵuthar uni sokin mo dhali uni iikin mo e ’peŋkuman bampa/ mo dhali uni ṯorkina ris to gwansan mo dhali gom to kun miikunu mo goma rum thus kun nyo/on mo. 34 Dhali hili aris ’kwani gi ’peŋkuman bampa/ uni p̱u’dkin mo mmogama Yesus ’kup̱ mo. Dhali ki uni p̱arki a’di e mo tani uni doṯki a’di mo mmodhal mom buni gun ’kokina uni ’pen mo be.

9

Yesus Wac̱ki Wathi/ jin Muṯṯa/ Is mo

1 Dhali a’di cic̱ki bwam ma ḵur mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ mo dhali a’di p̱u’dki’d mo e ’peŋkuman bampam piti mo be. 2 Dhali hili uni ḵalki a’di wathi/ jin muṯṯa/ is mo mmo/isha a’di eya cim piti mo. Dhali ka Yesus p̱arki moŋgam gwo is buni e mo tani a’di ki o a’di jin muṯṯa/ is gwo mo ki: Buthi adu mo ma, ya/m pem. Miinthus pini dhalkunu /e ’pen mo be. 3 Dhali hili iman’kwar ton tiya o gwo mo e is buni ki: Wathi/ yansan walki gwo sor mo be. 4 Hila Yesus mishki gwom buni jin kulumkina uni ibwa mo be mmo/o gwo mo ki: Atinta kuluma um gwon thus eya dum bum kan mo? 5 Haali/ mii jana sa/? ŋ’ka’da’d mo? Mmo/o wathimpa gwo mo ki: Miinthus pini dhalkunu /e ’pen mo? walla mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali ’deki acim pini dhali ya mo? 6 Hili ki um mini mish ki Ya/ gi ’Kwani ta gi moshirr mo e mony’cesh yan mo mmodhal miinthus gi ’kwaniny’cesh ’pen mo – yan’ko’d a’di ki o wathi/ jin muṯṯa/ is gwo mo ki: Cuyi mis mo, dhali ’deki acim pini mo dhali yayi bway pa mo ma. 7 Dhali yan’ko’d a’di cuki mis mo dhali ya bway pa mo be. 8 Ka waambuhany ’kwani p̱arki a’di e mo tani uni ’kokin mo mmoḵo/ is mo dhali uni karkina Arumgimis ki ca mo gom a’di jin c̱iki moshirr e ’kwani kan mo be.

Ayuḵ jin Yuḵkunuwa Maṯṯa mo

9 Ka Yesus yaki’d ki yampe ’peni maṯṯan mo tani a’di p̱arki wathiŋ kamu/ e mo jin yuḵu gway ka Maṯṯa mo mmoc̱a’ba a’di mo e mo jin teruwa thulp̱a/ mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma. Dhali a’di cuki mis mo dhali baṯẖ a’di nsho’k mo be.

10 Dhali ki a’di c̱a’bki’d mo eya tharabeesa e gu’b mo tani hili imantera thulp̱a/ ka ris dhali imanmii miinthus mo p̱u’dkin mo dhali ’kowa ’cesh nyaḵka Yesus mo dhali imanciḵ a’di gwo mo be. 11 Dhali ki ’Kwani P̱arisiyiin mishki mii yan mo tani uni ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Atinta shwan ma manṯor gwom bum to mo nyaḵki imantera thulp̱a/ mo dhali ’kwani kun mii miinthus kan mo? 12 Hili ki a’di ciḵki gwo yan mo tani a’di ki o gwo mo gom uni gwansan kun ’kon ki ’bore/ mo kun mini mii ’koki mii ta ga hakiim mo, hili jasi gom uni gwansan kun ’ba’thkin mo be. 13 Iiku/ mo ma dhali da/ari a’di yan jin ta ’pemen gwo mo ki: Aha/ ŋap̱a momiimii moyi dhali yisa gom to jin minu ’ciṯẖ ’kus mo. Haali/ aha/ p̱u’dkina mo yisa mmoyuḵ uni gun mii miiŋḵar/e mo yisa hili gom uni gun ta imanmii miinthus mo be.

Gwondoṯ jin Doṯu gom To jin Ga/u mo

14 Dhali yan’ko’d imanciḵa Yohaan gwo uni p̱u’dkini a’di mo mmo/o gwo mo ki: Atinta ga/a aman to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin si’da/? hili imanciḵ /e gwo ’koki ga/ to mo? 15 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Mina ’kwani kun yuḵu mo e momiimash mo mmota yilkina/ mmoko mo e mo c̱aan jin dina wathinyaŋa’b nyaḵki uni mo ’taa? Atee mini p̱u’du/ mo ki wathinyaŋa’b minu gu mo ’peni uni mo tani dhali yan’ko’d uni ki ga/ to mo be. 16 Wathin ’deŋ kamu/ yisa di’da jin kar sharkin burrinye/ jin diki shum is ap̱o/ burrinyen dhamo/ mo haali/ mo jin ’dap̱u mo tani midi dher bwa mo ’peni burrinye/ mo, dhali mondher piti midi shi/ mo kagahara. 17 Wakan si’da/ wathiŋ kamu/ diki kar yimana mura’th jin this e bwaŋ ḵucaŋ yimana muratha dhamo/ mo. Waḵki/ a’di midi mii kan mo tani ḵucaŋ midi ’twaḵ mo dhali yimana mura’th midi gac̱a sho mo, dhali ḵucaŋ minu ’ce’d sho’k mo. Hili yimana mura’th minu kar e ḵucaŋ kun daḵa ḵucuru mo dhali wakan uni su/ mini ’ko ka ’dan’dap̱ mo be.

’Bwa/ gi Wathi/ jin Ta Tap̱a mo dhala ’Bom jin Ta’da Yesus ’Twaman Burrinyem Piti Is ki Me’d mo

18 Ki a’di di’d mmo/o gwo mo wakan i uni mo tani hili tap̱aŋ kamu/ p̱u’dki’d mo dhali c̱a’b ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo mmo/o gwo mo ki: ’Bwa/um pem daḵa wu’d mo be. Hili yayu/ mo ma dhali kar me’d pini ap̱owa yim mo ka yim midi di ki e mo. 19 Dhala Yesus cuki mis mo dhali baṯẖ a’di nsho’k mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be. 20 Dhali hili a’boma kamu/ diki’di mun jin ’kosha is ka nyor mo ’pena bas jin gus a’di ki yili ’kume’d i’ce’dka su/ mo. Dhali a’di p̱u’dki’d mo ŋ’ko’di a’di mo dhali ta ’twaman burrinyem piti is ki me’d mo, 21 haala yim o gwo mo ki is piti mo ki: Waḵki/ aha/ mina ta a’di jasi ’twaman burrinyem piti is ki me’d mo tani aha/ mina isi ’bor mo be. 22 Yesus ṯu’kki’d mo dhali p̱ara yim e mo dhali o a’di gwo mo ki: Buthi adu mo ma, ’bwa/um, moŋgam gwo is pini wac̱ki /e mo be. Dhali ki jahanne/ mo tani a’bom wac̱ki’d mo be. 23 Dhali ka Yesus p̱u’dki’d mo e gu’b gi tap̱a mo tani a’di p̱arki imanp̱iya ṯẖaṯẖar e mo dhala waambuhany ’kwani mo mmomiiya dulaṯṯ mo 24 dhali a’di ki o gwo mo ki: Iiku/ mo ma haali/ ari nyara/ diki wu mo, hili a’di ishi e mo be. Dhali uni p̱e’th a’di mo be. 25 Hili ka waambuhany ’kwani urkunu ka pije/ ’baar mo tani a’di seki bway bwaŋ gu’b mo dhali butha yim mme’d mo be dhali ari nyara/ cuki mis mo. 26 Dhali gwo gom mii yan mo tani a’di yaki’d ki lala’th mo e bampa/ ’baar mo be.

’Kwaniny Ja’da/ Isu/ kun Bu’thki Momish Mo mo

27 Dhali ka Yesus yaki’d ki yampe mo ’peni mun mo tani ’kwaniny ja’da/ isu/ baṯẖki a’di nsho’k mo mmocuu ki ’twa/ kun caaca mo ki: Miiyi mii ap̱o/ aman mo ma, Ya/ ma Dawuu’d mo. 28 Ki a’di cic̱ki gu’b mo tani ’kwani kun tana ja’da/ p̱u’dkini a’di mo. Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Um gamki gwo is mo ki aha/ misha to yan mii mo ’taa? Uni thoḵ a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a. 29 Dhali yan’ko’d a’di ki ta uni em buni is ki me’d mo dhali o gwo mo ki: Isi me’d moŋgam gwo is bum mo tani a’di miikunu gom um mo be. 30 Dhali em buni ḵa’dkunu mo dhala Yesus ki la ḵan uni gwo ki ’bi’th mo mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ ki dhal wathiŋ kamu/ mmomish a’di yan mo. 31 Hili uni iikini bway mo dhali peper gwom piti ki lala’th mo e pa gwansani ’baar mo.

Wathi/ jin Ta’da ’Diye/ Mishki ’Twa/ Wal mo

32 Me’d jin iikina uni mbway mo tani hili wathin ’diye/ jin bu’th ma rum thus mo suskunu i a’di mo be. 33 Dhali ka rum thus urkunu ka pije/ mo tani wathi/ jin ta’da ’diye/ oki gwo mo dhala waambuhany ’kwani merkin mo mmo/o gwo mo ki: Toŋ kamu/ yisa di’da jin p̱aru e mo wakansan ’thissa/ mo e ’Kwani ma Israyiil ki sule/ mo be. 34 Hili ’Kwani P̱arisiyiin o gwo mo ki: A’di urki’da rum thus ka pije/ ki gway gi tap̱a ma ruma ’cesh mo be.

Yesus Hilki’da Hil ka ’Thime/ gom ’Kwani mo

35 Dhala Yesus yaki’d e ’peŋkuman bampa/ ’baar mo dhali e bampa/ si’da/ mmoṯor gwo e gu’b gi montul is buni mo dhali mmoc̱i gwom ’borga/ gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali mmowac̱a ris ’ba’th kun ’koshi ’kwani mo dhali aris isa nyor mo be. 36 Ki a’di p̱arki’da waambuhany ’kwani e mo tani a’di hilki’da hil ka ’thime/ mo gom uni mo haali/ uni ’kokin mo ka ha’th’ko’d mo dhali dar gi mom’bi’th mo mmowa e ki ḵa’bal kun dar ga manhil uni mo be. 37 Dhali yan’ko’d a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Bwaman mondhe’d iskina to mo tani hili imanmiiya ṯu’c uni ’koni daḵa/ mo be. 38 ’Thoyi wakansan mo ma, ki Tap̱a gi mondhe’d midi hashki imanmiiya ṯu’c mo e bwam mondhe’d piti mo be.

10

Yesus Kwanyki Uni Ŋ’kume’d I’ce’dka Su/ mo

1 Dhali a’di yuḵki uni e a’di mo gun ta kum piti kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo kun ta imanciḵ a’di gwo mo dhali c̱i uni moshirr mo ap̱owa rum thus kun nyo/on mo mmo/ur uni ka pije/ ’peni uni mo dhali mmowac̱a ris ’ba’th dhali aris isa nyor kun ’koshi ’kwani mo be. 2 Dhali gway gi uni kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo kun dhunu ki she/ mo tani wa cikise/ mo be: jin ṯwa/a/ ta’da Simaan, a’di jin yuḵu gway ka Buṯerus mo dhala Andaraawus jin ta’da kam piti mo, dhala Yakuub jin ta ya/ ma Sabadi mo dhala Yohaan jin ta’da kam piti mo be. 3 Dhala P̱ilibbus dhala Barṯulamaawus, dhala Ṯuuma dhala Maṯṯa jin ta’da mantera thulp̱a/ mo, dhala Yakuub jin ta ya/ ma Halp̱a mo, dhala Ṯaddaawus mo, 4 dhala Simaan gi Paŋ Kaana mo dhala Yahuusa Isḵariyuuṯi, a’di jin ’ciṯẖi/ a’di is ki gwo mo be.

Uni kun Hashu ka ’Kume’d I’ce’dka Su/ mo

5 Uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ gwansan hashkin ma Yesus ka pije/ mo mmoḵan uni gwo mo ki: Dhalku/ ki ii mo e bwaman mo kun ’kona ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ma dhali dhalku/ ki cic̱ mo e bampa/ gi Pa Saamira mo. 6 Hili iiyi mo ma mmodhal mii e i is mo mmoŋap̱ ḵa’bal kun thisu e mo e gu’b ma Israyiil mo be. 7 Dhali c̱iyi gwo mo me’d jin mina umi ii mo mmo/o ki: Bampa/ gi Momis p̱u’dki’d mo hila/ e me’d mo be. 8 Wac̱i uni gun ’ba’thkin mo, ’deki uni gun wukin mo, dhali dheleli uni gun ’kosha monthus mo, dhali uri aruma ’cesh ka pije/ mo. Um bu’thki a’di ki dar gi to jin c̱inu mo, c̱iyi a’di jin c̱inu ki dar ga kar ’kus mo. 9 Dhalku/ ’dolkon gana/ ki bu’th mo walla ’dolkon kush mo walla gurany ’per eya jisalaan bum mo, 10 walla ḵucaŋ mo gom iim bum mo, walla burrinyem bwaman isu/ mo, walla ap̱p̱a/ nsho’k mo, walla to mme’d mo, haali/ amanmiiya ṯu’c a’di ha me’d gom tonṯem piti mo. 11 Dhali e mom bampa/ yin jin mina umi se mo walla pa mo tani gami a’di jin ha me’d mo e bwaman mo yan mo dhali ’koyi nyaḵki a’di mo ntagi um mini ii mo. 12 Me’d jin mina umi cic̱ gu’b mo tani theyi a’di me’d mo ma. 13 Dhali waḵki/ gu’b ha me’d mo tani dhalki moŋḵu’th is bum p̱u’dki’da p̱o/ a’di mo. Hili waḵki/ a’di diki ha me’d mo tani dhalki moŋḵu’th is bum doḵki’di um ka nyaŋ’ko’d mo. 14 Dhali waḵki/ a’din ’de/ yin midi diki bu’th um mo walla diki ciḵ gwom bum mo tani biri abuhany ’peni sho’k bum mo ma me’d jin dhalkina um gu’b c̱aan ’pen mo walla pa c̱aan mo. 15 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki a’di mina ’twa/ si’d mo yisa ka tee gi gwon dwall mo gom bampa/ gi Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo mmobol pa c̱aan e mo yisa.

Monṯo’c ’Kus Mini P̱u’du/ mo

16 Hili mo mo ma, aha/ hashkina um mo ka pije/ mo me’d ḵa’bal mo e bwaman ma wu mo, wakan yuḵi ki yuḵ mo me’d tasha/ mo, dhali dari ga maḵ mo me’d gurko/ mo. 17 Jiyi ’kwani ki e ki ’bore/ mo ma haali/ uni mini c̱i um mo e montul is jin dwallu gwo mo dhali dor um mo e gu’b gi montul is buni mo be. 18 Dhali um minu dir ’ko’da ’cesh mo mbwambori imudhiir mo dhali imaliḵ mo gom gway pem mo mmoc̱i gwo mbwambori uni mo dhali ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 19 Ki uni mini c̱i um wakan mo tani dhalku/ is ki anan mo mmo/o gwo mo ki gwonta imina umi o mo walla um mini o ata mo. Haali/ a’di jin mina umi o mo tani minu c̱i um ki mo yansan mo be. 20 Haali/ a’di diki ta um kun mini o gwo mo, hili Shi/in ’pena Ababam bum oki gwo e um mo be. 21 Akama kamu/ midi c̱iya kam piti mmowu mo, dhali ababa gi wathin ’deŋ kamu/ midi c̱i ya/m piti mmowu mo dhali uc̱i mini cu mis ap̱o/ ikum mo dhali uni mini dhu uni mmowu mo be. 22 Dhali um minu ishi/ i e mo gom gway pem mo be. Hili a’diyin jin midi ’dim ’kup̱ ntagi ’pemen mo tani a’di minu woṯẖ mo be. 23 Ki uni mini ṯo’c um bwa mo e bampan ’deŋ kamu/ mo tani soyi mo e bampaŋ kamu/ mo. Haali/ ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki um mini ’koki ii e bampa/ gi ’Kwani ma Israyiili ’baar mo nṯwa/a/ ki Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ mo be.

24 Amanciḵ gwo yisa ica’d ka manṯor a’di gwo mo yisa, walla c̱iŋkina/ si’da/ yisa ica’d ki tap̱am piti mo yisa. 25 A’di ’koshi jwa mo goma manciḵ gwo mo mmowa e ka manṯor gwom piti mo be, dhali c̱iŋkina/ si’da/ a’di ’koshi jwa mo mmowa e ki tap̱am piti mo be. Waḵki/ uni mini yuḵ tap̱a gi gu’b gway ka Baalsebuul mo tani bakata ’te/ beseene/ mina uni sor uni gwansan kun ’koni gu’b piti mo.

A’di jin Minu Ḵo/ mo

26 Wakan dhalki uni ki ḵo/ mo haali/ toŋ kamu/ yisa di’da jin kumu ’kup̱ mo ki a’di minu ’koki ṯor eya tente/ mo. Walla toŋ kamu/ yisa di’da jin bagkunu mo ki a’di minu ’koki mish eya tente/ mo. 27 A’di jin ṯorka/ um ka ḵwal is mo tani mina umi ṯor e moŋkush mo dhali a’di jin ciḵa um ki ḵako/ mo tani mina umi ṯor eya tente/ eŋ ’kuŋgu’b mo be. 28 Dhali dhalku/ ki ḵo/ uni gwansan kun ’koshi buŋgwar is mo hili uni ’koki misha ḵashira/ ’kosh mo. Hili dhali mii yan e i is mo mmoḵo/ a’di jin mishki’da ḵashira/ sho’k ’ce’d mo mmonṯal ’de/ ki buŋgwar is ilu/ mo e mo ma al o’d mo be. 29 ’Konuki yol ushi ’dii su/ ka maliimi su/ mo ’taa? Dhali jaŋ kamu/ ’de/ ’peni uni gwansan midi diki biṯa ’cesh mo ki dar gi bwa ma Ababam bum mo be. 30 Hili amur ’kup̱ bum gana/ uni ’baar mo deŋkunu e mo be. 31 Gom a’di gi wakan mo tani dhalku/ is ki ḵo/ mo ma haali/ um a’di i’bitha yol she/ ki ’bi’th mo mmobol ushi ’dii e mo be. 32 Wakan aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni gun mini c̱i gwo mbwambori ’kwani mo gom aha/ mo tani aha/ si’da/ mina c̱i gwo gom uni mbwambor ma Ababam pem mo, a’di jin di’d e momis mo be. 33 Hili a’diyin jin waṯki aha/ gway mo mbwambori ’kwani mo tani aha/ si’da/ mina waṯ a’di gway mo mbwambor ma Ababam pem jin di’d e momis mo be.

Yisa Moŋḵu’th Isa, Hili Gandal jin Ka’d mo

34 Dhalku/ ki ṯosh ki aha/ p̱u’dkina mo mmokar moŋḵu’th is e mony’cesh mo. Aha/ dinaki p̱u’du/ mo mmoḵal moŋḵu’th is mo, hili gandala turga/ mo be. 35 Haali/ aha/ p̱u’dkina mo mmothum wathi/ ap̱o/ com mo dhali a’di jin ta uni a’bwa/um mo tani ap̱o/ kum mo be dhali a’di jin ta uni a’bwa/um eya mar piti mo tani ap̱owa mar pitim ’bomi mo be. 36 Dhali ’kwani kun ta ’kup̱ gom wathiŋ kamu/ mo tani mini ta uni gwansan gi gu’b pitiŋ gana/ mo be. 37 A’di jin eni com kagahara mo walla kum mo mmobol aha/ e mo tani a’di diki ha me’d mo gom aha/ mo be. Dhali a’di jin eni ya/ mo walla ’bwa/ mo mmobol aha/ e mo tani a’di diki ha me’d mo gom aha/ mo be. 38 Dhali a’di jin diki ḵal cwany’ciṯẖan dhul piti mo dhali diki baṯẖ aha/ nsho’k mo tani a’di diki ha me’d mo gom aha/ mo be. 39 A’di jin midi gam mondiki/em piti mo tani a’di midi this a’di e mo be, dhali a’di jin midi this mondiki/em piti e mo gom gway pem mo tani a’di midi gam a’di mo be.

To gi Ish Ḵumma/ mo

40 A’diyin jin bu’thki um mo tani a’di bu’thki aha/ mo dhali a’diyin jin bu’thki aha/ mo tani a’di bu’thki a’di jin hashki aha/ mo be. 41 A’diyin jin bu’thki’da manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo haali/ a’di ta’da manc̱i gwo mo tani midi bu’th to jin ish ḵumma/ ma manc̱i gwo ma Arumgimis mo, dhali a’diyin jin bu’thki wathiŋ ḵar/e mo haali/ a’di ta wathiŋ ḵar/e mo tani a’di midi bu’th to jin ish ḵumma/ gi wathiŋ ḵar/e mo be. 42 Dhali a’diyin jin midi pash ari jan ṯal ’de/ jin gwa’da’d ’peni uni gwansan yi’den ’thup̱ga/ ki ’kwa mo haali/ a’di ta’da manciḵ gwo mo tani ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki a’di midi diki this tom piti e jin ish ḵumma/ mo be.

11

1 Dhali ka Yesus ’baarki gwo yansan mmoye’thkina a’di kum piti kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ sho’k ki gwo mo kun ta imanciḵ a’di gwo mo tani a’di yaki’d mo ’peni mun mo dhali ṯor gwo mo dhali c̱i gwo mo e ’peŋkuman bampam buni mo be.

Imanhashu mo ’Pena Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

2 Dhali ka Yohaan ciḵki gwo mo ki a’di di’d eya sijin mo gom mii kun miikin ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di hashki gwo mo ki imanciḵ a’di gwo mo 3 dhali o a’di gwo mo ki: A/e ta a’di jin midi pu’du/ mo ’taa? walla aman mina hil jaŋ kamu/ mo? 4 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Iiku/ mo ma dhali ṯora Yohaan gwo mo gom to jin ciḵa um mo dhali jin p̱arkina um e mo be 5 ki uni gun tana ja’da/ mo tani bu’thki momish mo mo dhali uni gun ta ŋwol mo tani iin ki sho’k mo, dhali uni gun ’kosha monthus mo tani dhelelkunu is mo dhali uni gun tana ’diye/ mo tani ciḵki gwo mo dhali uni gun wukin mo tani cukunu mis mo dhali uni gun hatha’ko’d mo tani uni c̱ikunu gwom ’boro’d mo be. 6 Dhali mom’bor mii gom a’diyin, a’di jin midi diki bu’th moŋkol e aha/ mo be.

7 Me’d jin iikina uni e bway mo tani Yesus ṯelki mii ’pen mo mmoṯora waambuhany ’kwani gwo mo isi gwo goma Yohaan mo ki: Atinta iikina um ka pije/ mo mmop̱ar e mo e mombwaasho mo? Apil jin yiḵinkina ’tham is mo ’taa? 8 Atinta iikina um ka pije/ mo mmop̱ar e mo? Mmop̱ar wathi/ jin hithi burrinyen na’bulka/ e mo ’taa? Hili uni gwansan kun hithi burrinyen na’bulka/ mo tani uni ’kon e gu’b gi imaliḵ mo be. 9 Dhali atinta iikina um ka pije/ mo mmop̱ar e mo? Amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ’taa? Nye. Aha/ ṯora um gwo mo dhali a’di jin bolo’da manc̱i gwo e mo. 10 A’di yansan ita a’di jin ’kwarkunu gwo mo ki:

Hili mo mo ma, aha/ mina hasha gum bway pem mbwambori jis /em pini mo,

a’di jin midi thoson /e bway pini nṯwa/a/ mo be.

11 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo e bwaman uni gwansan kun dhodha up̱ mo tani jaŋ kamu/ yisa di’da jin ca’d ka Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo. Hili a’di jin p̱isap̱is mo e Bampa/ gi Momis mo tani a’di nyca’d ki a’di mo be. 12 ’Pena tee ma Yohaan jin ta’da manmii ki yi’de/ mo ntagi shwane/ mo tani Bampa/ gi Momis ’koshu ki mombujur mo dhali ’kwani kun bujurki a’di mo tani bu’thki a’di ki mom’bi’th mo be. 13 Haali/ aris imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali gwoŋḵan jin c̱inu mo tani di’d mo mmo/o gwo is mo ntaga Yohaan mo be. 14 Dhali waḵki/ um ona bwa ki bu’th a’di mo tani a’di ta’da Iliyya jin midi p̱u’du/ mo be. 15 Dhali a’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

16 ’Kwani ma nyaḵum yil gwansan mo tani miga/ dhu uni ka p̱ar ’ban kata mo? Uni wana e ki uc̱i kun ’kon mo e mo ma suug mo dhali mmoyuḵa yuḵ mo ki uni gun nyaḵ uniya lo’b buni mo ki:

17 Aman p̱ina athele/ mo gom um mo tani dhali um ’koki sa mo be.

Aman gwona mo mmomiiya c̱inthar mo tani dhali um ’koki ko mo ki kony jwa mo be.

18 Haala Yohaan p̱u’dki’d mo dhali diki shwa to mo walla diki p̱i to mo dhali uni o gwo mo ki: A’di ta’d ga rum thus mo be. 19 Dhali Ya/ gi ’Kwani p̱u’dki’d mo dhali shwa to mo dhali p̱i to mo dhali uni o gwo mo ki: Hili mo mo ma. Amanshwana ṯe/ anyor mo dhali aman’kosh ma su mo, a’di jin ta’da mugu gi imantera thulp̱a/ mo dhali ’kwani kun ta imanmii miinthus mo. Hili moyuḵ a’di karu ka ḵar/e e mo ki mii ma yimi ’baar mo be.

Wayyi e ’Peŋkuman Bampa/ kun Ushkina Du Ri’c Is mo

20 Dhali yan’ko’d a’di ṯelki mii ’pen mo mmoṯor ’kwani gi ’peŋkuman bampa/ gwo mo ki ’bi’th mo e mo jin miikunu miiny caagam piti nycine/ mo haali/ uni ’koki rica du is mo be. 21 Wayyi e um, ’Kwani gi Pa Kurasiin mo. Dhali wayyi e um, ’Kwani gi Pam Beeṯsayda mo. Haali/ waḵki/ adhan miiny caaga/ kun miikunu mo e um mo tani minu ’taki mii mo e Pan Sur mo dhali e Pan Saydaa/ mo tani uni mini ’taki rica du is mo kadhamo/ mo nnii mmohi’th burrinyen shawaal mo dhali ’kosh ’piny mo be. 22 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki a’di mina ’twa/ si’d mo yisa ka tee gi gwon dwall mo gom Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo mmobol um e mo yisa. 23 Dhali um ’Kwani gi Paŋ Kap̱ranahuum mo a/um minu ’de’k me’d momis mo ’taa? Um minu ’doyu/ ka ’cesh eya Haawiya mo. Haali/ waḵka dhana ṯuca ’bi’thga/ kun miikunu mo e um mo tani minu ’taki mii mo gom Pan Saduum mo tani a’di midi ’taki di ntaga tee yansan mo be. 24 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki a’di mina ’twa/ si’d mo yisa goma tee gi gwon dwall mo gom Pan Saduum mo mmobol um e mo yisa.

Iiyu/ I Aha/ mo ma, dhali Siyi Is mo

25 Dhali ki mo c̱aan mo tani Yesus ki ṯor gwo mo eya tente/ mo ki: Aha/ ’bora /e bwa i is mo. Ababa jin ta Tap̱a gi momis mo dhali mony’cesh mo, ki /e bagki to gwansan ’peni ’kwani kun yuḵayuḵ mo dhali kun mishi gwo ’ban mo mmoṯor a’di eya tente/ ki uni gun tana ’pereny mo be. 26 Nye, Ababa, gom ku gi wakan mo tani a’them pini ona bwa mo be. 27 Aris to ’baar mo c̱ikunu aha/ mo ka Ababam pem mo dhali jan ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mishki Ya/ mo hili isi ciki/ Ababa mo, dhali jan ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mishki’da Ababa mo hili isi ciki/ a’di jin ta Ya/ mo dhali ma a’din ’de/ yin jin mina Ya/ ikwany mo tani mina a’di iṯor eya tente/ mo be. 28 Iiyu/ i aha/ mo ma, aris ’kwani ’baar mo kun miina ṯu’c mo dhali kun ’thira ton diṯi’d mo, dhali aha/ mina c̱i um mosi/is mo. 29 Buthi dhaŋḵa’b tom ’bam pem ap̱o/ um mo ma dhali da/ari ’peni aha/ mo haali/ aha/ tana man’thup̱ e mo dhali amankar is ki gwa’d eya du mo dhali um mini gam mosi/is goma ḵashiram bum mo be. 30 Haali/ dhaŋḵa’b tom ’bam pem mo tani a’di ’disha’dish mo dhali tom pem jin ḵalka/ mo tani a’di p̱o’dap̱o’d mo be.

12

Imanciḵ Gwo Uni ’Ce’dki Pos ka Cim ma Pesu/ mo be

1 Dhali ka tee c̱aan mo tani Yesus yaki’d mo e bwam bunto mo ka cim ma pesu/ mo dhali imanciḵ a’di gwo uni ’koshkina ṯe/ mo be dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmo’ce’d pos mo dhali mmo’ka a’di mo be. 2 Hili ki ’Kwani P̱arisiyiin p̱arki a’di jin miikunu e mo tani uni oki a’di gwo mo ki: Hili imanciḵ /e gwo uni miiki to jin dina gwoŋḵan jin c̱inu ki dhal bway mo mmomii ka cim ma pesu/ mo be. 3 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: ’Kona um ki deŋ Gwo ma Dawuu’d e mo ’taa? ki a’di ’kosha ṯe/ mo tani dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo tani 4 ba a’di cic̱ki gu’b ma Arumgimis mo dhali shwa maaŋḵuthu’d jin di’di buŋ’kus mo, a’di jin dina gwoŋḵan jin c̱inu ki dhal a’di bway mo mmoshwa mo walla uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo, hili gom igasiis uni ’cena mo be. 5 Walla ’kona um ki deŋ gwoŋḵan jin c̱inu e mo goma cim ma pesu/ mo ki igasiis kun ’kon e gu’b gi mondheleladhelel mo tani uni ’koki kara cim ma pesu/ ki jiŋ ḵogu mo dhali uni ’kon ka p̱o/ mo? 6 Aha/ ṯora um gwo mo ki jaŋ kamu/ jin ca’d jin bol gu’b gi mondheleladhelel e mo tani di’di mahan mo be. 7 Dhali waḵki/ um mini mish ’pemen gwo yansan mo tani, aha/ ona bwa ki momiimii mo dhali yisa abas jin ’ciṯẖu/ mo, um mini ’taki ’koki waḵ uni gun ’kon ka p̱o/ mo be. 8 Haali/ Ya/ gi ’Kwani a’di ta tap̱a ga cim ma pesu/ mo be.

Wathi/ jin Ḵutha Me’d Guŋkuru/ mo

9 Dhali a’di yaki’d mo ’peni mun mo dhali cic̱ki’d mo e gu’b gi montul is buni mo be. 10 Dhali hili wathiŋ kamu/ diki’d mmun mo jin ḵutha me’d guŋkuru/ mo dhali uni doṯki a’di gwo mo ki: A’di ta gwo jin dhala gwoŋḵan jin c̱inu bway mo mmowac̱a/ wac̱ mo ka cim ma pesu/ mo ’taa? Wakan ki uni mini ’taki ta gi gwo mmoyer a’di is ki gway mo be. 11 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Wathi/ jana di’di bwam umme, a’di jin ta’d gi ḵa’bala ’de/ jin biṯki’d e bwam jis mo ka cim ma pesu/ mo, mina a’di diki ya mo mmobu’th a’di mo dhali mmoḵal a’di ka pije/ mo ’taa? 12 Bahili wathimpa a’di gama she/ yol ki gam mo mmobol ḵa’bal e mo. Wakan a’di ta gwo jin dhala gwoŋḵan jin c̱inu bway mo mmomii miim ’boro’d ka cim ma pesu/ mo be. 13 Dhali yan’ko’d a’di ki o wathi/ gwo mo ki: Hethi me’d pini mo ma. Dhali wathi/ he’thki me’d piti mo dhali a’di wac̱kunu mo dhali a’di ’borkina me’d mo me’d jaŋ kamu/ mo be. 14 Hili ’Kwani P̱arisiyiin iikin ka pije/ mo dhali bu’th gwo jin gamu me’d ap̱o/ a’di mo gom mii jin mina uni ’ce’d a’di sho’k mo be.

Gwo ma Ishaya jin Onu Is Thimkunu mo be

15 Dhala Yesus a’di nyiṯẖki mii yansan mo dhali yaki’d mo ’peni mun mo. Dhali ’kwani ka ris baṯẖki a’di nsho’k mo dhali a’di ki wac̱ uni ’baar mo be. 16 Dhali a’di ki ḵan uni gwo mo mmodhalku/ ki dhal a’di ki a’di minu mish mo. 17 Dhali mii yansan a’di ta gwo jin thimkunu mo jin okin ma amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Ishaya mo ki:

18 Hili mo mo ma, c̱iŋkinam pem a’di jin kwanyka/ mo tani jin ta a’di jin enka/ mo dhali a’di jin ’bor ma ḵashiram pem bwa i is mo tani

aha/ mina c̱i Shi/in pem ap̱o/ a’di mo,

dhali a’di midi ṯor gwo gom miiŋḵar/e gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be.

19 Dhali a’di midi diki wal mo walla midi diki ko kagahara mo

walla mina jan ’deŋ kamu/ diki ciḵ ’twam piti mo e bway tur jin iinu mo be.

20 Dhali a’di midi diki ’ce’d bwa mo me’d apil jin mu/u mo

walla midi diki usa thus jin mura she/ ikup̱ mo

ntagi a’di midi ḵal mo ma ḵar/e ki mo jin minu p̱i mii e mo be.

21 Dhali ki gway piti mo tani a’di mina ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ita ga ’teŋ kap̱e/ mo be.

Gwo Sor jin Walu ap̱o/ Shi/in Dheleladhelel mo

22 Dhali yan’ko’d wathi/ jin ta’da ja’da/ mo dhali jin mol ’twa/ wal mo dhali jin bu’th ma rum thus mo tani ḵalkunu mo e a’di mo dhali a’di ki wac̱ a’di mo. Wakan a’di jin mol ’twa/ wal mo tani a’di oki gwo mo dhali p̱ar to e mo be. 23 Dhali aris ’kwani ’baar mo merkin mo dhali o gwo mo ki: Dina yan ki ta Ya/ ma Dawuu’d mo ’taa? 24 Hili ki ’Kwani P̱arisiyiin ciḵki a’di mo tani uni o gwo mo ki: A’di ta jasi jim ma Baalsebuul mo jin ta tap̱a ma ruma ’cesh mo jin urkina wathi/ yansan arum thus ka pije/ mo. 25 Dhali a’di mishki gwom buni kun kuluma uni ibwa mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Aris ’peŋkuman bampa/ kun ḵwa/u bwa mo e is buni mo tani uni shi/ki is mo dhali ’peŋkuman bampaŋ kamu/ walla gu’b jin ḵwa/u bwa mo e is piti mo tani midi mol dosh mo be. 26 Dhali waḵka Seṯaan uru’da Seṯaan ka pije/ mo tani a’di ḵwa/u bwa mo ap̱o/ is piti mo. Ba bampam piti midi mish dosh kata mo? 27 Dhali waḵki/ aha/ ura aruma ’cesh ka pije/ ki gway ma Baalsebuul mo tani a/dhali iya/m bum mini ur uni ka pije/ kaja mo? Wakan uni mini ta um imandwall gwo mo. 28 Hili waḵki/ ki Shi/in ma Arumgimis jin urka/ aruma ’cesh ka pije/ mo tani dhali yan’ko’d Bampa/ ma Arumgimis midi p̱u’du/ ap̱o/ um mo be. 29 Walla ki wathi/ midi cic̱ gu’b gi wathi/ jin ’bitha’bi’th kata mo dhali ḵal tom piti mo hili isi ciki/ a’di midi mii deḵ wathi/ jin ’bitha’bi’th ka shi/ nṯwa/a/ mo. Dhali yan’ko’d mo tani ka jiŋ gana/ a’di midi ḵwal gu’b piti to mo be. 30 A’di jin diki di nyaḵki aha/ mo tani a’di di’d ap̱o/ aha/ mo dhali a’di jin diki nyaḵ is tul ki aha/ mo tani a’di ta’da aḵwa/um bwa ki aha/ mo be. 31 Wakan aha/ ṯora um gwo mo ki: Ka aris miinthus mo dhali gwo sor jin wala ’kwani mo tani uni dhalkunu ’kwani ’pen mo be. Hili a’di jin wal gwo sor ap̱o/ Shi/in mo tani yisa minu dhal miinthus piti ’pen mo ki sule/ mo. 32 Dhali a’diyin jin midi o gwo ap̱o/ Ya/ gi ’Kwani mo tani a’di minu dhal miinthus piti ’pen mo, hili a’diyin jin o gwo sor ap̱o/ Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di minu ’koki dhal miinthus piti ’pen mo hili ki she/ yil yan mo walla ki yil jin midi p̱u’du/ mo be.

33 Hili kari cwa jin ’boro’d mo dhali maman piti jin ’boro’d mo, walla kari cwa jin shiyi’d mo dhali maman piti jin shiyi’d mo, haali/ cwa mishu ki maman piti mo be. 34 Um uc̱i gi tasha/, um mishi gwo jin ’boro’d o kata mo? ki um ta kun ta thus ki thus kan mo? Haali/ ’peni mo jin isha to ḵumma/ eya du mo tani ’twa/ a’di c̱iki gwo mo be. 35 Dhali wathim ’boro’d jin isha tom ’boro’d ḵumma/ eya du mo tani a’di ḵalki miim ’boro’d mo dhali wathi/ jin ta thus jin isha tonthus ḵumma/ eya dum piti mo tani a’di ḵalki tonthus mo be. 36 Aha/ ṯora um gwo mo eya tee yan gi gwon dwall mo tani ’kwani minu ḵam ’kup̱ ki gwo mo goma ris gwo ’baar mo ki ’beles kun ṯẖutha uni mii mo mmo/o mo be. 37 Haali/ ki gwom pini mo tani /e minu kar ka ḵar/e mo dhali ki gwom pini mo tani /e minu waḵ mo be.

’Kwani kun Tana Nyaḵum Yil kun Ta Thus ki Thus mo Ŋap̱ki Jamas Mii mo

38 Dhali yan’ko’d iman’kwar ton tiya dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo tani uni oki a’di gwo mo ki: Amanṯor gwo, aman ona bwa ki p̱ar jamas mii e ’peni /e mo be. 39 Hili a’di thoḵki uni gwo mo ki: ’Kwani kun ta thus ki thus mo dhali kun ta imanmii miinyc̱al ka nyaḵum yil buni mo tani simmki jamas mii e mo, hili jamas mii yisa minu c̱i gom uni mo hili isi ciki/ jamas mii jin ta’da amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Yuunaan mo be. 40 Haali/ me’d jin dikin ma Yuunaan ka cim kwara mo dhali ka cim kwara ki mon’thiny ilu/ mo e bwan to yi’de/ mo tani wakan si’da/ mina Ya/ gi ’Kwani di ka cim kwara mo dhali ka cim kwara ki mon’thiny ilu/ mo eya du gi mony’cesh yansan mo be. 41 ’Kwani gi Pa Ninawa mini cu mis mo e gwon dwall mo nyaḵki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo dhali uni mini waḵ uni mo, haali/ uni ’koki rica du is mo gom gwo jin c̱ikin ma Yuunaan mo, dhali hili jaŋ kamu/ di’di mahan mo jin eḵki’d ka Yuunaan mo be. 42 Dhala yim jin ta’da maliḵ ’peni ’ko’d gwar ma biny cam mo tani midi cuyu/ mis mo e gwon dwall mo nyaḵki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo dhali waḵ uni mo be haala yim p̱u’dki’d mo ’peni mo jin dina mony’cesh ’kup̱ mo mmociḵ yuḵ ma Sulemaan mo dhali hili mo mo ma, jaŋ kamu/ di’di mahan mo jin eḵki’d ka Sulemaan mo be.

Mo jin Doḵkin ma Rum Thus kun Nyo/on ka Nyaŋ’ko’d mo

43 Ka rum thus kun nyo/on iikin ka pije/ ’peni wathi/ mo tani a’di yaki’d ki tur mo e mo jin dar gi yi’de/ mo mmoŋap̱ mo mo mmosi/is mo hili a’di diki gam mo mo be. 44 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo mo ki: Aha/ mina doḵ ka nyaŋ’ko’d mo e gu’b pem mo ’peni mo jin yayika/ mo ’peni cine/. Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo tani a’di gamki a’di bwa ’te/ mo mmodhi’thkunu a’di mo dhali mmothosonkunu aris to ’baar mo ki ’bore/ mo be. 45 Dhali yan’ko’d a’di ki ya mo dhali susa rum thus kun ’koni pesu/ nyaḵki a’di mo kun ta thus ki thus mo mmobol a’di e ki is piti mo dhali uni cic̱kin mo dhali nyaḵki ’ko mo. Dhali monyc̱a’b gi wathi/ jin ta jiŋ ’ko’d mo tani a’di warki’d ki shi/ mo mmobol jin ṯwa/a/ e mo be. Wakan si’da/ a’di mina e waki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan kun ta thus ki thus mo be.

KoYesus dhali Ikam Piti mo

46 Dhali ki a’di di’d mmo/o ’kwani gwo mo tani hili kum dhali ikam doshkina pije/ mo mmodoṯ gwo mo mmoṯora ṯor ki a’di mo be. 47 Wathiŋ kamu/ ṯorki a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Ata’dam pini dhali ikam pini uni ’kokin mo mmodosha pije/ mo mmodoṯ /e mo mmoṯora ṯor ki /e mo be. 48 Hili a’di thoḵ wathi/ gwo mo dhali o a’di gwo mo ki: Aja a’di ita’da ata’dam pem mo dhali aja a’di ita ikam pem mo? 49 Dhali a’di ki he’th me’d piti mo ’kup̱ ki imanciḵ a’di gwo mo dhali a’di ki o gwo mo ki: Ita’dam pem anan mo dhali ikam pem anan mo be. 50 Haali/ a’diyin jin mii bwa ma Ababam pem jin di’d e momis mo tani a’di ta’da akam pem mo dhali ’bwah pem mo dhali ata’dam pem mo be.

13

Gwom ’Bi’th/e goma Ḵa’bany To jin Yeḵu mo

1 Dhali ka teen ’de/ c̱aan mo tani Yesus yaki’d ka pije/ mo ’peni gu’b mo dhali c̱a’bki’di shemena al mo be. 2 Dhali adhana waambuhany ’kwani tulki is mo e a’di mo. Wakan a’di sekina a’di mo e bwam ma ḵur mo dhali c̱a’b nycine/ mo dhali awaambuhany ’kwani uni doshkini shemen ma gap mo be. 3 Dhali a’di ki ṯor uni gwo ka ris ki gwom ’bi’th/e mo ki: Amanyeḵa ḵa’bany yaki’d mo mmoyeḵa ḵa’bany mo be. 4 Dhali ki a’di yeḵki’d mo tani aḵa’banya tiya biṯkin mo e bway tur kun iinu mo dhali ’dii p̱u’dkin mo dhali los uni mo be. 5 Dhali aḵa’banya tiya biṯkin mo eya ’cesh gi embul wosh mo, e mo jin dara uni ka ’cesh ki nyanye/ mo tani dhali ki jahanne/ uni ’kana le/ mo haali/ uni dar gi embul mo e mo ma ’cesh mo be. 6 Hili ka tente/ sulki’d mo tani uni shi’bilkunu mo dhali haali/ uni daran ga birman mo tani uni ḵu’thkin ka bush’ko’d mo be. 7 Aḵa’banya tiya uni biṯkin mo e bwam ma ’de/ mo dhali ka ’de/ can mo tani uni c̱okoṯki uni mo be. 8 Aḵa’banya tiya uni biṯkin mo eya ’cesh jin ’boro’d mo dhali uni dho’th maman mo, jaŋ kamu/ dhotho’di iss ’kwanimpa ka mudhe’d mo dhali jaŋ kamu/ dhotho’di iss ’kwanimpa ka ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo be. 9 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

’Kup̱ Gwo gom Gwom ’Bi’th/e mo

10 Dhali yan’ko’d imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Atinta ṯora /e uni gwo ki gwom ’bi’th/e mo sa/? 11 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: E um mo tani um c̱inu gwo mo mmomish gwo jin c̱inu ki jin bag mo gom Bampa/ gi Momis mo, hili e uni mo tani uni ’konuki c̱i a’di mo be. 12 Haali/ e a’diyin jin ta’d gi nyanye/ mo tani minu c̱i a’di ki nyanye/ mo be dhali a’di midi ta gi a’di jin ishki’d ka enthus mo. Dhali hili ’peni a’diyin jin dara’d mo tani hili me’d jin tana a’di gi a’di mo tani minu bu’th ’peni a’di mo be. 13 A’di ta ’pemen gwo a’danni jin oka/ gwo e uni ki gwom ’bi’th/e mo haali/ uni hilki to gun ’kona uni ki mish mo dhali uni ciḵki gwo kun ’kona uni ki ciḵ mo walla uni ’koki mish gwo ’ban mo be. 14 E uni ka jiŋ gana/ mo tani gwo thimkunu mo jin onu is mo eya Ishaya jin o’d ki:

Um ka jiŋ gana/ mini ciḵ gwo mo tani hili um mini ’koki mish gwo ’ban ki sule/ mo,

dhali um ka jiŋ gana/ mini p̱ar to e mo tani hili um mini ’koki nyiṯẖ to ki sule/ mo be.

15 Haala duŋ ’kwani gwansan uni warkin ka du kun dhethadhe’th mo

dhali ’cem buni mo tani usa/us mo mmociḵ gwo mo,

dhali em buni mo tani uni ’dap̱kin mo be.

Hili isi ciki/ ki uni mini ’taki nyiṯẖ to ki em buni mo

dhali ciḵ gwo ki ’cem buni mo

dhali mish a’di ’ban ka dum buni mo

dhali ṯu’k mo e aha/ mo jin miga/ ’taki wac̱ uni mo be.

16 Hili mom’bor mii gom em bum mo haali/ uni mishki to mo dhali ’cem bum mo haali/ uni ciḵki gwo mo be. 17 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki imanc̱i gwo ma Arumgimis ka ris mo dhali ’kwani kun tana ḵar/e mo tani uni ’koshkina ṯe/ mo mmohil a’di jin misha um mo tani dhali uni ’koki p̱ar a’di e mo dhali mmociḵ a’di jin ciḵkina um mo dhali uni ’koki ciḵ a’di mo be.

Yesus A’di Ṯorki ’Pemen Gwo gom Gwom ’Bi’th/e gom To jin Yeḵu mo

18 Gom a’di gi wakan mo tani ciḵi gwo gom gwom ’bi’th/e goma manyeḵa ḵa’bany to mo ma. 19 Ki a’din ’de/ yin jin ciḵki gwo gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali diki mish a’di ’ban mo tani a’din thus ’de/ yin p̱u’dki’d mo dhali kwany gwo jin sinu eya dum piti mo be. A’di yansan ta a’di jin yeḵu e bway tur jin iinu mo be. 20 Dhali me’d gom a’di jin yeḵu e embula ’cesh wosh mo tani a’di ta a’di jin ciḵki gwo mo dhali ki jahanne/ a’di ki la bu’th a’di ki bwaŋ ’kunyga/ mo, 21 hili a’di dara’d ga birman e is piti mo hili a’di di’d ari’ceenne/ mo dhali ki monṯo’c bwa p̱u’dki’d mo walla ki moŋ’kosha ’kosh cuki’d mo gom gway gi gwo mo tani ki jahanne/ a’di biṯki’d mo be. 22 Dhali wakan gom a’di jin yeḵu mo e bwam ma ’de/ mo tani a’di yansan ita a’di jin ciḵ gwo mo, dhali hili a’di bala to ga ’cesh is mo dhali ’penkap̱an piti jin tana a’di pa ki pa mo tani c̱okoṯ a’di mo dhali a’di mol dho’th maman mo be. 23 Dhali gom gwo gi a’di jin yeḵu mo eya ’cesh jin ’bora’bor mo tani a’di yansan nta a’di jin ciḵ gwo mo dhali mish a’di ’ban mo dhali a’di ka jiŋ gana/ dhodhi maman mo be, dhali adho’th piti jin dhodha a’di eya tora ’de/ mo tani ta iss ’kwanimpa mmudhe’d mo dhali jaŋ kamu/ ki iss ’kwanimpa ikwara mo, dhali jaŋ kamu/ ki iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo be.

Biriny e Bwam Pos jin Sinu mo

24 Dhali gwom ’bi’th/eŋ kamu/ kara a’di uni mbwambor mo mmo/o gwo mo ki: Bampa/ gi Momis mo tani mishu kar ka par ’ban mo me’d wathi/ jin yeḵki’da ḵa’bany tom ’boro’d e bwaman buntom piti mo be. 25 Hili ki ’kwani ishki e mo tani a’di jin ta ’kup̱ gi a’di p̱u’dki’d mo dhali yeḵ biriny e bwaman pos piti mo dhali a’di ki ya mo be. 26 Wakan ki to jin sinu mo ’kaki’da le/ mo tani dhali dho’th emen mo tani dhali yan’ko’d biriny pikin si’da/ mo be. 27 Dhali ki imanmiiya ṯu’c gi com gu’b p̱u’dkin mo dhali o a’di gwo mo ki: Tap̱a, dina /e ki yeḵa ḵa’bany to jin ’boro’d e bwam buntom pini mo ’taa? Atinta winya biriny isi pi mo? 28 A’di ki o uni gwo mo ki: A’di jin ta ’kup, a’di mii mii yansan mo be. Dhali imanmiiya ṯu’c o a’di gwo mo ki: A/dhali /e ŋap̱i aman mmo/ii mo mmotul uni is mo ’taa? 29 Hili a’di ki o gwo mo ki: Yisa. Hili isi ciki/ ki um mini tul biriny is mo tani um mini buḵ pos si’da/ mo mmonṯal ’de/ nyaḵki uni mo be. 30 Dhalki uni cani monṯal ’de/ mo ntagi bwam mondhe’d mo dhali bwam mondhe’d min ma teem piti ’baar mo jin minu ’ciṯẖ a’di to mo tani aha/ mina ṯor iman’ciṯẖ to gwo mo ki: ’Ciṯẖi/ to mo ma mmotul biriny is nṯwa/a/ mo dhali deḵ uni ki deḵken mo mmoc̱i’th mo hili tuli pos is mo e bwan themes pem mo ma.

Emen To jin Miinuwa ’Tash mo

31 Dhali gwom ’bi’th/eŋ kamu/ kara a’di uni mbwambor mo mmo/o gwo mo ki: Bampa/ gi Momis a’di wana e ki emen to jin miinuwa ’tash mo, a’di jin ḵala wathi/ mo dhali yeḵ mo e bwam buntom piti mo be. 32 Emen to a’di ta p̱iri’th ki p̱iri’th mo be hili ki a’di caki’d mo tani a’di wurup̱a wurup̱ kagahara mo dhali warki’d ki cwa mo. Wakan ’dii kun p̱en e mis mo tani p̱u’dkin mo dhali nyaŋ gu’b buni eya bim piti mo be.

Gwo goma Cumaṯ mo

33 A’di ki ṯor uni gwom ’bi’th/eŋ kamu/ mo mmo/o gwo mo ki: Bampa/ gi Momis wana e ka cumaṯ jin ḵal ma ’bom mo dhali kum a’di ’kup̱ mo eya dip̱any jin baru ka uc̱aŋŋi kwara mo ntagi a’di sha’bki’di ’baar mo be.

Mo gi Bu’th ma Yesus Gwom ’Bi’th/e Mmoṯor mo

34 Aris gwo gwansani ’baar mo okin ma Yesusa waambuhany ’kwani ki gwom ’bi’th/e mo. Ka jiŋ gana/ a’di diki o gwoŋ kamu/ ki dar gi gwom ’bi’th/e mo be. 35 A’di ta gwo jin minu thim mo jin okin ma amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ ki:

Aha/ mina ḵa’d ’twam pem mo mmoṯor gwom ’bi’th/e mo be.

Aha/ mina ṯor eya tente/ to jin bagu mo ki mony’cesh ḵa’bkunu mo be.

Yesus A’di Ṯorki ’Pemen Gwom ’Bi’th/e goma Biriny jin yeḵu e Bwam Pos mo

36 Dhali yan’ko’d a’di dhalki’da waambuhany ’kwani ’pen mo dhali a’di yaki bway gu’b mo. Dhali imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo mmo/o a’di gwo mo ki: Ṯori aman ’pemen gwom ’bi’th/e mo ma gom biriny jin yeḵu e bwam bunto mo. 37 Dhali a’di thoḵ gwo mo ki: A’di jin yeḵki emen to jin ’boro’d mo tani ta Ya/ gi ’Kwani mo be. 38 Dhali bwam mondhe’d mo tani a’di ta mony’cesh mo be. Dhali emen to tani a’di ta ’pemen gwo gom iya/ gi Bampa/ gi Momis mo. Dhali ’pemen gwo gom biriny mo tani a’di ta iya/ gi a’din thus ’de/ yin mo be. 39 Dhali a’di jin ta ’kup̱ jin si’da ḵa’bany to e uni mo tani ta tap̱a ma ruma ’cesh mo be. Dhali bwam mondhe’d mo tani a’di ta mo jin ’disha ’pemen mo mo mmodi ’kup̱ mo be. Dhali iman’ciṯẖ to mo tani ta iman’doyu gwo mo be. 40 Jasi me’d biriny kun tulu is mo dhali c̱i’th ki o’d mo tani wakan a’di mina embul mo i’dish ’twa/ mo be. 41 Haali/ Ya/ gi ’Kwani midi hash iman’doyu gwom piti mo dhali uni mini tul uni gwansan is ka pije/ ’peni bampam piti mo aris uni gun raḵki miinthus mo dhali aris uni gun miiki to kun ta thus ki thus mo. 42 Dhali uni mini ṯa’k uni e mo/o’d jin c̱a’bki wur wur mo. Dhali e mun mo tani ’kwani mini ko mo dhali ’pe’d shem buni mo be. 43 Dhali uni gun miin ka ḵar/e mo tani mini ’twaḵ mo mo me’da tente/ ’peni Bampa/ ma Ababam buni mo be. A’di jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

To jin Ish Ḵumma/ jin Bagu mo

44 Bampa/ gi Momis mo a’di wana e ki to jin ish ḵumma/ jin bagu mo e bwam bunto mo, jin gama wathi/ mo dhali kum ’kup̱ mo. Yan’ko’d gom bwaŋ ’kunygam piti mo tani a’di ki ya mo dhali yol a’di ’baar mo, a’di jin tana a’di mo jin mina a’di yol bunto c̱aan mo be.

Dhema/ jin ’Bitha Yol She/ ki ’Bi’th mo

45 Doḵ/e Bampa/ gi Momis a’di wana e ki wathi/ jin mii’da dukkaan mo jin ŋap̱i dhema/ jin gama gam mo be. 46 A’di, ki a’di gamki a’din ’de/ jin caaca mo jin ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo tani a’di yaki’d mo dhali yol a’di ’baar mo, a’di jin tana a’di mo ki a’di midi yol a’di mo be.

Gwo goma ’Thi/ mo

47 Doḵ/e Bampa/ gi Momis a’di wana e ka ’thi/ mo, a’di jin yip̱u mo e bwam yi’de/ mo dhali mmomusha ris wa’c ka enthus ki e ki she/ ki she/ mo be. 48 Dhali ki a’di ’tu’dki’d mo tani ’kwani ki dir a’di ka gap̱ mo dhali ’ko ’pena ’cesh mo dhali laḵ uni gun ’boron mo e bwaman toŋ’kul bwa mo, hili kun shiyin mo tani ṯaguwa sho mo be. 49 Wakan si’da/ a’di midi ta mo jin ’disha ’twa/ mo. Iman’doyu gwo mini p̱u’du/ mo dhali ḵwa/ ’kwanin thus bwa mo ’peni uni gun miin ka ḵar/e mo be. 50 Dhali ṯa’k uni e mo o’d jin c̱a’bki wur wur mo be. Dhali e mo yin mo tani ’kwani mini ko mo dhali ’pe’d shem buni mo be.

To kun Ish Ḵumma/ kun This dhali kun Dhamo/ mo

51 A/um mishi gwo gwansan ’bani ’baar mo ’te/ sana? Uni thoḵ a’di gwo mo ki: Nye. 52 Dhali a’di oki uni gwo mo ki: Wakan si’da/ iman’kwar to ’baar mo uni gun ye’thkunu sho’k mo gom Bampa/ gi Momis mo tani uni wana e ki com gu’b jin ḵalki tom piti jin ish ḵumma/ mo ka pije/ mo a’di jin ta jin this mo dhali jin dhamo/ mo be.

Yesus A’di Waḵkunu mo e Pa Naasira mo

53 Dhali ka Yesus ’baarki gwom ’bi’th/e gwansan mo tani a’di yaki’d ’peni mun mo be. 54 Dhali a’di p̱u’dki’d mo e bampam pitiŋ gana/ mo dhali ṯor uni gwo mo e gu’b gi montul is buni mo. Wakan uni merkin mo dhali o gwo mo ki: ’Peni mana gama wathi/ yansan yuḵ kan mo sa/? Dhali mii mii gwansan kun eḵa/ eḵ mo? 55 Dina a’di ki ta ya/ ma manp̱a/ cwa mo ’taa? Dhali din ma kam piti ki ta Yakuub mo dhala Yuusup̱ mo dhala Simaan mo dhala Yahuusa mo ’taa? 56 Dhali ’kona i’bwaham piti ’baar mo ki nyaḵ ’ko ki ana mo ’taa? Dhali ’peni mana gama wathi/ yansan aris to gwansani ’baar mo kan? 57 Dhali uni kolu ki a’di mo be. Hila Yesus ki o uni gwo mo ki: Amanc̱i gwo ma Arumgimis yisa dar gi taḵ e mon tiya yisa, hili isi ciki/ e bampam piti mo dhali e gu’b pitiŋ gana/ mo be. 58 Dhali a’di mol mii mii gun ’bitha’bi’th mo e mun gom uni dar gi gwo jin gamu is mo be.

14

Mowu ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

1 Dhali ka tee c̱aan mo tani Hirodus jin ta’da rub ra/iis ciḵki gwo goma Yesus mo be. 2 Dhali a’di ki o c̱iŋkinam piti gwo mo ki: A’di ta’da Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo be. A’di ’de’kkunu mo ’peni mowu mo. A’di miikina a’di aris to gwansan ki mom’bi’th mo. 3 Haala Hirodus bu’thki’da Yohaan mo dhali deḵ a’di mo dhali kar a’di eya sijin mo gom gway ma Hirodiyya mo ash ma kam piti ka P̱ilibbus mo be. 4 Haala Yohaan o a’di gwo mo ki: Haali/ a’di diki ta mii gi gwoŋḵan mmokar ayim mo be. 5 Dhali hili a’di ŋap̱ a’di mmo’kosh jwa mo tani a’di ḵo/ki ’kwani mo haali/ uni karki a’di ka manc̱i gwo ma Arumgimis mo be. 6 Hili ka cim jin dhodhuwa Hirodus p̱u’dki’d mo tani ’bwa/ ma Hirodiyya saki’d mo mbwambori ’kwani mo dhali a’di ’boro’da Hirodus bwa mo be. 7 Wakan a’di ki o a’di gwo is mo ḵa ba/ gom to jin mina a’di c̱iya yim mo to yin jin mina a’di doṯ a’di mo be. 8 Dhali ayim logomkina kum ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: C̱iyaa/ ’kup̱ ma Yohaan jin ta’da manmii ki yi’de/ shwanesan mo e bwam ma sahan mo. 9 Dhala maliḵ a’di shina bwa mo, hili haali/ gom gwo jin ona a’di is mo dhali yilkinam piti mo tani a’di ḵanki gwo mo ki a’di minu guyu/ mo be. 10 A’di hashki gwo mo dhala Yohaan ’ciṯẖkunu ’kup̱ mo eya sijin mo be. 11 Dhali ’kup̱ piti guyunu mo e bwam ma sahan mo dhali c̱iki nyara/ mo dhala yim ki ḵalki a’di ki kum mo be. 12 Dhali imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo dhali ḵal buŋgwar is piti mo dhali kan a’di mo, dhali uni iikin mo dhali ṯora Yesus gwo mo be.

’Kwani Alaap̱i Mudhe’d kun C̱ikunu Tonṯe/ mo

13 Ka Yesus ciḵki gwo yansan mo tani a’di yaki’d mo ’peni mun eya ḵur yi’de/ mo e mo jin dar gi ’kwani mo is ’ko’d mo be. Hili ka waambuhany ’kwani ciḵki gwo mo tani uni iikin mo mmobaṯẖ a’di nsho’k mo ki sho’k ’peni bampa/ mo. 14 Ki a’di yaki’d e shemena gap̱ mo tani a’di p̱arki’da dhana waambuhany ’kwani e mo, dhali a’di ki ḵo’c uni e i is mo dhali wac̱ ’ba’th buni mo be. 15 Ki mo ta mom’pimpili/ mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Mo yansan dar gi ’kwani mo be dhali shwane/ atente/ yulu’d mo. Hashka waambuhany ’kwani bway pa mo ma mmoyol tonṯe/ gom is buni mo. 16 Yesus ki o uni gwo mo ki: Uni mini mii ta gi bway mmo/ii bway pa mo yisa. Um mini c̱i uni tonṯe/ mmoshwa mo be. 17 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Am tana gi jasi maaŋḵuthu’di mudhe’d mmahan mo dhali to yi’de/ isu/ mo be. 18 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: ’Doyi uni mmahani aha/ mo ma. 19 Dhali yan’ko’d a’di ki ḵana waambuhany ’kwani gwo mo mmo’ko ’pena ’cesh ap̱owa sho mo. Dhali a’di ki bu’th maaŋḵuthu’di mudhe’d mo dhali to yi’de/ nsu/ mo tani a’di ki hil ’kup̱ ki ’ce’d a’di mo dhali a’di ki c̱i maaŋḵuthu’d ki imanciḵ a’di gwo mo dhali imanciḵ a’di gwo ki c̱iki uni ka waambuhany ’kwani mo be. 20 Dhali uni ’baar mo shwaki a’di mo dhali uni kap̱kunu mo. Dhali uni ’tu’dkina nura/ i’kume’d i’ce’dka su/ mo ki ’pisira/ maa kun ’ce’dkunu mo gun uri ’kup̱ mo be. 21 Dhali uni gwansan kun shwakin mo tani ta ’kwaniŋ gwas alaap̱i mudhe’d mo mmodhal up̱ ka p̱o/ mo dhali uc̱i mo be.

Yesus Ya ki Sho’k e ’Kup̱a Al Yi’de/ mo

22 Dhali yan’ko’d a’di ki ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo mmose bwaa ḵur mo dhali iiyi ṯwa/a/ ki a’di mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ gi ’bana kamu/ mo ki a’di di’d mmodhala waambuhany ’kwani bway mo mmo/ii bway pa mo. 23 Dhali yan’ko’d ki a’di dhalki’da waambuhany ’kwani ’pen mo tani a’di yaki bway ’kuwosha turga/ mo a’di ’de/ mo mmo’tho mo be. Ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo tani a’di diki’d a’di ’de/ mmun mo. 24 Hila ḵur ka tente/ yan mo tani a’di si’da ŋaṯgin ka ris ’pena gap̱ mo. A’di dorkina ’tham mo haali/ ’tham poshki’da p̱o/ uni mo be. 25 Dhali ki mo ta mon’twash/e mo tani a’di pu’dki’d e uni mo mmoya ki sho’k e ’kup̱ yi’de/ mo be. 26 Hili ki imanciḵ a’di gwo p̱arki a’di e mo mmoya ki sho’k e ’kup̱ yi’de/ mo tani uni deekina is mo kagahara mo mmo/o gwo mo ki: A’di ta’da arum mo be. Dhali uni cuukin mo kagahara haali/ uni ḵo/ki is mo be. 27 Hili ki jahanne/ a’di ṯorki uni gwo mo mmo/o gwo mo ki: ’Bithi adu is mo ma. Aha/ tana a’di mo be. Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma.

28 Dhala Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e ta a’di mo tani yuḵi aha/ mmoyaku/ i /e i’kuyi’de/ mo ma. 29 A’di ki o a’di gwo mo ki: Yayu/ mo ma. Wakan Buṯerus cuki mis ’pena ḵur mo dhali ya ki sho’k e ’kuyi’de/ mo dhali p̱u’da Yesus mo. 30 Hili ki a’di p̱arki ’tham e mo tani a’di ḵo/ki is mo dhali ṯelki mii ’pen mo mmocic̱ yi’de/ mo. A’di gwoki’d mo ki: Tap̱a, woṯẖi/ aha/ mo ma. 31 Dhala Yesus ki jahanne/ a’di jidhirki me’d piti mo dhali bu’th a’di mo mmo/o a’di gwo mo ki: Ayy wathi/ jin gwa’da moŋgam gwo is ki gwa’d mo. Atinta shina /e bwa ’kup̱ kan mo? 32 Dhali ki uni cic̱kin e bwam ma ḵur mo tani ’tham doshki’d mo be. 33 Dhali uni gwansan kun ’kon e bwam ma ḵur mo tani luŋki a’di mo mmo/o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

Yesus Wac̱ki ’Kwani kun ’Bathan e Pa Jannisaaraṯ mo

34 Dhali ki uni ’ciṯẖkina gap gi ’bana kamu/ mo tani uni p̱u’dkin mo e Bampa/ gi Pa Jannisaaraṯ mo be. 35 Dhali ki ’kwani gi mo c̱aan nyiṯẖki a’di mo tani uni hashki gwo e bampa/ ’baar mo kun ’kon ka kukul is mo dhali ḵala ris ’kwani kun ’bathan e a’di mo be. 36 Dhali uni ŋap̱ki a’di mo mmo’taki ta a’di ’twaman burrinyem piti is ki me’d mo. Dhali aris uni gun taki a’di is ki me’d mo tani ’borkunu is mo be.

15

Gwon Dhamo/ jin Luḵu ’Peni ’Kwani Gwanyjaḵa/ mo

1 Dhali yan’ko’d ’Kwani P̱arisiyiin dhali iman’kwar to p̱u’dkina Yesus mo ’peni Pa Urushaliim mo dhali o a’di gwo mo ki: 2 Atinta dhaŋa imanciḵ /e gwo gwon dhamo/ jin luḵu ’peni ’kwani gwanyjaḵa/ mo? Haali/ uni ’koki ’thur me’d buni ki yi’de/ nṯwa/a/ ki uni ’koki shwa to mo. 3 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhali atinta si’da/ idhaŋa um gwoŋḵan ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo gom gway gi gwon dhamom bum jin luḵu mo? 4 Haali/ Arumgimis ḵanki gwo mo ki: Taḵi cim dhali kwan mo, dhali, A’di jin midi o gwonthus ap̱o/ com mo walla kum mo tani dhalki a’di ka jiŋ gana/ iwu’d mo. 5 Hili um o gwo mo ki: Waḵki/ wathin ’de/ midi ṯor com gwo mo walla kum gwo mo ki: Ki a’di jin mina /e gam ’peni aha/ mo tani c̱ikunu Arumgimis mo tani a’di midi diki mii ta gi mo mmotaḵ com mo. 6 Wakan gom gway gi gwon dhamom bum jin luḵu mo tani um ki p̱uu Gwo ma Arumgimis mo be. 7 Um gun tana he’k e ka he’k e mo. Din ma Ishaya ki o um gwo is mowa ki a’di o gwo mo ki:

8 ’Kwani gwansan taḵ aha/ ki ’twam buni mo tani

hili adum buni si’dasi’d ’peni aha/ mo be.

9 Uni luŋḵi aha/ ki p̱e’th mo be.

Gwoŋḵan gi ’twaŋ ’kwani ṯora uni me’d gwoŋ gana/ mo be.

To gi Shi/i Wathi/ Is mo

10 Dhali a’di ki yuḵ ’kwani e a’di mo dhali o uni gwo mo ki: Ciḵi gwo mo ma dhali mish a’di ’ban mo. 11 A’di diki ta to jin yaki ’twa/ wathi/ jin midi shi/ a’di mo hili a’di jin piyi’d ’peni ’twa/ wathi/ mo tani to yansan a’di ishi/ki wathi/ is mo be. 12 Yan’ko’d imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Dina /e ki mish ’Kwani P̱arisiyiin ’kokunu mo mmogol mo ki uni ciḵki gwo yansan mo ’taa? 13 Dhali a’di thoḵki uni gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aris to gun sinu ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ jin din ma Ababam pem e momis ki si mo tani uni minu yu’d mo be. 14 Dhalki uni ’kon, uni ’cena mo ma. Uni ta uni gun tana ja’da/ ka ja’da/ mo kun ṯoshki ta ashu/um bway mo be. Dhali waḵki/ wathiny ja’da/ sus c̱eny ja’da/ mo tani uni su/ mini ṯaki jis mo be. 15 Hila Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ṯori aman ’pemen gwom ’bi’th/e yansan mo ma. 16 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A/um si’da/ ’kon naskina/ kan mo mmomol gwo ’ban mo ’taa? 17 ’Kona um ki misha, ki to yin jin ya ’twa/ wathi/ mo mmoya bwa mo tani dhali wakan a’di ki pe moyi? 18 Hili to jin piyi’d mo ’peni ’twa/ wathi/ mo tani a’di yayi’d ’pena du mo dhali to yansan a’di ishi/ki wathi/ is mo be. 19 Haali/ ’pena du mo tani gwonthus kun kulumu mbwa mo p̱u’dkin mo mmo’kosha mee mo dhali mmota c̱al mo dhali mmomii miinyc̱al mo dhali mmoḵwal to mo dhali mmo/o gwonthus ap̱o/ wathiŋ kamu/ mo dhali mmothutha thu’th ’pen mo be. 20 To gwansan uni ita to gun shi/i wathi/ is mo, hili mmoshwa to ki me’d kun ’konuki ’thur ki yi’de/ mo tani a’di diki shi/ wathi/ is mo be.

Moŋgam Gwo Is ma ’Bom gi Paŋ Kanaan mo

21 Dhali ka Yesus yaki’d mo ’peni mo yin mo tani a’di yaki’d mo e bampa/ gi Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo be. 22 Dhali hili a’bom gi Paŋ Kanaan ’peni bampa/ c̱aan mo tani p̱u’dki’d mo dhali cuu gwo mo ki: Miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma, ayy Tap̱a, Ya/ ma Dawuu’d mo. ’Bwa/m pem bu’th ma ruma ’cesh kagahara mo. 23 Hili a’di diki thoḵa yim gwo mo. Dhali imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo dhali doṯ a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Urka yim mo ma haali/ ayim cuu’di baṯẖ ana ŋ’ko’d mo be. 24 Dhali a’di ki thoḵ gwo mo ki: Aha/ hashkunu mo jasi gom ḵa’bal gi gu’b ma Israyiil kun thiskunu e mo uni ’cena mo be. 25 Hila yim p̱u’dki’d mo mmoc̱a’b ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, woṯẖi/ aha/ mo ma. 26 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di yisa ta mii jin ha me’d mo mmobu’th maaŋḵuthu’d ’peni uc̱i mo dhali ṯa’k a’di ka ’ka mo. 27 Ayim thoḵ a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a, hili, a’ka uni mini shwa kuluny maa kun ṯa’kkin mo ’pena tharabeesa gi tap̱am buni mo be. 28 Yan’ko’d Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Ayy, a’bom, dhan moŋgam gwo is pini caaca mo. Dhalki a’di miinu mo gom /e mo me’d jin dina a’di /e e bwa mo. Dhali ’bwa/m piti wac̱kunu hila/ mo be.

Yesus Wac̱ki ’Kwani ka Ris mo be

29 Dhala Yesus yaki’d ’peni mun mo dhali ’ciṯẖa/ gap̱ gi Al ma Jaliil mo be. Dhali a’di seki’d e moŋ’kuwosh mo dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh mmun mo be. 30 Dhali awaambuhany ’kwani p̱u’dkini a’di mo mmosuski ’kwani e a’di mo, uni gun ta ŋwol mo dhali uni gun ḵutha is guŋkuru/ mo dhali uni gun tana ja’da/ mo dhali uni gun mol ’twa/ wal mo dhali kun tiya ka ris mo dhali uni ki ’thi uni mo e sho’k piti mo dhali a’di ki wac̱ uni mo be. 31 Wakan awaambuhany ’kwani merkin mo be ki uni p̱arki wathi/ e mo jin mol ’twa/ wal walki ’twa/ mo be, dhali uni gun ḵutha is guŋkuru/ mo ’borkunu is mo dhali uni gun ta ŋwol mo iikin ki sho’k mo dhali uni gun tana ja’da/ mo mishki mo mo dhali uni karkina Arumgimis gi ’kwani ma Israyiil ki ca mo be.

’Kwani Alaap̱i Doŋon kun C̱ikunu Tonṯe/ mo

32 Dhali yan’ko’d Yesus ki yuḵ imanciḵ a’di gwo e a’di mo dhali o uni gwo mo ki: Aha/ ḵoca e eya waambuhany ’kwani mo be. Haali/ uni ’kon nyaḵki aha/ ka cim kwara shwane/ mo dhali uni dar gi tonṯe/ mmoshwa mo. Dhali aha/ ’tena bwa mmohash uni bway pa mo ki ṯe/ mo isi ciki/ haali/ uni mina buye/ i’thi mo mbway mo be. 33 Dhali imanciḵ a’di gwo ki doṯ a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: ’Peni mana mmina ana gam tonṯe/ jin midi ’kosh jwa mo e bwam ma si’b mmahan mo mmoc̱iya waambuhany ’kwani kun caaca wakan mo? 34 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Um ’kona maaŋḵuthu’d ekata mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Mpesuyi, dhali ushi to yi’de/ idaḵa/ mo be. 35 Dhali a’di ki ḵana waambuhany ’kwani gwo mo mmo’ko mo mmo’ko ’pena ’cesh mo be. 36 Dhali a’di ki bu’th maaŋḵuthu’di pesu/ mo dhali to yi’de/ mo dhali a’di ki ’bora ’bor bwa i is mo dhali a’di ki ’ce’d uni mo dhali c̱i uni ki imanciḵ a’di gwo mo mmoc̱ika waambuhany ’kwani mo be. 37 Dhali ki uni ’baar mo shwakin mo dhali ’kokunu mo mmokap̱ mo tani uni ki tul maaŋḵuthu’d is jin ta ’pisira/ jin ’ce’dkunu bwa mo mmo’tu’da nura/ pesu/ ’peni jin urkunu ’kup̱ mo be. 38 Uni gwansan kun shwaki to mo tani tana alaap̱i doŋon mo mmodhal up̱ ka p̱o/ mo dhali uc̱i mo be. 39 Dhali a’di ki hasha waambuhany ’kwani mo dhali a’di cic̱ki’d mo e bwam ma ḵur mo mmoya bampa/ gi Pa Majdal mo be.

16

Mmo/o Bwa ki P̱ar Jamas Mii E mo

1 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin dhali ’Kwani Sadukiyiin p̱u’dkin mo dhali pal a’di ki gwo mo. Uni doṯki a’di mo mmoṯor uni jamas mii ’peni momis mo be. 2 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Ki mo ta mom’pimpili/ mo tani um ki o gwo mo ki: A’di midi ta a’di momp̱iriny mo shwane/ haali/ momis ’pera’per mo be. 3 Dhali ka’thamo/ tani a’di midi ta mon’thama p̱unthar mo shwane/ mo haali/ momis ’pera’per mo dhali wuma wuma mo. Um mishina jo’da yir mii gi momis mo tani hili atinta ’kona um ki misha jo’d jamas mii ma tee mo? 4 Um ’kwani gun tana nyaḵum yil kun ta thus ki thus kan mo dhali imanmii miinyc̱al mo tani ŋap̱ki jamas mii mo janta? bahili jamas mii minu c̱i um mo yisa hili isi ciki/ jamas mii ma Yuunaan mo. Wakan a’di ki dhal uni mo dhali ya mo be.

Acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin mo

5 Ki imanciḵ a’di gwo merkin e ’bana gap̱a kamu/ mo tani uni ŋaki maaŋḵuthu’d mo mmo’koki guyi jaŋ kamu/ mo be. 6 Yesus ki o uni gwo mo ki: Hili ki ’bore/ mo ma dhali jiyi acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ’Kwani Sadukiyiin mo ma. 7 Dhali uni su’kkin ki gwo mo, uni ’cena c̱em buni mo mmo/o gwo mo ki: Ana ’konaki guyu/ maa mo be. 8 Hila Yesus mishki gwo yansan mo dhali o uni gwo mo ki: Ayy um ’kwani kun gwa’da moŋgam gwo is ki gwa’d mo. Atinta suka um ki gwo c̱em bum kan mo? mmodara um ki tonṯe/ mo. 9 ’Kona um ki nyiṯẖ mo ’taa? ’Kona um ki ka gwo e gom maaŋḵuthu’d kun shwana ’kwani alaap̱i mudhe’d mo dhali anura/ ekata i’tu’dkina um mo mmotul is mo? 10 Walla maaŋḵuthu’di pesu/ kun shwana ’kwani alaap̱i doŋon mo dhali anura/ ekatinta i’tu’dkina um mmotul is mo? 11 Atinta ’kona um ki nyiṯẖ mii mo ki aha/ dinaki o gwo mo gom tonṯe/ mo? Jiyi acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ’Kwani Sadukiyiin mo ma. 12 Dhali yan’ko’d uni mishki gwo ’ban mo ki a’di diki ṯor uni gwo mo mmojiya cumaṯ gi tonṯe/ mo, hili gom gwonṯor gi ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ’Kwani Sadukiyiin mo be.

Buṯerus A’di Ṯorki Mii eya Tente/ goma Yesus mo

13 Dhali ka Yesus p̱u’dki’d e bampa/ gi Paŋ Kaysariyya gi Pam P̱ilibbi mo tani a’di ki doṯ imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Ki ’kwani oki Ya/ gi ’Kwani jana a’dan mo? 14 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Kun tiya on ka Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo. Dhali kun tiya on ki Iliyya mo. Dhali kun tiya on ka Irmiya mo walla jan ’de/ ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be. 15 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili ba um on ki aha/ tana aja mo? 16 Simaan Buṯerus thoḵ a’di gwo mo ki: /E tana Ḵrisṯẖos mo, Ya/ ma Arumgimis jin di’d ki e mo be. 17 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Mom’bor mii gom /e mo, Simaan jin ta ya/ ma Yuuna mo. Haali/ buŋgwar is mo dhala bas mo tani uni ’koki ṯor a’di yan eya tente/ e /e mo, hili, Ababam pem a’di jin di’d e momis mo be. 18 Dhali aha/ ṯora /e gwo mo, /e jin tana Buṯerus mo, dhali eya p̱o/ wosh yan mo tani aha/ mina nyaŋa ḵaniisam pem mo, dhali mom’bi’th gi mowu mo tani midi diki p̱i a’di jip̱i/ mo be. 19 Aha/ mina c̱i /e amup̱tha/ gi Bampa/ gi Momis mo, dhali ma to yin jin mina /e nnon mo e mony’cesh mo tani a’di minu non mo e momis mo dhali ma to yin jin mina /e ndhal me’d e mony’cesh mo tani a’di minu dhal me’d e momis mo be. 20 Yan’ko’d a’di ki ḵan imanciḵ a’di gwo gwo mo ki ’bi’th mo, mmodiki ṯor wathin ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo ki a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo be.

Yesus Ṯorki Wum Piti Iṯwa/a/ mo

21 ’Peni mo c̱aan mo tani Yesus ṯelki mii ’pen mo mmoṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo ki a’di midi mii ya mo e Pa Urushaliim mo dhali ’kosh is ka nyor ki to ka ris mo ’peni ’kwani gwanyjaḵa/ mo dhali ’peni igasiis mo dhali iman’kwar to mo, dhali a’di minu ’kosh jwa mo, dhali ka cim kwara mo tani a’di minu ’de’k mo be. 22 Dhala Buṯerus ki bu’th a’di mo dhali ṯel mii ’pen mo mmoḵucur a’di ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Arumgimis diki ṯosh kan mo, Tap̱a. Mii yansan midi diki p̱u’di /e ki sule/ sule/ mo be. 23 Hili a’di ki ṯu’k mo dhali owa Buṯerus gwo mo ki: Seṯaan, yaku/ i’ko’di aha/ mo ma. /E noni aha/ ’kup̱ mo. Haali/ /e diki di ki ’ban ma Arumgimis mo, hili /e din ka ’ban gi ’kwani mo be.

24 Yan’ko’d Yesus ki ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Waḵki/ wathiŋ kamu/ midi yayu/ ibaṯẖ aha/ nsho’k mo tani dhalki a’di non is piti mo ma dhali ’de’k cwany’ciṯẖan dhul piti mo dhali baṯẖ aha/ nsho’k mo. 25 Haali/ a’diyin jin midi woṯẖ mondiki/em piti mo tani midi this a’di e mo dhali a’diyin jin midi this mondiki/em piti e mo gom gway pem mo tani midi gam a’di mo be. 26 Haali/ mii jin nyo/a wathi/ mo wakata si’da/ waḵki/ a’di gama’da ris to ’baar mo e mony’cesh yan mo dhali this mondiki/em piti e mo? Walla wathi/ midi wan mondiki/em piti ’ba/ ka tinta mo? 27 Haali/ Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ mo nyaḵki iman’doyu gwom piti ilu/ mo ki monyca gi com mo dhali yan’ko’d a’di midi c̱i aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ to jin wana e ki mii kun miikina uni mo be. 28 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki ’kwanin tiya ’kon kun doshkini mahan mo shwane/ mo tani uni mini ’koki nyoḵ wu nṯwa/a/ mo ki uni ’koki p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmop̱u’du/ mo nyaḵki Bampam piti mo be.

17

Mmowarkin ma Yesus Jamas Piti mo

1 Dhali ’ko’da cim pe’de/ mo tani Yesus ki susa Buṯerus nyaḵki a’di mo dhala Yakuub dhala Yohaan jin ta’da kam piti mo, dhali sus uni bway ’kuwosh jin turatur uni ’cena mo. 2 Dhali a’di ki war is piti mbwambori uni mo, dhali bwam/em piti ’twaḵki mo mo me’da tente/ mo dhali burrinyem piti warki’d ki bany bany me’d moŋkush mo be. 3 Dhali hili aMusa dhali Iliyya piki uni i is mo mmoṯora/ ṯor nyaḵki a’di mo be. 4 Dhala Buṯerus ki owa Yesus gwo mo ki: Tap̱a a’di ’boro’d gom aman mmo’kona aman mmahan mo. Waḵki/ /e ona bwa mo tani aha/ mina nyaŋ c̱iŋŋa/ ikwara mmahan mo, jan ṯal ’de/ gom /e mo dhali jaŋ kamu/ goma Musa mo dhali jaŋ kamu/ gom Iliyya mo be. 5 Ki a’di di’d mmo/o gwo mo tani hili araḵ jin kushu mo mo ’kamki uni is mo dhali ’twa/ ’pena raḵ yan mo tani o gwo mo ki: Yansan ta Ya/m pem jin enka/ mo, a’di jin ’borka/ bwa i is mo. Ciḵi a’di gwo mo ma. 6 Ki imanciḵ a’di gwo ciḵki gwo yan mo tani uni ṯa’kki bwam/em buni a’cesh mo dhali uni ’tu’dkunu mo ki moŋḵo/ is mo be. 7 Hila Yesus p̱u’dki’d mo dhali ta uni is ki me’d mo mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis mo ma. Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. 8 Dhali ki uni ’de’kki em buni ki mis mo tani uni ’koki p̱ar wathiŋ kamu/ e mo, hili jasa Yesus a’di ’de/ mo be.

9 Dhali me’d jin p̱u’dkina uni ka ’cesh ’peni ’kuwosh mo tani Yesus ḵan uni gwo mo ki: Dhalku/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ ki ṯor tonyjan yan mo ntagi Ya/ gi ’Kwani minu ’de’k mo ’peni mowu mo be. 10 Dhali imanciḵ a’di gwo doṯ a’di gwo mo ki: Atinta i/ona iman’kwar to gwo mo ki Iliyya midi mii pu’du/ nṯwa/a/ mo? 11 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Iliyya pu’dki’d mo dhali a’di midi thoson aris to ’baar mo be. 12 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki Iliyya a’di p̱u’dki’d hila/ mo dhali uni ’koki mish a’di mo, hili uni ki mii a’diyin jin ’bor uni bwa mo. Wakan si’da/ Ya/ gi ’Kwani mina isi ’kosh ka nyor mo e me’d buni mo be. 13 Dhali yan’ko’d imanciḵ a’di gwo mishki gwo ’ban mo ki a’di ṯorki uni gwo mo goma Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo be.

Yesus Wac̱ki’da ’Ci jin Bu’thkin ma Rum Thus jin Nyo/o’d mo

14 Dhali ki uni p̱u’dkin eya waambuhany ’kwani mo tani wathiŋ kamu/ p̱u’dki’d e a’di mo dhali c̱a’bki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo dhali o gwo mo ki: 15 Tap̱a, miiyi mii ap̱o/ ya/m pem mo ma. Haali/ a’di wu gamp̱aŋ mo dhali a’di ’kosha is ka nyor kagahara mo. Haali/ me’d ka ris a’di biṯki’d e bwam o’d mo dhali me’d ka ris a’di biṯki’d e bwam yi’de/ mo be. 16 Dhali aha/ suskina a’di e imanciḵ /e gwo mo tani dhali uni ’koki mish a’di wac̱ mo be. 17 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ayy, um ’kwani kun aṯẖa moŋgam gwo is ki aṯẖ kan mo dhali kun c̱aca ii ki c̱aca mo eya nyaḵum yil bum mo, aha/ mina di i um ki mo gi wakata mo? Dhali ki mo gi wakata imiga/ i’dim ’kup̱ e um mo sa/? Susi a’di mmahan i aha/ mo ma. 18 Dhala Yesus ki ḵucur a’di ki gwo mo dhali aruma ’cesh p̱u’dki’d ka pije/ ’peni a’di mo dhali a’ci a’di wac̱kunu ki jahanne/ mo be. 19 Dhali yan’ko’d imanciḵ a’di gwo p̱u’dkina Yesus mo uni ’cena mo dhali o a’di gwo mo ki: Atinta ’kona aman ki mish a’di ur ka pije/ mo sa/? 20 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Haali/ moŋgam gwo is bum gwa’dagwa’d mo. Haali/ ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki, waḵki/ um mini ta gi moŋgam gwo is me’d emen to jin miinuwa ’tash mo tani um mini o wosha turga/ yansan gwo mo ki: Dhalki a’di joc̱u/ mo ’peni mo yansan is ’ko’di mun mo ma tani dhali a’di minu joc̱ mo dhali toŋ kamu/ yisa di’da jin minu mol mii gom um mo be. 21 Hili mii yansan midi diki piyu/ ’kup̱ ka pije/ mo hili isi ciki/ ki mon’tho mo dhali ki moŋga/ to mo be.

Doḵ/e aYesus Ṯorki Mowum Piti Iṯwa/a/ mo

22 Me’d jin tulkina uni is mo mmonṯal ’de/ mo e Pany Jaliil mo tani Yesus ki o uni gwo mo ki: Ya/ gi ’Kwani minu c̱i ’kwanin thusi me’d mo be. 23 Dhali uni mini ’kosh a’di jwa mo dhali a’di minu ’de’k ka cim kwara mo. Dhali uni butha ’tham kagahara mo be.

Mmoc̱iya Guurush gom Gu’b gi Mondheleladhelel mo

24 Dhali ki uni p̱u’dkin e Paŋ Kap̱ranahuum mo tani imantera tulp̱a/ gom gu’b gi mondheleladhelel mo p̱u’dkina Buṯerus mo dhali o a’di gwo mo ki: Din ma manṯor gwom bum ki c̱iya thulp̱a/ mo ’taa? 25 A’di ki o a’di gwo mo ki: Nye. Dhali ki a’di p̱u’dki bway pa mo tani Yesus ki ṯora ṯor ki a’di nṯwa/a/ mo mmo/o gwo mo ki: Atinta kuluma /e mbwa mo, Simaan? ’Peni mana iḵal ma maliḵ kun ’kon e mony’cesha thulp̱a/ mo dhali to gun woṯẖu/ ’kup̱ mo? ’Peni iya/m buni mo ’taa? Walla ’peni kun tiya mo? 26 Dhali a’di o a’di gwo mo ki: ’Peni kun tiya mo tani Yesus ki o a’di gwo mo ki: Wakan iya/ ’kon ki ’kus mo. 27 Bahili mmomina ana ’koki kol uni mo tani yaku/ mo e yi’de/ mo ma dhali biṯa bi’c mo dhali bu’th wa’c jin yayi’di ṯwa/a/ ka pije/ mo dhali ki /e mini ḵa’d a’di ’twa/ mo tani /e mini gama guurush e ’twam piti mo. Buthi c̱aan mo dhali c̱i a’di ki uni mo gom aha/ mo dhali gom is pini mo.

18

Kaja A’di Cade?

1 Dhali ka tee c̱aan mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkina Yesus mo dhali o a’di gwo mo ki: Kaja a’di ica’d mo e Bampa/ gi Momis mo? 2 Dhali a’di ki yuḵa ’ci mo dhali kar a’di e bwaman uni mo 3 dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki isi ciki/ waḵki/ um ’koki ṯu’k mo dhali war ki uc̱i mo tani um mini ’koki se Bampa/ gi Momis ki sule/ mo be. 4 A’diyin jin kar is piti ki gwa’d mo mmowa e ka ’ci yansan mo tani a’di icaaca mo e Bampa/ gi Momis mo be.

5 A’diyin jin midi budha ’ci gi wakansan ki gway pem mo tani a’di buthi aha/ mo be. 6 Hili a’diyin jin midi raḵ jan ṯal ’de/ ’peni uni gwansan kun gwa’dan kun gam gwo is e aha/ mo mmomii miinthus mo tani a’di midi ’taki ’bor mo gom a’di ka dhan wosha caaga/ minu ’taki deḵ a’di e ’bam piti mo dhali biṯ a’di mo e ḵulkun yi’de/ mo be.

Mompal gom Miinthus mo

7 Wayyi e ’kwaniny’cesh mo gom mompal gi miinthus mo. Haali/ a’di ta mii jin midi ta mii mo ki mompal mini p̱u’du/ mo. Dhali hili, wayyi e wathi/, a’di jin p̱u’dkina mompal ’peni cine/ mo be. 8 Dhali waḵki/ me’d pini walla sho’k pini raḵ /e mo mmomii miinthus mo tani ’ciṯẖi/ uni mo ma dhali ṯaki uni asho ’peni /e mo haali/ a’di ’boro’d gom /e mo mmocic̱ mondiki/e ki ŋul mo walla ki ŋwol mo jin minu ’koki biṯ /e ki me’d su/ mo walla ki sho’k su/ mo e mo ma al o’d ki sule/ mo be. 9 Dhali waḵki/ em pini raḵ /e mo mmomii miinthus mo tani buḵi a’di mo ma dhali biṯi a’di ka pije/ ’peni /e mo. A’di ’boro’d gom /e mo mmocic̱ mondiki/e ki en ṯal ’de/ mo jin minu ’koki biṯ /e ki e su/ mo e mo ma al o’d jin ḵakacaḵaka’c mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Ḵa’bal jin Thisi E mo

10 Hil ki ’bore/ ki um mini ’koki waḵ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun gwa’dan mo haali/ aha/ ṯora /e gwo mo ki e momis mo tani iman’doyu gwom buni isa yempa/ uni hilki bwam/e ma Ababam pem jin di’d e momis mo be. 11 Haali/ Ya/ gi ’Kwani p̱u’dki’d mo mmowoṯẖ uni gun thiskunu e mo be. 12 Um kulumi gwo mbwa jin wakata mo? Waḵki/ wathi/ ta gi ḵa’bal iss ’kwanimpa mmudhe’d mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni thiski e mo tani mina a’di diki dhal uni iss ’kwanimpa mmudhe’d aṯẖka ’de/ mo e moŋ’kuwosh mo dhali ya mo mmoŋap̱ jin ṯal ’de/ jin thiski e mo ’taa? 13 Dhali waḵki/ a’di ki gam a’di mo tani ka jiŋ gana/ aha/ ṯora /e gwo mo ki a’di ’kunya bwa ki ’kuny kagahara mo gom a’di jin ’dap̱ uni ’twa/ ka iss ’kwanimpa mmudhe’d aṯẖka ’de/ mo kun ’koki this e mo ki sule/ mo. 14 Wakan a’di si’da/ diki ta bwa ma Ababam pem jin di’d e momis mo ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun gwa’dan mo tani minu ’taki ’koki ’ce’d sho’k mo be.

Akam gi Miiki Miinthus mo

15 Waḵka kam pini mii miinthus ap̱o/ /e mo tani yaku/ mo dhali ṯor a’di miim piti mo c̱e um su/ mo, /e dhali a’di ’de/ mo. Waḵki/ a’di ciḵ /e gwo mo tani /e warana kan mo be. 16 Hili waḵki/ a’di diki ciḵ gwo mo tani susi jan ṯal ’deŋ kamu/ mo walla su/ mo nyaḵki /e mo ki aris gwo ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun onu mo minu ’da’b ’pen mo mmota du’d gwo gi ’twaŋ ’kwani su/ mo walla kwara mo be. 17 Waḵki/ a’di ki ush gwo ciḵ ’peni uni mo tani ṯori a’di ki ’kwaniŋ ḵaniisa mo, dhali waḵki/ a’di si’da/ ki ush gwo gi ’kwaniŋ ḵaniisa ciḵ mo tani dhalki a’di wara’d gom /e ki wathi/ jin diki ta Wathi/ Yahuuda/ mo dhali ka mantera thulp̱a/ mo be. 18 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki ma to yin jin mina umi nnon mo e mony’cesh yansan mo tani a’di minu non mo e momis mo dhali ma to yin jin mina umi dhal me’d mo e mony’cesh mo tani a’di minu dhal me’d mo e momis mo be. 19 Doḵ/e aha/ ona um gwo mo ki waḵki/ ’kwani ’koni su/ mbwam um kun gami gwo me’d mo e mony’cesh mo gom ma to yin jin mina uni doṯ mo tani a’di minu mii gom uni ki gway ma Ababam pem jin di’d e momis mo be. 20 Haali/ waḵki/ ’kwani ’koni su/ mo walla kwara mo kun tuli is mo e gway pem mo tani aha/ dina e bwam uni mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom C̱iŋkina/ jin Diki Dhala Kamu/ Amurem Piti ’Pen mo

21 Dhali yan’ko’d Buṯerus p̱u’dki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Tap̱a, me’d ekata min ma kam pem mmii miinthus ap̱o/ aha/ mo dhali aha/ ki dhal a’di miinthus piti ’pen mo? a/me’d kun ’koni saba kana? 22 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dinaki o /e gwo mo ki jasi me’di saba mo, hili me’d saba/iin p̱i saba mo.

23 Wakan Bampa/ gi Momis minu kar ka p̱ar ’ban ka maliḵ jin thosoni gwo nyaḵki c̱iŋkinam piti mo gom to gun deŋu e mo. 24 Ki a’di ṯelki mii ’pen mo mmodeŋ a’di e mo tani jaŋ kamu/ suskunu mo e a’di mo jin din ma murem piti m’ba/ mo ki dhan* kuluny ’dolkon alaap̱i ’kume’d mo. 25 Dhali ki a’di diki mish mmoc̱i a’di to mo tani tap̱am piti ḵanki gwo mo ki a’di minu yol mo nyaḵki ashim piti mo dhali ki uc̱im piti ilu/ mo dhali ka ris to ’baar mo kun tana a’di mo tani, dhali mii jin din ma mure/ a’di m’ba/ mo tani minu c̱i mo be. 26 Wakan c̱iŋkina/ a’di biṯki’d ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni sho’k piti mo mmowoṯẖ gwo is gom a’di mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, ’kuc̱i bwa gom aha/ mo ma dhali aha/ mina c̱i /e aris to ’baar mo be. 27 Dhali gom miiny c̱iŋkina/ jin miikina a’di mo gom a’di mo tani tap̱a gi c̱iŋkina/ ki ’cuḵ a’di ’ba/ mo dhali dhal a’di amurem piti ’pen mo be. 28 Hili eny c̱iŋkinan ’de/ yan mo tani me’d jin yakina a’di ka pije/ mo tani a’di gamki ’kup̱ ki c̱iŋkinam pitiŋ kamu/ mo a’di jin din ma mure/ a’di m’ba/ mo ka riyaal iss ’kwanimpa ikwara mo. Dhali a’di ki jigiṯ a’di ’ba/ ki me’d mo dhali o gwo mo ki: C̱iyaa/ to jin din ma mure/ /e m’ba/ mo ma. 29 Wakan agarr piti jin nyaḵa a’di aṯu’c mii mo tani biṯki’da ’cesh mo dhali woṯẖ a’di gwo is mo mmo/o gwo mo ki: ’Kuc̱i bwa gom aha/ mo ma dhali aha/ mina c̱i /e amurem pini mo be. 30 A’di ushu’d mo dhali ya mo dhali kar a’di eya sijin mo ntagi a’di midi ’taki c̱iya mure/ mo be. 31 Ki imannyaḵa ṯu’c mii ki a’di, ki uni p̱arki a’di jin bu’thki embul mo mo tani uni butha ’tham kagahara mo dhali uni ki ii mo dhali c̱i gwo e tap̱am buni mo goma ris to gwansan kun bu’thki embul mo mo be. 32 Dhali yan’ko’d tap̱am piti ki doṯ a’di gwo mo dhali o a’di gwo mo ki: /E ta c̱iŋkina/ jin ta thus ki thus mo. Aha/ dhalkina /e arisa murem pini ’peni ’baar mo haali/ /e wuki aha/ jwa i is mo be. 33 Dhali /e mini ’taki diki ta gi momiimii ap̱o/ amannyaḵa ṯu’c pini mii mo me’d jin miikika/ mii ap̱o/ /e mo? 34 Dhali ka nyor mo tani tap̱am piti a’di ki c̱i a’di ki imanjiya sijin mo ntagi a’di midi ’taki c̱i amurem piti ’baar mo be. 35 Wakan si’da/ Ababam pem jin di’d e momis mo midi mii kan goma ris umi ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo waḵki/ um ’koki dhal ikam bum amure/ miinthus buni ’pen ’pena dum bum gana/ mo be.

19

Yesus Ṯorki Gwo gom Mo jin Dhaluwa Dhal ’Pen mo

1 Dhali ka Yesus ’baarki’da ris gwo gwansan mo mmo/o mo tani a’di yaki’d mo ’peni Pany Jaliil mo dhali cic̱ mo e Bampa/ Yahuudiyya mo e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo be. 2 Dhali adhana waambuhany ’kwani caaca baṯẖki a’di nsho’k mo dhali a’di ki wac̱ uni mo be. 3 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin p̱u’dkini a’di mo dhali pal a’di ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: A’di ta mii jin dhala gwoŋḵan bway mo mmomina wathi/ thoson gwo mo mmodhal ashim piti ’pen mo goma ris miin tiya kun ṯocon mo ’taa? 4 A’di ki thoḵ gwo mo ki: ’Kona um ki deŋ gwo e mo ki a’di jin uḵki uni ’peni ka muŋ’kup̱ mo uḵki uni mo mmota wathiŋ gwaṯẖ mo dhali wathim ’bomi mo ’taa? 5 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Haali/ gom ’kup̱ mii gi wakan mo tani wathi/ midi mii dhal com ’pen mo dhali kum ’pen mo dhali gam is me’d ki ashim piti mo dhali uni su/ ṯala buŋgwar isa ṯal ’de/ mo be. 6 Wakan uni doḵ/e ’koni su/ doḵ/e yisa. Hili uni ṯal ’de/ mo. Haali/ gwo gi wakan mo tani a’di jin gam ma Arumgimis is mo mmota isa ’de/ mo tani dhalku/ ki dhal wathiŋ kamu/ bway mo mmoḵwa/ uni bwa mo. 7 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ba katinta iḵan ma Musa gwo mo ki wathin ṯal ’de/ midi thosona warka/ jin dhaluwa dhal ’pen mo mmodhala yim ’pen mo? 8 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Haali/ adum bum kun ’bitha’bi’th mo tani aMusa dhalki um bway mo ba/ mmodhal up̱ bum ’pen mo, hili ’peni ka muŋ’kup̱ mo tani a’di yisa wakana. 9 Dhali aha/ ona um gwo mo ki: A’diyin jin midi dhal ashim piti ’pen mo gom ma to gunn kun ṯocon mo dhali mash jaŋ kamu/ mo tani a’di miiki miinyc̱al mo be. Mo ma dhal ’pen midi diki mii di mo gom ma to gunn kun ṯocon mo, hili isi ciki/ mo waḵka ’bom mii miinyc̱al ki wathiŋ kamu/ mo be. Dhali a’diyin jin midi masha ’bom jin dhal ma kaṯẖim piti ’pen mo tani a’di miiki miinyc̱al mo.

10 Dhali imanciḵ a’di gwo o a’di gwo mo ki: Waḵki/ wakan gom wathiŋ gwaṯẖ mo gom gwo gi ash mo tani mane shi/ miim ’boro’d jin minu mash mo? 11 Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Aris ’kwani ’baar mo yisa mini bu’th gwo yansan mo yisa, hili jasi uni gwansan kun c̱ikunu a’di mo be. 12 Haali/ ’kwanin tiya ’kon ki mantil wakan mo ’peni mo jin dhodhu uni mo dhali ’kwanin tiya ’kon kun ta mantil ’peni mantil kun miina ’kwani uni mo dhali ’kwanin tiya ’kon kun mii is buni ki mantil mo uni ’cena mo gom gway gi Bampa/ gi Momis mo. A’di jin mishi gwo yansan bu’th mo tani dhalki a’di bu’th a’di mo ma.

Yesus ’Borki Ushi Uc̱iŋ Gwa’dga/ Mii mo

13 Dhali yan’ko’d ’kwani ’kon mmoḵali uc̱i i a’di mo ki a’di midi kar me’d piti ap̱o/ uni mo dhali ’tho mo. Dhali imanciḵ a’di gwo uni ḵucurki ’kwani ki gwo mo be. 14 Hila Yesus ki o gwo mo ki: Dhalki uc̱i iiyini aha/ mo ma. Dhalki uni ki non mo haali/ e Bampa/ gi Momis mo tani a’di ta’d gi uni gi wakan mo be. 15 Dhali a’di ki kar me’d piti ap̱o/ uni mo dhali ya mo be.

Wathin Dhuru’c jin Ta Pa ki Pa mo

16 Dhali hili, jan ’de/ p̱u’dki’di a’di mo mmo/o gwo mo ki: Manṯor gwo, tom ’boro’d jin miga/ mii mii mo ta’da ta mo? mmogam mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 17 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Atinta doṯa /e aha/ gwo mo gom a’di jin ’boro’d mo? Jan ṯal ’deŋ kamu/ di’d jin ’boro’d mo. Waḵki/ /e mini ’taki cic̱ mondiki/e mo tani dhuyi gwoŋḵan kun ’kwarkunu mo ma. 18 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Jana? Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E mini mii dhalka ’kosh ki mii ’kosh mo. /E mini mii dhalki c̱al ki mii mii mo. Dhali /e mini mii dhalku/ ki mii ḵwal to mo. Dhali /e mini mii dhalku/ ki aḵ wathiŋ kamu/ gwo i is mo. 19 Taḵi cim dhali kwan mo dhali /e mini ena mannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo be. 20 Dhali dhuru’c wathi/ ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aris to gwansani ’baar mo tani miikika/ mo. Dhali to jin wakata i/aṯẖka/ mo? 21 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e mini ’taki ta wathim ’borgaŋ gana/ mo tani yaku/ mo dhali yola ris to kun tana /e mo, dhali c̱iki uni ki ’kwani kun hatha’ko’d mo, dhali /e mini gam to kun ish ḵumma/ mo e momis mo. Dhali yayu/ mo mmobaṯẖ aha/ nsho’k mo. 22 Ki wathin dhuru’c ciḵki gwo yansan mo tani a’di yaki’d mo ki bwa jin diṯadiṯ mo, haali/ a’di ta wathi/ jin isha to ka enthus mo be.

23 Dhala Yesus ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: A’di diṯa mii ki diṯ mo gom wathi/ jin ta pa ki pa mo mmocic̱ Bampa/ gi Momis mo be. 24 Doḵ/e aha/ ṯora um gwo mo ki: A’di ’disha mii ki ’dish mo gom kalman mo mmoya ki solol e jisa ’dip̱ira/ mo mmodhal wathimpa e i is mo, a’di jin ta pa ki pa mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 25 Ki imanciḵ a’di gwo ciḵki gwo yansan mo tani uni ’kokin mo mmomer kagahara mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ a’di wakan mo tani ba ija a’di mminu iwoṯẖ mo? 26 Hila Yesus ki hil uni mo dhali o uni gwo mo ki: Ki miiŋ ’kwani mo tani a’di molu mii mo, hili ka Arumgimis mo tani aris to ’baar mo mishu mii mo be. 27 Dhali yan’ko’d Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Hili, aman dhalkina aris to ’peni ’baar mo dhali baṯẖ /e nsho’k mo dhali aman mina ta ga ta mo? 28 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki e momis jin this dhali e mony’cesh jin this mo tani ki Ya/ gi ’Kwani midi c̱a’ba p̱o/ ḵursi gi monycam piti mo tani um kun baṯẖi aha/ nsho’k mo tani mini ’ko si’da/ ap̱owa ḵursi ma maliḵ kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo mmodwall uc̱i ma Israyiil gwo mo, uni kun ’kon ma waḵi ’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 29 Dhali aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni gun dhalki gu’b buni ’pen mo walla ikam buni mo walla i’bwah buni mo walla icom mo walla ikum mo walla uc̱im buni mo walla mo mo gom gway pem mo tani uni mini bu’th to ki me’d iss ’kwanimpa mmudhe’d mo dhali ta gi mal gi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 30 Hili ’kwani ka ris kun ’koni ṯwa/a/ mo tani uni minu dhu ŋ’ko’d mo be dhali uni gun ’koni ’ko’d mo tani minu dhu nṯwa/a/ mo be.

20

Imanmiiya Ṯu’c e Bwam Monsinu mo

1 Haali/ Bampa/ gi Momis a’di wana e ki wathi/ jin cila gu’b mo, a’di jin ya’d mo mon’thamo/ ka’tum mo mmoŋap̱ imanmiiya ṯu’c mo gom bwaman monsinum piti mo be. 2 ’Ko’di gwo jin gama a’di me’d nyaḵki imanmiiya ṯu’c piti mo gom nasa guurush ka tee mo tani a’di ki hash uni e bwaman monsinum piti mo be. 3 Dhali a’di yaki’d mo doḵ/e ka tente/ ta’da tente/ pedoŋon mo tani a’di p̱arki ’kwanin tiya e mo mmodosh mo ka wuny is e mo ma suug mo be. 4 Dhali e uni mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Um mini ii e bwaman monsinum pem mo si’da/ dhali a’diyin jin ’boro’d mo tani aha/ mina c̱i um a’di mo. Wakan uni iikin mo be. 5 Gom ya jin yana a’di doḵ/e ka tente/ di’di bwaŋ ’kup mo dhali ka tente/ kwara mo tani a’di ki mii mii jin nyaḵka’d kan mo si’da/. 6 Dhali ka tente/ ta’da tente/ mudhe’d mo tani a’di yaki’d mo dhali gam kun tiya mmodosh mo dhali a’di ki o uni gwo ki: Atinta dosha um mmahan ka wuny is kan iyula tee mo? 7 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Haali/ wathin ṯal ’de/ yisa di’da jin ŋap̱i aman mo. A’di ki o uni gwo mo ki: Um mini iiku/ mo e bwaman monsinum pem mo si’da/. 8 Dhali ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo tani com gi monsinu o’da mandhu tom piti gwo mo ki: Yuḵi imanmiiya ṯu’c mo dhali c̱i uni tom buni gun miina uniya ṯu’c mo mmoṯel ’pen nyaḵki uni gun ’ko’d mo ntagi uni kun ’koni ṯwa/a/ mo be. 9 Dhali ki uni gwansan kun yuḵkunu mo ka tente/ mudhe’d p̱u’dkin mo tani uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ bu’thki nasa guurush mo. 10 Dhali ki uni kun ’koni ṯwa/a/ p̱u’dkin mo tani uni kulumki gwo i bwa mo ki uni mini ’taki bu’th ki nyanye/ mo. Hili uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ si’da/ bu’thki nasa guurush si’da/ mo be. 11 Dhali ki uni bu’thki uni mo tani uni miikina gumgum ap̱o/ com gu’b mo 12 mmo/o gwo mo ki: Uni gwansan kun miikina ṯu’c ŋ’ko’d mo ka jasa tenten ’de/ mo tani dhali /e ki dhu uni mmonyaḵki aman mana, aman kun miikina ṯu’c kun diṯadiṯ ka tente/ jin ’batha’ba’th kan mo. 13 Hili a’di thoḵ jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo ’peni uni mo ki: Akam pema, aha/ dinaki mii /e ki shi/ mo. Dina /e ki gam gwo me’d ki aha/ mo gom nasa guurush mo ’taa? 14 Buthi a’di jin ta jim pini mo ma dhali yaku/ mo. Aha/ kwanykina a’di jin c̱ika/ uni gwansan mo kun iiyini ’ko’d mo me’d jin c̱ikika/ /e mo be. 15 Aha/ dina bway ki ḵany mo be mmomii to jin oyaa/ bwa mo gom a’di jin ta jim pem mo be. Walla mina /e ta ham ’kus mo gom aha/ mmomiga/ mii ka ’the mo ki ’bore/ mo ’taa? 16 Wakan uni gun ’koni ’ko’d mo tani minu dhu nṯwa/a/ mo dhali uni gun ’koni ṯwa/a/ mo tani minu dhu ŋ’ko’d mo be.

Yesus Ṯorki Mowum Piti Iṯwa/a/ Me’di Kwara mo

17 Dhali ka Yesus yaki’d ka gagamis e Pa Urushaliim mo tani a’di suski imanciḵ a’di gwo i’kume’d i’ce’dka su/ mo uni ’cena mo dhali e bway mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: 18 Hili ana iina ii ka gagamis e Pa Urushaliim mo, dhali Ya/ gi ’Kwani minu c̱i ’kwaniŋ gasiis kun cani me’d mo dhali iman’kwar to mo, dhali uni mini waḵ a’di mo mmo’kosh a’di jwa mo be. 19 Dhali uni mini c̱i a’di ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmomii a’di ka maḵ mo dhali mmodor a’di mo dhali ’kosh a’di mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo, dhali a’di midi cu mis mo ka cim kwara mo be.

Gwondoṯ ma Yakuub dhala Yohaan mo

20 Dhali yan’ko’d ata’da gi iya/ ma Sebadi p̱u’dkini a’di mo nyaḵki iya/m piti mo dhali ’ko ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo, dhala yim ki doṯ a’di gwo mo gom to mo. 21 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: Atinta ŋap̱a /e mo? Ayim ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ḵani iya/m pem su/ gwansan gwo mo ma mmo’ko mo, jan ’de/ midi c̱a’b /e ki me’da bim poros pini mo dhali jan ’de/ midi c̱a’b /e ki me’da biny cam pini mo e bampam pini mo be. 22 Hila Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Um ’koki mish to jin doṯkina um mo be. Um mini mish p̱iya ḵubbaaya jin p̱ikika/ mo ’taa? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman mina mish mii mo be. 23 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um mini p̱iya ḵubbaayam pem mo. Hili mmo’ko aha/ ki me’da bim poros pem mo dhali ki me’da cam pem mo tani a’di diki ta miim pem mmodhal um bway mo, haali/ a’di ta mo gom uni gwansan kun thosonkin ma Ababam pem mo gom uni mo be. 24 Dhali ki uni gun ’koni ’kume’d ciḵki gwo yan mo tani uni ’kokin ka nyor mo ap̱o/ uni su/ gwansan mo kun ta ikam mo be. 25 Hila Yesus yuḵki uni mo dhali o gwo mo ki: Um mishki mo mo ki tap̱a kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mii miin tap̱a ap̱o/ uni mo dhali ’kwanim buni gun can mo miiki moshirr ap̱o/ uni mo be. 26 Mii yansan minu ’koki mii wakan e bwam um mo. Hili a’diyin jin midi ’taki ca mo mbwam um mo tani a’di midi mii ta amanmiiya ṯu’c bum mo. 27 Dhali a’diyin jin midi ’taki di nṯwa/a/ mbwam um mo tani a’di midi mii ta c̱iŋkinam bum mo be. 28 Wakansan me’d Ya/ gi ’Kwani p̱u’dki’d mo ki a’di minu ’koki mii to mo tani hili ki a’di midi mii to gom ’kwani mo dhali mmoc̱i mondiki/em piti mo mmota amangwam gom ’kwani ka ris mo be.

’Kwani Su/ kun Bu’thki Momish Mo mo

29 Dhali me’d jin iikina uni ka pije/ mo ’peni Pa Ariiha mo tani adhana waambuhany ’kwani baṯẖki a’di nsho’k mo be. 30 Dhali hili ’kwaniny ja’da/ isu/ ’kokin e shemen bway mo be. Ki uni ciḵki gwo ka Yesus yaki’d ki yampe mo tani uni cuu gwo kagahara ki: Miiyi mii ap̱o/ aman mo ma, Ya/ ma Dawuu’d mo. 31 Dhali awaambuhany ’kwani ḵucurki uni ki gwo mo mmoṯor uni gwo mo mmo’ko ki shwam mo. Hili uni cuukin kagahara ki nyanye/ mo ki: Tap̱a, miiyi mii ap̱o/ aman mo ma, Ya/ ma Dawuu’d mo. 32 Dhala Yesus doshki’d mo dhali yuḵ uni mo dhali o gwo mo ki: Atinta o um bwa jin miga/ mii gom um mo? 33 Uni thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalki em bam ḵa’du mo ma. 34 Dhala Yesus ki ḵwo’c uni e i is mo dhali ta uni em buni ki me’d mo, dhali ki jahanne/ uni bu’thki momish mom buni mo dhali uni baṯẖki a’di nsho’k mo be.

21

Mo jin P̱inu Mii E mo Mmocic̱ Pa Urushaliim mo

1 Dhali ki uni ’dishkin e Pa Urushaliim mo dhali p̱u’d mo e Pam Beeṯp̱aji mo e ’Kuwosh Seṯuun mo tani yan’ko’d Yesus ki hash imanciḵ a’di gwo isu/ mo 2 mmo/o uni gwo mo ki: Iiku/ mo ma e bampa/ jin di’d ka p̱ar ’bani um mo dhali ki jahanne/ um mini gam thuluny jin shi’du/ mo dhali aran nyaḵ di ki a’di mo. ’Cuḵi uni mo dhali ’doyu/ uni i aha/ mo ma. 3 Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi ’taki o um gwo mo tani um mini o a’di gwo mo ki: Tap̱a a’di midi mii ta gi uni mo dhali a’di midi doḵu/ uni ki jahanne/ mo be. 4 Mii yansan a’di bu’thki mo mo jin minu thim gwo mo, a’di jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo mmo/o gwo mo ki:

5 Ṯori ’bwa/ ma Sihyuun gwo mo ma,

hili amaliḵ pini a’di p̱u’dki’d e /e mo

mmokar is ki gwa’d mo, dhali a’di merki thuluny ap̱o/ mo,

dhali eya p̱o/ ari thuluny mo, a’di jin ta arin thuluny mo.

6 Imanciḵ a’di gwo uni iikin mo dhali mii a’di me’d gwo ma Yesus jin ḵankina a’di uni mo be. 7 Uni suski thuluny dhali aran mo dhali p̱a’d burrinyem buni ap̱o/ uni mo, dhali a’di merki a’di ap̱o/ mo be. 8 Dhala waambuhany ’kwani ’dishkina ’twa/ m’baar mo uni kun p̱a’dki burrinyem buni mbway mo dhali kun tiya uni ḵwa/kina biny cwa mo dhali p̱a’d uni e bway mo be. 9 Dhala waambuhany ’kwani iikini bwambori a’di mo dhali uni gun baṯẖki a’di nsho’k mo tani ḵumki cuuwa/ mo ki: Hosanna e Ya/ ma Dawuu’d mo. Mom’bor mii gom a’di jin yayi’d ki gway gi Tap̱a mo. Hosanna a’di jin di’d e mo jin eḵa/ eḵ mo. 10 Dhali ki a’di cic̱ki’d mo e Pa Urushaliim mo tani aris ’kwani gi ’peŋkuman bampa/ uni c̱i’thkunu is ki mii mo mmo/o gwo mo ki: Kaja a’danne? 11 Dhala waambuhany ’kwani o gwo mo ki: Yansan ta’da Manc̱i Gwo jin ta’da Yesus ’peni Pa Naasira gi Pany Jaliil mo be.

Mmodhelel Gu’b gi Mondheleladhelel mo

12 Dhala Yesus cic̱ki’d e gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis mo dhali urki’da ris uni ka pije/ mo uni gun yolki to mo dhali kun yoli to mo e gu’b gi mondheleladhelel mo. Dhali a’di ki ’daŋkala tharabeesa gi uni gun wani emena guurush mo dhali moŋ’ko gi uni gwansan kun yoli gurko/ mo be. 13 A’di ki o uni gwo mo ki: A’di ’kwarkunu mo ki: Gu’b pem minu yuḵ ki gu’b gi mon’tho mo. Hili um ki mii a’di me’d gu’b gi ’kwanin ’di/ mo be.

14 Dhali ’kwaniny ja’da/ dhali uni gun ta ŋwol p̱u’dkini a’di mo e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali a’di wac̱ki uni mo be. 15 Dhali hili ki igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo p̱arki miim ’borga/ kun miikina a’di e mo tani dhali uc̱i mmogwona uni mo e gu’b gi mondheleladhelel mo ki: Hosanna e Ya/ ma Dawuu’d mo tani, uni ’kokin ka nyora du mo be. 16 Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: A/e ciḵki gwo jin ona uni gwansan mo? Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Nye. ’Kona um ki deŋ gwo e ki suny suny mo ’taa? jin o gwo mo ki:

’Peni ’twa/ uc̱i dhali uni gun p̱ina ko mo tani

/e ḵalki momaŋa ’borgaŋ gana/ mo be.

17 Dhali a’di ki dhal uni ’pen mo dhali ya mo e ’peŋkuman bampa/ gi Pam Beeṯaniya mo dhali c̱a’b e mun mo be.

Cwamp̱u/ jin Jeekunu mo

18 Dhali ki mo ta mon’thamo/ mo tani me’d jin doḵkina a’di e ’peŋkuman bampa/ mo tani a’di ’koshkina ṯe/ mo be. 19 Dhali a’di yaki’d mo mmoŋap̱a p̱u/ mo jin di’d e shemen bway mo dhali ki a’di yaki’d mo dhali diki gam maman ṯal ’de/ ’peni a’di mo tani hili jasi ’cemen uni ’cena mo be. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Maman ’peni /e mo tani minu ’koki piyu/ shush ka pije/ ki sule/ sule/ mo doḵ/e. Dhali ap̱u/ a’di ḵu’thki’d ki jahanne/ mo be. 20 Dhali ki imanciḵ a’di gwo p̱arki a’di e mo tani uni merkin mo mmo/o gwo mo ki: Hili atinta lan ma p̱u/ ḵu’th hila/ ki jahanne/ kan mo? 21 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Waḵki/ um mini ta gi moŋgam gwo is mo dhali ’koki shi/ bwa ’kup̱ mo tani um mini ’koki mii jasi a’di jin miikunu mo gom cwamp̱u/ yan mo. Hili waḵki/ um mini owa dhan wosha turga/ yansan gwo mo ki: Dhalki a’di gunu mo dhali biṯ mo e bwam ḵumma/ yi’de/ mo tani, a’di minu mii mo be. 22 Dhali ma to yin jin mina umi doṯ ki mon’tho mo tani um mini bu’th a’di mo waḵki/ um ta gi moŋgam gwo is mo be.

Moshirr ma Yesus Doṯkunu Gwondoṯ mo

23 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo e gu’b gi mondheleladhelel mo tani igasiis kun can dhali ’kwani gwanyjaḵa/ gi ’kwani mo, uni p̱u’dkini a’di mo me’d jin ṯorkina a’di gwo mo dhali o gwo mo ki: Ki moshirr jana sa/ mmiikina /e aris to gwansani ’baar mo kan? Dhali aja a’di ic̱iki /e moshirr yansan mo? 24 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ si’da/ mina thoḵ um gwondoṯ mo dhali waḵki/ um mini ṯor aha/ gwon thoḵ mo tani yan’ko’d aha/ si’da/ mina ṯor um gwo mo gom gwo gi moshirr yan jin miikika/ to gwansan mo be. 25 Ki mo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ mo tani ’peni mana moye? ’Peni momis mo ’taa? Walla ’peni ’kwani mo? Dhali uni walkin ka rem ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ ana mina ’taki o ki ’peni momis mo tani a’di midi ’taki o ana gwo mo ki: Ba tinta ’kona um ki gam a’di gwo is mo? 26 Hili waḵki/ ana ona ki, ’peni ’kwani mo tani, ana ḵo/kina waambuhany ’kwani mo. Haali/ uni ’baar mo karkina Yohaan ka manc̱i gwo ma Arumgimis mo be. 27 Wakan uni thoḵkina Yesus gwo mo ki: Aman mola mo mo be. Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Wakan si’da/ aha/ mina diki ṯor um gwo mo gom moshirr yan kun miikika/ aris to gwansan mo be.

Gwom ’Bith/e gom Iya/ Isu/ mo

28 Dhali um kulumki gwo mbwa wakata mo? Gom wathi/ jin ’kona iya/ isu/ mo. Dhali a’di yaki’d mo e a’di jin ta’da bwanyara/ mo dhali o a’di gwo mo ki: Ya/uma, yaku/ mo dhali miiya ṯu’c e bwaman monsinu shwane/ mo. 29 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ mina ya yisa. Hili ŋ’ko’d mo tani a’di rici’da du is mo dhali ya mo be. 30 Dhali a’di yaki’d mo e a’di jin ’kon ma p̱o/i su/ mo dhali o a’di gwon ṯal ’de/ mo. Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ mina ya mo gana. Hili a’di diki ya mo be. 31 Jana ’peni bwam uni su/ gwansan jin miiki bwa gi com mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Jin ṯwa/a/ mo be. Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki, imantera thulp̱a/ dhali uni gun mii miinyc̱al mo tani mini ii nṯwa/a/ ki um mo e Bampa/ ma Arumgimis mo be. 32 Haala Yohaan p̱u’dki’d mo e um mo ki bway gi miiŋḵar/e mo. Dhali um ’koki gam a’di gwo is mo. Hili imantera thulp̱a/ dhali uni gun mii miinyc̱al mo tani uni gamki a’di gwo is mo be. Dhali hili me’d jin hilkina um a’di mo tani ŋ’ko’d um ’koki rica du is mo dhali gam a’di gwo is mo be.

Gwom ’Bith/e gom Bwaman mo ma Mura’th jin Sinu mo dhali Imanhil Mo mo

33 Ciḵi gwom ’bi’th/eŋ kamu/ mo. Wathi/ jin cila gu’b mo di’d mo a’di jin thosonki mo mo e monsinu mo dhali a’di ki nyaŋa goŋ mmo’kam a’di is mo. Dhali a’di ki c̱wany mo mo mmonyu/a mura’th nycine/ mo dhali a’di ki nyaŋ gu’ba turga/ mo dhali a’di ki dhal a’di e uni gun miina ṯu’c mo dhali a’di ki ya bampa/ jin si’dasi’d mo be. 34 Dhali ki yil gi maman cwa ’dishi ’twa/ mo tani a’di hashki c̱iŋkinam piti e uni gun miina ṯu’c mo mmoḵali maman cwam piti mo be. 35 Dhali imanmiiya ṯu’c bu’thki c̱iŋkinam piti mo dhali dor jan ’de/ mo dhali jaŋ kamu/ ’koshkina uni jwa mo dhali jaŋ kamu/ ’koshkina uni ki wosh mo be. 36 Dhali doḵ/e a’di ki hash c̱iŋkinam piti mo, a’di jin bol kun ṯwa/a/ e ka ris mo, dhali uni mii uni ki miin ṯal ’de/ mo jin miina uni mo be. 37 Yan’ko’d a’di ki hash ya/m pitiŋ gana/ e uni mo mmo/o gwo mo ki: Uni mini taḵ ya/m pem mo be. 38 Hilki imanmiiya ṯu’c p̱arki ya/ e mo tani uni o gwo mo c̱em buni mo ki: Yan ti nta a’di jin midi ḵal mal mo. Iiyu/ mo ma, dhalki ana ’kosha a’di jwa mo dhali ḵal mal piti mo. 39 Dhali uni bu’thki a’di mo dhali biṯ a’di ka pije/ ’peni bwaman monsinu mo dhali ’kosh a’di jwa mo be. 40 Dhali wakan ki com jin cila monsinu mo midi p̱u’du/ mo tani a’di midi mii atinta mo gom imanmiiya ṯu’c gwansan mo? 41 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di midi dhu uni gwansan kun ta ’kwanin thus mo e mowu jin ḵa/aḵa/ mo, dhali dhal monsinum piti ki imanmiiya ṯuca tiya mo, uni gun mini c̱i a’di maman cwa gi yil buni mo be.

42 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: ’Kona um ki deŋ gwo e ki suny suny mo ’taa e Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo ki:

Ki wosh gana/ yansan jin nyaŋkunu gu’b mo tani waḵkina imannyaŋ gu’b mo

dhali a’di warki’d mo ki dhan ’kup̱an wosh gi ’pena bi mo.

Mii yansan a’di ita mii jin miikina Tap̱a mo,

dhali a’di ta mii jin meru em bana mo be.

43 Wakan aha/ mina ṯor um gwo mo ki: Bampa/ ma Arumgimis mo minu bu’th ’peni um mo dhali c̱i a’di ki kala kamu/ mo jin midi dho’th maman e a’di mo be. 44 Dhali a’di jin midi ’bar ap̱o/ ’kuwosh yansan mo tani midi ’ce’d bwa ka ’ci’cimi’th mo, hili ki a’di midi biṯ ap̱o/ jan ’deŋ kamu/ mo tani midi yap̱ a’di mo be.

45 Dhali ki igasiis kun can dhali ’Kwani P̱arisiyiin ciḵki gwom ’bi’th/em piti mo tani uni nyiṯẖki gwo ki a’di oki gwo gom uni mo be. 46 Hili ki uni palki mii mmobu’th a’di mo tani uni ḵo/kina waambuhany ’kwani mo haali/ uni karki a’di ka manc̱i gwo ma Arumgimis mo be.

22

Gwom ’Bi’th/e gom Miimash jin Yuḵuwa Yuḵ mo

1 Dhali doḵ/e Yesus oki gwom ’bi’th/e e uni mo mmo/o gwo mo ki: 2 Bampa/ gi Momis miga/ kar ka p̱ar ’ban ka maliḵ mo, a’di jin yuḵki’da yuḵ mo gom miimash gi ya/m piti mo be. 3 Dhali mmohasha a’di c̱iŋkinam piti mo mmoyuḵ uni gwansan kun yuḵkunu mo e momiimash jin yuḵuwa yuḵ mo tani hili uni ’koki iiyu/ mo be. 4 Dhali a’di ki hash c̱iŋkinan tiya mo mmo/o gwo mo ki: Yuḵi uni gwansan kun yuḵu mo ma. Hili aha/ thosonkina tonṯem pem mo, dhali amorbip̱ pem mo dhali ushi bip̱ pem mo uni ’koshkunu mo dhali aris to ’baar mo thosonkunu mo. Iiyu/ mo ma e mo ma yuḵ jin yuḵu mo e momiimash mo be. 5 Hili uni ’koki c̱iya hirdhe/ ki a’di mo dhali uni iikin mo dhali jan ’deŋ kamu/ e buntom piti mo dhali jaŋ kamu/ e mo ma ṯu’c piti mo be. 6 Ki ’kwanin tiya ’kon mo mmojigiṯ c̱iŋkinam piti ’ba/ ki me’d mo tani kun tiya miikina uni ki mon’the is mo dhali ’kosh uni jwa mo be. 7 Dhala maliḵ shwa’da nyor ka nyor mo dhali a’di ki hash ’kwani ma meem piti mo dhali ’ce’d uni gwansan sho’k mo kun ’koshkina mee mo dhali c̱i’th bampam buni ki o’d mo be. 8 Dhali a’di ki o c̱iŋkinam piti gwo mo ki: Ayuḵ jin yuḵu mo gom moshwa to mo e momiimash mo tani a’di thosonkunu mo, hili uni gwansan kun yuḵkunu mo tani uni ta ’kwani kun ’koki ha me’d mo. 9 Iiku/ mo wakan e bwaya beega/ mo dhali yuḵi ’kwani e momiimash ka ris mo me’d jin mina umi gam mo. 10 Dhali c̱iŋkina/ gwansan uni iikin mo e bway tur mo dhali tula ris uni ’baar mo is kun gamkina uni mo nyaḵki uni kun shiyini lu/ mo dhali kun ’boron mo. Wakan momiimash jin yuḵa yuḵ mo tani a’di ’tu’dkunu mo ki yilkinaŋ ’kwani mo be.

11 Hili ka maliḵ p̱u’dki’d mo dhali hil ’kwani yilkina/ mo tani a’di p̱arki wathin ’deŋ kamu/ e mo mmodara a’di gi burrinye/ gi momiimash mo be. 12 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Akam pema, atinta iyayina /e mmahan ki dar gi burrinye/ gi momiimash kan mo? Dhali a’di diki thoḵ ’twaŋ kamu/ mo be. 13 Dhali yan’ko’d amaliḵ ki o gwo mo e uni gun miina ṯu’c mo ki: Deḵi a’di ki me’di lu/ mo dhali ki shoki lu/ mo ma dhali biṯ a’di e jis jin ta’da ’tum ka ’tum mo, dhali e mun mo tani mo yan a’di ta mo jin mina ’kwani ko mo dhali ’pe’d shem buni mo be. 14 Haali/ ’kwani ka ris yuḵkunu mo tani hili uni ’kokini daḵa/ mo kun kwanykunu mo be.

Mo gi C̱inu Athulp̱a/ ka Kaysar mo

15 Yan’ko’d ’Kwani P̱arisiyiin iikin mo dhali gam ’twa/ ’kup̱ mo mmocesh a’di ki gwo jin ona a’di mo be. 16 Dhali uni ki hash imanciḵ a’di gwo i a’di mo nyaḵki ’Kwani Hirodusiyiin mo mmo/o gwo mo ki: Manṯor Gwo, am misha ki /e ta a’diŋ gana/ mo dhali /e ki ṯor gwo gi bway ma Arumgimis gana/ mo dhali /e diki ḵo/ ’kwani mo haali/ /e diki mii mii ka gwar ’de/ gom buye/ jin nyiṯẖa /eya nyiṯẖ mo walla gom ’kwani kun ta tap̱a mo. 17 Ṯori aman gwo mo ma, gwo kuluma /e mbwa katinta mo? A’di ta gwoŋḵan ’taa? jin minu c̱iya Kaysara thulp̱a/ mo walla minu dhalku/ mo? 18 Hila Yesus mmonyiṯẖa a’di tonthus buni mo tani a’di ki o gwo mo ki: Atinta pala um aha/ ki gwo kan mo, um ’kwani kun tana he’k e ka he’k e mo? 19 Ṯori aha/ nasa guurush jin c̱inuwa thulp̱a/ mo ma. Dhali uni ki guyu/ a’di nasa guurush mo be. 20 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Jamas maja a’dan? dhali aja a’di i’kwara’di san mo? 21 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ka Kaysar mo be. Dhali yan’ko’d a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Wakan c̱ika Kaysar to jin ta jim ma Kaysar mo ma. Dhali c̱ika Arumgimis to jin ta ji ma Arumgimis mo ma. 22 Ki uni ciḵki gwo gwansan mo tani uni merkin mo, dhali uni dhal a’di ’pen mo dhali ii mo be.

Mo gi Doṯu Gwondoṯ gom Mo gi Pinu mo

23 Dhali ka tente/ c̱aan mo tani ’Kwani Sadukiyiin p̱u’dkini a’di mo mmo/o gwo mo ki: Mompinuŋ kamu/ yisa di’da. Dhali uni ki doṯ a’di gwondoṯ mo 24 mmo/o gwo mo ki: Manṯor Gwo, aMusa a’di oki gwo mo ki: Waḵki/ wathi/ midi wu mo ki dar gi uc̱i mo tani akam piti midi mii masha ’bom jin dar ga kaṯẖ mo dhali c̱is uc̱i goma kam piti mo be. 25 Dhali uni ikam ’kokini pesu/ mo gun ’koni bwam am mo. Jin ṯwa/a/ mashki’d mo dhali a’di wuki’d mo ki dar gi uc̱i mo, dhali a’di ki dhal ash ka kam piti mo be. 26 Wakan si’da/ a’di jiŋ ’ko’d mo dhali jin ’kon ma p̱o/i kwara mo ntagi uni ’baar mo ’kokini pesu/ mo be. 27 Dhali ’ko’di uni ’baar mo tani a’bom wuki’d si’da/ mo be. 28 Dhali e mompinu mo tani wakan e uni gun ’koni pesu/ mo tani ayim midi ta asha ja mo? Haali/ uni ’baar mo mashkina yim mo be.

29 Hila Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Um ṯẖuthi mii mo haali/ um ’koki mish Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo walla mom’bi’th ma Arumgimis mo be. 30 Haali/ e mompinu mo tani uni mini mash mo yisa walla minu ’koki c̱i bway mo mmomash mo si’da/. Hili uni mina e waki iman’doyu gwo mo e momis mo be. 31 Dhali gom gwo jin pinu ’peni mowu mo tani ’kona um ki deŋ gwo e mo, a’di jin okin ma Arumgimis um mo mmo/o gwo mo ki: 32 Aha/ tana Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/hak mo dhali Arumgimis ma Yakuub mo. A’di diki ta Arumgimis gom uni gun wukin mo, hili gom uni gun ’kokin ki e mo be. 33 Dhali ka waambuhany ’kwani ciḵki gwo yan mo tani uni ’kokin mo mmomer mo gom gwom piti jin ṯora a’di mo be.

Adhan Gwoŋḵan jin Ca’d jin ’Kwarkunu mo

34 Dhali ki ’Kwani P̱arisiyiin ciḵki gwo yan ki a’di ’teki ’Kwani Sadukiyiin ’twa/ mo tani uni tulki is mo mmonṯal ’de/ mo be. 35 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni mo tani jin ta’da manmisha jo’d gwoŋḵan mo doṯki a’di gwondoṯ mo mmopal a’di mo be mmo/o gwo mo ki: 36 Manṯor gwo, gwoŋḵan jana i/eḵa/ eḵ mo mbwaŋ gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo? 37 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E mini mii en Tap̱a Arumgimis pini ka dum pini ’baar mo dhali ka ḵashiram pini ’baar mo dhali ki bwam pini ’baar mo be. 38 Gwo yansan a’di ita gwoŋḵan jin ṯwa/a/ jin eḵa/ eḵ mo e gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo be. 39 Dhali jiŋ ’ko’d jin waki a’di mo tani a’dihe/ mo be. /E mini en amannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo be. 40 Eya p̱o/ gwoŋḵan su/ gwansan kun ’kwarkunu mo tani uni i’dap̱kan ki gwoŋḵan jin c̱inu ’baar mo dhali gwo jin c̱ina imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be.

Gwo gi Doṯu gom Ya/ ma Dawuu’d mo

41 Dhali ki ’Kwani P̱arisiyiin ’kokin mo mmotul is mo mmonṯal ’de/ mo tani Yesus ki doṯ uni gwondoṯ mo be 42 mmo/o gwo mo ki: Atinta kuluma um gwo mbwa mo goma Ḵrisṯẖos mo? A’di ta ya/ maja mo? Uni thoḵ a’di gwo mo ki: Ya/ ma Dawuu’d mo be. 43 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhali waḵki/ a’di wakan mo tani atinta on ma Dawuu’d gwo ki Shi/in mo mmoyuḵ a’di ki Tap̱a mo mmo/o gwo mo ki:

44 Tap̱a o’da Arumgimis pem gwo mo ki:

C̱a’bi /e aha/ ki me’da bim poros pem mo ma,

ntagi aha/ mina dhu uni gun ta ’kup̱ ki /e mo e bwaŋ’kwariny mom pini jin dhuna /e sho’k mo be.

45 Dhali waḵka Dawuu’d ki yuḵ a’di ki Tap̱a mo tani ba/ata mmina a’di ita ya/m piti moyi? 46 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mishi a’di gwo yansan thoḵ mo, walla ’pena tee c̱aan mo tani jaŋ kamu/ doḵ/e di’d ’de/ yisa jin doṯki a’di gwondoṯa kamu/ mo be.

23

Yesus Be’dki Mii gi Iman’kwar To mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo

1 Dhali yan’ko’d Yesus ki owa waambuhany ’kwani gwo mo dhali imanciḵ a’di gwo mo be mmo/o gwo mo ki: 2 Iman’kwar to dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni ’kokin mo e monyc̱a’b ma Musa mo be. 3 Wakan boṯi ki mii gi ma to gunn iniin dhali c̱iya hirdhe/ ki gwo jin ṯora uni um mo hili dhalku/ ki mii to kun miina uni mo, haali/ uni c̱iki gwo mo tani hili uni ’koki boṯki a’di mo be. 4 Uni deḵki to jin diṯadiṯ mo kun shina ḵal ki shi/ mo dhali uni ki dhu uni e ’kup̱a biŋ ’kwani mo. Hili uni ki is buni mo tani uni ’koki joc̱ uni ki me’d buni mo be. 5 Uni miina ris tom buni ’baar mo ki uni mina ’kwani mish mo. P̱ilaḵṯerim* buni miina uni ki bee bee mo dhali burrinyen turgam buni nye’ba/ uni she/ ka yup̱en turga/ mo. 6 Dhali uni eni montaḵ e mo jin yuḵkunuwa yuḵ mo dhali mom ’boron e gu’b gi montul is mo be 7 dhali en monthe me’d kagahara e mo ma suug mo dhali uni eni mii jin yuḵa ’kwani uni ki gum pem jin caa e ki ca mo. 8 Hili um mini ’koki ŋap̱ ’kwani mmoyuḵ um ki gum bam kun caa e ki ca mo haali/ um tan ga manṯor gwom bum jin ṯal ’de/ mo dhali um tana waḵa ṯal ’de/ mo be. 9 Dhali um mini ’koki yuḵ wathiŋ kamu/ ka babam bum e mony’cesh yan mo haali/ um tan ga Babam bum jin ṯal ’de/ mo a’di jin di’d e momis mo be. 10 Walla um yisa minu yuḵ ki itap̱a mo haali/ um tan gi tap̱am bum ṯal ’de/ mo a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 11 A’di jin caaca e bwam um mo tani a’di midi ta c̱iŋkinam bum mo be. 12 A’diyin jin kar is piti ki ca mo tani minu kar ki gwa’d mo dhali a’diyin jin kar is piti ki gwa’d mo tani minu kar ki ca mo be.

13 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo. Haali/ um ’dap̱ki bway gi Bampa/ gi Momis ’twa/ mo ap̱o/ ’kwani mo. Haali/ um ki is bum ’koki cic̱ mo walla ’koki dhal uni gwansan bway mo kun mini ’taki cic̱ i a’di mo be. 14 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo. Haali/ um loski gu’b gi up̱ gun wuna ikaṯẖ mo dhali eya por ma pije/ mo tani um ki mii mon’tho mo ki rash rash mo. Wakan um mini bu’th dhan miiwaḵ gun caaca mo be. 15 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo. Haali/ um tani mo mo dhali dhan yi’de/ mo dhali a’cesh mo mmogam jan ṯal ’deŋ kamu/ jin dina e ki she/ mo mmobu’th gwom bum mo, dhali ki a’di warki’d ka manbu’th gwom bum mo tani um ki mii a’di ka ’ci ma al o’d me’di su/ ki nyanye/ mo mmobol is bum gana/ e mo be.

16 Wayyi e um, ’kwani kun tana ja’da/ ka ja’da/ mo kun ṯoshki ta ashu/um bway mo, kun o gwo mo ki: Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi thul me’da p̱o/ gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di mii mii ki p̱e’th mo be. Hili waḵki/ wathiŋ kamu/ midi thul me’da p̱o/ ’dolkon gana/ gi gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di deḵu ki gwom piti jin ona a’di is mo be. 17 Um ’kwani kun tana ja’da/ kun ta p̱us mo. Haali/ to jin ca’d ita’da ta mo, ta ’dolkon ’taa? walla gu’b gi mondheleladhelel jin kar ’dolkon ki a’di jin ḵogu mo? 18 Dhali um kun o gwo mo ki: Waḵki/ jan ’de/ midi thul me’da p̱owa gwaṯa/ jin miinuwa bas mo tani a’di mii’d ki p̱e’th mo be. Hili waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ thul me’da p̱o/ to jin c̱inu ki me’d mo ap̱owa gwaṯa/ jin miinuwa bas mo tani a’di deḵa gwom piti jin ona a’di is mo be. 19 Um ’kwani kun tana ja’da/ mo. Haali/ to jana ica’d mo, to jin c̱inu ki me’d mo ’taa? walla gwaṯa/ jin miinuwa bas a’di kar to jin c̱inu ki me’d ki jin ḵogu mo? 20 Wakan a’di jin thuli me’da ap̱owa gwaṯa/ jin miinuwa bas mo tani a’di thulki me’di a’di mo dhali aris to ’baar kun ’koni a’di mo be. 21 Dhali a’di jin thuli me’da p̱o/ gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di thulki me’di a’di mo dhali ki a’di jin c̱a’bki’d e a’di mo be. 22 Dhali a’di jin thuli me’da p̱o/ momis mo tani thulki me’da p̱owa ḵursi ma Arumgimis mo dhali ki a’di jin c̱a’bki’da p̱o/ a’di mo be.

23 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo, haali/ um c̱ina nana/ ki to jin c̱inu Arumgimis mo dhali anuŋkure/ mo dhali toŋ kuyga/ jin miinuwa ’tash jin ta’da akammun mo dhali um ki ta p̱iny is e ton tiya kun ’bitha mii ’ba/ ki ’bi’th mo me’d gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali momii ma ḵar/e mo dhali momiimii mo dhali moŋgam gwo is mo. Aris to gwansan ḵa ba/ mmina umi mii mii mo mmodar ga p̱iny isi cine/ ki miin tiya mo. 24 Um kun ṯoshki ta ashu/um bway kun tana ja’da/ mo, um ki dhim e ka pije/ mo dhali um ki los kalman ki ’kolo’c mo be.

25 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo, haali/ um lamki ’ko’d gwar ma ḵubbaaya mo dhali asahan mo, hili e bwaman mo tani uni ’tu’dkunu mo ki mondil to mo dhali ki mii kun ’coḵa’coḵ mo. 26 /E Wathim P̱arisi jin ta’da ja’da/ mo. Lami bwamana ḵubbaayam pini nṯwa/a/ mo ma dhali asahan mo, wakan ki ’ko’d gwar ma pije/ si’da/ midi dheleladhelel mo be.

27 Wayyi e um ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo, haali/ um wana e ki moŋ’kup̱aje kun kushu mo ki bany bany mo e mis ’te/ mo. Dhali eya p̱or ma pije/ mo tani uni ki piyu/ monyjaro/ mo, hili e bwaman uni mo tani uni ’tu’dkunu mo ka simaŋ ’kwani kun wukin mo dhali aris to mo kun nyo/anyo/ mo. 28 Wakan um si’da/ eya p̱or ma pije/ mo tani um ki pi moŋḵar/e gom ’kwani mo, hili e bwam um mo tani um ’tu’dkunu mo ka he’k e mo dhali ki mii kun ’coḵa’coḵ mo be.

29 Wayyi e um, ’kwani kun ta iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo kun tana he’k e ka he’k e mo. Haali/ um nyaŋki moŋ’kup̱aje gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali um ki nyoŋ to mo ap̱o/ moŋ’kup̱ajeŋ ’kwaniŋ ḵar/e mo, 30 mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ ana mina ’taki ’ko ka tee gi ibabam bana mo tani ana mina ’taki ’koki nyaḵ to mii ki uni mo e mo jin woluwa bas gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be. 31 Wakan um o gwo ap̱o/ is bum mo ki um ta iya/ gi uni gwansan kun ’koshkina mee gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be. 32 ’Tu’di ’te/ ma ki piny piny mo ki mombar gi ibabam bum mo. 33 Um kun ta tasha/ mo, dhali um kun ta ushin tashan ’thi/ mo, um mini mish ye kata sa/, um kun ’dap̱a’dap̱ ki bway gi mo ma al o’d kan mo. 34 Wakan aha/ hashkina um imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali ’kwani kun yuḵayuḵ mo dhali ’kwani kun ta iman’kwar to mo. Dhali kun tiya mina umi ’kosh mo dhali ’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo dhali kun tiya mina umi dor mo e gu’b gi montul is bum mo dhali ṯo’c ’kus e bampa/ ki she/ ki she/ mo. 35 Wakan eya p̱o/ um mo tani arisa bas gi ’kwaniŋ ḵar/e wolkina p̱o/ mony’cesh mo ’pena bas ma Habiil jin di’d ka p̱o/ mo ntaga bas ma Sakariyya jin ta ya/ ma Baraḵiyya mo a’di jin ’koshkina um mo e bwaman ma gwaṯa/ jin karu mo ki jiŋ ḵogu mo e mo jin miinuwa bas mo be. 36 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki aris to gwansan mini p̱u’d ap̱o/ ’kwani gwansan kun tana nyaḵum yil mo be.

Yesus Gwoki’d Ap̱o/ Pa Urushaliim mo

37 Ayy Urushaliim Urushaliim jin ’koshki imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ jwa mo dhali ’kosh uni gwansan ki wosh kun hashkunu e /e mo. Me’d wana risa kun oka/ ki tul uc̱im pini isi monṯal ’de/ mo me’d kumana ŋwa jin wup̱i ushan piti ka bi mo, dhali um ushkin mo be. 38 Hili mo mo ma, gu’b pini dhalkunu ’pen mo dhali ta ma’du/ ki ma’du/ mo. 39 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Um mini ’koki p̱ar aha/ e doḵ/e mo ntagi um mini o gwo mo ki: Mom’bor mii gom a’di jin p̱u’dki’d ki gway gi Tap̱a mo be.

24

Mo jin ’Ce’du Gu’b gi Mondheleladhelel Sho’k mo dhali Jamas Mii jin Ṯoru Iṯwa/a/ gom ’Pemen jiŋ ’Ko’d mo

1 Dhala Yesus dhalki gu’b gi mondheleladhelel ’pen mo dhali di’d mmoya ka pije/ mo ki imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo dhali ṯor a’di gu’b gi mondheleladhelel mo be. 2 Hili a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um mishina ris to gwansani ’baar mo ’taa? Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki wosha kamu/ yisa minu dhal ka maḵamp̱o/ ap̱owa kamu/ jin midi diki biṯa ’cesh mo.

3 Me’d jin dikina a’di e ’Kuwosh Seṯuun mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkini a’di mo mmo/o gwo mo ka ḵwal is ki: Ṯor am gwo mo ma, kakasja sa/ mmina to yansani di mo? dhali ki jamas mii gi wakata mmina /e mp̱u’du/ mo dhali ki mii jin mina yil gi mony’ceshi di ’kup̱ mo? 4 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Hili ki ’bore/ mo ma, ki wathin ’deŋ kamu/ midi diki sus umi dheres mo. 5 Haali/ ’kwani tana ris kun mini iiyu/ ki gway pem mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ tana Ḵrisṯẖos mo dhali uni mini sus tiya ka ris mmodheres mo. 6 Dhali um mini ciḵ gwo gom mo/as mo dhali gwo gom mo/as jin ’ce’du ’te/ mo. Hili mo mo ma ki um mini dhalki is ki ḵo/ mo haali/ mii yansan a’di midi bu’th embul mo mo dhali hili ’pemen diki p̱u’d naskina/ mo be. 7 Haali/ kala kamu/ midi cu mis ap̱o/ kala kamu/ mo dhali ’peŋkuman bampaŋ kamu/ midi cu mis ap̱o/ ’peŋkuman bampaŋ kamu/ mo, dhali ṯe/ midi di mo dhali mony’cesh midi yiḵin is ki mo ka ris mo be. 8 Aris to gwansan uni ta jasi monṯel ’pen gi isa nyor mo be.

9 Yan’ko’d uni mini c̱i um mo ki um minu ṯo’c bwa mo dhali dhu um mmowu mo. Dhali um minu shi/i e mo ka ris kal gi ’kwaniny’cesh mo gom gway pem mo be. 10 Dhali yan’ko’d ’kwanin tiya ka ris mini ye gwo is mo dhali waṯ tiya gway ka rem ’kup̱ mo dhali shi/a ashim bwa i is ka rem ’kup̱ mo be. 11 Dhali imanc̱i gwonthus mini cu mis mo dhali sus ’kwani ka ris mmodheres mo be. 12 Dhali mo/en gi ’kwani ka ris mo tani mina isi mii ki dhadharmu’th mo haali/ aris tonthus kun ’coḵa’coḵ mo tani markunu is kagahara mo be. 13 Hili a’di jin ’dimki ’kup̱ mo ntagi ’pemen mo tani a’di iminu woṯẖ mo be. 14 Dhali gwom ’borga/ gi Bampa/ gi Momis mo tani minu mii c̱ika pije/ e mony’ceshi ’baar mo me’d gwo jin c̱inu gom kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo, idhali yan’ko’d mo tani ’pemen midi p̱u’du/ mo be.

15 Wakan ki um mini p̱ar a’di e mo mmodosha a’di e mo jin ḵogu mo a’di jin ta mii jin bulabul mo jin mina ’kwani ṯa’k is jwa mo tani a’di jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Dani/aal mo (Dhalka mandeŋ gwo e mishi gwo ’ban mo). 16 Dhali yan’ko’d dhalki uni gwansan kun ’kon e Pa Yahuudiyya mini so ’kuwosh mo. 17 Dhalki a’di jin di’d e ’kuŋgu’b midi diki thul ka ’cesh mo mmogu toŋ kamu/ ’peni gu’b piti mo. 18 Dhali a’di jin di’d e bwam bunto mo midi diki doḵu/ ka nyaŋ’ko’d mmobu’th burrinyem p̱om piti mo be. 19 Dhali ayy/ayy/ayy gom uni gwansan kun bwaa uc̱i mo dhali gom uni gwansan kun c̱i uc̱i ako mmop̱i ka tee gwansan mo. 20 ’Thoyi mo ma ki mosom bum mini ’taki ’koki ta mondiṯ mo walla ka cim ma pesu/ mo. 21 Haali/ yan’ko’d adhan monṯo’c bwa midi di mo, gi ji wakan yisa di’da ’peni ka muŋ’kup̱ gi mony’cesh mo ntagi shwanesan mo, yisa, dhali midi diki di ki sule/ sule/ mo be. 22 Dhali waḵki/ ka cim gwansan ’konuki ’taki ’koki ’ciṯẖ bwa mo tani wathimpaŋ kamu/ si’da/ minu ’taki ’koki woṯẖ mo be. Hili haali/ gom gway gi uni gwansan kun kwanykunu mo ka tee gwansan mo tani a’di i’ciṯẖkunuwa cim bwa mo be. 23 Yan’ko’d waḵki/ jan ’deŋ kamu/ midi o um gwo mo ki: Hili mo mo ma, aḴrisṯẖos a’dan mo be tani walla, a’di ac̱iṯṯaan mo tani dhalku/ gwom piti ki gam is mo ma. 24 Haali/ iḵrisṯẖos kun ’koki ta kuŋ gana/ walla imanc̱i gwo kun ’koki ta kuŋ gana/ mo tani mini cu mis mo dhali ṯora dhan jamas mii mo dhala dhan momer mo. Wakan uni mini susa susi dheres mo ntagi uni kun kwanyu ki she/ mo waḵki/ a’di mishu mii mo be. 25 Hili mo mo ma, aha/ ṯora um gwo nṯwa/a/ mo be. 26 Wakan waḵki/ uni mini o um gwo mo ki: Hili mo mo ma, a’di di’d e mombwaasho mo tani dhalku/ ki ii ka pije/ mo. Waḵki/ uni o um gwo mo ki: Hili mo mo ma, a’di di’d isi bwaman gu’b gana/ mo tani dhalku/ gwom piti ki gam is mo ma. 27 Haali/ me’da wara sho’k jin p̱u’dki’d ’peni mom’pesho’k mo dhali dhwa/a’d mo mo ntaga bora luŋgu’b mo tani wakan a’di midi ta mo jin mina Ya/ gi ’Kwani ip̱u’du/ mo be. 28 E mo yin jin mina buŋgwar isi di mo tani a’di mina korro/ itul ’kup̱ mmonṯal ’de/ mo be.

Mo jin Mina Ya/ gi ’Kwani Doḵu/ mo

29 Dhali ki jahanne/ ’ko’di monṯo’c bwa ka tee gwansan mo tani atente/ midi dhurum mo mo dhali appe midi diki c̱i moŋkush piti mo dhali arisa cul mini ṯa’k ’peni momis mo dhali aris mom’bi’th kun ’kon e momis mo tani minu yiḵin is mo be. 30 Dhali yan’ko’d jamas mii gi Ya/ gi ’Kwani minu piyu/ mo ’peni momis mo, dhali yan’ko’d arisa waḵ gi ’kwaniny’cesh mini ko mo dhali uni mini p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmop̱u’du/ e bwaaraḵ ’peni momis mo ki mom’bi’th mo dhali ki monyca ilu/ mo be. 31 Dhali a’di midi hash iman’doyu gwom piti ka dhana yuḵ gi cuuwa/ ma poome/ mo dhali uni mini tul unim piti is kun kwanykunu mo ’peni momis kun ’kona shem ’penabi idoŋon mo ’peni monṯel ’pen gi momis mo ntagi ’bana kamu/ mo be.

32 Mishi gwo ’ban mo ma ’peni cwamp̱u/ mo. Ki jahanne/ me’d jin lu/kina a’di abinycwalman piti jin ’ta’dama’ta’dam mo tani dhali lu/ jip̱im piti mo tani um ki mish gwo ’ban mo ki moyurantee ’dishi’d mo be. 33 Wakan si’dayi, ki um ki p̱ara ris to gwansan e mo tani um ki mish mo mo ki a’di ’disha’dish mo dhali a’di ’dishki’d hila/ mo e ’twaŋkal mo be. 34 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mini ’koki pe mo ntagi aris to gwansan mini bu’th mo mo be. 35 Momis dhali mony’cesh mini pe mo tani hili gwom pem mini ’koki pe mo be.

Wathiŋ Kamu/ Yisa Mishi’da Tee mo dhali Mo mo

36 Hili ka tee c̱aan mo dhali mo mo tani dina wathin ’de/ ki mish mo dhali iman’doyu gwo si’da/ kun ’kon e momis mo ’koki mish mo mo walla Ya/ si’da/, hili Ababa a’di ’de/ mo be. 37 Me’da tee ma Nuuh mo tani wakan si’da/ mina Ya/ gi ’Kwani p̱u’du/ mo be. 38 Haali/ ka tee gwansan iṯwa/a/ ka gannu/ yi’de/ mo tani uni ’kokin mo mmoshwa to mo dhali mmop̱i to mo dhali mmomash mo dhali mmoc̱iya c̱i mmomash mo ntaga tee ma Nuuh jin jithirkina a’di mo e bwam ma ḵur mo be. 39 Dhali uni ’koki mish mo mo ntaga gannu/ yi’de/ p̱u’dki’d mo dhali dhi’th uni ’baar sho’k mo. Dhali wakan mina Ya/ gi ’Kwani p̱u’du/ mo be. 40 Dhali yan’ko’d ’kwaniŋ gwasi su/ mini ’ko mo e bwam bunto mo. Dhali jan ’de/ minu bu’th mo be dhali jaŋ kamu/ minu dhalku/ mo be. 41 Up̱ mini ’ko isu/ mo si’da/ kun mini yor to ayo mo. Dhali jan ’de/ minu bu’th mo be dhali jaŋ kamu/ minu dhalku/ mo be. 42 Timi mo mo ma wakan, haali/ um ’koki mish mo mo atee jin mina Tap̱am bumi yayu/ mo be. 43 Hili mishi yaase mo ma, waḵki/ com gu’b midi ’taki misha cim jin mina wathin ’di/ ’taki yayu/ mon’thiny mo dhali ḵwal to mo tani a’di midi ’taki tim mo mo dhali midi ’taki diki dhal gu’b piti mo ki a’di minu ’taki ’koki ’ce’d mo be. 44 Wakan um si’da/ mini mii thoson is mo haali/ Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ ki mo jin mina umi ’taki ’koki ṯosh mo.

C̱iŋkina/ jin Ta jiŋ Gana/ mo dhali C̱iŋkina/ jin Diki Ta jiŋ Gana/ mo

45 Kaja a’di jin ta isiŋ gana/ mo dhali jin ta c̱iŋkina/ jin yuḵayuḵ moye? A’di, jin mina tap̱am piti kar a’di tap̱a ap̱o/ gu’b piti mo mmoc̱i unim piti tonṯe/ ka tenteŋ gana/ mo? 46 Mom’bor mii ’te/ ba/ gom c̱iŋkina/ c̱aan, a’di jin mina tap̱am piti p̱u’du/ mo mmogam mo ki a’di di’d mmomii kan mo be. 47 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki a’di midi kar a’di ari tap̱a ap̱o/ aris tom piti jin tana a’di mo be. 48 Hili waḵki/ c̱iŋkina/ c̱aan jin ta thus ki thus mo o gwo mo e is piti mo ki: Tap̱am pem tayi’da diiṯe/ mo be 49 dhali yan’ko’d a’di ki ṯel mii ’pen mo mmodor igarr piti kun nyaḵka a’di aṯu’c mii mo dhali shwa to mo dhali p̱i to mo nyaḵki uni gun ’kosh ma su mo tani 50 dhali tap̱a gi c̱iŋkina/ midi p̱u’du/ mo ka tee jin dina a’di ki ṯosh ki a’di midi ’taki p̱u’du/ mo dhali ki mo jin dina a’di ki mish mo mo be. 51 Dhali a’di midi c̱i a’diya jisa mo dhali a’di midi kar a’di nyaḵki uni gun tana he’k e ka he’k e mo. Dhali e mun mo tani a’di ta mo jin mina ’kwani ’pe’d shem buni mo be.

25

Gwom ’Bi’th/e gom Nyaraŋ ’Kume’d mo

1 Yan’ko’d Bampa/ gi Momis minu kar ka p̱ar ’ban ki nyara/ kun ’koni ’kume’d mo kun ḵalkina lambam buni mo dhali ii mo mmoraḵ wathinyaŋa’b mbway mo be. 2 Dhali unin tiya kun ’koni mudhe’d mo tani uni ta p̱us mo dhali kun ’koni mudhe’d mo tani uni yuḵayuḵ mo be. 3 Haali/ uni gun ta p̱us ki p̱us mo ḵalkina lambam buni mo tani uni ’koki ḵala yini nyaḵki uni mo. 4 Hili uni gun yuḵayuḵ mo ḵalki tura/ yin nyaḵka lambam buni mo be. 5 Me’d jin tayina wathinyaŋa’ba diiṯe/ mo tani uni ’baar mo ṯo’da e is mo dhali ish e mo be. 6 Hili ki mombwam/eŋ gana/ mo tani cuuwa/ cuuyunu mo ki: Hili mo mo ma. Wathinyaŋa’b a’dan be. Iiyu/ ka pije/ mo mmoraḵ a’di mbway mo. 7 Dhali yan’ko’d aris nyara/ gwansan uni cuki mis mo dhali dhitha lambam buni is mo be. 8 Dhali uni kun ta p̱us ki p̱us mo ki o uni gun yuḵayuḵ gwo mo ki: C̱iyi aman ara yin bum mo ma haali/ alambam bam mur ma yini ḵu’th mo be. 9 Hili uni gun yuḵayuḵ thoḵ uni gwo mo ki: Wariba/ a’di si’da/ midi diki mii ’kosh jwa mo gom am mo dhali gom um mo. Ba dhali mii e i is mo dhali ii mo e imanyol to mo dhali yolu a’di gom is bum mo. 10 Dhali ki uni ’kokin mo mmo/ii mo mmoyol mo tani wathinyaŋa’b p̱u’dki’d mo dhali uni gwansan kun ’kokin mo mmothoson is mo tani uni iiki bway bwaŋ gu’b mo nyaḵki a’di mo e mo ma yuḵ gi momiimash mo. Dhali acampur mu’thkunu mo be. 11 Dhali yan’ko’d nyaran tiya uni p̱u’dkin mo si’da/ mmo/o gwo mo ki: Tap̱a Tap̱a, ḵa’dki aman gu’b mo ma. 12 Hili a’di thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Aha/ mola um mo be. 13 Wakan timi mo mo ma haali/ um moli mo mo walla cim mo walla mo mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Kuluny ’Dolkon mo

14 Haali/ a’di mina e waki wathi/ jin ya ya yilkina/ e bampaŋ kamu/ jin si’dasi’d mo dhali a’di ki yuḵ c̱iŋkinam piti mo dhali a’di ki c̱i uni tom piti mo be. 15 Dhali e jan ’de/ mo tani a’di ki c̱i a’di adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d mo dhali e jaŋ kamu/ tani a’di ki c̱i a’di adhan kuluny ’dolkoni su/ mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani a’di ki c̱i a’di adhan kuluny ’dolkoni ’de/ mo, e uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo me’d isi to kun misha uni mii mo be. Dhali yan’ko’d a’di ki ya mo be. 16 A’di jin bu’thki adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d mo tani a’di yaki’d mo ki jahanne/ mo dhali yol to ki uni mo dhali a’di ki ṯa/ a’di mo mmota adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d ki nyanye/ mo be. 17 Wakan si’da/ a’di jin ta’d gi dhan kuluny ’dolkoni su/ mo tani a’di ki ṯa/ a’di mo doḵ/e mmota adhan kuluny ’dolkoni su/ ki nyanye/ mo be. 18 Hili a’di jin bu’thki adhan kuluny ’dolkoni ’de/ mo tani a’di yaki’d mo dhali c̱wany jisa ’cesh mo dhali ba/a guurush gi tap̱am piti mo be. 19 Dhali yan’ko’d mmosi’dkina tap̱am buni c̱a’b’ko’d ki si’d mo tani tap̱a gi c̱iŋkina/ gwansan a’di p̱u’dki’d mo dhali thoson gwo gom ton deŋ nyaḵki uni mo be. 20 Dhali a’di jin bu’thki adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d mo tani p̱u’dki’d kadhoŋ mo mmoḵal adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d ki nyanye/ mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, /e c̱iki aha/ adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d mo tani aha/ miikina to mmoṯa/ uni mmota adhan kuluny ’dolkoni mudhe’d ki nyanye/ mmahan mo be. 21 Dhali tap̱am piti ki o a’di gwo mo ki: Mba/ c̱a/. /E ta c̱iŋkina/ jin ’boro’d mo dhali jin ta isiŋ gana/ mo be. /E ta a’di jin ta isiŋ gana/ ap̱o/ ushi to kun gwa’dan mo. Aha/ mina kar /e ap̱owa ris to ki nyanye/ mo. Huri /e mo ’te/ ma e moŋ’kuny bwa gi tap̱am pini mo. 22 Dhali a’di si’da/ jin ta’d gi dhan kuluny ’dolkoni su/ mo p̱u’dki’d kadhoŋ mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, /e c̱iki aha/ adhan kuluny ’dolkoni su/ mo. Aha/ miikina to ki uni mo dhali ṯa/ adhan kuluny ’dolkoni su/ ki nyanye/ mmahan mo be. 23 Dhali tap̱am piti ki o a’di gwo mo ki: Mba/ c̱a/. /E ta c̱iŋkina/ jin ’boro’d mo dhali jin ta isiŋ gana/ mo. /E ta a’di jin ta isiŋ gana/ ap̱o/ ushi to kun gwa’dan mo. Aha/ mina kar /e ap̱owa ris to ki nyanye/ mo. Huri /e mo ’te/ ma e moŋ’kuny bwa gi tap̱am pini mo. 24 A’di si’da/ jin bu’thki adhan kuluny ’dolkoni ’de/ mo p̱u’dki’d kadhoŋ mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, aha/ misha ki /e ta wathi/ jin c̱inthira c̱inthir mo haali/ /e ’ciṯẖi to jin dina /e ki si mo dhali tul to is jin dina /e ki ’dash mo. 25 Wakan aha/ ḵo/ka is mo dhali aha/ yakina mo dhali ba’k adhan kuluny ’dolkon pini eya ’cesh mo. Dhali a’di a’dan be. Guyi a’di jin ta jim pini mo ma. 26 Hili tap̱am piti ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E ta thus ki thus mo dhali /e ta c̱iŋkina/ jin ta’da p̱iny is ka p̱iny is mo. /E mishkin ki aha/ tana man’ciṯẖ to jin dika/ ki si mo? dhali tul a’di jin dika/ ki ’dash is mowa? 27 Dhali yan’ko’d /e ḵa ba/ mini ’taki dhuka guurush pem mo e imandhuwa guurush mo dhali ki yamp̱u’d pem jin miga/ ’taki bu’th a’di jin ta jim pem gana/ mo dhali nyunycinam piti mo be. 28 Wakan buthi adhan kuluny ’dolkon ’peni a’di mo ma dhali c̱iki a’di jin ta’d gi dhan kuluny ’dolkoni ’kume’d mo. 29 Haali/ aris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ta gi to mo tani minu c̱i to ki nyanye/ mo dhali uni mini ta gi to kun mini ur ’kup̱ mo. Hili ’peni a’di jin dara’d mo tani hili a’di jin tana a’di mo tani minu bu’th ’peni a’di mo be. 30 Dhali bu’th c̱iŋkina/ jin ush me’d ki ’tash mo dhali biṯ a’di mo e mo jin ta’da ’tum ka ’tum mo. Dhali e mo yin mo tani a’di ita mo jin mina ’kwani ’pe’d shem buni mo be.

Mom’bor Mii dhali ’Kwani kun Jeenu mo

31 Ki Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ mo e monycam piti mo tani dhali ka ris iman’doyu gwom piti ilu/ mo tani dhali yan’ko’d a’di midi c̱a’b ap̱owa ḵursim piti gi monyca mo be. 32 Aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo minu tul isi bwambori a’di mo, dhali a’di midi ḵwa/ uni bwa mo ’peni tiyan tiya mo me’d jin ḵwa/ ma manhil ḵa’bal ḵa’bal bwa mo ’peni mi mo be. 33 Dhali a’di midi dhu ḵa’bal ki me’da bim poros piti mo, hili mi mina a’di dhu ki me’da cam piti mo be. 34 Dhali yan’ko’d aMaliḵ midi o uni gwansan kun ’kon ki me’da bim poros piti gwo mo ki: Iiyu/ mo ma, ayy um kun ’bor ma Ababa mii mo mmogam mal gi Bampa/ gi Momis jin thosonkunu mo gom um mo ’peni mo jin ḵa’bkunuwa ’cesh sho’k mo be. 35 Haali/ me’d jin ’kosha ṯe/ aha/ mo tani dhali um ki c̱i aha/ tonṯe/ mo. Dhali ki aha/ butha yi’de/ mo tani dhali um ki c̱i aha/ yi’de/ mmop̱i mo. Dhali ki aha/ yana ya yilkina/ mo tani dhali um hanki aha/ mo be. 36 Dhali ki aha/ dina is ’te/ mo tani dhali um hi’thki aha/ burrinye/ i is mo. Dhali ki aha/ ’ba’thkina mo tani dhali um iiyini buṯi aha/ mo. Dhali ki aha/ dina eya sijin mo tani dhali um p̱u’dkini aha/ mo be. 37 Dhali yan’ko’d uni kun ta kuŋ ḵar/e mini thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, kakasjana mp̱arkina aman /e e mo mmo’kosha ṯe/ /e mo dhali mmoc̱i /e tonṯe/ mo? walla butha yi’de/ /e mo dhali aman ki c̱i /e a’di mmop̱i mo? 38 Dhali kakasja mp̱arkina aman /e e mo mmoya ya yilkina/ mo dhali aman ki han /e mo? walla dina /e is ’te/ mo dhali aman ki hi’th /e burrinye/ i is mo? 39 Dhali kakasja mp̱arkina aman /e e mo mmo’ba’th mo walla dina /e eya sijin mo dhali aman ki buṯi /e mo? 40 Dhali aMaliḵ ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Me’d jin miina um a’di gom a’din ’deŋ kamu/ jin p̱isi’d mo ’peni ushi uni gwansan kun tana waḵ pem mo tani um miiki a’di gom aha/ mo be. 41 Dhali yan’ko’d a’di midi o uni gwansan gwo mo kun ’kon ki me’da cam piti ki: Iiku/ ’peni aha/ mo ma, um kun jeekunu mo e mo ma al o’d jin midi diki us ki sule/ sule/ mo, a’di jin thosonkunu mo gom tap̱a ma ruma ’cesh mo dhali iman’doyu gwon thus piti mo be. 42 Haali/ aha/ ’kosha ṯe/ mo ka jiŋ gana/ dhali um ’koki c̱i aha/ tonṯe/ mo, dhali aha/ butha yi’de/ ka jiŋ gana/ mo dhali um ’koki c̱i aha/ yi’de/ mmop̱i mo be. 43 Dhali aha/ ka jiŋ gana/ yana ya yilkina/ mo tani dhali um ’koki han aha/ mo. Dhali aha/ dina is ’te/ mo tani um ’koki hi’th aha/ burrinye/ i is mo be. Dhali ki aha/ ’batha mo tani dhali di eya sijin mo tani um ’koki buṯi aha/ mo be. 44 Dhali yan’ko’d si’da/ uni mini thoḵ gwo mo ki: Tap̱a, kakasjana mp̱arkina aman /e e mo mmo’kosha ṯe/ /e mo walla butha yi’de/ /e mo walla ya ya yilkina/ mo walla di is ’te/ mo walla ’ba’th mo walla di eya sijin mo dhali ’kona aman ki mii to gom /e mo? 45 Dhali yan’ko’d a’di midi thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Me’d jin ’kona um ki mii a’di gom jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun p̱isin mo tani um ’koki mii a’di gom aha/ mo be. 46 Dhali uni mini ii mo e mo jin ’konu ki mii ’ba/ ki sule/ mo, hili uni kun miin ka ḵar/e mo tani mini cic̱ mo e moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

26

Imanshu ’Kwani Bway Miikina Wu’th ap̱owa Yesus mo

1 Ka Yesus ’baarki’da ris gwo gwansan mmo/o mo tani a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: 2 Um mishi mo mo ki ’ko’da cim su/ mo tani a’di ta’da cim ki Mompe’kup̱anyolos midi p̱u’du/ mo dhali Ya/ gi ’Kwani minu c̱i mo mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

3 Dhali igasiis kun can dhali ’kwani gwanyjaḵa/ gi ’kwani mo uni mini tul is mo mmonṯal ’de/ mo e bwaagoŋ ma gasiis jin ca’d mo a’di jin yuḵkunu gway ka Ḵayaap̱a mo be. 4 Dhali uni gamki ’twa/ ’kup̱ mo mmonṯal ’de/ mo mmobutha Yesus ki kup̱ mo dhali mmo’kosh a’di jwa mo be. 5 Hili uni o gwo mo ki: Yisa ka cim jin yuḵuwa yuḵ mo yisa, hili isi ciki/ haali/ adulaṯṯ midi di mo e bwaŋ ’kwani mo be.

Yesus A’di ’Koshkunu Is ka Yina P̱i’dnaŋ Gana/ mo e Pam Beeṯaniya mo be

6 Dhali ka Yesus di’d e Pam Beeṯaniya e gu’b ma Simaan jin ta gi monthus mo tani 7 a’boma kamu/ p̱u’dki’di a’di mo, a’di jin ta’d gi turaŋ gasaas jin ta gi kush mo, a’di jin din ma yina p̱i’dnaŋ gana/ nycine/ jin ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo. Dhala yim ki wol a’di e ’kup̱ piti mo me’d jin dikina a’di eya tharabeesa mo be. 8 Hili ki imanciḵ a’di gwo p̱arki a’di e mo tani uni deḵ ma nyor mo mmo/o gwo mo ki: Atinta shinu yansan isa ’cesh kan mo? 9 Haali/ ayina p̱i’dna/ yansan minu ’taki yol ka guurush ki nyanye/ mo dhali c̱i ’kwani kun hatha’ko’d mo be. 10 Hila Yesus ki tor mii yansan ki e mo dhali o uni gwo mo ki: Atinta ṯoca uma ’bom ’kus kan mo? Haali/ ayim mii tony jaro/ gom aha/ mo be. 11 Haali/ um isa yempa/ tan gi ’kwani kun hatha’ko’d kun ’kon e um mo. Hili um mini ’koki ta gi aha/ ki sule/ mo be. 12 Mmowoluwa yina p̱i’dna/ yansan e buŋgwar is pem mo tani ayim ki mii a’di mmothoson a’di gom aha/ gam kan jin minu kan aha/ mo be. 13 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: E mo yin jin minu c̱i gwom ’borga/ yan e mony’ceshi ’baar mo tani a’di jin miin ma yim mo tani minu ṯor mo mmonyoŋ mo mo mmoka ayim e mo be.

Yahuusa A’di Gamki Gwo Me’d mo Mmo’ciṯẖa/ Yesus Is ki Gwo mo

14 Dhali yan’ko’d jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni jin ’dap̱ uni ’twa/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo jin yuḵu gway ka Yahuusa Isḵariyuuṯi mo tani a’di yaki’d mo e igasiis kun can mo be 15 dhali o gwo mo ki: Atinta mmina umi c̱i aha/ mo waḵki/ aha/ mina c̱i a’di ki um mo? Dhali uni ki c̱i a’di gabul ’dolkon kushi iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo be. 16 Dhali ’peni mo c̱aan ki jahanne/ mo tani a’di c̱orki’da c̱or mo mmogam embul gana/ mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo be.

Yesus Shwaki Tonṯe/ jiŋ ’Ko’d Nyaḵki Imanciḵ A’di Gwo mo

17 Dhali ka cim jin ṯwa/a/ gi Maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo tani imanciḵ gwo p̱u’dkina Yesus mo mmo/o gwo mo ki: Mana o /e bwa jin mina amani thoson to mo gom /e mo mmoshwa ki Mompe’kup̱anyolos mo? 18 A’di ki o uni gwo mo ki: Iiku/ mo e ’peŋkuman bampa/ mo dhali e jan ’deŋ kamu/ mo dhali o a’di gwo mo ki: Amanṯor gwo o gwo mo ki: Mom pem ’dishi’d mo hila/. Aha/ mina mii rash di ki Mompe’kup̱anyolos yan e gu’b pini nyaḵki imanciḵ aha/ gwo mo be. 19 Dhali imanciḵ a’di gwo miikin mo me’d jin ḵankin ma Yesus uni gwo mo, dhali uni ki thoson to mo gom Mompe’kup̱anyolos mo be.

20 Dhali ki mo ta mom’pimpili/ mo tani a’di c̱a’bki’da tharabeesa nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 21 Dhali ki uni ’kokin mo mmoshwa to mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki jan ’de/ ’peni um midi ’ciṯẖ aha/ is ki gwo mo be. 22 Dhali uni ’kokina bwa mmodiṯ mo kagahara, dhali uni ki ṯel mii ’pen mo mmo/o a’di gwo mo ka rem ’kup̱ ka baṯẖ ’pen mo ki: Aha/ ’taa? Tap̱a. 23 Dhali a’di ki thoḵ gwo mo ki: A’di jin ’thup̱ki me’d piti eya sahan nyaḵki aha/ mo tani a’di midi ’ciṯẖ aha/ is ki gwo mo be. 24 Haali/ Ya/ gi ’Kwani yaki’d mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo gom a’di mo, hili wayyi e wathi/ yan a’di jin midi ’ciṯẖ Ya/ gi ’Kwani is ki gwo mo. A’di midi ’taki ’bor ki ’bor gana/ mo gom wathi/ yan waḵki/ a’di minu ’taki ’koki dhodhu/ mo be. 25 Yahuusa be a’di jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo a’di ki o a’di gwo mo ki: A/aha/ ’taa, Tap̱a? A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E oki a’di wakan si’da/ mo be.

26 Dhali me’d jin ’kokina uni mmoshwa tonṯe/ mo tani Yesus bu’thki maaŋḵuthu’d mo dhali ’bora ’bor bwa i is mo, dhali a’di ki ’ce’d a’di mo dhali c̱i a’di ki imanciḵ a’di gwo mo dhali o gwo mo ki: Buthi a’di mo ma, dhali ’kayi mo ma. A’di yansan ita buŋgwar is pem mo be. 27 Dhali a’di bu’thki’da ḵubbaaya mo dhali ki a’di c̱iki mom’bor bwa i is mo tani a’di ki c̱i a’di ki uni mo mmo/o gwo mo ki: P̱iyi a’di mo ma, aris umi ’baar mo, 28 haali/ a’di yansan ita’da bas pem ki gwo jin gamu me’d mo, a’di jin wolki’d ka pije/ mo gom ’kwani ka ris mo gom mogwama gwam gom miinthus mo be. 29 Aha/ ṯora um gwo mo ki aha/ mina diki doḵ/e p̱i yiman maman cwa yansan ki sule/ ntaga tee jin miga/ p̱i a’di jin ta jin this nyaḵki um e Bampa/ ma Ababam pem jin di’d e momis mo be.

Mo jin Waṯ ma Buṯerusa Yesus Gway A’di Ṯorkunu Iṯwa/a/ mo

30 Dhali ki uni yuḵki gway mo tani uni iikin ka pije/ mo e ’Kuwosh Seṯuun mo be. 31 Yan’ko’d aYesus ki o uni gwo mo ki: Umi ’baar mo mini ṯa’k mo gom aha/ mon’thiny yan shwane/ mo tani haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: Aha/ mina ’kosha manhil ḵa’bal mo dhali ḵa’bal ’pena ma’diny piti mo tani uni minu c̱eker bwa mo be. 32 Hili ŋ’ko’d mo tani ki aha/ piyunu/ mo tani aha/ mina ya um iṯwa/a/ e Pany Jaliil mo be. 33 Dhala Buṯerus ki ṯor a’di gwo mo eya tente/ ki: Ba uni gwansani ’baar mo mini ṯa’k mo gom /e mo tani aha/ mina diki biṯ ki sule/ mo be. 34 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora /e gwo mo ki mon’thiny yansan shwane/ mo nṯwa/a/ ka dhoŋgola ŋwa diki ko e naskina/ mo tani /e mini waṯaa/ gway me’di kwara mo be. 35 Dhala Buṯerus thoḵ a’di gwo mo ki: Hili waḵki/ aha/ mina mii wu mo nyaḵki /e mo tani aha/ mina diki waṯ /e gway mo. Dhali imanciḵ a’di gwo ’baar mo o gwo wakansan mo be.

Yesus ’Thoki’d e Monsinu jin Ta Bwaagoŋ ma Jaṯẖsemaani mo

36 Dhali yan’ko’d aYesus yaki’d nyaḵki uni mo e mo jin yuḵu ka Jaṯẖsemaani mo dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: ’Koyi mmahan mo ma ki aha/ mina thoṯẖ is mo mmaṯṯaan dhali ’tho mo be. 37 Dhali a’di ki susa Buṯerus nyaḵki a’di mo dhali iya/ ma Sabadi isu/ mo, dhali a’di ṯelki mii ’pen mo mmoḵal bwan diṯi’d mo dhali bwa jin ṯoco’d mo be. 38 Dhali yan’ko’d a’di ki o uni gwo mo ki: Aḵashiram pem a’di diṯa bwa ki diṯ kagahara mo gom mowu mo. ’Koyi mmahan mo ma, dhali timi nyaḵki aha/ mo ma. 39 Dhali mmothoṯẖkina a’di ’peny’ce ari’ceenne/ mo tani a’di biṯki bwam/em piti a’cesh mo dhali ’tho mo ki: Ababam pem, waḵki/ a’di yan mishu mii mo tani dhalka ḵubbaaya yan ya’di pe aha/ mo ma. Bahili a’di jin oyaa/ bwa mo yisa. Hili a’di jin ta bwam pini mo be. 40 Dhali a’di p̱u’dki’d e imanciḵ a’di gwo mo dhali gam uni ki uni ishki e mo. Dhali a’di ki owa Buṯerus gwo mo ki: A/um bunya/ mini ’koki tim nyaḵki aha/ ka tente/ ’de/ mo? 41 Timi mo mo ma, dhali ’thoyi mo ma, ki um mini ’taki ’koki cic̱ mo e mo jin palu mo, haali/ shi/in ka jiŋ gana/ mo tani a’di ona bwa mo, hili buŋgwar is a’di ihatha’ko’d ki ha’th mo be. 42 Doḵ/e gom me’d jin ’ko a’di isu/ mo tani a’di yaki’d mo dhali ’tho mo ki: Ababam pem, waḵki/ a’di yan mol pe mo tani hili isi ciki/ aha/ mina p̱i a’di mo, dhalki a’di jin ta bwam pini mo tani dhalki a’di miinu mo ma. 43 Dhali doḵ/e a’di p̱u’dki’d mo dhali gam uni ki uni ishki e mo haali/ em buni ṯo’dki uni is mo be. 44 Wakan a’di dhalki uni mo doḵ/e dhali a’di ki ya mo dhali ’tho mo gom me’di kwara mo mmo/o jasi gwon ṯal ’de/ mo be. 45 Dhali yan’ko’d a’di p̱u’dki’d mo e imanciḵ a’di gwo mo dhali o uni gwo mo ki: A/um ’kon mmo/ish e kan mo? dhali bu’th mosi/is bum mo? Hili mo mo ma, mo p̱u’dki’d mo hila/ mo dhali Ya/ gi ’Kwani ’ciṯẖkunu is ki gwo mo e me’d gi ’kwani kun ta imanmii miinthus mo be. 46 Cuyi mis mo ma. Dhalki ana iina mo. Hili, a’di jin ’ciṯẖki aha/ is ki gwo mo tani a’di p̱u’dki’d mo be.

Mo jin ’Ciṯẖuwa Yesus Is ki Gwo mo dhali Mo gi Budhu A’di mo

47 Ki a’di di’d mo mmo/o gwo naskina/ mo tani Yahuusa p̱u’dki’d mo, a’di jin ’dap̱ tiya ’twa/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali nyaḵki a’di mo tani dhana waambuhany ’kwani p̱u’dkin ki gandala turga/ mme’d mo dhali cwa mo, ’peni igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’kwani mo be. 48 Dhali a’di jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo c̱iki uni jamas mii mo mmo/o gwo mo ki: A’din ’de/ jin miga/ p̱i ’twa/ mo tani ta wathi/ mo. Buthi a’di mo ma. 49 Dhali a’di p̱u’dki’da Yesus ki jahanne/ mo dhali o gwo mo ki: Hayy, Tap̱a. Dhali a’di ki p̱i a’di ’twa/ mo be. 50 Yesus ki o a’di gwo mo ki: Akam pem, /e miina ta mmahan mo? Dhali yan’ko’d uni ki p̱u’du/ i a’di mo dhali dhu me’d buni ap̱owa Yesus mo dhali bu’th a’di mo be. 51 Dhali hili jan ’de/ ’peni uni gwansan jin nyaḵ di ka Yesus mo tani a’di he’thki me’d piti mo dhali buḵ gandala turgam piti mo dhali ruṯẖun c̱iŋkina/ ma gasiis jin ca’d mo dhali ’ciṯẖ ’cem piti mo be. 52 Dhali yan’ko’d Yesus ki o a’di gwo mo ki: Dwari gandala turgam pini ka nyaŋ’ko’d e mom piti mo ma, haali/ aris uni gwansani ’baar mo kun ḵalki gandala turga/ mo tani minu ’ce’d sho’k ki gandala turga/ mo be. 53 A/ṯosha /e ki aha/ mina mol Ababam pem ’tho mo dhali a’di ki c̱i aha/ ki jahanne/ awaambuhany iman’doyu gwom piti ka ris mo mmo’koki ’ko jasi ’kume’d i’ce’dka su/ mo? 54 Hili bakataye ki Gwo ma Arumgimis minu ’taki thim mo ki a’di minu mii mii wakan mo be. 55 Dhali ki mo yan mo tani aYesus ki owa waambuhany ’kwani gwo mo ki: Um iiyin ka pije/ ki gandala turga/ mme’d mo dhali ki cwa mo mmobu’th aha/ mmohabus mo me’d wathin ’di/ mo. Ka tee kun baṯẖani ’ko’d mo tani aha/ dikina mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmoṯor gwo mo dhali um ’koki bu’th aha/ mo be. 56 Hili aris to gwansani ’baar mo tani uni bu’thki embul mo mo, ki Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkina imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo minu mii thim mo be. Dhali yan’ko’d aris imanciḵ a’di gwo uni dhalki a’di ’pen mo dhali so mo be.

Yesus Doshki’d e Bwambor Montul Is gi ’Kwani Yahuuda/ mo

57 Dhali yan’ko’d uni gwansan kun bu’thkina Yesus mo tani uni ki sus a’di eya Ḵayaap̱a jin ta’da gasiis jin ca’d mo e mo jin tulkina iman’kwar to is mo dhali ’kwani gwanyjaḵa/ si’da/ mo be. 58 Hila Buṯerus baṯẖki a’di nsho’k isa dhana/ mo ntagi mo gi bwaagoŋ ma gasiis jin ca’d mo. Dhali a’di ki seyu bwaman mo. Dhali a’di ki nyaḵ c̱a’b ki uni kun hili mo mo mmop̱ar ’pemen gwo e mo be. 59 Dhali igasiis kun can dhali aris uni ’baar mo gi montul is yan mo tani uni ŋap̱ki gwonthus mo mmo’ce’da Yesusa p̱o/ mo, ki uni mini ’taki kar a’di mmowu mo be. 60 Hili uni ’koki gam tonthusa ’de/ mo, bahili aris iman/o gwonthus ap̱o/ a’di mo tani uni p̱u’dkin kadhoŋ mo. Ŋ’ko’d uni su/ p̱u’dkin kadhoŋ mo 61 dhali o gwo mo ki: Agarr yansan o gwo mo ki: Aha/ misha mmo’ce’d gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis sho’k mo dhali nyaŋ a’di ka cim kwara mo be. 62 Dhala gasiis jin ca’d a’di doshki’d ki mis mo dhali o gwo mo ki: Ayy, /e moli ’twaŋ kamu/ ’de’k mo? Gwo wakata ona ’kwani gwansan ap̱o/ /e mo? 63 Hila Yesus c̱a’bki’d ki shwam mo. Dhala gasiis jin ca’d ki o a’di gwo mo ki: Aha/ ḵana /e gwo ka Arumgimis jin di ki e mo. Ba ṯor am gwo mo ma, waḵki/ /e tana Ḵrisṯẖos mo, a’di jin ta Ya/ ma Arumgimis mo. 64 AYesus ki o a’di gwo mo ki: A’di ta gwo jin ona /e si’da/ mo be. Hili aha/ mina ṯor /e a’di ’peni shwane/ mo, /e mini p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmoc̱a’b ki me’da bim poros ki mom’bi’th mo dhali mmoyayu/ e bwaaraḵ ’peni momis mo be. 65 Dhali yan’ko’d agasiis jin ca’d dherki burrinyem piti bwa mo dhali o gwo mo ki: A’di walki gwo sor jin shi/ashi/ mo. Atinta ’kokina ana mmoŋap̱ gwo mo mmo/o ap̱o/ a’di mo? Um ciḵki gwo sor ’peni ’twam piti shwane/ mo be. 66 Gwom bum jin ṯosha um wakata mo? Uni thoḵ gwo mo ki: A’di ha me’d mo mmowu mo be. 67 Dhali yan’ko’d uni ki ’taḵ a’di manya/ e bwam/em piti mo dhali dor a’di mo dhali kun tiya ki dor a’di ki cwa mo 68 mmo/o gwo mo ki: Oyi am gwo is mo ma, /e jin tana Ḵrisṯẖos mo. Kaja ’dunn idorki /e kan mo?

Buṯerus Waṯki’da Yesus Gway mo

69 Dhala Buṯerus a’di c̱a’bki’da pije/ e bwaman ma goŋ mo. Dhali ari nyarany c̱iŋkina/ p̱u’dki’di a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: /E si’da/, /e nyaḵki di ka Yesus gi Pany Jaliil mo be. 70 Hili a’di waṯki gwo mo mbwambori uni ’baar mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ dinaki mish ’pemen gwom pini yan jin ona /e mo be. 71 Dhali ki a’di yaki’d mo ka pije/ eya lambalany gu’b mo tani ari c̱iŋkina/ nyaraŋ kamu/ p̱arki a’di e mo dhala yim ki o uni gwansan gwo kun doshkina pije/ ki: Wathi/ yansan nyaḵ di ka Yesus gi Pa Naasira mo be. 72 Dhali yan’ko’d doḵ/e a’di waṯki gwo mo ki gwo mmoṯe gwo mo ki: Aha/ dinaki mish wathi/ yan mo be. 73 Yan’ko’d ari’ceenne/ uni kun doshkina pije/ mo tani p̱u’dkin mo dhali owa Buṯerus gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ /e ta jan ṯal ’de/ si’da/ ’peni uni mo haali/ ’twam pini ṯor /e eya tente/ mo be. 74 Yan’ko’d a’di ṯelki mii ’pen mo mmojee is piti jwa ki is piti mo dhali mmothul gwo me’da p̱o/ mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ dinaki mish wathi/ yan mo be. Dhali ki jahanne/ adhoŋgola ŋwa gwoki’d mo. 75 Dhala Buṯerus ka gwo ma Yesus e mo jin ona a’di a’di nṯwa/a/: Ka dhoŋgola ŋwa diki ko e mo naskina/ tani /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara mo. Dhali a’di yaki’d ka pije/ mo dhali ko ki jabu’th ki ḵu’bu/ ḵu’bu/ mo be.

27

Yesus Suskunu mo Mbwambor ma Bilaaṯus mo be

1 Dhali ki mon’thamo/ p̱u’dki’d mo tani aris igasiis kun can dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’kwani mo uni gamki ’twa/ ’kup̱ ap̱owa Yesus mo mmokar a’di mmowu mo be. 2 Dhali uni ki deḵ a’di mo dhali sus a’di mo dhali mmoc̱i a’di ka Bilaaṯus jin ta’da mudhiir mo be.

Jwa ma Yahuusa mo

3 Ka Yahuusa jin ta’da man’ciṯẖ a’di is ki gwo p̱arki a’di e mo ki a’di waḵkunu mo tani a’di rici’da du is mo dhali a’di ki ’doyu ’dolkon kush jin ta’da iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d ka nyaŋ’ko’d mo e igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo 4 mmo/o gwo mo ki: Aha/ miikina miinthus mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo, a’di jin din ma bas ka p̱o/ mo. Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di yan ta’da ta gom am mo? Hili is pini ’teyi e ma. 5 Dhali a’di ki ṯa’k ’dolkon kush e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali a’di ki pi ka pije/ mo dhali ya mo dhali shir is piti ka nyoḵ mo be. 6 Hili igasiis kun can uni bu’thki ’dolkon kush mo mmo/o gwo mo ki: A’di diki ta mii jin dhala gwoŋḵan bway mo mmodhu uni mo e mo jin dhunuwa guurush mo haali/ uni tana guurush ma bas mo be. 7 Wakan uni gamki ’twa/ ’kup̱ mo mmobu’th uni mo dhali yol mo gi iman/uḵa nos mo mmokan ’kwani kun ta yilkina/ nycine/ mo be. 8 Wakan mombunto yan yuḵkunu gway ki Mombunto ma Bas mo ntaga tee yansan mo be. 9 Wakan gwo thimkunu mo, a’di jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Irmiya mo mmo/o gwo mo ki: Dhali uni bu’thki ’dolkon kush kun ’koni iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo jin ta she/ yol piti mo, a’di jin ta she/ yol jin karkina unin tiya kun ta iya/ gi uc̱i ma Israyiil mo be. 10 Dhali uni ki c̱i uni gom uni kun cila mombunto ma iman/uḵa nos mo be me’d gwo jin shukina tap̱a aha/ bway mo be.

Bilaaṯus Doṯki’da Yesus Gwo mo be

11 Dhala Yesus doshki’d mbwambora mudhiir mo dhala mudhiir ki doṯ a’di gwo mo ki: Ki /e de /e tana Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo? Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ta gwo jin ona /e si’da/ mo be. 12 Hili ki a’di yerkunu is ki gway mo ki igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo tani a’di diki thoḵ ’twaŋ kamu/ mo be. 13 Dhali yan’ko’da Bilaaṯus ki o a’di gwo mo ki: Dina /e ki ciḵ gwo mo ’taa? ama’diny gwo kun ona uni ap̱o/ /e mo? 14 Hili a’di diki c̱i a’di ’twan thoḵa ’de/ mo walla ari gwoŋ kamu/ jin yerkunu a’di is ki gway mo. Wakan ntaga mudhiir a’di merki’d kagahara mo be.

Yesus Torkunu Gwo ’Twa/a ’Cesh mo Mmowu mo

15 Dhali ka yuḵ jin yuḵu mo tani mii ma mudhiir isa yempa/ mo mmo’cuḵka waambuhany jan ṯal ’de/ ’peni uni habuus mo a’di jin doṯkina uni mo be. 16 Dhali uni tan gi wathi/ eya sijin jin mishu ’baar mo eya tente/, a’di jin yuḵkunu gway ka Baraabas mo be. 17 Wakan uni tulki is mo mmonṯal ’de/ mo dhala Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Kaja i/o um bwa jin miga/ ’cuḵki um mo, a/Baraabas ’taa? walla Yesus a’di jin yuḵu ka Ḵrisṯẖos mo? 18 Haali/ a’di mishki dhap̱an buni jin takina uni mo mmoc̱i a’di mo be. 19 Isa dhamo/ ’teya ki a’di diki’d mmoc̱a’ba kursi jin dwallu gwo jin ta jim piti mo tani ashim piti hashki a’di gwo mo mmodhalku/ toŋ kamu/ ki mii ap̱o/ wathiŋ ḵar/e yan mo haali/ aha/ ṯo’ckunu bwa kagahara shwane/ gom a’di mo ki gwony jan mo be. 20 Dhali igasiis kun can dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ uni lalki ’kwani sho’k ki gwo mo mmodoṯ gwo mo goma Baraabas mo dhali mmo’ce’da Yesus sho’k mo be. 21 Dhala mudhiir ki o uni gwo mo doḵ/e ki: Jana ’peni bwam uni su/ jin o um bwa mo jin miga/ ’cuḵki um mo? Dhali uni ki thoḵ gwo mo ki: aBaraabas be. 22 Dhala Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Dhali aha/ mina miiya tinta ka Yesus mo a’di jin yuḵu gway ka Ḵrisṯẖos mo? Uni ’baar mo thoḵ gwo mo ki: Dhalki a’di ’koshu ki cwany’ciṯẖan dhul mo. 23 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Gomata sa/? Tonthus gi wakatinta imiikina a’di mo? Hili uni cuukin kagahara mo mmonṯal ’de/ mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki a’di ’koshu ki cwany’ciṯẖan dhul mo.

24 Wakan ka Bilaaṯus p̱arki a’di e mo ki a’di mol gwo p̱i jip̱i/ mo tani hili a’di ki dhal mii e i is mo goma dulaṯṯ jin ṯelkunu ’pen mo tani a’di ki bu’th yi’de/ mo dhali ’thur me’d piti mo mbwambor ma waambuhany ’kwani mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ dina ka p̱o/ ’pena bas gi wathi/ yan mo. Hili a’di ’te/ ki is bumi niin ma. 25 Dhali aris ’kwani ’baar mo thoḵ a’di gwo mo ki: Abas piti midi di ap̱o/ aman mo dhali ap̱o/ uc̱im bam mo be. 26 Dhali yan’ko’d a’di ki ’cuḵki uni aBaraabas mo dhali ki a’di dorki’da Yesus ki yis bip̱ mo tani a’di ki c̱i a’di mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

I/askar Miikina Yesus ka Maḵ mo

27 Dhali yan’ko’d i/askar ma mudhiir uni ki susa Yesus mo e bwaagoŋ gi gu’b ma mudhiir mo dhali uni ki tula askar isi ’baar mo mmonṯal ’de/ mo ibwambori a’di mo be. 28 Dhali uni ki ’cuḵ a’di burrinye/ mo dhali hi’th a’di is ki burrinye/ jin ta’da duḵ is mo be. 29 Dhali uni ki thoson toŋ’kup̱ ’pena ’de/ mo dhali uni ki hi’th a’di i’kup̱ piti mo dhali uni ki kar a’di guluca cwahan e me’da bim poros piti mo dhali luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di ka maḵ mo mmo/o gwo mo ki: Hayy, Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo. 30 Dhali uni ki ’taḵ a’di manya/ i is mo dhali uni ki bu’th gulu’c mo dhali dor a’di e ’kup̱ piti mo be. 31 Dhali ki uni miiki a’di ka maḵ mo tani uni ki ’cuḵ a’di burrinyen duḵ is mo dhali uni ki hi’th a’di burrinyem piti i is mo dhali uni ki sus a’di ka pije/ mo mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

Mo gi ’Koshuwa ’Kosh ki Cwany’ciṯẖan Dhul mo

32 Me’d jin ’kokina uni mmoya ka pije/ mo tani uni p̱u’dkin mo e wathi/ gi Paŋ Kerawaan jin yuḵu gway ka Simaan mo. Wathi/ yansan a’di ṯu’ckina uni mo mmoḵal cwany’ciṯẖan dhul piti mo be. 33 Dhali ki uni p̱u’dkin mo e mo jin yuḵu ka Gulguṯẖa mo tani (a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ki: Mo ma Simaŋ ’Kup̱ mo) 34 uni ki c̱i a’di yimana mura’th jin ’koshu e ki toŋ ḵa/ga/ mo. Hili ki a’di nyoḵki a’di mo tani a’di ushki a’di p̱i mo be. 35 Dhali ki uni ’koshki a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo tani uni ki ḵwa/ burrinyem piti bwa mo e bwam uni ’cena mo mmoṯa’k to mo. 36 Yan’ko’d uni ki ’ko a’cesh mo dhali rash ’ko mo mmotim a’di ap̱o/ mo be. 37 Dhali ap̱o/ ’kup̱ piti mo tani uni ki ’kwar gwo ap̱o/ a’di mo jin deŋu e mo ki: Yansan ta’da Yesus jin ta’da Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo be. 38 Dhali ’kwani su/ kun tana ’di/ nyaḵkunu ’kosh ki a’di mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo, jan ’de/ ki me’da bim poros piti mo, dhali jaŋ kamu/ ki me’da biny cam piti mo be. 39 Dhali uni gwansan kun iikin ki iimpe e bway mo tani uni sorki a’di mo mmopir ’kup̱ buni mo be, 40 dhali mmo/o gwo mo ki: /E jin mini ’taki ’kosh gu’b gi mondheleladhelel mo dhali nyaŋ a’di ka cim kwara mo tani woṯẖi is pini mo. Waḵki/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo, ba thulu ka ’cesh ’peni ap̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo. 41 Wakan si’da/ igasiis kun can dhali iman’kwar to mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo tani uni miiki a’di ka maḵ mo mmo/o gwo mo ki: 42 A’di woṯẖki tiya mo tani is piti mola a’di woṯẖ moyi. Dhalki a’di thulu’d ka ’cesh shwane/ ’peni ap̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo, dhali ana mina gam a’di gwo is mo be. 43 A’di gamki’da Arumgimis gwo is mo. Dhalka Arumgimis ’cuḵ a’di mo shwane/ waḵki/ a’di ona bwa ki a’di mo, haali/ a’di o gwo mo ki a’di ta Ya/ ma Arumgimis mo be. 44 Dhali unin ’di/ kun nyaḵkunu ’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul nyaḵki a’di mo tani uni si’da/ waḵki a’di ki gwon ’de/ yan mo be.

Mowu ma Yesus mo

45 Dhali shwane/ ka tente/ ta’da tente/ mbwaŋ ’kup̱ mo tani adhan mondhurumi’d p̱u’dki’da p̱o/ mony’ceshi ’baar mo ntaga tente/ mbum ’ban mo be. 46 Dhali ka tente/ ta’da tente/ kwara mo tani Yesus gwoki’d ki ’twa/ jin caaca mo ki: Ili, Ili, lama sabaktani, a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ki: Arumgimis pem, Arumgimis pem, atinta dhalkina /e aha/ ’pen kan mo? 47 Dhali unin tiya kun doshkin ki ’dishe/ ciḵki a’di mo dhali o gwo mo ki: Wathi/ yuḵki’d Iliyya mo be. 48 Dhali jan ṯal ’de/ ’peni uni a’di guski’d ki jahanne/ mo dhali a’di ki ḵala lip̱a/ mo dhali ’tu’d a’di ki yiman tom ’pac̱a’d mo dhali kar a’di eya cwahan mo dhali a’di ki c̱iki a’di mo mmop̱i mo be. 49 Hili kun tiya o gwo mo ki: C̱ori naskina/ bala/. Dhalki ana p̱ara mo e mo waḵki/ Iliyya midi thulu/ mo mmowoṯẖ a’di mo. 50 Dhala Yesus cuu’d ki dhan ’twa/ jin caaca doḵ/e mo dhali a’di ki c̱i shi/in piti mo be.

51 Dhali hili mo mo ma, burrinye/ gi gu’b gi mondheleladhelel mo a’di dherkunu bwa mo ka ’ban su/ mo ’peni buŋ’kup̱ mo ntagi bum’pen mo, dhali mony’cesh yiḵinki is mo, dhali aris woshi ’baar mo pwaṯẖkunu bwa mo be. 52 Dhali moŋ’kup̱aje si’da/ uni ḵa’dkunu ’twa/ mo, dhali aris buŋgwar is gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo uni gun ishki e mo e mowu mo tani uni cukunu mis mo be. 53 Dhali mmopikina uni ka pije/ ’peni jis jwa mo tani ’ko’di mompim piti mo tani uni iikin e ’peŋkuman bampa/ jin ḵogu mo dhali piki ’kwani i is ka ris mo be. 54 Dhali ka mancil ma askar iss ’kwanim pa mmudhe’d dhali uni gwansan kun nyaḵ ’ko ki a’di mo tani uni rashkina Yesus tim mo mmop̱ar mony’cesh e mo mmoyiḵin is mo dhali to gwansan kun bu’thki embul mo mo tani uni ’tu’dkunu mo ki moŋḵo/ is mo dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ yansan ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

55 Wakan si’da/ up̱ ’kokin ka ris mo mmun mmohil mo ’pena dhana/ mo, uni gun baṯẖkina Yesus nsho’k mo ’peni Pany Jaliil mo mmota imanmii a’di to mo be. 56 Dhali e bwaman uni mo tani aMariyam Magdaliyya diki’d mo dhala Mariyam jin to Ko Yakuub mo dhala Yuusup̱ mo dhali ko iya/ ma Sabadi mo be.

Mo jin Kanuwa Yesus mo

57 Dhali ki mo ta mom’pimpili/ mo tani wathi/ jin ta pa ki pa p̱u’dki’d mo ’peni Pa Arraama jin yuḵkunu gway ka Yuusup̱ mo, a’di si’da/ jin ta’da manciḵa Yesus gwo mo be. 58 A’di yaki’d mo eya Bilaaṯus mo dhali doṯ a’di gwo mo gom buŋgwar is ma Yesus mo. Dhali yan’ko’d Bilaaṯus ki ḵan gwo mo ki a’di minu c̱i ki a’di mo be. 59 Dhala Yuusup̱ ki bu’th buŋgwar is mo dhali ’tam a’di is ki burrinyen dhelelga/ jin ta’da dhiny e mo be. 60 Dhali ’thi a’di e jis pitiŋ gana/ jin ta jis jwan this mo, a’di jin ’kolkina a’di wosh mo. Dhali a’di ki ’daŋkal wosha caaga/ mo mmo’dap̱ ’twaŋkal jis jwa ’twa/ mo, dhali a’di ki ya mo be. 61 Mariyam Magdaliyya dhali Mariyama kamu/ nyaḵki ’ko mmun mo mmo’ko ka p̱ar ’twa/ gi moŋ’kup̱aje mo be.

Imanji Mo mo e Moŋ’kup̱aje mo

62 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo, a’di jin ta’da cim jiŋ ’ko’d jin Thosonkunu to mo tani igasiis kun can dhali ’Kwani P̱arisiyiin tulki isi bwambor ma Bilaaṯus mo be, 63 dhali o gwo mo ki: Tap̱a, am kakina gwo e jin okin ma manhe’k ’kwani e mo ki a’di di’d ki e mo naskina/ mmo/o gwo mo ki: ’Ko’da cim kwara mo tani aha/ mina cuyu mis doḵ/e mo be. 64 Wakan ki /e mini ḵan gwo mo ki moŋ’kup̱aje minu mii ji mo ki ’dantar mo ntaga cim kwara mo, isi ciki/ ki imanciḵ a’di gwo mini ’koki ii mo dhali ḵwal is piti mo dhali ṯor ’kwani gwo mo ki: A’di piki’d ’peni mowu mo, dhali gwonthus jin ta jiŋ ’ko’d jin minu o mo tani a’di midi war ki shi/ kagahara mo mmobol jin ṯwa/a/ e mo be. 65 Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Um tan ga askar kun ji mo mo. Iiku/ mo ma, mmoji a’di ki ’dantar mo me’d jin misha um a’di mii mo be. 66 Wakan uni iikin mo dhali ji moŋ’kup̱aje mo, dhali uni ki ’dap̱ wosh ’twa/ ka ’diŋkila/ mo dhali dhu imanji mo mo be.

28

Mompinu mo

1 Dhali ’ko’da cim ma pesu/ mo tani ki mo ḵali kush mo ka cim jin ṯwa/a/ ka dhas mo tani aMariyam Magdaliyya dhala Mariyama kamu/ uni iikin mo mmop̱ar moŋ’kup̱aje e mo be. 2 Dhali hili mo mo ma, adhan mony’cesh yiḵinki is mo kagahara haala man’doyu gwo gi tap̱a thulki’d mo ’peni momis mo dhali p̱u’du/ mo dhali ḵa’c wosh ka nyaŋ’ko’d mo dhali a’di ki c̱a’ba po/ a’di mo be. 3 Jamas piti jin piyina a’di mo tani a’di wana e ka wara sho’k mo dhali burrinyem piti c̱a’bki bany bany mo me’da wasaŋ gana/ mo be. 4 Dhali gom is jin ḵogu a’di mo tani imanji mo mo uni deekina is mo dhali uni wakina e gi ’kwani kun wukin mo be. 5 Hila man’doyu gwo ki o up̱ gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma, haali/ aha/ misha ki um ŋap̱kina Yesus jin ’koshkunu jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo be. 6 A’di yisa di’di mahana, haali/ a’di cuki mis mo me’d gwo jin ona a’di mo. Iiyu/ mo ma, mmop̱ar mo e mo jin ishkina a’di nycine/ mo. 7 Dhali yan’ko’d iiyi ki jahanne/ mo dhali ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo ki a’di cuki mis mo ’peni mowu mo. Dhali hili mo mo ma, a’di midi ya nṯwa/a/ ki um mo e Pany Jaliil mo be. Dhali e mun mo tani um mini gam a’di mo. Hili aha/ ṯorkina um gwo mo be. 8 Wakan uni iikin ki jahanne/ mo ’peni mony jis jwa mo ki moŋḵo/ is mo dhali ka dhan bwaŋ ’kunyga/ mo, dhali uni sokin mo mmoṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo be. 9 Dhali hili mo mo ma, aYesus gamki uni ’kup̱ mo dhali o gwo mo ki: Hayy. Dhali uni p̱u’dkin mo dhali bu’th a’di i sho’k piti mo dhali luŋ a’di mo be. 10 Dhali yan’ko’d Yesus ki o uni gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. Iiku/ mo ma, dhali ṯor iwaḵ pem gwo mo mmo/ii mo e Pany Jaliil mo dhali uni mini p̱ar aha/ e i mun mo be.

Imanji Mo mo Wankunu Is mo be

11 Ki uni ’kokin mo mmo/ii mo tani hili mo mo ma, kun tiya ’peni uni gun ta imanji mo mo tani uni iikin mo e ’peŋkuman bampa/ mo dhali ṯor igasiis kun can gwo mo goma ris to gwansan kun bu’thki embul mo mo be. 12 Dhali ki uni tulki is mo mmonṯal ’de/ mo nyaḵki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo dhali gam ’twa/ ’kup̱ mo tani uni ki c̱iya dhana guurush ki i/askar mo be 13 mmo/o gwo mo ki: Ṯori ’kwani gwo mo ki: Imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo mon’thiny mo dhali ḵwal a’di mo ki aman ’kokina mmo/ish e mo be. 14 Dhali waḵki/ gwo yansan midi p̱u’du/ mo e bwany’ce ma mudhiir mo tani aman mina lal a’di sho’k ki gwo mo dhali buḵ um ’ba/ mo ’peni monṯo’c bwa mo be. 15 Wakan uni bu’thkina guurush mo dhali mii a’di me’d jin ḵankunu uni gwo mo. Dhali gwo lolop̱ yansan a’di ḵalu ki lala’th mo e bwaŋ ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo ntaga tee yansan mo be.

Yesus Hashki Uni kun ’Koni ’Kume’d I’ce’dka ’De/ mo

16 Dhali imanciḵ a’di gwo kun ’koni ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo tani uni iikin mo e Pany Jaliil mo e ’kuwosh jin ḵankin ma Yesus uni gwo mo. 17 Dhali ki uni p̱arki a’di e mo tani uni luŋki a’di mo. Hili kun tiya ’koni modhaŋ gwo mo be. 18 Dhala Yesus p̱u’dki’d mo dhali o uni gwo mo ki: Aris moshirri ’baar mo e momis mo dhali apo/ mony’cesh mo tani uni c̱ikunu aha/ mo be. 19 Wakan iiku/ mo ma, dhali waraa ris kal gi ’kwaniny’cesh ki imanciḵ aha/ gwo mo. Miiki uni ki yi’de/ ki gway ma Ababa mo dhali ki gway gi Ya/ mo dhali ki gway gi Shi/in Dheleladhelel mo be. 20 Ṯori uni gwo mo ma, mmodhu aris gwo gwansan uni gun ḵankika/ um mo, dhali hili mo mo ma, aha/ mina nyaḵ di e um isa yempa/ mo ntagi yil gi mony’cesh yan midi di ’kup̱ mo be.

* 18:24 Dhan kuluny ’dolkon ’de/ wana e ka jineeh iss ’kwanimpa ka iss ’de/ aṯẖa iss ’de/ ap̱o/ mo.

* 23:5 P̱ilaḵṯeri ta’da yi’c jin dhunu Gwo ma Arumgimisa tiya kun ’kwarkunu mo ap̱o/ mo mmohithi buye/ mo dhala biny cam mo e mon’tho mo.

MARKUS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Gwom ’Borga/ Isi ki Gwo ma MARKUS mo

1

Gwo jin C̱in ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

1 Monṯel ’pen gi gwom ’borga/ ma Yesus Ḵrisṯẖos jin ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

2 Me’d gwo jin ’kwarkunu eya Ishaya jin ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

Hili mo mo ma. Aha/ hashkina agum bway pem ibwambori jis/em pini mo.

a’di jin midi thoson /e bway mo.

3 ’Twa/ gi wathin ’de/ mmocuu gwo em bwaasho ki:

Thosoni bway gi Tap̱a mo ma,

kari bway piti ka ji sho’k mo.

4 Yohaan jin ta’da manmii ’kwani ki yi’de/ a’di piki’d mo e mombwaasho mo mmoc̱i gwo mo gom mo jin minu miiya mii ki yi’de/ mo mmorica du is mo gom gwo gi miinthus kun minu gwam ’kwani mo. 5 Dhali aris ’kwani iikin ka pije/ e a’di mo ’peni aris bampa/ gi Pa Yahuudiyya mo dhali ’peni aris ’kwani gi Pa Urushaliim mo. Dhali uni ’kokunu mo mmomii ki yi’de/ ki a’di mo e Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo mmopikina uni gwo gom miinthus buni mo be. 6 Dhala Yohaan si’da/ hi’thki’da mur kalman e isi a’di mo dhali a’di ta’d gi wac̱kan jin hi’thkina a’di e empa’d piti mo dhali a’di ’ka’da kuuyu/ dhali shwa’da dham eya ḵur mo be. 7 Dhali a’di c̱iki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Ŋ’ko’di aha/ mo tani jamu/ midi p̱u’du/ mo jin ca’d ki aha/ mo. Dhali wac̱kana p̱p̱am piti mo tani aha/ dinaki ha me’d mo mmoluŋ ki ji luŋ mo dhali ’cuḵ uni mo be. 8 Aha/ miikina um ki yi’de/ tani hili a’di midi mii um ki Shi/in Dheleladhelel mo be.

Mo jin Miinuwa Yesus ki Yi’de/ mo

9 Dhali ka tee gwansan mo tani Yesus p̱u’dki’d mo ’peni Pa Naasira jin di’d e Pany Jaliil mo dhali a’di miikunu ki yi’de/ ka Yohaan mo e Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo be. 10 Dhali ki a’di piki’d ka pije/ ’peni yi’de/ mo tani ise/ ki jahanne/ a’di p̱arki momis e mo mmodi ki ḵany dhali Shi/in di’d mmothulu/ i a’di mo me’d gurko/ mo be. 11 Dhali ’twa/ ciḵkunu ’peni momis mo ki: /E ta Ya/m pem jin enka/ mo, dhali aha/ ’bora bwa ki ’bor ki /e mo.

Mo gi Paluwa Yesus mo

12 Dhali Shi/in Dheleladhelel a’di urki’da Yesus ka pije/ ise/ mo e mombwaasho mo. 13 Dhali a’di diki’d e mombwaasho mo ka cim ma issu/ mo, dhali a’di palkunu ka Seṯaan mo. Dhali a’di nyaḵki di ki tombwaasho mo. Dhali iman’doyu gwo p̱u’dkin mo dhali mii a’di to mo be.

Yesus Ṯelki Mii ma Ṯu’d Piti ’Pen mo

14 Dhali ka Yohaan karkunu eya sijin mo tani Yesus p̱u’dki’d mo e Pany Jaliil mo mmoc̱i gwom ’borga/ ma Arumgimis mo 15 dhali mmo/o gwo mo ki: Mo thimkunu mo, dhali Bampa/ ma Arumgimis p̱u’dki’d e me’d mo. Rici adu is mo ma dhali gam gwom ’borga/ is mo.

Yesus Yuḵki Imancesh To Yi’de/ Idoŋon mo

16 Dhali me’d jin yakina a’di ki yampe e shemen ma gap̱ ma Al ma Jaliil mo tani a’di p̱arki’da Simaan e mo dhala Andaraawus jin ta’da kam ma Simaan mo mmobiṯkina a’di a’thi/ eya al mo haali/ uni ta ’kwani kun ta imancesh to yi’de/ mo be. 17 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma, dhali aha/ mina dhu um mmowar ki imanbu’th ’kwani ki gwo mo be. 18 Dhali ki jahanne/ uni dhalkina ’thim buni ’pen mo dhali uni ki baṯẖ a’di nsho’k mo be. 19 Dhali mmothoṯẖkina a’di is ari’ceenne/ mo tani a’di p̱arki’da Yakuub e mo jin ta ya/ ma Sabadi dhala Yohaan jin ta’da kam piti mo uni kun ’kokin eya ḵur buni mo mmoshowa ’thi/ mo be. 20 Dhali ki jahanne/ a’di ki yuḵ uni mo. Dhali uni dhalkina babam buni ka Sabadi eya ḵur mo nyaḵki c̱iŋkina/ kun miina ṯu’c mo dhali baṯẖ a’di nsho’k mo be.

Wathi/ jin Bu’th ma Arum Thus jin Nyo/o’d mo

21 Dhali ki uni p̱u’dkin mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo tani dhali ki jahanne/ a’di seki gu’b gi montul is buni ka cim ma pesu/ mo dhali a’di ṯorki gwo mo be. 22 Dhali uni merkin mo gom gwom piti jin ṯorkina a’di mo haali/ a’di ṯorki uni gwo mo me’d wathi/ jin ta gi moshirr mo dhali yisa me’d iman’kwar to mo. 23 Dhali ki jahanne/ wathiŋ kamu/ diki’d e gu’b montul is buni mo a’di jin taki’d ga rum thus jin nyo/o’d mo be. 24 Dhali a’di cuuki’d ki dhan ’twa/ caaca mo mmo/o gwo mo ki: Ki /e mini mii atinta ki aman mo, Yesus gi Pa Naasira mo? A/e p̱u’dkin mo mmo’ce’d aman sho’k mo? /E mishka/ ki /e ta a’din ṯal ’de/ ma Arumgimis jin ḵogu mo. 25 Hila Yesus ḵucurki a’di ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: C̱a’bi ki shwam. Piyu/ ka pije/ ’peni a’di mo. 26 Dhala rum thus jin nyo/o’d ki tor a’di ’ko’da ’cesh mo dhali cuu gwo ki dhan ’twa/ jin caaca mo. Dhali a’di ki pi ka pije/ ’peni a’di mo. 27 Dhali uni ’baar mo merkin mo. Dhali wakan, uni doṯki gwondoṯ e bwam uni mo mmo/o gwo mo ki: Mii yan ta’da taye? Gwon this jin ṯoru de. Ki moshirr maja sa/ iḵankina a’di arum thus kun nyo/on gwo mo dhali uni ha a’di gwo e mo? 28 Dhali ki jahanne/ gwom piti yaki’d ki lala’th mo e mo ’baar mo ki tur mo eya ris bampa/ kun ’kon ki jiŋ ’kam mo e bampa/ gi Pany Jaliil mo be.

Yesus Wac̱ki’da Mar ma Simaan jin Ta’da ’Bomi mo

29 Dhali ki jahanne/ a’di dhalki gu’b gi montul is buni ’pen mo dhali a’di cic̱ki’d mo e gu’b ma Simaan mo dhala Andaraawus mo nyaḵka Yakuub mo dhala Yohaan mo be. 30 Dhala mar ma Simaana ’bomi, a’di ’ba’thki’d mo mmo/ish ’ko’da ’cesh ki ’batha thunya/ mo dhali ki jahanne/ uni ki ṯorki a’di ayim mo be. 31 Dhali a’di p̱u’dki’d mo mmobutha yim mme’d mo dhali ’deka yim ki mis mo dhala thunya/ dhalki’da yim ’pen mo, dhala yim miiki uni to mo be.

Yesus Wac̱ki ’Kwani ka Ris Mom’pimpili/ mo

32 Dhali ki mo ta mom’pimpili/ mo jin yulkin ma tente/ mo tani uni ḵalki ’kwani e a’di mo, aris uni gun ’ba’thkin mo dhali uni kun bu’thkin ma ruma ’cesh mo be. 33 Dhali aris ’kwani gi ’peŋkuman bampa/ ’baar mo tulki is mo mmonṯal ’de/ mo e shan’tamo/ mo be. 34 Dhali a’di ki wac̱ uni ka ris mo, uni gun ’ba’thkin mo ki ’ba’th ki she/ ki she/ mo, dhali a’di ki ura ruma ’cesh ka pije/ mo, dhali a’di diki dhala ruma ’cesh bway mo mmowal ’twa/ mo haali/ uni nyiṯẖki a’di mo be.

Yesus Yaki’d mo Mmoc̱i Gwom ’Borga/ mo

35 Dhali ki mo ta mon’thamo/ ka ’tum gana/ mo ki moŋkush nṯwa/a/ mo tani a’di cuki mis mo dhali ya mo e mo jin p̱ina ’kwani mo, dhali a’di ki ’tho mo be. 36 Dhala Simaan dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo tani baṯẖki a’di nsho’k mo be. 37 Dhali uni gamki a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Aris ’kwani ’baar mo ŋap̱ki /e mo be. 38 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalki ana iina mo e bampa/ kun ’dish yan is mo, ki aha/ mina c̱i gwo mmun si’da/ mo. Haali/ gom mii gi wakan mo tani a’di ip̱u’dkika/ mo be. 39 Dhali a’di yaki’d ki tur mo e bampa/ gi Pany Jaliili ’baar mo mmoc̱i gwo mo e gu’b gi montul is buni mo dhali mmo/ura ruma ’cesh ka pije/ mo be.

Yesus Dhelelki Wathi/ jin ’Kosha Monthus Is mo

40 Dhali wathi/ jin ’kosha monthus p̱u’dki’di a’di mo mmoŋap̱ mowoṯẖ ’peni a’di mo, dhali c̱a’bki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo dhali o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ona bwa mo tani /e mishi aha/ dhelel mo. 41 Mmogukina a’di a’di ki e ma ’thime/ ki mo/en mo tani a’di ki he’th me’d piti mo dhali ta a’di is ki me’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Aha/ ona bwa mo be. Dheleli mo ma. 42 Dhali ki jahanne/ monthus dhalki a’di ’pen mo dhali a’di dhelelkina is mo be. 43 Dhali a’di ki ḵan a’di gwo ki ’bi’th mo dhali hash a’di mo mmoyaku/ mo ki jahanne/ mo 44 dhali ṯor a’di gwo mo ki: Hili miim pini i e ki ’bore/ mo ki /e mini diki ṯor jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo. Hili yaku/ mo dhali ṯora gasiis is pini i e mo dhali c̱i a’di to gom is pini jin dhelelkunu mo me’d gwoŋḵan jin ḵankin ma Musa mo haali/ a’di ta gwo jin nyo/a ’kwani mo. 45 Hili a’di yaki’d ka pije/ mo dhali ṯel mii ’pen mo mmobah gwo gom a’di ’baḵany mo dhali mmoḵal gwo ki lala’th mo. Wakan a’di mol ma Yesus cic̱ bampa/ doḵ/e mo eya tente/, hili a’di di’d ka pije/ ’peni bampa/ mo, dhali ’kwani p̱u’dkini a’di mo ’peni aris shemen bampa/ mo be.

2

Yesus Wac̱ki Wathi/ jin Muṯṯa/ Is Is mo

1 Dhali ki a’di doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo ’peni Paŋ Kap̱ranahuum ’ko’da cim ka hony/e mo tani gwo ṯoru mo ki a’di di’di pa mo be. 2 Dhali ’kwani ka ris tulki is mo mmonṯal ’de/ mo. Wakan, mo p̱iyi’d gom uni mo. Moŋkamu/ yisa di’da shan’tamo/ si’da/ mo. Dhali a’di di’d mo mmoc̱i uni gwo mo be. 3 Dhali uni p̱u’dkin mo dhali ḵali wathi/ jin muṯṯa/ is mo e a’di mo, jin ḵalkina ’kwaniŋ gwasi doŋon mo be. 4 Dhali ki uni mol a’di ’dish is mo goma waambuhany ’kwani mo tani uni ḵa’cki ’kuŋgu’b mo ’peni ’kup̱i a’di mo. Dhali ki uni tup̱ki mo i e mo tani uni ki dhala ci me’d ki wathi/ i e jin muṯṯa/ is mo be. 5 Dhali ka Yesus p̱arki moŋgam gwo is buni e mo tani a’di ki o wathi/ jin muṯṯa/ is gwo mo ki: Ya/m pem, miinthus pini gwamkunu /e mo be. 6 Dhali iman’kwar ton tiya, uni ’kokin mo mmodoṯ gwo mo eya dum buni mo ki: 7 Katinta sa/ i/ona wathi/ yansan gwo gi wakan mo? A’di walki gwo sor mo. Kaja a’di midi mish gwam ’kwani gom miinthus mo, hili jasa Arumgimis a’di ’de/ mo be. 8 Dhali ki jahanne/ Yesus nyiṯẖki’d e is piti ki uni tan gi gwondoṯ wakan e is buni mo dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta doṯkina um gwondoṯ eya dum bum kan mo? 9 Ki ji gi ’ka’da mii mane ti, mmo/o wathi/ jin muṯṯa/ is gwo mo ki: Miinthus pini gwamkunu /e mowa? walla mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali ’deka cim pini mo dhali yayi mo? 10 Hili ki um mini mish ki Ya/ gi ’Kwani ta gi moshirr mo e mony’cesh yan mo mmogwam miinthus gi ’kwani mo, a’di ki o wathi/ jin muṯṯa/ is gwo mo ki: 11 Aha/ ona /e gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali ḵala cim pini mo dhali yayi bway pa mo. 12 Dhali a’di cuki mis mo dhali ki jahanne/ a’di ki ḵala cim piti mo dhali ya ka pije/ mbwambori uni ’baar mo. Wakan aris uni ’baar mo merkin mo dhali karkina Arumgimis ki ca mo mmo/o gwo mo ki: Ana ’konaki p̱ar ji gi wakan e me’d ’de/ ki sule/ mo be.

Mo jin Yuḵkunuwa Lawi mo

13 A’di yayi’d ka pije/ mo doḵ/e e shemen ma gap̱ ma al mo, dhala dhana buhany wathimpa tulki is i a’di mo, dhali a’di ṯorki uni gwo mo be. 14 Dhali ki a’di yaki’d ki yampe mo mbway mo tani a’di p̱arki’da Lawi e mo a’di jin ta ya/ ma Halp̱a mo mmodikina a’di mo e mo jin teruwa thulp̱a/ mo, dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma. Dhali a’di cuki mis mo dhali baṯẖ a’di nsho’k mo be.

15 Dhali ki a’di c̱a’bki’da tharabeesa e gu’b piti mo tani imantera thulp̱a/ ka ris dhali imanmii miinthus ’kokin nyaḵḵa Yesus mo dhali imanciḵ a’di gwo mo, haali/ ’kwani tana ris ka ris kun baṯẖki a’di nsho’k mo be. 16 Dhali iman’kwar to dhali ’Kwani P̱arisiyiin ki uni p̱arki a’di e ki a’di shwaki to nyaḵki uni gun ta imanmii miinthus mo dhali imantera thulp̱a/ mo tani uni ki doṯ imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Atinta ishwana a’di to nyaḵki imantera thulp̱a/ mo dhali nyaḵki uni gun ta imanmii miinthus kanni? 17 Dhali ka Yesus ciḵki a’di yan mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: ’Kwani gwansan kun ’kon ki ’bore/ mo tani uni mini ’koki mii ta ga hakiim mo, hili uni gwansan kun ’ba’thkin mo be. Aha/ p̱u’dkina mo yisa mmoyuḵ ’kwani kun mii miiŋḵar/e hili gom imanmii miinthus mo be.

Gwo jin Doṯu mo gom To jin Ga/u mo

18 Dhali imanciḵa Yohaan gwo dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni ga/ki to mo dhali ’kwani p̱u’dkini a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Katinta si’da/ imiina imanciḵa Yohaan gwo mii mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mmoga/ to mo, hili imanciḵ /e gwo uni ’koki ga/ to mo be. 19 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Mina ’kwani yilkina/ gwansan, uni kun yuḵu mo e momiimash mo mish to ga/ mo ki wathinyaŋa’b diki’d nyaḵki uni naskina/ mo ’taa? Me’d jin dikina wathinyaŋa’b e bwam uni mo tani uni moli to ga/ mo be. 20 Atee midi p̱u’du/ mo ki wathinyaŋa’b minu susu/ ’peni uni mo tani dhali yan’ko’d uni ki ga/ to ka tee c̱aan mo be. 21 Wathiŋ kamu/ yisa di’da jin sho burrinyen this ap̱o/ sharkin burrinyen dhamo/ mo. Waḵki/ a’di midi mii kan mo tani mo jin ’dap̱u midi dher bwa ’peni a’di jin ta jin this mo ’peni jin dhamo/ mo, dhali mondhere’d midi war ki shi/ mo. 22 Dhali wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi kar yimana mura’th jin ta jin this mmowol a’di e ḵucaŋ jin wolu yimana muratha dhamo/ mo. Waḵki/ a’di midi mii kan mo tani yimana mura’th midi ’twaḵ ḵucaŋ mo dhali yimana mura’th midi gac̱a sho mo. Dhali wakan ḵucaŋ minu dher bwa mo, hili yimana mura’th this minu mii wol mo e ḵucaŋ this jin daḵa ḵucuru/ mo be.

Imanciḵ Gwo Uni ’Ce’dki Pos ka Cim ma Pesu/ mo be

23 Ka cim ma pesuŋ kamu/ tani a’di yaki’d ki tur mo e bwam bunto mo. Dhali ki uni ṯanki bway buni mo tani imanciḵ a’di gwo ṯelki mii ’pen mo mmo’ce’d pos mo be. 24 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin o a’di gwo mo ki: Hili ma, atinta imiina uni to jin dina gwoŋḵan ma cim ma pesu/ ki dhal bway mo? 25 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: ’Kona um ki deŋ gwo e mo gom mii ma Dawuu’d mo ’taa? ki a’di midi mii ta gi to mo dhali ki a’di ’kosha ṯe/ mo tani a’di dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo. 26 A’di cic̱ki gu’b ma Arumgimis mo ka Abi/aṯẖaar di’d jin ta’da gasiis jin ca’d mo, dhali shwa tonṯe/ jin di’di buŋ’kus ma Arumgimis mo, a’di jin dina gwoŋḵan ki dhal bway mo gom ’kwanin tiya mo, hili jasi gom igasiis uni ’cena mmoshwa mo be. Dhali a’di si’da/ ki c̱iki uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo be. 27 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Acim ma pesu/ karkunu mo gom wathi/ mo, yisa wathi/ goma cim ma pesu/ mo. 28 Wakan Ya/ gi ’Kwani si’da/ a’di ta tap̱a goma cim ma pesu/ mo be.

3

Wathi/ jin Ḵutha Me’d Guŋkuru/ mo

1 Doḵ/e a’di cic̱ki gu’b gi montul is mo dhali wathi/ diki’d jin ḵu’thkina me’d guŋkuru/ mo be. 2 Dhali uni timki a’di mo mmop̱ar a’di e mo waḵki/ a’di midi ’taki wac̱ a’di ka cim ma pesu/ mo, wakan ki uni mini ’taki ta gi gwo mmoyer a’di is ki gway mo be. 3 Dhali a’di ki o wathi/ jin ḵutha me’d guŋkuru/ gwo mo ki: Yayu/ ise mo ma. 4 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di ta mii jin dhala gwoŋḵan bway mo mmomii mii jin ’boro’d ka cim ma pesu/ mo ’taa? walla mii jin ta jin thus minu mii mo? mmowoṯẖa/ woṯẖ mo ’taa? walla mmo’kosha ’kosh mo? Hili uni ’kon ki shwam mo be. 5 Dhali a’di ki hil mo mo mmo’kar mo ki e mo ka nyor e uni mo mmoḵal bwa diṯ mo goma dum buni kun ’bitha’bi’th mo. Dhali a’di ki o wathi/ gwo mo ki: Hethi me’d pini mo ma. Dhali a’di he’thki a’di mo dhali me’d piti wac̱kunu mo be. 6 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin iikin ka pije/ mo dhali ki jahanne/ uni ki gam ’twa/ ’kup nyaḵki ’Kwani Hirodusiyiin ap̱o/ a’di mo mmo’ce’d a’di sho’k mo be.

Adhana Waambuhany ’Kwani ’Kokini Shemen ma Al mo

7 Yesus a’di yaki’d mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo e shemen ma al mo dhala dhana buhany wathimpa ’peni Pany Jaliil baṯẖki a’di nsho’k mo. Dhali ’peni Pa Yahuudiyya si’da/ mo be 8 dhali ’peni Pa Urushaliim mo dhali ’peni Pa Adumiyya mo dhali ’peni bampa/ jin di’d e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo dhali ’peni Pan Sur mo dhali ’peni Pa Saydaa/ mo, dhana waambuhany ’kwani mmociḵa uni gwo mo goma ris mii kun miikina a’di mo tani, uni p̱u’dkini a’di mo be. 9 Dhali a’di ṯorki imanciḵ a’di gwo gwo mo mmothosona ḵur gom a’di mo goma waambuhany ’kwani mo, isi ciki/ ki uni mini ’koki ’taki yap̱ a’di ki is mo. 10 Haali/ a’di wac̱ki’da wac̱ ka ris mo, wakan ki aris uni kun ’koshkina ’ba’th ka ris mo gac̱kina gac̱ mo mmota a’di is ki me’d mo. 11 Dhali ka rum thus kun nyo/on p̱arki a’di e mo tani uni ṯa’kkina ’cesh mbwambori a’di mo dhali cuu gwo ki dhan ’twa/ kun caaca ki: /E ta Ya/ ma Arumgimis mo be. 12 Dhali a’di ki ḵan uni gwo ki ’bi’th mo mmodhalku/ ki dhal a’di ki a’di minu mish mo.

Yesus Kwanyki Uni kun ’Koni ’Kume’d I’ce’dka Su/ mo

13 Dhali a’di yaki’d ka gagamis e moŋ’kuwosh mo dhali a’di ki yuḵ uni gwansan nyaḵki a’di mo, uni kun ona bwa a’di ki sus mo. Dhali uni p̱u’dkini a’di mo be. 14 Dhali a’di ki dhu uni kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo mmonyaḵ ’ko ki a’di mo dhali mmohash uni mmoc̱i gwo mo 15 dhali mmota gi moshirr mo mmo/ura ruma ’cesh ka pije/ mo. 16 Simaan, a’di jin yuḵkunu gway ka Buṯerus mo, 17 dhala Yakuub jin ta ya/ ma Sabadi mo dhala Yohaan jin ta’da kam ma Yakuub mo, uni kun yuḵkina a’di gway ka Buwanarjis mo jin ta ’pemen gwo jin onu ki iya/ ma wara sho’k mo. 18 Dhala Andaraawus mo dhala P̱ilibbus mo dhala Barṯulamaawus mo dhala Maṯṯa mo dhala Ṯuuma mo dhala Yakuub jin ta ya/ ma Halp̱a mo dhala Ṯaddaawus mo dhala Simaan gi Paŋ Kaana mo, 19 dhala Yahuusa Iskariyuuṯi jin ’ciṯẖi/ a’di is ki gwo mo be.

Gwo Sor jin Walu ap̱o/ Shi/in Dheleladhelel mo

Dhali yan’ko’d a’di yaki bway pa mo be. 20 Dhala waambuhany ’kwani p̱u’dkin mo dhali tuli isi monṯal ’de/ doḵ/e mo. Wakan uni ’koki ta gi mo mo mmoshwa to mo. 21 Dhali ki imugum piti ciḵki gwo gom a’di mo tani uni p̱u’dkin mo dhali ŋap̱ a’di mo mmobu’th mo haali/ uni o gwo mo ki: A’di guski’da du mo be. 22 Dhali iman’kwar to pu’dkin mo ka luŋgu’b ’peni Pa Urushaliim mo mmo/o gwo mo ki: A’di bu’thkin ma Baalsebuul mo dhali ki gway gi tap̱a ma ruma ’cesh mo tani a’di urkina a’di aruma ’cesh ka pije/ mo be. 23 Dhali a’di ki yuḵ uni i a’di mo dhali ṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e mo ki: A/ka Seṯaan mishi is piti ur ka pije/ c̱e Seṯaan mo ’taa? 24 Waḵki/ ’peŋkuman bampa/ ḵwa/u bwa mo e is piti mo tani ’peŋkuman bampa/ c̱aan midi mol dosh mo be. 25 Dhali waḵki/ gu’b ḵwa/u bwa mo apo/ is piti mo tani gu’b c̱aan midi mol dosh mo be. 26 Dhali waḵka Seṯaan midi cu mis ap̱o/ is pitiŋ gana/ mo wakan dhali ḵwa/ bwa mo tani a’di midi mol dosh mo, hili a’di midi daḵ ka bwa i’ba/ mo be. 27 Hili wathin ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish cic̱ gu’b gi wathi/ jin ’bitha’bi’th mo dhali shi/ tom piti is mo, hili isi ciki/ a’di midi mii deḵ wathi/ jin ’bitha’bi’th ka shi/ nṯwa/a/ mo. Dhali yan’ko’d ka jiŋ gana/ mo tani a’di midi shi/ gu’b piti is mo be.

28 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um ki, aris miinthusi ’baar mo minu gwam ki iya/ gi ’kwani mo, dhala ris gwo sor gunn kun wala uni mo. 29 Hili a’di jin wali gwo sor ap̱o/ Shi/in Dheleladhelel mo tani minu ’koki gwam miinthus piti ki sule/ mo, hili a’di dina mii m’ba/ ki sule/ sule/ e miinthus mo be. 30 Haali/ uni oki gwo mo ki: A’di ta’d ga rum thus jin nyo/o’d mo be.

KoYesus dhali Ikam Piti mo

31 Dhali kum dhali ikam piti p̱u’dkin mo dhali dosha pije/ mo. Uni ki hash a’di gwo mo dhali yuḵ a’di mo be. 32 Dhala dhana waambuhany ’kwani ’kokini ’kam a’di is mo dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Kwan dhali ikam pini dhali i’bwahan uni ’kona pije/ mmahan mo mmodoṯ /e mo be. 33 Dhali a’di ki thoḵ gwo mo ki: Aja sa/ nta’da ta’dam pem dhali ikam pem mo? 34 Dhali a’di ki hil mo mo mmo’kar mo ki e mo gom uni gwansan kun ’kon mmo’kam a’di is mo, dhali a’di ki o gwo mo ki: Ita’dam pem anan be dhali ikam pem anan mo be. 35 A’diyin jin mii’d ki bwa ma Arumgimis mo tani a’di ita’da kam pem mo dhali ’bwah pem mo dhali ata’dam pem mo be.

4

Gwom ’Bi’th/e goma Ḵa’bany To jin Yeḵu mo

1 Doḵ/e a’di ṯelki mii ’pen mo mmoṯor uni gwo e shemen ma gap̱ mo. Dhala dhana waambuhany ’kwani caaca kagahara tulki isi a’di mo. Wakan a’di seki bwaa ḵur mo dhali c̱a’bi cine/ mo e bwaman ma al mo. Dhala dhana waambuhany ’kwani uni ’koni shemen ma gap̱ ma al mo eya ’cesh mo. 2 Dhali a’di ṯorki uni gwo ka ris mo ki gwom ’bi’th/e mo, dhali e gwom piti jin ṯora a’di uni mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: 3 Ba ciḵi gwo mo ma. Amanyeḵa ḵa’bany a’di ya’d ka pije/ mo mmoyeḵ to mo. 4 Dhali ki a’di yeḵki to mo tani aḵa’banya tiya ṯa’kkin mo e bway tur jin iinu mo. Dhali ’dii p̱u’dkin mo dhali los uni mo be. 5 Dhali aḵa’banya tiya uni ṯa’kkin mo e mo wosh mo dhali uni daran ga ’cesh e embul mo. Dhali ki jahanne/ ki uni ’kana le/ mo haali/ uni dar ga ’cesh mo tani, 6 dhali ka tente/ sulki’d ka nyor piti jin ’batha’ba’th mo dhali mmodara uni ka birman mo tani uni la shi’bil mo be. 7 Dhali aḵa’banya tiya uni ṯa’kkin mo e bwam ma ’de/ mo dhali ka ’de/ can mo tani a’di c̱okoṯki uni mo dhali a’di moli maman dho’th mo be. 8 Dhali aḵa’banya tiya uni ṯa’kkin mo eya ’cesh jin ’bora’bor mo dhali uni ki ḵala dho’th kagahara mo mmocakina uni mo dhali mmomarkina uniya mar is mo, mmogwono’dkina uniya dho’th ki iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d eya tora ’de/ mo dhali ki iss ’kwanimpa ikwara mo dhali ki iss ’kwanimpa imudhe’d mo be. 9 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di jin ta’d gi gu’ban’ce mo mmociḵ gwo mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

10 Dhali ki a’di di’d a’di ’de/ mo tani dhali uni gwansan kun tulki isi a’di kun tana ’kume’d i’ce’dka su/ mo tani uni doṯki a’di gwo mo isi gom gwom ’bi’th/e yan mo. 11 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um c̱inu gwo jin c̱inu ki kup̱ mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo, hili gom uni gwansan kun ’kona pije/ mo tani uni a’di iminu ṯorki gwo ki gwom ’bi’th/e mo be. 12 Wakan ki uni mini mii mish ka jiŋ gana/ dhali ’koki nyiṯẖ a’di mo, dhali uni ka jiŋ gana/ mini ciḵ a’di mo tani dhali ’koki mish a’di ’ban mo be. Hili isi ciki/ ki uni mini ’taki ṯu’k mo doḵ/e dhali uni minu ’taki gwamki miinthus buni mo be. 13 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A/um si’da/ ’koki mish gwom ’bi’th/e yan ’ban mo? Um mini mish a’di ’ban kata aris gwom ’bi’th/e gwansan mo? 14 Amanyeḵa ḵa’bany to mo tani a’di yeḵki gwo mo be. 15 Dhali uni gwansan uni ita uni kun ṯa’kkin mo e bway tur mo e mo jin yeḵu gwo nycine/ mo. Dhali ki uni ciḵki gwo mo tani aSeṯaan ki jahanne/ p̱u’dki’d mo dhali ḵal gwo jin yeḵu e uni mo be. 16 Dhali uni gwansan si’da/ uni ita uni gun yeḵkunu mo e embula ’cesh wosh mo. Uni, ki uni ciḵki gwo mo tani uni la bu’th a’di ki jahanne/ ki bwaŋ ’kunyu’d mo be. 17 Dhali uni tan ga birman yisa e is buni mo, hili uni ’kon jasi ari’ceenne/ mo, dhali yan’ko’d ki monṯo’c bwa walla mo gi ’koshuwa ’kosh cuki mis mo gom gway yan mo tani ki jahanne/ uni ṯa’kkin mo be. 18 Dhali aḵa’banya tiya uni gun yeḵkunu mo e bwam ma ’de/ mo tani uni ita uni gwansan kun ciḵki gwo mo be. 19 Hili uni bala to ga ’cesh is mo dhali ’penkap̱an buni jin el uni e ki el mo dhali bwam buni gun ona uni gom ton tiya mo tani cic̱kina uni nycine/ mo dhali c̱okoṯ gwo mo dhali a’di inyo/i uni mo ki uni moli dho’th mo be. 20 Hili uni gwansan kun yeḵu mo eya ’cesha ’borga/ mo tani uni ita uni gun ciḵki gwo mo dhali bu’th a’di mo dhali dho’th maman mo, eya tora ’de/ mo tani a’di dhotho’d ki iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo, dhali eya tora ’de/ mo tani a’di dhotho’d ki iss ’kwanimpa ikwara mo, dhali eya tora kamu/ mo tani a’di dhotho’d ki iss ’kwanimpa imudhe’d mo be.

Moŋkush jin Kumu ’Kup̱ ki Toŋ’kul Bwa mo

21 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Alamba/ ki a’di ḵalkunu bway gu’b mo tani a’di kumkunu ’kup̱ ki toŋ’kul bwa mo ’taa? walla karkunu mo e bwaŋ’kwariny ma aŋgar mowa? dhali a’di dinuki kara p̱o/ ṯirkina/ mo ’taa? 22 Haali/ toŋ kamu/ yisa di’da jin minu bag mo isi ciki/ a’di minu mish eya tente/ mo. Walla toŋ kamu/ yisa di’da jin minu mii ka ’di/ mo, hili isi ciki/ uni minu mish ki moŋkush mo be. 23 Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma. 24 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili ki ’bore/ a’di jin ciḵa um mo. A’di jin barkina um mo tani a’di minu barki um mo dhali to ki nyanye/ mo tani a’di minu c̱i ki um mo be. 25 Haali/ a’di jin ta’d gi to mo tani minu c̱iku/ ki nyanye/ mo. Dhali ’peni a’di jin dara’d mo tani, me’d jin tana a’di gi a’di mo tani a’di minu bu’th ’peni a’di mo be.

Gwom ’Bi’th/e goma Ḵa’bany To jin Caki’d mo

26 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Bampa/ ma Arumgimis a’di wana e ki wathi/ jin midi ’taki pepera ḵa’bany bwa ap̱o/ mony’cesh mo 27 dhali ’taki ish e mo dhali cu mis mon’thiny mo dhali montee mo, dhali aḵa’bany midi ’taki ’ka ale/ mo dhali ca mo ki a’di molo’d mo be. 28 A’cesh a’di dho’thki to ki is piti mo, ale/ a’di i’ka’di ṯwa/a/ mo dhali yan’ko’d akulp̱e/ mo dhali yan’ko’d maman gana/ mo. 29 Hili ki maman iski’d mo tani a’di ki kar mo ma nyerṯẖa/ eya tente/ ki jahanne/ mo haali/ mo gi minu ’ciṯẖ to mo p̱u’dki’d mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Emen To jin Miinuwa ’Tash mo

30 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Mina ana kar Bampa/ ma Arumgimis ka p̱ar ’ban kata moye? walla gwom ’bi’th/e gi wakata imina ana i/o mo gom a’di mo? 31 A’di wana e ki emena ḵa’bany to jin miinuwa ’tash mo, a’di jin yeḵkunu ap̱owa ’cesh mo. A’di ta ara ḵa’bany to jin c̱a’ba e ki p̱iri’th p̱iri’th ap̱owa ’cesh mo. 32 Hili ki a’di yeḵkunu mo tani a’di caki’d mo dhali a’di warki’d ki dhan wurup̱ mo dhali a’di ki pepera adhana bi mo. Wakan ’dii kun p̱en e mis mo tani uni nyaŋki gu’b buni eya lam piti mo be.

Mo gi Bu’th ma Yesus Gwom ’Bi’th/e Mmoṯor mo

33 Ka ris gwom ’bi’th/e gi wakan mo tani a’di ki ṯor uni gwo mo me’d jin mina uni ’taki mish a’di mo be. 34 A’di diki ṯor uni gwo ki dar gi gwom ’bi’th/e mo. Hili e imanciḵ gwom pitiŋ gana/ mo uni ’cena mo tani a’di ki be’d uni gwo ’baar mo be.

Yesus Doshki’da Dhana P̱unthar ’Tham mo

35 Ka tee c̱aan ki mo ta mom’pimpili/ mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalki ana iina mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ gi ’bana kamu/ mo. 36 Dhali mmodhalkina uni awaambuhany ’kwani ’pen mo tani uni suski a’di nyaḵki uni mo me’d jin c̱a’bkina a’di e bwam ma ḵur mo. Dhali aḵura tiya nyaḵki ’ko ki a’di mo be. 37 Dhali adhana p̱unthar ’tham poshki’d mo dhali yi’de/ birki bakal mo mmodora ḵur mo. Wakan aḵur a’di ’tu’dkina yi’de/ hila/ mo be. 38 Hili a’di diki’d mo e bum ’pen ma ḵur mo mmo/ish e ap̱o/ burrinye/ jin ishu ’ba/ mo. Dhali uni merki a’di e mo dhali o a’di gwo mo ki: Manṯor gwo, ki /e bunya/ dina is ki mer mo ki ana mina ’ce’d sho’k mo? 39 Dhali a’di ki mer e mo dhali ḵucur ’tham ki gwo mo dhali o yi’de/ gwo mo ki: Roci sho’k mo dhali doshi muŋgun mo. Dhali ’tham doshki’d mo dhali adhan mo dosh ki biyuu mo be. 40 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Katinta ḵo/ka uma ḵo/ ise? Um dar gi moŋgam gwo is mo ’taa? 41 Dhali uni ’kokunu mo mmo’tu’d ki mondee is mo dhali o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Ki wathi/ jana a’dan sa/? ki ’tham dhali yi’de/ haki a’di gwo e mo?

5

Wathi/ gi Paŋ Gadara jin Bu’thkin ma Ruma ’Cesh jin Wac̱kunu mo

1 Dhali uni p̱u’dkin ki ’ban ma gap̱ ma ala kamu/ mo e bampa/ gi Paŋ Gadara mo be. 2 Dhali ki a’di piki’d ka pije/ ’peni bwam ma ḵur mo tani a’di gamki ’kup̱ ki wathi/ jin piki’d mo ’peni moŋ’kup̱aje jin taki’d ga rum thus jin nyo/o’d mo be. 3 A’di jin c̱a’bki’d e moŋ’kup̱aje mo dhali wathin ’deŋ kamu/ yisa di’da jin mishki a’di deḵ ki sule/ mo isi ka jindhiir ilu/ mo. 4 Haali/ a’di deḵkunu me’d ka ris ka maḵḵiya mo dhala jindhiir mo, hila jindhiir bene’dkina a’di bwa mo dhali maḵḵiya si’da/ ’ce’dkina a’di ka ’ci’cimi’th mo. Dhali wathiŋ kamu/ yisa ta gi ’bitha mmo’te a’di mii ’twa/ mo. 5 Mon’thiny dhali montee a’di diki’d mo e moŋ’kup̱aje mo dhali e moŋ’kuwosh si’da/ mo a’di cuuki gwo ki ’twa/ jin caaca mo dhali ṯẖa’th is piti ki wosh mo be. 6 Dhali ki a’di p̱arki’da Yesus e mo ’pena dhana/ mo tani a’di guski’d mo dhali luŋ a’di mo be 7 dhali a’di cuu gwo ki dhan ’twa/ jin caaca mo mmo/o gwo mo ki: Ki /e mini miiya tinta ki aha/, Yesus, /e jin ta Ya/ gi a’di jin Cayaa/ e ki Ca jin ta’da Arumgimis mo? Aha/ ḵana /e gwo mo ka Arumgimis mo ki: Dhalku/ ki ’kosh aha/ is ka nyor mo. 8 Haali/ a’di ki o a’di gwo mo ki: Piyi ka pije/ ’peni wathi/ mo, /e jin tana rum thus jin nyo/o’d kan mo. 9 Dhala Yesus ki doṯ a’di gway mo mmo/o gwo mo ki: /E yuḵu gway kaja mo? A’di ki thoḵ gwo mo ki: Gway pem yuḵu Karis mo haali/ aman ’kona ka ris mo be. 10 Dhali a’di ki doṯ a’di gwo ka daran du mo mmohash uni ka pije/ ’peni bampa/ mo be. 11 Dhala dhana waambuhany ḵuthar uni shwakin mo e ’bambala wosh mo be. 12 Dhali uni doṯki a’di bway mo mmo/o gwo mo ki: Hashki aman mo e bwaŋ ḵuthar mo ma. Dhalki aman ciḵa e uni mo. 13 Wakan a’di ki dhal uni bway mo mmo/ii mo be. Dhala rum thus kun nyo/on p̱u’dkin ka pije/ mo dhali cic̱ mo e bwaŋ ḵuthar mo. Dhala dhana buhany ḵuthar deŋkunu e ka alaap̱i su/ mo, mmosokina uni ka luŋgu’b eya gap̱ yi’deŋ ’kulga/ mo e bwam yi’de/ mo dhali uni loskina yi’de/ mo be.

14 Dhali imanhil ḵuthar uni sokin mo dhali ṯor gwo e ’peŋkuman bampa/ mo dhali e pa ’baar mo. Dhali ’kwani p̱u’dkin mo mmop̱ar a’di e mo a’di jin miiki’d mo be. 15 Dhali uni p̱u’dkina Yesus mo dhali uni ki p̱ar wathi/ jin bu’thkin ma ruma ’cesh e mo mmoc̱a’b mo ki burrinye/ i is mo dhali ka dum piti jin ’boro’d mo be dhali wathi/ jin taki’d ga ruma ’cesh ka ris mo tani dhali uni ḵo/ki a’di mo be. 16 Dhali uni gwansan kun mishki a’di mo tani uni ṯorki gwo mo gom a’di jin miikunu mo gom wathi/ jin bu’th ma ruma ’cesh mo dhali gwo gom ḵuthar mo. 17 Dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmoyuḵa Yesus mo mmoya mo ’peni mom buni mo be. 18 Dhali me’d jin jithirkina a’di mo e bwam ma ḵur mo tani wathi/ jin bu’thkin ma ruma ’cesh a’di doṯki a’di ’twa/ mo ki a’di midi ’taki nyaḵ di ki a’di mo be. 19 Hila Yesus ushki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Yaku/ bway pa mo e imugum pini mo ma dhali ṯor uni gwo gom to jin miikina Tap̱a gom /e mo dhali gom momiimii jin miikunu ap̱o/ /e mo be. 20 Dhali a’di yaki’d ka pije/ mo dhali ṯel mii ’pen mo mmoṯor gwo eya tente/ e Bampa/ gi Pan Deḵap̱olis mo gom dhan to jin miikin ma Yesus gom a’di mo, dhali aris ’kwani ’baar mo merkin mo be.

’Bwa/ ma Yaa/irus dhala ’Bom jin Taki’da Yesus ’Twaman Burrinyem Piti Is ki Me’d mo

21 Dhali ka Yesus ’ciṯẖki’da gap̱ doḵ/e eya ḵur ki ’bana kamu/ mo tani awaambuhany ’kwani caaca tulki isi a’di mo. Dhali a’di diki’d e shemen ma gap̱ ma al mo. 22 Dhali yan’ko’d tap̱aŋ kamu/ gi gu’b gi montul is pu’dki’d mo, a’di jin yuḵkunu gway ka Yaa/irus mo. Dhali ki a’di p̱arki a’di e mo tani a’di biṯki’da ’ceshi sho’k piti mo be. 23 Dhali mmoŋap̱ a’di mo mmo/o gwo mo ki: Ari ’bwa/m pem a’di ’ba’thki’d mo mmomuri wu mo. Yayu/ mo ma dhali kar me’d pini ap̱owa yim mo. Wakan ka yim mina isi ’bor mo dhali di ki e mo be. 24 Dhali a’di yaki’d mo nyaḵki a’di mo.

Dhala dhana waambuhany ’kwani caaca baṯẖki a’di mo dhali uni ki ’kam a’di ki deḵ mo. 25 Dhali a’boma kamu/ diki’d si’da/ mo, a’di jin guskin ma bas ki yil ’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 26 Dhali a’di ’koshkina is ka nyor kagahara mo gom mii jin yakina a’di i ihakiim ka ris mo. Dhali a’di ki ’baara ris to ’baar mo kun takina a’di mo be dhali isa kamu/ yisa ’borki’da, hili isa nyor ’curki ’pen ki shi/ mo kagahara mo be. 27 Dhali ayim ciḵki gwo kun okunu goma Yesus mo dhali a’di p̱u’dki’di ’ko’di a’di mo e bwaman ma waambuhany ’kwani mo dhali ta a’di burrinyem piti is ki me’d mo. 28 Haali/ ayim ki o gwo mo ki: Waḵki/ aha/ mina ’taki ta isi burrinyem piti is ki me’d mo tani aha/ mina isi ’bor mo be. 29 Dhali ki jahanne/ abas jin guski a’di daḵki’d mo, dhali ayim mishki’d ki is piti mo ka yim wac̱kunu mo ’peni ’ba’th jin ’koshki a’di mo be. 30 Dhala Yesus nyiṯẖki’d ki is piti ki mom’bi’th yaki’d ’peni a’di mo dhali ki jahanne/ a’di ki ṯuka bor mo e bwaman ma waambuhany ’kwani mo dhali o gwo mo ki: Kaja ta aha/ burrinye/ is ki me’d mo? 31 Dhali imanciḵ a’di gwo ki o a’di gwo mo ki: /E p̱arkina waambuhany ’kwani e yap̱kina yap̱ ki is mo mmo’kam /e mo dhali ata ona /e ki: Kaja ta aha/ is ki me’d mo? 32 Dhali a’di ki hil mo ki e mo mmop̱ar a’di jin miiki’d kan e mo be. 33 Hila ’bom a’di mishki a’di jin miikunu mo gom a’di mo. A’di p̱u’dki’d ki moŋḵo/ is mo dhali mondee is mo dhali a’di ki biṯa ’cesh ibwambori a’di mo dhali a’di ki ṯor a’di gwoŋ gana/ ’baar mo. 34 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: ’Bwa/m pem, moŋgam gwo is pini a’di wac̱ki /e mo. Yaku/ mo ki moŋḵu’th is mo dhali wac̱i mo ’peni ’ba’th pini jin ’koshki /e mo.

35 Dhali ki a’di di’d mmoṯor gwo mo tani ’kwanin tiya p̱u’dkin mo ’peni gu’b gi tap̱a mo, uni gun o gwo mo ki: ’Bwa/m pini wuki’d mo. Atinta ṯu/ulkina /e amanṯor gwo ki gwo ki rash rash kan mo? 36 Hili a’di toŋki’d mo gom gwo jin okina uni mo. Dhala Yesus ki o tap̱a gi gu’b gi montul is gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. Hili gami jasi gwo is mo. 37 Dhali a’di diki dhal jan ṯal ’deŋ kamu/ bway mo mmobaṯẖ a’di mo, hili isi ciki/ jasa Buṯerus mo dhala Yakuub mo dhala Yohaan jin ta’da kam ma Yakuub mo be. 38 Ki uni p̱u’dkin mo e gu’b gi tap̱a gi gu’b gi montul is mo tani a’di p̱arki’da dulaṯṯ e mo jin miikunu mo dhali ’kwani mmoko mo dhali mmomiiya c̱inthar kagahara mo. 39 Dhali ki a’di cic̱ki gu’b mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta miikina uma dulaṯṯ mo dhali ko mo kan? A’ci a’di yisa wu’d mowa, hili a’di ishki e mo be. 40 Dhali uni ki p̱e’th a’di mo. Hili a’di ki dhu uni ’peni ’baar ka pije/ mo dhali a’di ki sus jasi com ma ’ci mo dhali kum mo dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo dhali ii bway bwaŋ gu’b e mo jin din ma ’ci mo. 41 Dhali a’di ki butha yim ki me’d mo dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: Ṯaliṯẖa kumi, a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ki: Ari nyara/, aha/ ona /e gwo mo ki: cuyi mis mo. 42 Dhali ki jahanne/ ari nyara/ cuki mis mo dhali ya ki sho’k mo. Haala yim ’kona yili ’kume’d i’ce’dka su/ mo. Dhali ki jahanne/ uni ’baar mo ’kokunu mo mmotash ki momer mo be. 43 Dhali a’di ki ḵan uni gwo ki ’bi’th mo ki wathiŋ kamu/ midi ’taki diki mish mii yan mo. Dhali a’di ki ṯor uni gwo mo mmoc̱i ka yim tonṯe/ mmoshwa mo be.

6

Yesus A’di Waḵkunu mo e Pa Naasira mo

1 A’di yaki’d mo ’peni mun mo dhali p̱u’d mo e bampam piti mo dhali imanciḵ a’di gwo baṯẖki a’di nsho’k mo be. 2 Dhali ka cim ma pesu/ mo tani a’di ki ṯel mii ’pen mo mmoṯor uni gwo mo e gu’b gi montul is mo. Dhali ’kwani ka ris kun ciḵki gwom piti mo tani uni ’kokin mo mmomer mo mmo/o gwo mo ki: ’Peni mana sa/ igamkina wathi/ yansan aris mii gwansan mo? Ki moyuḵ jin ta’da ta sa/ ic̱ikunu a’di mo? Dhali adhan mom’bi’th maja sa/ imiikina a’di mii gwahan ki me’d piti mo? 3 Dina a’di ki ta amanp̱a/ cwa ’taa? Dhali dina a’di ki ta ya/ ma Mariyam ’taa? Dhali ikam piti ’koki ta iYakuub mo dhala Yusi mo dhali Yahuuda/ mo dhala Simaan ’taa? Dhali ’kona i’bwaham piti ki nyaḵ ’ko ki ana imahana? Dhali uni kolkunu ki a’di mo be. 4 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Amanc̱i gwo ma Arumgimis yisa dar gi taḵ e mon tiya hili isi ciki/ jasi e bampam pitiŋ gana/ mo dhali e bwaman ma bas ’kwanim piti mo dhali e gu’b pitiŋ gana/ mo be. 5 Dhali a’di mol dhan miiny caaga/ mii mo isi ciki/ a’di kar me’d piti ap̱o/ ’kwani kun ’bathan ki daḵa/ mo dhali a’di ki wac̱ uni mo be. 6 Dhali a’di merki’d kagahara mo haali/ gom ’kom buni jin ’kona uni ki dar gi moŋgam gwo is mo be.

Dhali a’di yaki’d mo e bwaman ’kwani e bampa/ ’baar mo mmoṯor gwo mo be.

Mo/ii jin Iina Uni ’Kume’d I’ce’dka Su/ mo

7 Dhali a’di ki yuḵ ’kwani ’kume’d i’ce’dka su/ nyaḵki a’di mo, dhali a’di ki ṯel mii ’pen mo mmohash uni ka susu/ susu/ mo. Dhali c̱i uni moshirr ap̱owa rum thus kun nyo/on mo be. 8 A’di ki ḵan uni gwo mo mmo’koki ’do ton tiya gom iim buni i bway mo hili isi ciki/ jasi cwa mo, walla maa yisa, walla ḵucaŋ yisa, walla guurush yisa eya jisalaan buni mo. 9 Hili uni mini hi’th jasa p̱p̱a/ isho’k mo dhali mini ’koki hi’th burrinyem bwamani su/ mo. 10 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: E gu’b yin jin mina umi cic̱ mo tani ’koyi mo ntagi um mini dhal mo yan ’pen mo. 11 Dhali waḵki/ ’kwani gi mo c̱aan ’koki bu’th um mo, dhali ush gwo ciḵ ’peni um mo tani dhali ki um mini dhal mo yin ’pen mo tani piri abuhany ’peni sho’k bum mo haali/ a’di midi ta gwo jin onu ap̱o/ uni mo be. 12 Wakan uni iikin mo dhali c̱i gwo mo ki ’kwani mini ’taki rica du is mo be. 13 Dhali uni urkina ruma ’cesh ka pije/ ka ris mo dhali wol uni ayini ’kup̱ ka ris mo, aris uni gun ’ba’thkin mo dhali wac̱ uni mo be.

Mowu ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

14 Dhala Maliḵ Hirodus ciḵki gwo mo gom a’di mo, gom gway ma Yesus mishkunu e mo ’baar mo. Gom kun tiya o gwo mo ki: A’di ta’da Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo jin cukunu mis mo ’peni mowu mo. A’di ’bitha wathi/ mii ki ’bi’th e a’di mo be. 15 Hili kun tiya o gwo mo ki: A’di ta’da Iliyya mo. Dhali kun tiya o gwo mo ki: A’di ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis mo jin wana e gi jin ṯal ’deŋ kamu/ ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be. 16 Hili ka Hirodus ciḵki gwo mo gom a’di mo tani a’di ki o gwo mo ki: AYohaan jin ’ciṯẖka/ ’kup̱ mo a’di cukunu mis mo ’te/ be. 17 Haala Hirodus a’di hashki gwo mo dhali butha Yohaan mo dhali deḵ a’di mo mmokara sijin mo gom gway ma Hirodiyya mo jin ta asha kam piti ka P̱ilibbus mo haali/ a’di mashki’da yim mo be. 18 Haala Yohaan ki owa Hirodus gwo mo ki: A’di diki ta mii jin dhala gwoŋḵan /e bway mo mmomash asha kan mo be. 19 Dhala Hirodiyya a’di dikina gwo ap̱o/ a’di mo mmoruḵ a’di mo dhali ŋap̱ a’di mmo’taki ’kosh jwa mo tani hili ayim diki mish a’di mii mo. 20 Haala Hirodus a’di ḵo/ki’da Yohaan mo mmomishkina a’di a’di ki a’di ta wathiŋ ḵar/e mo dhali wathi/ jin ḵogu mo dhali kar a’di ki ’dantar mo. Ki a’di ciḵki gwo ’peni a’di mo tani a’di duŋkurkina ’kup̱ is kagahara mo dhali a’di di’d mmociḵ gwo ’peni a’di ki bwaŋ ’kunyga/ mo be. 21 Hili embula ’borga/ p̱u’dki’d mo ka Hirodus p̱u’dkin ma cim jin dhodhu a’di mo tani a’di miiki dhan maa gom ’kwani ma hakuuma gi gu’b piti mo dhali imancil ma askar alip̱ mo dhali ’kwani gwanyjaḵa/ gi Pany Jaliil mo be. 22 Dhali ki ’bwa/ ma Hirodiyya p̱u’dki’d mo dhali sa mo tani ayim ’borki’da Hirodus bwa mo dhali yilkinam piti mo, dhali maliḵ ki o nyara/ gwo mo ki: Doṯi aha/ mo ma gom ma to yin jin o /e bwa mo dhali aha/ mina c̱iki a’di /e mo be. 23 Dhali a’di ki owa yim gwo is mo mmo/o gwo mo ki: Ma to yin jin mina /e idoṯ aha/ mo tani aha/ mina c̱iki a’di /e mo ntagi ’bwanu’b bampam pema kamu/ mo be. 24 Dhala yim yaki’d ka pije/ mo dhali doṯ kum gwo mo ki: Ata miga/ doṯ a’di mo? Dhali kum ki o a’di gwo mo ki: ’Kup̱ ma Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo be. 25 Dhala yim yaki gu’b ki jahanne/ mo mmobumburku/ mo eya maliḵ mo dhali doṯ a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ ŋap̱a /e mmoc̱i aha/ ’kup̱ ma Yohaan shwane’dan e bwam ma sahan mo, a’di jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo be. 26 Dhala maliḵ a’di biṯkina bwa ka luŋgu’b kagahara mo ki bwan diṯi’d mo. Hili haali/ gom gwo jin ona a’di is mo dhali yilkinam piti mo tani a’di ’tena bwa mmo’ce’d gwom piti goma yim mo be. 27 Dhali ki jahanne/ a’di hashki’da askar mo, a’di jin ta’da amanji mo mo, dhali ḵan gwo mo ki ’kup̱ piti minu guyu/ mo. Dhali a’di yaki’d mo dhali ’ciṯẖa/ Yohaan ’kup̱ mo eya sijin mo 28 dhali guyu/ ’kup̱ piti mo e bwam ma sahan mo dhali c̱iki a’di ki nyara/ mo, dhali nyara/ ki c̱iki a’di ki kum mo be. 29 Dhali ki imanciḵ a’di gwo ciḵki gwo mo gom a’di mo tani uni p̱u’dkin mo dhali ḵal buŋgwar is piti mo dhali ’thi a’di e jis wosh mo be.

’Kwani Alaap̱i Mudhe’d kun C̱ikunu Tonṯe/ mo

30 Dhali imandhun ma Yesus ki she/ mo uni doḵkin mo ka nyaŋ’ko’d eya Yesus mo dhali ṯor a’di aris gwo ’baar mo kun miikina uni mo dhali aris gwo kun ṯorkina uni mo be. 31 Dhali a’di ki ṯor uni gwo mo ki: Iiyi mo um ’cena mo e mo jin p̱ina ’kwani mo dhali siyi is mo ari’ceenne/. Haali/ ’kwani tana ris ka ris p̱u’dkin mo dhali iikin mo, dhali uni ’koki butha tente/ mo mmokar toŋ kamu/ n’twa/ mo mmoshwa mo be. 32 Dhali uni iikin mo e bwam ma ḵur mo e mo jin dar gi ’kwani uni ’cena ki is buni mo be. 33 Dhali ’kwani ka ris p̱arki uni e mo mmo/ii mo dhali mish uni mo dhali uni sokin ki sho’k mo ’peni aris bampa/ ’baar mo dhali p̱u’di ṯwa/a/ ki uni mo be. 34 Ki a’di thulki’d mo tani a’di p̱arki’da dhana buhany wathimpa e mo dhali a’di ki ḵo’c uni e i is mo haali/ uni wakina e gi ḵa’bal kun dar ga manhil uni mo. Dhali a’di ki ṯel mii ’pen mo mmoṯor uni gwo ki to ka ris mo be. 35 Dhali ki mo taki’da babalalu/ mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo dhali o a’di gwo mo ki: Mo yansan ta mo jin p̱ina ’kwani mo, dhali mo ta’da ’thintha/ mo be. 36 Hashki uni mo ma ki uni mini ii bampa/ mo dhali pa kun ’kon gi jiŋ ’kam mo dhali yol tonṯe/ gom is buni mo mmoshwa mo. 37 Hili a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um mini c̱i uni tonṯe/ mmoshwa mo. Dhali uni o a’di gwo mo ki: Mina aman ii mo ’te/ be dhali yol maaŋḵuthu’d ka riyaal* iss ’kwanimpa ipe’de/ mo dhali c̱i uni mmoshwa mo ’taa? 38 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um ’kon ma guraasa ekata mo? Iiku/ mo dhali p̱ar e mo ma. Dhali ki uni gamki a’di mo tani uni ki o a’di gwo mo ki: Imudhe’d mo dhali to yi’de/ ’koni su/ mo be. 39 Dhali yan’ko’d a’di ki ḵan uni gwo ’baar mo mmo’ko ’pena ’cesh ka pwaḵ she/ mo ap̱owa shon dhii/i’d mo. 40 Wakan uni ’kokina ’cesh ka ŋul ’kup̱ mo ki iss ’kwanimpa ka mummudhe’d mo dhali ki iss su/ i’ce’dka ’kume’d mo be. 41 Dhali a’di ki bu’th maaŋḵuthu’di mudhe’d mo dhali to yi’de/ isu/ mo tani dhali a’di ki hil ’kup̱ ki momis mo dhali a’di ki ’bora ’bor bwa i is mo dhali ’ce’d maaŋḵuthu’d bwa mo dhali a’di ki c̱i uni ki imanciḵ a’di gwo mo mmodhu ibwambori ’kwani mo. Dhali a’di ki pwaḵ to yi’de/ isu/ bwa mo mbwaman uni ’baar mo. 42 Dhali uni ’baar mo shwakin mo dhali kap̱kunu mo be. 43 Dhali uni ’tu’dkina nura/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo ki ’pisira/ maa mo dhali to yi’de/ mo be. 44 Dhali uni gwansan kun shwaki maaŋḵuthu’d mo tani ta ’kwaniŋ gwasi alaap̱i mudhe’d mo be.

Yesus Ya ki Sho’k e ’Kup̱a Al Yi’de/ mo

45 Ki jahanne/ a’di ki ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo mmose bwam ma ḵur mo mmo/ii iṯwa/a/ ki a’di mo e ’bana gap̱a kamu/ mo e Pam Beeṯsayda mo ki a’di midi ’cuḵka waambuhany ’kwani montul is mo be. 46 Dhali ŋ’ko’d ki a’di dhalki uni ’pen mo tani a’di seki moŋ’kuwosh mo dhali ’tho mo be. 47 Dhali ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo tani aḵur a’di diki’d isi bwaman ma al mo dhali a’di di’d a’di ’de/ eya ’cesh mo be. 48 Dhali a’di di’d mmop̱ar uni e ki uni ’kokin ka c̱is mo e moŋ’kosh yi’de/ is ki cwa mo haala p̱unthar ’tham poshki’da p̱o/ uni mo be. Dhali ki mo ta mon’twash/e mo tani a’di p̱u’dki’di uni mo mmoya ki sho’k e ’kup̱a al yi’de/ mo. A’di ya’d ’taki ya pe uni mo be. 49 Hili ki uni p̱arki a’di e mo mmoya ki sho’k ap̱o/ ’kup̱a al yi’de/ mo tani uni ṯoshkin ki a’di ta’da rum mo dhali uni ḵumki cuuwa/ mo be 50 haali/ uni ’baar mo p̱arki a’di e mo dhali uni ’kokina isi modee mo. Hili ki jahanne/ a’di ṯorki uni gwo mo dhali o gwo mo ki: Budhi adu mo ma. Aha/ a’dan be. Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. 51 Dhali a’di seki’d e bwam ma ḵur mo nyaḵki uni mo dhali ’tham doshki’d mo be. Dhali uni ’kokini momer kagahara mo be. 52 Haali/ uni ’koki mish gwo ’ban mo gom maaŋḵuthu’d mo haali/ adum buni ’bitha’bi’th mo be.

Yesus Wac̱ki ’Kwani kun ’Bathan e Pa Jannisaaraṯ mo

53 Dhali ki uni ’ciṯẖkina gap̱ mo tani uni p̱u’dkin mo e bampa/ gi Pa Jannisaaraṯ mo dhali uni shi’dkina ḵur iyana gap̱ mo be. 54 Dhali ki uni pikin ka pije/ mo ’peni bwam ma ḵur mo tani ki jahanne/ ’kwani nyiṯẖki a’di mo be 55 dhali uni sokin mo ’peni aris bampa/ ’baar mo mmokukul mo c̱aan is mo dhali ṯel mii ’pen mo mmoḵal ’kwani kun ’bathan mo eya cim buni mo e mo ’baar mo jin ciḵa uni gwo ki a’di di’di cine/ mo be. 56 Dhali e mo yin jin p̱u’da a’di mo eya ris bampa/ mo dhali e ’peŋkuman bampa/ mo walla e bampa/ mo tani uni ki ’thi uni gun ’bathan e mo ma suug mo dhali o bwa ki a’di mo, ki uni mini ’taki ta a’di isi ’twaman burrinyem piti is ki me’d mo. Dhali ka ris uni ka ris kun taki a’di is ki me’d mo tani uni ’kokunu mo mmowac̱ mo be.

7

Mii gi ’Kwaniŋ Gwanyjaḵa/

1 Dhali ki ’Kwani P̱arisiyiin tulki is imonṯal ’de/ mo e a’di mo nyaḵki iman’kwar to mo uni gun p̱u’dkin mo ’peni Pa Urushaliim mo tani 2 uni p̱arki imanciḵ a’di gwon tiya e mo mmoshwa to ki me’da nyo/ga/ mo mmo’koki ’thur uni ki yi’de/ mo be. 3 (Haali/ ’Kwani P̱arisiyiin dhali aris ’Kwani Yahuuda/ mo tani uni ’koki shwa to wakan mo, hili isi ciki/ uni mini ’thur me’d buni mo mmoboṯki mii gi ’kwani gwanyjaḵam buni kadhamo/ mo be. 4 Dhali ki uni p̱u’dkin ’peni mo ma suug mo tani uni si’da/ ’koki shwa to mo hili isi ciki/ uni mini mii nyoŋ is buni mo dhali miin tiya ka ris si’da/ miikina uni mo gom miin dhamo/ kun ṯorkunu uni mo mmomii mii mo mmolama ḵubbaaya mo dhala nos mo dhali toŋ’kul bwa kun ta gurany kush mo.) 5 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin dhali iman’kwar to mo doṯki a’di gwo mo ki: Katintaye i’kona imanciḵ /e gwo ki baṯẖ mii gi gwoŋ gwanyjaḵan dhamo/ mo, hili uni shwa to ki me’d kun nyo/anyo/ kan mo. 6 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Nye, din ma Ishaya ki o um gwo is ki um tana he’k e ka he’k e mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

’Kwani gwansan uni taḵ aha/ ki ’twam buni mo tani

hili adum buni si’dasi’d ’peni aha/ mo be.

7 Uni ki luŋ aha/ ki p̱e’th mo

gwoŋḵan ’peni ’kwani mo tani ṯora uni me’d gwoŋ gana/ mo be.

8 Um dhalki gwoŋḵan ma Arumgimis mo dhali bu’th gwoŋ ’kwanin dhamo/ ki nyeŋ ka bor mo.

9 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um ’dap̱a’dap̱ kagahara mmo/ush gwoŋḵan ma Arumgimis mo jin mina um dhu gwoŋ ’kwanin dhamom bum mo. 10 Haala Musa o gwo mo ki: Taḵi icim dhali ikwan mo, dhali, A’di jin midi o gwon thus ap̱o/ com mo walla kum mo tani dhalki a’di ka jiŋ gana/ iwu’d mo. 11 Hili um o gwo mo ki: Waḵki/ wathi/ midi ṯor com gwo mo walla kum ki a’di jin mina /e ’taki gam ’peni aha/ mo tani midi ta Kurbaan mo (a’di jin ta ’pemen jin onu ki: A’di jin c̱ikunu Arumgimis mo be) – 12 dhali yan’ko’d um ’koki dhal a’di bway mo mmomii ari toŋ kamu/ ṯal ’de/ gom com mo walla kum mo be. 13 Wakan um ki p̱uu gwo ma Arumgimis mo gom gwo gi gwoŋ ’kwanin dhamom bum mo a’di jin luḵa um mo. Dhali um ki miiya ris ton tiya gi wakan mo be.

To gi Shi/i Wathi/ Is mo

14 Dhali a’di ki yuḵ ’kwani i a’di mo doḵ/e dhali o uni gwo mo ki: Ciḵi gwo ’peni aha/ mo ma, aris umi ’baar mo dhali mishi gwo ’ban mo ma. 15 Toŋ kamu/ yisa di’da jin di’d ’pena pije/ jin midi ya bwa wathi/ mo dhali shi/ a’di is mo, hili a’di jin piyi’d ka pije/ ’peni bwa wathi/ mo tani a’di shi/ki a’di is mo be. 16 Waḵki/ wathiŋ kamu/ ta gi gu’ban’ce mo mmociḵ gwo mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma. 17 Dhali ki a’di cic̱ki gu’b mo tani dhali dhal ’kwani mo tani imanciḵ a’di gwo doṯki a’di gwo mo gom gwom ’bi’th/e yan mo be. 18 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A/ki um si’da/ ’kokin kan mo mmo’koki mish gwo ’ban mowa? ’Kona um ki mish ’taa ki ma to yin jin yaki’d e bwa wathi/ ’pena pije/ mo tani midi mol shi/ a’di is mo be 19 haali/ a’di diki seya dum piti mo hili e bwam piti mo dhali wakan a’di ki ya ka pije/ mo. (Wakan a’di ṯorki gwo eya tente/ ka ris tonṯe/ ’baar mo ta kun dhelelkin mo be.) 20 Dhali a’di ki o gwo mo ki: To jin piyi’d ka pije/ ’peni ’twa/ wathi/ mo tani a’di ishi/ki a’di is mo be. 21 Haali/ ’peni bwaman mo, ’peni bwaman ma du wathi/ mo tani a’di p̱u’dkina gwon thus kun kulumu ibwa kun shi/ashi/ mo, kun ta mii gun miinu miinyc̱al mo, dhali mmota ’di/ mo dhali mmo’kosha mee mo dhali mmota c̱al mo 22 dhali mmo’thoṯẖ bwa mo dhali mmomii mii kun ’coḵa’coḵ mo dhali mmota he’k e mo dhali mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo dhali miin dhap̱an mo dhali mmota imanthutha thu’th ’pen mo, mmodhu ’ba/ ki ca mo dhali mii jin miinu miim p̱us mo. 23 Aris tonthus gwansani ’baar mo kun pikin ka pije/ ’peni bwa wathi/ mo tani uni a’di ishi/ki wathi/ is mo be.

Moŋgam Gwo Is ma ’Bom gi Pam P̱inikiyya ma Suriyya mo

24 Dhali a’di cuki mis mo ’peni mun mo dhali ya mo e bampa/ gi Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo. Dhali a’di cic̱ki gu’b mo dhali a’di diki dhal jan ’deŋ kamu/ bway mo mmomish a’di mo. Hili a’di molu bag mo be. 25 Hili ki jahanne/ a’boma kamu/ a’di jin bu’thkin ma rum thus jin nyo/o’d ’bwa/ mo ciḵki gwo mo gom a’di mo, dhali a’di p̱u’dki’d mo dhali c̱a’bki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni shoki a’di mo be. 26 A’bom yansan ta’da ’bom gi Paŋ Griḵi mo be, a’di jin dho’thkunu mo e Pam P̱inikiyya ma Suriyya mo. Dhala yim doṯki a’di gwo mo mmo/ura ruma ’cesh ka pije/ ’peni ’bwa/ mo be. 27 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: Dhalki uc̱i c̱inu tonṯe/ mmoshwa nṯwa/a/ mo, haali/ a’di diki ’bor mo mmoḵal tonṯe/ ’peni uc̱i mo dhali ṯa’k a’di ka ’ka mo. 28 Hila yim thoḵki a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a, hili a’ka si’da/ uni mini shwa kuluny maa uc̱i kun raskin ’pena tharabeesa mo be. 29 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: Gom gwo jin ona /e wakansan mo tani yaku/ /e mo. Aruma ’cesh dhalki ’bwa/um pini ’pen mo be. 30 Dhali ayim yaki pa mo dhali gama ’ci mmo/ish eya ci mo dhali aruma ’cesh dhalki a’di ’pen mo be.

Yesus Wac̱ki Wathi/ jin Ta’da ’Diye/ mo dhali jin Moli ’Twa/ Wal mo

31 Dhali yan’ko’d a’di doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo e Pan Sur mo dhali yaki tur mo e Pan Saydaa/ mo eya Al ma Jaliil mo dhali ki tur mo e bampa/ gi Pan Deḵap̱olis mo be. 32 Dhali uni ḵalki a’di wathi/ jin ta’da ’diye/ mo dhali ’twam piti jin c̱umpulkina a’di wal mo. Dhali uni ŋap̱ki a’di mo mmokar me’d piti ap̱o/ a’di mo be. 33 Dhali uni ki ḵal a’di ’pen ka pije/ mo ’pena waambuhany ’kwani mo, a’di ’de/ mo. A’di ki kar me’d piti e bwany’cem piti mo, dhala Yesus ki ’taḵ manya/ mo dhali ta a’di ale’d piti is ki me’d mo be. 34 Dhali a’di ki hil mo ’kup̱ ki momis mo dhali wuwa shure/ mo dhali o a’di gwo mo ki: Ip̱p̱aṯẖa, jin ta ’pemen jin onu gwo mo ki: Dhalki a’di ḵa’du mo ma. 35 Dhali ’cem piti ḵa’dkunu mo dhala le’d piti ’cuḵkunu mo dhali a’di ki o ’twa/ eya tente/ mo be. 36 Dhali a’di ki ḵan uni gwo mo mmo’koki ṯor jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo gom gwo yan mo. Dhali hili mmoḵankina a’di uni gwo ki ’bi’th ki nyanye/ mo tani wakan uni ṯorki gwo ki bwa gom a’di ki nyanye/ eya tente/ mo be. 37 Dhali uni ’kokin mo mmomer ki mer jin shiyi’d mo mmo/o gwo mo ki: A’di miiki’da ris to gwansan ki ’bore/ mo. A’di ḵa’dki wathi/ jin ta’da nap̱e/ ’ce mo mmociḵ gwo mo dhali uni gun mol ’twa/ wal mishki ’twa/ wal mo be.

8

’Kwani Alaap̱i Doŋon kun C̱ikunu Tonṯe/ mo

1 Dhali ka tee gwansan ka dhana waambuhany ’kwani tulki is doḵ/e mo dhali uni dar gi tonṯe/ mo mmoshwa mo tani a’di ki yuḵ imanciḵ a’di gwo mo e a’di mo dhali o uni gwo mo ki: 2 Aha/ ḵo’ckina adhana waambuhany ’kwanimpa e i is mo haali/ uni ’koni aha/ shwane/ ka cimi kwara mo dhali dar gi tonṯe/ mmoshwa mo be. 3 Dhali waḵki/ aha/ mina hash uni bway pa ki ṯe/ mo e bampam buni mo tani uni mina buye/ i’thi mo i bway mo. Haali/ kun tiya iiyin ’peni pa kun si’dasi’d mo be. 4 Dhali imanciḵ a’di gwo thoḵki a’di gwo mo ki: Adhana waambuhany ’kwani minu c̱i tonṯe/ mmoshwa e bwam ma si’b imahan ’peni mana mo? 5 Dhali a’di ki doṯ uni gwo mo ki: Um ’kona maaŋḵuthu’d ekata mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ipesu/ mo be. 6 Dhali a’di ki ḵana dhana waambuhany ’kwani gwo mo mmo’ko ’pena ’cesh mo. Dhali a’di ki bu’th maaŋḵuthu’d ipesu/ mo dhali ki a’di c̱iki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo tani a’di ki ’ce’d uni mo dhali c̱i uni ki imanciḵ a’di gwo mo mmodhu abori ’kwani mo. Dhali uni dhuki uni ibwambor ma waambuhany ’kwani mo be. 7 Dhali uni tan gi ushi to yi’de/ idaḵa/ mo. Dhali ki a’di ’borki’da ’bor bwa i is mo tani a’di ḵanki uni gwo mo ki uni gwansan si’da/ minu ’taki dhu ibwambori uni mo be. 8 Dhali uni shwaki uni mo dhali uni ’kokunu mo mmokap̱ mo. Dhali uni tulki kuluny maa is kun urki ’kup̱ mo mmo’tu’da nura/ ipesu/ mo be. 9 Dhali uni gwansan kun ’kokin mo mmoshwa a’di mo tani wakina e gi ’kwani alaap̱i doŋon mo be. 10 Dhali a’di ki hash uni mo dhali ki jahanne/ a’di seki bwam ma ḵur mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo dhali uni iikin mo e bampa/ gi Pan Dalmanuṯẖa mo be.

Mmo/o Bwa ki P̱ar Jamas Mii E mo

11 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin p̱u’dkini a’di mo dhali ṯelki mii ’pen mo mmogar a’di gwo ’kusi ’twa/ mo mmoŋap̱ jamas mii ’peni a’di ’peni momis mo mmopal a’di mo be. 12 Dhali a’di wuki’da shure/ kagahara mo e shi/in piti mo dhali o gwo mo ki: Atinta ŋap̱ ma nyaḵum yil ’kwani gwansan jamas mii mo? Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Jamas miiŋ kamu/ yisa minu c̱i um ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo. 13 Dhali a’di ki dhal uni ’pen mo dhali se i bwam ma ḵur doḵ/e mo. A’di ki ’ciṯẖa gap̱ gi ’bana kamu/ mo be.

Acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin mo

14 Dhali uni ŋaki maaŋḵuthu’d mo mmo’koki guyu/ mo. Dhali uni tan gi jasi jin ṯal ’deŋ gana/ jin takina uni mo e bwam ma ḵur mo. 15 Dhali a’di ki rum uni ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: ’Cunycuri miim bum ki ’bore/ mo dhali jiyi acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin ki e ki ’bore/ mo dhali acumaṯ gi ’Kwani Hirodusiyiin mo. 16 Dhali uni su’kkin ki gwo ka rem ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Ana dara gi maaŋḵuthu’d mo be. 17 Dhala Yesus nyiṯẖki gwom buni mo dhali o uni gwo mo ki: Atinta su’kkina um ki gwo mo gom maaŋḵuthu’d jin p̱iyi’di um kan mo? ’Kona um ki nyiṯẖ mo ’taa? Walla ’kona um ki mish gwo ’ban mo? Adum bum ’bitha’bi’th mo kana? 18 Um tan gi e mo dhali ’kona um ki mish mo mo? Dhali um tan gi ’ce mo dhali ’kona um ki ciḵ gwo mowa? Dhali ’kona um ki ka gwo e mowa? 19 Ki aha/ ’ce’dkina maaŋḵuthu’di mudhe’d mo gom ’kwani alaap̱i mudhe’d mo dhala nura/ ekata i’tu’dkina um ki kuluny maa kun uri ’kup̱ mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: I’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 20 Dhali maaŋḵuthu’di pesu/ gom ’kwani alaap̱i doŋon mo tani anura/ ’tu’dkina um ekata ki kuluny maa kun tulkina um is mo? Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ipesu/ mo be. 21 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Dhali ’kona um ki mish gwo ’ban naskina/ mowa?

Wathiny Ja’da/ jin Wac̱kunu mo e Pam Beeṯsayda mo

22 Dhali uni p̱u’dkini Pam Beeṯsayda mo. Dhali ’kwanin tiya suski wathi/ i a’di mo, a’di jin ta’da ja’da/ mo dhali ŋap̱ a’di mo mmota a’di is ki me’d mo be. 23 Dhali a’di ki sus wathi/ jin ta’da ja’da/ ki me’d mo, dhali a’di ki sus a’di ka pije/ ’peni pa mo. Dhali ki a’di ’taḵki manya/ i em piti mo dhali sus a’di ki me’d piti mo tani a’di ki doṯ a’di gwo mo ki: /E mishi toŋ kamu/ p̱ar e mo ’taa? 24 Dhali a’di ki hil ’kup̱ ki mis mo dhali o a’di gwo mo ki: Aha/ mishkina ’kwani mo. Hili uni wakina e gi cwa kun iikin mo ’te/. 25 Dhali yan’ko’d doḵ/e a’di ki sus a’di ki me’d piti mo dhali kar me’d piti ap̱o/ em piti mo. Dhali a’di hilki’da hil ki dha’k mo dhali wac̱ mo dhali a’di mishki’da ris to ’baar mo eya tente/ mo be. 26 Dhala Yesus ki hash a’di bway gu’b piti mo mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ ki cic̱ bampa/ mo.

Buṯerus A’di Ṯorki Mii eya Tente/ goma Yesus mo

27 Dhala Yesus nyaḵ ya ki imanciḵ a’di gwo mo e bampa/ gi Paŋ Kaysariyya mo e Pam P̱ilibbi mo. Dhali e bway tur jin iina uni mo tani a’di ki doṯ imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Ki ’kwani on ki aha/ tana aja mo sa/? 28 Dhali kun tiya ki ṯor a’di gwo mo ki: Ka Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo ti. Dhali kun tiya o ki: Iliyya mo, dhali kun tiya o ki: Jan ṯal ’de/ ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be. 29 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Hili idhali um onki aha/ tana aja mo sa/? Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E tana Ḵrisṯẖos mo be. 30 Dhali a’di ki ḵan uni gwo mo mmodiki ṯor jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo gom a’di mo be.

Yesus Ṯorki Wum Piti Iṯwa/a/ mo

31 Dhali a’di ṯelki mii ’pen mo dhali ṯor uni gwo mo ki Ya/ gi ’Kwani mina isi ’kosh ka nyor mo gom to ka ris mo dhali mina ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ iwaḵ mo dhali igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo, dhali a’di minu ’kosh jwa mo, dhali ’ko’da cim kwara mo tani a’di midi cuyi mis doḵ/e mo be. 32 Dhali a’di o gwo yansan eya thiṯẖin thiṯẖ gana/ mo. Dhala Buṯerus ki bu’th a’di mo dhali ṯel mii ’pen mo mmoḵucur a’di ki gwo mo be. 33 Hili a’di ṯu’kki’da bor mo dhali hil imanciḵ a’di gwo mo tani a’di ki ḵucura Buṯerus ki gwo mo dhali o gwo mo ki: Seṯaan, yaku/ i’ko’di aha/ mmun mo ma. Haali/ /e diki di ki ’ban ma Arumgimis mo hili /e din ka ’ban gi ’kwani mo be.

34 Dhali a’di ki yuḵ uni i a’di mo awaambuhany ’kwani nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo dhali o uni gwo mo ki: Waḵki/ wathiŋ kamu/ midi yayu/ ibaṯẖ aha/ nsho’k mo tani dhalki a’di non is pitiŋ gana/ mo dhali ’de’k cwany’ciṯẖan dhul piti mo dhali baṯẖ aha/ nsho’k mo. 35 Haali/ gom a’diyin jin midi ’taki woṯẖ mondiki/em piti mo tani midi this a’di e mo. Dhali a’diyin jin midi this mondiki/em piti e mo gom gway pem mo tani dhali gom gway gi gwom ’borga/ mo tani midi woṯẖ a’di mo be. 36 Haali/ gwo gi wakataye jin nyo/a wathi/ mo waḵki/ a’di midi gam to ’baar mo e mony’cesh mo dhali lo’b mondiki/em piti mii nycine/ mo? 37 Haali/ wathi/ midi mish wan mondiki/em piti ’ba/ kata mo? 38 Haali/ a’diyin jin mina isi ’theya’the mo gom aha/ mo dhali gom gwom pem mo e bwaman uni gwansan kun tana nyaḵum yil kun ta imanmii miinyc̱al mo dhali imanmii miinthus mo tani Ya/ gi ’Kwani si’da/ a’di mina isi ’theya’the mo gom a’diyin mo ki a’di midi p̱u’du/ mo e monyca gi com mo dhali nyaḵki iman’doyu gwom piti kun ḵogu ilu/ mo be.

9

1 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Kun tiya ’kokin mo mmodoshi mahan mo kun mini ’koki nyoḵ wu mo nṯwa/a/ ki uni ’koki p̱ar Bampa/ ma Arumgimis e mo mmop̱u’du/ ki mom’bi’th mo be.

Mmowarkin ma Yesus Jamas Piti mo

2 Dhali ’ko’da cim pe’de/ mo tani Yesus ki susa Buṯerus nyaḵki a’di mo dhala Yakuub mo dhala Yohaan mo, dhali sus uni bway ’kuwosh jin turatur uni ’cena mo. Dhali a’di ki war is piti ibwambori uni mo be. 3 Dhali burrinyem piti c̱a’bki ’be’d ’be’d mo dhali ki bany bany kagahara mo. Toŋ kamu/ yisa di’da e mony’cesh yan jin midi mish dhagam uni ki kush kush kan mo. 4 Dhali e mun mo tani Iliyya piki uni i is mo uni ka Musa mo, dhali uni ṯorkina ṯor ka Yesus mo be. 5 Dhala Buṯerus ki owa Yesus gwo mo ki: Tap̱a, a’di ’boro’d gom am ki aman ’kona imahan mo. Dhalki aman nyaŋa c̱iŋa/ ikwara mo, jan ṯal ’de/ gom /e mo dhali jan ṯal ’de/ goma Musa mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ gom Iliyya mo be. 6 Haali/ a’di diki mish gwo jin ona a’di mo haali/ uni ḵo/kina ḵo/ is kagahara mo be. 7 Dhali araḵ ’kamki uni is mo dhali ’twa/ p̱u’dki’d ’peni bwam ma raḵ yansan mo mmo/o gwo mo ki: Yansan ta Ya/m pem jin enka/ mo. Ciḵi a’di gwo mo ma. 8 Dhali ki jahanne/ ki uni hilki mo mo mmo’kar mo ki e mo tani uni yisa mishki wathiŋ kamu/ mo jin nyaḵ di ki uni mo, hili jasa Yesus a’di ’de/ mo be.

9 Dhali ki uni ’kokin mo mmothul ka ’cesh mo ’peni ’kuwosh mo tani a’di ki ḵan uni gwo ki ’bi’th mo mmo’koki ṯor wathiŋ kamu/ ṯal ’de/ gwo gom to jin p̱arkina uni e mo ntagi Ya/ gi ’Kwani minu ’de’k mo ’peni mowu mo be. 10 Wakan uni dhuki gwo mo mmokulum gwo ibwa mo uni ’cena mo mmodoṯ eya dum buni gom ’pemen gwo jin okina a’di ki a’di midi cuyu mis mo ’peni mowu mo. 11 Dhali uni ki doṯ a’di gwo mo ki: Katinta sa/ i/ona iman’kwar to gwo mo ki Iliyya midi mii p̱u’du/ iṯwa/a/ mo? 12 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Iliyya p̱u’dki’di ṯwa/a/a mo dhali ṯela ris to ’baar mo sho’k ka nyaŋ’ko’d mo. Dhali ba ki gwo ’kwaru kataye ki Ya/ gi ’Kwani mina isi ’taki ’kosh ka nyor ki nyanye/ mo gom miin tiya ka ris mo dhali minu mii ka jin thus mo dhali minu waḵ mo be. 13 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki Iliyya p̱u’dki’d mo dhali uni miiki a’diyin jin ’bori uni bwa mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo gom a’di mo be.

Yesus Wac̱ki’da ’Ci jin Bu’thkin ma Rum Thus jin Nyo/o’d mo

14 Dhali ki uni p̱u’dkin mo e imanciḵ a’di gwo mo tani uni p̱arkina dhana buhany wathimpa e mo kun ’kamki a’di mo dhali iman’kwar to garki uni gwo ’kusi ’twa/ mo. 15 Dhali ki jahanne/ adhana buhany wathimpa ki uni p̱arki a’di e mo tani uni ’kokini momer kagahara mo dhali uni sokin ’kup̱ ki a’di mo dhali the a’di me’d mo be. 16 Dhali a’di ki doṯ uni gwo mo ki: Gwonta su’kkina um nyaḵki uni mo? 17 Dhali jan ṯal ’de/ ’pena buhany wathimpa thoḵki a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo, aha/ suskina ya/m pem i /e mo haali/ a’di bu’thkin ma rum thus jin nyo/o’d jin mol a’di ’twa/ wal mo. 18 Dhali ki a’di bu’thki a’di mo tani a’di torki a’di ’ko’da ’cesh mo, dhali a’di shwaki’da gabusha/ mo dhali rem shem piti ’kup̱ mo dhali a’di p̱eshki’d mo. Dhali aha/ doṯkina imanciḵ /e gwo gwo mo mmo/ur a’di ka pije/ mo tani dhali uni molki a’di mii mo be. 19 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Ayy, um ’kwani kun tana nyaḵum yil kun aṯẖa moŋgam gwo is ki aṯẖ mo. Ki aha/ mina di i um ki mo gi wakata mo? Dhali ki mo gi wakata imiga/ i’dim ’kup̱ e um mo sa/? Susi a’di i aha/ mo ma. 20 Dhali uni ki susa ’ci i a’di mo. Dhali ka rum thus jin nyo/o’d p̱arki a’di e mo tani dhali ki jahanne/ a’di ki tora ’ci ’ko’da ’cesh mo dhali a’di ki biṯa ’cesh mo dhali ’daŋkal ka gabusha/ i’twa/ mo be. 21 Dhala Yesus ki doṯ com gwo mo ki: Kakasja sa/ imiikina a’di mii gi wakan mo? Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: ’Pena cim jin tana a’di a’ci mo be. 22 Dhali me’d ka ris a’di ki biṯ a’di e bwam o’d mo dhali e bwam yi’de/ mo mmo’ce’d a’di sho’k mo tani hili waḵki/ /e mini mish toŋ kamu/ mii mo mmomina /e hila ha’th’ko’d bam mo dhali woṯẖ am mo. 23 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ona bwa mo tani aris to mishu mii mo gom a’di jin gamki gwo is mo be. 24 Dhali ki jahanne/ com ma ’ci gwoki’d ki jabu’th mo dhali o gwo mo ki: Aha/ gamkina gwo is mo. Woṯẖi/ aha/ mo mmodika/ ki dar gi gwo jin gamu is mo. 25 Dhali ka Yesus mishki’da dhana buhany wathimpa p̱u’dkin mo mmosoyu/ mo mmonṯal ’de/ mo tani a’di ḵucurki’da rum thus jin nyo/o’d ki gwo mo mmo/o a’di gwo mo ki: /E jin noni wathi/ ’twa/ wal mo dhali /e jin ta wathi/ ’ceya ’diye/ mo, dhali /e jin tana arum jin nyo/o’d mo tani aha/ ḵankina /e gwo mo ki: Piyi ka pije/ ’peni a’di mo dhali dhalku/ ki se i a’di ki sule/ sule/ mo doḵ/e. 26 Dhali ’ko’di cuuwam piti jin cuukina a’di mo tani a’di ki tor a’di ’ko’da ’cesh ki tor jin shiyi’d mo dhali a’di ki pi ka pije/ mo. Dhala ’ci a’di wakina e gi wathi/ jin wuki’d mo. Wakan aris uni ’baar mo oki gwo mo ki: A’di wuki’d mo be. 27 Hila Yesus bu’th a’di ki me’d mo dhali ’de’k a’di ki mis mo. Dhali a’di cuki mis mo be. 28 Dhali ki a’di cic̱ki bwaŋ gu’b mo tani imanciḵ a’di gwo doṯki a’di gwo mo ka ḵwal is mo mmo/o gwo mo ki: Atinta gara/ i’kona aman ki mish a’di ur ka pije/ mo? 29 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Ji gi wakansan minu ’koki mish ur ka pije/ ki miiŋ kamu/ mo ba/, hili ki mon’tho mo be.

Doḵ/e aYesus Ṯorki Mowum Piti Iṯwa/a/ mo

30 Dhali uni iikin ’peni mun mo dhali ii ki tur mo e Pany Jaliil mo. Dhali a’di diki dhal wathin ṯal ’deŋ kamu/ bway mo mmomish a’di mo be. 31 Haali/ a’di ṯorki imanciḵ a’di gwo gwo mo mmo/o uni gwo mo ki: Ya/ gi ’Kwani minu c̱i e me’d gi ’kwanin thus mo, dhali uni mini ’kosh a’di jwa mo. Dhali ki a’di minu ’kosh jwa mo tani ’ko’da cim kwara mo tani a’di midi cuyi mis mo be. 32 Hili uni ’koki mish gwo ’ban jin ona a’di mo dhali uni ḵo/ki is mo mmodoṯ a’di mo be.

Kaja A’di Icade?

33 Dhali uni p̱u’dkin mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo. Dhali ki a’di diki’d e bwaŋ gu’b mo tani a’di ki doṯ uni gwo mo ki: Gwonta sa/ isu’kkina um mmo/iiyina um ibway mo? 34 Hili uni ’kokin ki shwam mo haali/ e bway jin iiyina uni mo tani uni su’kkin ki gwo ka rem ’kup̱ mo gom gwo gi a’di jin caki’d mo be. 35 Dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh mo dhali yuḵ uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Waḵki/ wathin ṯal ’de/ jin ona bwa ki ta jin ṯwa/a/ mo tani a’di midi mii ta jiŋ ’ko’d mo dhali ta amanmii to gom tiya ’baar mo be. 36 Dhali a’di ki budha ’ci mo dhali kar a’di ibwaman uni mo. Dhali mmokara a’di a’di ’ko’da bim piti mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: 37 A’diyin jin midi budha ’ci gi wakansan ki gway pem mo tani a’di bu’thki aha/ mo, dhali a’diyin jin midi bu’th aha/ mo tani a’di diki bu’th aha/ jasi ’te/ mo, hili a’di bu’thki a’di jin ṯu’cki aha/ ki yayu/ mo be.

A’di C̱aan jin Diki Di ap̱o/ Ana mo tani A’di Ta A’di gom Ana mo

38 Yohaan ki o a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwo, aman mishkina wathiŋ kamu/ jin urki’da rum thus ka pije/ ki gway pini mo dhali a’di diki baṯẖ ana nsho’k mo, dhali aman nonkina a’di mo haali/ a’di diki ta amanbaṯẖ ana nsho’k mo be. 39 Hila Yesus ki o gwo mo ki: Dhalki a’di ki non mo ma haali/ a’di jin midi miiya ṯu’c jin eḵa/ eḵ ki gway pem mo tani a’di midi diki mish mmo/o gwon thus ap̱o/ aha/ mo ki jahanne/ ŋ’ko’d mo. 40 Haali/ a’di jin diki se ana shoka p̱o/ mo tani a’di ta a’di gom ana mo be. 41 Haali/ ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: A’diyin jin midi c̱i um yi’de/ ki ’kwa mmop̱i mo haali/ um yuḵu ki gway ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di yisa midi this tom piti jin ish ḵumma/ e mo.

Mompal gom Miinthus mo

42 A’diyin jin midi raḵ jan ṯal ’de/ ’peni uni gwansan kun gwa’dan kun gam gwo is e aha/ mo mmomii miinthus mo tani a’di midi ’taki ’bor ki ’bor gana/ mo waḵka dhana yo minu deḵ a’di i’bam piti mo dhali a’di minu biṯ mo e ḵumma/ yi’de/ mo. 43 Dhali waḵki/ me’d pini raḵ /e mo mmomii miinthus mo mmokol mo tani ’ciṯẖi/ a’di mo ma. A’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom /e mo mmocic̱ mondiki/e ki ŋul mo ki /e mini ’taki diki ya e mo ma al o’d ki me’d su/ mo be, e mo jin mola o’d us mo. 44 E mun mo tani ayish buni ’koki wu mo dhali o’d si’da/ diki us mo be. 45 Dhali waḵki/ sho’k pini raḵ /e mo mmomii miinthus mo mmokol mo tani ’ciṯẖi/ a’di mo ma. A’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom /e mo mmocic̱ mondiki/e ki ŋwol mo ki /e minu i’taki ’koki biṯ ki sho’k su/ e mo ma al o’d mo be. 46 E mun mo tani ayish buni ’koki wu mo dhali o’d si’da/ diki us mo be. 47 Dhali waḵki/ em pini raḵ /e mo mmomii miinthus mo mmokol mo tani buḵi a’di ka pije/ mo. A’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom /e mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis ki en ṯal ’de/ mo ki /e minu i’taki ’koki biṯ ki e su/ mo e mo ma al o’d mo. 48 E mun mo tani ayish buni ’koki wu mo dhali o’d si’da/ diki us mo be. 49 Haali/ aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani uni minu imii ka ’doŋkoro/ ki mo/o’d mo be. 50 A’doŋkoro/ a’di ’bora’bor mo. Hili waḵka ’doŋkoro/ a’di ki this mom’bala’th piti e mo tani um mini gam mon’daŋkari’th gom a’di mmana? Tayi ka ’doŋkoro/ e is bum mo ma dhali tayi ki moŋḵu’th is ka rem ’kup̱ mo ma.

10

Yesus Ṯorki Gwo gom Mo jin Dhaluwa Dhal ’Pen mo

1 Dhali a’di dhalki mo yan ’pen mo dhali yaki’d mo e Bampa/ gi Pa Yahuudiyya mo dhali e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo, dhala dhana buhany wathimpa thulki is i a’di mo doḵ/e. Dhali doḵ/e me’d miim piti jin miina a’di isa yempa/ mo tani a’di ki ṯor uni gwo mo be.

2 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin p̱u’dkin mo mmoŋap̱ bway mo mmopal a’di ki gwondoṯ mo mmo/o gwo mo ki: A’di ta gwoŋḵan jin dhala’da dhal bway mo ’taa? gom wathi/ mmothoson gwo jin dhaluwa dhal ’pen mo mmodhal ash ’pen mo? 3 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Gwo gi wakatinta iḵankin ma Musa um mo? 4 Uni thoḵki a’di gwo mo ki: AMusa a’di dhalki wathi/ bway mo mmo’kwara warka/ jin dhaluwa dhal ’pen mo dhali kara yim ’pen ka pije/ mo be. 5 Hila Yesus ki o uni gwo mo ki: Haali/ goma dum bum kun ’bitha’bi’th kan mo tani a’di ’kwarki um gwoŋḵan gi wakansan mo be. 6 Hili ’peni ka muŋ’kup̱ jin uḵu to mo tani Arumgimis ki uḵ wathiŋ gwaṯẖ mo dhali wathim ’bomi mo be. 7 Gom ’kup̱ gwo gi wakan mo tani a’di imina wathi/ idhal com ’pen mo dhali kum mo dhali gam is ki ashim piti mo be. 8 Dhali uni su/ mina buŋgwar isi ṯal ’de/ mo be. Wakan uni doḵ/e yisa i’koni su/ doḵ/e yisa, hili uni ṯala buŋgwar isa ’de/ mo be. 9 Gom mii gi wakan mo tani uni gun gam ma Arumgimis isi monṯal ’de/ mo tani dhalku/ ki dhal wathiŋ kamu/ bway mo mmoḵwa/ uni bwa mo.

10 Dhali e bwaŋ gu’b mo tani imanciḵ a’di gwo doṯki a’di gwo mo gom gwo yansan doḵ/e mo. 11 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’diyin jin midi dhal ashim piti ’pen mo dhali mash jaŋ kamu/ mo tani a’di miiki miinyc̱al ap̱owa yim mo be. 12 Dhali waḵka yim si’da/ dhala’da kaṯẖim piti ’pen mo dhali mashi jaŋ kamu/ mo tani ayim si’da/ miiki miinyc̱al mo be.

Yesus ’Borki Ushi Uc̱iŋ Gwa’dga/ Mii mo

13 Dhali uni ’kokin mo mmosusi uc̱i i a’di mo ki a’di midi ’taki ta uni is ki me’d mo. Dhali imanciḵ a’di gwo ḵucurki uni ki gwo mo be. 14 Hili ka Yesus mishki mii yan mo tani a’di deḵkin ma nyor mo dhali o uni gwo mo ki: Dhalki uc̱i iiyini aha/ mo ma. Dhalki uni ki non mo. Haali/ ku gi wakansan mo tani uni ’kokin mo e Bampa/ ma Arumgimis mo be. 15 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki a’diyin jin midi diki bu’th Bampa/ ma Arumgimis mo mmowa e ka ’ci yan mo tani a’di midi diki se a’di mo be. 16 Dhali a’di ki sus uni mo mmodhu ’ko’da bim piti mo dhali a’di ki ’bor uni mii mo mmokarkina a’di me’d piti ap̱o/ uni mo be.

Wathin Dhuru’c jin Ta Pa ki Pa mo

17 Dhali mmomurkina a’di mmoya mo e bway piti mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ guski’d mo dhali c̱a’bki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwo jin ’boro’d mo, ki aha/ mina mii miiya taye mmogam mal gi mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo? 18 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Atinta yuḵa /e aha/ ki jin ’boro’d mo? Jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin ’boro’d mo, hili jasa Arumgimis a’di ’de/ mo be. 19 /E mishki gwoŋḵan kun ’kwarkunu mo ’taa? kun o gwo mo ki: Dhalka ’kosh ki mii ’kosh mo, dhali, Dhalki c̱al ki mii mii mo, dhali, Dhalku/ to ki mii ḵwal mo. dhali, Dhalki gwon thus ki mii aḵ wathiŋ kamu/ i is mo, dhali, Dhalki to ki mii dil mo, dhali, Taḵi cim dhali kwan mo? 20 A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwowa, aris to gwansani ’baar mo miikika/ mo ki aha/ tana dhuru’c mo be. 21 Dhala Yesus ki hil a’di ki e mo dhali en a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Ton ṯal ’de/ aṯẖa /e mo be. Yaku/ mo dhali yol aris tom pini ’baar mo kun tana /e mo dhali c̱iki uni ki ’kwani kun hatha’ko’d mo, dhali /e mini ta gi to kun mini ish ḵumma/ mo e momis mo, dhali yayu/ mo ma, mmobaṯẖ aha/ nsho’k mo. 22 Gom gwo jin onu a’di kan mo tani a’di ki biṯ a’di bwa ka luŋgu’b mo dhali a’di ki ya bway pa mo ki bwa jin diṯadiṯ mo, haali/ a’di ta’d gi dhan to kun eḵa ’pen ki eḵ mo be.

23 Dhala Yesus ki hil mo mo dhali ’kar mo ki e mo dhali o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Mii wa’di diṯa/ gom uni gwansan kun ta pa ki pa mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 24 Dhali imanciḵ a’di gwo merkin gom gwom piti yansan mo be. Hila Yesus ki o uni gwo mo doḵ/e ki: Uc̱iya, a’di wana mii diṯa/ gom uni gun gamki gwo is gom pam buni kun tana uni mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo. 25 A’di ’disha mii ki ’dish gom kalman mo mmoya ki solol e jis ma ’dip̱ira/ mo mmodhal wathimpa e i is mo, a’di jin ta pa ki pa mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 26 Dhali uni ’kokin mo mmomer mo ka daran duŋ gana/ mo dhali o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Ba waḵki/ wakan mo tani ija a’di iminu iwoṯẖ moyi? 27 Yesus ki hil uni mo dhali o uni gwo mo ki: Ki ’kwani mo tani a’di molu mii mo, hili ka Arumgimis mo tani aris to ’baar mo mishu mii ka Arumgimis mo be. 28 Hila Buṯerus ṯelki mii ’pen mo mmo/o a’di gwo mo ki: Hili, aman dhalkina aris to ’peni ’baar mo dhali baṯẖ /e nsho’k mo be. 29 Yesus ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: wathiŋ kamu/ yisa di’da jin dhalki gu’b piti ’pen mo walla ikam piti mo walla i’bwah piti mo walla kum mo walla com mo walla uc̱i mo walla mo mo gom gway pem mo dhali gom gway gi gwom ’borga/ mo tani 30 a’di jin midi diki bu’th to ki me’d iss ’kwanimpa ka mudhe’d mo shwane/ mo ki mo yansan mo, gu’b mina a’di gam mo dhali ikam piti mo dhali i’bwaham piti mo dhali ikum mo dhali uc̱i mo dhali mo mo nyaḵki to kun mini ṯo’c a’di ’kus mo, dhali ki she yil yan jin midi p̱u’du/ mo tani a’di midi gam mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 31 Hili aris uni gun ’koni ṯwa/a/ mo tani uni minu dhu ŋ’ko’d mo dhali uni gun ’koni ’ko’d mo tani uni minu dhu iṯwa/a/ mo be.

AYesus Ṯorki Wum Piti Me’di Kwara Iṯwa/a/ mo

32 Dhali uni ’kokin mo mmo/ii i bway mo mmo/ii ka gagamis mo e Pa Urushaliim mo dhala Yesus yaki’di shu uni bway mo. Dhali uni ’kokin mo mmomer mo dhali uni gwansan kun baṯẖki a’di nsho’k mo tani ḵo/ki is mo. Dhali a’di ki sus uni gun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo doḵ/e dhali a’di ki ṯel mii ’pen mo dhali ṯor uni gwo mo gom to gun minu mii a’di mo be, 33 mmo/o gwo mo ki: Hili mo mo ma, ana iina ka gagamis mo e Pa Urushaliim mo, dhali Ya/ gi ’Kwani minu c̱i mo e igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo, dhali uni mini waḵ a’di mo mmo’kosh a’di jwa mo, dhali a’di minu c̱iki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ime’d mo be. 34 Dhali uni mini mii a’di ka maḵ mo dhali ’taḵ a’di manya/ i is mo dhali dor a’di mo dhali ’kosh a’di jwa mo. Dhali ’ko’da cim kwara mo tani a’di midi piyu/ ka pije/ mo be.

Gwondoṯ ma Yakuub mo dhala Yohaan mo

35 Dhala Yakuub dhala Yohaan uni gun ta iya/ ma Sabadi mo tani p̱u’dkin kadhoŋ ’kup̱ ki a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwo, aman ona bwa ki /e mini dhal aman bway mo gom to jin mina amani doṯ ’peni /e mo be. 36 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Atinta o um bwa mo jin miga/ mii gom um mo? 37 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Dhas am bway mo ma mmo’ko mo. Jan ’de/ midi c̱a’b /e ki me’da bim poros pini mo dhali jan ’de/ midi c̱a’b /e ki me’da biny cam pini mo e monycam pini mo be. 38 Hila Yesus ki o uni gwo mo ki: Um ’koki mish to jin doṯa um mo. A/um mini p̱iya ḵubbaaya jin p̱ikika/ mo walla a/um minu cuc̱ mo ki mii jin miinuwa mii ki yi’de/ mo jin miikunu aha/ mo? 39 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman mina mish mii mo be. Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Aḵubbaaya jin p̱ika/ mo tani mina umi p̱i mo dhali mo jin miinu aha/ amii ki yi’de/ mo tani a’di imiinu mii um si’da/ mo be. 40 Hili mmo’ko aha/ ki me’da bim poros pem mo walla ki me’da biny cam pem mo tani a’di diki ta miim pem mo mmodhas um bway mo, hili a’di gom uni gwansan kun thosonkunu uni mo be. 41 Dhali ki uni gun ’koni ’kume’d ciḵki gwo yansan mo tani uni ṯelki mii ’pen mo mmodeḵa nyor mo goma Yakuub mo dhala Yohaan mo be. 42 Dhala Yesus ki yuḵ uni mo i a’di mo dhali o uni gwo mo ki: Um mishki gwo mo gom uni gwansan kun o ki ta tap̱a ap̱o/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani uni mii miin tap̱a ap̱o/ uni mo dhali ’kwanim buni gun eḵa/ eḵ kun ta gi moshirr mo ap̱o/ uni mo be. 43 Hili mii yansan minu ’koki mii wakan ap̱o/ um mo. Hili a’diyin jin midi eḵa/ eḵ mo e bwam um mo tani a’di midi mii ta a’di jin midi mii um to mo be. 44 Haali/ a’diyin jin midi mii ta jin ṯwa/a/ mbwaman um mo tani a’di midi mii ta c̱iŋkina/ gom umi ’baar mo be. 45 Haali/ Ya/ gi ’Kwani si’da/ p̱u’dki’d mo yisa ki a’di minu mii to mo, hili ki a’di midi mii ’kwani to mo dhali c̱i mondiki/em piti mo mmota Amanwan ’Kwani ’Ba/ ka ris mo be.

Barṯimawuus jin Ta Wathiny Ja’da/ Bu’thki Momish Mo mo

46 Dhali uni p̱u’dkin mo e Pa Ariiha mo. Dhali ki a’di di’d mmodhal Pa Ariiha ’pen mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo tani adhana waambuhany wathimpa caaca kagahara mo. Dhali wathiny ja’daŋ kamu/ diki’d jin yuḵkunu gway ka Barṯimawuus mo jin ta’da man’tho to mo, a’di jin ta ya/ ma Ṯimawuus mo, a’di c̱a’bki’d mo e shemen bway isa yempa/ mo. 47 Dhali ki a’di ciḵki gwo goma Yesus ki Pa Naasira mo tani a’di ṯelki mii ’pen mo mmocuu gwo ki dhan ’twa/ jin caaca mo dhali o gwo mo ki: Yesus, jin ta Ya/ ma Dawuu’d. Miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma. 48 Dhali ’kwani ka ris ḵucurki a’di ki gwo mo mmoṯor a’di gwo mo mmoc̱a’b ki shwam mo. Hili a’di cuuki’d kagahara ki nyanye/ ki nyanye/ mo ki: Ya/ ma Dawuu’d. Miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma. 49 Dhala Yesus doshki’d mo dhali o gwo mo ki: Yuḵi a’di mo ma. Dhali uni ki yuḵi wathiny ja’da/ mo dhali o a’di gwo mo ki: Budhi adu mo ma. Cuyi mis mo. A’di yuḵki /e mo be. 50 Dhali a’di biṯki burrinye/ ma p̱om piti a’cesh mo dhali a’di ki p̱e imis mo dhali ya aYesus mo. 51 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Ata o /e bwa jin miga/ mii gom /e mo. Dhali wathiny ja’da/ ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalki aha/ butha momish mom pem mo ma. 52 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ i bway pini mo. Moŋgam gwo is pini a’di woṯẖki /e mo. Dhali ki jahanne/ a’di ki bu’th momish mo mo dhali baṯẖ a’di nsho’k ibway mo be.

11

Mo jin P̱inu Mii E mo Mmocic̱ Pa Urushaliim mo

1 Dhali ki uni ’dishki Pa Urushaliim is mo e Pam Beeṯp̱aji mo dhali e Pam Beeṯaniya mo e ’Kuwosh Seṯuun mo tani a’di ki hash imanciḵ a’di gwo isu/ mo be 2 dhali o uni gwo mo ki: Iiku/ i bampa/ jin di’d ka p̱ar ’twa/ i um mo, dhali ki jahanne/ ki um mini cic̱ a’di mo tani um mini gam ari thuluny jin shi’du/ mo. A’di yisa merkina wathiŋ kamu/ ap̱owa. ’Cuḵi a’di mo dhali guyu/ a’di mo. 3 Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi o um gwo mo ki: Atinta mina um kan mo tani ṯori a’di gwo mo ki: Tap̱a a’di midi mii ta gi a’di mo dhali midi hashu/ a’di ka nyaŋ’ko’d ki jahanne/ mo imahan mo. 4 Dhali uni iikin mo dhali gam ari thuluny jin shi’dkunu mo e ’twaŋkal bway tura beega/ mo. Dhali uni ’cuḵki a’di mo be. 5 Dhali uni gwansan kun doshkin mo tani o uni gwo mo ki: Atinta imina um kan mo sa/? Um ’cuḵi ari thuluny gomata? 6 Dhali uni ki ṯor uni gwo mo gom gwo jin okin ma Yesus mo, dhali uni ki dhal uni bway mo mmo/ii mo be. 7 Dhali uni ki susi ari thulunya Yesus mo dhali uni ki p̱a’d burrinyem buni ap̱o/ a’di mo dhali a’di ki mer a’di ap̱o/ mo be. 8 Dhali ’kwani ka ris uni p̱a’dki burrinyem buni e bway tur mo be. Dhali kun tiya p̱a’dkina biny cwa kun ḵwa/kina uni ’peni bwam bunto mo be. 9 Dhali uni gwansan kun iikini ṯwa/a/ mo dhali uni gwansan kun baṯẖki uni nsho’k mo tani uni ḵumki cuuwa/ mo ki ’twa/ kun caaca mo ki: Hosanna. Mom’bor mii midi di mo gom a’di jin p̱u’dki’d ki gway gi Tap̱a mo be. 10 Mom’bor mii midi di mo gom Bampa/ ma ababam bana ka Dawuu’d a’di jin p̱u’dki’d mo. Hosanna jin di’di mis mo.

11 Dhali a’di cic̱ki’d mo e Pa Urushaliim mo dhali a’di seki gu’b gi mondheleladhelel mo be. Dhali ki a’di hilki mo mo dhali ’kara ris to ’baar mo ki e mo tani dhali ŋ’ko’d a’di ki doḵ Pam Beeṯaniya nyaḵki uni gun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo haala tente/ yulu’d mo be.

Cwamp̱u/ jin Jeekunu mo

12 Dhali ka cim jin baṯẖa’di ’ko’d mo tani ki uni p̱u’dkin mo e Pam Beeṯaniya mo tani a’di ’koshkina ṯe/ mo be. 13 Dhali a’di mishki’da p̱u/ ’pena dhana/ mo jin lu/u’d mo. A’di ki ya mo mmop̱ar e mo waḵki/ a’di midi ’taki gam maman ’peni a’di mo. Ki a’di p̱u’dki’di a’di mo tani a’di diki gam toŋ kamu/ mo hili jasi ’cemen gana/ mo haali/ a’di diki ta yil ma p̱u/ mmodho’th mo be. 14 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki shwa maman ’peni /e doḵ/e mo ki sule/. Dhali imanciḵ a’di gwo ciḵki gwo yansan mo be.

Mmodhelel Gu’b gi Mondheleladhelel mo

15 Dhali uni p̱u’dkin mo e Pa Urushaliim mo. Dhali ki a’di cic̱ki gu’b gi mondheleladhelel mo tani dhali a’di ṯelki mii ’pen mo mmo/ur uni gwansan ka pije/ kun yoli to mo, dhali uni gwansan kun yolki to mo e gu’b gi mondheleladhelel mo. Dhali a’di ki kuma tharabeesa ’twa/ a’cesh mo gun ta ku gi uni gwansan kun wanki emena guurush mo dhali a’di ki kum to ’twa/ a’cesh mo kun ’kona imanyol gurko/ mo be. 16 Dhali a’di diki dhal uni bway mo mmo’do ton tiya mmo’ciṯẖ ki tur mo e gu’b gi mondheleladhelel mo be. 17 Dhali a’di ṯorki gwo mo dhali o uni gwo mo ki: A’di diki ta gwo jin ’kwarkunu mo ’taa? ki: Gu’b pem minu yuḵ ki gu’b jin minu ’tho goma ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo? Hili um ki mii a’di me’d gu’b gi ’kwani kun ta imandil to mo be. 18 Dhali igasiis kun can dhali iman’kwar to mo uni ciḵki gwo yan mo dhali uni ŋap̱ki bway mo mmo’ce’d a’di sho’k mo haali/ uni ḵo/ki a’di mo haali/ awaambuhany ’kwani caaca kagahara mo merkin mo gom gwom piti jin ṯorkina a’di mo be. 19 Dhali ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo tani a’di dhali imanciḵ a’di gwo uni iikin ka pije/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo.

Gwo gom Cwamp̱u/ jin Ḵu’thki Guŋkuru/ mo

20 Me’d jin iikina uni ki iimpe mo mon’thamo/ mo tani uni p̱arkina p̱u/ e mo mmoḵu’thkina a’di hila/ ka birman ilu/ mo be. 21 Dhala Buṯerus kakina gwo e mo dhali o a’di gwo mo ki: Tap̱a. Hila p̱u/ mo ma, a’di jin jeekina /e mo tani a’di ḵu’thki’d mo be. 22 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Tayi gi moŋgam gwo is mo eya Arumgimis mo. 23 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: A’diyin jin midi o wosh yansan gwo mo ki: Dhalki a’di gunu mo dhali biṯ mo e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo dhali diki ta ga du jin shi/i gwo ’kup̱ mo tani, hili a’di gamki gwo is gom a’di jin okina a’di mo tani ki a’di midi p̱u’d mo tani a’di minu mii gom a’di mo be. 24 Wakan aha/ ṯora um gwo mo ki a’diyin jin mina umi doṯ ki mon’tho mo tani gami gwo is mo ma, ki a’di mina umi bu’th mo dhali um mini bu’th a’di mo be. 25 Dhali ma mo yin jin mina umi dosh mo mmo’tho mo tani dhalki a’di ’pen mo waḵki/ um ta gi gwo jin ona um is ap̱o/ cin tiya mo tani wakan si’da/ Ababam bum jin di’d e momis mo midi dhal um gwon dhaŋ bum ’pen mo be. 26 Hili waḵki/ um ’koki dhal ’kwani amure/ miinthus buni ’pen mo tani wakan si’da/ Ababam bum jin di’d e momis mo midi diki dhal um amure/ miinthus gi gwon dhaŋ bum ’pen mo be.

Moshirr ma Yesus jin Doṯkunu Gwondoṯ mo

27 Dhali uni p̱u’dkin doḵ/e mo e Pa Urushaliim mo. Dhali ki a’di diki’d mmoya e gu’b gi mondheleladhelel mo tani igasiis kun can dhali iman’kwar to mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo uni pu’dkini a’di mo be. 28 Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Ki moshirr jana sa/ imiikina /e aris to gwansani ’baar mo, walla kaja ic̱iki /e moshirr yansan mo mmomii uni mo? 29 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ si’da/ mina doṯ um gwondoṯ mo. Thoḵi aha/ gwo mo ma dhali aha/ mina ṯor um a’di jin c̱iki aha/ moshirr mmomii aris to gwansan mo be. 30 Mo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ mo tani, a’di ’peni momis mo ’taa? walla ’peni ’kwani mo? Thoḵ aha/ gwo mo ma. 31 Dhali uni garki gwo ’kusi ’twa/ ka rem ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ aman mina o gwo mo ki: ’Peni momis mo tani, a’di midi o am gwo mo ki: Batinta ’kona um ki gam a’di gwo is mo? 32 Hili waḵki/ aman mina o ki: ’Peni ’kwani mo tani uni ḵo/ki ’kwani mo haali/ aris ’kwani ’baar mo karkina Yohaan ka manc̱i gwo ma Arumgimis gana/ mo be. 33 Wakan uni thoḵkina Yesus gwo mo ki: Aman ’konaki mish mo mo. Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Wakan si’da/ aha/ mina diki ṯor um gwo mo gom a’di jin c̱iki aha/ moshirr mo mmomii to gwansan mo be.

12

Gwom ’Bi’th/e gom Bwam Monsinu ma Mura’th dhali Uni gun Hil Mo mo

1 Dhali a’di ṯelki mii ’pen mo mmoṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ diki’d mo jin siki’da mura’th mo dhali a’di ki nyaŋa goŋ mo mmo’kam a’di is mo dhali a’di ki c̱wany jis gom yimana mura’th mo dhali a’di ki nyaŋ ’kuḵuma/ isi mis mo, dhali a’di ki dhal a’di e imanmii to ka guurush mo dhali a’di ki ya bampaŋ kamu/ jin si’dasi’d mo be. 2 Dhali ki mo p̱u’dki’d mo tani a’di ki hash c̱iŋkinaŋ kamu/ e imanmii to ka guurush mo mmo’taki ḵali maman cwan tiya ’peni monsinu mo be. 3 Dhali uni bu’thki a’di mo dhali dor a’di mo dhali uni ki hash a’di me’d ’te/ mo be. 4 Doḵ/e a’di ki hash ki uni c̱iŋkinaŋ kamu/ i uni mo dhali uni waki a’di ’kup̱ ki jama/ mo dhali uni ki mii a’di ka jin thus ki mon’the is mo be. 5 Dhali a’di ki hashki uni jaŋ kamu/ mo dhali a’di si’da/ ’koshkina uni jwa mo. Dhali wakan si’da/ kun tiya ka ris ’koshkina uni mo dhali kun tiya dorkina uni mo dhali kun tiya ’koshkina uni jwa mo be. 6 A’di ta’d gi jasi jin ṯal ’deŋ gana/ mo jin di’di a’di mo, a’di jin ta ya/m piti jin ena a’di ki en gana/ mo. Ŋ’ko’d a’di ki uṯẖki uni ya/m piti mo mmohashki a’di e uni mo mmo/o gwo mo ki: Uni mini taḵ ya/m pem mo be. 7 Hili uni gwansan kun miiki to ka guurush mo o gwo mo ka rem ’kup̱ mo ki: Amanḵal mala c̱aan p̱u’dki’d mo. Dhalki ana ’kosha a’di jwa mo dhali mal midi ta jim bana mo be. 8 Dhali uni bu’thki a’di mo dhali ’kosh a’di mo dhali kar a’di ’pen ka pije/ mo ’peni bwam monsinu mo be. 9 Ata mina com gi mo ma mura’th i mii mo sa/? A’di midi p̱u’du/ mo dhali ’ce’d uni gwansan sho’k mo kun miiki to ka guurush mo dhali c̱i mo ma mura’th ki ’kwanin tiya mo be. 10 ’Kona um ki deŋ Gwo e mo ’taa? Gwo jin ’kwarkunu mo.

Ka dhan wosha caaga/ yansan jin waḵkina imannyaŋ gu’b mo tani

warki’d ki dhan wosh gi ’kup̱an ma rukun gu’b mo.

11 Yansan ta mii gi Tap̱a mo be.

Dhali a’di ta dhan mii jin meru em bana mo be.

12 Dhali uni palki mii mo mmo’taki cesh a’di mo tani hili uni ḵo/kina waambuhany ’kwani mo haali/ uni nyiṯẖkin ki a’di ṯorki gwom ’bi’th/e yansan ap̱o/ uni mo. Wakan uni dhalki a’di mo dhali ii mo be.

Mmoc̱ika Kaysara Thulp̱a/ mo

13 Dhali uni hashki a’di ’kwanin tiya ’peni ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ’kwanin tiya ’peni ’Kwani ma Hirodusiyiin mo mmo’taki cesh a’di ki gwo jin ona a’di mo. 14 Dhali uni p̱u’dkin mo dhali o a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwowa, aman misha ki /e ta a’diŋ gana/ mo dhali /e diki mii mii ka gwar ’de/ mo gom wathiŋ kamu/ mo, haali/ /e diki taḵ ’kwani gom monycam buni mo hili ka jiŋ gana/ /e ṯori gwo gi bway ma Arumgimis mo be. A/a’di ta gwoŋḵan jin minu c̱ika Kaysara thulp̱a/ mowa? walla minu dhalku/ mo? 15 Mina aman ’taki c̱iya thulp̱a/ mo ’taa? walla mina aman ’taki dhal ’pen mo? Hili mmonyiṯẖa a’di ahe’k em buni mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta palkina um aha/ kan mo? Guyi aha/ nasa guurush mo ma dhali dhalki aha/ p̱ara a’di e mo. 16 Dhali uni ki guyi a’di jan ’de/ mo. Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ki jamas maja a’dan sa/? Dhali a’di ’kwar maja imahan mo? Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ta jim ma Kaysar mo be. 17 Yesus ki o uni gwo mo ki: C̱ika Kaysar to jin ta jim ma Kaysar mo ma dhali c̱ika Arumgimis to jin ta jim ma Arumgimis mo ma. Dhali uni merkin mo gom a’di mo be.

Gwondoṯ jin Doṯu mo gom Mo jin Pinu mo

18 Dhali ’Kwani Sadukiyiin p̱u’dkini a’di mo, uni gun o gwo mo ki mompinuŋ kamu/ yisa di’da. Dhali uni ki doṯ a’di gwondoṯ mo mmo/o gwo mo ki: 19 Amanṯor Gwo, aMusa a’di ’kwarki aman gwo mo mmo/o gwo mo ki: Waḵka kam gi wathi/ midi wu mo dhali dhal ashim piti mo hili diki dhal a’di a’ci mme’d mo tani wathi/ midi mii mash asha kam piti mo dhali c̱is uc̱i goma kam piti mo be. 20 Ikam uni ’kokini pesu/ mo be. Jin ṯwa/a/ bu’thki’da ’bom mo dhali ki a’di wuki’d mo tani a’di diki dhal a’di a’ci mo be. 21 Dhali jin ’kon mo p̱o/i su/ mo bu’thki’da yim mo dhali wuki’d mo si’da/ mmodiki dhal a’di a’ci mo dhali jin ’kon ma p̱o/i kwara mo nyaḵkina mii gi wakansan mo be. 22 Dhali unim pesu/ ’koki dhal a’di a’ci mo. Yan’ko’d mo tani a’bom si’da/ wuki’d mo. 23 E mompinu mo tani a’bom midi ta asha ja mo? Haali/ gwaṯẖ ’kokini pesu/ kun bu’thki a’di mo mmota a’bom buni mo be.

24 Yesus ki o uni gwo mo ki: A’di diki ta ’kup̱ gwo jin ṯẖu’thkina um mii mo ki um ’koki mish Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo walla mom’bi’th ma Arumgimis mo? 25 Haali/ ki uni mini piyu/ mo ’peni mowu mo tani uni mini mash doḵ/e yisa walla minu ’koki c̱i bway mo mmomash mo si’da/. Hili uni mina e waki iman’doyu gwo mo e momis mo be. 26 Dhali gom gwo gi uni gun minu cuyi mis mo ’peni mowu mo tani ’kona um ki deŋ gwo e mo e gwo jin ’kwarkin ma Musa mo ’taa? e gwo gi ari cwa me’d jin on ma Arumgimis a’di gwo mo ki: Aha/ tana Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali aha/ tana Arumgimis ma Is/hak mo dhali aha/ tana Arumgimis ma Yakuub mo? 27 A’di diki ta Arumgimis gom uni gun wukin mo hili gom uni gun ’kon ki e mo. Um wani imanṯẖu’th mii mana?

Adhan Gwoŋḵan jin Ca’d jin ’Kwarkunu mo

28 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni iman’kwar to p̱u’dki’d mo dhali ciḵ gwo jin su’kkina uni ka rem ’kup̱ mo. Dhali mmonyiṯẖa a’di ki a’di thoḵki uni gwo ki ’bore/ mo tani a’di ki doṯ a’di gwo mo ki: Gwoŋḵan jana jin ’kwaru si’da/ jin ta jin ṯwa/a/ ki tiya ’baar mo? 29 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Jin ṯwa/a/ a’dihe/ be jin o gwo mo ki: Ciḵi um gwo mo ma. Ayy, um ’Kwani ma Israyiil mo. Tap̱a Arumgimis bana a’di ta Tap̱a Arumgimis jin ṯal ’de/ mo be. 30 Dhali /e mini en Tap̱a Arumgimis pini ka dum pini ’baar mo dhali ka ḵashiram pini ’baar mo dhali ki bwam pini ’baar mo dhali ki ’bi’th pini ’baar mo. 31 Dhali jiŋ ’ko’da ’dihe/ mo be: /E mini en amannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo be. Gwoŋḵana kamu/ jin ’kwarkunu mo yisa di’da jin ca’d mmobol yansan e mo. 32 Dhali aman’kwar to mo a’di ki o a’di gwo mo ki: /E o gwoŋ gana/ mo, Amanṯor Gwo. /E ṯori gwo ki ṯor gana/ ki a’di ṯal ’de/ mo, haali/ jaŋ kamu/ yisa di’da, hili a’di ’de/ mo be. 33 Mmo/en a’di ka du ’baar mo dhali ka du jin mishi gwo ’bani ’baar mo dhali ki mom’bithi ’baar mo dhali mmo/en amannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo tani a’di boli to ’baar mo e gun c̱inu mo mmoc̱i’th ki o’d mo dhali kun ’donu mo mmomiiya bas mo be. 34 Dhali ka Yesus mishki’d ki a’di thoḵki a’di gwo ki ’bore/ mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: /E yisa si’dkina ’peni Bampa/ ma Arumgimis mo. Dhali ’peni mo yan mo tani wathin ’deŋ kamu/ yisa di’da jin ro’dki mii mo mmodoṯ a’di gwondoṯa kamu/ mo be.

Gwo gi Doṯu gom Ya/ ma Dawuu’d mo

35 Dhali ka Yesus di’d mo mmoṯor uni gwo mo e gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Kata i/ona iman’kwar to mo ka Ḵrisṯẖos ta Ya/ ma Dawuu’d moye? 36 Haala Dawuu’d ki is piti mmoshi/irrkunu a’di ki Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di o gwo eya tente/ mo ki:

Tap̱a o Tap̱am pem gwo mo ki:

’C̱a’bi /e aha/ ki me’da bim poros pem mo

ntagi aha/ mina dhu ’kup̱ pini mo e bwaŋ ’kwariny cwa jin dhuna /e sho’k mo.

37 Dawuu’d ki is piti ki yuḵ a’di ki Tap̱a mo. Wakan a’di midi ta ya/m piti kata mo doḵ/e? Dhali adhana waambuhany ’kwani ciḵki gwo ’peni a’di ki bwaŋ ’kunyga/ mo be.

Yesus Be’dki Gwo gom Mii gi Iman’kwar To mo

38 Dhali e gwom piti jin ṯora a’di uni mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Jiyi iman’kwar to ki e ki ’bore/ mo uni gun eni momaŋas ki burrinyen turga/ i is mo dhali kun eni mo jin taḵuwa taḵ ka rem ’kup̱ e mo ma suug mo 39 dhali mmobu’th mo kun ’boron e gu’b gi montul is mo dhali mo kun taḵuwa taḵ mo e mo jin yuḵuwa yuḵ mo, 40 uni gun loski gu’b gi up̱ gun wuna ikaṯẖ ki ’kolo’c mo dhali uni gun miiki mon’tho mo eya p̱or ma pije/ mo ki rash rash mo. Uni mini bu’th dhan miiwaḵ jin bol kun tiya e mo be.

A’bom jin Wun ma Kaṯẖ jin C̱i To mo

41 Dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh ka p̱ar ’twa/ e mo jin dhunuwa guurush mo dhali a’di p̱arki’da waambuhany ’kwani e mo mmodhuna uni aguurush e mo jin dhunuwa guurush mo. ’Kwani tana ris ka ris kun ta pa ki pa mo kun dhukina dhana guurush mo. 42 Dhala ’bom jin wukin ma kaṯẖim piti mo p̱u’dki’d mo dhali a’di ki dhu ushi emena guurushi su/ mo kun ta gi ’per mo, uni gun wana e ka ṯariip̱an ’de/ mo be. 43 Dhali a’di ki yuḵ imanciḵ a’di gwo e a’di mo dhali o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki, a’boma ha’th’ko’d yansan jin wun ma kaṯẖim piti mo tani a’di dhuki’da ris tom piti ’baar mo mmobol uni gwansan e mo kun ṯa’kki to mo e mo jin dhunuwa guurush mo be. 44 Haali/ uni ’baar mo ṯa’kki to mo ’peni tom buni gun ishkin ka enthus mo. Hili ayim ’pena ha’th’ko’d piti mo tani a’di dhuki’da ris to ’baar mo kun tana a’di mo gun mini ’taki kar a’di mo be.

13

Mo gi ’Ce’du Gu’b gi Mondheleladhelel Sho’k mo dhali Jamas Mii jin Ṯoru Iṯwa/a/ mo gom ’Pemen jiŋ ’Ko’d mo

1 Dhali me’d jin yakina a’di ka pije/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo tani jan ’deŋ kamu/ ’peni imanciḵ a’di gwo mo o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, Amanṯor Gwo. Wosh gwahan wani jaro/ jarowa dhali monyaŋgi gu’b gwahan wani jaro/ jaro/ mo! 2 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: /E mishi dhan mii gi gu’ba caaga/ gwansan kun nyaŋkunu mo? Hili wosha ṯal ’deŋ kamu/ yisa midi di ap̱owa kamuŋ kamu/ mo jin minu ’koki ṯa’k a’cesh mo be.

3 Dhali me’d jin c̱a’bkina a’di e ’kuwosh Seṯuun jin di’d ka p̱ar ’twa/ ki gu’b gi mondheleladhelel mo tani Buṯerus dhala Yakuub dhala Yohaan dhala Andaraawus doṯki a’di gwo ka ḵwal is mo ki: 4 Ṯori aman gwo mo ma, ki mii gwansan mini p̱u’d kakasja mo? Dhali ki jamas mii kun wakatinta imina to gwansani ’baar mo mmothim mo mo? 5 Dhala Yesus ki ṯel mii ’pen mo dhali o uni gwo mo ki: ’Cunycuri mii ki is bum ki ’bore/ mo ma, ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi diki sus um mmodheres mo. 6 ’Kwani tana ris ka ris mini iiyu/ ki gway pem mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ tana a’di mo. Dhali uni mini sus tiya ka ris mmodheres mo be. 7 Dhali ki um mini ciḵ gwo gom mo/as mo dhali gom gwo jin ’ce’du ’te/ mo gom mo/as mo tani dhalku/ is ki anan mo. Gom to gwansan mini mii p̱u’du/ mo. Hili ’pemen yisa minu thim naskina/ mo. 8 Haali/ kala kamu/ midi cu mis ap̱o/ kala kamu/ mo dhali ’peŋkuman bampaŋ kamu/ midi cu mis ap̱o/ ’peŋkuman bampaŋ kamu/ mo. Dhali adhan mony’cesh midi yiḵin is ki mo ka ris mo dhali ṯe/ midi di mo si’da/. Hili mii gwansan uni ita jasi monṯel ’pen ki isa nyor mo be.

9 Hili ’cunycuri mii ki is bum ki ’bore/ mo ma. Haali/ uni mini c̱i um mo e montul is mo dhali um minu dor mo e gu’b gi montul is mo dhali um mini doshi bwambor imudhiir mo dhali imaliḵ mo gom gway pem mo mmoc̱i gwo ibwambori uni mo be. 10 Dhali gwom ’borga/ minu mii c̱iki kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo nṯwa/a/ mo be. 11 Dhali ki uni mini sus um mo e mo jin dwallu gwo mo dhali c̱i um wakan mo tani dhalku/ is ki anan mo nṯwa/a/ mo gom gwo jin mina umi o mo. Hili oyi a’diyin jin minu c̱i um ki mo yansan mo haali/ a’di diki ta um kun mini o gwo mo, hili Shi/in Dheleladhelel mo be. 12 Dhala kama kamu/ midi c̱i akam piti mmo’kosh jwa mo dhali com midi c̱i ya/ ki ’bwa/ ilu/ mo mmo’kosh mo dhali uc̱i mini cu mis ap̱o/ ikum mo dhali uni mini dhu uni mmowu mo be. 13 Dhali um minu shi/i e ki ’kwani ka ris mo gom gway pem mo. Hili a’di jin midi ’dim ’kup̱ mo ntagi ’pemen mo tani a’di iminu iwoṯẖ mo be.

14 Hili ki um mini p̱ar a’di jin ta mii jin bulabul e mo, a’di jin thumu mo e mo jin mina a’di ḵa ’taki diki di mo ba/ tani (dhalka mandeŋ gwo e mishi gwo ’ban mo) dhali yan’ko’d uni gwansan kun ’kon e Pa Yahuudiyya mo tani dhalki uni soni ’kuwosh mo ma. 15 Dhali dhalki a’di jin di’di ’kuŋgu’b midi diki thul ka ’cesh mo walla cic̱ gu’b piti mo mmogu toŋ kamu/ mo. 16 Dhali dhalki a’di jin di’d e bwam bunto midi diki doḵu/ ka nyaŋ’ko’d mo mmogu burrinyem p̱om piti mo be. 17 Dhali ayy/ayy/ayy gom uni gwansan kun bwaa uc̱i mo dhali gom uni gwansan kun c̱i uc̱i ako mmop̱i ka tee gwansan mo. 18 ’Thoyi mo ma ki a’di midi diki p̱u’du/ mondiṯ mo. 19 Haali/ ka cim gwansan mo tani monṯo’c bwa midi di jin diki di wakan mo ’peni ka muŋ’kup̱ mo me’d jin uḵ ma Arumgimis to mo ntagi shwane/ mo ba/, dhali midi diki di ki sule/ sule/ mo be. 20 Dhali waḵki/ Tap̱a midi ’taki diki ’ciṯẖa/ cim gwansan bwa mo tani buye/ wathimpaŋ kamu/ minu ’taki ’koki woṯẖ mo be. Hili gom gway gi uni gun kwanykunu mo, uni gun kwanykina a’di mo tani a’di i’ciṯẖuwa cim bwa mo be. 21 Dhali waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi o um gwo mo ki: Hili mo mo ma, aḴrisṯẖos a’dan mo, walla, Hili mo mo ma, a’di ac̱iṯṯaan mo tani dhalki gwom piti ki gam is mo. 22 Haali/ iḵrisṯẖos kun ’koki ta kuŋ gana/ mo dhali imanc̱i gwonthus mini cu mis mo dhali ṯor dhan jamas mii mo dhali dhan momer mo mmosusa susi dheres mo, waḵki/ a’di mishu mii si’da/ gom uni gun kwanykunu mo be. 23 Hili ’cunycuri is bum ki ’bore/ mo. Aha/ ṯorkina um aris to gwansani ’baar mo nṯwa/a/ mo be.

Mo gi Mina Ya/ gi ’Kwani P̱u’du/ mo

24 Hili ka tee gwansan mo ’ko’di monṯo’c bwa mo tani atente/ midi dhurum mo mo dhali appe midi diki c̱i moŋkush piti mo be. 25 Dhali arisa culi ’baar mo mini ṯa’k mo ’peni momis mo dhali mom’bi’th kun ’kon e momis mo tani minu pir is mo be. 26 Dhali yan’ko’d uni mini p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmop̱u’du/ mo e bwaaraḵ ka dhan mom’bi’th mo dhali ki monyca mo be. 27 Dhali yan’ko’d a’di midi hash iman’doyu gwom piti mo dhali tul kum piti is kun kwanykunu mo ’peni mony’cesh kun ’kona shem ’pena bi idoŋon mo ’peni mo jin din ma ’cesh ’kup̱ mo ntagi mo jin dina momis ’kup̱ mo be.

28 ’Peni gwo gi cwamp̱u/ da/ari a’di mo dhali mishi miim piti mo. Me’d jin lu/kina a’di abim piti mo mmo’ta’dama’ta’dam mo dhali dhu jip̱in this mo tani um ki mish mo mo ki moyurantee ’dishi’d mo be. 29 Wakan si’da/ waḵki/ um ki p̱ar aris to gwansan e mo mmobu’th mo mo tani um ki mish mo mo ki a’di ’dishki’d mo, e ’twaŋkal hila/ mo be. 30 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mini ’koki pe mo nṯwa/a/, nṯwa/a/ ka ris to gwansan mini bu’th mo mo be. 31 Momis dhali mony’cesh mini pe mo tani hili gwom pem midi diki pe mo be.

32 Hili ka tente/ c̱aan mo walla ki mo c̱aan mo tani a’di dina wathin ṯal ’deŋ kamu/ ki mish mo walla iman’doyu gwo kun ’kon e momis mo walla Ya/ si’da/ mo, hili jasi Com a’di ’de/ mo be. 33 ’Cunycuri is bum ki ’bore/ mo ma dhali timi mo mo ma dhali ’thoyi mo ma, haali/ um ’koki mish mo mo atente/ jin mina mo p̱u’du/ mo be. 34 A’di mina e waki wathi/ jin ya yilkina/ mo. Me’d jin dhalkina a’di pam piti ’pen mo tani dhali a’di dhu c̱iŋkinam piti mo mmohil mo mo isi ka ṯu’c piti ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. Dhali a’di ki ḵan amantim ’twaŋkal gu’b gwo mo mmotim mo mo be. 35 Timi mo mo ma wakan – haali/ um ’koki mish mo mo jin mina com gu’bi p̱u’du/ mo. A’di wari midi ta mom’pimpili/ mo walla mombwam/e mo walla mo kun gwon ma dhoŋgola ŋwa mo walla mon’thamo/ mo. 36 Hili isi ciki/ a’di midi p̱u’du/ ki jahanne/ mo dhali gam um ki um mala e mo be. 37 Dhali a’di jin ṯorka/ um mo tani miga/ ṯor ki ’kwani ’baar mo ki: Timi mo mo ma.

14

Imanshu ’Kwani Bway Miikina Wu’th ap̱owa Yesus mo

1 Dhali acim boc̱kini su/ nṯwa/a/ ka cim gi Mompe’kup̱anyolos mo dhali ayuḵ jin tulu ’kup̱ mo gi maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo. Dhali igasiis kun can dhali iman’kwar to mo uni ŋap̱ki bway mo mmobu’th a’di ki kup̱ mo dhali ’kosh a’di jwa mo 2 haali/ uni o gwo mo ki: Yisa ka tul ’kup̱ yan jin yuḵuwa yuḵ mo yisa hili isi ciki/ adulaṯṯ mina ’kwani ishwa mo be.

Yesus A’di ’Koshkunu Is ka Yina P̱i’dnaŋ Gana/ mo e Pam Beeṯaniya mo be

3 Dhali ki a’di diki’d e Pam Beeṯaniya e gu’b ma Simaan jin ’kosha monthus mo tani ki a’di c̱a’bki’da tharabeesa mo tani a’boma kamu/ p̱u’dki’d mo jin taki’d gi turaŋ gasaas jin ta gi kush mo jin din ma yina p̱i’dnaŋ gana/ nycine/ mo, jin ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo. Dhala yim ki ’ce’d tura mo dhali wol a’di e ’kup̱ ma Yesus mo be. 4 Hili ’kwanin tiya ’kokini mun mo kun deḵkin ma nyor mo e is buni mo mmo/o gwo mo ki: Atinta shinu ayina p̱i’dnaŋ gana/ yan isa ’cesh kan mo? 5 Haali/ ayina p̱i’dna/ yan minu ’taki yol ka riyaal iss ’kwanimpa ka ’kume’d mo dhali c̱iki ’kwani kun hatha’ko’d mo. Dhali uni ki ruḵa yim ki gwo mo be. 6 Hila Yesus o gwo mo ki: Dhalka yim mo ma. Atinta ṯoca um ayim bwa mo? Ayim miiki tony jaro/ gom aha/ mo. 7 Haali/ um isa yempa/ um tan gi ’kwani kun hatha’ko’d kun nyaḵ ’ko ki um mo, dhali ki yilan tiya jin ona bwa um mo tani um ki mish uni tom ’boron mii mo. Hili um mini ’koki ta gi aha/ isa yempa/ mo. 8 Ayim mii a’di jin misha a’di mii mo. Ayim ’koshki aha/ buŋgwar is pem nṯwa/a/ mo gom kan jin minu kan aha/ mo be. 9 Dhali ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: E mo yin jin minu c̱i gwom ’borga/ e mony’ceshi ’baar mo tani a’di jin miikin ma yim mo tani minu ṯor mo mmokaa yim e mo be.

Yahuusa A’di Gamki Gwo Me’d mo Mmo’ciṯẖa/ Yesus Is ki Gwo mo

10 Dhali yan’ko’d Yahuusa Isḵariyuuṯi a’di jin ’dap̱ tiya ’twa/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo tani a’di yaki’d mo e igasiis kun can mo mmothoson gwo mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo e uni mo be. 11 Dhali ki uni ciḵki gwo mo tani uni ’kunya bwa ki ’kuny mo dhali o gwo is mo mmoc̱iki a’di aguurush mo. Dhali a’di ŋap̱ki embula ’borgaŋ gana/ mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo be.

Yesus Shwaki Tonṯe/ jiŋ ’Ko’d Nyaḵki Imanciḵ A’di Gwo mo

12 Dhali ka cim jin ṯwa/a/ gi maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ga cumaṯ mo ki uni ’ciṯẖki ari ḵa’bal ’kus mo gom Mompe’kup̱anyolos mo tani imanciḵ a’di gwo oki a’di gwo mo ki: Ki mana o /e bwa jin mina aman ii mo dhali thoson to mo gom /e mo mmoshwa ki Mompe’kup̱anyolos mo? 13 Dhali a’di hashki imanciḵ a’di gwo isu/ mo dhali o uni gwo mo ki: Iiku/ i dhan ’peŋkuman bampa/ mo dhali wathi/ jin ḵali dhan dhur yi’de/ midi gam um ’kup̱ mo. Baṯẖi a’di nsho’k mo ma. 14 Dhali e mo yin jin mina a’di cic̱ mo tani oyi com gu’b gwo mo ki: Amanṯor Gwo o ki: Mane gu’b jin midi ta gu’b yilkina/ gom aha/ mo jin miga/ shwa to ka cim gi Mompe’kup̱anyolos nyaḵki imanciḵ gwom pem mo? 15 Dhali a’di midi ṯor um adhan gu’ba beega/ mo jin nyaŋu ka maḵamp̱o/ ap̱owa kamu/ mo, jin isha to ki korom korom mo dhali jin thosonkunu mo. E mun mo tani thosoni to mo ma gom ana mo. 16 Dhali imanciḵ a’di gwo iikin mo dhali p̱u’d mo e ’peŋkuman bampa/ mo dhali gam a’di me’d jin ṯorkina a’di uni gwo mo. Dhali uni thosonki to mo gom Mompe’kup̱anyolos mo be.

17 Dhali ki mo ta mom’pimpili/ mo tani a’di p̱u’dki’d nyaḵki kum piti kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo. 18 Dhali ki uni ’kokina tharabeesa mo mmoshwa to mo tani Yesus ki o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Jan ṯal ’de/ ’peni um midi ’ciṯẖ aha/ is ki gwo mo, a’din ’de/ jin nyaḵki to shwa ki aha/ mo be. 19 Dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmoḵal bwan diṯi’d mo dhali o a’di gwo mo ka baṯẖ ’pen ka rem ’kup̱ mo ki: A/aha/ ’taa? 20 A’di ki o uni gwo mo ki: A’di ta jin ṯal ’de/ ’peni um kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo, a’di jin ’thup̱ki maaŋḵuthu’d nyaḵki aha/ eya sahana ’de/ mo be. 21 Haali/ Ya/ gi ’Kwani yaki’d mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo gom a’di mo, hili wayyi e wathi/ jin ’ciṯẖki Ya/ gi ’Kwani is ki gwo mo. A’di midi ’taki ’bor ki isi ’bor gana/ mo gom wathi/ yansan mo waḵki/ a’di minu ’taki ’koki dho’th mo be.

22 Dhali ki uni ’kokin mo mmoshwa to mo tani a’di ki bu’th maaŋḵuthu’d mo dhali ’bora ’bor bwa i is mo dhali ’ce’d a’di mo dhali c̱iki uni mo dhali o gwo mo ki: Budhi a’di yansan mo ma. A’di ta is pem mo be. 23 Dhali a’di ki budha ḵubbaaya mo, dhali ki a’di c̱iki mom’bora ’bor bwa i is mo tani a’di ki c̱iki uni mo dhali uni ’baar mo p̱iki a’di mo be. 24 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di yansan ta’da abas pem gi gwo jin gamu me’d jin ta jin this mo a’di jin wolki’d gom ’kwani ka ris mo be. 25 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki aha/ mina diki p̱i yiman maman cwa doḵ/e mo ntaga tee jin miga/ p̱i a’di jin ta jin this e Bampa/ ma Arumgimis mo be.

Mo jin Waṯ ma Buṯerusa Yesus Gway A’di Ṯorkunu Iṯwa/a/ mo

26 Dhali ki uni yuḵki gway mo tani uni iikin ka pije/ mo e ’kuwosh Seṯuun mo. 27 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Umi ’baar mo mini ṯa’k mo. Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: Aha/ mina ’kosha manhil ḵa’bal mo dhali ḵa’bal minu c̱eker bwa mo be. 28 Hili ŋ’ko’d mo tani ki aha/ minu cuyu mis mo doḵ/e tani aha/ mina ya iṯwa/a/ ki um e Pany Jaliil mo be. 29 Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Bahili waḵki/ uni gwansani ’baar mo mini ṯa’k mo tani aha/ mina diki biṯ mo be. 30 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora /e gwo mo ki mon’thiny yansan shwane/ mo nṯwa/a/ ka dhoŋgola ŋwa diki ko e me’di su/ mo naskina/ tani /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara mo be. 31 Hili a’di oki gwo ka du jin daradar mo ki: Waḵki/ aha/ mina mii wu mo nyaḵki /e mo tani aha/ mina diki waṯ /e gway mo. Dhali uni ’baar mo nyaḵki o ’twan ṯal ’de/ mo be.

Yesus ’Thoki’d e Monsinu jin Ta Bwaagoŋ ma Jaṯẖsemaani mo

32 Dhali uni iikin mo e mo jin yuḵu gway ka Jaṯẖsemaani mo. Dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: ’Koyi imahan mo ma. Aha/ ki ya mo dhali ’tho mo. 33 Dhali a’di ki susa Buṯerus mo dhala Yakuub mo dhala Yohaan mo dhali mii ma c̱is ṯelki a’di ’pen mo mmobu’th a’di kagahara mo dhali bwa jin ṯocu ’kus si’da/ mo be. 34 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Aḵashiram pem diṯa bwa ki diṯ kagahara mo, ma isi kan mmowu moyi. ’Koyi imahan mo ma dhali timi mo mo mmo’ko ki e i’kup̱ mo. 35 Dhali mmoyakina a’di mo mmothoṯẖ is ari’ceenne/ mo tani a’di biṯki’da ’cesh mo dhali ’tho mo waḵki/ a’di minu ’taki mish mii mo tani ki mo yan midi ’taki ya pe a’di mo. 36 Dhali a’di o gwo mo ki: Abba Ababa. Aris to ’baar mo mishu mii ki /e mo. Ḵalka ḵubbaaya yan ’peni aha/ mo ma. Hili a’di yisa jin oyaa/ bwa, hili a’di jin ta bwam pini mo be. 37 Dhali a’di p̱u’dki’d mo dhali gam uni ki uni ishki e mo dhali a’di ki owa Buṯerus gwo mo ki: Simaan, A/e ishki e kan mo? Bunya/ mina /e diki tim mo mo ka tenten ’de/ mmodi ki e i’kup̱ mo? 38 Timi mo mo ma dhali ’koyi ki e i’kup̱ mo dhali ’thoyi mo, ki um mini ’koki cic̱ mo e mo jin palu mo. Shi/in ka jiŋ gana/ a’di ona bwa mo tani hili buŋgwar is a’di ihatha’ko’d ki ha’th mo be. 39 Dhali doḵ/e a’di yaki’d mo dhali ’tho mo mmorash jasi gwon ṯal ’de/ e mo. 40 Dhali doḵ/e a’di p̱u’dki’d mo dhali gam uni ki uni ishki e mo haali/ em buni ṯo’dki uni is mo dhali uni ’koki mish gwo jin mina uni thoḵ a’di mo be. 41 Dhali me’di kwara mo doḵ/e tani a’di p̱u’dki’di uni mo dhali o uni gwo mo ki: A/um ’kon mo mmo/ish e kan mo dhali bu’th mosi/is bum mo? A’di ’koshi jwa mo ba/. Mo p̱u’du’d mo. Ya/ gi ’Kwani a’di ’ciṯẖkunu is ki gwo mo e me’d gi ’kwani kun ta imanmii miinthus mo be. 42 Cuyi mis mo. Dhalki ana iina mo. Hila uma? Aman’ciṯẖaa/ is ki gwo p̱u’dki’d hila/ mo be.

Mo jin ’Ciṯẖuwa Yesus Is ki Gwo mo dhali Mo gi Budhu A’di mo

43 Dhali ki jahanne/ ki a’di di’di mmo/o gwo mo naskina/ mo tani Yahuusa p̱u’dki’d mo, a’di jin ’dap̱ tiya ’twa/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali a’di suski’da waambuhany ’kwani nyaḵki a’di mo ki gandala turga/ ime’d mo dhali cwa mo, ’peni igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo be. 44 Dhali a’di jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo c̱iki uni jamas mii mo mmo/o gwo mo ki: Jan ṯal ’de/ jin miga/ p̱i ’twa/ mo tani a’di ta wathi/ mo. Budhi a’di mo dhali susi a’di ki ’dantar mo. 45 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo tani a’di ki ya a’di ki jahanne/ mo dhali o a’di gwo mo ki: Tap̱a. Dhali a’di ki p̱i a’di ’twa/ mo be. 46 Dhali uni ’baar mo ki dhu me’d buni ap̱o/ a’di mo dhali bu’th a’di mo. 47 Hili jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun doshkin ki ’dishe/ mo tani a’di ki buḵ gandala turgam piti mo dhali ruṯẖun c̱iŋkina/ ma gasiis jin ca’d mo dhali ’ciṯẖ a’di ’cem piti mo be. 48 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: A/um iiyin ka pije/ mmobu’th aha/ ki gandala turga/ ime’d mo dhali ki cwa mo, me’d mii jin miinu ap̱o/ wathin ’di/ mo? 49 Ka tee kun baṯẖani ’ko’d mo tani aha/ dikina mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmoṯor um gwo mo dhali um ’koki bu’th aha/ mo be. Hili dhalki Gwo jin ’kwarkunu mo thimu mo. 50 Dhali uni ’baar mo dhalki a’di me’d mo dhali so mo be.

Wathin Dhuru’c jin Guski’d mo

51 Dhali wathin dhuruca kamu/ baṯẖki a’di nsho’k mo ki dar gi toŋ kamu/ i is mo, jasi burrinyen dhiny e jin ’kamkina a’di i is mo, dhali uni ki bu’th a’di mo. 52 Hili a’di dhalki burrinyen dhiny e mo dhali gus is ’te/ mo ki jasi burrinye/ jin hitha a’di i empa’d mo be.

Yesus Doshki’d mo e Bwambor gi Montul Is gi ’Kwani Yahuuda/ mo

53 Dhali uni ki susa Yesus eya gasiis jin ca’d mo. Dhali igasiis kun cani ’baar mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo dhali iman’kwar to mo uni tulki is mo be. 54 Dhala Buṯerus baṯẖki a’di nsho’k ’pena dhana/ mo. A’di ki ya ki sule/ e bwaagoŋ ma gasiis jin ca’d mo. Dhali a’di ki nyaḵ c̱a’b ki imanji mo mo dhali sam is piti i o’d mo be. 55 Dhali igasiis kun can dhali ’kwani gi montul is buni ’baar mo uni ŋap̱ki gwo mo mmo/o ap̱owa Yesus mo mmokar a’di mmowu mo tani hili uni ’koki gam ton ṯal ’deŋ kamu/ mo be. 56 Haali/ ’kwani tana ris ka ris kun ’ce’dki a’di gwo ap̱o/ mo dhali gwom buni gun ’ce’dkina uni a’di i is mo tani uni ’konuki gam me’d mo be. 57 Dhali kun tiya doshkin ki mis mo dhali ’ce’d a’di gwo ap̱o/ mo mmo/o gwo mo ki: 58 Aman ciḵkina gwo jin ona a’di mo ki: Aha/ mina ’kosh gu’b gi mondheleladhelel yansan mo, a’di jin nyaŋkunu ki me’d mo, dhali ka cim kwara mo tani aha/ mina nyaŋ jaŋ kamu/ jin ’konuki nyaŋ ki me’d mo be. 59 Isi gwom buni jin ’ce’da uni kan mo tani yisa gamu me’d mowa. 60 Dhala gasiis jin ca’d doshki’d ki mis mo e bwaman uni mo dhali doṯa Yesus gwo mo ki: A/e bunya/ diki ’de’k ’twaŋ kamu/ mo mmothoḵ gwo kana? Gwo gi wakatinta i/ona ’kwani gwansan ap̱o/ /e mo? 61 Hili a’di c̱a’bki’d ki shwam mo dhali yisa thoḵ ’twaŋ kamuwa. Dhala gasiis jin ca’d doḵ/e ki doṯ a’di gwo mo ki: A/e tana Ḵrisṯẖos jin ta Ya/ gi A’di jin Maŋu mowa? 62 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ tana a’di mo, dhali /e mini p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmoc̱a’b ka bim poros gi mom’bi’th mo dhali mmodoḵu/ ka nyaŋ’ko’d mo e bwaaraḵ ’peni momis mo be. 63 Dhala gasiis jin ca’d dherki burrinyem p̱om piti bwa mo dhali o gwo mo ki: Katinta ic̱orkina ana gwo mo jin minu mii o mo? 64 Um ciḵki a’di walki gwo sor mo. Gwo jin gama um me’d mo wakata mo? Dhali uni ’baar mo waḵki a’di mo mmo/o ki a’di ha me’d mmowu mo be. 65 Dhali kun tiya ṯelki mii ’pen mo mmo’taḵ a’di manya/ i is mo dhali mmokum a’di bwam/em piti mo dhali dor a’di mo mmo/o gwo mo ki: Oyi gwo is mo ma. Dhali mmodora uniya dor ki me’d buni mo tani uni kun ta imanji mo mo bu’thki a’di mo be.

Buṯerus Waṯki’da Yesus Gway mo

66 Dhala Buṯerus diki’d ka luŋgu’b mo e bwam ma goŋ mo, dhali nyarany c̱iŋkinan ’deŋ kamu/ ’peni jim ma gasiis jin ca’d mo tani a’di p̱u’dki’d mo. 67 Dhali mmonyiṯẖkina a’diya Buṯerus mo mmosam is piti i o’d mo tani ayim ḵu’thki a’di ki e mo dhali o gwo mo ki: /E si’da/ nyaḵki di ki wathi/ gi Pa Naasira yan jin ta’da Yesus mo. 68 Hili a’di waṯki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ mola a’di mo walla ’pemen gwom pini jin ona /e mo tani a’di molka/ ’ban mo. Dhali a’di ki ya ka pije/ ki ’twaŋkala lambalany mo. Dhala dhoŋgola ŋwa gwoki’d mo be. 69 Dhali nyarany c̱iŋkina/ p̱arki a’di e mo dhali ṯel mii ’pen mo mmo/o a’di gwo mo doḵ/e e uni gwansan kun doshkin ki ’dishe/ mo ki: Wathi/ yansan ta jan ṯal ’de/ ’peni uni mo be. 70 Dhali doḵ/e a’di waṯki gwo mo. Dhali yan’ko’d doḵ/e ari’ceenne/ mo tani uni gwansan kun doshkin ki ’dishe/ mo tani ona Buṯerus gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ /e ta jan ṯal ’de/ ’peni uni mo haali/ /e ta ji gi Pany Jaliil mo be. 71 Hili a’di ṯelki mii ’pen mo mmojee is piti jwa mo ki gwo jin thulkina a’di me’da p̱o/ mo, mmo/o gwo mo ki: Aha/ dinaki mish wathi/ yan mo, a’di jin okina um mo. 72 Dhali ki jahanne/ adhoŋgola ŋwa gwoki e me’di su/ mo. Dhala Buṯerus kana gwo e mo, ma gwo yin jin on ma Yesus a’di mo ki: Nṯwa/a/ ka dhoŋgola ŋwa diki ko e mo me’di su/ mo tani /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara mo. Dhali ki a’di di’d mmoka gwo e ’baar mo ka baṯẖ ’pen mo tani a’di ’tul ma du mo dhali a’di gwoki’d ki jabu’th mo be.

15

Yesus Doshki’d Ibwambor ma Bilaaṯus mo

1 Dhali ki jahanne/ ki mo ta mon’thamo/ mo tani igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo dhali iman’kwar to mo dhali aris ’kwani gi montul is buni mo tani uni tulki is mo mmoganan gwo ’kup̱ mo. Dhali uni ki deḵa Yesus mo dhali sus a’di mo mmoc̱ika Bilaaṯus mo be. 2 Dhala Bilaaṯus ki doṯ a’di gwo mo ki: Ki /e de itana maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo de? Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E si’da/ on wakansan mo be. 3 Dhali igasiis kun can uni yerki a’di is ki gway ki to ka ris mo. 4 Dhala Bilaaṯus ki doṯ a’di mo doḵ/e ki: /E bunya/ mini diki thoḵ ’twaŋ kamu/ mo ’taa? Hili ma, ama’diny gwo wana risa kun okina uni ap̱o/ /e mo. 5 Hila Yesus diki thoḵ a’di gwon ṯal ’deŋ kamu/ mo. Gom mii gi wakan mo tani aBilaaṯus merki’d mo be.

Yesus Torkunu Gwo ’Twa/a ’Cesh mo Mmowu mo

6 Dhali ki mii jin tuluwa tul ’kup̱ mo tani miim piti isa yempa/ ta mii mmo’cuḵki uni jan ’de/ ’peni ’kwani habuus mo a’di jin doṯkina uni mo be. 7 Dhali wathi/ di’d jin yuḵkunu gway ka Baraabas mo jin diki’di bwam uni eya sijin mo, a’di jin ’koshki’da mee mo e mii jin miinu gom gwo jin onuwa ’cesh gom bampa/ mo be. 8 Dhala waambuhany ’kwani p̱u’dkin mo dhali ṯel mii ’pen mo mmodoṯa Bilaaṯus gwo mo mmomii to jin miina a’di isa yempa/ gom uni mo. 9 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um ŋap̱ki aha/ mmo’cuḵki um aMaliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo ’taa? 10 Haali/ a’di nyiṯẖki dhap̱an jin takina igasiis kun can mo gom a’di mo mmoc̱i a’di wakan mo. 11 Hili igasiis kun can c̱i’thkina waambuhany ’kwani is ki mii mo ki a’di midi ’cuḵki uni aBaraabas mo ’te/. 12 Dhala Bilaaṯus ki o uni gwo mo doḵ/e ki: Dhali aha/ mina miiya ta ki wathi/ jin yuḵa um ka Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo? 13 Dhali uni cuukin kagahara mo doḵ/e ki: ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo. 14 Dhala Bilaaṯus ki thoḵ uni gwo mo ki: Gomatinta sa/? Tonthus gi wakatinta imiikina a’di mo? Hili uni ’baar mo ḵumki cuuwa/ mo ki nyanye/ mo mmo/o gwo mo ki: ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo. 15 Wakan Bilaaṯus mmodikina a’di gwo ibwa mo mmoṯeya waambuhany ’kwani ki gwo mo tani a’di ki ’cuḵki uni aBaraabas mo dhali ki a’di dorki’da Yesus ki yis bip̱ mo tani a’di ki c̱iki a’di ki uni mo mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

I/askar Miikina Yesus ka Maḵ mo

16 Dhali i/askar ki sus a’di mo e bwam mo ma mudhiir mo, a’di jin ta gu’b jin c̱a’ba a’di nycine/ mo. Dhali uni ki yuḵ i/askari ’baar mo ka tul ’kup̱ mo. 17 Dhali uni ki hi’thki a’di burrinyen duḵ is mo jin ta jam p̱o/ mo dhali uni ki ṯo’d toŋ’kup̱ ’pena ’de/ mo mmokar a’di i’kup̱ mo be. 18 Dhali uni ki ṯel mii ’pen mo mmothe a’di me’d mo mmo/o gwo mo ki: Hayy Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo. 19 Dhali uni ki dor a’di ’kup̱ ki cwa mo dhali ’taḵ a’di manya/ i is mo dhali uni ki luŋ ki jiŋ ’kup̱a ’dup̱uni bwambori a’di mo mmowu is ka ’cesh mo. 20 Dhali ki uni miiki a’di ka maḵ mo tani uni ki ’cuḵ a’di burrinyen duḵ is jin ta jam p̱o/ mo dhali uni ki hi’thki a’di burrinyem piti i is mo. Dhali uni ki sus a’di ka pije/ mo mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

Mo gi ’Koshuwa ’Kosh ki Cwany’ciṯẖan Dhul mo

21 Dhali uni ki budha Simaan gi Paŋ Kerawaan ki ’bi’th mo a’di jin ta CoAlaksandarus mo dhala Rup̱us mo, a’di jin yaki yampe mo, a’di jin yayi’d ’peni bampa/ mo, mmoḵal cwany’ciṯẖan dhul piti mo. 22 Dhali uni suski a’di mo e mo jin yuḵu gway ka Gulguṯẖa mo (jin ta ’pemen gwo jin onu mo ki: mo ma simaŋ ’kup̱ mo be.) 23 Dhali uni c̱iki a’di yimana mura’th jin ’koshu e ki yiman cwa jin ta’da murr mo be. Hili a’di diki bu’th a’di mo be. 24 Dhali uni ’koshki a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo dhali uni ki ḵwa/ burrinyem piti bwa mo e bwam uni mo mmoṯa’k to mo gom uni mo mmopi gwo ’pen ka pije/ mo, gom to jin mina uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ’taki bu’th mo be. 25 Dhali ki mo ta’da tente/ pedoŋon mo tani uni ’koshki a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo be. 26 Dhali gwo jin onu ap̱o/ a’di jin ’kwarkunu mo, a’di jin deŋkunu e mo tani o’d ka: Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo be. 27 Dhali nyaḵki a’di mo tani uni ki ’kosh ’kwanin ’di/ isu/ ki cwany’ciṯẖan dhul mo, jan ṯal ’de/ ki me’da bim poros piti mo dhali jaŋ kamu/ ki me’da biny cam piti mo be. 28 Dhali Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo thimkunu mo, a’di jin o gwo mo ki: A’di karkunu mo nyaḵki imandhaŋ gwo mo. 29 Dhali uni gwansan kun iikin ki iimpe mo tani uni c̱iki a’di gura/ mo dhali pir ’kup̱ buni mo dhali o gwo mo ki: Ayy. /E jin mini ’taki ’kosh gu’b gi mondheleladhelel mo dhali nyaŋ a’di ka cim kwara mo tani 30 woṯẖi/ is pini mo ma, dhali thulu/ ka ’cesh ’pena p̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo. 31 Wakan si’da/ igasiis kun can miiki a’di ka maḵ mo ka rem ’kup̱ nyaḵki iman’kwar to mo mmo/o gwo mo ki: A’di mishi tiya woṯẖ mo tani hili a’di molki is piti woṯẖ moyi. 32 Dhalka Ḵrisṯẖos jin ta’da Maliḵ gi ’Kwani ma Israyiil thulu’d ka ’cesh shwane’dan ’pena p̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo ki ana mina p̱ar e mo dhali gam gwo is mo. Dhali uni gwansan kun nyaḵkunu ’kosh ki a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo tani uni si’da/ sorki a’di mo be.

Mowu ma Yesus mo

33 Dhali ka tente/ p̱u’dki’di bwaŋ ’kup̱ mo tani adhan mondhurumi’d p̱u’dki’d ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo ntaga tente/ ibum ’ban mo be. 34 Dhali ka tente/ ’koni kwara mo tani Yesus cuuki’d ki dhan ’twa/ jin caaca mo ki: Iluwi, Iluwi, lama sabaktani, a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ka: Arumgimis pem, Arumgimis pem, atinta dhalkina /e aha/ ’pen kan mo? 35 Dhali unin tiya kun doshkin ki ’dishe/ ciḵki a’di mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma. A’di yuḵki’da Iliyya mo be. 36 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ guski’d mo dhali ’tu’da lip̱a/ ki yiman tom ’pac̱a’d mo mmokar a’di e cwa mo dhali c̱iki a’di mmop̱i mo mmo/o gwo mo ki: C̱ora ma. Dhalki ana p̱ara e mo waḵki/ Iliyya midi p̱u’du/ mo mmo’cuḵ a’di ka ’cesh mo. 37 Dhala Yesus cuuki’d kagahara mo dhali a’di ki c̱i shi/in piti jiŋ ’ko’d mo be. 38 Dhali burrinye/ jin di’d e gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di dherkunu bwa mo ka ’ban su/ mo ’peni buŋ’kup̱ mo ntagi bum’pen mo be. 39 Dhali ka mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d, a’di jin doshki’d ka ḵarambuye/ i a’di mo tani p̱arki a’di e mo mmoko wakan mo dhali mmoc̱i shi/in piti jiŋ ’ko’d mo tani a’di ki o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ wathi/ yansan ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

40 Dhali up̱ ’kokin mo mmun si’da/ mo kun hilki mo mo ’pena dhana/ mo. Uni gun ’koni bwaman uni mo tani ta iMariyam Magdaliyya mo dhala Mariyam jin ta KoYakuub mo jin ta a’di jin ta dhuru’c mo dhala Yusi mo dhala Saluuma mo be. 41 Uni gun baṯẖki a’di nsho’k mo me’d jin dikina a’di e Pany Jaliil mo dhali mii a’di to mo. Dhali up̱ tana ris ka ris si’da/ kun p̱u’dkin mo kun nyaḵki ii ki a’di mo e Pa Urushaliim mo be.

Mo jin Kanuwa Yesus mo

42 Dhali ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo me’d jin tana a’di atee jin Thosonkunu to mo tani a’di jin ta’da tee jin ṯwa/a/ ka cim ma pesu/ mo tani 43 aYuusup̱ gi Pa Arraama a’di jin taḵu mo jin ta jan ṯal ’de/ gi montul is buni mo, a’di ki is piti si’da/ jin c̱orki Bampa/ ma Arumgimis mo, a’di bu’thki’da du mo dhali yaa Bilaaṯus mo dhali doṯ a’di gwo mo gom buŋgwar is ma Yesus mo be. 44 Dhala Bilaaṯus merki’d mo waḵki/ a’di midi ’taki wu ki jahanne/ kan mo. Dhali a’di ki yuḵa mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d mo mmodoṯ a’di gwo mo waḵki/ a’di wuki’d hila/ mo walla a’di kap̱ki wu mo. 45 Dhali ki a’di da/arki gwo ’pena mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d mo gom jwa jin wukina a’di mo tani a’di ki dhala Yuusup̱ bway mo mmoḵal buŋgwar is piti mo be. 46 Dhali a’di yolki burrinyen dhiny e jin kanuwa kan mo dhali a’di ki thul a’di ka ’cesh mo dhali ’tham a’di is ki burrinyen dhiny e jin kanuwa kan mo dhali ’thi a’di mo e jis wosh jin ’kolkunu mo dhali ’daŋkal dhan wosha caaga/ mo mmomu’th ’twaman jis jwa ’twa/ mo be. 47 Mariyam Magdaliyya dhala Mariyam jin ta KoYusi p̱arki mo e mo, mo jin ’thikunu a’di nycine/ mo be.

16

Mompinu mo

1 Dhali ka cima pesu/ peki’d mo tani aMariyam Magdaliyya dhala Mariyam jin ta KoYakuub mo dhala Saluuma mo uni yolki to kun ḵuyi mo ki ḵuy mo, wakan ki uni mini ii mo dhali ’koshki a’di i is mo be. 2 Dhali ki mo ta mon’thamo/ ka tee jin ṯwa/a/ ga dhas mo tani uni iikin mo e moŋ’kup̱aje mo ka tente/ sulki’d mo be. 3 Dhali uni ’kokin mo mmo/o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Kaja sa/ imidi ḵa’cki ana wosh ’peni ’twaman jis jwa mo? 4 Dhali uni hilki mo ’kup̱ ki mis mo dhali uni p̱arki wosh e mo mmo’daŋkalkunu a’di ka nyaŋ’ko’d mo haali/ a’di caaca mo be. 5 Dhali uni cic̱ki bwaman jis jwa mo dhali uni p̱arki wathin dhuruca kamu/ e mo mmoc̱a’bki me’da bim poros mo mmohi’th burrinye/ jin c̱a’bki bany bany mo dhali uni merkin mo. 6 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalku/ ki mer mo. Um ŋap̱kina Yesus gi Pa Naasira mo, a’di jin ’koshkunu jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo. A’di cuki mis mo be. A’di diki di imahan mo be. Hili mo mo ma, mo jin karkina uni a’di nycine/ mo. 7 Hili iiku/ mo dhali ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo dhala Buṯerus si’da/ ki a’di midi ya iṯwa/a/ ki um e Pany Jaliil mo. Dhali e mun mo tani um mini p̱ar a’di e mo me’d gwo jin ṯorkina a’di um mo be. 8 Dhali uni iikin mo dhali so ka ŋwac̱a/ ’peni moŋ’kup̱aje mo haali/ mo jin deenu is mo dhali momer mo p̱u’dki’d ap̱o/ uni mo be, dhali uni ’koki o gwoŋ kamu/ ṯal ’de/ mo ki wathiŋ kamu/ mo haali/ uni ḵo/ki is mo be.

Yesus Piki’da Mariyam Magdaliyya I/is mo

9 Dhali ki a’di cukunu mis mo ka’tum ka cim jin ṯwa/a/ ka dhas yan mo tani a’di piki’da Mariyam Magdaliyya i is nṯwa/a/ mo a’di jin urkina a’di aruma ’cesh thusi pesu/ ka pije/ mo be. 10 Ayim yaki’d mo dhali ṯor to gwansan ki uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo ki uni ’kokin mo mmo’ko ki bwan diṯin mo dhali mmoko mo be. 11 Hili ki uni ciḵki gwo ki a’di diki’d ki e mo dhali mish ma yim mo tani uni ’koki gam gwom piti is mo be.

Yesus Piki Imanciḵ A’di Gwo Isu/ I/is mo

12 Dhali yan’ko’d mo tani a’di piki unin sun tiya i is mo ki jamasa kamu/ mo me’d jin iikina uni ibway mo mmo/ii bampa/ mo. 13 Dhali uni iikin ka nyaŋ’ko’d mo dhali ṯor aris to gwansan ki ’kwani ’baar mo. Hili uni ’koki gam gwom buni is mo be.

Yesus Hashki Uni kun ’Koni ’Kume’d I’ce’dka ’De/ mo

14 Dhali yan’ko’d mo tani a’di ki pi uni ’kume’d i’ce’dka ’de/ i is uni ’cena mo me’d jin ’kokina uni eya tharabeesa mo mmoshwa to mo. Dhali a’di ki ḵucur uni ki gwo mo gom gwom buni gun ’kona uni ki gam is mo dhali goma dum buni kun ’bitha’bi’th mo haali/ uni ’koki gam gwo gi uni gwansan is mo uni kun p̱arki a’di e mo ’ko’di pim piti jin piyunu a’di mo be. 15 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Iiku/ mo e mony’ceshi ’baar mo dhali c̱i gwom ’borga/ eya ris ’kwani ’baar mo kun uḵkunu mo. 16 I/a’di jin midi gam gwo is mo dhali minu mii ki yi’de/ mo tani a’di iminu iwoṯẖ mo be. Hili a’di jin diki gam gwo is mo tani a’di minu waḵ mo be. 17 Dhali jamas mii gwansan mini baṯẖ uni gwansan kun gam gwo is mo: Ki gway pem mo tani uni mini ura ruma ’cesh ka pije/ mo dhali uni mini wal ’twa/ ki ’twan thisa tiya mo be. 18 Uni mini bu’th tasha/ mo. Dhali waḵki/ uni mini p̱i ton tiya kun ’kon ma ṯi’di cine/ mo tani a’di midi diki shi/ uni is mo be. Uni mini dhu me’d buni ap̱o/ uni gun ’ba’thkin mo, dhali uni minu wac̱ mo be.

Yesus Shinkunu Bway Momis mo

19 Dhali yan’ko’d wakan Tap̱a Yesus ’ko’di a’di ṯorki gwo e uni mo tani a’di bu’thkunu mo bway momis mo dhali di’d mo mmoc̱a’b ka bim poros ma Arumgimis mo. 20 Dhali uni iikin mo mmoc̱i gwo mo eya ris mo ’baar mo dhali Tap̱a diki’d mo mmonyaḵka ṯu’c mii ki uni mo dhali mmo’da/ki uni gwo kun c̱ina uni sho’k mo ki jamas mii kun baṯẖkunu mo be. Amen

* 6:37 miyya wa ishriin

LUUKA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Gwom ’Borga/ Isi ki Gwo ma LUUKA mo

1

Gwo jin Yedhuwa Ṯẖawup̱iilus Sho’k mo

1 Haali/ me’d ’kwani ka ris kun bu’thki gwo mo mmotul gwo ’kup mo ka baṯẖ ’pen mo, gwo jin thimkunu mo e bwam ana mo, 2 jasi me’d uni kun c̱ikunu ana mo ki uni gwansan ’peni ka muŋ’kup̱ mo kun ta iman/o gwo ki e mo dhali imanmii gwo mo tani 3 a’di ṯoshka/ ki a’di ’boro’d gom aha/ si’da/ mo mmobaṯẖa aris to gwansan ki ’dishe/ mo haali/ goma cim gunn isa gush mo mmo’kwar uni ka roṯẖam p̱o/ mo gom /e mo /e jin tana Ṯẖawup̱iilus jin ta jim ’borga/ mo 4 ki /e mini mish gwoŋ gana/ mo gom gwo gi to gwansan kun ṯorkunu /e mo be.

Mondho’th ma Yohaan jin Mii’da Mii ki Yi’de/ Ṯorkunu Nṯwa/a/ mo

5 Dhali ka tee ma Hirodus jin ta’da maliḵ gi Pa Yahuudiyya mo tani agasiisa kamu/ diki’d mo jin yuḵu gway ka Sakariyya mo. A’di ta’da awaḵ ’peni ’kwani ma Abiyya mo. Dhali a’di ta’d gi ashim piti ’peni i’bwa/ ma Haruun mo dhali gway ma yim yuḵu ka Ilisabaaṯ mo be. 6 Dhali uni su/ mmonṯal ’de/ mo tani ta kuŋ ḵar/e mo ibwambor ma Arumgimis mo mmomii gwoŋḵan jin ’kwarkunu ’baar mo dhali a’di jin ona gwoŋḵan gi Tap̱a mo ki dar gi miiwaḵ mo be. 7 Hili uni dar ga ’ci mo haali/ Ilisabaaṯ a’di ta’da burum mo dhali uni su/ cakin ki yil mo be.

8 Dhali ki a’di di’d mo mmomiiya ṯu’c ma gasiis ibwambor ma Arumgimis mo ka waḵ piti ’kon aṯu’c mo tani 9 isi me’d mii ma gasiis mo tani to biṯki’da p̱o/ a’di mo, to jin biṯu mo jin mina a’di cic̱ e gu’b gi mondheleladhelel gi Tap̱a mo dhali duḵa ’bicajwahar mo be. 10 Dhali awaambuhany ’kwani ’baar mo ’kokina pije/ mo mmo’tho mo ka tente/ jin duḵuwa ’bicajwahar mo be. 11 Dhali aman’doyu gwo gi Tap̱a piki a’di i is mo mmodosh ki ’bana bim poros ma gwaṯa/ jin duḵuwa ’bicajwahar mo. 12 Dhala Sakariyya mur ma du mo mmop̱arkina a’di a’di e mo dhali moŋḵo/ is biṯki’da po/ a’di mo be. 13 Hili aman’doyu gwo ki o a’di gwo mo ki: Dhalki is ki ḵo/ mo ma, Sakariyya, haala ’thom pini ciḵkunu mo be dhali ashim pini ka Ilisabaaṯ midi dho’th /e ya/in mo dhali gway piti mina /e iyuḵ ka Yohaan mo be.

14 Dhali /e mina bwa ’kuny mo dhali ’bor bwa mo be,

dhali ’kwani ka ris mina bwa ’kuny mo gom mondho’th piti mo be.

15 Haali/ a’di midi eḵa/ eḵ mo mbwambori Tap̱a mo,

dhali a’di midi diki p̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo walla tomp̱inum ’bi’thga/ mo,

dhali a’di minu ’tu’d mo ki Shi/in Dheleladhelel mo.

me’d jin dikina a’di ’peni bwaŋ kum mo be.

16 Dhali a’di midi ṯu’k iya/ ma Israyiil ka ris mo e Tap̱a Arumgimis buni mo be,

17 dhali a’di midi ya mbwambori a’di ki shi/in mo dhali gi mom’bi’th ma Iliyya mo,

mmoṯuka du gi icom ki uc̱i mo,

dhali uni gun ushi gwo ha e mo e moyuḵ gi uni gun miin ka ḵar/e mo,

mmothoson ’kwani is mo gom Tap̱a mo, ’kwani kun thosonkunu mo be.

18 Dhala Sakariyya thoḵki’da man’doyu gwo gwo mo ki: Yan miga/ mish kata mo? Haali/ aha/ si’da/ tana wathin dhan mo dhali ashim pem si’da/ a’di ca’d ki yil mo be. 19 Dhali aman’doyu gwo ki o a’di gwo mo ki: Aha/ tana Jibra/iil, a’di jin doshki’d e buŋ’kus ma Arumgimis mo, dhali aha/ hashkunu mo mmoc̱i /e gwo mo dhali mmoḵal /e gwom ’boro’d yansan mo. 20 Dhali hili mo mo ma, /e mini ta a’diye/ mo dhali mol gwo o mo ntaga tee ki to gwansan minu p̱u’d mo haali/ /e diki gam gwom pem is mo, a’di jin minu thim ki mom buni mo be. 21 Dhali ’kwani ’kokin mo mmoc̱ora Sakariyya mo dhali uni merkin mo mmotayina a’di adiiṯe/ mo e gu’b gi mondheleladhelel mo be. 22 Dhali ki a’di yayi’d ka pije/ mo tani a’di diki mish ’twa/ walki uni mo dhali uni nyiṯẖkin ki a’di p̱arki tonyjan e mo e gu’b gi mondheleladhelel mo, dhali a’di ki mii jamas mii mmoṯor uni mo dhali a’di di’d ka ’diye/ mo naskina/. 23 Dhali ki mo ma cim piti jin miikina a’diya ṯu’c ’baarki’d mo tani a’di doḵki bway pam piti mo be.

24 Dhali ’ko’da tee gwansan mo tani ashim piti ka Ilisabaaṯ bwaaki’d mo dhali ka ppe ’kona ’kup̱i mudhe’d mo tani ayim bagki is piti mo mmo/o gwo mo ki: 25 Tap̱a a’di mii’d kan e aha/ mo ka tee jin hila a’di ap̱o/ aha/ mo mmoḵal mowaḵ pem jin waḵu aha/ e bwaman ’kwani mo.

Mondho’th ma Yesus Ṯorkunu Nṯwa/a/ mo

26 Dhali ka ppe ’kona ’kup̱i pe’de/ mo tani aman’doyu gwo jin ta’da Jibra/iil mo a’di hashkunu mo ’peni Arumgimis mo e ’peŋkuman bampa/ gi Pany Jaliil mo jin yuḵu gway ka Naasira mo be, 27 eny nyaraŋ gana/ jin karkunu mo gom wathi/ jin yuḵu gway ka Yuusup̱ mo ’peni gu’b ma Dawuu’d mo, dhali nyaraŋ gana/ yan yuḵu gway ka Mariyam mo be. 28 Dhali a’di p̱u’dki’da yim mo dhali o gwo mo ki: Hayy, ayy, /en ’de/ jin gamkina ’the mo. Tap̱a a’di di’d e /e mo be. 29 Hili a’di yim mur ma du kagahara mo, gom gwo yan jin okunu mo, dhali kulum a’di e bwam piti mo gom monthe me’d yan midi ta atinta mo. 30 Dhali aman’doyu gwo ki o a’di yim gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma, Mariyam, haali/ /e gamkina ’the ’peni Arumgimis mo be. 31 Dhali hili mo mo ma. /e mini bwaa e bwam pini mo dhali dho’th ya/in mo dhali /e mini yer a’di gway ka Yesus mo be.

32 Dhali a’di midi eḵ mo dhali minu yuḵ ki Ya/ gi a’di jin Cayaa/ e ki Ca mo.

Dhali Tap̱a Arumgimis midi c̱i a’di aḵursi ma ababam piti ka Dawuu’d mo be.

33 Dhali a’di midi ta tap̱a apo/ gu’b ma Yakuub ki sule/ mo,

dhali bampam piti midi di kan ki dar gi ’pemen mo be.

34 Dhali aMariyam thoḵki’da aman’doyu gwo gwo mo ki: Yan minu mish mii kata mo ki aha/ mola wathiŋ gwaṯẖ kan mo? 35 Dhali aman’doyu gwo thoḵki’da yim gwo mo ki:

Shi/in Dheleladhelel midi yayu/ apo/ /e mo,

dhali mom’bi’th gi a’di jin Cayaa/ e ki Ca mo midi ’kam /e ka la mo be.

Wakan a’ci jin minu dho’th mo tani a’di minu yuḵ ki jiŋ ḵogu mo,

a’di jin ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

36 Dhali hili mo mo ma, abas pini ka Ilisabaaṯ si’da/ bwaaki’da ’ci ki yil jin can ma yim mo, dhali yansan ta’da ppe ’kup̱i pe’de/ mo ka yim jin yuḵu gway ka yima burum mo be. 37 Haali/ ka Arumgimis mo tani to p̱iyi’d jin molu mii mo be. 38 Dhala Mariyam o gwo mo ki: Hili mo mo ma. Aha/ tana c̱iŋkina/ nyara/ gi Tap̱a mo. Dhalki a’di miinu mo gom aha/ mo isi ki gwom pini mo. Dhali aman’doyu gwo yaki’d mo ’pena yim mo be.

Mariyam Buṯki’d, Uni ka Ilisabaaṯ mo

39 Dhali ka tee gwansan mo tani aMariyam cuki mis mo dhali ya mo ki jahanne/ mo e bampa/ gi paŋ ’kuwosh mo e ’peŋkuman bampa/ gi Pa Yahuudiyya mo. 40 Dhali ayim cic̱ki gu’b ma Sakariyya mo dhali theka Ilisabaaṯ me’d mo be. 41 Dhali ka Ilisabaaṯ ciḵki monthe me’d ma Mariyam mo tani a’ci p̱eki’d mo e bwa ma yim mo be. Dhali Ilisabaaṯ ’tu’dkunu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo be, 42 dhali ayim ’terki cuuwa/ mo ka dhan ’twa/ jin caaca mo ki: Mom’bor mii gom /e e bwaman up mo dhali mom’bor mii gom maman gi bwam pini mo! 43 Dhali a’di yan c̱ikunu aha/ mo gomata mo? ka ta’da gi Tap̱am pem midi ’taki yayu/ i aha/ mo? 44 Haali/ hili mo mo ma. Ki ’twa/ jin thekina /e aha/ me’d mo p̱u’dki’d e bwany’cem pem mo tani a’ci p̱eki’d mo e bwam pem mo gom moŋ’kuny bwa mo be. 45 Dhali mom’bor mii goma yim, a’di jin gamki gwo is mo ki a’di minu thim mo, a’di jin okunuwa yim mo ’peni Tap̱a mo.

Gway ma Mariyam jin Maŋa A’diya Maŋ mo

46 Dhala Mariyam o gwo mo ki:

Aḵashiram pem eḵki Tap̱a mo,

47 dhali shi/in pem ’kunykina bwa mo eya Arumgimis jin ta’da Amanwoṯẖ pem mo,

48 haali/ a’di ki hil monyc̱a’b piti jin hatha nyarany c̱iŋkinam piti ’ko’d mo.

Haali/ hili mo mo ma. ’Peni shwane/ mo tani aris ’kwani ma nyaḵum yil mo mini yuḵ aha/ gway ki a’di jin ’boru mii mo be.

49 Haali/ a’di jin ta gi mom’bi’th mo tani miiki’da dhan to jin eḵki’d e aha/ mo,

dhali gway piti ḵogu mo be.

50 Dhali momiimiim piti di’d ap̱o/ uni gwansan kun ḵo/ a’di mo,

’peni uni gun tana nyaḵum yil ka nyaḵum yil mo be.

51 A’di ṯor ’bi’th piti ka bim piti mo be.

A’di ḵwa/ki uni gun dhu is ki ca mo e gwalal buni kun kuluma uni eya dum buni mo be.

52 A’di ki thul uni gun ta gi ’bi’th ka ’cesh mo ’pena ḵursin tap̱am buni mo.

Dhali a’di ki dhu uni gwansan ki ca mo kun hatha ’ko ’ko’d mo be.

53 A’di ki ’tu’d uni gun ’kosha ṯe/ mo ki tom ’boron mo,

dhali uni kun ta pa ki pa mo tani dhukina a’di ’pen bwa ’te/ mo be.

54 A’di woṯẖki c̱iŋkinam piti ka Israyiil mo,

mmoka momiimiim piti e mo be,

55 me’d gwo jin okina a’di ibabam bana mo be,

eya Ibrahiim dhali iya/m piti ki sule/ mo.

56 Dhala Mariyam c̱a’bki’d mo nyaḵki a’di me’da ppe ’kup̱i kwara mo dhali doḵ pam piti ka nyaŋ’ko’d mo be.

Mo jin Dhodhuwa Yohaan jin Mii’da Mii ki Yi’de/ mo

57 Dhali mo p̱u’dki’d mo goma Ilisabaaṯ mmodho’th mo be dhali a’di ki dhodha ’ci jin ta ya/ mo. 58 Dhali imannyaḵ ’kom piti dhala bas piti ciḵki gwo ki Tap̱a ṯorki dhan miim piti e a’di yim mo dhali uni ’kunykina bwa mo nyaḵka yim mo be. 59 Dhali ka cim ’koni pekwara mo tani uni p̱u’dkin mo mmo’ciṯẖa/ ’ciya munyjal yis mo, dhali uni mini ’taki yer a’di gway ka Sakariyya ’ko’di gway gi com mo, 60 hili kum piti o gwo mo ki: Yisa wakana. A’di minu yuḵ gway ka Yohaan mo be. 61 Dhali uni o a’di yim gwo mo ki: Abas piniŋ kamu/ yisa yuḵu ki gway gi wakan mo be. 62 Dhali uni c̱i a’di jamas mii mo gom com mo mmo/o ki a’di minu yuḵ kata mo? 63 Dhali a’di doṯki uni cwam ba’d is mo jin gwaju ka ’diŋkilan dham mo mmo’kwar to mo dhali a’di ’kwarki’d ki: Gway piti ka Yohaan mo be. Dhali uni ’baar mo merkin mo be. 64 Dhali ki jahanne/ ’twam piti ḵa’dki’d mo dhala le’d piti ’cuḵki’d mo dhali a’di oki gwo mo mmo’bora Arumgimis bwa i is mo be. 65 Dhali moŋḵo/ is p̱u’dki’d ap̱owa ris imannyaḵ ’kom buni mo. Dhali aris to gwansan ’kokunu mo mmo/o ki lala’th mo e bampa/ ’baar mo gi paŋ ’kuwosh gi Pa Yahuudiyya mo be. 66 Dhali aris uni kun ciḵki uni mo tani dhuki uni eya dum buni mo dhali o gwo mo ki: A’ci yan midi ta ata mo? Haali/ me’d gi Tap̱a di’d e a’di mo be.

Gwo ma Sakariyya jin Ona A’di Is mo

67 Dhali ababam piti ka Sakariyya ’tu’dkunu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali o gwo is mo mmo/o ki:

68 Mom’bor mii e Tap̱a Arumgimis gi ’Kwani ma Israyiil mo,

haali/ a’di yayi’d mo mmobuṯ mo dhali mmowan ’kwanim piti ’ba/ mo be.

69 Dhali a’di ki ’de’k ce gi mowoṯẖ gom ana mo,

e gu’b gi c̱iŋkinam piti ka Dawuu’d mo.

70 Me’d gwo jin okina a’di ki ’twa/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun ḵogu mo ’peni kadhamo/ mo,

71 ki ana minu woṯẖ mo ’peni ’kup̱ bana mo,

dhali ’peni me’d ga ris uni gun shi/i ana i e mo,

72 mmo’baar momiimiim piti gun onu is mo gom ibabam bana mo,

dhali mmoka gwom piti e jin gamu me’d jin ḵogu mo.

73 Gwo yan jin ona a’di is jin thula a’di ababam bana ka Ibrahiim me’da p̱o/ mo,

74 mmoc̱i ana mony’cuḵ mo ’peni me’d gi uni gun ta ’kup̱ ki ana mo,

ki ana mina mii a’di to mo ki dar gi moŋḵo/ is mo be,

75 e mo gi ḵo/uwa ḵo/ mo dhali e mo ma ḵar/e mo ibwambori a’di mo ka cimi ’baar mo gi moŋ’koki/em bana mo.

76 Dhali /e jin tana ’ci mo, /e minu yuḵ ka manc̱i gwo ma Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo,

haali/ /e mini ya ibwambori Tap̱a mo dhali thoson a’di bway mo be,

77 mmoc̱i mo jin mishu mowoṯẖ bana mo e ’kwanim piti mo,

dhali e modhal miinthus buni ’pen mo be.

78 Ka du gi momiimii ma Arumgimis bana mo,

ka tee mini kush mo mo ap̱o/ ana ’peni momis mo,

79 mmoc̱i moŋkush e uni gwansan gun ’kokin mo e mondhurumi’d mo dhali eya la gi mowu mo,

mmoshu sho’k bana bway mo e bway gi moŋḵu’th is mo be.

80 Dhali a’ci ca’d mo dhali a’di ’bitha is mo e shi/in mo dhali a’di diki’d e mombwaasho mo ntaga tee jin ṯoru a’di eya tente/ e ’Kwani ma Israyiil mo be.

2

Mondho’th ma Yesus mo be

1 Dhali ka cim gwansan tani gwoŋḵan hashu mo ’pena Ughusthus Kaysar ki aris ’kwaniny’ceshi ’baar mo minu mii ’kwar gway buni mo. 2 A’di ta mo gi ’kwaru gway jin ṯwa/a/ jin miikunu ka Kiriniyuus ta’da mudhiir gi Pan Suriyya mo be. 3 Dhali uni ’baar mo iiki bway pu buniŋ gana/ mo ki she/ ki she/ mo mmo’kwar gway buni mo be. 4 Dhala Yuusup̱ yaki’d mo si’da/ ’peni Pany Jaliil mo. A’di yaki’d mo ’peni Pa Naasira em Bampa/ Yahuudiyya mo em Pan Dawuu’d jin yuḵu ka Beeṯlaham si’da/ haali/ a’di ta ’kwani gi gu’b ma Dawuu’d mo dhali awaḵ ma Dawuu’d mo be. 5 A’di yaki’d mo mmo’kwar gway ki is piti mo uni ka Mariyam jin ta a’di jin onu a’di ki bu’th mo, dhali a’di si’da/ cana bwa mo be. 6 Dhali ki uni ’kokin mo imun mo tani acim p̱u’dki’d mo jin mina a’di dho’th mo. 7 Dhali ayim dho’thki’da bwa nyaram piti jin ta ya/ mo. Dhali a’di ki ’tam a’di is ki burrinye/ dhali ’thi a’di eya kaḵ bip̱ mo haali/ mo p̱iyi’d gom uni e gu’b yilkina/ mo be.

Imanhil Ḵa’bal dhali Iman’doyu Gwo mo

8 Dhali e bampa/ yansan ki mon’thiny mo tani imanhil ḵa’bal ’kona pije/ mmohil ḵa’bal buni mo be. 9 Dhala man’doyu gwo gi Tap̱a piki uni i is mo dhali monyca gi Tap̱a ’twaḵi mo mo e isi uni mo dhali uni ḵo/kina ḵo/ is kagahara mo be. 10 Dhala man’doyu gwo ki o uni gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma, haali/ aha/ guyina um gwom ’boro’d dhali gwo mmo’bor um bwa kagahara mo jin midi di goma ris ’kwani ’baar mo. 11 Haali/ ka tee yansan mo tani Amanwoṯẖ jin ta Tap̱a Ḵrisṯẖos a’di dho’thkunu mo gom um e Pan Dawuu’d mo be. 12 Dhali ki jamas mii yan mo tani a’di mina umi nyiṯẖ a’di mo be. Um mini gama ŋa/ ’tamkunu is ki burrinye/ mo dhali mmo/isha kaḵ bip̱ mo be. 13 Dhali ise/ iman’doyu gwon tiya ka ris ris ’peni momis nyaḵki ’ko ka man’doyu gwo mo be. Uni maŋana Arumgimis mo dhali o gwo mo ki:

14 Monyca ma Arumgimis isi momis mo,

dhali moŋḵu’th is e mony’cesh e bwaŋ ’kwani gun ’bora a’di bwa i is mo.

15 Dhali ki iman’doyu gwo doḵkin mo ’peni uni imomis ka nyaŋ’ko’d mo tani imanhil ḵa’bal o gwo ka rem ’kup̱ ki: Dhalki ana iina mo shwane/ e Pam Beeṯlaham dhali p̱ar to yan e jin yayi’d jin ṯora Tap̱a ana mo. 16 Dhali uni iikin mo ise/ tani gamkina Mariyam dhala Yuusup̱ dhali ara ŋa/ mmo/isha kaḵ bip̱ mo be. 17 Dhali ki uni p̱arki a’di e mo tani uni ṯori gwo jin ciḵkina uni mo goma ’ci yan mo be. 18 Dhala ris ’kwani gun ciḵki a’di mo tani meren ki gwo gwansan gun ona imanhil ḵa’bal uni mo be. 19 Hila Mariyam a’di di’d mo mmodhu gwo gwansan mo mmokulum uni eya dum piti mo be. 20 Dhali imanhil ḵa’bal doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo mmokara Arumgimis ki ca mo, dhali maŋki a’di mo goma ris to gun ciḵkina uni mo dhali kun mishkina uni mo me’d ji gi onu uni mo be.

Mo jin C̱inuwa Yesus ka Arumgimis e Gu’b gi Mondheleladhelel mo

21 Dhali ki mo thimi’d mo ka cim pekwara mo tani ki a’di ’ciṯẖkunuwa munyjal yis piti mo tani a’di yerkunu gway ka Yesus mo, gway jin c̱ikin ma man’doyu gwo mo nṯwa/a/ ki a’di ’kokunu mo mmobwaa mo e bwa mo be.

22 Dhali ki mo p̱u’dki’d mo gom mondhelel is buni mo isi ki gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu mo tani uni suski a’di mo e Pa Urushaliim mo mmoc̱i a’di ki Tap̱a mo 23 (me’d gwo jin ’kwarkunu mo e gwoŋḵan gi Tap̱a jin c̱inu mo ki: Aris uniŋ gwaṯẖ ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ḵa’dki bwan dho’th mo tani uni minu yuḵ gway ki uni kun dhelelin mo gom Tap̱a mo.) 24 Dhali uni suski a’di mo si’da/ mmomii to mmo’ciṯẖa/ basa ’cesh mo isi me’d gwo jin okina gwoŋḵan gi Tap̱a jin c̱inu mo ki bimbir gurko/ su/ walla gurko/ kun bap̱ani su/ mo be. 25 Dhali wathi/ diki’d mo e Pa Urushaliim jin yuḵu gway ka Simaan dhali wathi/ yan ta a’diŋ ḵar/e mo dhali ta a’diŋ gayiin mo a’di jin c̱orki momalas gi ’Kwani ma Israyiil mo dhali Shi/in Dheleladhelel diki’da po/ a’di mo be. 26 Dhali a’di ṯorkunu a’di eya tente/ mo ki Shi/in Dheleladhelel mo ki a’di midi ’taki diki wu mo nṯwa/a/ ki a’di diki p̱ar Tap̱a jin ta’da Ḵrisṯẖos e mo be. 27 Dhali a’di shi/inkunu mo ki Shi/in mo tani a’di p̱u’dki’d mo e gu’b gi mondheleladhelel mo. Dhali ki com dhali kum suskina ’ci jin ta’da Yesus mo tani mmomii a’di me’d isi mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani 28 a’di bu’th a’di mo ’ko’da bim piti mo dhali ’bora Arumgimis bwa i is mo dhali o gwo mo ki:

29 Tap̱a, dhalki c̱iŋkinam pini ya’d mo ki moŋḵu’th is mo ma, isi ki gwom pini mo,

30 haali/ em pem p̱arki bway gi mowoṯẖ pini e mo

31 a’di jin thosonkina /e mo e buŋ’kus gi ’kwani ’baar mo,

32 moŋkush yan mmo’cee eya tente/ gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo

dhali gom monyca gom ’Kwanim pini ma Israyiil mo.

33 Dhali com dhali kum uni merkin mo gom gwo yan jin okina a’di gom a’di mo. 34 Dhala Simaan ’bor uni mii mo dhali owa Mariyam jin ta kum gwo mo ki:

Hili mo mo ma, a’ci yan karkunu mo gom ku gi ṯa’kkin mo dhali mmocu ’Kwani ma Israyiil ka ris mo,

dhali gom jamas mii c̱aan jin okunu gwo mo ap̱o/ a’di mo tani

35 (dhali gandala turga/ midi suka ḵashiram pini mo si’da/)

ki gwo kun kulumu ka ris eya du mo minu ṯor eya tente/ mo.

36 Dhali ayima ’bomiŋ kamu/ diki’d mo jin ta’da Hanna mo. A’di ta ’bwa/ ma P̱anu/iil mo ’pena waḵ ma Ashiir mo. Ayim a’di caki’d ki yil kagahara mo dhali a’di c̱a’bki’d mo nyaḵka kaṯẖim piti mo ki yil pesu/ mo ’peni yil jin dina a’di ki nyaraŋ gana/ mo 37 dhala yim wun ma kaṯẖim piti mo dhali a’di di’d kan ntagi yil issi* doŋon i’ce’dka doŋon apo/ mo be. Dhala yim diki ya mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo mmoluŋa luŋ mo ki moŋga/ to mo dhali mmo’tho mo ki mon’thiny mo dhali ki montee ilu/ mo be. 38 Dhali ki mo warki’d mo ka tente/ yan mo tani ayim pu’dki’d mo dhali ’bora Arumgimis bwa i is mo dhali mmo/o gwo mo gom a’di gom uni ’baar mo kun ’kokin mo mmohil gom mowan ’ba/ gi Pa Urushaliim mo.

Mondoḵ jin Doḵa Uni ka Nyaŋ’ko’d e Pa Naasira mo

39 Dhali ki uni ’baarkina ris to mii mo me’d isi ki gwoŋḵan gi Tap̱a jin c̱inu mo tani uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo e Pany Jaliil mo e ’peŋkuman bampam buniŋ gana/ mo e Pa Naasira mo. 40 Dhali a’ci ca’d mo dhali ’bidhu is mo dhali ’tu’du mo ki moyuḵ mo. Dhala ’the ma Arumgimis c̱a’bki’da p̱o/ a’di mo be.

Yesus jin Ta Ari Washan Diki’d e Gu’b gi Mondheleladhelel mo be.

41 Dhali com dhali kum uni iikin isa yempa/ e Pa Urushaliim mo ki yil mo gom Mompe’kup̱anyolos mo be. 42 Dhali ki a’di ’kona yili ’kume’d i’ce’dka su/ mo tani uni iikin mo me’d isi mii jin miinu mo be. 43 Dhali ki Mompe’kup̱anyolos ’baarki’d mo tani me’d jin doḵkina uni bway pa mo tani aYesus jin ta’da ’ci a’di c̱a’bki’d mo ŋ’ko’di uni mo e Pa Urushaliim mo. Com dhali kum ’koki mish a’di mo, 44 hili uni ṯoshkin ki a’di midi di i bwaŋ ’kwani mo tani uni iikin ka tee iiyan mo dhali uni ŋap̱ki a’di mo e bwaŋ ’kwani ma bas buni mo dhali ’kwani kun misha uni mo. 45 Dhali ki uni ’koki gam a’di mo tani uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo e Pa Urushaliim mo dhali ŋap̱ a’di mo. 46 ’Ko’da cim kwara mo tani uni gamki a’di mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmoc̱a’b mo e bwam imanṯor gwo mo mmociḵ gwo ’peni uni mo dhali mmodoṯ uni gwondoṯ mo. 47 Dhali aris uni kun ciḵ a’di mo tani uni merkin mo gom a’di mo mmomisha a’di gwo ’ban mo dhali gwonthoḵ piti mo be. 48 Dhali ki uni p̱arki a’di e mo tani uni merkin mo dhali ata’dam piti ki o a’di gwo mo ki: Ya/um, atinta miina /e aman wakan mo? Hili mo mo ma. Babam pini dhali aha/, aman ŋap̱kina /e ki mo/anan is mo be. 49 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta ŋap̱kina um aha/ mo? A/’kona um ki mish mo mowa ki aha/ mina mii di e gu’b ma Babam pem mo? 50 Dhali uni mol gwom piti ’ban jin ona a’di uni mo be. 51 Dhali a’di ya’d ka luŋgu’b nyaḵki uni mo dhali p̱u’d mo e Pa Naasira mo dhali a’di haki gwom buni e mo, dhali ata’dam piti a’di kulumki’da ris to gwansan eya dum piti mo be.

52 Dhala Yesus maru moyuḵ is mo dhali a’di ’tuntilkina buŋgwar is mo dhali ki yil mo, dhali ka ’the ma Arumgimis mo dhali ki jiŋ ’kwani mo be.

3

Gwo jin C̱in ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

1 Dhali ki yil ta’da ḵarpa’c mo tani jin takin ma Thibariyuus Kaysar amaliḵ mo tani Punthi Bilaaṯus ta’da mudhiir gi Pa Yahuudiyya mo dhala Hirodus ta’da ra/iis rub gi Pany Jaliil mo dhala akam piti ka P̱ilibbus jin ta’da ra/iis rub gi Pa Ithuriyya mo dhala aTaraḵuniiṯis mo dhali Lisaniyuus ta’da ra/iis rub gi Pa Abiliyya mo be. 2 Dhali ki mo jin tan ma Hannaan dhala Kayaap̱a igasiis kun can mo tani Gwo ma Arumgimis p̱u’dki’d mo eya Yohaan mo a’di jin ta ya/ ma Sakariyya em bwaasho mo be. 3 Dhali a’di ya’d mo e mo ’baar mo ka kukul is mo e Pa Uurdun mo mmoc̱i gwo gom mo jin minu miiya mii ki yi’de/ mo dhali mmorica du is mo gom gwo gi miinthus jin minu gwam ’kwani mo. 4 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo e bwaŋ gwo ma Ishaya jin ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

’Twa/ gi jan ṯal ’de/ mmocuu gwo em bwaasho ki:

Thosoni bway gi Tap̱a mo ma,

kari bway piti ka ḵar/e mo.

5 Aris embul wosh mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani minu ’tu’d mo

dhali aris wosha turga/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali aris wosh minu dhu ki gwa’di ’baar mo,

dhali bwaya kolga/ minu dhu ka ḵar/e mo,

dhali bway kun ḵoḵoraḵoḵor mo tani mini ’tic̱ila/ ’tic̱il mo be,

6 dhali aris buŋgwar isi ’baar mo mini p̱ar bway mowoṯẖ ma Arumgimis e mo be.

7 Dhali a’di o gwo wakan si’da/ eya waambuhany ’kwani mo kun p̱u’dkin mo e mo jin minu miiya mii ki yi’de/ ki a’di mo ki: Um uc̱in tasha/ mo. Kaja rum um ki gwo mo mmoso mo ’pena nyor jin midi p̱u’du/ mo? 8 Dhodhi maman gana/ mo ma, kun mini ha me’d ki mo jin rijuwa du is mo dhali dhalku/ ki ṯel gwo ’pen mo mmo/o e is bum ki: Aman tana ga Ibrahiim jin ta’da babam bam mo, haali/ aha/ ṯora um gwo mo ka: Arumgimis mishi wosh gwansan war mo ki uc̱i goma Ibrahiim mo. 9 Me’d gi shwane/ athurmany a’di ’thikunu mo hila/ eya birman cwa mo, ka ris cwa ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ wakan kun ’koki dho’th mamana ’borga/ mo tani minu jep̱ ka ’cesh mo dhali minu ṯa’k mo e o’d mo be.

10 Dhala waambuhany ’kwani doṯki a’di gwo mo ki: Haali/ a’di wakan mo tani aman mina miiya tinta mo? 11 Dhali a’di thoḵki uni gwo mo ki: A’di jin ta gi burrinyen ’thami su/ mo tani dhalki a’di ḵwa/ a’di bwa mo ki a’di jin dara’d mo. Dhali a’di jin ta’d gi tonṯe/ mo tani dhalki a’di mii’d wakan si’da/ mo ma. 12 Dhali imantera thulp̱a/ si’da/ p̱u’dkin mo e mo jin miinuwa mii ki yi’de/ mo ki uni minu mii mo be dhali uni o a’di gwo mo ki: Manṯor gwo, aman mina miiya tinta mo? 13 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhalku/ to ki ter mmo’ce’da p̱o/ mo doḵ/e, jasi a’di jin ṯorkunu um mo. 14 Dhali i/askar si’da/ doṯki a’di gwo mo si’da/ ki: Aman mina miiya tinta mo? Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhalku/ to ki dil ’peni jaŋ kamun ’de/ ki mombujur mo walla ki gwonthus jin ’ce’du ’te/ ap̱o/ mo dhali kap̱i mo ma ki to kun gama um ki ji miina um to mo.

15 Me’d jin ’kokina ’kwani mo mmoc̱ora c̱or mo dhali aris ’kwani doṯki gwo mo eya dum buni mo isi gwo goma Yohaan mo waḵki/ a’di wari ita’da Ḵrisṯẖos mo. 16 Yohaan thoḵki uni ’baar mo gwo mo ki: Aha/ miikina um ki yi’de/ mo tani hili a’di jin ca’d ki aha/ ki caŋ gana/ mo midi yayu/ mo be. Dhali wac̱kana p̱p̱am piti mo tani aha/ dinaki ha me’d mo mmo’cuḵ uni mo. A’di midi mii um ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali ki o’d mo be. 17 Dhali ton ’dash toŋ ḵar shem piti di’d mme’d mo mmodhelel ja’dam piti mo dhali mmotul emen is mo e themes piti mo hila ’pi’b mina a’di c̱i’th ki o’d jin moli us mo be.

18 Wakan a’di malaski’da malas ka ris mo mmoc̱i gwom ’boro’d ki ’kwani mo be. 19 Hila Hirodus jin ta’da ra/iis rub mo tani a’di jin nyo/kina a’di ki gwo mo goma Hirodiyya, ash ma kam piti mo, dhali goma ris tonthus kun miikin ma Hirodus mo si’da/, 20 mmomarkina a’di uni isi ’baar mo tani a’di ki kara Yohaana sijin mo be.

Mo jin Miinuwa Yesus ki Yi’de/ mo

21 Dhali ka ris ’kwani ’baar mo ’kokin mo mmomii ki yi’de/ mo tani dhala Yesus si’da/ ki a’di miikunu ki yi’de/ mo tani dhali di’d mmo’tho mo tani momis ḵa’dki’d mo be 22 dhali Shi/in Dheleladhelel thulki’di a’di mo mmobu’th jamas gi buŋgwar mo mmowa e ki gurko/ mo, dhali ’twa/ yayi’d ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki: /e ta Ya/m pem jin enka/ mo. Ki /e mo tani aha/ ’bora bwa mo be.

Mo jin Beledhu Gwo mo goma Yesus mo be

23 Dhala Yesus ki a’di ṯelki mii ma ṯu’c piti ’pen mo tani a’di ’kona yili iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo. Mmotana a’di ya/ ma Yuusup̱ mo (me’d jin ṯoshu kan mo) jin ta ya/ ma Hali mo 24 dhali jin ta ya/ ma Matṯẖaat mo dhali jin ta ya/ ma Lawi mo dhali jin ta ya/ ma Melki mo dhali jin ta ya/ ma Yanna mo dhali jin ta ya/ ma Yuusup̱ mo, 25 dhali jin ta ya/ ma Mattaaṯẖiya mo dhali jin ta ya/ ma Aamuus mo dhali jin ta ya/ ma Nahuum mo dhali jin ta ya/ ma Hasli mo dhali jin ta ya/ ma Najjaay mo, 26 dhali jin ta ya/ ma Ma/aaṯẖ mo dhali jin ta ya/ ma Mattaaṯẖiya mo dhali jin ta ya/ ma Shim/i mo dhali jin ta ya/ ma Yuusup̱ mo dhali jin ta ya/ ma Yahuusa mo, 27 dhali jin ta ya/ ma Yuhanna mo dhali jin ta ya/ ma Risa mo, dhali jin ta ya/ ma Sarubbaabil mo dhali jin ta ya/ ma Sha/alṯi/iil mo dhali jin ta ya/ ma Niri mo, 28 dhali jin ta ya/ ma Melki mo dhali jin ta ya/ ma Addi mo dhali jin ta ya/ ma Gusam mo dhali jin ta ya/ ma Elmudaam mo dhali jin ta ya/ ma Iir mo, 29 dhali jin ta ya/ ma Yuusi mo dhali jin ta ya/ ma Eli/aasar mo dhali jin ta ya/ ma Yuriim mo dhali jin ta ya/ ma Matṯẖaat mo dhali jin ta ya/ ma Lawi mo, 30 dhali jin ta ya/ ma Shim/uun mo dhali jin ta ya/ ma Yahuusa mo dhali jin ta ya/ ma Yuusup̱ mo dhali jin ta ya/ ma Yunaan mo dhali jin ta ya/ ma Eliyagiim mo, 31 dhali jin ta ya/ ma Malaya mo dhali jin ta ya/ ma Menaan mo dhali jin ta ya/ ma Mattaṯẖa mo dhali jin ta ya/ ma Naṯẖaan mo dhali jin ta ya/ ma Dawuu’d mo, 32 dhali jin ta ya/ ma Yassa mo dhali jin ta ya/ ma Ubiid mo dhali jin ta ya/ ma Bu/as mo dhali jin ta ya/ ma Salmuun mo dhali jin ta ya/ ma Nahshuun mo, 33 dhali jin ta ya/ ma Aminadaab mo dhali jin ta ya/ ma Araam mo dhali jin ta ya/ ma Hasruun mo dhali jin ta ya/ ma P̱aaris mo dhali jin ta ya/ ma Yahuusa mo, 34 dhali jin ta ya/ ma Yakuub mo dhali jin ta ya/ ma Is/hak mo dhali jin ta ya/ ma Ibrahiim mo dhali jin ta ya/ ma Taarah mo dhali jin ta ya/ ma Nahur mo, 35 dhali jin ta ya/ ma Saruuj mo dhali jin ta ya/ ma Ra/u mo dhali jin ta ya/ ma P̱aalaj mo dhali jin ta ya/ ma Aabir mo dhali jin ta ya/ ma Shaalah mo, 36 dhali jin ta ya/ ma Giinaan mo dhali jin ta ya/ ma Arp̱akshaad mo dhali jin ta ya/ ma Saam mo dhali jin ta ya/ ma Nuuh mo dhali jin ta ya/ ma Laamak mo, 37 dhali jin ta ya/ ma Maṯushaalah mo dhali jin ta ya/ ma Aḵnuuḵ mo dhali jin ta ya/ ma Yaarid mo dhali jin ta ya/ ma Mahlal/iil mo dhali jin ta ya/ ma Giinaan mo, 38 dhali jin ta ya/ ma Anuush mo dhali jin ta ya/ ma Shiṯ mo dhali jin ta ya/ ma Aadam mo dhali jin ta ya/ ma Arumgimis mo be.

4

Mo gi Paluwa Yesus mo

1 Dhala Yesus ’tu’dkunu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo ’peni Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo dhali a’di ura Shi/in mo ka pije/ mo. 2 Dhali a’di diki’d em bwaasho ka cim ma issu/ mo dhali palkina tap̱a ma ruma ’cesh mo be. Dhali a’di diki shwa toŋ kamu/ mo eya cim gwansan mo. Dhali ka cim ’baarkin mo tani a’di ’koshkina ṯe/ mo be. 3 Dhali tap̱a ma ruma ’cesh ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo tani ḵani wosh yansan gwo mo ma, mmowar ki maa mo. 4 Dhala Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ’kwarkunu mo ki: Wathi/ midi diki c̱a’b mo ki e mo gom jasi tonṯe/ ’te/ mo. 5 Dhali tap̱a ma ruma ’cesh ki sus a’di ki mis mo dhali ṯor a’di aris ’peŋkuman bampa/ gi mony’cesh mo, ki e ’kamu’thki’d mo hila/ mo tani 6 dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: E /e mo tani aha/ mina c̱i /e aris moshirr gwansani ’baar mo dhali monycam buni mo. Haali/ uni c̱ikunu aha/ mo dhali aha/ c̱ikina uni gwansan kun oyaa/ bwa mo be. 7 Waḵki/ /e mini luŋ aha/ kan mo tani uni ’baar mo mini ta kum pini mo be. 8 Dhala Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ’kwarkunu mo be ki:

/E mini luŋ Tap̱a Arumgimis pini mo,

dhali a’di a’di ’de/ mo tani a’di imina /e mmii to mo be.

9 Dhali a’di ki sus a’di mo e Pa Urushaliim mo dhali a’di ki kar a’di e ’kup̱an gu’b gi mondheleladhelel mo dhali o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e ta Ya/ ma Arumgimis mo tani biṯi is pini ka ’cesh mo ma ’peni mahan mo, 10 haali/ a’di ’kwarkunu mo ki:

A’di midi hash iman’doyu gwom piti mo mmoḵan gwo gom /e mo dhali mmoji /e mo,

11 dhali,

E me’d buni mo tani uni mini ’de’k /e mo,

isi ciki/ ki /e mina sho’k pini diki ṯorosh ap̱o/ wosh mo be.

12 Dhala Yesus thoḵki a’di gwo mo ki: A’di okunu mo ki: /e mini dhalku/ ki pal Tap̱a Arumgimis pini mo. 13 Dhali ki tap̱a ma ruma ’cesh ’baarki mompal piti mo tani a’di yaki’d mo ’peni a’di mo ntagi embula ’borga/ mo be.

Yesus Ṯelki Mii ma Ṯu’c Piti ’Pen mo

14 Dhala Yesus doḵki’d mo ka nyaŋ’ko’d ki mom’bi’th gi Shi/in mo e Pany Jaliil mo dhali gwo gom a’di yaki’d ki lala’th mo eya ris bampa/ ’baar mo kun ’kon ki jiŋ ’kam mo be. 15 Dhali a’di ṯorki gwo mo e gu’b gi montul is buni mo dhali a’di karkin ma ris ’kwani ’baar ki ca mo.

Yesus A’di Waḵkunu mo e Pa Naasira mo

16 Dhali a’di p̱u’dki’d mo e Pa Naasira mo e mo jin thip̱kunu a’di mo. Dhali a’di yaki’d mo e gu’b jin tulu is mo, me’d miim piti jin miikina a’di mo, ka cim ma pesu/ mo. Dhali a’di doshki’d ki mis mo dhali deŋ gwo e mo. 17 Dhali a’di c̱ikunu awarka/ gi gwo ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ jin ta’da Ishaya mo. A’di ḵa’dki’da warka/ mo dhali gam mo jin ’kwarkunu gwo nycine/ mo ki:

18 Shi/in gi Tap̱a a’di diki’da p̱o/ aha/ mo,

haali/ a’di ’koshki aha/ is ki monyca mo mmoc̱i gwom ’boro’d mo gom uni gun hatha’ko’d mo.

A’di hashki aha/ mo mmobah eya tente/ mo mo jin ’cuḵu uni gwansan kun tana habuus mo,

dhali mmoḵa’d uni e mo uni gun tana ja’da/ mo mmomish mo mo,

dhali mmodhu uni gwansan ki ’kus mo, uni gun ’cwarkunu mo be,

19 mmobah eya tente/ yil jin kwanyu mo gom Tap̱a mo.

20 Dhali a’di mu’thki’da warka/ mo dhali c̱i a’di ka nyaŋ’ko’d mo e a’di jin doshki’d mo mmomii to mo dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh mo. Dhali aris e gi ’kwani kun ’kon e gu’b gi montul is mo tani dhoro’thkina p̱o/ a’di mo be. 21 Dhali a’di ṯelki gwo ’pen mo dhali mmo/o uni gwo mo ki: Shwane/ Gwo ma Arumgimis yan jin ’kwarkunu mo tani a’di thimkunu mo e bwany’cem bum mo mmociḵ mo be. 22 Dhali aris ’kwani ’baar mo o gwo ki ’bore/ gom a’di mo dhali mer mo gom gwo ma ’the kun pikin mo ’peni ’twam piti mo. Dhali uni o gwo mo ki: A’di diki ta Ya/ ma Yuusup̱ mo ’taa? 23 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ um mini thoḵ aha/ gwo mo ’peni gwoŋ gwar ka ’bi’th/e ki: /e jin tana hakiim mo tani wac̱i is pini mo ma. Gwo jin ciḵa aman mo gom miim pini jin miikina /e mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo tani miiyi a’di si’da/ mmahan mo e bampam piniŋ gana/ mo ma. 24 Dhali a’di thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamoŋ kamu/ yisa mishu bu’th mo e bampam pitiŋ gana/ mo. 25 Dhali hili e gwoŋ gana/ mo tani aha/ ṯora um gwo mo ki up̱ ka ris kun wuna ikaṯẖ ’kokin mo ka ris e ’Kwani ma Israyiil mo ka tee ma Iliyya mo, ki momis dar ga sho’k mo ki yili kwara mo dhali ka ppe ’kup̱i pe’de/ mo dhali adhan ṯe/ p̱u’dki’d mo ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo. 26 Dhali Iliyya yisa hashkunu mo e jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni mo yisa, hili jasi e a’di jin di’d e Pan Sarp̱a mo e Bampa/ gi Pan Saydaa/ mo eya ’bom jin wun ma kaṯẖ mo be. 27 Dhali e mun mo tani ’kwani ’kon ka ris kun ’kosha monthus mo e ’Kwani ma Israyiil mo ka tee jin tan ma Aliisha amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali jan ’deŋ kamu/ ’peni uni yisa dhelelki’d mo yisa, hili jasa Nimaan gi Pan Suriyya mo be. 28 Dhali ki uni ciḵki gwo yansan mo tani aris ’kwani gi gu’b gi montul isi ’baar mo ’tu’dkunu mo ka nyor mo be. 29 Dhali uni cuki mis mo dhali kar a’di ’pen ka pije/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo dhali sus a’di mo eya liman ’twa/ wosh e mo jin nyaŋkunu ’peŋkuman pam buni mo, ki uni mini ’taki bel a’di ka ’cesh ka luŋgu’b mo be. 30 Hili mmoyakina a’di ki yampe mo e bwam uni mo tani a’di yaki’d mo.

Wathi/ jin Bu’thkin ma Rum Thus jin Nyo/o’d mo

31 Dhali a’di p̱u’dki’d ka luŋgu’b mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo e ’peŋkuman pa gi Pany Jaliil mo. Dhali a’di c̱iki uni gwo mo ka cima pesu/ mo be. 32 Dhali uni merkin gom gwony c̱im piti jin c̱ina a’di ki moshirr mo be. 33 Dhali e gu’b montul isi mun mo tani wathi/ diki’d jin ta’d ga rum thus jin nyo/o’d mo. Dhali a’di cuu gwo ka dhan ’twa/ jin caaca ki: 34 Ahh. /e mini mii aman kata, Yesus gi Pa Naasira? /e p̱u’dkin mo mmo’ce’d am sho’k mo ’taa? Aha/ misha ki /e tana aja. /e ta jin ’de/ ma Arumgimis jin ḵogu mo. 35 Hila Yesus ḵucurki a’di ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: C̱a’bi ki shwam mo, dhali piyi mo ma ’peni a’di mo. Dhali ka rum thus jin nyo/o’d biṯki a’di a’cesh mo e bwam uni mo tani a’di piki’d ka pije/ mo ’peni bwam a’di mo. A’di diki mii to shiyi’da kamu/ gom a’di mo. 36 Dhali aris uni ’baar mo merkin mo dhali doṯ gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Gwo yan ta’da atinta mo? Haali/ ki moshirr mo dhali ki mom’bi’th mo tani a’di ḵanki’da rum thus kun nyo/on gwo mo dhali uni iikin ka pije/ mo be. 37 Dhali gwo gom a’di yaki’d ka pije/ eya ris mo ’baar mo e bampa/ kun ’kon ki jiŋ ’kam mo be.

Mo jin Wac̱ ma Yesus Amar ma Simaan jin Ta’da ’Bomi mo

38 Dhali a’di cuki mis mo dhali dhal gu’b gi montul is ’pen mo dhali cic̱ mo e gu’b ma Simaan mo. Dhali amar ma Simaan a’di ’ba’thki’d ki is jin ’batha’ba’th mo dhali uni ŋap̱ki a’di goma yim mo be. 39 Dhali a’di doshki’d e ’kup̱ ma yim mo dhali ḵucur ’ba’th ki gwo mo, dhali ’ba’th dhalki’da yim ’pen mo. Dhali ki jahanne/ ayim cuki mis mo dhali miiki uni to mo be.

Mo jin Wac̱ ma Yesus ’Kwani ka Ris Mom’pimpili/ mo

40 Dhali ka tente/ yaki jis mo tani aris uni gwansan kun tan gi tiya kun ’bathan ki ’ba’th ki she/ ki she/ mo tani uni ḵalki uni mo e a’di mo dhali a’di karki me’d piti ap̱owa ris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali wac̱ uni mo be. 41 Wakan si’da/ arum thus pikin ka pije/ mo ’peni bwam uni ka ris mo mmocuu gwo mo ki: /e ta Ya/ ma Arumgimis mo. Dhali hili a’di ḵucurki uni ki gwo mo dhali a’di diki dhal uni bway mo mmowal ’twa/ mo haali/ uni mishkin ki a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo be.

Yesus A’di Yaki’d mo Mmotan Bampa/ mo Mmoc̱i Gwo mo

42 Dhali ki mo ta montee mo tani a’di yaki’d mo dhali ya mo e mo jin dar ki ’kwani mo. Dhali ’kwani ŋap̱ a’di mo dhali p̱u’d mo e a’di mo dhali uni ki non a’di mmoya mo ’peni uni mo be. 43 Hili a’di o uni gwo mo ki: Aha/ mina mii c̱i gwom ’boro’d gom Bampa/ ma Arumgimis mo gom ’peŋkuman bampan tiya mo si’da/ haali/ aha/ hashkunu mo gom ’pemen yan mo be. 44 Dhali a’di c̱iki gwo mo e gu’b gi montul is gi ’Kwani Yahuudiyya mo be.

5

Mo gi Budhu Dhan To Yi’de/ ka Ris mo

1 Ki ’kwani yap̱ a’di ki is mo mmociḵ gwo ma Arumgimis mo tani a’di doshki’d ki mis mo eya al yi’de/ gi Pa Jannisaaraṯ mo. 2 Dhali a’di p̱arki’da ḵur yi’de/ e isu/ mo eya al mo. Hili imancesh to yi’de/ uni iikin ka pije/ mo ’peni uni mo dhali uni ’kokin mo mmolama ’thim buni mo be. 3 Dhali a’di seki’di bwam ma ḵur ’de/ mo a’di jin ta jim ma Simaan mo. A’di ki doṯ a’di mo mmokar a’di ’pen ka pije/ mo ari is ’pena gap̱ mo. Dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh mo dhali ṯor ’kwani gwo mo ’peni bwam ma ḵur mo be. 4 Dhali ki a’di daḵki gwo ṯor mo tani a’di ki owa Simaan gwo mo ki: Shorka ḵur e moŋ’kulu’d mo ma dhali dhala ’thim pini me’d ka ’cesh mo mmobu’th to mo. 5 Dhala Simaan thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, aman miikina ṯu’c ki mon’thiny ilu/ ’baar mo tani dhali am ’konaki bu’th toŋ kamu/ mo be. Dhali hili ki gwom pini mo tani aha/ mina dhala ’thi/ me’d ka ’cesh mo be. 6 Dhali ki uni miiki a’di yansan mo tani uni mushki to yi’de/ kun tana ris ka ris kagahara mo, dhali a’thim buni ’kokin mo mmodher bwa mo, 7 dhali uni wuḵki uni e ki me’d mo uni gun miina ṯu’c eya ḵura kamu/ mo mmo/iiyu/ mo dhali mmowoṯẖ uni mo. Dhali uni p̱u’dkin mo dhali uni ’tu’dkina ḵuri su/ mo. Wakan aḵur murkina yi’de/ ilos mo be. 8 Hili ka Simaan Buṯerus p̱arki a’di e mo tani a’di biṯki’d e ’kup̱a’dup̱un ma Yesus mo mmo/o gwo mo ki: Yaku/ mo ’peni aha/ mo ma haali/ aha/ tana wathi/ gi miinthus mo, ayy Tap̱a. 9 Haali/ a’di merki’d mo dhali aris uni gwahan kun nyaḵ ’ko ki a’di mo mmobu’th to yi’de/ kun ḵalkina uni mo. 10 Dhali wakan si’da/ aYakuub diki’d mo dhala Yohaan mo uni gun ta iya/ ma Sabadi uni gun nyaḵ to mii ka Simaan mo. Dhala Yesus ki owa Simaan gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. ’Peni shwane/ /e mini ta amancesh ’kwani ki gwo mo be. 11 Dhali ki uni ḵalkina ḵur buni ka pije/ mo eya ’cesh mo tani uni dhalkina ris tom buni ’peni ’baar mo dhali baṯẖ a’di nsho’k mo be.

Yesus A’di Dhelelki Wathi/ jin ’Kosha Monthus Is mo

12 Ki a’di diki’d mo e ’peŋkuman bampaŋ kamu/ mo tani wathiŋ kamu/ diki’di mun jin tashkina monthus mo. Dhali ki a’di p̱arki’da Yesus e mo tani a’di biṯki bwam/em piti a’cesh mo dhali ŋap̱ a’di ki gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e ona bwa mo tani /e mishi aha/ dhelel mo be. 13 Dhali a’di he’thki me’d piti mo dhali ta a’di is ki me’d mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ ona bwa mo be. Dheleli mo ma. Dhali ki jahanne/ monthus dhalki a’di ’pen mo be. 14 Dhali a’di ḵanki a’di gwo mo ki dhalku/ ki ṯor wathin ’deŋ kamu/ gwo mo. Hili yayi mo ma dhali ṯor is pini ka gasiis mo dhali c̱i to mo gom buŋgwar is pini jin dhelelki’d mo me’d gwoŋḵan jin ḵankin ma Musa mo haali/ a’di ta gwo jin nyo/a ’kwani mo be. 15 Dhali hili gwo yaki’d mo kagahara ka pije/ ki lala’th isi gom a’di mo, dhali awaambuhany ’kwani ka ris tulki is mo mmociḵ gwo ’peni a’di mo dhali ki uni minu wac̱ mo ’peni ’ba’th buni ki she/ ki she/ mo. 16 Hili a’di sere’thki’d bway bwaasho mo dhali ’tho mo be.

Yesus A’di Wac̱ki Wathi/ jin Muṯṯa/ Is Is mo

17 Dhali ’peni bwam ma cim ’de/ gwansan mo tani me’d jin c̱ikina a’di gwo mo tani ’Kwani P̱arisiyiin ’kokin mo dhali imanṯor gwoŋḵan jin c̱inu mo ’kokin ki ’dishe/ mo, uni gun p̱u’dkin mo ’peni aris bampa/ ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ’peni Pany Jaliil mo dhali ’peni Pa Yahuudiyya mo dhali ’peni Pa Urushaliim mo dhali mom’bi’th gi Tap̱a diki’da p̱o/ a’di mo mmowac̱a wac̱ mo be. 18 Dhali hili mo mo ma, ’kwani ’kokin mo mmohan wathiŋ kamu/ ka ci i e mo, a’di jin muṯṯa/ is mo. Dhali uni ŋap̱ki bway mo mmoḵal a’di bway bwaŋ gu’b mo dhali mmo’thi a’di mbwambor ma Yesus mo tani 19 hili uni ’koki gam bway mo mmoḵal a’di mo haali/ abuhany ’kwani caaca mo tani uni seki ’kuŋgu’b mo dhali uni ki thul a’di ka ’cesh ka cim piti i e mo ki embul shu’d e ’kuŋgu’b mo eya galany ’kwani mbwambor ma Yesus mo. 20 Dhali ki a’di p̱arki moŋgam gwo is buni e mo tani a’di o uni gwo mo ki: Wathi/, miinthus pini dhalkunu /e ’pen mo be. 21 Dhali iman’kwar to dhali ’Kwani P̱arisiyiin ṯelki gwo ’pen mo mmodoṯ gwo mo ki: Wathi/ yan ta’da ja sa/ jin walki gwo sor kan mo? Kaja a’di mishi dhal ’kwani miinthus buni ’pen mo? Hili jasi Arumgimis a’di ’de/ mo be. 22 Ka Yesus nyiṯẖki’d e gwondoṯ buni mo tani a’di thoḵki uni gwo mo ki: Atinta idoṯkina um gwo eya dum bum kan mo? 23 Mii jana i’ka’da mii mo, mmo/o gwo mo ki: Miinthus pini dhalkunu /e ’pen mo, walla mmo/o ki: Cuyi mis mo dhali ya ki sho’k mo? 24 Hili ki um mini mish mo mo ki Ya/ gi ’Kwani ta gi moshirr mo e mony’cesh mo mmogwam miinthus gi ’kwani mo be – a’di ki o wathi/ jin muṯṯa/ is gwo mo ki: Aha/ ona /e ki: Cuyi mis mo ma dhali ’deka cim pini dhali yayi bway pa mo. 25 Dhali ki jahanne/ a’di cuki mis mo mbwambori uni mo dhali a’di ki bu’th a’di jin ishkina a’di ’ko’di cine/ mo dhali ya bway pa mo mmokara Arumgimis ki ca mo be. 26 Dhali momer bu’th uni ’baar mo dhali uni karkina Arumgimis ki ca mo dhali uni ’tu’dkunu mo ki moŋḵo/ is mo mmo/o gwo mo ki: Ana mishkina to gun daḵa uli is mo shwane/.

Yesus Yuḵki’da Lawi mo

27 ’Ko’di mii yansan mo tani a’di yaki’d ka pije/ mo dhali p̱ara mantera thulp̱a/ e mo. Gway piti yuḵu ka Lawi mo. A’di c̱a’bki’d mo e mo jin tera a’diya thulp̱a/ mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ m’pen mo ma. 28 Dhali a’di dhalki’da aris tom piti ’peni ’baar mo dhali cu mis mo dhali baṯẖ a’di isho’k mo be.

29 Dhali Lawi ki miiya dhana yuḵ caaca gom a’di e gu’b piti mo be. Dhali a’di nyaḵki c̱a’b ki imantera thulp̱a/ ka ris mo dhali kun tiya si’da/ kun nyaḵki ’kowa tharabeesa nyaḵki uni mo be. 30 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin dhali iman’kwar tom buni miikina gumgum ap̱o/ imanciḵ a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Atinta shwana /e to nyaḵki ’kwani gun ta imantera thulp̱a/ mo dhali nyaḵki ’kwani gun ta imanmii miinthus kan mo? 31 Dhala Yesus thoḵki uni gwo mo ki: Uni gwansan kun ’bora is mo tani uni mini mii ’koki mii ta ga hakiim mo, hili uni gwansan kun ’ba’thkin mo be. 32 Aha/ dinaki yayu/ mo mmoyuḵ ’kwani gun mii miiŋḵar/e mo hili mmoyuḵ uni gun mii miinthus mo mmorica du is mo be.

Gwondoṯ jin Doṯu mo gom To jin Ga/u mo

33 Dhali uni thoḵ a’di gwo mo ki: Imanciḵa Yohaan gwo uni ga/i to mo me’d ka ris mo dhali uni ’thokin mo dhali wakan miina imanciḵ ’Kwani P̱arisiyiin gwo mo si’da/. Hili kum pini uni shwaki to mo dhali p̱i to mo. 34 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Mina umi dhu yilkina/ kun yuḵu mo e momiimash ga/ to mo ka yiha/ ki wathinyaŋa’b di’d e bwam uni mo ’taa? 35 Atee midi p̱u’du/ mo ki wathinyaŋa’b susu mo ka pije/ ’peni uni mo tani dhali yan’ko’d uni ki ga/ to mo ka tee yansan mo be. 36 A’di ki ṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e si’da/ ki: Wathin ’deŋ kamu/ diki dher burrinyen this mo dhali ’dap̱ a’di ap̱o/ burrinyen dhamo/ mo. Waḵki/ a’di mii’d kan mo tani a’di midi dher jin this bwa mo dhali sharkin burrinyen this midi diki gam me’d ki jin dhamo/ mo be. 37 Dhali wathin ’deŋ kamu/ si’da/ diki kar yimana mura’th this ap̱o/ yimana mura’th ḵucaŋa dhamo/ mo. Waḵki/ a’di mii’d kan mo tani yimana mura’th this midi ’twaḵ ḵucaŋ i e mo dhali a’di midi gac̱a sho mo dhali ḵucaŋ minu ’ce’d sho’k mo be. 38 Hili yimana mura’th this minu mii kar mo e ḵucaŋ this mo be. 39 Dhali wathiŋ kamu/ yisa di’da jin ona bwa mmop̱i yimana mura’th this mo ’ko’di a’di ki p̱i jin dhamo/ mo, haali/ a’di o gwo mo ki: Jin dhamo/ a’di ’bora’bor mo be.

6

Imanciḵ Gwo Uni ’Ce’dki Pos ka Cim ma Pesu/ mo be

1 Ka cim ma pesu/ mo tani ki a’di yaki’d ki tur mo e bwam bunto mo tani imanciḵ a’di gwo uni ’ce’dki to mo dhali uni ki ’ka emen pos bunyana tiya mo mmomu/ uni ki me’d buni mo. 2 Hili ’Kwani P̱arisiyiina tiya o gwo mo ki: Atinta imiina um a’di jin nona gwoŋḵan ma cim ma pesu/ kan mo? 3 Dhala Yesus thoḵ uni gwo mo ki: ’Kona um ki deŋ gwo ma Dawuu’d e mo ’taa? Ki a’di ’kosha ṯe/ mo tani a’di dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo tani 4 a’di cic̱ki gu’b ma Arumgimis mo dhali bu’th maa gi buŋ’kus ma Arumgimis mo dhali shwa a’di mo, a’di jin diki ta gwoŋḵan gom maa gom ’kwanin tiya mo hili jasi gom igasiis uni ishwa a’di uni ’cena mo be. Dhali a’di ki c̱i uni gwansan gun nyaḵki ’ko ki a’di mo be. 5 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ya/ gi ’Kwani a’di ta Tap̱a ka cim ma pesu/ mo be.

Wathi/ jin Ḵutha Me’d Guŋkuru/ mo be

6 Dhali ka cim ma pesuŋ kamu/ mo tani ki a’di cic̱ki gu’b gi montul is buni mo tani dhali ṯor gwo mo tani wathiŋ kamu/ diki’d mmun jin ḵutha me’da bim poros piti guŋkuru/ mo. 7 Dhali iman’kwar to dhali ’Kwani P̱arisiyiin timki a’di mo mmop̱ar e mo waḵki/ a’di midi wac̱a wac̱ ka cim ma pesu/ mo. Wakan ki uni mini ’taki gam bway mo mmo’ce’d a’di gwo ap̱o/ mo be. 8 Hili a’di mishki gwom buni kun kuluma uni ibwa mo dhali a’di ki o wathi/ jin ḵutha me’d guŋkuru/ gwo mo ki: Yayu/ mo ma, dhali doshi imahan mo. Dhali a’di cu mis mo dhali dosh mmaṯṯaan mo be. 9 Dhali Yesus ki o uni gwo mo ki: Aha/ doṯa um gwo mo, a’di diki ta gwoŋḵan ka cim ma pesu/ mmomii miim ’boro’d mo ’taa? walla mmomii tonthus mo? walla mmowoṯẖa/ woṯẖi kar ki e mo? walla mmo’ce’da ’ce’d sho’k mo? 10 Dhali a’di ’karki uni ’baar mo ki e mo dhali o a’di gwo mo ki: Hethi me’d pini mo ma. Dhali a’di miiki a’di mo wakan dhali me’d piti ’borki’d mo be. 11 Hili uni ’tu’dkunu mo ka c̱inthar mo dhali uni o gwo ka rem ’kup̱ gom to jin mina uni ’taki miiya Yesus mo be.

Yesus Kwanyki Uniŋ ’Kume’d I’ce’dka Su/ mo

12 Dhali ka tee gwansan mo tani a’di yaki’d mo e moŋ’kuwosh mo dhali ’tho mo. Dhali ki mon’thinyi ’baar mo tani a’di rashki ’tho mo eya Arumgimis mo be. 13 Dhali ki mo ta montee mo tani a’di yuḵki imanciḵ a’di gwo mo dhali kwany uni ’peni bwam uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo uni gun yuḵkina a’di gway ki uni gun dhunu ki she/ mo: 14 Simaan jin yuḵa a’di gway ka Buṯerus mo, dhala Andaraawus jin ta’da kam piti mo, dhala Yakuub mo dhala Yohaan mo dhala P̱ilibbus mo dhala Barṯulamaawus mo 15 dhala Maṯṯa mo dhala Ṯuuma mo dhala Yakuub jin ta ya/ ma Halp̱a mo, dhala Simaan a’di jin yuḵu gway ka El Ghayuur mo, 16 dhala Yahuusa jin ta ya/ ma Yakuub mo dhala Yahuusa Isḵariyuuṯi mo a’di jin warki’d ka man’ciṯẖ a’di is ki gwo mo be.

Yesus Miiki Dhan To jin Caaca goma Waambuhany ’Kwani mo

17 Dhali a’di thulki’d ka luŋgu’b mo nyaḵki uni mo dhali dosh e momba’da’d mo nyaḵka waambuhany ’kwani kun ciḵ a’di gwo mo dhali abuhany ’kwani ka ris caaca ’peni Pa Yahuudiyya mo dhali Pa Urushaliim mo dhali bampa/ kun ’kon e yana gap̱ gi Pan Sur mo dhali e Pan Saydaa/ mo. Uni p̱u’dkin mo mmociḵ gwo ’peni a’di mo ki uni minu wac̱ mo ’peni ’ba’th kun ’koshki uni mo be. 18 Dhali uni gwansan kun ’kokunu mo mmoṯo’c bwa ka rum thus kun nyo/on mo tani uni wac̱kunu mo be. 19 Dhali awaambuhany ’kwani ŋap̱ki a’di mo mmota a’di is ki me’d mo haali/ mom’bi’th yaki’d mo ’peni a’di mo dhali a’di wac̱ki uni ’baar mo be.

Mom’bor Mii dhala Wayyi mo

20 Dhali a’di ’de’kki em piti ki mis mo ap̱o/ imanciḵ a’di gwo mo dhali o gwo mo ki:

Mom’bor mii gom um gun hatha’ko’d mo haali/ ’peŋkuman bampam bum jin tana um mo tani a’di ta ji ma Arumgimis mo be.

21 Mom’bor mii gom um gun ’kosha ṯe/ shwane/ mo haali/ um minu kap̱ mo be.

Mom’bor mii gom um gun gwokin mo shwane/ haali/ um mini p̱e’th mo be.

22 Mom’bor mii gom um ki ’kwani shi/i um i e mo dhali ki uni mini ḵwa’th um mo dhali waḵ um mo dhali ṯa’k gway bum mo me’d tonthus gom gway gi Ya/ gi ’Kwani mo.

23 ’Kunyi bwa mo ma ka tee c̱aan mo dhali iiyi i mis mo gom bwam ’borga/ mo haali/ hili mo mo ma, adhan tom bum kun ish ḵumma/ mo tani uni ’kon mo e momis mo be, haali/ wakan miikina ibabam buni mo gom imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo be.

24 Hili wayyi e um mo kun ta pa ki pa mo haali/ um bu’thki momalas bum mo.

25 Wayyi e um kun ’tu’du/ mo shwane/ haali/ um mina ṯe/ i’kosh mo.

Wayyi e um mo kun p̱e’thkin mo shwane/ haali/ um mini ko mo ki kony jabu’th mo mmomiiya c̱inthar mo.

26 Wayyi e um mo, ka ris ’kwani ’baar mo mini o gwom ’boro’d gom um mo haali/ wakan miikina ibabam buni mo si’da/ gom imanc̱i gwonthus mo be.

Mo/en gom Uni gun Ta ’Kup̱ mo

27 Hili aha/ ona um gwo mo um gun ciḵ gwo mo ki: Eni uni gwansan kun ta ’kup̱ ki um mo ma. Miiyi ki ’bore/ gom uni gwansan kun shi/i um i e mo. 28 ’Bori uni gwansan mii mo ma kun jee um mo. ’Thoyi gom uni gwansan kun sorki um mo ma. 29 E a’di jin dori /e mo e ’peshe/ mo tani ṯu’kki a’di ’pesheŋ kamu/ si’da/ mo, dhali ’peni a’di jin gu /e burrinyem p̱o/ mo tani dhalku/ ki non a’di ki burrinyem bwaman si’da/ mo. 30 C̱ika ris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ to mo ma kun doṯki to ’peni /e mo dhali ’peni a’di jin ḵalki tom pini mo tani dhalku/ ki doṯ uni ka nyaŋ’ko’d mo doḵ/e. 31 Dhali me’d jin ona bwa um mo jin mina ’kwani mii to ki ’bore/ gom um mo tani, miiyi a’di wakan si’da/ mo ma gom uni mo.

32 Waḵki/ um eni uni gwansan kun eni um mo tani um minu o gwo maŋ kata mo ’te/? Haali/ me’d uni gwansan kun miiki miinthus mo tani uni enki uni gwansan kun enki uni mo be. 33 Dhali waḵki/ um miin ki ’bore/ gom uni gwansan kun mii ki ’bore/ gom um mo tani um minu o gwo maŋ kata mo ’te/? Haali/ me’d imanmii miinthus mo uni mii a’di jin nyaḵka’d kan mo be. 34 Dhali waḵki/ um wan to e ki ’kwani gwansan mo tani ’peni uni kun tana uma ’teŋ kap̱e/ mo mmobu’th to mo tani um minu o gwo maŋ kata mo ’te/? Me’d imanmii miinthus mo uni wanki to e ki imanmii miinthus mo tani uni ki bu’th a’di jin nyaḵa she/ kan doḵ/e mo. 35 Hili eni uni gwansan kun ta ’kup̱ ki um mo ma dhali miiyi ki ’bore/ gom uni mo dhali wani to e mo mmo’koki c̱or toŋ kamu/ mmodoḵu/ um ka nyaŋ’ko’d mo, dhali tom bum kun ish ḵumma/ mini eḵa/ eḵ mo dhali um mini ta iya/ gi a’di jin Cayaa/ e ki Ca mo, haali/ a’di mii’d ki mo/en gom uni gwansan kun dar ga nynyc̱a/ mo dhali kun tana ham ’kus ka ham ’kus mo. 36 Wari ki imanmiimii mo ma, me’da Babam bum a’di ta’da manmiimii mo be.

Mmodwall kun Tiya Gwo mo

37 Dhalku/ ki c̱iŋitha c̱iŋi’th mo ma dhali um minu ’koki c̱iŋi’th si’da/ mo. Dhalka waḵ ki waḵ mo ma dhali um minu ’koki waḵ mo be. Dhalki markin ’kwani ’pen mo ma dhali um minu dhal markin ’pen mo be. 38 C̱iyi to mo ma dhali a’di minu c̱i um mo be, tombar tom ’boro’d jin shomu is mo tani uni shekemkini monṯal ’de/ mo mmo’tu’d mo mmogac̱a ’cesh mo dhali uni minu dhu ’ko’da ’dup̱un bum mo. Haali/ to jin bara um mmoc̱i mo tani mini ta tom bum kun baru um ka nyaŋ’ko’d mo be.

39 A’di si’da/ ki ṯor uni gwo ki gwom ’bi’th/e mo mmo/o gwo mo ki: Mina wathiny ja’da/ mish sus wathiny ja’da/ mo ’taa? Mina uni su/ ’koki ṯa’k mo e bwany jis mo ’taa? 40 Amanciḵ gwo yisa ica’d ka manṯor a’di gwo mo yisa hili aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki uni bu’thki gwonṯori ’baar mo tani uni mina e wa ka manṯor uni gwo mo be. 41 Atinta ihilkina /e businyan to i e ma kam pini mo, ihili /e diki hil aḵa’dum jin di’d e em piniŋ gana/ mo? 42 Walla atinta imina /e i/owa kan gwo mo ki: Akam pema, dhalki aha/ guna /e businyan to c̱aan jin di /e i e mo? ki /e ki is pini diki hila ḵa’dum c̱aan jin di /e i em piniŋ gana/ mo. /e he’k e yan, /e mini mii buḵa ḵa’dum ’peni em piniŋ gana/ nṯwa/a/ mo dhali yan’ko’d /e mini mish hil mo mo ki ’bore/, mmogu businyan to c̱aan jin di’da kam pini i e mo be.

Aris Cwa Uni Mishu ki Maman Buni mo be

43 Haali/ cwam ’boro’da kamu/ yisa di’da jin dhothi maman kun shi/ashi/ mo, walla wakan si’da/ cwa shigga/ mol maman dho’th kun ’kunya’kuny mo be. 44 Haali/ aris cwa ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo uni mishu ki maman buniŋ gana/ mo. Haali/ mamana p̱u/ ’konuki ho mo ’pena ’de/ mo walla amura’th si’da/ ’konuki ho mo ’pena buyy mo be. 45 Wathim ’boro’d jin ish to ḵumma/ jin ’boro’d eya dum piti mo tani wagaski tom ’boro’d mo dhali wathin thus jin isha tonthus ḵumma/ mo eya du mo tani a’di wagaski tonthus mo, haali/ ’peni mo jin isha to ka enthus eya du mo tani ’twa/ a’di ic̱iki gwo ka pije/ mo be.

Moŋḵa’b jin Ḵa’bu Isu/ mo be

46 Atinta yuḵa um aha/ ki Tap̱a, Tap̱a mo? dhali ’koki mii to gun ṯorka/ um mo? 47 Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun iiyini aha/ mo dhali ciḵ gwom pem mo dhali mii uni mo tani aha/ mina ṯor um gwo a’di jin wana e cikise/ mo be. 48 A’di wana e ki wathi/ jin nyaŋki gu’b mo, a’di ki c̱wany jis mo dhali a’di ki kar moŋḵa’b ap̱o/ wosh mo dhali ka dhana gannu/ yi’de/ cuki mis mo tani dhali ki yi’de/ gac̱ki’da p̱o/ gu’b mo tani dhali a’di mol a’di yiḵin is mo haali/ a’di nyaŋkunu ki nyaŋ gana/ mo be. 49 Hili a’di jin ciḵ gwo mo dhali diki mii uni mo tani a’di wana e ki wathi/ jin nyaŋ gu’ba ’cesh ’te/ ki dar gi moŋḵa’b mo dhali ki yi’de/ gac̱ki’d mo tani dhali ki jahanne/ a’di biṯki’d mo dhali dhana barr c̱aan jin shinu is mo e gu’b c̱aan mo tani caaca mo be.

7

C̱iŋkina/ ma Mancil ma Askar Iss ’Kwanim Pa Imudhe’d jin Wac̱kunu mo

1 ’Ko’di a’di ’baarki’da ris gwom piti jin okina a’di mo e bwany’ceŋ ’kwani kun ciḵ gwo mo tani a’di cic̱ki’d mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo. 2 Dhala mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d mo a’di ta’d gi c̱iŋkina/ jin kara a’di ki jiŋ ŋa/ mo tani a’di ’ba’thki’d mo dhali ’disha ’twa/ mmowu mo be. 3 Dhali ki a’di ciḵki gwo goma Yesus mo tani a’di hashki a’di ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’Kwani Yahuuda/ mo mmodoṯ a’di mo mmoyayu/ mo dhali mmowac̱ c̱iŋkinam piti mo be. 4 Dhali ki uni pu’dkina Yesus mo tani uni ŋap̱ki a’di mo mmodi’b a’di is ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: A’di ha me’d ki /e mini mii to yansan gom a’di mo be 5 haali/ a’di enki kal bana mo dhali a’di nyaŋki ana gu’b gi montul is bana mo be. 6 Dhala Yesus yaki’d mo nyaḵki uni mo. Ki a’di diki si’d pa is mo naskina/ tani amancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d hashki imugum piti e a’di mo mmo/o a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalku/ ki mur is pini mo ma haali/ aha/ tana ji gi ha me’d mo yisa jin mina /e yayu/ eya galgin gu’b pem mo. 7 Wakan aha/ dinaki ṯosh ki aha/ tana ji gi ha me’d mo mmoyayu/ i /e mo. Hili oyi gwo mo ma dhali dhalki c̱iŋkinam pem minu wac̱ mo. 8 Haali/ aha/ tana wathi/ jin karkunu ’ko’d e moshirr mo dhali i/askar ’koni me’d pem mo dhali aha/ okina jan ’deŋ kamu/ gwo mo ki: Yaku/ mo ma tani, dhali a’di yaki’d mo be, dhali e jaŋ kamu/ ki: Yayu/ mo ma tani, dhali a’di yaki’d mo be. Dhali e c̱iŋkinam pem mo tani ki: Miiyi to yansan mo ma tani, dhali a’di miiki a’di mo be. 9 Ka Yesus ciḵki gwo yansan mo tani a’di merki’d mo gom a’di mo dhali a’di ki ṯuka bor mo dhali owa waambuhany ’kwani gwo mo kun baṯẖi a’di nsho’k mo ki: Aha/ ṯora um gwo mo ki aha/ dinaki gam jan ’deŋ kamu/ e ’Kwani ma Israyiil jin ta’d gi moŋgam gwo is jin wakansan mo be. 10 Dhali uni gwansan kun hashkunu mo tani uni doḵki bway pa mo ka nyaŋ’ko’d mo tani uni gamki c̱iŋkina/ ’borkina is mo be.

Yesus ’De’kki Ya/ ma ’Bom jin Wun ma Kaṯẖim Piti mo e Pa Nayiin mo

11 Yan’ko’d ki ’dishe/ mo tani a’di yaki’d mo e ’peŋkuman bampa/ jin yuḵu ka Naayiin mo dhali nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo dhali awaambuhany ’kwani caaca kagahara mo nyaḵki ii ki a’di mo be. 12 Ki a’di ’dishki ’twaŋkala goŋ ’peŋkuman bampa/ is mo tani hili mo mo ma, wathiŋ kamu/ jin wuki’d mo a’di ḵalkunu ka pije/ mo a’di ta jasi ya/ ṯal ’deŋ gana/ jin di’di kum mo dhala yim a’di wun ma kaṯẖ mo. Dhali adhana buhany ’kwani caaca mo ’peni ’peŋkuman bampa/ nyaḵki ’ko ka yim mo be. 13 Dhali ki Tap̱a p̱arki’da yim e mo tani a’di hilki’da hil ka ’thime/ ap̱owa yim mo dhali owa yim gwo mo ki: Dhalku/ ki ko mo ma. 14 Dhali a’di p̱u’dki’d mo dhali ta aciny jwa is ki me’d mo dhali uni gun hankina ci mo tani doshkin naskina/ mo. Dhali a’di ki o gwo mo ki: Wathin dhuru’c, aha/ ona /e gwo mo ki: Cuyi mis mo ma.

15 Dhali wathi/ jin wuki’d mo tani c̱a’bki’d ki mis mo be dhali a’di ṯelki gwo ’pen mo mmowal ’twa/ mo. Dhali a’di ki c̱i a’di ki kum mo be. 16 Dhali moŋḵo/ is bu’th uni ’baar mo dhali uni karkina Arumgimis ki ca mo mmo/o gwo mo ki: Adhana manc̱i gwo ma Arumgimis a’di cukunu mo e bwam ana mo! Dhali, Arumgimis a’di buṯki’d e ’kwanim piti mo be! 17 Dhali gwo yansan gom a’di mo tani a’di yaki’d ki lala’th mo e bampa/ gi ’Kwani Yahuudiyya ’baar mo dhali eya ris bampa/ kun ’kon ka kukul is mo be.

Imanhashu mo ’Pena Yohaan mo jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

18 Dhali imanciḵa Yohaan gwo uni ṯorki a’di gwo mo goma ris to gwansan mo be. 19 Dhala Yohaan yuḵki imanciḵ gwom piti isu/ mo mmohash uni mo e Tap̱a mo mmo/o gwo mo ki: A/e ta a’di jin midi yayu/ mo ’taa? Walla aman mina hil jaŋ kamu/ mo? 20 Dhali ki ’kwani p̱u’dkin mo e a’di mo tani uni o a’di gwo mo ki: Yohaan jin ta’da manmiiya mii ki yi’de/ mo tani a’di hashki am i /e mo mmo/o gwo mo ki: A/e ta a’di jin midi p̱u’du/ mo ’taa? walla aman mina hil jaŋ kamu/ mo? 21 Dhali e mo c̱aan mo tani a’di wac̱ki ’kwani ka ris mo kun ’kosha ’ba’th mo dhali kun doru ki isa nyor mo dhali ka rum thus kun nyo/on mo dhali ’kwaniny ja’da/ ka ris woṯẖkina a’di mo mmomish mo mo be. 22 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Iiku/ mo ma dhali ṯora Yohaan gwo mo gom to kun p̱arkina um e mo dhali ciḵ mo be ki ’kwani kun tana ja’da/ mo bu’thki momish mom buni mo dhali ’kwani kun ta ŋwol mo tani iin ki sho’k mo dhali uni gun ’kosha monthus mo tani dhelelkunu is mo be dhali uni kun tana ’diye/ mo tani ciḵki gwo mo dhali uni gun wukin mo tani cukunu mis mo dhali uni kun hatha’ko’d mo tani tanki gwom ’boro’d jin c̱ikunu uni mo be. 23 Dhali mom’bor mii gom a’di jin diki gam to jin kol a’di mo e aha/ mo be.

24 Ki ’kwani kun hash ma Yohaan iikin mo tani a’di ṯelki gwo ’pen mo mmo/owa waambuhany ’kwani gwo mo isi gwo goma Yohaan mo ki: Atinta i/iikina um ka pije/ mo e mombwaasho mo mmohil mo? Apil jin yiḵinkina ’tham is mo ’taa? 25 Atinta i/iikina um ka pije/ mo mmop̱ar e mo? Wathi/ jin hithi burrinye/ jin na’bula/ na’bul mo ’taa? Hili mo mo ma uni gwansan kun ’kokin mo mmohi’th burrinyeny jaro/ jaro/ mo dhali mmo’ko ’kom ’penkap̱an mo tani uni ’kon mo e gu’b ma maliḵ mo be. 26 Atinta i/iikina um ka pije/ mo mmop̱ar e mo? Amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ’taa? Nye, aha/ ṯora um gwo mo dhali amanbola manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ e mo. 27 A’di yansan ta a’di jin ’kwarkunu gwo mo ki:

Hili mo mo ma. Aha/ hashkina agum bway pem nṯwa/a/ e jis/em pini mo,

a’di jin midi thoson bway pini nṯwa/a/ gom /e mo be.

28 Aha/ ṯora um gwo mo ki: E bwaman uni gwansan kun dhodhu mo e bwam up̱ mo tani jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin ca’d jin bolki’da Yohaan e mo hili isi ciki/ a’di jin p̱isi’d mo e Bampa/ ma Arumgimis mo tani a’di i/eḵki’d ki a’di mo be. 29 (Ki uni ciḵki gwo gwansan mo tani aris ’kwani ’baar mo dhali imantera thulp̱a/ karkina Arumgimis ki a’di jin ta jaŋ ḵar/e mo mmomiikunu uni ki yi’de/ mo ki mii yi’de/ jin miikin ma Yohaan mo be. 30 Hili ’Kwani P̱arisiyiin dhali imanmisha jo’d gwo mo tani uni ki p̱uu gwo jin di’da Arumgimis mbwa mo gom is buni mo mmo’koki miiya mii ki yi’de/ ki a’di mo be.)

31 ’Kwani ma nyaḵum yil gwansan mo tani miga/ dhu uni ka p̱ar ’ban kata mo? Uni wana e kata mo? 32 Uni wana e ki uc̱i gun ’kon mo e mo ma suug mo dhali yuḵa yuḵ ka rem ’kup̱ mo ki:

Am p̱ina athele/ gom um mo dhali um ’koki sa mo be.

Am gwona mo mmomiiya c̱inthar mo tani dhali um ’koki ko ki kony jwa mo.

33 Haala Yohaan jin ta’da manmii ki yi’de/ a’di p̱u’dki’d mo mmodiki shwa tonṯe/ mo dhali mmodiki p̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo dhali um o gwo mo ki: A’di ta’d ga ruma ’cesh mo be. 34 Ya/ gi ’Kwani a’di p̱u’dki’d mo dhali shwa to mo dhali p̱i to mo dhali um o gwo mo ki: Hili mo mo ma. Amanshwana ṯe/ anyor mo dhali aman’kosh ma su mo. A’di jin ta’da mugu gi imantera thulp̱a/ mo dhali imanmii miinthus mo. 35 Hili moyuḵ a’di karu ka ḵar/e mo ki uc̱i ma yimi ’baar mo be.

Yesus A’di Di’d e Gu’b gi wathim P̱arisi jin Yuḵu ka Simaan mo

36 Wathi/ ’deŋ kamu/ ’peni ’Kwani P̱arisiyiin a’di doṯki a’di mo mmonyaḵ to shwa ki a’di mo dhali a’di cic̱ki gu’b gi Wathim P̱arisi mo dhali a’di c̱a’bki’da tharabeesa mo be. 37 Dhali hili mo mo ma, a’boma kamu/ ’peni ’peŋkuman bampa/ yan mo a’di ta’da manmii miinthus mo. Ka yim da/arki gwo ki a’di c̱a’bki’da tharabeesa gi gu’b gi Wathim P̱arisi mo tani a’di guyi’d turaŋ gasaas jin ta gi kush jin din ma yina ’borga/ mo. 38 Dhali a’di ki doshi bwamp̱o/ a’di isho’k piti mo. A’di ki ko mo. A’di ki ṯel mii ’pen mo mmoli/ a’di sho’k ki jabu’th em piti mo dhali a’di ki shumuṯ uni ka mur ’kup̱ ma yim mo dhali a’di ki p̱i sho’k piti ’twa/ mo dhali a’di ki ’kosh uni ka yina ’borga/ mo be. 39 Dhali ki Wathim P̱arisi jin yuḵki a’di mo p̱arki a’di e mo tani a’di o gwo e is piti mo ki: Waḵki/ wathi/ yan ta’da amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo tani a’di midi ’taki nyiṯẖ mo mo ka ’bom yansan si’da/ ta’da ’bom jana mo jin taki a’di is is ki me’d mo haala yim ta’da manmii miinthus mo be. 40 Dhala Yesus thoḵki gwo mo dhali o a’di gwo mo ki: Simaan, aha/ tana gi gwoŋ kamu/ mo mmo/o /e mo. Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Katinta mo Manṯor Gwo mo? 41 Wathin ’deŋ kamu/ ta’d gi ’kwani su/ mo kun ’kon ma mure/ m’ba/ mo. Jan ’de/ din ma mure/ ma riyaal* iss ’kwanimpa ka ḵarpaci ’ba/ mo dhali jamu/ ka riyaal† iss wathimpa mmota iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo. 42 Ki uni mol to c̱i ka nyaŋ’ko’d mo tani a’di ki dhal uni su/ ’pen mo ka mure/ i’ba/ mo. Shwane/ jana ’peni bwam uni midi en a’di ki nyanye/ mo? 43 Simaan thoḵ a’di gwo mo ki: Jan ’de/ jin ṯoshka/ mo ki a’di jin dhalkunu amure/ ’pen mo ki nyanye/ mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: /e o gwo ki ’bore/ mo be. 44 Yan’ko’d a’di ki ṯu’k ’kup̱ ka ’bom mo dhali owa Simaan gwo mo ki: /e mishkina ’bom yansan mo ’taa? Aha/ cic̱kina gu’b pini mo tani dhali /e diki c̱i aha/ yi’deŋ kamu/ mo ki sule/ mo gom sho’k pem mo. Hila yim a’di ki li/ aha/ sho’k pem ki jabu’th em piti mo dhali shumuṯ uni ka mur ’kup̱ piti mo be. 45 /e diki c̱i aha/ momp̱i ’twa/ ki sule/ mo. Hili ’pena tee ki aha/ p̱u’dkina mo tani ayim diki daḵ mo mmop̱i sho’k pem ki ’twa/ mo be. 46 /e diki ’koshaa/ ’kup̱ pem ka yin mo be. Hila yim a’di ’koshki aha/ sho’k pem ka yina ’borga/ mo be. 47 Wakan aha/ ṯorkina /e gwo mo ki miinthus ma yim kun takina ris mo tani uni dhalkunuwa yim ’pen mo haala yim enki’da en ki nyanye/ mo. Hili a’di jin dhalkunu miinthus ’pen ki gwa’de/ mo tani a’di enki’da en ki gwa’d gwa’d mo be. 48 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: Miinthus pini dhalkunu /e ’pen mo be. 49 Dhali yan’ko’d uni gwansan kun nyaḵki ’kowa tharabeesa nyaḵki a’di mo tani uni ṯelki gwo ’pen mo mmo/o e bwam uni ’cena mo ki: Kaja yanne jin mishi dhal ’kwani miinthus buni ’pen mo? 50 Dhali a’di ki owa ’bom gwo mo ki: Moŋgam gwo is pini a’di woṯẖki /e mo be. Yaku/ ki moŋḵu’th is mo ma.

8

Up̱a Tiya Baṯẖkina Yesus Isho’k mo

1 Yan’ko’d ki ’dishe/ mo tani a’di yaki’d mo eya ris ’peŋkuman bampa/ ’baar mo dhali bampa/ si’da/ mmoc̱i gwo mo dhali mmoḵal gwom ’boro’d gom Bampa/ ma Arumgimis mo. Dhali uni ’kume’d i’ce’dka su/ nyaḵki ’ko ki a’di mo. 2 Dhali up̱a tiya si’da/ kun woṯẖu/ ’pena rum thus kun nyo/on mo dhali ’peni ’ba’th kun ’koshi uni mo: Mariyam jin yuḵu gway ka Magdaliyya ’peni a’di jin urkunuwa rum thus kun nyo/on pesu/ ka pije/ mo, 3 dhala Yuwanna jin ta ash ma Ḵusi jin ta’da mandhu to goma Hirodus mo dhala Susanna mo dhali unin tiya ka ris mo kun c̱i to ’peni tom buni kun mina uni mii ta mo.

Gwom ’Bi’th/e jin Onu goma Ḵa’bany To jin Yeḵu mo

4 Dhali ka waambuhany ’kwani p̱u’dkin mo mmonṯal ’de/ mo dhali ’kwani ’peni bampa/ gi bampa/ mo p̱u’dkin mo e a’di mo tani a’di ki ṯor uni gwo ki gwom ’bi’th/e mo ki: 5 Amanyeḵa ḵa’bany to a’di ya’d ka pije/ mo mmoyeḵa ḵa’bany tom piti mo. Dhali ki a’di yeḵki’d mo tani aḵa’banya tiya ṯa’kkini bway tur mo dhali uni yap̱kunu ki sho’k mo dhali ’dii kun p̱en e momis mo tani loski uni mo be. 6 Dhali kun tiya biṯkin mo e mowosh mo. Dhali ki uni can mo tani uni shi’bilin mo hila/ haali/ mo ta toŋkor gom uni mo be. 7 Dhali unin tiya biṯkin mo e bwam ma ’de/ mo dhali a’de/ can mo nyaḵki uni mo tani dhali a’di ki koṯẖ uni ’kup̱ mo be. 8 Dhali kun tiya uni biṯkina ’cesh kun ’bora’bor mo dhali uni can mo dhali dho’thkin ki iss ’kwanimpa imudhe’d mo e emen gi cwalmana ’de/ mo. Ki a’di o gwo yansan mo tani a’di yuḵki’da yuḵ mo ki: A’di jin ta’d gi bwany’ce mo mmociḵ gwo mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

9 Dhali ki imanciḵ a’di gwo doṯki a’di gwo mo gom ’pemen gi gwom ’bi’th/e yan ta’da ta mo tani 10 a’di ki o uni gwo mo ki: E um mo tani um c̱ikunu gwo mo mmomish gwo jin c̱inu ki jim bag mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo, hili gom unin tiya mo tani uni ṯoru ki jim ’bi’th/e mo, wakan ki uni gwansan kun mishi mo mo tani mini ’koki mish mo mo dhali uni kun ciḵki gwo mo tani uni mini ’koki mish gwo ’ban mo be. 11 Gwom ’bi’th/e a’di a’dihe/ mo be: Aḵa’bany to a’di ta gwo ma Arumgimis mo be. 12 Dhali unin tiya kun biṯkin mo e bway tur mo tani uni ita uni gwansan kun ciḵki gwo mo. Yan’ko’d tap̱a ma ruma ’cesh p̱u’dki’d mo dhali ’do gwo ’pena dum buni mo ki uni mini ’koki gam gwo is mo dhali ki uni minu ’koki woṯẖ mo be. 13 Dhali unin tiya kun biṯkin mo e mowosh mo tani uni ita uni gwansan, ki uni ciḵki gwo mo tani bu’th a’di ki bwaŋ ’kunyu’d mo hila/. Hili uni gwansan idar ga birman mo. Uni gam gwo is mo ari’ceenne/ mo dhali ki mo p̱u’dki’d jin paluwa pal mo tani uni ṯa’kkin mo be. 14 Dhali gom uni gun biṯkin mo e bwam ma ’de/ mo tani uni ita uni gwansan kun ciḵki gwo mo hili ki uni iikin mo e bway buni mo tani uni koṯẖa to gun noni ’twa/ mo dhali mo jin tanu pa gi pa mo dhali to kun se ’kwani ki ’pen mo e moŋ’ko mo, dhali maman buni ’koki is mo be. 15 Dhali gwo gom uni gun ṯa’kkin mo eya ’cesh kun ’bora’bor mo tani uni ita uni gwansan kun ciḵki gwo mo mmodhu uni ki ’bore/ mo ka duŋ gana/ mo dhali ka dum ’borga/ mo dhali uni ki dho’th maman ki mo jin ’kuc̱u/ bwa mo ki ’kari’th mo be.

Moŋkush jin Kumu ’Kup̱ ki Toŋ’kul Bwa mo

16 Wathiŋ kamu/ diki c̱itha lamba/ mo mmokum a’di ’kup̱ ki ’kwa mo walla mmokar a’di e bwaŋ ’kwariny ma ci mo, hili a’di ki kar a’di ap̱o/ ṯirkina/ mo ki uni gwansan kun cic̱ki gu’b mo tani mini p̱ar moŋkush e mo be. 17 Haali/ toŋ kamu/ yisa baguwa jin minu ’koki ṯor eya tente/ mo walla jin ’dap̱u ’kup̱ mo jin minu ’koki mish mo dhali guyu/ ki moŋkush mo. 18 Hil ki ’bore/ mo ma, gwo jin ciḵa um mo. Haali/ a’di jin ta’d gi to mo tani a’di minu c̱i ki nyanye/ mo dhali ’peni a’di jin dara’d mo tani to jin ṯosha a’di jin tana a’di mo tani minu bu’th ’peni a’di mo be.

KoYesus dhali Ikam Piti mo

19 Dhali yan’ko’d kum dhali ikam piti uni p̱u’dkin ’kup̱ ki a’di mo dhali hili uni ’koki ’dish a’di is mo goma waambuhany ’kwani mo be. 20 Dhali a’di ṯorkunu gwo mo ki: Kwan dhali ikam pini uni doshkina pije/ mo, ona bwa mo mmop̱ar /e e mo be. 21 Hili a’di o uni gwo mo ki: Ata’dam pem dhali ikam pem ta uni gwansan kun ciḵ gwo ma Arumgimis mo dhali mii uni mo be.

Yesus Doshki’da Dhana P̱unthar ’Tham mo

22 Ka cima kamu/ mo tani a’di seki’da ḵur mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalki ana ’ciṯẖa/ gap̱ ki ’bana kamu/ ma al mo ma. Wakan uni karkina ḵur ’pen mo be. 23 Dhali me’d jin hashkina uni mo eya ḵur yi’de/ mo tani a’di ishki e mo. Dhala p̱unthar ’tham p̱u’dki’d ap̱o/ ma al yi’de/ mo dhali uni ’tu’dkina yi’de/ bwa ḵur mo dhali uni ’kokin mo e mo jin ṯagu wu mo be. 24 Dhali uni iikin mo mmomer a’di e mo mmo/o a’di gwo mo ki: Tap̱a, Tap̱a, ana ’ce’du/ sho’k mo. Dhali a’di merki e mo dhali ḵucur ’tham ki gwo mo dhali yi’de/ jin bir bakal mo. Dhali uni daḵkan mo dhali mo dosh ki biyuu mo be. 25 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Mane moŋgam gwo is bum mane? Dhali uni ḵo/ki is mo be dhali uni merkin mo mmo/o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Wathi/ yan ta’da ja sa/ haali/ a’di ḵanki ’tham gwo mo dhali yi’de/ mo, dhali uni ha gwom piti e mo be.

Wathi/ gi Paŋ Gadara jin Bu’thkin ma Ruma ’Cesh mo A’di Wac̱u/ mo

26 Dhali uni merkin mo e bampa/ gi Paŋ Gadara mo a’di jin di’d ka par ’twa/ ki Pany Jaliil mo be. 27 Dhali ki a’di thulki’d ka ’cesh mo tani wathiŋ kamu/ ’peni ’peŋkuman bampa/ jin ta’d ga ruma ’cesh mo gamki a’di ’kup̱ mo. Haali/ isa gush mo tani a’di diki hi’th burrinyeŋ kamu/ i/is mo dhali a’di diki c̱a’b e gu’b mo, hili a’di c̱a’bki’d mo e bwaman moŋ’kup̱aje mo. 28 Ki a’di p̱arki’da Yesus e mo tani a’di cuu’d ki ’twa/ jin caaca mo dhali biṯa ’cesh mo mbwambori a’di mo dhali o gwo mo ki dhan ’twa/ jin caaca ki: /e mini mii aha/ katinta mo, Yesus jin ta Ya/ ma Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo? Aha/ ’thokina /e mo ki dhalku/ ki ṯocaa/ ’kus mo. 29 Haali/ a’di ḵanki’da rum thus jin nyo/o’d gwo mo mmoya ka pije/ mo ’peni wathi/ mo. (Haali/ me’d ka ris a’di bu’thki a’di mo dhali a’di karkunu mo mmoji mo dhali a’di deḵkunu ka jindhiir mo dhala maḵḵiya mo, hili a’di ’ce’dki mondeḵ mo dhali a’di urkin ma ruma ’cesh ka pije/ mo e bwam ma si’b mo.) 30 Yan’ko’d Yesus ki doṯ a’di ki: Gway pini yuḵu kata mo? Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Karis mo. Haali/ ama’dinya ruma ’cesh uni sekini a’di mo be. 31 Dhali uni ’thoki a’di mo mmodiki ḵan uni gwo mo mmo/ii mo e bwany jisa ’kulga/ mo. 32 Dhali hili ama’diny ḵuthar caaca shwani ’bambala wosh mo dhali uni ’tho a’di mo mmodhal uni bway mo mmose i uni gwansan mo be. Wakan a’di dhalki uni bway mo be. 33 Dhali yan’ko’d aruma ’cesh iikin ka pije/ ’peni wathi/ mo dhali cic̱ mo e bwam ḵuthar mo dhali ama’diny ḵuthar uni yakina ŋwac̱a/ mo ka luŋgu’b mo eya gap̱a al jin ’kula’kul mo mbwaman ma al mo dhali uni loskunu mo be.

34 Ki imanhil ḵuthar p̱arki a’di jin miikunu e mo tani uni son mo dhali ṯor a’di e ’peŋkuman bampa/ mo dhali e pa ’baar mo. 35 Dhali yan’ko’d ’kwani iikin ka pije/ mo mmop̱ar to jin miiki’d e mo dhali uni p̱u’dkina Yesus mo dhali uni ki gam wathi/ ’peni a’di jin pikin ma ruma ’cesh ka pije/ mo mmoc̱a’b e sho’k ma Yesus mo mmodi ki burrinye/ i is mo dhali mmoc̱a’b ka dum ’boro’d mo dhali uni ’kokin mo mmoḵo/ is mo be. 36 Dhali uni gwansan kun p̱arki a’di e mo tani ṯorki uni gwo mo gom a’di jin bu’thkin ma ruma ’cesh mo tani a’di wac̱kunu mo be. 37 Dhali yan’ko’d aris ’kwani kun ’kona bampa/ ki jiŋ ’kam mo e Paŋ Gadara mo tani uni doṯki a’di mo mmoya mo ’peni uni mo haali/ uni butha moŋḵo/ is jin caaca kagahara mo. Wakan a’di seki’d mo e bwam ma ḵur mo dhali doḵ ka nyaŋ’ko’d mo be. 38 Wathi/ jin yakin ma aruma ’cesh ka pije/ mo ’peni cine/ mo tani doṯki a’di mo mmo’taki nyaḵ ya ki a’di mo. Hili a’di hashki a’di mo mmo/o gwo mo ki: 39 Doḵku/ bway pam pini mo ma dhali ṯora ris to jin miikin ma Arumgimis i /e mo. Dhali a’di yaki’d mbway mo mmoṯora ris to gwansani ’baar mo eya ris ’peŋkuman bampa/ gom tony caaga/ jin miikin ma Yesus gom a’di mo be.

’Bwa/ ma Yaa/irus dhala ’Bom jin Ta’da Yesus ’Twaman Burrinyem Piti Is ki Me’d mo

40 Dhali ka Yesus doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo tani awaambuhany ’kwani hanki a’di mo haali/ uni ’kokin mo mmoc̱or a’di mo be. 41 Dhali wathiŋ kamu/ p̱u’dki’d mo jin yuḵu gway ka Yaa/irus mo. A’di ta tap̱a gi gu’b gi montul is mo, dhali a’di ki biṯa ’cesh e sho’k ma Yesus mo mmoŋap̱ a’di mo mmoya bway gu’b piti mo be. 42 Haali/ a’di ta’d gi jasi ’bwa/ jin di’d ’deŋ gana/ mo. A’di ’kona yili ’kume’d i’ce’dka su/ mo ki cam piti mo dhali ayim muru’di wu mo be.

Ki a’di yaki’d mo tani ’kwani ḵalki a’di ka bor mo be. 43 Dhala ’boma kamu/ jin gus ma bas ki yili ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali a’di molu wac̱ mo ki miiŋ kamu/ mo. 44 A’di p̱u’dki’di bwamp̱o/ a’di mo dhali ta a’di ’twaman burrinyem piti is ki me’d mo, dhali ki jahanne/ abas ma yim jin guski’d mo tani daḵki’d mo be. 45 Dhala Yesus ki o gwo mo ki: Kaja a’di jin tayaa/ is ki me’d mo? Ki uni ’baar mo urki gwo mo tani Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, awaambuhany ’kwani caaca kagahara ḵal /e ki is mo dhali yap̱ /e mo. 46 Hila Yesus o gwo mo ki: Jin ṯal ’deŋ kamu/ taki aha/ is ki me’d mo, haali/ aha/ nyiṯẖa ki mom’bi’th yaki’d mo ’peni aha/ mo be. 47 Dhali ka ’bom mishki’d ki a’di ’kokunu ki mol mo tani ayim p̱u’dki’d mo dhali deena is kagahara mo dhali biṯa ’cesh mo ibwambori a’di mo dhali a’di ki ṯor gwo mo e bwambori ’kwani ’baar mo mmotana a’di a’di is ki me’d mo dhali mmowac̱kunuwa yim ki jahanne/ mo be. 48 Dhali a’di ki owa yim gwo mo ki: ’Bwa/um, moŋgam gwo is pini wac̱ki /e mo be. Yaku/ /e ki moŋḵu’th is mo ma.

49 Ki a’di di’d mmoṯor gwo mo tani wathi/ ’peni gu’b gi tap̱a p̱u’dki’d mo dhali o gwo mo ki: ’Bwa/um pini a’di wuki’d mo be. Dhalku/ ki mura amanṯor gwo adu is doḵ/e mo. 50 Hila Yesus, mmociḵkina a’di gwo yansan mo tani thoḵki a’di gwo mo mmo/o ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. Gami gwo is mo ’te/ dhala yim minu wac̱ mo be. 51 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo e gu’b mo tani a’di diki dhal jan ’deŋ kamu/ bway mo mmocic̱ nyaḵki a’di mo, hili jasa Buṯerus dhala Yohaan dhala Yakuub mo dhali com ma ’ci mo dhali kum ma ’ci mo be. 52 Dhali aris uni gun gwokin mo dhali kun miikina pure/ mo goma yim mo tani, hili a’di o gwo mo ki: Dhalku/ ki ko mo ma haala yim yisa wu’d mowa, hili a’di ishi e mo be. 53 Dhali uni ki p̱e’th a’di mo mmomisha uni ka yim a’di wuki’d mo be. 54 Hili a’di ki budha yim ki me’d mo. A’di ki yuḵa yuḵ mo mmo/o gwo mo ki: Ari nyara/, cuyi mis mo ma. 55 Dhali shi/in ma yim doḵki’d mo dhali ayim cuki mis ki jahanne/ mo dhali a’di ḵanki gwo mo ki to minu mii mii mo mmoc̱i ayim mmoshwa mo be. 56 Dhali icom ma yim uni ’kokin mo mmomer mo be. Hili a’di ḵanki uni gwo mo mmo’koki ṯor wathiŋ kamu/ a’di jin miikunu mo be.

9

Uni kun Hashu ka ’Kume’d I’ce’dka Su/ mo

1 Dhali a’di ki yuḵ uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mmonṯal ’de/ mo dhali a’di ki c̱i uni mom’bi’th mo dhali moshirr mo ap̱owa risa ruma ’cesh mo dhali mmowac̱a ris mom’ba’th mo. 2 Dhali a’di hashki uni mo ka pije/ mmoc̱i gwo mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali mmowac̱a wac̱ mo be. 3 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Dhalku/ ki ḵal to gom iim bum e bway mo ma, dhalku/ ki ḵal cwa mo walla ḵucaŋ mo walla maa mo mo walla guurush mo, dhali dhalku/ ki ta gi burrinyem bwamani su/ mo. 4 Dhali e gu’b yin jin mina umi cic̱ mo tani ’koyi mmaṯṯaan mo ma dhali ’peni maṯṯaan mo tani iiku/ mo ma. 5 Dhali e mo yin jin mina ’kwani ’koki bu’th um mo tani ki um murini dhal pa c̱aan ’pen mo tani piri abuhany ’peni sho’k bum mo ma. A’di ta gwo jin onu ap̱o/ uni mo be. 6 Dhali uni iikin mo dhali ii mo e bampa/ ’baar mo mmoc̱i gwom ’borga/ mo dhali mmowac̱a wac̱ mo e mo ’baar mo.

Mowu ma Yohaan jin Ta’da Manmiiya Mii ki Yi’de/ mo

7 Dhali ka Hirodus jin ta’da ra/iis rub ciḵki’da ris to gwansan kun miikunu mo tani a’di dumbulki mo mo haali/ gwo ona ’kwanin tiya mo ka Yohaan a’di ’de’kkunu mo ’peni mowu mo. 8 Dhali kun tiya o gwo mo ki Iliyya a’di piki’d mo dhali ’kwanin tiya o gwo mo ki a’di ta jan ’de/ ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis ka dhamo/ mo a’di cukunu mis mo.

9 Hirodus o gwo mo ki: AYohaan a’di i’ciṯẖka/ ’kup moyi. Hili wathi/ yansan ta’da ja mo jin ciḵkika/ aris to kun wakan mo? Dhali a’di ŋap̱ki’da ŋap̱ mo mmop̱ar a’di e mo be.

Mmoc̱i ’Kwani Alaap̱i Mudhe’d Tonṯe/ mo

10 Dhali e mondoḵ jin doḵkina imandhunu ki she/ mo tani uni ṯorki a’di to kun miikina uni mo be. Dhali a’di ki sus uni mo dhali uni ki ii mo uni ’cena mo e ’peŋkuman bampa/ jin yuḵu ka Beeṯsayda mo be. 11 Dhali ka waambuhany ’kwani da/arki gwo mo tani uni baṯẖki a’di isho’k mo dhali a’di hanki uni mo dhali ṯor uni gwo mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali wac̱ uni gwansan kun mini mii ta gi mowac̱ mo be. 12 Dhali ka tente/ di’d mo mmogala bi mo tani uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo p̱u’dkin mo dhali o a’di gwo mo ki: Hashka waambuhany ’kwani bway pa mo ma mmo/ii bampa/ mo dhali pa kun ’kon ka kukul is mo mmo/ish mo dhali mmogam tonṯe/ gom bway mo haali/ ana ’kona mo mmahan mo e mo jin dar gi ’kwani mo be. 13 Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Um mini c̱i uni tonṯe/ mmoshwa mo. Dhali uni thoḵ a’di gwo mo ki: Ana dara gi to ki nyanye/ mo jasi maaŋḵuthu’di mudhe’d mo dhali to yi’de/ isu/ mo isi ciki/ ana mina mii ii mo dhali yol tonṯe/ goma ris ’kwani kun wakansan mo be. 14 Haali/ uni wana e ki iss ’kwanimpa gwas alaap̱i mudhe’d mo. Dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Ṯuci uni mmo’ko ’pena ’cesh mo ma, e moŋ’kom buni ki iss su/ i’ce’dka ’kume’d mo ki she/ ki she/ mo be. 15 Dhali uni miiki a’di wakan mo dhali dhu uni ’baar mo mmo’ko ’pena ’cesh mo be. 16 Dhali a’di bu’thki maaŋḵuthu’di mudhe’d mo dhali to yi’de/ isu/ mo dhali a’di ki ’de’k e ki mis mo dhali ’bora ’bor bwa i is mo dhali ’ce’d uni mo dhali a’di di’d mmoc̱iki uni mo ki imanciḵ a’di gwo mo mmodhu ibwambor ma waambuhany ’kwani mo be. 17 Dhali aris uni ’baar mo shwakin mo dhali ’kokunu mo mmokap̱ mo be. Dhali uni ki tul uni is mo kun urki ’kup̱ mo dhali uni ’tu’dkina nura/ i’kume’d i’ce’dka su/ mo ki ’pisira/ maa mo be.

ABuṯerus A’di Ṯorki Mii eya Tente/ goma Yesus mo

18 Dhali a’di warki’d mo ki a’di di’d mo mmo’tho mo a’di ’de/ mo tani imanciḵ a’di gwo nyaḵ ’ko ki a’di mo dhali a’di ki doṯ uni gwo mo ki: Ki ’kwani o ki aha/ tana aja mo? 19 Dhali uni thoḵ a’di gwo mo ki: Ka Yohaan jin ta’da manmii ki yi’de/ mo ti. Kun tiya o gwo mo ki: Ki Iliyya mo, dhali kun tiya o gwo mo ki: Ki jan ’de/ ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin cukunu mo. 20 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili um o ki aha/ tana aja mo si’da/? Dhala Buṯerus thoḵ a’di gwo mo ki: AḴrisṯẖos ma Arumgimis mo be. 21 Hili a’di ḵanki uni gwo mo dhali ḵan uni gwo ki ḵan gana/ mo ki uni mini dhalku/ ki ṯor gwo yan ki wathin ’deŋ kamu/ mo 22 mmo/o gwo mo ki: Ya/ gi ’Kwani mina isi mii ’kosh ka nyor mo gom to ka ris mo dhali minu waḵ mo ki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo dhali ki igasiis mo dhali iman’kwar to mo dhali a’di minu ’kosh jwa mo dhali ka cim kwara mo tani a’di minu piyu/ mo be.

Yesus Ṯorki Wum Piti Nṯwa/a/ mo

23 Dhali a’di ki owa ris ’kwani ’baar mo gwo mo ki: Waḵki/ wathiŋ kamu/ midi yayu/ mmobaṯẖ aha/ isho’k mo tani dhalki a’di non is piti mo ma dhali ’de’k cwany’ciṯẖan dhul piti mo dhali baṯẖ aha/ m’pen mo be. 24 Haali/ a’diyin jin midi woṯẖ mondiki/em piti mo tani midi this a’di e mo dhali a’diyin jin midi this mondiki/em piti e mo gom gway pem mo tani a’di midi woṯẖ a’di mo be. 25 Haali/ to jin nyo/a wathi/ mo tani ta’da tinta mo waḵki/ a’di midi jar e e to gi mony’ceshi ’baar mo dhali this e mo walla ’ce’d sho’k mo ki is piti mo. 26 Haali/ a’diyin jin ’thena is ki aha/ mo dhali ki gwom pem mo tani e a’di si’da/ Ya/ gi ’Kwani mina isi ’the mo ki a’di midi p̱u’du/ mo e monycam piti mo dhali ki monyca ma Ababa mo dhali ki iman’doyu gwom piti kun ḵogu mo. 27 Hili aha/ ṯora um gwo ka jiŋ gana/ mo ki ’kwanin tiya doshkini mahan mo kun mini ’koki nyoḵ mowu nṯwa/a/ mo ki uni mini p̱ar Bampa/ ma Arumgimis e mo be.

Mmowarkin ma Yesus Jamas Piti mo

28 Dhali ki mo wana e ka cim pekwara ŋ’ko’di gwo gwansan kun okina a’di mo tani a’di ki susa Buṯerus nyaḵki a’di mo dhala Yohaan dhala Yakuub mo, dhali sus uni bway ’kuwosh jin turatur mo mmo’tho mo. 29 Dhali ki a’di diki’d mo mmo’tho mo tani jamas gi jis/em piti jin pikina a’di mo tani aŋkala/aŋkal mo dhali burrinyem piti warki’d ki ra/ ra/ mo dhali ki bany bany mo be. 30 Dhali hili ma, ’kwani su/ nyaḵkina ṯor ṯor ki a’di mo be, a’di jin ta’da Musa dhali Iliyya mo be. 31 Uni gun pikin mo e monyca mo dhali uni ki ṯor gwo mo gom yam piti jin mina a’di ya mo, a’di jin mina a’di ithim mo e Pa Urushaliim mo. 32 Buṯerus dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki a’di mo tani uni ’ce’da e is mo hili uni ’kokin mo mmorash e mer mo dhali uni p̱arki monycam piti e mo dhali ’kwani su/ gwansan kun doshkin mo nyaḵki a’di mo be. 33 Dhali ki ’kwani su/ iikin mo ’peni a’di mo tani Buṯerus o’da Yesus gwo mo ki: Tap̱a, a’di ’boro’d gom aman mmo’kona aman mmahan mo be. Dhalki aman nyaŋa um c̱iŋa/ ikwara mo ma, ’de/ gom /e mo dhali ’de/ goma Musa mo, dhali jaŋ kamu/ ’de/ gom Iliyya mo, haali/ a’di mol gwo jin ona a’di mo. 34 Dhali ki a’di o gwo yansan mo tani araḵ p̱u’dki’d mo dhali ’kam uni is ka la mo. Dhali uni ’kokin mo mmoḵo/ is mo me’d jin cic̱kina uni e bwam ma raḵ mo. 35 Dhali ’twa/ p̱u’dki’d mo ka pije/ ’peni bwam ma raḵ mo mmo/o gwo mo ki: Yan ta Ya/m pem mo, jim pem jin kwanyka/ mo. Ciḵi a’di gwo mo ma. 36 Dhali ki ’twa/ okunu gwo mo tani Yesus gamkunu a’di ’de/ mo. Dhali uni ’kon ki shwam mo dhali ṯor wathiŋ kamu/ ’de/ gwo mo ka cim gwansan yisa ma e to jin p̱arkina uni e mo.

Yesus A’di Wac̱ki’da ’Ci jin Bu’thkin ma Rum Thus jin Nyo/o’d mo

37 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani ki uni thulkin ka ’cesh ’peni wosha turga/ mo tani awaambuhany ’kwani caaca kagahara mo gamki a’di ’kup̱ mo be. 38 Dhali hili mo mo ma, wathiŋ kamu/ ’peni bwam ma waambuhany ’kwani a’di cuuki’d mo ki: Manṯor Gwo, aha/ yuḵa /e mo mmohila hil ap̱o/ ya/m pem mo. Haali/ a’di ta ya/m pem jin di’d ṯal ’deŋ gana/ mo. 39 Dhali hili ma, arum thus bu’thki a’di mo dhali a’di ise/ ki cuu kagahara mo dhali a’di ki p̱esh mo ntagi a’di mii’da gabusha mo dhali a’di mompola is ki mombol mo dhali a’di diṯa mii mo mmodhal a’di ’pen mo. 40 Dhali aha/ yuḵkina imanciḵ /e gwo mo mmo/ur a’di ka pije/ mo tani hili uni mol a’di mii mo be. 41 Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: Ayy um ’kwani kun aṯẖa moŋgam gwo is ki aṯẖ mo dhali kun c̱aca/ ii ki c̱aca/ mo eya nyaḵum yil bum mo tani aha/ mina di ka cim ekata mo e um mo dhali ’dim ’kup̱ e um mo? Susi ya/m pini mmahan mo ma. 42 Ki a’di di’d mmoyayu/ mo tani aruma ’cesh ki mombol a’di is mo dhali p̱esh a’di mo. Hila Yesus ki ḵucura rum thus jin nyo/o’d ki gwo mo dhali a’di ki wac̱a ’ci mo dhali a’di ki c̱i a’di ka nyaŋ’ko’d e com mo. 43 Dhali aris ’kwani ’baar mo ’kokin mo mmomer mo gom mo/eḵ ma Arumgimis mo be.

Doḵ/e aYesus A’di Ṯorki Mowum Piti Nṯwa/a/ mo be

Hili ki uni ’kokin mo mmomer mo goma ris to ’baar mo jin miikina a’di mo tani a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: 44 Dhalki gwo gwansan hur bwany’cem bum mo ma, haali/ Ya/ gi ’Kwani minu c̱i mo e me’d gi ’kwaniny’cesh mo. 45 Hili uni ’koki mish gwo yansan ’ban mo jin okina a’di mo dhali gwo yan a’di bagkunu mo ’peni uni mo ki uni mini ’koki nyiṯẖ a’di mo dhali uni ḵo/ a’di mo mmodoṯ a’di gwo mo gom gwo yansan mo be.

Kaja A’di Icade?

46 Dhali gwo jin wala uni cuki’d mo e bwam uni mo mmo/o gwo mo ki: Kaja a’di ica’d ki tiya i bwam uni mo? 47 Hili ka Yesus nyiṯẖki gwo kun kuluma uni eya dum buni mo tani a’di ki bu’th ara ’ci mo dhali kar a’di e ’ko’d gwar piti mo 48 dhali o uni gwo mo ki: A’diyin jin midi bu’th ara ’ci yansan ki gway pem mo tani a’di bu’thki aha/ mo be dhali a’diyin jin midi bu’th aha/ mo tani bu’thki a’di a’di jin hashi aha/ mo haali/ a’di jin midi p̱is mo mbwam umi ’baar mo tani a’di ta jan ṯal ’de/ jin caaca mo be.

A’di jin Diki Di Ap̱o/ Um mo tani A’di Ta A’di gom Um mo be

49 Dhala Yohaan thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, am mishkina wathiŋ kamu/ urki’da ruma ’cesh ka pije/ ki gway pini mo dhali aman nonkina a’di mo haali/ a’di diki baṯẖ ana isho’k mo be. 50 Hila Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: Dhalku/ a’di ki non mo ma, haali/ a’di c̱aan jin diki di ap̱o/ um mo tani a’di ita a’di gom um mo be.

Yesus Ḵucurki’da Yakuub dhala Yohaan mo be

51 Ki mom piti ’dishkina ’twa/ mo jin minu bu’th a’di mo tani a’di ki kar jis/em piti mo mmoya bway Pa Urushaliim mo. Dhali a’di ki hash iman/ii nṯwa/a/ ki a’di mo. 52 Dhali uni iikin mo dhali cic̱ mo e Bampa/ gi Pan Saamira mmothoson to gom a’di mo be. 53 Hili ’kwani ’koki bu’th a’di mo haali/ jis/em piti karkina a’di mo ’kup̱ ki Pa Urushaliim mo be. 54 Dhali ki imanciḵ a’di gwo jin ta’da Yakuub dhala Yohaan p̱arki a’di e mo tani uni o a’di gwo mo ki: Tap̱a, /e ŋap̱i aman mo mmoḵan o’d gwo mo mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis mo dhali shwa uni mo ’taa? 55 Hili a’di ṯu’kki’da bor mo dhali ḵucur uni ki gwo mo be. 56 Dhali uni iikin mo e bampaŋ kamu/ mo.

Uni kun Mini ’Taki Baṯẖa aYesus Nsho’k mo

57 Me’d jin iikina uni e bway tur ki sule/ mo tani wathiŋ kamu/ ki o a’di gwo mo ki: Aha/ mina baṯẖ /e m’pen mo e mo ’baar mo jin mina /e iya mo be. 58 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Amaḵ uni ta gi jis mo dhali ’dii kun p̱en e momis mo tani ta gi gu’b mo. Hili Ya/ gi ’Kwani a’di dar gi mo mo mmokar ’kup piti nycine/ mo be. 59 Dhali e wathiŋ kamu/ a’di ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ m’pen mo ma. Hili a’di ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalki aha/ yana nṯwa/a/ mo dhali kan ababam pem mo. 60 Hili a’di ki o a’di gwo mo ki: Dhalki jwa uni kan c̱eny jwam buniŋ gana/ mo ma. Hili gom /e mo tani yayi mo dhali ṯor Bampa/ ma Arumgimis eya tente/ mo. 61 Dhali jan ’deŋ kamu/ o a’di gwo mo si’da/ ki: Aha/ mina baṯẖ /e nsho’k mo Tap̱a. Hili dhalki aha/ ona gwo nṯwa/a/ mo mmotaḵ uni gwansan kun ’koni gu’b pem mo. 62 Yesus ki o a’di gwo mo ki: Jaŋ kamu/ yisa di’d ’deya jin karki me’d piti ap̱o/ to jin goru a’cesh mo dhali mmohil ka isaŋ’ko’d mo a’di jin midi ha me’d mmo’kosh jwa ki Bampa/ ma Arumgimis mo.

10

Uni kun Hashu ki Issi Kwara I’ce’dka ’Kume’d mo

1 ’Ko’di to gwansan mo tani Tap̱a laḵki ’kwanin tiya i/issi kwara i’ce’dka ’kume’d mo dhali a’di hashki uni mo nṯwa/a/ ki a’di mo ka susu/ susu/ mo e bampa/ ’baar mo dhali e mo ’baar mo jin mura a’di ki is piti mmoyaku/ mo. 2 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Bwam mondhe’d ishki’d ka enthus mo, hili imanmiiya ṯu’c mo tani uni ’koni daḵa/ mo. Haali/ a’di wakan mo tani ’thoyi mo ma, ki Tap̱a gi bwam mondhe’d midi hash imanmiiya ṯu’c piti mo e bwam mondhe’d piti mo be. 3 Iiku/ i bway bum mo ma. Hili mo mo ma, aha/ mina hashki um mo me’d ushi ḵa’bal mo e bwam ma wu mo. 4 Dhalka jisilaan ki ḵal mme’d mo walla ḵucaŋ mo, walla ap̱p̱a/ mo, dhali dhalki wathin ’deŋ kamu/ ki the me’d mbway mo ma. 5 E gu’b yin jin mina umi cic̱ mo tani oyi gwo nṯwa/a/ mo cikise/ ki: Moŋḵu’th is midi di e gu’b yansan mo. 6 Dhali waḵki/ ya/ gi moŋḵu’th is di’d e mun mo tani moŋḵu’th is bum mini si/is ap̱o/ a’di mo, hili waḵki/ a’di diki di mo tani a’di minu doḵku/ um mo. 7 Dhali ’koyi e gu’ba ṯal ’de/ yan mo mmoshwa to mo dhali mmop̱i to mo a’di jin mina uni ic̱i um mo, haali/ amanmiiya ṯu’c minu mii c̱i to jin ha me’d ka ṯu’c piti mo. Dhalku/ ki tan gu’b mo ma. 8 E bampa/ yin jin mina umi cic̱ mo tani dhali ’kwani ki bu’th um mo tani shwayi tonṯe/ jin minu kara bori um mo. 9 Wac̱i uni gun ’bathan e bampa/ yan mo dhali oyi uni gwo mo ki: Bampa/ ma Arumgimis a’di p̱u’dki’d ki ’dishe/ e um mo. 10 Dhali e bampa/ yin jin cic̱kina um mo dhali uni ’koki bu’th um mo tani iiyi i bway tur piti mo dhali oyi gwo mo ki: 11 Bu’da ’cesh gi bampam bum yansan mo tani jin mu’thkina aman ki sho’k bam mo tani aman dhi’thkina a’di ap̱o/ um mo. Bahili mishi mo mo ma, ki Bampa/ ma Arumgimis midi p̱u’du/ ki ’dishe/ mo be. 12 Aha/ ṯora um gwo mo ki a’di mina ’twa/ si’d mo yisa gom Pan Saduum mo ka tee c̱aan mo me’d bampa/ c̱aan mo be.

Wayyi e ’Peŋkuman Bampa/ kun Ushkina Du Ri’c Is mo

13 Wayyi e um gi Paŋ Kurasiin mo, wayyi e um gi Pam Beeṯsayda mo, haali/ waḵka dhan miim ’bi’thga/ kun miikunu mo e um mo tani minu ’taki mii mo e Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo tani uni mini ’taki rica du is kadhamo/ mo mmo’ko e burrinyen shawaal mo dhali bwam ’piny mo. 14 Hili a’di mina ’twa/ ’dish mo gom gwon dwall gi Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo mmobol um e mo be. 15 Dhali um ’kwani gi Paŋ Kap̱ranahuum mo minu ’de’k um me’d momis mo ’taa? Um minu ’doyu/ ka luŋgu’b eya Haawiya mo be.

16 A’diyin jin ciḵki um gwo mo tani a’di ciḵki aha/ gwo mo be dhali a’di jin waḵki um mo tani a’di waḵki aha/ si’da/ mo be. Dhali a’di jin waḵki aha/ mo tani a’di waḵki a’di jin hashki aha/ mo be.

Mondoḵ kun Doḵkina Uni Issi Kwara I’ce’dka ’Kume’d mo

17 ’Kwanimpa issi kwara i’ce’dka ’kume’d mo tani uni doḵkini a’di mo ki bwaŋ ’kunyga/ mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, aruma ’cesh uni haki gwom bam e ki gway pini mo be. 18 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ p̱arkina Seṯaan e mo biṯki’d mo me’da wara sho’k mo ’peni momis mo.

19 Hili mo mo ma, aha/ c̱ikina um moshirr mo mmose tasha/ shoka p̱o/ mo dhali a’daḵ mo dhali ap̱owa ris mom’bi’th gi uni gun ta ’kup̱ mo, dhali toŋ kamu/ yisa di’da jin midi shi/ um is mo be. 20 Hili mo mo ma, dhalku/ bwa ki ’kuny mo gom mii yan mo, ka ruma ’cesh haki gwom bum e mo, hili ’kunyi bwa mo ma, gom gway bum kun ’kwarkunu mo e momis mo.

Yesus ’Kunykina Bwa mo

21 Dhali e mo yansan mo tani a’di ’kunykina bwa mo e Shi/in Dheleladhelel mo dhali o gwo mo ki: Aha/ ’bora /e bwa i is mo, Ababa, Tap̱a gi momis mo dhali mony’cesh mo, ki /e bagkina aris to gwansan ’peni uni gun yuḵayuḵ mo dhali kun mishi gwo ’ban mo dhali /e ki ṯor uni eya tente/ mo ki uni gun ta uc̱i mo be. Nye, Ababa, gom ku gi wakan mo tani bwam ma ’them pini a’di a’dan mo be. 22 Aris to ’baar mo c̱ikunu aha/ mo ka Ababam pem mo, dhali wathiŋ kamu/ yisa mishi mo mo ki Ya/ a’di ta’da aja mo, hili isi ciki/ Ababa mo be, walla Ababa a’di ta’da aja mo, hili isi ciki/ Ya/ mo dhali ma a’din ’de/ yin jin mina Ya/ ikwany mo tani mina a’di iṯor a’di i e mo be.

23 Yan’ko’d a’di ki ṯu’k ’ban mo dhali o imanciḵ a’di gwo gwo mo uni ’cena ki: Mom’bor mii gom e mo uni gun mishi to gun misha um mo. 24 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun tana ris mo dhali imaliḵ si’da/ mo, uni ona bwa mo mmop̱ar to e mo kun p̱ara um e mo dhali uni ’koki mish a’di mo dhali mmociḵ a’di jin ciḵa um mo tani dhali uni ’koki ciḵ a’di mo be.

Wathi/ gi Pan Saamiram ’Borga/ mo

25 Dhali hili mo mo ma, amanmisha jo’d gwoŋḵan doshki’d ki mis mo mmokar a’di mo mmopal ki gwo mo ki: Manṯor Gwo, aha/ mina mii atinta mo mmota gi mal gi mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo? 26 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Gwo wakata ’kwarkunu mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo? Ji gi wakata ideŋkina /e e mo? 27 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: /e mini en Tap̱a Arumgimis pini mo ka dum pini ’baar mo dhali ’ka ḵashiram pini ’baar mo dhali ki ’bi’th pini ’baar mo dhali ki bwam pini ’baar mo, dhali amannyaḵ c̱a’b pini mina /e i/en me’d is piniŋ gana/ mo be. 28 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: /e thoḵki gwo ki ’bore/ mo be. Rashi yansan mii mo ma, dhali /e mini di ki e mo be.

29 Hili a’di dina gwo mbwa mo mmokar is piti me’d wathi/ jin ta jaŋ ḵar/e ki is piti mo. A’di ki owa Yesus gwo mo ki: Dhali aja a’di ita’da amannyaḵ c̱a’b pem mo? 30 Yesus thoḵ gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ yaki’d ka luŋgu’b ’peni Pa Urushaliim mo e Pa Ariiha mo. Dhali a’di ’kamkina ’kwanin ’di/ ’kup̱ mo. Uni ki bu’th tom piti ’baar mo dhali dor a’di mo, dhali uni ki ii mo dhali dhal a’di mo mmodikina a’di eny jwa mo. 31 Dhali e ya ma gasiis jin yana a’di iya ka luŋgu’b mo e bway tur mo tani dhali a’di ki p̱ar a’di e mo dhali a’di ki per bway tur ki ’bana kamu/ mo. 32 Wakan si’da/ Wathi/ Lawi ki a’di p̱u’dki’d mo e mo yan mo dhali p̱ar a’di e mo tani a’di ki per ki bway ki ’bana kamu/ mo. 33 Hili Wathi/ gi Pan Saamira a’di yaki’d ki yampe mo tani a’di p̱u’dki’d mo e mo jin dina a’di mo, dhali ki a’di p̱arki a’di e mo tani a’di ki hil a’di ka ’thime/ mo 34 dhali ya i a’di mo dhali a’di ki ya i’tam jamam piti mo dhali wol a’di ayin nycine/ mo dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo. Dhali yan’ko’d a’di ki kar a’di ap̱o/ thuluny piti mo dhali a’di ki sus a’di e gu’b yilkina/ mo dhali a’di ki mii miim pa gom a’di mo be. 35 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di ki budha riyaal ’de/ mo dhali a’di ki c̱i a’di e com gu’b gi yilkina/ mo mmo/o gwo mo ki: Miiyi ki ’bore/ gom a’di mo ma, dhali a’diyin jin mina /e i’baar mo tani aha/ mina c̱i /e a’di mo ki aha/ mina doḵku/ ka nyaŋ’ko’d mo. 36 Jana ’peni bwam uniŋ kwara gwansan jin kuluma /e gwo mbwa mo jin nyoŋki mii mo me’da mannyaḵ c̱a’b gi wathi/ yan jin biṯki’d e bwam me’d gi ’kwanin ’di/ mo? 37 A’di o a’di gwo mo ki: Jan ’de/ jin ṯor momiimii ap̱o/ a’di mo be. Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ mo ma, dhali miiyi wakansan mo.

Yesus A’di C̱a’bki’d e Gu’b ma Marṯẖa dhala Mariyam mo be.

38 Dhali ki uni iikin e bway buni mo tani a’di cic̱ki’d e pa mo. Dhala ’bom jin yuḵu gway ka Marṯẖa bu’thki a’di e gu’b piti mo. 39 Dhali ayim ta’d gi ’bwaham jin yuḵu gway ka Mariyam mo, a’di jin c̱a’bki’d e sho’k gi Tap̱a mo dhali ciḵ gwonṯor piti mo. 40 Hila Marṯẖa a’di tashu ka ṯu’c kagahara mo mmomii to mo. Dhali ayim yaki’d e a’di mo dhali o gwo mo ki: Tap̱a, dina bwa ki ta /e wathimpa mo ki ’bwah pem a’di dhalki aha/ mo mmomii to aha/ ’de/ mo? Ṯora yim gwo mo ma, mmowoṯẖ aha/ mo. 41 Hili Tap̱a thoḵ a’di gwo mo ki: Marṯẖa, Marṯẖa, /e tana man/anan is mo dhali din ma du ki ’kus goma ris to ’baar mo. 42 Ton ṯal ’de/ di’d jin minu mii ta mo. Mariyam a’di kwanyki ’ban jin ’boro’d mo a’di jin minu ’koki bu’th mo ’pena yim mo be.

11

Yesus Ṯorki Gwo goma ’Tho jin Minu ’Tho mo

1 Dhali a’di diki’d mo mmo’tho mo e moŋkamu/ mo dhali ki a’di daḵki ’tho mo tani jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni imanciḵ a’di gwo o a’di gwo mo ki: Tap̱a, ṯori aman gwo mo ma, mmo’tho mo me’da Yohaan mmoṯorkina a’di imanciḵ a’di gwo gwo mo. 2 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ki um mini ’tho mo tani oyi gwo cikise/ mo ma:

Ababa, dhalki gway pini a’di ḵogu mo ma. Dhalki bampam pini a’di yayi’d mo. 3 C̱i am tonṯem bam jin ta ji gi isa yempa/ mo ma. 4 Dhali dhal am amure/ miinthus bam ’pen mo ma, haali/ am ki is bam dhalkina ’kwani ’baar ’pen ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni gun ’kon ma mure/ miinthus bam m’ba/ mo. Dhali dhalku/ ki sus am mo e mo jin palu mo.

5 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Jana ’peni um jin ta’d ka mugu mo jin midi ya i a’di mombwam/e mo dhali o a’di gwo mo ki: Amuguwa, c̱i aha/ maaŋḵuthu’di kwara mo ma 6 haala mugum pem p̱u’dki’d mo ’peni bway jin yayina a’di mo dhali aha/ dara ki to mmokar a’di mbwambor mo. 7 Dhali a’di midi thoḵ gwo mo ’peni gu’b ki: Dhalku/ ki ṯocaa/ ’kus mo. Acampur di’d ki mu’th mo shwane/ dhali uc̱im pem uni ’kona ci nyaḵki aha/ mo be. Aha/ mola cu mis mo dhali c̱iki /e toŋ kamu/ mo be. 8 Aha/ ṯora um gwo mo, ba a’di midi diki cu mis mo dhali c̱i a’di toŋ kamu/ mo haali/ a’di ta’da mugum piti mo, hili gom mmodina a’di ki ’the is mo tani a’di midi cu mis mo dhali c̱i a’di to yin jin mina a’di mii ta mo be. 9 Dhali aha/ ṯora um gwo mo ki: Doṯi to mo ma, dhali a’di minu c̱i um mo. Simmi mii e mo ma dhali um mini gam a’di mo. Nagkani acampur ap̱o/ ki me’d mo ma, dhali a’di minu ḵa’dki um mo be. 10 Haala ris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ gun doṯki to mo tani bu’thki to mo dhali a’di jin simmki to e mo tani gamki a’di mo dhali a’di jin nagkanki’da campura p̱o/ ki me’d mo tani a’di minu ḵa’dki a’di mo be. 11 Ababa jana di’di bwam um mo, waḵki/ ya/ ki doṯ a’di gwo gom wa’c mo, dhali a’di midi dhal wa’c e i is mo dhali c̱i a’di tasha/ mo ’taa? 12 walla waḵki/ a’di doṯki a’di mo goma oma ŋwa mo tani mina a’di c̱i a’di a’daḵ mo ’taa? 13 Waḵki/ um kun ta thus kan mo mish mmoc̱i tom ’boron ki me’d mo ki uc̱im bum mo tani bakata ’te/ imin ma Baba gi momis mo c̱i Shi/in Dheleladhelel mo ki uni gwansan kun doṯki a’di mo?

Bampa/ jin Ḵwa/kunu Bwa mo gun Shi/ki Is mo

14 Dhali a’di di’d mmo/ura ruma ’cesh ka pije/ mo ’peni wathi/ jin mol ’twa/ wal mo. Dhali ka ruma ’cesh yaki’d ka pije/ ’peni wathi/ jin mol ’twa/ wal mo tani a’di mishki gwo o mo dhali ’kwani merkin mo be. 15 Dhali ’kwanin tiya o gwo mo ki: A’di urki’da ruma ’cesh ka pije/ ki gway ma Baalsebuul jin ta tap̱a ma ruma ’cesh mo. 16 Ka yiha/ ’kwanin tiya si’da/ palki a’di mo mmodoṯkina uni jamas mii ’peni momis mo. 17 Hili a’di mishki gwo jin kulumkina uni eya dum buni mo dhali o uni gwo mo ki: Aris bampa/ kun ḵwa/kunu bwa e is buni mo tani uni shi/kin mo dhali gu’b a’di biṯki’da p̱o/ gu’ba kamu/ mo. 18 Dhali waḵka Seṯaan si’da/ ḵwa/i bwa mo ap̱o/ is piti mo tani ki bampam piti midi dosh kata mo? Haali/ um o gwo mo ki aha/ urkina ruma ’cesh ka pije/ ki gway ma Baalsebuul mo. 19 Dhali waḵki/ aha/ ura ruma ’cesh ka pije/ ki gway ma Baalsebuul mo tani iya/m bum ur uni ka pije/ katinta mo? Wakan uni mini ta imandwall gwo gom um mo be. 20 Hili waḵki/ a’di ki me’d ma Arumgimis mo jin urkika/ aruma ’cesh ka pije/ mo tani yan’ko’d Bampa/ ma Arumgimis midi p̱u’du/ ap̱o/ um mo be. 21 Ki wathi/ jin ’bitha’bi’th mo hi’thki’da goŋgoro/ e is piti ’baar mo mmodi mo mmoji gu’b pitiŋ gana/ mo tani tom piti kun tana a’di mo tani dhunu ki mo ma ḵu’th is mo be. 22 Hili waḵki/ jan ’deŋ kamu/ jin ’bitha’bi’th mo mmobol a’di e mo gam a’di ’kup̱ mo dhali p̱i a’di e mo tani a’di ki budha goŋgorom piti jin gama a’di gwo is mo tani a’di midi ḵwa/ tom piti jin budhu bwa mo be. 23 A’di jin diki c̱a’b nyaḵki aha/ mo tani a’di di’d ap̱o/ aha/ mo dhali a’di jin diki nyaḵ is tul ki aha/ mo tani a’di ta a’di jin ḵwa/i bwa mo.

Mo jin Doḵkin ma Rum Thus kun Nyo/on ka Nyaŋ’ko’d mo

24 Ka rum thus kun nyo/on iikin ka pije/ ’peni wathi/ mo tani a’di yaki’d ki tur mo e mo jin dar gi yi’de/ mo mmoŋap mo mo mmosi/is mo. Dhali a’di diki gam moŋkamu/ mo tani a’di o gwo mo ki: Aha/ mina doḵ e gu’b pem ka nyaŋ’ko’d mo ’peni mo jin yayika/ mo ’peni cine/ mo. 25 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo tani a’di gamki a’di ki a’di dhi’thkunu mo dhali to thosonkunu ki ’bore/ mo be. 26 Yan’ko’d a’di ki ya mo dhali susa rum pesun tiya mo kun shi/ashi/ mo kun bol a’di ki is pitiŋ gana/ e mo dhali uni cic̱kin mo dhali ’ko imun mo. Dhali mondiŋ ’ko’d gi wathi/ yan mo tani a’di warki’d ki shi/ mo mmobol jin ṯwa/a/ e mo be.

Mom’bor Miiŋ Gana/ mo

27 Ki a’di oki gwo yansan mo tani a’boma kamu/ ’peni bwam ma waambuhany ’kwani mo tani a’di eḵki cuuwa/ mo dhali o gwo mo ki: Mom’bor mii gom bwa gi a’di jin dhothi /e mo dhali ako yan jin p̱ikina /e mo be. 28 Hili a’di ki o gwo mo ki: Mmodhal gwo yansan e i is mo mmo/o gwo mo ki: Mom’bor mii gom uni gwansan kun ciḵki Gwo ma Arumgimis mo dhali mmodhu uni mo be.

’Kwani kun Tana Nyaḵum Yil kun Ta Thus ki Thus mo Ŋap̱ki Jamas Mii mo

29 Ka waambuhany ’kwani marki is mo tani a’di ṯelki gwo ’pen mo mmo/o gwo mo ki: ’Kwani ma nyaḵum yil gwansan mo tana nyaḵum yil kun ta thus ki thus mo. Uni ŋap̱ki jamas mii mo, hili jamas miiŋ kamu/ yisa minu c̱i gom uni yisa hili isi ciki/ jamas mii ma Yuunaan mo be. 30 Haali/ me’da Yuunaan warki’d ki jamas mii gom ’kwani gi Pa Ninawa mo tani wakan mina Ya/ gi ’Kwani ita goma nyaḵum yil gi ’kwani gwansan mo be. 31 A’bom jin ta’da maliḵ ’peni ’ko’d gwar ma biny cam mo tani a’di midi cuyi mis mo dhali dwall gwo mo nyaḵki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo, dhali waḵ uni mo, haala yim a’di pu’dki’d mo ’peni ’pemen gi mony’cesh mo mmociḵ yuḵ ma Sulemaan mo, dhali hili mo mo ma, jan ṯal ’deŋ kamu/ jin eḵa/ eḵ jin bolki’da Sulemaan e mo tani a’di di’d mmahan mo be. 32 ’Kwani gi Pa Ninawa mini cu mis mo e gwon dwall mo nyaḵki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo dhali waḵ uni mo, haali/ uni ri’ckina du is mo ’peni gwo jin c̱in ma Yuunaan uni mo, dhali hili mo mo ma, jan ’deŋ kamu/ jin eḵa/ eḵ mo mmobola Yuunaan e mo tani a’di di’d mmahan mo be.

Alamba/ gi Buŋgwar Is mo

33 Wathiŋ kamu/ yisa di’da ki a’di c̱i’thki’da lamba/ mo dhali kar a’di e jis jin c̱wanyu mo e bwaŋ gu’b mo walla mmokar a’di mo e bwaŋ’kwariny toŋ’kul bwa mo hili a’di ki dhal a’di mo mmodi eya p̱o/ ṯirkina/ mo ki uni gwansan kun cic̱ki gu’b mo tani mini mish moŋkush mo be. 34 Em bum a’di ta’da lamba/ gom buŋgwar is bum mo be. Waḵki/ em bum ṯal ’de/ mo tani buŋgwar is bumi ’baar mo ’tu’du/ mo ki moŋkush mo be. Hili waḵki/ a’di diki ṯal ’de/ mo tani buŋgwar is bum ’tu’dkunu mo ki mondhurumi’d mo be. 35 Wakan miiyi ki ’bore/ mo ma, gom moŋkush jin di’d e /e mo jin mina a’di diki dhurum mo mo. 36 Yan’ko’d waḵki/ buŋgwar is bum ’tu’du/ mo ki moŋkush mo tani mmodar gi mondhurumi’d e ’bana kamu/ mo tani a’di ’baar ka ’bimpil mo midi ’twaḵ mo mo me’da bi ma lamba/ jin c̱i um moŋkush mo be.

Yesus A’di Be’dki Mii gi ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali Imanmisha Jo’d Gwo mo

37 Ki a’di di’d mmo/o gwo mo tani Wathim P̱arisi doṯki a’di mo mmoshwa to nyaḵki a’di mo. Wakan a’di yaki’d nyaḵki a’di mo dhali c̱a’bki’da tharabeesa mmoshwa to mo. 38 Dhali Wathim P̱arisi merki’d kagahara mo mmop̱ar a’di e mo mmodina a’di ki ’thur me’d ki yi’de/ nṯwa/a/ ki tonṯe/ gi montee mo. 39 Dhali Tap̱a o a’di gwo mo ki: Shwane/ um ’Kwani P̱arisiyiin, um lamki ’ko’d gwar ma ḵubbaaya mo dhala sahan mo tani dhali hili e bwaman mo tani um ’tu’dkunu mo ki mondil to mo dhali ki mii kun ’coḵa’coḵ mo. 40 Um p̱us gwahan. Dina a’di jin uḵki ’ko’d gwar ki uḵ bwaman mo si’da/ ’taa? 41 Hili c̱iyi to jin minu c̱i ki me’d mo gom ’kwani kun hatha’ko’d mo, to gwansan kun ’koni cine/ mo dhali hili mo mo ma, aris to ’baar mo ta kun dhelelkin mo gom um mo be.

42 Hili wayyi e um ’Kwani P̱arisiyiin, haali/ um c̱ina nana/ ki to jin c̱inu Arumgimis mo dhali jip̱in to jin wana e ka guremu/ mo dhali aris jip̱i/ kun ḵuyi mo ki ḵuy mo dhali um ki ta p̱iny is mo e momii miiŋḵar/e mo dhali mo/en ma Arumgimis mo. To gwansan ḵa ba/ mina umi mii thim mo ba/ dhali mmo’koki ta p̱iny is gom miin tiyan tiya mo. 43 Wayyi e um ’Kwani P̱arisiyiin haali/ um eni moŋ’kom ’borga/ mo e gu’b gi montul is mo dhali um eni monthe me’d e mo ma suug mo. 44 Wayyi e um haali/ um wana e ki moŋ’kup̱aje kun ’konuki mish mo dhali ’kwani ki ii i’kup̱i uni mo mmo’kona uni ki mish uni mo be.

45 Amanmisha jo’d gwoŋḵana kamu/ ’de/ thoḵ a’di gwo mo ki: Amanṯor Gwo, e gwo yan jin ona /e mo tani /e ki waḵ am si’da/ mo be. 46 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Wayyi e um kun ta imanmisha jo’d gwoŋḵan mo si’da/ haali/ um ki dhu ’kwani to kun diṯa mii ki diṯ mo mmoḵal mo tani dhali um ki is bum ’koki ta tondiṯi’d is ki me’d mo ki ari me’d buma ṯal ’deŋ kamu/ mo be. 47 Wayyi e um mo haali/ um nyaŋki moŋ’kup̱aje gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo, uni gun ’koshkina ibabam bum mo be. 48 Wakan um ta iman/o gwo ap̱o/ mo dhali gam gwo me’d mo gom mii gi ibabam bum mo haali/ uni ’koshki uni jwa mo dhali um nyaŋki moŋ’kup̱ajem buni mo be. 49 Wakan si’da/ Moyuḵ ma Arumgimis o gwo cikise/ mo ki: Aha/ mina hashki uni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali imandhunu ki she/ mo, dhali kun tiya i bwam uni mo mina uni i’kosh jwa mo dhali kun tiya mina uni iṯo’c bwa kagahara mo 50 ka bas gi imanc̱i gwo ma Arumgimisi ’baar mo kadhamo/ mo jin wolkunu mo ’peni mo gi ḵa’bu mony’cesh mo tani minu doṯ to mo ’pena nyaḵum yil gi ’kwani gwansan mo be, 51 ’pena bas ma Habiil mo ntaga bas ma Sakariyya mo tani a’di jin ’ce’dkunu sho’k mo e bwaman ma gwaṯa/ jin karu mo mmomiiya bas mo dhali e gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis mo. Nye, aha/ ṯorkina um gwo mo ki a’di minu doṯ mo ’peni ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo be. 52 Wayyi e um mo kun ta imanmisha jo’d gwoŋḵan mo. Haali/ um bu’thkina mup̱tha/ gi moyuḵ mo. Dhali um ki is bum ’koki cic̱ mo dhali um ki non uni gwansan kun cic̱kin mo be.

53 Me’d jin yakina a’di mo ’peni mo c̱aan mo tani iman’kwar to dhali ’Kwani P̱arisiyiin ṯelki mii ’pen mo mmodhu gwo mbwa mo gom a’di kagahara mo dhali uni ki ’cwar a’di ki gwo mo jin mina a’di oya ris ton tiya mo 54 mmotimkina uni a’di mo mmoc̱or mo gom a’di mo mmocesh a’di ki gwo jin mina a’di ’taki o gom toŋ kamu/ mo be.

12

Gwo jin Rumu ap̱o/ Imanheka He’k E mo

1 Dhali e mo c̱aan ka waambuhany ’kwani tana ris ka ris mo tulki is mo mmonṯal ’de/ mo dhali uni yap̱ki unin tiya ki is mo tani dhali a’di ṯelki gwo ’pen mo mmo/o imanciḵ a’di gwo gwo mo nṯwa/a/ ki: Jiyi acumaṯ gi ’Kwani P̱arisiyiin ki e ki ’bore/ mo ma, uni kun tana he’k e ka he’k e mo. 2 Toŋ kamu/ yisa di’da jin kumkunu ’kup̱ mo jin minu ’koki ṯor eya tente/ mo walla toŋ kamu/ yisa di’da jin bagkunu mo jin minu ’koki mish mo yisa. 3 Waḵki/ gwo jin ona um e mondhurumi’d mo tani a’di minu ciḵ mo e moŋkush mo dhali a’di jin ona um ki ḵako/ mo ka ḵwal is e gu’b mo tani a’di minu c̱i eya tente/ e ’kuŋgu’b mo be.

A’di jin Minu Ḵo/ mo

4 Aha/ ṯora um gwo mo ikam pem mo ki: dhalku/ ki ḵo/ uni gwansan kun ’koshki buŋgwar is mo ma, dhali ŋ’ko’d uni dar ki miiŋ kamu/ mo jin misha uni mii mo. 5 Hili aha/ mina rum um ki gwo mo gom a’di jin mina umi ḵo/ mo: Ḵoki a’di, a’di jin ta gi mom’bi’th mo mmoṯaka ṯa’k mo e mo ma al o’d mo ’ko’di a’di ’koshki’da ’kosh mo. Nye, aha/ ṯora um gwo mo ki: Ḵoki a’di mo ma. 6 ’Konuki yol ushi ’dii imudhe’d ka ṯariip̱a mowa? Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni yisa thiskunu e mo ibwambor ma Arumgimis yisa. 7 E/ um hili amur’kup̱ bum gana/ si’da/ uni ’baar mo deŋkunu e mo be. Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. Haali/ um gama she/ yol ki gam mo mmobol ushi ’dii e mo be.

Mmopiya Ḵrisṯẖos Gwo Mbwambori ’Kwani mo

8 Dhali aha/ ṯora um gwo mo, aris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun mini pi gwo gom aha/ mbwambori ’kwani mo tani wakan si’da/ Ya/ gi ’Kwani midi pi a’di gwo mo ibwambori iman’doyu gwo ma Arumgimis mo be. 9 Hili a’di jin waṯki aha/ gway mo mbwambori ’kwani mo tani a’di minu waṯ gway mo ibwambori iman’doyu gwo ma Arumgimis mo be. 10 Dhali aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni kun oki gwo ap̱o/ Ya/ gi ’Kwani mo tani uni minu dhal ’pen mo. Hili a’di jin wal gwo sor ap̱o/ Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di minu dhal ’pen mo yisa. 11 Dhali ki uni mini sus um mo e bwambor gu’b gi montul is mo dhali e itap̱a mo dhali e uni gun ta gi moshirr mo tani dhalku/ is ki anan mo gom gwo gi wakata imina umi thoḵ mo walla gwonta imina umi o mo, 12 haali/ Shi/in Dheleladhelel a’di midi ṯor um gwo ki mo yansan gana/ mo gwo jin mina um ḵa i/o mo ba/.

Gwom ’Bi’th/e gom Wathi/ jin Ta Pa ki Pa jin Ta P̱us mo

13 Jan ’deŋ kamu/ ’peni bwaŋ ’kwani ma waambuhany oki a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo, ḵana kam pem gwo mo ma, mmopwaḵ mal bwa mo nyaḵki aha/ mo. 14 Hili a’di o a’di gwo mo ki: Wathi/ kaja kar aha/ mo mmota mandwall gwo mo walla mmota manpwaḵki um to bwa mo? 15 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili ki ’bore/ mo ma, dhali jiyi aris mo jin ’thoṯẖu/ bwa ki e ki ’bore/ mo, haali/ mondiki/e gi wathi/ a’di diki gamki mo jin isha tom piti jin gama a’di ka enthus mo. 16 Dhali a’di ki ṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e mo mmo/o gwo mo ki: A’cesh jin tana wathi/ jin ta pa ki pa mo tani a’di pirki to me’d mo ka enthus mo be. 17 Dhali a’di ki kulum gwo ibwa ki is piti mo ki: Aha/ mina miiya tinta mo haali/ aha/ dara ki mo mo mmodhu tom pem mo be. 18 Dhali a’di ki o gwo mo ki: To yansan a’di imiga/ imii mo be. Aha/ mina ’kosh themes pem ka ’cesh mo dhali nyaŋ kuny caaga/ mo be. Dhali aha/ mina dhu tom pemi ’baar mo kun ta pos pem mo dhali tom pem kun taka/ mo be. 19 Dhali aha/ mina owa ḵashiram pem gwo mo ki: Ḵashiraa, /e ta gi to kun ’koshi jwa mo kun dhukunu mo gom yil ka ris mo be. Hili mo isunse/ mo ma, shwayi to mo, dhali p̱iyi to mo dhali ’kunyi bwa mo ma. 20 Hili Arumgimis o a’di gwo mo ki: /em p̱us yan mo. Mon’thiny yan shwane/ mo tani aḵashiram pini miga/ doṯ ’peni /e mo, dhali to kun thosonkina /e is mo tani uni mini ta kum maja mo? 21 Wakan a’di jin isha to ḵumma/ gom is piti mo dhali diki ta pa ki pa mo ’kup̱ ka Arumgimis mo.

Mmo/anan Is mo

22 Dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Wakan aha/ ṯora um gwo mo ki dhalku/ is ki anan mo gom moŋ’koki/em bum mo, gom to kun mina umi shwa mo walla to gom buŋgwar is bum mo a’di jin mina umi hithi is mo. 23 Haali/ mondiki/e a’di ica’d ki tonṯe/ mo dhali buŋgwar is a’di boli burrinye/ e mo be. 24 Kulumi gwo ibwa gom ’dii mo ma. Uni ’koki si to mo walla ’koki ’ciṯẖ to mo tani uni si’da/ dar gi gu’b jin dhunu to mo walla themes mo dhali hili Arumgimis thip̱ki uni mo be. Bakata ’te/ um a’di i’bitha yol she/ ki ’bi’th mo mmobol ’dii e mo be. 25 Dhali jan ’deŋ kamu/ ’peni bwam um di’da jin midi anan is mo jin midi mish mar gulan tur piti is mo? 26 Waḵki/ um si’da/ ’koki mish ushi toŋ gwa’dga/ mii mo kun wakan tan mo tani atinta anana um is mo gom miin tiya mo sa/? 27 Kulumi gwo ibwa mo ma, gom jandin to mo mmocakina uni mo. Uni ’koki miiya ṯu’c mo walla sura thus mo. Hili aha/ ṯora um gwo mo goma Sulemaan eya aris monycam piti mo tani a’di dinuki hi’thki burrinye/ jin waki jandi/ ’peni uni gwansan ’de/ mo be. 28 Hili waḵki/ Arumgimis ki hi’th asho ki burrinye/ kun ’kon e bwaasho shwane/ mo dhali ka’thamo/ uni ṯagu i o’d mo tani bakata ’te/ imina a’di hi’th um ki burrinye/, um ’kwani kun aṯẖa moŋgam gwo is ki aṯẖ kan mo? 29 Dhali dhalku/ ki simm to e jin mina umi shwa mo dhali gwo gom to jin mina umi p̱i mo walla dhalku/ ki ta iman/anan is e bwam bum mo. 30 Haali/ aris ’kwani gi kal gi mony’ceshi ’baar mo tani uni simmki to gwansan e mo dhali Ababam bum mishki a’di c̱aan jin mina umi mii ta gi uni mo be. 31 Ma mo simm jasi bampam piti e mo dhali aris to gwansan mini ta kum bum si’da/ mo be.

Mmo/ish Ḵumma/ e Momis mo

32 Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma, usha ma’diny mo, haali/ bwa ma Ababam bum midi ’bor mo mmoc̱i um bampa/ mo be. 33 Yoli tom bum kun tana um mo ma. Dhali c̱i to jin c̱inu ki me’d mo gom ’kwani kun hatha ’ko’d mo. Ḵucura jisilaan ki is bum mo ma, uni gun ’koki war ki kun dhamo/ mo, a’di jin ish to ḵumma/ mo e momis jin midi diki ush me’d ki sule/ mo, mo jin daru ka ’di/ mo mmo’dish mo is mo dhali adhurany midi diki ’ce’d uni sho’k mo be. 34 Haali/ mo jin isha tom bum ḵumma/ mo tani a’di imin ma dum bumi ’ko si’da/ mo be.

Imanmiiya Ṯu’c kun Timina Tim mo

35 Dhalki empa’d bum minu ’kam ki to mo dhali c̱itha lambam bum mo 36 dhali wayi e ki ’kwani kun c̱orki tap̱am buni mo mmop̱u’du/ bway pa mo ’peni momiimash jin yuḵuwa yuḵ mo wakan ki uni mini mish ḵa’d ki a’di ’twaŋkal ise/ ki a’di midi pu’du/ mo dhali nagkana campur mo be. 37 Mom’bor mii gom c̱iŋkina/ gwansan uni kun gama tap̱a ki e mo ki a’di p̱u’dki’d ka nyaŋ’ko’d mo. Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki a’di midi ’kam empa’d piti ki to mo dhali yuḵ uni mo mmo’kowa tharabeesa mo dhali a’di midi yaku/ mo dhali mii uni to mo be. 38 Waḵki/ a’di p̱u’dki’d mo nṯwa/a/ ki mombwam/e mo tani walla ’ko’di mombwam/e mo tani dhali a’di ki gam uni wakan mo tani mom’bor mii gom c̱iŋkina/ gwansan mo be. 39 Hili mishi yan mo ma, waḵka mancila gu’b midi ’taki misha tente/ jin mina wathin ’di/ iyayu/ mo tani a’di midi ’taki di ki e mo dhali midi diki dhal gu’b piti ’pen mo wathin ’di/ ki ’ce’d mo. 40 Um si’da/ mini mii thoson is mo haali/ Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ mo ka tente/ jin mina um ’koki ṯosh ki a’di midi p̱u’du/ mo be.

C̱iŋkina/ jin Diki Ta Isiŋ Gana/ mo

41 Buṯerus o a’di gwo mo ki: Tap̱a, a/e ṯori gwom ’bi’th/e yan jasi gom am mo ’teya, walla gom ’kwani ’baar mo? 42 Dhali Tap̱a ki o a’di gwo mo ki: Kaja a’di jin ta wathi/ isiŋ gana/ mo dhali yuḵa yuḵ mo mmota mandhu to mo? a’di jin mina tap̱am piti kar ari tap̱a ap̱o/ gu’b piti mo mmoc̱i uni tonṯe/ ki ’ban buni ka tente/ ka ḵar/e mo? 43 Mom’bor mii gom c̱iŋkina/ c̱aan mo a’di jin mina tap̱am piti gam mo waḵki/ a’di midi p̱u’du/ mo mmogam a’di mmomii kan mo be. 44 Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo a’di midi kar a’di eya p̱owa ris tom piti ’baar mo kun tana a’di mo be. 45 Hili waḵki/ c̱iŋkina/ c̱aan o gwo e is piti mo ki: Tap̱am pem tayi’da diiṯe/ mo mmoyayu/ mo dhali a’di ki ṯel mii ’pen mo mmodor ’kwaniŋ gwaṯẖ kun ta c̱iŋkina/ mo dhali kun ta c̱iŋkina/ nyara/ si’da/ mo dhali a’di ki shwa to mo dhali p̱i to mo dhali ’kosh ma su mo tani 46 tap̱a gi c̱iŋkina/ yansan midi p̱u’du/ mo ka tee yan jin dina a’di ki ṯosh mo ki a’di midi yayu/ mo dhali ki mo jin dina a’di ki mish mo mo dhali a’di midi c̱i a’diya jisa mo dhali a’di midi kar a’di mo nyaḵki uni gun ’koki ta ku isiŋ gana/ mo be. 47 Dhali c̱iŋkina/ c̱aan jin mishi bwan tap̱am piti mo tani dhali diki thoson is mo walla diki mii me’d isi bwam piti mo tani a’di midi bu’th mondor me’d ka ris mo be. 48 Hili a’di jin diki mish mo mo dhali mii to jin midi mii gam mondor mo tani a’di midi bu’th mondor jin gwa’dagwa’d mo. Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni kun c̱ikunu to ki nyanye/ mo tani ’peni uni mo to jin caaca mo tani minu doṯ mo. Dhali ’peni uni gun c̱ina ’kwani to ki nyanye/ mo tani mina uni doṯ to ki nyanye/ si’da/ mo be.

Yesus ki Raḵ mo gi Ḵwa/u Bwa mo

49 Aha/ p̱u’dkina mo mmokar o’d ap̱o/ mony’cesh mo be. Dhali aha/ ona bwayi ki a’di minu ’tha mo hila/. 50 Aha/ tana gi mo jin minu mii ki yi’de/ mo mmomii nycine/ mo dhali aha/ miina is ki ’kasa/ ’kasa/ mo ntagi a’di minu thim mo be. 51 Um ṯoshkin ki aha/ p̱u’dkina mo mmoc̱i moŋḵu’th is e mony’cesh mo ’taa? Yisa. Aha/ ṯora um gwo mo, hili, mmodhal mii e i is mo mmoḵwa/ bwa mo be. 52 Haali/ ’peni shwane/ mo gu’ba ṯal ’de/ jin mina ’kwani ’ko imudhe’d mo tani uni minu ḵwa/ bwa mo, kun ’koni kwara mo mini ḵwa/ bwa mo ap̱o/ uni kun ’koni su/ mo dhali kun ’koni su/ mo tani mini ḵwa/ bwa mo ap̱o/ uniŋ kwara mo be. 53 Uni mini ḵwa/ bwa mo, ababa ap̱o/ ya/ mo dhali ya/ ap̱o/ com mo, dhali kum ap̱o/ ’bwa/ mo dhali ’bwa/ ap̱o/ kum mo dhali kumpa jin ta’da mare/ ap̱o/ mar pitim ’bomi mo dhali a’bom mash jin ta’da mare/ ap̱o/ mar piti mo be.

Mo jin Nyiṯẖu Mo mo

54 A’di si’da/ ki owa waambuhany ’kwani gwo mo ki: Ki um p̱arkina raḵ e mo mmocu mo ’pena bor ma luŋgu’b mo tani um ki o gwo ki jahanne/ ki: Ari p̱iriny p̱u’dki’d mo be dhali wakan a’di miiki’d mo be. 55 Dhali ki um hilki ’tham ’peni ’ko’d gwar ma biny cam poshki’d mo tani um ki o gwo mo ki: Mo midi ’batha’ba’th mo. Dhali a’di miiki’d mo be. 56 Um ’kwani kun tana he’k e ka he’k e kan mo. Um mishki to nyiṯẖ e mony’cesh kun pikin mo dhali momis mo tani hili, atinta ’kona um ki mish nyiṯẖ mo gi buŋ’kus shwanesan mo?

Mo jin Mina /e Thoson Gwo Nyaḵka Manyer /e Is ki Gway mo

57 Dhali atinta ’kona um ki is bum ki theke’th gwo mo gom a’di jin ’boro’d mo? 58 Me’d jin mina /e ya mo nyaḵka manyer /e is ki gway mo ibwambor ma mandwall gwo mo tani pali gwo mo mmothoson nyaḵki a’di mbway mo hili isi ciki/ ki a’di midi diki dir /e eya dwalliŋ gwo jin ca’d mo dhali adwalliŋ gwo jin ca’d mo midi c̱i /e eya mantor tonthus ’twa/a ’cesh mo dhali amantor tonthus ’twa/a ’cesh mo midi kar /e eya sijin mo be. 59 Aha/ ṯora /e gwo mo ki /e mini diki pi ka pije/ ki sule/ mo ntagi /e mini c̱i ara maliim jiŋ ’ko’d mo be.

13

Mo gi Rijuwa Du Is mo walla Mony’ce’d Sho’k mo

1 ’Kwanin tiya ’kon ki mo c̱aan mo uni kun ṯorki a’di gwo mo gom ’Kwani gi Pany Jaliil kun ’kosh ma Bilaaṯus abas buni e mo nyaḵki tom buni kun ’ciṯẖa/ uni ’kus mo mmomiiya basa ’cesh mo. 2 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: A/um kulumki gwo ibwa ki ’Kwani gi Pany Jaliil gwansan ta imanmii miinthus kun shi/ashi/ mo mmobola ris ’Kwani gi Pany Jaliila tiya e mo ’taa? haali/ uni ’koshkunu ki isa nyor kan mo? 3 Aha/ ṯora um gwo mo ki: Yisa. Hili isi ciki/ um mini rica du is mo ki umi ’baar mo minu ’koki ’ce’d sho’k wakan mo be. 4 Walla uni gwansan kun ’koni ’kume’d i’ce’dka pekwara mo uni gun biṯkina gu’ba turga/ ap̱o/ mo e Pan Siluwaam mo dhali ’kosh uni jwa mo tani a/um kulumki gwo ibwa mo ki uni ta imandhiŋ gwo kun shi/ashi/ mo mmobola ris unin tiya kun ’kon e Pa Urushaliim e mo ’taa? 5 Aha/ ṯora um gwo mo ki: Yisa, hili isi ciki/ um mini rica du is mo ki umi ’baar mo minu ’koki ’ce’d sho’k wakan mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Cwampu/ mo

6 Dhali a’di ki ṯor gwo gi gwom ’bi’th/e yan gom uni mo ki: Wathi/ jin ta’d gi cwamp̱u/ jin sikina a’di e bwaagoŋ piti mo dhali a’di p̱u’dki’d mo mmoŋap̱ maman ’peni a’di mo tani dhali a’di diki gam jan ’deŋ kamu/ mo be. 7 Dhali a’di ki owa manhil cwalman gwo mo ki: Hili mo mo ma. Yil ’koni kwara shwane/ jin yayika/ mo mmoŋap̱ maman ’pena pu/ yan mo tani dhali aha/ dinaki gam jan ’de/ mo. Jep̱i a’di ka ’cesh mo ma. Atinta mina a’di bu’th mony’cesh yan kan mo? 8 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Dhalki a’di di’d mo ma, tap̱a, yil yansan si’da/ ntagi aha/ mina c̱wany a’di ka ’kawur is mo dhali wol guren to/eya po/ mo. 9 Dhali waḵki/ a’di midi dho’th maman ki yil jiŋ ’ko’d mo, ’boro’d be. Hili waḵki/ a’di diki dho’th maman mo tani /e mini mish a’di jep̱ ka ’cesh mo be.

A’bom jin Ta Ŋwol jin Wac̱kunu ka Cim ma Pesu/ mo

10 Dhali a’di diki’d mo mmoṯor gwo mo e gu’b gi montul isa kamu/ ka cim ma pesu/ mo. 11 Dhala ’boma kamu/ diki’d jin ta’d ga rum thus jin ’batha a’di mo mmo/aṯẖ mom’bi’th mo ki yili ’kume’d i’ce’dka pekwara mo. Ayim di’d ki goŋgo/ mo dhali a’di mol is piti ’de’k ki ’bore/ mo. 12 Dhali ka Yesus p̱arki’da yim e mo tani a’di yuḵki’da yim mo dhali owa yim gwo mo ki: A’boma, /e din ki ’kus mo ’peni ’ba’th pini mo be. 13 Dhali a’di ki dhu me’d piti ap̱owa yim mo dhali ki jahanne/ ayim ’ka’dkina is mo dhala yim ’borki’da Arumgimis bwa i is mo be. 14 Hili tap̱a gi gu’b gi montul is mo a’di shwaki’da nyor ka nyor mo haala Yesus wac̱ki’da wac̱ ka cim ma pesu/ mo be. A’di ki o ’kwani gwo mo ki: Acim ’koni pe’de/ jin minu ḵa mii thima ṯu’c mo be. Iiyu/ ka cim gwansan mo ma ki um minu wac̱ mo, yisa ka cim ma pesu/ mo. 15 Yan’ko’d Tap̱a ki thoḵ a’di gwo mo ki: Um ’kwani kun tana he’k e ka he’k e mo. ’Kona um ka ’deṯe/ ’deṯe/ ka cim ma pesu/ ki ’cuḵ morbip̱ bum mo walla thuluny bum ’peni gu’b buni mmosus uni mmop̱i yi’de/ mo ’taa? 16 Dhala ’bom yansan mo jin ta ’bwa/ ma Ibrahiim mo a’di jin deḵkin ma Seṯaan ki yili ’kume’d i’ce’dka pekwara mo tani a’di ḵa ba/ mminu mii diki ’cuḵ mo ’peni mondeḵ yan ka cim ma pesu/ mo? 17 Me’d jin okina a’di gwo gwansan mo tani aris uni kun ta ’kup̱ ki a’di mo tani dhukunu ki mon’the is mo dhala ris ’kwani ’baar mo ’kunykina bwa mo goma ris mii gi monyca kun miikina a’di mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Emen To jin Miinuwa ’Tash mo

18 Dhali wakan a’di ki o gwo mo ki: Bampa/ ma Arumgimis wana e katinta mo sa/? Dhali aha/ mina kar a’di ka p̱ar ’ban katinta mo? 19 A’di wana e ki emen to jin miinuwa ’tash jin ḵala wathi/ mo dhali si e monsinum piti mo. Dhali a’di caki’d mo dhali a’di warki’d ki cwa mo dhali ’dii kun p̱en e mis mo tani nyaŋki gu’b buni eya bim piti mo be.

Gwom ’Bi’th/e goma Cumaṯ mo

20 Dhali doḵ/e a’di ki o gwo mo ki: Aha/ mina kar Bampa/ ma Arumgimis ka p̱ar ’ban kata mo sa/? 21 A’di wana e ka cumaṯ jin ḵal ma ’bom mo mmo’thoḵ mo mmoce e ka dip̱any ka uc̱aŋ bwamani kwara mo ntagi a’di seki’d mo be.

Acampur jin Nyutha ’Twaman ki Nyu’th mo

22 A’di yaki’d mo e bway piti mo e bampa/ mo dhali e pa ’baar mo mmoṯor gwo mo dhali a’di ki ya mo ’kup̱ ki Pa Urushaliim mo. 23 Dhali wathin ’deŋ kamu/ o a’di gwo mo ki: Tap̱a, mina uni gwansan kun woṯẖkunu mo ’ko i daḵa/ kan mo ’taa? Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: 24 Uṯẖi/ mo ma mmocic̱ mo eya campur jin nyuthanyu’th mo haali/ ’kwani ṯorkika/ um gwo mo ki: Uni tana ris mo kun mini simm mo e mmocic̱ mo tani dhali uni mini mol se mo be. 25 Ki eŋ kamu/ ka mancila gu’b, ki a’di midi cu mis mo dhali mutha campur mo tani um mini ṯel mii ’pen mo mmodosha pije/ mo dhali nagkana campura p̱o/ ki me’d mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, ḵa’dki am gu’b mo ma. A’di midi thoḵ um gwo mo ki: Aha/ mola mo jin iiyina um ’peni cine/ mo be. 26 Dhali yan’ko’d um mini ṯel mii ’pen mo mmo/o gwo mo ki: Aman shwana to mo dhali p̱i to mo e buŋ’kus pini mo dhali /e ṯorki aman gwo mo e bway bam mo. 27 Hili a’di midi o gwo mo ki: Aha/ ṯora um gwo mo ki: Aha/ dinaki mish mo mo jin iiyina um ’peni cine/ mo be. Iiku/ um mo ’peni aha/ mo aris umi ’baar mo kun miiki mii kun ’coḵa’coḵ mo. 28 Dhali yan’ko’d um mini ko mo dhali ’pe’d shem bum mo ki um mini p̱ara Ibrahiim e mo dhala Is/hak mo dhala Yakuub mo dhali aris imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo e Bampa/ ma Arumgimis mo dhali um ki is bum minu ṯa’k ka pije/ mo be. 29 Dhali ’kwani mini p̱u’du/ mo ’peni mom’pesho’k mo dhali ’pena bor ma luŋgu’b mo dhali ’peni moŋ’ko’d gwar ma bim poros mo dhali ’peni moŋ’ko’d gwar ma biny cam mo dhali uni mini ’ko mo atharabeesa gi Bampa/ ma Arumgimis mo be. 30 Dhali hili mo mo ma, unin tiya kun ’koni ’ko’d mo tani minu dhu iṯwa/a/ mo dhali unin tiya kun ’koni ṯwa/a/ mo tani minu dhu i’ko’d mo be.

Yesus Gwoki’d Ap̱o/ Pa Urushaliim mo

31 Dhali e mo c̱aan gana/ mo tani ’Kwanim P̱arisiyiina tiya p̱u’dkin mo dhali o a’di gwo mo ki: Yayi mo ’peni mahan mo haala Hirodus ŋap̱ /e mmo’kosh jwa mo be.

32 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Iiku/ um mo ma dhali ṯora maḵ c̱aan gwo mo ki: Hili mo mo ma. Aha/ urkina ruma ’cesh ka pije/ mo dhali mii mowac̱ shwane/ mo dhali ka’thamo/ si’da/ mo, dhali ka cim kwara mo tani aha/ mina ’baar bway pem mmothim a’di mo be. 33 Bahili aha/ mina mii ya e bway pem shwane/ mo dhali ka’thamo/ dhali ka tee jin midi baṯẖi ’ko’d mo haali/ a’di dinuki mish mii mo ka manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo minu ’koki ’taki ’ce’d sho’k ka pije/ mo ’peni Pa Urushaliim mo be. 34 Ayy Urushaliim, Urushaliim, um kun ’koshki imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ jwa mo dhali ’kosh uni gwansan ki wosh mo uni gun hashkunu mo e um mo. Me’d wana risa jin oka/ bwayi mmotul uc̱im bum is mo mmonṯal ’de/ mo me’d kumana ŋwa jin wup̱i ushan piti ka bi mo dhali um ushkin mo be. 35 Hili mo mo ma. Gu’b bum dhalkunu um ’pen ki ma’du/ mo be. Dhali aha/ ṯora um gwo mo ki um mini ’koki p̱ar aha/ e mo ntagi um mini o gwo mo ki: Mom’bor mii ki a’di jin p̱u’dki’d ki gway gi Tap̱a mo be.

14

Yesus Wac̱ki Wathi/ jin ’Kosha ’Batha Wasa/ I/is mo

1 Dhali ka cim ma pesun ’deŋ kamu/ mo tani ki a’di yaki’d mo mmoshwa to mo e gu’b gi tap̱aŋ kamu/ mo ’peni ’Kwani P̱arisiyiin mo tani uni timki a’di mo be. 2 Dhali hili mo mo ma, wathiŋ kamu/ doshki’da bor a’di mo a’di jin ta’d gi ’batha wasa/ e is piti mo. 3 Dhala Yesus ki o imanmisha jo’d gwoŋḵan gwo mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin gwo mo ki: A’di ta mii gi gwoŋḵan mo ’taa? mmowac̱a wac̱ ka cim ma pesu/ mo? walla minu dhalku/ mo? 4 Hili uni ’kon ki shwam mo. Yan’ko’d a’di ki sus a’di mo dhali wac̱ a’di mo dhali mmodhal a’di mmoya mo be. 5 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Wathi/ jana ’peni bwam um ta’d gi thuluny mo walla morbip̱ kun ṯa’kkin mo e bwany jis mo, mina a’di diki ya ki jahanne/ mo mmodir uni ka pije/ mo ka cim ma pesu/ mo ’taa? 6 Dhali uni mol thoḵ gwo yansan mo be.

Gwo gom Yilkina/ dhali Com Gu’b mo

7 Dhali a’di ki ṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e mo gom uni gwansan kun yuḵkunu mo ki a’di nyiṯẖki uni mo mmokwanykina uni moŋ’kom ’borga/ mo mmo/o gwo mo ki: 8 Ki /e yuḵkunu mo, ma e momiimash ka tul ’kup̱ mo tani dhalku/ ki c̱a’ba ’cesh e mom’borga/ mo, hili isi ciki/ wathi/ jin eḵki’d ki /e mo yuḵkina a’di mo be, 9 dhali a’di jin yuḵki /e mo gara/ midi p̱u’du/ mo dhali o /e gwo mo ki: C̱iyi mo yansan ki wathi/ yansan mo ma dhali yan’ko’d /e mini ṯel mii ’pen mo mmo’the is mo mmobu’th mo jin gwa’dagwa’d mo be. 10 Hili ki /e yuḵkunu mo tani yaku/ mo dhali c̱a’b e mo jin gwa’dagwa’d wakan mo, ki a’dim bum jin c̱iki’da yuḵ mo midi p̱u’du/ mo tani dhali a’di midi o /e gwo mo ki: Amugum pema, shoru/ mo ma, mmoc̱a’bi mompoḵo’d yaase mo. Yan’ko’d /e minu taḵ mo e buŋ’kus uni ’baar mo kun ’kona tharabeesa nyaḵki /e mo be. 11 Haali/ aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun dhu is buni ki ca mo tani minu dhu ki gwa’d mo, dhali a’di jin kar is piti ki gwa’d mo tani a’di minu kar ki ca mo be.

12 Dhali a’di si’da/ o gwo mo e wathi/ jin yuḵki a’di mo ki: Ki /e ki c̱iya yuḵ jin yuḵu mo gom tonṯe/ mo walla dhan tonṯe/ jin shwanu mo tani dhalku/ ki yuḵ imugum pini mo walla ikam pini mo walla ibas pini mo walla imannyaḵ ’kom pini kun ta pa ki pa mo hili isi ciki/ uni si’da/ mini yuḵ /e mo mmodoḵ mii mo dhali /e minu raḵ mii yani bway mo be. 13 Hili waḵki/ /e mini c̱iya yuḵ jin yuḵu mo tani yuḵi ’kwani kun hatha’ko’d mo ma, dhali uni gun ḵutha is guŋkuru/ mo dhali uni kun ta ŋwol mo dhali uni gun tana ja’da/ mo be 14 dhali /e minu ’bor mii mo haali/ uni mini mol /e to raḵi bway mo be. Hili /e minu raḵ to ibway mo ki mompinu ki uni kun ta kuŋ ḵar/e mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Dhan Tonṯe/ jin Shwanu mo

15 Ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gwansan kun ’kokina tharabeesa nyaḵki a’di mo ciḵki gwo yansan mo tani a’di o a’di gwo mo ki: Mom’bor mii gom a’di jin midi shwa tonṯe/ e Bampa/ ma Arumgimis mo be. 16 Hili a’di ki o a’di gwo mo ki: Wathi/ ki eŋ kamu/ c̱iki’da yuḵ mo gom dhan tonṯe/ jin shwanu mo tani a’di yuḵki ’kwani ka ris mo be. 17 Dhali ka tee p̱u’dki’d mo gom tonṯe/ mo tani a’di hashki c̱iŋkinam piti mo mmo/o uni gwansan gwo mo uni kun yuḵkunu mo ki: Iiyu/ mo ma, haali/ aris to ’baar mo thosonkunu mo be. 18 Hili uni ’baar mo ṯelki mii ’pen mo mmoc̱i gwo ’ko’d mo be. Wathi/ jin ṯwa/a/ a’di oki a’di gwo mo ki: Aha/ daḵa yola bunto mo dhali aha/ mina mii ya mo mmop̱ar a’di e mo. Aha/ doṯkina /e mo ki aha/ minu dhalku/ mo be. 19 Dhali jaŋ kamu/ o gwo mo ki: Aha/ yolkina morbip̱i ’kume’d mo kun rep̱u/ ’ba/ ki dhaŋḵa’b to ka susu/ susu/ mo dhali aha/ mina mii ya mo mmopal uni mo. Aha/ doṯkina /e mo ki aha/ minu dhalku/ mo be. 20 Dhali jaŋ kamu/ o a’di gwo mo ki: Aha/ daḵa mashkina a’bom mo dhali gom gwo gi wakan mo tani aha/ mina molku/ yaku/ mo be. 21 Wakan c̱iŋkina/ a’di p̱u’dki’d mo dhali ṯor gwo yansan ki tap̱am piti mo dhali com gu’b a’di shwa’da nyor kagahara mo dhali o c̱iŋkinam piti gwo mo ki: Yaku/ ka pije/ ki jahanne/ mo ma, e bwaya beega/ mo dhali bway tura nyu’thga/ mo gi ’peŋkuman bampa/ mo dhali susi uni gun hatha’ko’d mo dhali uni gun ḵutha is guŋkuru/ mo dhali uni gun tana ja’da/ mo dhali uni kun ta ŋwol mo. 22 Dhali yan’ko’d c̱iŋkina/ ki o gwo mo ki: Tap̱a, gwo gi ḵankina /e aḵan mo tani miikunu mo be dhali embul di’d naskina/ mo. 23 Dhali tap̱a ki o c̱iŋkina/ gwo mo ki: Yayi e bway tur ka pije/ mo kun ’kon is’ko’d mo dhali e bwaagoŋ mo dhali malasi ’kwani ki gwo mo mmo/iiyu/ mo, ki gu’b pem minu ’tu’d mo be. 24 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni ’kwani gwansan kun yuḵkunu mo tani uni mini ’koki nyoḵ tonṯem pem mo be.

Mii jin Minu Mii Deŋ E Mmota Amanciḵa Yesus Gwo mo

25 Dhali adhana waambuhany ’kwani nyaḵki ii ki a’di mo dhali a’di ki ṯuka bor mo dhali o uni gwo mo ki: 26 Waḵki/ wathiŋ kamu/ midi yayu/ i aha/ mo dhali diki shi/ ababam pitiŋ gana/ i e mo dhali kum mo dhali ash mo dhali uc̱i mo dhali ikam mo dhali i’bwaham mo, nye, dhali mondiki/em pitiŋ gana/ si’da/ mo tani a’di mol ta amanciḵ gwom pem mo be. 27 A’diyin jin diki ḵal cwany’ciṯẖan dhul pitiŋ gana/ mo dhali baṯẖ aha/ isho’k mo tani a’di mol ta amanciḵ gwom pem mo be.

28 Haali/ wathi/ jana ’peni bwam um jin ona bwa ki nyaŋ gu’ba turga/ mo mina a’di diki di nṯwa/a/ mo mmodeŋ to e jin midi mii ’baar a’di mo ’taa? waḵki/ a’di ta’d gi to jin ’kosh jwa mo mmothim a’di mo. 29 Hili isi ciki/ waḵki/ a’di midi kar mo jin ḵa’bu mo tani dhali a’di mol a’di thim mo tani aris uni ’baar mo kun mishi a’di mo tani mini ṯel mii ’pen mo mmomii a’di ka maḵ mo be 30 mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yan ti ṯelki mii ’pen mo mmonyaŋ gu’b mo tani dhali mol a’di ’ka ’kup mo be. 31 Walla maliḵ si’da/ jin yaki’d mo mmogam ’kup ka maliḵa kamu/ mo mmo/as mo tani mina a’di diki di iṯwa/a/ mo mmo’cunycur mii mo waḵki/ a’di mish ta ga askar ka alaap̱i ’kume’d mo mmogam a’di ’kup mo a’di jin yayi’d mo ap̱o/ a’di nyaḵka askar alip̱i iss ’kwanimpa ’de/ mo ’taa? 32 Dhali waḵki/ a’di diki wakan mo tani ka maliḵa kamu/ dina sho’k mmosi’du/ mbway mo tani a’di ki hash amanya mo dhali doṯ gwo mo gom moŋḵu’th is mo be. 33 Gom gwo gi wakan mo tani a’diyin ’peni um mo jin diki dhal tom piti ’peni ’baar mo jin tana a’di mo tani a’di mol ta amanciḵ gwom pem mo be.

A’doŋkoro/ jin Thap̱athap̱ mo

34 A’doŋgoro/ a’di ’bora’bor mo hili waḵki/ a’di ki this mom’bala’th piti e mo tani a’di midi mish mom’bala’th piti ta kata ka nyaŋ’ko’d mo? 35 A’di diki ha me’d mo goma ’cesh mo walla goma duhal guren to/e mo. ’Kwani mini biṯ a’di ka pije/ mo. A’di jin ta gi bwany’ce mo mmociḵ gwo mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo ma.

15

Gwom ’Bi’th/e gom Ḵa’bal jin Thisi E mo

1 Dhali imantera thulp̱a/ dhali imanmii miinthus mo uni ’kokin mo mmo’dish a’di is mo mmociḵ a’di gwo mo be. 2 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin dhali iman’kwar to mo uni miina gumgum mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yansan a’di buthi imanmii miinthus mo dhali nyaḵ to shwa ki uni mo be.

3 Wakan a’di ki ṯor uni gwo gom gwom ’bi’th/e yansan mo be ki: 4 Ki wathi/ jana ibwam um ta’d gi ḵa’bal issi mudhe’d mo, waḵki/ jan ’de/ this e mo ’peni uni mo tani a’di midi diki dhal uni ka iss ’kwanimpa imudhe’d mmo/aṯẖ ’de/ mo e bwaasho mo dhali ya mo mmoŋap̱ a’di jin thiski e mo ntagi a’di ki gam a’di mo ’taa? 5 Dhali ki a’di gamki a’di mo tani a’di ki kar a’di mo e ’kup̱a bim piti mo dhali ’kuny bwa mo be. 6 Dhali ki a’di p̱u’dki bway pa mo tani a’di ki yuḵ imugum piti mo dhali imannyaḵ ’kom piti mmonṯal ’de/ mo mmo/o uni gwo mo ki: ’Kunyi bwa mo ma, nyaḵki aha/ mo, haali/ aha/ gamkina ḵa’bal pem jin thiski e mo be. 7 Dhali wakan, aha/ ṯora um gwo mo ki mom’bor bwa midi caaca mo ki nyanye/ mo e momis mo ap̱o/ jan ’de/ jin ta’da amanmii miinthus jin ri’cki’da du is mo mmobol uni gun ta iss ’kwanimpa imudhe’d aṯẖka ’de/ e mo kun tana ḵar/e mo uni gun mini mii ’koki ta gi mo gi rica du is mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Emena Guurush jin Thisi E mo

8 Walla a’bom jana ta gi emena guurush ’dolkon kushi kume’d mo,* waḵka yim this jan ’deŋ kamu/ e mo tani mina a’di diki ḵanya lamba/ mo dhali dhi’th gu’b mo dhali ŋap̱ a’di ki burbur mo ntaga yim ki gam a’di mo ’taa? 9 Dhali ka yim gamki a’di mo tani ayim ki yuḵ iyim piti mo dhali imannyaḵ ’kom piti mo mmonṯal ’de/ mo mmo/o gwo mo ki: ’Kunyi bwa mo ma, nyaḵki aha/ mo, haali/ aha/ gamkina emena guurush pem jin thiskika/ e mo be. 10 Dhali wakan si’da/ aha/ ṯora um gwo mo ki moŋ’kuny bwa midi di mo ibwambori iman’doyu gwo ma Arumgimis mo ap̱o/ amanmii miinthus ’de/ jin ri’cki’da du is mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Ya/ gi Wathi/ jin Thisi E mo

11 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Wathi/ di’d jin ta gi iya/i su/ mo be. 12 Dhali a’di jin gwa’da’d ki uni mo, o com gwo mo ki: Ababa, c̱i aha/ to jin minu pwaḵ bwa mo gom aha/ mo. Dhali a’di ki pwaḵki uni to bwa mo be. 13 Dhali ka cim ’koki ta aris ŋ’ko’d mo tani a’di ya/ jin gwa’da’d mo tulki’da ris to isi ’baar mo dhali a’di ki bu’th moyam piti mo e bampa/ jin si’dasi’d mo, dhali e mun mo tani a’di ki la mii tom piti ka burbur mo dhali a’di diki butha shure/ mo. 14 Dhali ki a’di ’baarki tom piti ’baar mo tani adhan ṯe/ cuki mis mo e bampa/ c̱aan mo dhali a’di ṯelki mii ’pen mo mmohar to mo be. 15 Wakan a’di yaki’d mo mmogam is piti gi wathin ’de/ gi ’peŋkuman bampa/ c̱aan mo. A’di ki hash a’di mo e bwam buntom piti mo mmoc̱i ḵuthar to mmoshwa mo. 16 Dhali a’di imina bwa ’bor mmoshwa ḵwarma’c maman cwa mo kun c̱inu ḵuthar mo mmoshwa mo be. Dhali jan ’deŋ kamu/ yisa di’da jin c̱i a’di to mo. 17 Hili ki a’di kulumki gwo ibwa mo ki is piti mo tani a’di o gwo mo ki: Hili c̱iŋkina/ ma baba wana risa kun c̱ikina a’di aguurush mo dhali kun ta gi tonṯe/ kun ’koshi jwa mo dhali kun uri ’kup̱ mo, hili aha/ ’ce’dkunu sho’k ki ṯe/ mmahan mo be. 18 Aha/ mina cu mis mo dhali ya ababam pem mo dhali aha/ mina o a’di gwo mo ki: Ababa, aha/ miikina miinthus ap̱o/ momis mo dhali ibwambori /e mo be. 19 Aha/ mina mish ta ji gi ha me’d mo doḵ/e yisa ki aha/ minu yuḵ ki ya/m pini mo. Kari aha/ ki c̱iŋkina/ jin midi mii to ka guurush mo ma. 20 Dhali a’di cuki mis mo dhali p̱u’d mo eya ababam piti mo. Dhali hili ki a’di si’dasi’d mo mbway naskina/ mo tani ababam piti mishki a’di mo dhali a’di ki hil a’di ka ’thime/ mo dhali a’di ki gus mo dhali koṯẖ a’di me’d mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo be. 21 Dhali ya/ ki o a’di gwo mo ki: Ababa, aha/ miikina miinthus ap̱o/ momis mo dhali ibwambori /e mo. Aha/ dinaki ta ji gi ha me’d mo jin minu yuḵ ki ya/m pini mo be. 22 Hili com ki o c̱iŋkinam piti gwo mo ki: Guyu/ burrinye/ jin ’boro’d ki jahanne/ mo ma dhali hi’th a’di mo, dhali hi’th a’di ki tome’d mo dhala p̱p̱a/ e sho’k piti mo. 23 Dhali guyu/ ara morbip̱ mo jin ’thiḵa’thiḵ mo dhali ’kosh a’di mo dhali dhalki ana ’kana a’di mo dhali ’bor bwa mo. 24 Haali/ ya/m pem yansan a’di wuki’d mo dhali a’di piki’d mo shwane/ doḵ/e. A’di thiski e mo tani, dhali a’di gamkunu mo. Dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmo’bor bwa mo be.

25 Dhali ya/ jin ta’da bwa nyara/ mo tani a’di di’d e bwam bunto mo. Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo dhali ’dish gu’b is mo tani a’di ciḵki gway jin yuḵu mo dhali sa jin sana ’kwani mo be. 26 Dhali a’di ki yuḵ c̱iŋkinaŋ kamu/ ’de/ mo dhali a’di ki doṯ a’di gwo gom ’pemen mii yansan mo. 27 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Akam pini p̱u’dki’d mo dhali ababam pini a’di ’koshki a’di ara morbip̱a ’thiḵga/ mo haali/ a’di bu’thki a’di ka nyaŋ’ko’d ki ’dantar mo dhali ki ’bore/ mo. 28 Hili a’di shwaki’da nyor mo dhali ush bway bwaŋ gu’b ya mo be. Ababam piti yaki’d/ ka pije/ mo dhali malas a’di mo. 29 Hili a’di thoḵki com gwo mo ki: Hili mo mo ma, ka ris yili ’baar mo tani aha/ miikina /e to mo dhali aha/ dinaki ush gwoŋḵan pini e mo. Hili /e diki c̱i aha/ ari mi mo ki aha/ mina ’taki ’bor bwa mo nyaḵki imugum pem mo. 30 Hili ki ya/m pini yansan p̱u’dki’d mo tani a’di jin loski tom pini ki miinthus jin ta miinyc̱al mo dhali /e ki ’koshki a’di amor bip̱a ’thiḵga/ mo. 31 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Ya/uma, /e nyaḵ di ki aha/ isa yempa/ mo dhali aris to gwansani ’baar mo kun ta kum pem mo tani uni ta kum pini mo be. 32 A’di ha me’d ki haŋ gana/ mo mmo’bor bwa mo dhali mmo’kuny bwa mo goma kam pini yansan jin wuki’d mo dhali a’di di’d ki e mo, a’di jin thiskunu e mo dhali a’di gamkunu mo be.

16

Gwom ’Bi’th/e gi Wathi/ jin Thisi To Dhu mo

1 A’di si’da/ ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ diki’d jin ta pa ki pa mo, a’di jin ta’d ka mandhu to mo dhali gwo gi yeru a’di is ki gway p̱u’dki’di a’di mo ki wathi/ yansan miiki tom piti jin tana a’di ka burbur mo be. 2 Dhali a’di ki yuḵ a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Gwon tinta ciḵkika/ mo gom /e mo? C̱iyaa/ montondeŋ pini jin dhuna /e to e mo haali/ /e mini mish ta amandhu to mo doḵ/e yisa. 3 Dhali amandhu to a’di o gwo mo e is piti ki: Aha/ mina mii katinta mo sa/? haali/ tap̱am pem a’di bu’thki mo jin dhuka/ to mo ’peni aha/ mo. Aha/ tana wathi/ jin ’bitha’bi’th jin ’kosh jwa mo mmoc̱wany jis yisa dhali aha/ ’thena is mo mmo’tho to mo. 4 Aha/ misha to jin miga/ mii mo ki ’kwani mini mish aha/ bu’th mo e gu’b buni mo ki aha/ minu kar ’pen ka pije/ mo ’peni mo jin dhunu to mo. 5 Wakan a’di ki yuḵ ’kwani kun ’kon ma mure/ gi tap̱am piti m’ba/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali a’di ki o jin ṯwa/a/ gwo mo ki: /e din ma mure/ gi tap̱am pem i’ba/ ekata mo? 6 A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ayin jin baru ki iss* ’kwanimpa imudhe’d mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Budhi awarka/ jin ’kwara /e to mo dhali c̱a’bi a’cesh ki jahanne/ mo dhali ’kwari ki iss† ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d mo. 7 Dhali yan’ko’d a’di ki o jaŋ kamu/ gwo mo ki: Dhali ekata si’da/ ndin ma mure/ /e m’ba/ mo? Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Pos bunyan jin baru ki iss ’kwanimpa mmudhe’d mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Budhi awarkam pini jin ’kwara /e to mo dhali ’kwari ki iss‡ ’kwanimpa idoŋon mo. 8 Dhali tap̱a ki maŋa mandhu to jin diki ta aḵar/e mo goma gany piti mo, haali/ iya/ gi ’kwaniny’cesh gwansan mo tani uni yuḵayuḵ mo eya nyaḵum yil buniŋ gana/ mo mmobol iya/ gi moŋkush e mo be. 9 Dhali aha/ ṯora um gwo mo ki, miiya mugu gom is bum mo ki to jin ta pa ki pa mo kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo, wakan ki a’di midi ush me’d mo tani uni mini ’taki bu’th um mo e mo gi moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo.

10 A’di jin ta isiŋ gana/ mo gom ari toŋ gwa’dga/ mo tani a’di ta isiŋ gana/ mo si’da/ gom to jin ca’d mo. Dhali a’di jin thisi to kun gwa’dan mii mo tani ta a’di jin thisi to kun can mii si’da/ mo be. 11 Waḵki/ um ’koki ta isiŋ gana/ mo gom to jin ta pa ki pa mo kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo tani aja a’di jin midi c̱i um to jin ta pa ki paŋ gana/ mo mmodhu mo? 12 Dhali waḵki/ um ’koki ta ku isiŋ gana/ mo gom to ma ciŋ kamu/ mo tani aja a’di jin midi c̱i um a’di jin midi ta jim bum gana/ mo? 13 C̱iŋkinaŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish to mii gom tap̱a isu/ mo. Hili a’di midi mii shi/ jan ṯal ’deŋ kamu/ i e mo dhali en jamu/ mo walla a’di midi bu’th jan ’de/ ka bor mo dhali waḵ jaŋ kamu/ mo. Um moli mii Arumgimis to mo dhali mii to gi ta pa ki pa mo.

14 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni gun ta iman/ena guurush mo ki uni ciḵkina ris to gwansani ’baar mo tani dhali uni ’theḵki a’di shushi mis mo be. 15 Hili a’di o uni gwo mo ki: Um ta uni gun dhu is bum ka ḵar/e mo mbwambori ’kwani mo. Hili Arumgimis mishki’da dum bum mo. Haali/ a’di jin eḵki’d e bwaman ’kwani mo tani a’di ta tonthus ki thus mo e jis/e ma Arumgimis mo be.

Gwoŋḵan jin C̱inu mo dhali Bampa/ ma Arumgimis mo

16 Gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo uni ’kokin mo ntaga Yohaan mo. ’Peni mo yan mo tani gwom ’boro’d gi Bampa/ ma Arumgimis a’di c̱ikunu mo dhali aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ cic̱kini a’di ki mombujur mo be. 17 A’di ’disha mii mo gom momis mo dhali mony’cesh mmop̱i mo mmobol ari businya/ gi gwoŋḵan jin c̱inu mo ki a’di minu kar ki momp̱uu mo be.

Gwo jin Ṯor ma Yesus Ap̱o/ Mo jin Dhaluwa Dhal ’Pen mo

18 Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun dhal up̱ buni ’pen mo dhali mash kun tiya mo tani uni miiki miinyc̱al mo be, dhali a’di jin mashki’da ’bom jin dhalu ’pen mo ’pena kaṯẖim piti mo tani a’di miiki miinyc̱al mo be.

Wathi/ jin Ta Pa ki Pa dhala Li/aasar mo

19 Wathiŋ kamu/ diki’d jin ta pa ki pa mo, a’di jin hi’thki burrinye/ jin ta’da buhe/ ka buhe/ mo dhali burrinye/ jin na’bulana’bul mo dhali jin shwa to ki shwam paŋ gana/ isa yempa/ mo. 20 Dhali e ’twaŋkala goŋ piti mo tani wathi/ jin hatha’ko’d ’thikunu mo, a’di jin yuḵu gway ka Li/aasar mo a’di jin tasha jama/ isi ’baar mo. 21 Dhali a’di dina gwo mbwa mo ki a’di minu thip̱ mo ki to kun biṯkin ’pena tharabeesa gi wathi/ jin ta pa ki pa mo. Hila ’ka p̱u’dkin mo dhali ’te’d jamam piti mo be. 22 Wathi/ ha’th’ko’d yan a’di wuki’d mo dhali a’di ḵalkina iman’doyu gwo mo eya bor ma Ibrahiim mo. Dhali wathi/ jin ta pa ki pa si’da/ tani a’di wuki’d mo dhali kankunu mo be. 23 Dhali eya Haawiya mo tani a’di ’koshkunu is ka nyor mo dhali a’di ’de’kki em piti ki mis mo dhali a’di ki p̱ara Ibrahiim e mo ’pena dhana/ mo dhala Li/aasar eya bor piti mo be. 24 Dhali a’di ki yuḵa yuḵ mo ki: Ababa Ibrahiima, miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma dhali hasha Li/aasar mo mmothul aliman me’d piti e yi’de/ mo dhali mmo’thup̱a le’d pem mo haali/ aha/ ’pe’dkina she/ mo eya le’dan o’d yansan mo be. 25 Hila Ibrahiim thoḵ a’di gwo mo ki: Ya/uma, kayi gwo e mo ma. Ki /e din ki e mo tani, /e buthi tom ’boron pini mo dhala Li/aasar a’di buthi to kun shiyin wakan mo. Dhali hili, shwane/ a’di malaskunu imahan mo dhali /e din e mo jin ’pe’du she/ mo be. 26 Dhali eya ris mii yan ka maḵamp̱o/ mo tani dhan jisa caaga/ di’di bwaman am mo dhali um mo jin thosonkunu mo, ki uni gwansan kun mini ’taki ’ciṯẖ ’peni mahan e /e mo mini mol mii mo, dhali jan ’deŋ kamu/ midi mol ’ciṯẖ ’peni mun ntagi am mo be. 27 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Waḵki/ wakan mo tani aha/ doṯkina /e mo ababa, mmohash a’di mo e gu’b ma babam pem mo be 28 haali/ aha/ tana gi ikam pemi mudhe’d mo, wakan ki a’di midi rum uni ki gwo mo, hili isi ciki/ ki uni si’da/ mini ’koki iiyu/ mo e mo/isa nyor yansan mo be. 29 Hili a/ibrahiim thoḵ a’di gwo mo ki: Uni tan ga Musa mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo. Dhalki uni ciḵ uni gwo mo ma. 30 Dhali a’di ki thoḵ gwo mo ki: Yisa, ababa Ibrahiim. Hili waḵki/ jan ’deŋ kamu/ midi ya i uni ’peni mowu mo tani uni mini rica du is mo be. 31 A’di ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ uni ’koki ha gwo ma Musa e mo dhali gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ e mo tani wakan si’da/ uni mini ’koki c̱i bwam buni ka gam ’kup̱ mo waḵki/ jan ’deŋ kamu/ midi ’taki cu mis ’peni mowu mo be.

17

Mompal gi Miinthus mo

1 Dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Mompalu gom miinthus ka jiŋ gana/ mini p̱u’du/ mo. Hili wayyi e a’di jin mina uni ip̱u’du/ mo be. 2 A’di midi ’bor ki ’bor gana/ mo waḵka yo minu ’taki deḵ a’di m’bam piti mo dhali a’di minu biṯ mo e ḵumma/ yi’de/ mo jin mina a’di ’taki diki raḵ jan ’de/ ’peni uni gwansan is mo kun gwa’dan mo mmomii miinthus mo. 3 Yip̱i ’kup̱ ’kup̱ ki is bum ki ’bore/ mo ma. Waḵka kam pini mii miinthus mo tani ḵucuri a’di ki gwo mo ma, dhali waḵki/ a’di ri’cki’da du is mo tani dhalki a’di miinthus piti ’pen mo. 4 Dhali waḵki/ a’di mii miinthus ap̱o/ /e me’di pesu/ ka tee mo tani dhali a’di ki ṯu’k mo me’di pesu/ dhali o /e gwo mo ki: aha/ ri’ckina adu is mo tani /e mini mii dhal a’di miinthus piti ’pen mo be.

Mari Aman Moŋgam Gwom Bam Is mo ma

5 Dhali uni gun dhunu ki she/ mo ki o Tap̱a gwo mo ki: Mari aman moŋgam gwo is bam is mo ma. 6 Dhali Tap̱a ki o gwo mo ki: Waḵki/ um ta gi moŋgam gwo is mo me’d emen to jin miinuwa ’tash mo tani um mini mish o cwa yansan jin wana e ka ’kum’dii gwo mo ki: Dhalki a’di yu’du/ mo dhali dhalki a’di c̱udhu/ mo e yi’deŋ ḵumma/ mo dhali a’di midi ha um gwo e mo be.

Aṯu’c jin Miina C̱iŋkina/ mo

7 Mina ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um, a’di jin ta gi c̱iŋkina/ jin goro’da ’cesh walla jin ur ḵa’bal mo mmo/o a’di gwo mo ki a’di p̱u’dki’d mo ’peni bwam bunto mo ki: Yayu/ ki jahanne/ mo dhali c̱a’ba ’cesha tharabeesa mowa? 8 Walla mina a’di diki dhal gwo e i is mo mmo/o gwo mo ki: Thosonaa/ tonṯe/ mo ma dhali deḵi is pini ki burrinye/ mo dhali mii aha/ to mo ma, ntagi aha/ mina shwa to mo dhali p̱i to mo dhali yan’ko’d /e mini shwa to mo dhali p̱i to mo? 9 A’di ’bori c̱iŋkinam piti bwa i is mo ’taa? haali/ a’di miiki to jin ḵankina a’di a’di gwo mo mmomii mo ’taa? 10 Wakan um si’da/ ki um miiki to gwansani ’baar mo kun ḵankunu um mo tani oyi gwo mo ki: Am tana c̱iŋkina/ kun ’koki ha me’d mo. Aman miikina jasi a’din ’deŋ gana/ mo jin ta’da ṯu’c bam mo be.

Yesus Dhelelki ’Kwani kun ’Kosha Monthusi ’Kume’d Is mo

11 E bway gi Pa Urushaliim mo tani a’di yaki’d e bway bampa/ gi bwaman gi Pan Saamira mo dhali Pany Jaliil mo be. 12 Dhali ki a’di cic̱ki bampa/ mo tani a’di gamkina ’kwani kun ’kosha monthus ’kup̱ mo uni kun ’koni ’kume’d mo, uni kun doshkin isa dhana/ mo. 13 Dhali uni ki ’de’k ’twam buni ki mis mo dhali o gwo mo ki: Yesus jin ta Tap̱a, miiyi mii ap̱o/ aman mo ma. 14 Dhali ki a’di mishki uni mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Iiku/ mo ma, dhali ṯor is bum eya tente/ e igasiis mo. Dhali ki uni iikin mo tani uni dhelelkina is mo be. 15 Dhali yan’ko’d jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni mo tani ki a’di p̱arki is piti e ki a’di wac̱u/ mo tani doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo mmomaŋa Arumgimis mo ki dhan ’twa/ jin caaca mo be. 16 Dhali a’di ki biṯ bwam/em piti a’cesh mo e sho’k ma Yesus mo mmoc̱i a’di mom’bor bwa i is mo be. Hili a’di ta wathi/ gi Pan Saamira mo be. 17 Yan’ko’d Yesus ki o a’di gwo mo ki: ’Kona uni ki ’ko ’kume’d uni kun dhelelkin mo ’taa? Mane uni gun ’koni pedoŋon mane? 18 Jin ṯal ’deŋ kamu/ bunya/? diki gam mo mmodoḵu/ mo mmomaŋa Arumgimis mo hili isi ciki/ a’di jin diki ta Wathi/ Yahuuda/ mo be. 19 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Cuyi mis mo ma dhali yayi e bway pini mo. Moŋgam gwo is pini a’di woṯẖki /e mo be.

Mo gi Mina Bampa/ gi Momisi P̱u’du/ mo

20 Dhali a’di doṯkunu gwo mo ki ’Kwani P̱arisiyiin mo ki Bampa/ ma Arumgimis midi p̱u’du/ kakasja mo sa/? Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Bampa/ ma Arumgimis midi diki yayu/ ki jamas mii jin minu tim ki ye’th ye’th mo. 21 Walla uni mini ’koki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, A’di a’dan be, walla, Imaṯṯaan mo, haali/ hili mo mo ma, Bampa/ ma Arumgimis a’di di’di bwam um mo be.

22 Dhali a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Atee mini p̱u’du/ mo ki um mina bwa o mo mmop̱ara tenteŋ kamu/ e jin ta ji gi Ya/ gi ’Kwani mo dhali um mini ’koki p̱ar a’di e mo be. 23 Dhali uni mini o um gwo mo ki: Hili mo mo ma, mmaṯṯaan mo, walla, Hili mo mo ma, mmahan mo tani, dhalku/ ki ii mo ma. Dhalku/ ki baṯẖ uni isho’k mo. 24 Haali/ me’da wara sho’k jin dhithi mo ka war mo dhali mmokush mo ’peni momis mo ’peni ’ko’d gwar gi ’bana kamu/ mo tani wakan mina Ya/ gi ’Kwani di eya teem piti mo be. 25 Hili nṯwa/a/ a’di mina isi ’kosh ka nyor mo gom to ka ris mo dhali a’di minu waḵ mo ki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo be. 26 Me’da tee ma Nuuh mo tani wakan a’di midi ta atee gi Ya/ gi ’Kwani mo be. 27 Uni shwaki to mo dhali uni p̱iki to mo dhali uni mashkin mo dhali uni ’kokin mo mmoc̱iya c̱i mmomash mo ntaga tee jin cic̱kin ma Nuuh mo e bwaa ḵur mo dhali agannu/ yi’de/ p̱u’dki’d mo dhali ’ce’d uni ’baar mo sho’k mo be. 28 Wakan si’da/ a’di mina e waka tee ma Luuth mo – uni shwaki to mo dhali uni p̱iki to mo dhali uni yolki to mo dhali uni yolkin mo dhali uni siki to mo dhali uni nyaŋki to mo 29 hili ka tee jin yakin ma Luuth ka pije/ mo ’peni Pan Saduum mo tani o’d dhali to jin si’du/ mo he’thki’d ka sho’k mo ’peni momis mo dhali ’ce’d uni ’baar mo sho’k mo be. 30 Wakan si’da/ a’di midi ta atee gi Ya/ gi ’Kwani ki a’di minu ṯor eya tente/ mo be. 31 Ka tee c̱aan mo tani dhali a’di jin di’d e ’kuŋgu’b mo nyaḵki tom piti jin tana a’di e gu’b mo tani midi diki thulu/ ka ’cesh mo mmo’do uni mo dhali wakan si’da/ a’di jin di’d e bwam mombunto mo tani midi diki doḵku/ ka nyaŋ’ko’d mo. 32 Kayi gwo gi asha Luuth e mo ma. 33 A’diyin jin midi simm to e jin mina a’di ita e mondiki/em piti mo tani a’di midi this a’di e mo be. Hili a’diyin jin midi this mondiki/em piti e mo tani a’di midi kar a’di mo be. 34 Aha/ ṯora um gwo mo, e mon’thiny c̱aan mo tani ’kwani su/ mini ’kowa cin ṯal ’de/ mo. Dhali jan ṯal ’de/ minu bu’th mo, dhali jaŋ kamu/ minu dhalku/ mo be. 35 Up̱ mini ’ko isu/ mo kun mini yor to mo mmonṯal ’de/ mo. Dhali jan ṯal ’de/ minu bu’th mo, dhali jaŋ kamu/ minu dhalku/ mo be. 36 Dhali ’kwani su/ si’da/ mini ’ko e bwam bunto mo. Dhali jan ’de/ minu bu’th mo, dhali jaŋ kamu/ minu dhalku/ mo be. 37 Dhali uni o a’di gwo mo ki: Mmana, Tap̱a? A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: I mo jin dina buŋgwar is nycine/ mo tani e mo yan mo tani korro/ mini tul is mo mmonṯal ’de/ mo be.

18

Gwom ’Bi’th/e goma ’Bom jin Wun ma Kaṯẖ mo dhala Mandwall Gwo mo

1 Dhali a’di ki ṯor uni gwo ki gwom ’bi’th/e mo jin ta gi ’pemen jin mina uni ḵa mii ’tho mo isa yempa/ mo dhali mmo’koki dhoṯẖa du mo be. 2 A’di ki o gwo mo ki: E ’peŋkuman bampaŋ kamu/ mo tani wathi/ diki’d mo jin ta’da mandwall gwo mo. A’di si’da/ jin diki ḵo/a Arumgimis mo walla diki taḵ ’kwani mo be. 3 Dhala ’boma kamu/ jin wun ma kaṯẖ si’da/ mo tani diki’d e ’peŋkuman bampa/ c̱aan mo, a’di jin rashki ya ka yempa/ e a’di mo dhali o gwo mo ki: Miiyi aha/ ka ḵar/e mo ma ap̱o/ a’di jin yeri aha/ is ki gway mo. 4 Dhali hili ki a’di di’d mmo/ush mo tani hili yan’ko’d a’di ki o gwo ki is piti mo ki: Ba aha/ yisa ḵo/ka Arumgimis yisa walla taḵa ’kwani yisa 5 hili goma ’bom yansan jin wun ma kaṯẖ mo mmoṯu/ulkina a’di aha/ ki mii mo tani aha/ mina mii ka ḵar/e goma yim mo, wakan ka yim midi diki wuyaa/ is e mo ki yam piti jin rashina a’di mo be. 6 Dhali Tap̱a ki o gwo mo ki: Ciḵi gwo mo ma, jin on ma mandwall gwo jin diki ta amanmii ka ḵar/e mo. 7 Dhali min ma Arumgimis diki mii ka ḵar/e gom kum piti kun kwanykina a’di mo ’taa? uni gun gwoki ’twa/ i a’di ki montee ilu/ mo dhali ki mon’thiny mo ’taa? Mina a’di itaya adiiṯe/ ap̱o/ uni mo ’taa? 8 Aha/ ṯora um gwo ki a’di midi mii ka ḵar/e gom uni ki jahanne/ mo. Bahili ki Ya/ gi ’Kwani midi p̱u’du/ mo tani mina a’di gam moŋgam gwo is e mony’cesh mo ’taa?

Gwom ’Bi’th/e gom ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali Imantera Thulp̱a/ mo

9 A’di si’da/ ki ṯor gwom ’bi’th/e yansan ki uni gun gam ’twa/ ’kup̱ ki is buni mo ki uni ta kuŋ ḵar/e mo dhali waḵ kun tiya mo. 10 ’Kwani su/ iikin mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmo’tho mo. Jan ’de/ ta Wathim P̱arisi mo. Dhali jamu/ ta’da mantera thulp̱a/ mo be. 11 Wathim P̱arisi doshki’d mo dhali ’tho kan ki is piti mo ki: Arumgimis, aha/ ’bora /e bwa i is mo ki aha/ dinaki waki ’kwanin tiya mo kun ta imanḵwal to mo dhali kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo dhali imanmii miinyc̱al mo walla mmodiki wa e ka mantera thulp̱a/ yansan mo be. 12 Aha/ ga/a to mo me’di su/ ka dhas mo. Aha/ c̱ina to mo jin taḵu Arumgimis ’peni to ’baar mo jin gamkika/ mo be. 13 Hila mantera thulp̱a/ a’di doshki’d isa dhana/ mo, a’di diki ’de’k em piti ’kup̱ ki momis mo, hili a’di dorki’da bor piti ki me’d mo mmo/o gwo mo ki: Arumgimis, miiyi mii ap̱o/ aha/ jin tana amanmii miinthus mo. 14 Aha/ ṯora um gwo mo ki: wathi/ yansan yaki’d ka luŋgu’b bway gu’b piti mo ki mo ma ḵar/e mo, ma mo dhalka kamu/ mo. Haali/ aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun dhu is buni ki ca mo tani uni minu dhu ki gwa’d mo, hili a’di jin karki is piti ki gwa’d mo tani minu kar ki ca mo be.

Yesus ’Borki Ushi Uc̱i Mii mo

15 Dhali uni ’kokin mo si’da/ mmosusi usha ’pereny i a’di mo ki a’di midi ta uni is ki me’d mo. Dhali ki imanciḵ a’di gwo p̱arki a’di e mo tani uni ḵucurki uni ki gwo mo be. 16 Hila Yesus yuḵki uni i a’di mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki ushi uc̱i iiyini aha/ mo ma, dhalki uni ki non mo. Haali/ ku gi wakan mo tani ’kon e Bampa/ ma Arumgimis mo be. 17 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: a’diyin jin midi diki bu’th Bampa/ ma Arumgimis me’d ara ’ci mo tani midi diki cic̱ a’di mo be.

Wathin Dhuru’c jin Ta Pa ki Pa mo jin Ta Tap̱a mo

18 Dhali tap̱aŋ kamu/ doṯ a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo jin ’boro’d. Aha/ mina mii kata mo mmogam mal gi mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo sa/? 19 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Atinta yuḵa /e aha/ ki jim ’boro’d mo? Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin ’boro’d mo, hili Arumgimis a’di ’de/ mo be. 20 /e mishi gwoŋḵan kun ’kwarkunu mo kun o gwo mo ki: Dhalku/ c̱al ki mii mii mo ma, dhali, Dhalka ’kosh ki mii ’kosh mo ma, dhali, Dhalku/ to ki mii ḵwal mo ma, dhali, Dhalki gwonthus ki mii aḵ mo ma, dhali, Taḵi cim dhali kwan mo ma. 21 Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aris to gwansan dhukika/ mo ’peni yil pem jin taka/ dhuru’c mo be. 22 Dhali ka Yesus ciḵki a’di mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: Ton ṯal ’deŋ kamu/ di’d jin aṯẖa /e mo be. Yoli aris to gwansan kun tana /e mo ma dhali c̱iki uni gwansan kun hatha’ko’d mo dhali /e mini gam mo jin isha to ḵumma/ e momis mo dhali yayu/ mo dhali baṯẖaa/ isho’k mo. 23 Hili ki a’di ciḵki gwo gwansan mo tani a’di warkina bwa ki diṯ mo haali/ a’di ta wathi/ jin ta pa ki pa mo be. 24 Yesus hilki a’di mo dhali o gwo mo ki: Mii wa’di diṯa/ gom uni gwansan kun ta pa ki pa mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 25 Haali/ a’di ’ka’da mii gom kalman mo mmoya ki solol e jisa ’dip̱ira/ mo mmodhal wathi/ jin ta pa ki pa e i is mo mmocic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 26 Uni gwansan kun ciḵki a’di mo tani o gwo mo ki: Waḵki/ wakan mo tani ija iminu iwoṯẖ mo sa/?

27 Hili a’di o gwo mo ki: To jin molu mii ki ’kwani mo tani a’di mishu mii ka Arumgimis mo be. 28 Dhala Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, am dhalkina gu’b bam ’pen mo dhali baṯẖ /e nsho’k mo be. 29 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: wathiŋ kamu/ yisa di’da jin dhalki gu’b piti ’pen mo walla ashim piti mo walla ikam piti mo walla icom mo walla uc̱im piti mo gom gway gi Bampa/ ma Arumgimis mo 30 a’di jin midi diki gam to jin maru is ki nyanye/ ki mo yansan mo dhali ki she/ yil jin midi p̱u’du/ mo tani a’di midi gam mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo be.

Yesus Ṯorki Mowum Piti Nṯwa/a/ Me’di Kwara mo

31 Dhali a’di ki sus uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili mo mo ma, ana iina ka gagamis mo e Pa Urushaliim mo be dhali aris to kun ’kwarkunu mo gom Ya/ gi ’Kwani mo ki imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo tani minu thim mo be. 32 Haali/ a’di minu c̱i ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali uni mini mii a’di ka maḵ mo dhali kar a’di ki mon’the is jin shi/ashi/ mo dhali ’taḵ a’di manya/ i is mo. 33 Dhali uni mini dor a’di mo dhali ’kosh a’di mo, dhali ka cim kwara mo tani a’di midi cuyi mis mo be. 34 Hili uni ’koki mish gwo ’ban gom gwo gwansan mo. Haali/ gwo yansan bagkunu mo ’peni uni mo dhali uni ’koki nyiṯẖ gwo jin okina a’di mo be.

Wathiny Ja’da/ jin Ta’da Man’tho To, A’di Wac̱kunu mo e Shemen Bway gi Pa Ariiha mo

35 Dhali ki a’di ’dishki Pa Ariiha is mo tani wathiny ja’daŋ kamu/ c̱a’bki’d e shemen bway tur mo mmo’tho to mo be. 36 Dhali a’di ciḵki’da waambuhany ’kwani mmo/iikina uni ki iim pe mo. A’di ki doṯ gwo mo ki: Ii yan ta’da tinta mo? 37 Dhali uni ki ṯor a’di gwo mo ka: Yesus gi Pa Naasira a’di yaki’d ki yampe mo be. 38 Dhali a’di cuu’d ki: Yesus Ya/ ma Dawuu’d, miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma. 39 Dhali uni gwahan kun ’koni buŋ’kup̱ mo tani ḵucurki a’di ki gwo mo mmoṯor a’di gwo mo mmoc̱a’b ki shwam mo. Dhali hili a’di cuu’d kagahara doḵ/e ki nyanye/ ki: Ya/ ma Dawuu’d, miiyi mii ap̱o/ aha/ mo ma. 40 Dhala Yesus doshki’d mo dhali ḵan a’di gwo mo ki a’di minu susu mo e a’di mo. Dhali ki a’di ’dishki a’di is mo tani a’di ki doṯ a’di gwo mo ki: 41 Atinta o /e bwa ki aha/ mina mii gom /e mo? A’di thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, dhalki aha/ budha momish mo mo. 42 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Budhi momish mom pini mo ma. Moŋgam gwo is pini a’di woṯẖki /e mo be. 43 Dhali ki jahanne/ a’di bu’thki momish mo mo dhali a’di ki baṯẖ a’di nsho’k mo mmokara Arumgimis ki ca mo dhali aris ’kwani, ki uni p̱arki a’di e mo tani uni c̱ina Arumgimis momaŋ mo be.

19

Yesus dhala Sakka

1 A’di cic̱ki’d mo e Pa Ariiha mo dhali a’di yaki’d ki tur mo be. 2 Dhali e mun mo tani wathiŋ kamu/ diki’d jin yuḵu gway ka Sakka mo. A’di ta’da ’kaŋ’kup̱ gi imantera thulp̱a/ mo dhali a’di ta pa ki pa mo be. 3 Dhali a’di ŋap̱ki mo mo mmop̱ara Yesus e mo ki a’di ta’da ata mo dhali hili a’di diki p̱ar a’di e mo goma risa waambuhany ’kwani shwa’da nyor mo haali/ a’di kuṯakuṯ ki kuṯ piti mo be. 4 Wakan a’di guski’d iṯwa/a/ mo dhali se mis cwamp̱u/ mo mmop̱ar a’di e mo haali/ a’di yaki’d e bway c̱aan mo be. 5 Dhali ka Yesus p̱u’dki’d mo e mo yan mo tani a’di ki hil ’kup̱ ki mis mo dhali o gwo mo ki: Sakka, thulu/ ka ’cesh ki ’ta’b mo haali/ aha/ mina mii di e gu’b pini shwane/ mo be. 6 Wakan a’di thulki’d mo ise/ dhali yayu/ ka ’cesh mo dhali bu’th a’di ki bwaŋ ’kunyga/ mo be. 7 Dhali ki uni p̱arki a’di e mo tani uni ’baar mo miina gumgum mo mmo/o gwo mo ki: A’di yaki’d mo mmota yilkina/ e gu’b gi wathi/ jin ta’da manmii miinthus mo be. 8 Dhala Sakka doshki’d mo ki mis mo dhali o Tap̱a gwo mo ki: Hili mo mo ma, Tap̱a, ’ban gi tom pem jin taka/ ka dehe/ mo tani miga/ c̱i ’kwani kun hatha’ko’d mo be. Dhali waḵki/ aha/ shwana to ki kup̱ ’peni jan ṯal ’deŋ kamu/ mo tani aha/ mina c̱i a’di ka nyaŋ’ko’d me’di doŋon ap̱o/ mo. 9 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Shwane/ mowoṯẖ a’di p̱u’dki’d mo e gu’b yansan mo me’d jin tana a’di ya/ ma Ibrahiim si’da/ mo be. 10 Haali/ Ya/ gi ’Kwani p̱u’dki’d mo mmoŋap̱a ŋap̱ mo dhali mmowoṯẖa woṯẖ mo gom uni gun thiskunu e mo be.

Gwom ’Bi’th/e gom Kuluny ’Dolkoni ’Kume’d mo

11 Me’d jin ciḵkina uni gwo gwansan mo tani a’di marki uni gwoŋ kamu/ is mo mmoṯorki gwom ’bi’th/e mo haali/ a’di ’dishki Pa Urushaliim is mo dhali haali/ uni ṯoshkin ki Bampa/ ma Arumgimis minu piyu/ ki jahanne/ mo be. 12 Gom gwo gi wakan mo tani a’di ki o gwo mo ki: Wathi/ jin mii’da ṯu’c e bampa/ ma maliḵ tani a’di yaki’d mo e bampaŋ kamu/ jin si’dasi’d mo mmobu’th mom’bi’th ma maliḵ mo dhali doḵu/ ka nyaŋ’ko’d mo. 13 A’di ki yuḵ c̱iŋkinam piti kun ’koni ’kume’d mo. A’di ki c̱i uni kuluny ’dolkoni ’kume’d* mo. Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Miiyi aṯu’c ki uni gwansan mo ma ntagi aha/ mina p̱u’du/ mo. 14 Hili ’kwani gi bampam piti shi/i a’di i e mo dhali hashki a’di ’kwani kun hashu mo mmobaṯẖ a’di isho’k mo mmo/o gwo mo ki: Am ’tena bwa jin mina wathi/ yansan ta tap̱a ap̱o/ am mo be. 15 Ki a’di doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo mmobu’thkina a’di mom’bi’th ma maliḵ mo tani a’di ḵanki c̱iŋkina/ gwansan gwo mo e uni kun c̱ikina a’diya guurush mo ki uni minu yuḵu/ i a’di mo ki a’di midi mish to mo gom nyunycina/ to kun miikunu mo. 16 Jin ṯwa/a/ p̱u’dki’d ibwambori a’di mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, kuluny ’dolkon pini warki’d ki kuluny ’dolkoni ’kume’d mo be. 17 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Mba/ /e ta c̱iŋkina/ jin ’boro’d mo. Haali/ /e ta a’di jin ta isiŋ gana/ mo eya p̱o/ ushi to kun gwa’dan mo tani /e mini ta gi moshirr ap̱o/ ’peŋkuman bampa/ kun ’koni ’kume’d mo be. 18 Dhali jin ’kon ma p̱o/i su/ p̱u’dki’d mo si’da/ mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, kuluny ’dolkon pini warki’d ki kuluny ’dolkoni mudhe’d mo be. 19 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: /e mini ta tap̱a ap̱o/ ’peŋkuman bampa/ kun ’koni mudhe’d mo. 20 Dhali yan’ko’d jaŋ kamu/ p̱u’dki’d mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, kuluny ’dolkon pini a’dan be, a’di jin karkika/ mo eya mantiil mo. 21 Haali/ aha/ ḵo/ka /e mo haali/ /e ta wathi/ jin ceshi mo mo ki thiṯẖ mo. /e ’de’kki a’di jin dina /e ki kara ’cesh mo dhali /e ’ciṯẖki a’di jin dina /e ki si mo be. 22 A’di ki o a’di gwo mo ki: Aha/ mina waḵ /e mo ’peni gwo gi ’twam piniŋ gana/ mo. /e ta c̱iŋkina/ jin ta thus mo. /e mishin ki aha/ tana wathi/ jin ceshi mo mo ki thiṯẖ, mmo’de’k a’di jin dika/ ki kara ’cesh mo dhali mmo’ciṯẖ a’di jin dika/ ki si mo tani 23 atinta dina /e ki dhuka guurush pem mo e mo jin dhunuwa guurush mo dhali ki yam pem jin miga/ p̱u’du/ mo tani aha/ mina ’taki tul uni is mo nyaḵki nyunycinam piti mo? 24 Dhali a’di ki o uni gwansan gwo mo uni kun doshkin mo ki: Budhi kuluny ’dolkon ’peni a’di mo ma, dhali c̱i a’di jin ta’d gi kuluny ’dolkoni ’kume’d mo. 25 (Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, a’di ta’d gi kuluny ’dolkoni ’kume’d mo be Ayy!) 26 Aha/ ṯora um gwo mo ki, eya ris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni kun tan gi to mo tani minu c̱i ki nyanye/ mo be, hili ’peni a’di jin dara’d mo tani a’di si’da/ jin tana a’di mo tani a’di minu war a’di mo be. 27 Hili gom uni gwansan kun ta ’kup̱ ki aha/ mo tani uni kun ’koki ŋap̱ aha/ mo mmota tap̱a ap̱o/ uni mo tani susi uni mmahan mo ma dhali ’kosh uni jwa mo mbwambori aha/ mo.

Mo jin P̱inu Mii E Mmocic̱ Pa Urushaliim mo

28 Dhali ki a’di oki gwo gwansan mo tani a’di yaki’d nṯwa/a/ mo mmoya ka gagamis mo e Pa Urushaliim mo be. 29 Ki a’di ’dishki Pam Beeṯp̱aji is mo dhali Pam Beeṯaniya mo tani e ’kuwosh c̱aan jin yuḵu ka Seṯuun mo tani a’di ki hash uni su/ ’peni imanciḵ a’di gwo mo 30 mmo/o uni gwo mo ki: Iiku/ bampa/ mo ma jin di’d ka p̱ar ’twa/ mo. E mo jin cic̱kina umi cine/ mo tani um mini gam ari thuluny jin shi’dkunu mo, a’di jin dina wathin ’deŋ kamu/ ki mera p̱o/ mo ki sule/ mo. ’Cuḵi a’di mo ma dhali susi a’di mmahan mo. 31 Waḵki/ jan ’deŋ kamu/ doṯi um gwo mo ki: Atinta ’cuḵa um a’di mo tani um mini o gwo mo cikise/ ki: Tap̱a midi mii ta gi a’di mo be. 32 Wakan uni gwansan kun hashkunu mo tani iikin mo dhali gam a’di me’d jin ṯorkina a’di uni gwo mo be. 33 Dhali me’d jin ’cuḵkina uni ari thuluny mo tani icom gi ari thuluny o uni gwo mo ki: Atinta ’cuḵa um ari thuluny mo? 34 Dhali uni thoḵ uni gwo mo ki: Tap̱a midi mii ta gi a’di mo be. 35 Dhali ki uni suski a’di aYesus mo tani uni ṯa’kki burrinyem buni ap̱o/ ari thuluny mo dhali uni ki kara Yesus ap̱o/ a’di mo be. 36 Dhali ki a’di merki’d ki tur mo tani uni p̱a’dki burrinyem buni e bway tur mo be. 37 Dhali me’d jin ’dishkina a’di mo is mo tani e mo jin thulkina Wosh ma Seṯuun ’twa/ ka luŋgu’b mo tani awaambuhany ’kwani kun ta imanciḵ a’di gwo mo tani uni ṯelki mii ’pen mo mmo’kuny bwa mo dhali mmomaŋa Arumgimis mo ki ’twa/ jin caaca mo gom miim ’bi’thga/ kun p̱arkina uni e mo 38 mmo/o gwo mo ki: Mom’bor mii goma maliḵ mo, a’di jin p̱u’dki’d mo ki gway gi Tap̱a mo. Moŋḵu’th is e momis mo, dhali monyca e mo jin ca e ki ca mo be. 39 Dhali ’Kwani P̱arisiyiina tiya uni ’kokin mo e bwaman ma waambuhany ’kwani mo mmo/o a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo, ḵucuri imanciḵ /e gwo gwo mo ma. 40 A’di thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ ṯora um gwo mo waḵki/ uni mini ’ko ki shwam mo tani wosh gwahan uni mini ’taki ’ther cuuwa/ mo be.

41 Dhali ki a’di ’dishki mo is mo dhali p̱ar ’peŋkuman bampa/ e mo tani a’di gwoki’d ap̱o/ a’di mo be 42 mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ /e mini ’taki mish shwane/ to gi ta jim moŋḵu’th is mo tani hili shwane/ uni bagkunu mo ’peni em pini mo be. 43 Haali/ atee mini p̱u’du/ ap̱o/ /e mo ki uni kun ta ’kup̱ gi /e mini nyaŋa goŋ mo mmo’kam /e is mo dhali uni mini ’kam /e ’kup̱ mo dhali /e minu hem mo ki ’twaŋkal kuku/ mo be 44 dhali /e minu mu/i ’baar mo eya ’cesh mo, /e dhali uc̱im pini kun ’koni bwam/e mo dhali uni mini ’koki dhal wosha kamu/ ka maḵamp̱o/ e /e mo haali/ /e diki nyiṯẖ mo mo gom mowoṯẖ pini mo be.

Mmodhelel Gu’b gi Mondheleladhelel mo

45 Dhali a’di cic̱ki gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ṯelki mii ’pen mo mmo/ur ’kwani gwansan ka pije/ kun yoli to mo 46 mmo/o uni gwo mo ki: A’di ’kwarkunu mo ki: Gu’b pem midi ta gu’b jin miinu ’tho mo. Hili um mii a’di me’d gu’b gi ’kwanin ’di/ mo be.

47 Dhali a’di rashki uni gwo ṯor ka yempa/ mo e gu’b gi mondheleladhelel mo. Igasiis kun can dhali iman’kwar to mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ uni ŋap̱ki bway mo mmo’ce’d a’di sho’k mo be. 48 Hili uni ’koki gam toŋ kamu/ jin mina uni mii mo be haali/ aris ’kwani ’baar mo uni laki gwom piti me’d ki ḵwap̱ ḵwap̱ mo be.

20

Moshirr ma Yesus Doṯkunu Gwondoṯ mo

1 Ka cima kamu/ mo tani me’d jin ṯorkina a’di ’kwani gwo mo e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali c̱i gwom ’borga/ mo tani igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo nyaḵki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ilu/ mo tani uni p̱u’dkin mo 2 dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Ṯori aman gwo mo ma, ki moshirr ja imiikina /e to gwansan mo? walla aja ic̱i /e moshirr yansan mo? 3 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ si’da/ mina doṯ um gwondoṯ mo. Dhali um mini ṯoraa/ gwo mo. 4 Mo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ ’peni momis mo ’taa? walla ’peni ’kwani mo? 5 Dhali uni cuki gwo ka rem ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ ana mina o gwo mo ki: ’Peni momis mo tani a’di midi o ana gwo mo ki: Atinta ’kona um ki gam a’di gwo is mo? 6 Hili waḵki/ ana mina o gwo mo ki: ’Peni ’kwani mo tani aris ’kwani ’baar mo mini ṯugkun ana ki wosh mo, haali/ uni gamki gwo me’d mo ka Yohaan ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis mo be. 7 Wakan uni thoḵki a’di gwo mo ki uni ’koki mish mo mo jin yayina a’di ’peni nycine/ mo be. 8 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Walla aha/ si’da/ yisa mina ṯor um gwo mo gom moshirr kun miikika/ to gwansan mo yisa.

Gwom ’Bi’th/e gom Bwaman mo ma Mura’th jin Sinu mo dhali Imanhil Mo mo

9 Dhali a’di ṯelki mii ’pen mo mmoṯor ’kwani gwo ki gwom ’bi’th/e mo ki: Wathi/ di’d jin siki’da mura’th mo dhali a’di ki dhal a’di mo e uni gun miina ṯu’c mo dhali a’di ki ya mo e bampa/ jin si’dasi’d mo ka cim ka ris mo. 10 Dhali ki mo p̱u’dki’d mo tani a’di hashki c̱iŋkinaŋ kamu/ e imanhil mo mo ki uni mini ’taki c̱i a’di maman to ’peni bwam ma goŋ piti mo. Hili uni gun hili mo mo tani dorki a’di mo dhali uni ki hash a’di ka nyaŋ’ko’d me’d ’te/ mo be. 11 Dhali a’di ki hash c̱iŋkinaŋ kamu/ mo. A’di si’da/ dorkina uni mo dhali uni ki kar a’di ki mon’the is ki shi/ shi/ mo dhali uni ki hash a’di ka nyaŋ’ko’d me’d ’te/ mo be. 12 Dhali a’di hashki jiŋ ’kon ma p̱o/i kwara doḵ/e mo. Jan ’de/ yansan uni ki kar a’di jama/ i is mo dhali biṯ a’di ka pije/ mo be. 13 Dhali yan’ko’d com gi monsinu o gwo mo ki: Aha/ mina miiya tinta mo? Aha/ mina hashki uni ya/m pem jin enka/ mo. A’di wari mmina uni itaḵ mo. 14 Hili ki uni gun hilki mo mo p̱arki a’di e mo tani uni o gwo e is buni mo ki: A’di jin midi ḵal mal a’dan ti. Dhalki ana ’kosha a’di jwa mo ki mal piti midi ta jim bana mo be. 15 Dhali uni ki biṯ a’di ka pije/ ’peni bwam monsinu mo dhali ’kosh a’di jwa mo. Dhali com monsinu midi miiya tinta ŋ’ko’d mo gom uni mo? 16 A’di midi p̱u’du/ mo dhali ’ce’d uni gwansan sho’k mo kun hili mo mo dhali bwam monsinu minu c̱iki kun tiya mo. Ki uni ciḵki gwo gwansan mo tani uni oki gwo mo ki: Dhalku/ ki dhal a’di mmomii kan mo. 17 Hili a’di ki hil uni mo dhali o uni gwo mo ki: Gwo yansan wakatinta jin ’kwarkunu mo ki:

Wosh yan gana/ jin waḵkina imannyaŋ gu’b mo tani

a’di warki’d ki ’kup̱an jin karu eya rukun mo.

18 Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ṯa’kkin e ’kuwosh yansan mo tani minu ’ce’d bwa ka ’ci’cimi’th mo, hili waḵki/ a’di biṯi’d ap̱o/ jaŋ kamu/ mo tani a’di midi ṯushun a’di mo be.

Mo gi C̱inu Athulp̱a/ ka Kaysar mo

19 Dhali iman’kwar to dhali igasiis kun can uni palki mii mo mmodhu me’d buni ap̱o/ a’di ki mo yan gana/ mo tani hili uni ḵo/ki ’kwani mo, haali/ uni nyiṯẖkin ki a’di ṯorki gwom ’bi’th/e yan ap̱o/ uni mo be. 20 Wakan uni timki a’di mo dhali hash iman’kar mo mo kun dhu is buni me’d ’kwanim paŋ gana/ mo ki uni mini ’taki bu’th gwo ’peni a’di jin okina a’di mo. Wakan ki uni mini c̱i a’di mo e mo gi shirru mo dhali e mom’bi’th ma mudhiir mo be. 21 Uni doṯki a’di mo ki: Manṯor Gwo, am mishkina ki /e oki gwo mo dhali ṯor gwo ki ’bore/ mo dhali /e diki ṯor mii jin miinu ka gwar ’de/ mo hili ka jiŋ gana/ /e ṯorki gwo gi bway ma Arumgimis mo be. 22 A’di ta gwoŋḵan mo ’taa ki am mina c̱ika Kaysara thulp̱a/ mo? walla minu dhalku/ mo? 23 Hili a’di nyiṯẖki jim buni jin isha uni a’cesh mo dhali o uni gwo mo ki: 24 Ṯori aha/ emena guurush mo ma. Jamas maja a’dan mo dhali a’di ’kwar maja mmahan mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: A’di ta ji ma Kaysar mo be. 25 A’di ki o uni gwo mo ki: Gom a’di gi wakan mo tani c̱ika Kaysar to jin ta ji ma Kaysar mo ma, dhali c̱ika Arumgimis to jin ta ji ma Arumgimis mo ma. 26 Dhali uni mol a’di bu’th mo e bwambori ’kwani mo gom gwo jin okina a’di mo. Hili uni merkin mo gom gwom piti jin thoḵkina a’di uni mo tani uni ’kokin ki shwam mo be.

Mo gi Doṯu Gwondoṯ gom Mo gi Pinu mo

27 Dhali ’Kwani Sadukiyiina tiya p̱u’dkini a’di mo, uni kun o gwo mo ki mompinuŋ kamu/ yisa di’da. 28 Dhali uni ki doṯ a’di gwondoṯ mo mmo/o gwo mo ki: Amanṯor Gwo, aMusa a’di ki ’kwarki aman gwo mo ki waḵka kam gi wathi/ wuki’d mo ki a’di ta’d ga ’bom mo hili a’ci p̱iyi’d mo tani wathi/ midi mii budha ’bom mo dhali c̱is uc̱i mo goma kam mo. 29 Dhali ikam ’kokini pesu/ mo. Jin ṯwa/a/ mashki’da ’bom mo dhali a’di wuki’d mo ki dar gi uc̱i mo be. 30 Dhali jiŋ ’ko’d si’da/ mo be. 31 Dhali jin ’kon ma p̱o/i kwara mashki’da yim mo, dhali wakan aris uni pesu/ ’baar mo uni ’koki dhal a’ciŋ kamu/ mo dhali uni wukin mo. 32 Yan’ko’d a’bom si’da/ wuki’d mo be. 33 E mompinu wakan mo tani a’bom midi ta jim maja mo? Haali/ unim pesu/ mashki a’di ka ’bom buni mo be.

34 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Iya/ gi embul yil gwansan mo tani uni mashkin mo dhali uni c̱ikunu bway mo mmomash mo be. 35 Hili uni gwansan kun dhunu ki ku gi ha me’d mo mmobumbur mo e she/ c̱aan mo dhali e mompinu ’peni mowu mo walla mmomash di’d yisa walla mo jin c̱inuwa c̱i mmomash mo. 36 Haali/ uni moli wu mo doḵ/e haali/ uni nyaḵkina nyaḵ ki iman’doyu gwo mo dhali uni ta iya/ ma Arumgimis mo mmotakina uni iya/ gi mompinu mo be. 37 Hili ki uni kun wukin mo minu cu mo tani a’di ṯor ma Musa gwo mo e gwo jin ’kwarkunu mo gom ari cwa mo, me’d jin yuḵkina a’di Tap̱a mo a’di jin ta’da Arumgimis ma Ibrahiim mo dhali Arumgimis ma Is/hak mo dhali Arumgimis ma Yakuub mo be. 38 Dhali hili a’di diki ta Arumgimis gom uni gun wukin mo hili gom uni kun ’kokin mo, haali/ aris uni ’baar mo ’kokin e a’di mo be. 39 Dhali iman’kwar ton tiya thoḵ a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo, /e oki gwo ki ’bore/ mo be. 40 Haali/ uni ḵo/ki a’di mo mmodoṯ a’di gwoŋ kamu/ mo be.

Mo gi Doṯu Gwondoṯ gom Ya/ ma Dawuu’d mo

41 Hili a’di o uni gwo mo ki: A/ki uni o gwo ka Ḵrisṯẖos ta ya/ ma Dawuu’da? 42 Haala Dawuu’d ki is piti oki gwo eya warka/ ma Masamiir mo ki:

Tap̱a ki o Tap̱am pem gwo mo ki:

C̱a’bi aha/ ki me’da bim poros pem mo ma,

43 ntagi aha/ mina dhu ’kup̱ pini mmota cwa jin dhuna /e sho’k pini mo.

44 Dawuu’d wakan ki yuḵ a’di ki Tap̱a mo. Wakan kata yuḵa a’di a’di ki ya/m piti mo?

Yesus Be’dki Gwo gom Iman’kwar To mo

45 Dhali e bwany’ce jin ciḵkin ma ris ’kwani gwo gwansani ’baar mo tani a’di ki o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: 46 Jiyi iman’kwar to ki e ki ’bore/ mo ma, uni gun eni monyjaŋgal ki burrinyen turga/ i is mo dhali en monthe me’d kagahara mo e mo ma suug mo dhali kun eni moŋ’kom ’borga/ e gu’b gi montul is mo dhali mo gun taḵuwa taḵ mo e mo jin yuḵuwa yuḵ mo 47 uni gun loski gu’b gi up̱ kun wuna ikaṯẖ mo dhali uni gun mii mii eya p̱or ma pije/ mo e eŋ ’kwani mo mmomii mon’tho ki rash rash mo. Uni mini bu’th momiiwaḵ kun eḵa/ eḵ mo be.

21

A’bom jin Wun ma Kaṯẖ jin C̱i To mo

1 A’di ’de’kki em piti ki mis mo dhali p̱ar uni gun ta pa ki pa e mo mmodhu tom buni kun c̱ina uni ki me’d mo e mo jin dhunuwa guurush mo. 2 Dhali a’di ki p̱ara ’boma ha’th’ko’d e mo jin wun ma kaṯẖ mo mmodhu ushi emena guurush isu/ mo kun ta gi ’per mo.* 3 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ka ’boma ha’th’ko’d yan jin wun ma kaṯẖim piti mo tani a’di dhuki to jin boli’da ris uni gun tan e mo be. 4 Haali/ uni ’baar mo pashki to ’pen mo ’peni tom buni gun ishkin ka enthus mo, hili ayim ’pena ha’th’ko’d piti mo tani dhuki’da ris to ’baar mo kun mini kar a’di mo be.

Mo jin ’Ce’du Gu’b gi Mondheleladhelel Sho’k mo dhali Jamas Mii jin Ṯoru Nṯwa/a/ gom ’Pemen jiŋ ’Ko’d mo

5 Dhali me’d jin ona ’kwanin tiya gwo mo gom gu’b gi mondheleladhelel mo mmonyaŋu a’di ki wosha ’borga/ mo dhali to kun c̱inu mo dhali a’di ki o gwo mo ki: 6 Me’da ris to gwansan kun p̱arkina um e mo tani atee mini p̱u’du/ mo ki wosha kamu/ yisa minu dhal ka maḵamp̱o/ ap̱owa kamu/ imahan yisa kun mini ’koki ṯaka ’cesh mo. 7 Dhali uni ki doṯ a’di gwo mo ki: Manṯor Gwo, ki mii yan midi mii kakasja mo? Dhali jamas mii gi wakata minu mii mo? ki mii yansan jin mura ’twa/ mmobu’th mo mo. 8 Dhali a’di ki o gwo mo ki: ’Cunycuri mii ki is bum ki ’bore/ mo ma ki um minu ’koki susi dheres mo. Haali/ ’kwani tana ris mini iiyu/ ki gway pem mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ tana a’di be, dhali, Mo a’di p̱u’dki’d hila/ mo tani, dhalku/ ki ii mmobaṯẖ uni isho’k mo. 9 Dhali ki um mini ciḵ gwo gom mo/as mo dhali adulaṯṯ jin miina ’kwani mo tani dhalka shi/iny jwa ki shwa mo ma haali/ mii yansan a’di midi mii bu’th mo mo nṯwa/a/ mo, hili ’pemen midi diki p̱u’d naskina/ ki jahanne/ mo.

10 Yan’ko’d a’di ki o uni gwo mo ki: Kal gi kala kamu/ midi cu mis ap̱o/ kala kamu/ mo dhali ’peŋkuman bampaŋ kamu/ midi cu mis ap̱o/ ’peŋkuman bampaŋ kamu/ mo be. 11 Dhan mony’cesh midi yiḵin is ki mo ka ris mo dhali e mon tiya ka ris mo tani ṯe/ midi ’kosha ’kosh mo dhali mo/isa nyor ’peni to kun woci ’kwani is mo, dhali to kun mini dher ’kwani is bwa mo dhali dhan momer ’peni momis mo be. 12 Hili nṯwa/a/ ka ris to gwansan mo tani uni mini dhu me’d buni ap̱o/ um mo dhali ṯo’c um bwa mo mmoc̱i um e gu’b gi montul is mo dhali eya sijin mo dhali um minu susu mo mbwambori imaliḵ mo dhali e imudhiir mo gom gway pem mo be. 13 Yansan midi ta atente/ gom um mmota iman/o gwo mo be. 14 Thosoni adum bum nṯwa/a/ mo ma dhali dhalku/ ki dhuwa du ki mur mo gom gwo jin mina umi thoḵ mo, 15 haali/ aha/ mina c̱i um ’twa/ mo dhali moyuḵ mo a’di jin mina jan ’deŋ kamu/ ’peni uni kun ta ’kup̱ ki um mol roc̱ mo walla ’ce’d uma p̱o/ mo be. 16 Um minu c̱i mo ki ikwan mo si’da/ dhali ikam bum mo dhali ibas bum mo dhali imugum bum mo, dhali kun tiya ’peni bwam um mo tani mina uni i’kosh jwa mo be. 17 Um mina ’kwani ’baar mo ishi/i e mo gom gway pem mo be. 18 Hili amur ’kup̱ ’deŋ kamum bum mo tani minu diki ’ce’d sho’k mo be. 19 Ki miim bum jin ’dima um ’kup̱ mo tani um mini gam moŋ’kom bum mo be.

20 Hili ki um mini p̱ar Pa Urushaliim e mo mmo’kamkunu a’di ’kup̱ ki deḵ mo ki ’kwani ma mee mo tani yan’ko’d um ki mish mo mo ki a’di ta mony’ce’d sho’k jin p̱u’dki’d ki ’dishe/ mo be. 21 Yan’ko’d dhali uni gwansan kun ’kon e Pa Yahuudiyya mo mini so ’kuwosha turga/ mo, dhali dhalki uni gwansan kun ’kon e bwaman ’peŋkuman bampa/ mo tani mini ii mo, dhali mmo’koki dhal uni gwansan kun ’kon ka pije/ e bampa/ mmocic̱ e a’di mo. 22 Haali/ atee gwansan a’di ta mo gi toru gwo ’twa/a ’cesh ka ḵar/e mo mmothima ris to kun ’kwarkunu mo be. 23 Ayy/ayy/ayy gom uni gwansan kun bwaa uc̱i mo dhali gom uni gwansan kun c̱i uc̱i ako mmop̱i mo ka tee gwansan mo. Haali/ adhana wukura/ midi caaca mo jin midi p̱u’du/ ap̱o/ mony’cesh mo dhali anyor midi di ap̱o/ ’kwani gwansan mo. 24 Dhali uni minu tor ’ko’da ’cesh ki sheŋ gandala turga/ mo, dhali uni minu sus mo mmota habuus mo e bwaman kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo. Dhali Pa Urushaliim minu shubur ki sho’k gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ntaga tee gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ minu thim mo be.

Mo jin Mina Ya/ gi ’Kwani Doḵu/ mo

25 Dhali jamas mii midi di eya tente/ mo dhala ppe mo dhali acul mo. Dhali eya p̱o/ mony’cesh mo tani awukura/ e kal gi ’kwaniny’cesh mo midi di mo eya dumbul bway mo goma ḵuku/ ḵuku/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali mombir bakal mo. 26 ’Kwani mina shi/ini wu ’kup̱ mo gom moŋḵo/ is mo gom to jin c̱orkina uni mo, a’di jin midi p̱u’du/ ap̱o/ mony’cesh mo. Haali/ mom’bi’th gi momis mo tani minu yiḵin is mo be. 27 Dhali yan’ko’d uni mini p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mo mmoyayu/ e bwaaraḵ mo ki mom’bi’th mo dhali ka dhan monyca jin ca’d ilu/ mo be. 28 Dhali ka ris to gwansan mini ṯel mii ’pen mo mmobu’th mo mo tani hili ’kup̱ ki mis mo ma dhali ’deki ’kup̱ bum mo haali/ mowan ’bam bum mo tani a’di ’disha’dish mo be.

29 Dhali a’di ki ṯor uni gwo mo ki gwom ’bi’th/e mo ki: Hili cwamp̱u/ mo ma dhali aris cwa ’baar mo. 30 Me’d jin daḵa lu/a uni jip̱iny this mo tani um ki p̱ar mo e gom is bum mo dhali um ki mish mo mo ki moyurantee a’di ’disha’dish hila/ mo be. 31 Wakan si’da/ ki um mini p̱ar aris to gwansan e mo mmobu’th mo mo tani um ki mish mo mo ki Bampa/ ma Arumgimis ’disha’dish mo be. 32 Ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki, ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo tani mini ’koki pe mo ntagi to ’baar mo minu thim mo be. 33 Momis dhali mony’cesh mini pe mo tani hili gwom pem mini ’koki pe mo be.

34 Hili ’cunycuri is bum ki ’bore/ mo ma hili isi ciki/ adum bum mina umi biṯ is jwa mo ’peni mo jin tanu adhora su mo dhali ’peni mo gi ’kosh ma su ’kwani mo dhali mii kun noni ’twa/ e mondiki/e yan mo, dhali atee yan midi p̱u’du/ ap̱o/ um ise/ mo me’da gume/ mo be. 35 Haali/ a’di midi p̱u’du/ ap̱o/ ’kwani ’baar mo uni gun ’kokin e jis/e gi mony’cesh yansan mo be. 36 Hili timi mo mo ma ka tee ’baar mo, mmo’tho mo ki um mini ta gi mom’bi’th mo mmoye aris to gwansan mo kun mini bu’th mo mo, dhali mmodoshi bwambori Ya/ gi ’Kwani mo be.

37 Dhali ka yempa/ mo tani a’di diki’d mo mmoṯor gwo e gu’b gi mondheleladhelel mo hili ki mon’thiny mo tani a’di yaki’d ka pije/ mo dhali c̱a’b mo e ’kuwosh jin yuḵu ka Seṯuun mo be. 38 Dhali ki mon’thamo/ ka’tum mo tani aris ’kwani ’baar mo p̱u’dkini a’di mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmociḵ gwo ’peni a’di mo be.

22

Awu’th jin Wudhuwa p̱owa Yesus mo

1 Dhali ka cim gi maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ka cumaṯ ’dishki’d mo tani a’di jin yuḵu ki Mompe’kup̱anyolos mo. 2 Dhali igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo uni ’kokin mo mmoŋap̱ bway mo mmokar a’di mmowu mo haali/ uni ḵo/ki ’kwani mo be.

3 Yan’ko’d Seṯaan cic̱ki’d mo eya Yahuusa mo a’di jin yuḵu ka Isḵariyuuṯi a’di jin ’dap̱ tiya ’twa/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 4 A’di yaki’d mo mmoṯora ṯor ki igasiis kun can mo dhali tap̱a kun can ki imanhil gu’b gi mondheleladhelel gom bway jin mina a’di ’taki ’ciṯẖ a’di is ki gwo mo e uni mo be. 5 Dhali uni ’kunya bwa mo dhali gam gwo me’d mo mmoc̱i a’di aguurush mo be. 6 Wakan a’di gamki gwo me’d mo dhali mmoŋap̱kina a’di embula ’borga/ mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo e uni mo ki kup̱ ki dar ga waambuhany ’kwani mo be.

Yesus A’di Shwa To gi Mompe’kup̱anyolos Nyaḵki Imanciḵ A’di Gwo mo be

7 Yan’ko’d atee p̱u’dki’d mo ki maaŋḵuthu’d jin miinu ki dar ka cumaṯ mo, ka tee gi ari ḵa’bal gi Mompe’kup̱anyolos minu mii ’ciṯẖa/ bas mo. 8 Wakan Yesus ki hasha Buṯerus dhala Yohaan mo mmo/o gwo mo ki: Iiku/ mo ma dhali thosoni to mo gom Mompe’kup̱anyolos gom ana mo, ki ana mina shwa a’di mo be. 9 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Mana i/o /e bwa jin mina aman thoson a’di mo? 10 A’di ki o uni gwo mo ki: Hili mo mo ma, ki um mini cic̱ ’peŋkuman bampa/ mo tani wathi/ jin ḵali dhur yi’de/ midi gam um ’kup̱ mo. Baṯẖi a’di isho’k mo e gu’b jin cic̱a a’di mo. 11 Dhali ṯor com gu’b gwo mo ki: Amanṯor Gwo o /e gwo mo ki: Mane gu’b yilkina/ mane mo, a’di jin miga/ shwa to gi Mompe’kup̱anyolos nyaḵki imanciḵ gwom pem mo? 12 Dhali a’di midi ṯor um dhan bwaman gu’ba beega/ mo jin di’di mis ap̱owa kamu/ mo jin isha to ki kokorom mo. E mun mo tani thosoni to mo ma. 13 Dhali uni iikin mo dhali gam a’di me’d jin ṯorkina a’di uni gwo mo, dhali uni thosonki to mo gom Mompe’kup̱anyolos mo be.

14 Dhali ki mo p̱u’dki’d mo tani a’di c̱a’bki’da tharabeesa mo dhali uni gun dhunu ki she/ mo nyaḵki a’di mo be. 15 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ dina gwo i bwayi ki nyanye/ mo mmonyaḵ to shwa ki Mompe’kup̱anyolos yan nyaḵki um mo ki aha/ dina is ki ’kosh ka nyor nṯwa/a/ mo be. 16 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Aha/ mina diki shwa a’di mo doḵ/e ntagi a’di minu thim mo e Bampa/ ma Arumgimis mo be. 17 Dhali a’di bu’thki’da ḵubbaaya mo dhali ki a’di c̱iki mom’bor bwa i is mo tani a’di o gwo mo ki: Budhi yansan mo ma dhali ḵwaki a’di bwa e bwam um ki is bum mo ma. 18 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki ’peni shwane/ mo tani aha/ mina diki p̱i yiman maman cwa mo ntagi Bampa/ ma Arumgimis midi p̱u’du/ mo be.

19 Dhali a’di bu’thki maaŋḵuthu’d mo si’da/ dhali ki a’di c̱iki mom’bor bwa i is mo tani a’di ki ’ce’d a’di mo dhali c̱i uni mo mmo/o gwo mo ki: Yansan ta is pem mo be, a’di jin c̱ikunu mo gom um mo. Miiyi yansan mmoka aha/ e mo. 20 Dhali wakan si’da/ ’ko’di tonṯe/ mo tani a’di bu’thki’da ḵubbaaya mo mmo/o gwo mo ki: Ḵubbaaya yan ta ji gi wolo’d ka pije/ gom um mo a’di jin ta gwon this jin gamu me’d ka bas pem mo be. 21 Hili, hili mo mo ma, me’d gi a’di jin ’ciṯẖi/ aha/ is ki gwo mo a’di nyaḵki di ki aha/ eya tharabeesa mo be. 22 Haali/ Ya/ gi ’Kwani a’di yaki’d mo me’d jin karkunu gom a’di mo. Hili wayyi e wathi/ c̱aan mo ki a’di jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo be. 23 Dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmodoṯ gwondoṯ ka rem ’kup̱ mo ki jana ’peni bwam uni ta a’di jin midi ’taki mii to yansan mo.

Gwo gi Sugu/ mo gom A’di jin Midi Ca mo

24 Dhali gwo gi sugu/ si’da/ cuki’d mo e bwam uni mo gom a’dija iminu kar ki ca mo e bwam uni mo? 25 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Imaliḵ gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani mii mo gi tanu tap̱a ap̱o/ uni mo, dhali uni gwansan kun ta gi moshirr mo ap̱o/ uni mo tani yuḵkunu gway ki imanmii ki ’bore/ gom uni mo. 26 Hili yansan midi diki di wakan gom um mo. Hili dhalki a’di jin ca’d e bwam um mo dhal mii e i is mo mmowar ki gwa’d mo dhali a’di jin di’di ṯwa/a/ mo ta a’di jin midi ta amanmii to mo be. 27 Haali/ a’di jin ca’d mo tani ta a’din ’de/ jin di’da tharabeesa mo ’taa? walla a’di jin ta’da manmii to mo? A’di diki ta a’di jin di’da tharabeesa mo ’taa? Hili aha/ dina mbwam um mo mmota wathin ’de/ jin mii to mo be.

28 Um ta uni gwansan kun rashi ’ko nyaḵki aha/ mo e mompal pem mo. 29 Me’da Ababa mmoṯorkina a’di aha/ bampa/ i e mo tani wakan si’da/ aha/ ṯorkina um a’di i e mo, 30 ki um mini nyaḵ to shwa mo dhali nyaḵ to p̱i eya tharabeesam pem e bampam pem mo dhali mmo’ko ’pena ḵursin tap̱a mo mmodwall ’Kwani ma Israyiil gwo mo uni kun ’kon ma waḵi ’kume’d i’ce’dka su/ mo be.

Mo jin Min ma Buṯerus Waṯ Gwo mo A’di Ṯorkunu Nṯwa/a/ mo

31 Simaan, Simaan, hili mo mo ma, Seṯaan dina gwo mbwa mo mmobu’th um mo ki a’di midi ’dash um me’d emen pos mo. 32 Hili aha/ ’thokina mo gom /e mo ki moŋgam gwo is pini midi diki ush me’d mo. Dhali ki /e mini ṯu’k mo doḵ/e tani ’bithi awaḵ pini is mo ma. 33 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, aha/ thosonkina is mo mmonyaḵ ya ki /e mo eya sijin mo dhali mmowu mo be. 34 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Aha/ ṯora /e gwo mo, Buṯerus, ka dhoŋgola ŋwa midi diki ko e ka tee yan mo tani ntagi /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara ki /e mishi aha/ kan mo be.

Jisilaan, dhali Ḵucaŋ, dhali Gandal

35 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Me’d jin hashkika/ um ka pije/ mo ki dar ga jisilaan mo walla ḵucaŋ mo walla ka p̱p̱a/ isho’k mo tani um harki toŋ kamu/ mo ’taa? Uni thoḵ a’di gwo mo ki: To p̱iyi’d mo be. 36 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Hili shwane/ mo ma. Dhalki a’di jin ta’d ga jisilaan bu’th a’di mo dhali wakan si’da/ a’di jin ta gi ḵucaŋ mo. Dhali dhalki a’di jin dara’d gi gandala turga/ mo tani yol burrinyem p̱om piti mo dhali yol gandala kamu/ mo.

37 Haali/ aha/ ṯora um gwo mo ki Gwo ma Arumgimis yansan jin ’kwarkunu mo ki: Dhali a’di karkunu nyaḵki imandhaŋ gwo mo tani a’di naskina/ minu mii thim ki aha/ mo be. Haali/ a’di jin ’kwarkunu gom aha/ mo tani a’di ta mo gi thimkunu a’di mo be. 38 Dhali uni ki o gwo mo ki: Hili mo mo ma, Tap̱a, gandala turga/ ’koni su/ imahan mo. Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di ’kosh jwa mo.

Yesus ’Thoki’d mo e Bwam Monsinu mo

39 Dhali a’di p̱u’dki’d ka pije/ mo dhali ya mo me’d mii jin miina a’di mo mmoya e ’Kuwosh ma Seṯuun mo. Dhali imanciḵ a’di gwo baṯẖki a’di isho’k mo be. 40 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo e mo c̱aan mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: ’Thoyi mo ma, ki um mini ’koki cic̱ mo e mo jin palu mo. 41 Dhali ki a’di thoṯẖki is mo ’peni uni mo me’d ari wosh jin yip̱u kanṯaan mo tani dhali a’di ki c̱a’b ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo dhali ’tho mo be ki: 42 Ababa waḵki/ /e ona bwa mo tani thoṯẖka ḵubbaaya yan ’peni aha/ mo ma, hili a’di jin oyaa/ bwa mo yisa hili a’di jin o /e bwa mo, ki a’di minu mii mo be. 43 Dhali a’di pikin ma man’doyu gwo i is mo ’peni momis mo mmo’bi’th a’di is mo be. 44 Dhali mmowoja is a’di she/ mo tani a’di ’thoki’d ka daran du mo. Dhali jiṯim piti warki’d ki dhan guŋkulisa bas kun ṯa’kkina ’cesh ap̱owa ’cesh mo be. 45 Dhali ki a’di cuki mis mo ’peni mon’tho mo tani a’di p̱u’dki’d mo e imanciḵ a’di gwo mo dhali gam uni mo mmomalkina uni e mo ki bwan diṯi’d mo be. 46 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta isha um e mo kan? Cuyi mis mo ma dhali ’thoyi mo, ki um mini ’koki ’taki cic̱ mo e mo jin palu mo be.

Mo jin ’Ciṯẖuwa Yesus Is ki Gwo mo dhali Mo gi Budhu A’di mo

47 Ki a’di di’d mmo/o gwo mo tani awaambuhany ’kwani p̱u’dkin mo dhali wathi/ jin yuḵu gway ka Yahuusa a’din ’de/ jin ta tiya a’kume’d i’ce’dka su/ mo tani a’di shuyi uni bway mo. A’di ki ’disha Yesus is mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo be. 48 Hila Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yahuusa, mina /eyi ’ciṯẖ Ya/ gi ’Kwani is ki gwo ki ’twam p̱i kan mo ’taa? 49 Dhali ki uni gwansan kun ’kamki a’di mo tani p̱arki mii e mo jin midi ’taki mii i’ko’d mo tani uni o gwo mo ki: Tap̱a, mina aman dora/ dor ki gandal mo ’taa? 50 Dhali jan ’deŋ kamu/ ’peni uni mo tani a’di dorki c̱iŋkina/ ma gasiis jin ca’d mo dhali ’ciṯẖ a’di ’ce ma bim poros piti mo be. 51 Hila Yesus o gwo mo ki: Dhalku/ yan ki mii doḵ/e mo. Dhali a’di ki ta ’cem piti is ki me’d mo dhali wac̱ a’di mo be. 52 Yan’ko’d Yesus ki o igasiis kun can gwo mo dhali tap̱a kun can ki imanhil gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo, uni gun iiyin ka pije/ ap̱o/ a’di mo ki: Um iiyina p̱o/ wathi/ me’d wathin ’di/ ki gandala turga/ dhali ki cwa kan mo ’taa? 53 Ki aha/ dikina ka tee jin baṯẖa’di ’ko’d isa yempa/ e gu’b gi mondheleladhelel mo tani um ’koki dhu me’d bum ap̱o/ aha/ mo. Hili yaase ta mom bum mo be dhali mom’bi’th gi mondhurumi’d mo.

Buṯerus Waṯki’da Yesus Gway mo

54 Dhali yan’ko’d uni ki bu’th a’di mo dhali uni ki shu a’di bway mo mmosusi a’di mo e gu’b ma gasiis jin ca’d mo. ABuṯerus di’d mmobaṯẖ a’di isho’k isa dhana/ mo. 55 Dhali ki uni ’thaki o’da ’cila’th mo e bwaman mo gi dwallu gwo mo dhali ’kowa ’cesh mmonṯal ’de/ mo tani Buṯerus c̱a’bki’di bwam uni mo be. 56 Yan’ko’d ari nyara/ hilki a’di mo mmodina a’di mo mmoc̱a’b ka le’dan o’d mo dhali tor a’di ki e mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yansan si’da/ nyaḵ di ki a’di mo be. 57 Hili a’di waṯ a’di gwo mo mmo/o ki: A’boma, aha/ dinaki mish a’di mo be. 58 Dhali yan’ko’d ari’ceenne/ mo tani jan ’deŋ kamu/ si’da/ p̱arki a’di e mo dhali o a’di gwo mo ki: /e si’da/ ta jan ṯal ’de/ ’peni uni mo be. Hila Buṯerus o gwo mo ki: Wathi/, aha/ tana a’di yisa. 59 Dhali yan’ko’d ki ari mo ta mo mo tani jan ṯal ’deŋ kamu/ di’d si’da/ mo mmo’cece’b gwo mo mmo/o ki: Ka jiŋ gana/ wathi/ yansan si’da/ nyaḵ di ki a’di mo, haali/ a’di ta wathi/ gi Pany Jaliil mo. 60 Hila Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Wathi/, aha/ mola gwo ’ban jin ona /e mo. Dhali ki jahanne/ ki a’di di’d mmo/o gwo mo tani adhoŋgola ŋwa gwo e mo be. 61 Dhali Tap̱a ṯu’kki’d mo dhali hila Buṯerus mo dhala Buṯerus kakina gwon Tap̱a e mo, gwo jin okina a’di a’di mo ki: Nṯwa/a/ ka dhoŋgola ŋwa diki ko e shwane/ mo tani /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara mo be. 62 Dhali a’di yaki’d ka pije/ mo dhali ko ki jabu’th ki ḵu’bu/ ḵu’bu/ mo be.

Yesus Miikunu ka Maḵ mo dhali Doru mo

63 Dhali ’kwani kun ’kokin mo mmobudha Yesus mo tani uni mii a’di ka maḵ mo dhali dor a’di mo be. 64 Uni si’da/ kum a’di e mo mmota ja’da/ mo dhali doṯ a’di gwo mo ki: C̱iyi gwo mo ma. Kaja ’dunn idorki /e mo? 65 Dhali uni oki gwon tiya ka ris ap̱o/ a’di mo mmosor a’di mo be.

Yesus Diki’d Mbwambor Montul Is gi ’Kwani Yahuuda/ mo

66 Dhali ka tee p̱u’dki’d mo tani ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ tulki is mo mmonṯal ’de/ mo nyaḵki igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo. Dhali uni ki shu a’di bway ka pije/ e montul is buni mo, dhali uni ki o gwo mo ki: 67 Waḵki/ /e tana Ḵrisṯẖos mo tani ṯori aman gwo mo ma. Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Waḵki/ aha/ mina ṯor um gwo mo tani um mini ’koki gam gwo is mo be. 68 Dhali waḵki/ aha/ mina doṯ um gwo mo tani um mini ’koki thoḵ aha/ gwo mo be. 69 Hili ’peni mo yansan shwane/ mo tani Ya/ gi ’Kwani minu kar mo mmoc̱a’b ka bim poros gi mom’bi’th ma Arumgimis mo be. 70 Dhali uni ’baar mo o gwo mo ki: /e ta Ya/ ma Arumgimis de? Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um oki aha/ tana a’di mo be. 71 Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Gwonta mina ana imii ita ki nyanye/ mmo/o mo? Haali/ ana ciḵa gwo ki is bana ’peni ’twam pitiŋ gana/ mo be.

23

Yesus Diki’d Ibwambor ma Bilaaṯus mo

1 Yan’ko’d aris uni ’baar mo kun tulki is mo uni cuki mis mo dhali susi a’di mo mbwambor ma Bilaaṯus mo. 2 Dhali uni ṯelki mii ’pen mo mmoyer a’di is ki gway mo mmo/o gwo mo ki: Aman gamkina wathi/ yansan mmo/o gwo ap̱o/ bampam bana mo dhali non am ’kup̱ mo si’da/ mmoc̱iya Kaysara thulp̱a/ mo dhali o gwo ki a’di ki is piti ta’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Maliḵ mo. 3 Dhala Bilaaṯus ki doṯ a’di gwo mo ki: Ki /e de ntana Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo de? Dhali a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ona /e wakan si’da/ mo be. 4 Dhala Bilaaṯus ki o igasiis kun can gwo mo dhala waambuhany ’kwani mo ki: Aha/ dinaki gam miiŋ kamu/ e wathi/ yansan jin ṯẖutha a’di mii mo be. 5 Hili uni ’cece’bki gwo mo mmo/o ki: A’di cuki ’kwani is mo mmoṯor gwo ki tur mo e Bampa/ Yahuudiyya ’baar mo ’peni Pany Jaliil itagi mahansan mo be.

Yesus Diki’d Ibwambor ma Hirodus mo

6 Ka Bilaaṯus ciḵki gwo yan mo tani a’di doṯki gwo mo waḵki/ a’di ta wathi/ gi Pany Jaliil mo. 7 Dhali ki a’di da/arki gwo mo ki a’di cila mo ma Hirodus gi moshirr mo tani a’di hashki a’di ka Hirodus mo, a’di jin di’d ki is piti e Pa Urushaliim ki mo c̱aan mo be. 8 Ka Hirodus p̱arki’da Yesus e mo tani a’di ’kunya bwa kagahara mo haali/ a’di dina gwo ibwa mo isa gush mo mmop̱ar a’di e mo, haali/ a’di ciḵki gwo mo gom a’di mo dhali a’di ṯoshki p̱ar miimera kamu/ e mo jin miikina a’di mo. 9 Wakan a’di doṯki a’di gwon tiya ka ris mo, hili a’di diki ’de’k ’twaŋ kamu/ mo be. 10 Dhali igasiis kun can mo dhali iman’kwar to mo doshkin ki ’dishe/ mo mmo’cwara ’cwar mo mmoyer a’di is ki gway mo be. 11 Dhala Hirodus nyaḵka askar piti mo tani uni kar a’di ki mon’the is mo dhali mmomii a’di ka maḵ mo. Yan’ko’d uni ki hi’th a’di burrinye/ jin c̱a’bki ’be’d ’be’di is mo dhali a’di ki hash a’di ka nyaŋ’ko’d eya Bilaaṯus mo be. 12 Dhala Hirodus dhala Bilaaṯus uni warkin ka mugu ka rem ’kup̱ mo ka teeŋ gana/ c̱aan mo haali/ ki mii yansan nṯwa/a/ mo tani uni ta ’kup̱ ka rem ’kup̱ mo be.

Yesus Torkunu Gwo ’Twa/a ’Cesh mo Mmowu mo

13 Yan’ko’d Bilaaṯus ki tul igasiis kun can is mo dhali ’kwani kun tana ’kaŋ’kup̱ pa mo dhali ’kwani mmonṯal ’de/ mo be. 14 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um suski wathi/ yansan i aha/ mo me’d wathin ’de/ jin o gwo ap̱o/ ’kwani mo. Dhali ŋ’ko’d aha/ palkina a’di mo mbwambori um mo. Dhali hili mo mo ma aha/ dinaki gam wathi/ yansan ’peni ton ṯal ’deŋ kamu/ jin ṯẖutha a’di mii mo jin ona um a’di gwo ap̱o/ mo. 15 Walla Hirodus si’da/ haali/ a’di hashki a’di ka nyaŋ’ko’d e ana mo. Dhali hili mo mo ma. Toŋ kamu/ yisa di’da jin ha me’d ki mowu mo jin miikina a’di mo be. 16 Dhali gom mii gi wakan mo tani aha/ mina c̱i a’di monṯo’k mo dhali ’cuḵ a’di mo be. 17 Dhali a’di midi mii ta mii mo jin mina a’di mii ’cuḵ wathin ’de/ gom uni ka cim gun ’boron mo be.

18 Hili uni ’baar mo cuukin ki nyanye/ mo mmonṯal ’de/ mo ki: Ka bor ’deŋ gana/ e wathi/ yansan mo, dhali ’cuḵi amana Baraabas mo – 19 wathi/ jin biṯkunu mo eya sijin mo gom gwo gi onuwa ’cesh e ’peŋkuman bampa/ mo dhali haali/ a’di ta’da man’kosha mee mo. 20 Dhala Bilaaṯus ṯorki uni gwo mo doḵ/e mmodina gwo a’di i bwa mo mmo’cuḵa Yesus mo be. 21 Hili uni cuukin ki dhan ’twa/ kun caaca mo ki: ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo ma. ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo ma. 22 Me’di kwara a’di ki o uni gwo mo ki: Goma tinta? tonthus wakata imiikina a’di mo? Aha/ dinaki gam miiŋ kamu/ jin ṯẖutha a’di mii mo jin midi ha me’d ki mowu mo. Gom mii gi wakan mo tani aha/ mina c̱i a’di monṯo’k mo dhali ’cuḵ a’di mo be. 23 Hili uni ’kokin mo mmo’cece’b gwo mo mmodoṯ gwo ki cuuwa/ kun caaca mo ki a’di minu ’taki ’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo. Dhali ’twam buni p̱iki gwo jip̱i/ mo be. 24 Wakan Bilaaṯus a’di dhalki gwon dwall me’d mo ki gwom buni kun doṯa uni minu mii mo be. 25 A’di ’cuḵki uni wathi/ jin biṯu eya sijin mo gom gwo gi onuwa ’cesh mo dhali goma mee jin ’kosha a’di mo, a’di jin doṯkina uni mo, hila Yesus a’di c̱ikunu uni mo gom gwo gi bwam buni mo be.

Mo gi ’Koshuwa ’Kosh ki Cwany’ciṯẖan Dhul mo

26 Dhali me’d jin suskina uni a’di i bway mo tani uni bu’thki wathin ’de/ jin ta’da Simaan gi Paŋ Kerawaan mo, a’di jin yayi’d ’peni pa mo dhali uni ki ’thiḵ a’di cwany’ciṯẖan dhul piti m’ba/ mo mmoḵal a’di ŋ’ko’da Yesus mo be. 27 Dhali adhana waambuhany ’kwani baṯẖki a’di isho’k mo dhali ki up̱ ilu/ mo uni gun miikina c̱inthar mo dhali ko kagahara gom a’di mo be. 28 Hila Yesus ṯu’kki ’ban mo dhali o uni gwo mo ki: I’bwa/ gi ’Kwani gi Pa Urushaliim, dhalku/ ki ko gom aha/ mo ma, hili koyi gom is bum mo dhali gom uc̱im bum mo. 29 Haali/ hili mo mo ma, atee mini p̱u’du/ mo jin mina uni o gwo mo ki: Mom’bor mii gom uni gun tana burum mo dhali bwa kun molona dho’th ki sule/ mo dhala bor kun ’koki c̱iya ko mmop̱i ki sule/ mo. 30 Dhali yan’ko’d uni mini ṯel mii ’pen mo mmo/o wosha turga/ gwo mo ki: Biṯi ap̱o/ am mo ma, dhali e wosh kun boc̱a/ she/ ki: Kumi aman is mo ma. 31 Haali/ waḵki/ uni mii to yansan mo ki cwa yathaya’th mo tani atinta midi di mo ŋ’ko’d ki a’di midi ḵu’th mo?

32 ’Kwanin tiya ’koni su/ si’da/ uni kun ṯẖu’thki mii mo, uni suskunu ka pije/ mo mmo’kosh jwa mo nyaḵki a’di mo be. 33 Dhali ki uni p̱u’dkin mo e mo jin yuḵu ka Simaŋ ’Kup̱ mo tani uni ki ’kosh a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mmun mo. Dhali uni gun ṯẖuthi mii mo, jan ṯal ’de/ ki ’bana bim poros piti mo dhali jan ṯal ’de/ ki ’bana biny cam piti mo be. 34 Dhala Yesus ki o gwo mo ki: Ababa, dhalki uni miinthus buni ’pen mo ma, haali/ uni ’koki mish to jin miina uni mo be. Dhali uni ṯa’kki to mo mmoḵwa/ burrinyem piti bwa mo. 35 Dhali ’kwani doshkin ki ’dishe/ mo mmohil mo mo, hili ’kwani kun tana ’kaŋ’kup̱ pa mo waḵki a’di mo mmo/o gwo mo ki: A’di woṯẖki kun tiya mo tani dhalki a’di woṯẖ is pitiŋ gana/ mo ma, waḵki/ a’di ta’da Ḵrisṯẖos ’peni Arumgimis mo, a’di jin ta jim pitin ’de/ jin kwanykunu mo. 36 Dhali i/askar si’da/ mii a’di ka maḵ mo. Uni iikin mo dhali c̱i a’di tom’pac̱a’d mo, 37 dhali mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ /e tana Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo tani woṯẖi/ is pini mo ma. 38 Dhali gwo si’da/ ’kwarkunu mo ŋ’kup̱i a’di mo ki: Yansan ta’da Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo be.

39 Dhali jan ’de/ jin ṯẖuthi mii mo jin shirkunu ap̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo tani o a’di gwo mo mmo/o ki: Dina /e ki ta Ḵrisṯẖos ’taa? Woṯẖi is pini mo ma dhali aman mo. 40 Hili jaŋ kamu/ ḵucurki a’di ki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Dina /e ki ḵo/ka Arumgimis mo ’taa? Haali/ /e dikin ’ko’di me’d gi gwon dwall gi miiwaḵ jin nyaḵa’d mo. 41 Dhali ana ka jiŋ gana/ miinu ka ḵar/e kan mo. Haali/ ana bu’thkina a’di jin minu mii c̱i ana mo gom mii gun miikina ana mo, hili wathi/ yansan diki ṯẖu’th toŋ kamu/ mii mo be. 42 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Yesus, kayi aha/ e mo ma, ki /e mini p̱u’dku/ mo e mom’bi’th gi bampam pini mo. 43 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ ona /e gwo mo ki: Shwane/ /e mini nyaḵ di ki aha/ mo e monyjaro/ e momis mo.

Mowu ma Yesus mo

44 Dhali mo wana e ka tente/ bwaŋ ’kup̱ mo tani dhali mondhurumi’d p̱u’dki’d mo ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo ntaga tente/ mbum ’ban mo be. 45 Ka tente/ uski moŋkush piti mo tani dhali burrinye/ jin di’d e gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di dherkunu bwa mo ka ’ban su/ mo be. 46 Dhali yan’ko’d Yesus ki cuu ki dhan ’twa/ jin caaca mo mmo/o gwo mo ki: Ababa, e me’d pini mo tani aha/ c̱ikina /e shi/in pem mo be. Dhali ki a’di oki gwo yansan mo tani a’di ki c̱i shi/ir piti jiŋ ’ko’d mo. 47 Dhali ka mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d p̱arki a’di jin bu’thki mo e mo tani a’di maŋki’da Arumgimis mo dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ wathi/ yansan a’di di’d ka p̱o/ mo be. 48 Dhali awaambuhany ’kwani ’baar mo kun tulki is mo mmop̱ar mo e mo tani ki uni p̱arki a’di jin bu’thki mo e mo tani uni doḵki bway pa mo mmodora bor buni ki me’d mo be. 49 Dhali aris ’kwani kun mishki a’di mo dhali up̱ mo, uni gun baṯẖki a’di nsho’k mo ’peni Pany Jaliil mo tani doshkin isa dhana/ mo dhali p̱ar to gwansan e mo be.

Mo gi Kanuwa Yesus mo

50 Dhali wathiŋ kamu/ di’d jin yuḵu gway ka Yuusup̱ mo, a’di ’peni pa gi ’Kwani Yahuuda/ mo jin yuḵu ka Arraama mo. A’di ta jan ’de/ ’peni montul is gi ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’Kwani Yahuuda/ mo jin ta wathim ’boro’d mo dhali wathiŋ ḵar/e mo be. 51 A’di diki gam gwo me’d ki gwom buni gun ’ko uni mbwa mo dhali mii mo hili a’di c̱orki’da c̱or mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo. 52 Wathi/ yansan yaki’d eya Bilaaṯus mo dhali doṯ a’di gwo mo gom is ma Yesus mo be. 53 Dhali yan’ko’d a’di ki bu’th a’di ka ’cesh mo dhali a’di ki ’tam a’di is ki burrinyen dhiny e mo dhali kar a’di e jis wosh jin c̱wanyu gom jis jwa mo jin dinuki kar jan ṯal ’deŋ kamu/ nycine/ naskina/ mo. 54 A’di ta’da tee jin Thosonkunu to mo dhali acim ma pesu/ ṯelkunu ’pen mo be. 55 Dhali up̱ kun nyaḵki ii ki a’di ’peni Pany Jaliil mo tani baṯẖkina baṯẖi sho’k mo dhali uni p̱arki moŋ’kup̱aje e mo dhali mo jin karkunu is piti nycine/ mo. 56 Dhali yan’ko’d uni ki doḵ bway pa mo dhali uni ki thoson to kun ḵuyi mo mo dhala yina p̱i’dna mo.

Dhali ka cim ma pesu/ mo tani uni siki is mo isi ki gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo be.

24

Mompinu mo

1 Hili ka tee jin ṯwa/a/ ka dhas mon’thamo/ ka’tum mo tani uni iikin mo e moŋ’kup̱aje mo mmoḵal to kun ḵuyi/ mo mo kun thosonkina uni mo be. 2 Dhali uni gamki wosh ḵa’ckunu mo ’peni ’twaman jis jwa mo. 3 Hili ki uni iiki bwaman mo tani uni ’koki gam buŋgwar is gi Tap̱a Yesus mo be. 4 Ki uni ’kokin mo mmodumbul gom mii yansan mo tani hili mo mo ma, ’kwani su/ doshkini uni mo kun shwakina burrinye/ ka wara sho’k mo.

5 Dhali me’d jin ḵo/kina uni is mo tani uni luŋki bwam/em buni a’cesh mo dhali ’kwani ki o uni gwo mo ki: Atinta ŋap̱kina um a’di jin di’d ki e ’peni bwam mowu kan mo? A’di diki di mmahan mo. Hili a’di piki’d mo be. 6 Kayi gwo e mo ma, a’di jin ṯorkina a’di um mo ki a’di di’d naskina/ e Pany Jaliil mo 7 ki Ya/ gi ’Kwani minu mii c̱i ’kwanin thusi me’d mo dhali minu mii ’kosh jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo dhali ka cim kwara mo tani a’di midi cu mis mo be. 8 Dhali uni kaki gwom piti e mo be 9 dhali doḵ ka nyaŋ’ko’d ’peni moŋ’kup̱aje mo mmoṯor uni aris to gwansan ki uni gun ’koni ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo dhali aris ’kwanin tiya si’da/ mo be. 10 Dhala Mariyam Magdaliyya dhala Yuwanna dhala Mariyam jin ta KoYakuub dhali up̱a tiya mo nyaḵki ’ko ki uni mo uni gun ṯori to gwansan e uni gun dhunu ki she/ mo. 11 Hili gwo gwansan kun onu mo tani wa uni e ki gwo gi ’kwani kun sona du mo dhali uni ’koki gam uni gwo is mo be. 12 Hila Buṯerus cuki mis mo dhali gus mo e moŋ’kup̱aje mo dhali tu mo mo dhali p̱ar bwaman e mo. Dhali a’di ki p̱ar burrinyen dhiny e e mo mmo’ko e mom buni mo dhali a’di doḵ bway pa mo dhali a’di merki’d mo gom to gun miikin mo be.

Mo gi Iinu e Pa Imwaas mo

13 Dhali ka tee yansan gana/ mo tani ’kwani su/ ’peni bwam uni ’kokin mo mmo/ii bway Pa jin yuḵu gway ka Imwaas mo, a’di jin wana e ki ŋaṯgini pesu/ ’peni Pa Urushaliim mo be. 14 Dhali uni ’kokin mo mmoṯora ṯor ka rem ’kup̱ mo goma ris to gwansan kun miikin mo be. 15 Ki uni ’kokin mo mmoṯora ṯor mo dhali mmodhaŋ gwo n’twa/ mmonṯal ’de/ mo tani Yesus ki is piti ’dishki uni is mo dhali nyaḵ ya ki uni mo be. 16 Hili em buni ’kokunu mo mmodiḵ mo ’peni monyiṯẖ a’di mo be. 17 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Gwon tinta ’kona um mo mmoburushi ’twa/ mo ka rem ’kup̱ mo mmo/iina um kan mo? Dhali uni doshkin mo naskina/ mmohil mo ki bwan diṯi’d mo. 18 Dhali jan ’de/ ’peni uni mo tani yuḵkunu gway ka Kilyubaas mo, thoḵki a’di gwo mo ki: /e ta jasi wathi/ yilkinan ’de/ e Pa Urushaliim mo jin diki mish to gwansan kun miikin ka tee gwansan mo ’taa? 19 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ton tinta mo? Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Isi gwo goma Yesus gi Pa Naasira mo, a’di jin ta’da manc̱i gwo mo, a’di jin ta gi mii gun ’bitha’bi’th mo dhali gwo ibwambor ma Arumgimis mo dhali eya ris ’kwani ’baar mo. 20 Dhali hili igasiis kun can bana mo dhali ’kwaniŋ ’kaŋ’kup̱ pa mo tani uni c̱iki a’di mo ki a’di minu waḵ mo mmowu mo dhali mmo’kosh a’di jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo. 21 Hili aman takina ga ’teŋ kap̱e/ ki a’di ta jan ’de/ mmowan ’Kwani ma Israyiil ’ba/ mo be. Nye, dhali ka ris to gwahan ka roṯẖam p̱o/ mo tani a’di ta’da tee kun ’koni kwara mo shwane/ ki to gwansan miikin mo be. 22 Dhali up̱a tiya ’peni bampam bam mo tani merki aman e mo. Uni ’kokin e moŋ’kup̱aje mo e mon’thamo/ ka’tum mo 23 dhali uni ’koki gam is piti mo. Dhali uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo mmo/o gwo mo ki uni hilki jasi tonyjan jin wana e ki iman’doyu gwo mo, a’di jin o gwo mo ki a’di di’d ki e mo be. 24 ’Kwanin tiya ’peni ’kwani gwansan, uni gun nyaḵki ’ko ki am mo tani uni iikin mo e moŋ’kup̱aje mo dhali gam a’di mo me’d jasi gwo jin ona up̱ mo, hili a’di mo tani ’kona uni ki p̱ar e mo be. 25 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Ayy um ’kwani kun ta p̱us mo dhali kun gwa’d ma du ki gwa’d mo mmo’koki gam aris gwo ’baar is mo kun okina imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo. 26 A’di diki ta mii jin minu mii mii mo ka Ḵrisṯẖos mina is ’taki diki mii ’kosh ka nyor gom to gwansan mo dhali cic̱ mo e monycam piti mo ’taa? 27 Dhali mmoṯel ’pen ’pena Musa mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo tani a’di ki ṯor uni aris ’pemen gwo kun ’kwarkunu mo e Gwo ma Arumgimis mo goma ris to gi isi gom is piti mo be.

28 Wakan uni ’dishki pa is mo e mo jin iikina uni mo. A’di wana e ki a’di ya’di ya gi yam piti mo. 29 Hili uni woṯẖki a’di ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: C̱a’bi nyaḵki am mo ma haali/ mo ta mom’peŋḵaskum mo be haala tee ’baara ’pen mo be. Wakan a’di seki bwaman mo mmonyaḵ c̱a’bki uni mo be. 30 Dhali ki a’di diki’da tharabeesa nyaḵki uni mo tani a’di bu’thki maaŋḵuthu’d mo dhali ’bora ’bor bwa i is mo dhali ’ce’d a’di mo dhali c̱i a’di ki uni mo be. 31 Dhali em buni ḵa’dkunu mo dhali uni nyiṯẖki a’di mo dhali a’di p̱iki’d mo ’peni bwam/em buni mo be. 32 Dhali uni o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: ’Kon ma dum bana ki su’kka war mo mmo’kona ana mmoṯora/ ṯor e bway tur mo? mmoḵa’dkina a’di ana Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mowa? 33 Dhali uni cuki mis mo ka tenteŋ gana/ yansan mo dhali doḵ ka nyaŋ’ko’d mo e Pa Urushaliim mo. Dhali uni ki gam uniŋ ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo tulki is mo mmonṯal ’de/ mo dhali uni gwansan kun nyaḵki ’ko ki uni mo 34 dhali uni kun o gwo mo ki: Tap̱a, ka jiŋ gana/ a’di cuki mis mo dhali a’di piki’da Simaani is mo. 35 Dhali yan’ko’d uni ki ṯor uni to kun miikin e bway tur mo dhali mmonyiṯẖkina uni a’di mo mmo’ce’d maaŋḵuthu’d mo be.

AYesus Piki Imanciḵ A’di Gwo I/is mo

36 Dhali ki uni ’kon mo mmo/o gwo yansan mo tani Yesus ki is piti doshki’d mo mbwam uni mo dhali o uni gwo mo ki: Moŋḵu’th is e um mo. 37 Hili uni dherkina is bwa mo mmoḵo/ is mo dhali ṯoshki uni p̱arkina arum e mo be. 38 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Atinta murkina uma du kan mo? Dhali gwondoṯa tinta cuki’d mo eya dum bum kan? 39 Hili me’d pem dhali sho’k pem mo ma. Aha/ ki is pem tana a’di mo be. Budhi aha/ is ki me’d mo ma dhali p̱ar e mo, haala rum diki ta gi buŋgwar is mo dhala sima/ mo me’d jin p̱arkina um e mo kun taka/ mo be. 40 Dhali ki a’di oki gwo yansan mo tani a’di ki ṯor uni me’d piti i e mo dhali sho’k piti mo be. 41 Dhali ki uni ’kokin mo mmothis gwo ’koki gam is naskina/ mo gom moŋ’kuny bwa mo dhali momer mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Um tan gi toŋ kamu/ mmoshwa mmahan mo ’taa? 42 Dhali uni ki c̱i a’di ushi kuluny shum wa’c mo jin ’thosu mo 43 dhali a’di ki bu’th a’di mo dhali ’ka ibwambori uni mo be.

44 Dhali yan’ko’d a’di ki o uni gwo mo ki: Gwo gwansan ta gwom pem kun oka/ um mo ki aha/ dina um naskina/ mo, ka ris to gwansan kun ’kwarkunu mo gom aha/ mo e gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu mo dhali e gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali eya Masamiir mo tani minu mii thim mo be. 45 Yan’ko’d a’di ki ḵa’d uni adum buni e mo mmomish gwo ’ban mo gom Gwo kun ’kwarkunu mo be. 46 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Wakan a’di ’kwarkunu mo ka Ḵrisṯẖos minu mii ’kosh is ka nyor mo dhali ka cim kwara mo tani a’di midi cu mis mo ’peni mowu mo. 47 Dhali ki gwo gom mo gi rijuwa du is mo dhali gom gwo gi minu dhal miinthus gi ’kwaniny’cesh ’pen mo tani minu mii c̱i ki gway piti mo e kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo mmoṯel ’pen ’peni Pa Urushaliim mo be. 48 Um ta iman/o gwo gom to gwansan mo be. 49 Dhali hili mo mo ma aha/ mina hash gwo jin on ma Babam pem is mo ap̱o/ um mo be. Hili ’koyi e ’peŋkuman bampa/ mo ntagi um minu shum mo ki mom’bi’th mo ’peni momis jin eḵa/ eḵ mo be.

Mmoshinkunu A’di Bway Momis mo

50 Dhali yan’ko’d a’di ki shu uni bway ka pije/ mo ntagi Pam Beeṯaniya mo. Dhali a’di ki ’de’k me’d piti ki mis mo dhali ’bor uni mii mo be. 51 Ki a’di di’d mmo’bor uni mii mo tani a’di ki ḵwa/ is piti ’peni uni mo dhali a’di bu’thkunu bway momis mo be. 52 Dhali uni luŋki a’di mo mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d mo e Pa Urushaliim mo ka dhan bwaŋ ’kunyga/ mo be 53 dhali uni ’kokin mo mmorash ’ko mo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmo’bora Arumgimis bwa i is mo be.

* 2:37 arba wa ṯamaniin

* 7:41 (b) ṯulṯumiyya

† 7:41 (c) ṯalaṯiin

* 15:8 Emena guurush ’dolkon kush ’de/ jin wana e ki nasa guurush mo.

* 16:6 miiya

† 16:6 ḵamsiin

‡ 16:7 ṯamaniin

* 19:13 Kuluny ’dolkon ’de/ wana e ka riyaal iss ’kwanimpa ikwara mo.

* 21:2 Kun wana e ka girish ’de/ mo be.

YOHAAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Gwom ’Borga/ Isi ki Gwo ma YOHAAN mo

1

Gwo Wara’d ki Buŋgwar mo

1 Ka muŋ’kup̱ tani Gwo diki’d dhali Gwo di’d eya Arumgimis mo dhali Gwo ta’da Arumgimis mo be. 2 A’di diki’d ’peni ka muŋ’kup̱ nyaḵka Arumgimis mo be. 3 Aris to ’baar mo ’kokunu mo mmo/uḵ ki a’di mo dhali ton ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin uḵu ki dar gi a’di mo. 4 E a’di mo tani mondiki/e diki’d mo dhali mondiki/e a’di ta moŋkush gi ’kwani mo be. 5 Dhali moŋkush a’di ’twaḵki mondhurumi’d bwa mo dhali mondhurumi’d diki p̱i a’di e mo be.

6 Wathi/ diki’d jin ṯu’ckin ma Arumgimis ki yaku/ mo, a’di jin yuḵu gway ka Yohaan mo be. 7 A’di p̱u’dki’d mo gom gwo mmoṯor mo, mmoṯor gwo mo gom moŋkush mo, ka ris ’kwani ’baar mo mini gam gwo is e a’di mo be. 8 A’di diki ta moŋkush ki is piti mo. Hili a’di p̱u’dki’d mo mmoṯor gwo gom moŋkush mo be.

9 Dhali moŋkush gana/ a’di diki’d mmoyayu/ i ’kwaniny’cesh mo be, a’di jin ta moŋkush gana/ mmokusha ris ’kwaniny’ceshi ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be. 10 A’di diki’d e mony’cesh mo dhali ’kwaniny’cesh uḵkunu ki a’di mo tani hili a’di ’kona ’kwaniny’cesh ki nyiṯẖ mo be. 11 A’di p̱u’dki’d e kum piti tani dhali ’kwanim piti ’koki bu’th a’di mo be. 12 Hili aris uni ’baar mo kun bu’thki a’di kun gam gway piti is mo tani a’di c̱iki uni mom’bi’th mo mmowar ki uc̱i ma Arumgimis mo be. 13 Uni gun dhodhu ’pena bas yisa, walla ’peni bwa gi buŋgwar is yisa, walla ’peni bwa wathi/ yisa, hili ’peni Arumgimis mo be.

14 Dhali Gwo warki’d ki buŋgwar mo dhali shurki c̱a’b mo e bwam ana mo, ’tu’du/ ka ’the dhali ki gwoŋ gana/ mo. Ana mishkina cam piti mo, monyca gi Ya/ jin di’d ṯal ’de/ ’peni Com mo be. 15 (Yohaan a’di ṯorki gwo gom a’di mo dhali cuu gwo mo ki: Wathi/ yansan a’di ta jin ṯorka/ um gwo mo ki: A’di jin midi p̱u’du/ i’ko’di aha/ mo tani a’di icaki’d ki aha/ mo haali/ a’di diki’di ṯwa/a/ ki aha/ mo be.) 16 Dhali ’pena ’tu’d piti mo tani ana ’baar bu’thkina ’the mo mmomara ’the is mo be. 17 Haali/ gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di c̱ikunu ka Musa mo. Hili a’the dhali gwoŋ gana/ p̱u’dkin ’pena Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 18 Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin p̱arki’da Arumgimis e ki sule/ sule/ mo be, hili jasi Ya/m pitin ṯal ’de/ a’di jin diki’da bor gi com mo, a’di jin ṯorki a’di eya tente/ mo be.

Gwo jin Ṯor ma Yohaan jin Mii’da Mii ki Yi’de/ mo

19 Dhali yansan ta gwo jin ṯor ma Yohaan mo ki ’Kwani Yahuuda/ hashki igasiis mo dhali ’Kwani Lawi ’peni Pa Urushaliim mo mmodoṯ a’di gwo mo ki: Ki /e tana ajaye? 20 A’di ki pi gwo mo. A’di diki ur gwo mo. Hili a’di piki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ dinaki ta Ḵrisṯẖos mo be. 21 Dhali uni ki doṯ a’di gwo mo ki: Ba /e tana ja sa/? /E tana Iliyya ’taa? A’di ki o gwo mo ki: Aha/ tana a’di yisa. Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: I/e tana manc̱i gwo de? Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Yisa. 22 Dhali yan’ko’d uni ki o a’di gwo mo ki: Ba ki /e tana jaye? Dhalki aman mina mii tagi gwon thoḵ gom uni gun hashki aman mo. Ata ona /e gwo gom is pini kan mo sa/? 23 A’di ki o gwo mo ki: Aha/ tana ’twa/ wathin ṯal ’de/ mo mmocuu gwo mo e mombwaasho ki: Kari bway Tap̱a ka ji sho’k mo ma, me’d gwo jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin yuḵu gway ka Ishaya mo.

24 Dhali uni hashkunu mo ’peni ’Kwani P̱arisiyiin mo be. 25 Dhali uni doṯki a’di gwo mo ki: Katinta imiikina /e ’kwani ki yi’de/ mo waḵki/ /e diki ta aḴrisṯẖos mo walla Iliyya mo walla amanc̱i gwo mo? 26 Dhala Yohaan ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ miikina mii jin miikunu ki yi’de/ mo tani hili wathi/ doshki’di bwam um mo jin molkina um mo be. 27 Isi a’diyini jin midi yayu/ i’ko’di aha/ mo, dhali wac̱kana p̱p̱am piti mo tani aha/ dinaki ha me’d mo mmo’cuḵ uni mo be. 28 Mii yansan a’di bu’thki mo mo e Pam Beeṯaniya mo e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo e mo jin miikin ma Yohaana mii ki yi’de/ mo be.

Hili ma, Ari Ḵa’bal ma Arumgimis mo

29 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di p̱arki’da Yesus e mo mmoyayu/ ’kup̱ kadhoŋ mo i a’di mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma, Ari Ḵa’bal ma Arumgimis a’di jin midi ḵal miinthus gi ’kwaniny’cesh mo be. 30 Wathi/ yansan a’di ta a’di jin ṯorka/ um gwo mo ki: ’Ko’di aha/ tani wathi/ midi p̱u’du/ mo a’di jin caki’d ki aha/ nṯwa/a/ mo haali/ a’di diki’di ṯwa/a/ ki aha/ mo be. 31 Aha/ ki is pem dinaki mish a’di mo. Hili gom mii yan mo tani aha/ p̱u’dkina mo mmomiiya mii jin miinu ki yi’de/ mo ki a’di minu ṯor eya tente/ e ’Kwani ma Israyiil mo be. 32 Dhala Yohaan ṯorki gwo mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ p̱arkina Shi/in Dheleladhelel e mo mmothulu/ me’d gurko/ ’peni momis mo mmoc̱a’ba p̱o/ a’di mo be. 33 Aha/ ki is pem dinaki mish a’di mo. Hili a’di jin hashki aha/ mo mmomiiya mii jin miinu ki yi’de/ mo tani a’di o aha/ gwo mo ki: A’di jin mina /e p̱ar Shi/in e mmothulu/ mo dhali c̱a’ba p̱o/ a’di mo tani a’di ta a’di yansan jin mii’da mii jin miinu ki Shi/in Dheleladhelel mo be. 34 Dhali aha/ mishkina mo mo dhali ta aman/o gwo ki a’di yansan ita Ya/ ma Arumgimis mo be.

Imanciḵ Gwo kun Ṯwa/a/

35 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani aYohaan a’di doshki’d mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo isu/ mo be. 36 Dhali a’di ki p̱ara Yesus e mo me’d jin yayina a’di mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma. A’di ta Ari Ḵa’bal ma Arumgimis mo be. 37 Dhali imanciḵ a’di gwo su/ ciḵki gwo mo mmo/ona a’di gwo yansan mo dhali uni baṯẖkina Yesus nsho’k mo be. 38 Yesus ki ṯuka bor mo dhali p̱ar uni e mo mmobaṯẖkina uni a’di nsho’k mo dhali o uni gwo mo ki: Atinta ŋap̱a um mo? Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Rabbi, (a’di jin ta ’pemen gwo jin onu ka Manṯor Gwo mo) ki /e dini mana mo? 39 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Iiyu/ mo ma dhali p̱ar mo e mo. Uni p̱u’dkin mo dhali p̱ar mo e mo jin c̱a’bkina a’di mo dhali uni nyaḵki ’ko ki a’di ka tee c̱aan mo haali/ atente/ ta’da tente/ idoŋon mo be. 40 Jan ṯal ’de/ ’peni uni su/ jin ciḵ gwo ma Yohaan jin ṯora a’di mo dhali jin baṯẖ a’di nsho’k mo tani a’di ta’da Andaraawus mo, jin ta’da kam ma Simaan Buṯerus mo be. 41 A’di gamki’da kam piti nṯwa/a/ mo jin ta’da Simaan mo dhali o a’di gwo mo ki: Aman gamkina aMasiyya (jin ta ’pemen gwo jin onu ka Ḵrisṯẖos mo be). 42 A’di suski’da kam piti eya Yesus mo dhala Yesus p̱arki a’di e mo dhali o a’di gwo mo ki: Hayyiye /e tana Simaan jin ta ya/ ma Yohaan mo. /E minu yuḵ gway ka Sap̱a mo (a’di jin ta ’pemen gwo ka Buṯerus mo).

Yesus Yuḵki’da P̱ilibbus dhala Naṯẖana/iil mo

43 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani Yesus p̱u’da/ bwa ka pije/ mo mmoya Pany Jaliil mo. Dhali a’di gamki’da P̱ilibbus mo dhali o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma. 44 Dhala P̱ilibbus a’di ta wathi/ gi Pam Beeṯsayda mo jin ta ’peŋkuman bampa/ ma Andaraawus dhala Buṯerus mo be. 45 Dhala P̱ilibbus a’di gamki’da Naṯẖana/iil mo dhali o a’di gwo mo ki: Aman gamkina wathi/ yin jin okin ma Musa mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo, uni si’da/ ’kwarki gwo mo goma Yesus gi Pa Naasira mo, a’di jin ta Ya/ ma Yuusup̱ mo. 46 Dhala Naṯẖana/iil ki thoḵ a’di gwo mo ki: A/mina tom ’boro’da kamu/ piyu/ mo ’peni Pa Naasira mowa? P̱ilibbus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Yayu/ mo ma dhali p̱ar e mo. 47 Dhala Yesus mishki’da Naṯẖana/iil mo mmop̱u’du/ e a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma. Wathi/ ’peni ’Kwani ma Israyiil ka jiŋ gana/ jin dar ga maḵ mo. 48 Dhala Naṯẖana/iil ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E mishi aha/ kata moye? Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Nṯwa/a/ ka P̱ilibbus diki yuḵ /e mo ki /e dina lamp̱u/ mo tani aha/ p̱arkina /e e mo be. 49 Dhala Naṯẖana/iil ki thoḵ a’di gwo mo ki: Rabbi, /e ta Ya/ ma Arumgimis mo. /E tana Maliḵ gi ’Kwani ma Israyiil mo be. 50 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Haali/ gom gwo jin oka/ /e ki aha/ p̱arkina /e e eya lamp̱u/ mo tani a’di igama /e gwo is mowa? /E mini p̱ar dhan to kun caaca e mo mmobol gwansan e mo. 51 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ ka jiŋ gana/ aha/ ṯora /e gwo mo ki um mini p̱ar momis e mo mmodi ki ḵany mo, dhali iman’doyu gwo ma Arumgimis mo mmoseku/ mo dhali mmothulu/ mo ap̱o/ Ya/ gi ’Kwani mo be.

2

Momiimash e Paŋ Kaana mo

1 Dhali ka cim kwara mo tani momiimash diki’d e Paŋ Kaana gi Pany Jaliil mo. Dhali KoYesus diki’d imun mo be. 2 Dhala Yesus si’da/ yuḵkunu mo e momiimash yan mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be. 3 Ki yimana mura’th bolu ki is mo tani KoYesus p̱u’dki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Uni dar gi yimana mura’th mo be. 4 Dhala Yesus ki owa yim gwo mo ki: Ayy a’boma. A’di midi mii /e katinta dhali aha/ mo? Haali/ mom pem diki p̱u’d naskina/ mo be. 5 Dhali kum ki o imanmiiya ṯu’c gwo mo ki: Miiyi a’diyin jin mina a’di iṯor um mo. 6 Dhali dhur wosh ’kokini pe’de/ mo kun caaca mo kun dhukunu mo gom ’Kwani Yahuuda/ mo mmolam to mo me’d mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo be. Jin ṯal ’de/ ḵalki’da jaluun bwamani iss ’de/ mo walla jaluun bwamani iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo be. 7 Yesus ki o uni gwo mo ki: ’Tu’di dhur gwansan ki yi’de/ mo ma. Dhali uni ki ’tu’d uni ki sheŋgolu/ ilu/ mo be. 8 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Pashi mo ma dhali ha’bki a’di eya mancila to gi mo jin yuḵuwa yuḵ mo. Wakan uni ha’bki a’di mo be. 9 Dhali ka mancila to gi mo jin yuḵuwa yuḵ mo nyoḵki yi’de/ jin warki’d ki yimana mura’th mo tani dhali a’di diki mish mo jin ha’bkunu a’di ’peni nycine/ mo (bahili jasi imanmiiya ṯu’c uni mishki mo jin ha’bkunu yi’de/ ’peni cine/ mo) dhala mancila to gi mo jin yuḵuwa yuḵ gom montul ’kup̱ mo tani a’di ki yuḵ wathinyaŋa’b mo be. 10 Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ c̱iki ’kwani yimana mura’th jin ’boro’di ṯwa/a/ mo, dhali ki ’kwani p̱ikini kap̱ mo tani yimana mura’th jin thap̱athap̱ mo c̱iyunu ’kwani mo be. Hili /e karki yimana mura’th gana/ mo ntagi shwanesan mo be. 11 Mii yansan a’di ta miimer jin ṯwa/a/ jin miikin ma Yesus e Paŋ Kaana gi Pany Jaliil mo dhali a’di ki ṯor monycam piti eya tente/ mo, dhali imanciḵ a’di gwo gamki gwo is e a’di mo be.

12 Dhali ’ko’di mii yan mo tani a’di yaki’d ka luŋgu’b e Paŋ Kap̱ranahuum nyaḵki kum mo dhali ikam piti mo dhali imanciḵ a’di gwo mo dhali uni ki ’ko imun ka cim ka hony/e mo be.

Mmodhelel Gu’b gi Mondheleladhelel mo

13 Dhali Mompe’kup̱anyolos gi ’Kwani Yahuuda/ dishki’d mo dhala Yesus yaki’d ka gagamis e Pa Urushaliim mo be. 14 Dhali e gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di gamki uni gwansan kun ’kokin mo mmoyola morbip̱ mo dhali ḵa’bal mo dhali gurko/ mo, dhali uni kun ta imanwan emena guurush mo eya ṯu’c buni mo be. 15 Dhali a’di ki ṯo’d guluca ’ci’d mo dhali a’di ki ur uni ’baar ka pije/ mo ki ḵa’bal ilu/ mo dhali ka morbip̱i lu/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo, dhali a’di ki wol emena guurush ’pera ’cesh mo dhali a’di ki kuma tharabeesam buni ’twa/a ’cesh mo. 16 Dhali a’di ki ṯor uni gwansan gwo mo, uni gun yolki gurko/ mo ki: ’Doyi to gwansan mo. Um mini ’koki mii gu’b ma Babam pem me’d gu’b gi moyol mo. 17 Imanciḵ a’di gwo kakina gwo e mo jin ’kwarkunu mo jin o gwo mo ki: Anyor gom gu’b pini mo tani a’di miga/ shwa mo be. 18 Dhali yan’ko’d ’Kwani Yahuuda/ ki o a’di gwo mo ki: Jamas mii gi wakatinta imina /e imii mo mmoṯor am mmomiina /e to gwansan mo. 19 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: ’Koshi gu’b gi mondheleladhelel yansan mo dhali ka cim kwara mo tani aha/ mina ’de’k a’di imis mo be. 20 Dhali ’Kwani Yahuuda/ ki o a’di gwo mo ki: Gu’b gi mondheleladhelel yansan a’di bu’thki yil issu/ i’ce’dka pe’de/ ap̱o/ mmonyaŋ a’di mo dhali /e mini ’de’k a’di imis ka cim kwara mmanakan? 21 Hili a’di oki gwo mo gom gu’b gi mondheleladhelel jin ta buŋgwar is piti mo be. 22 Dhali wakan ki a’di cuyunu mis mo ’peni mowu mo tani imanciḵ a’di gwo kana gwo e mo jin okina a’di wakansan mo dhali uni gamki Gwo jin ’kwarkunu is mo dhali gwo jin okin ma Yesus mo be.

Yesus Mishki ’Kwani ’Baar mo

23 Dhali ki a’di diki’d e Pa Urushaliim ka cim gi Mompe’kup̱anyolos jin yuḵuwa yuḵ mo tani ’kwani ka ris gamki gwo is e gway piti mo mmomishkina uni jamas miim piti kun miikina a’di mo. 24 Hila Yesus ki is piti diki’d naskina/ mmowo’d uni mo 25 haali/ a’di mishki’da ris ’kwani ’baar mo dhali midi mii diki ta gi jan ṯal ’deŋ kamu/ mmoṯor a’di gwo ap̱o/ ’kwani mo haali/ a’di ki is piti mishki to kun ’kon e bwaŋ ’kwani mo be.

3

Yesus dhala Nikudimus

1 Dhali wathiŋ kamu/ diki’d ’peni ’Kwani P̱arisiyiin jin yuḵkunu gway ka Nikudimus mo a’di jin ta tap̱a gi ’Kwani Yahuuda/ mo be. 2 Wathi/ yansan p̱u’dki’da Yesus mon’thiny mo dhali o a’di gwo mo ki: Rabbi, aman misha ki /e tana Manṯor Gwo jin p̱u’dki’d ’peni Arumgimis mo. Haali/ jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish jamas mii gwansan mii mo kun miina /e mo, hili isi ciki/ Arumgimis midi nyaḵ di i a’di mo be. 3 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/, aha/ ṯora /e gwo mo ki: Isi ciki/ waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ dinuki dho’th ki dho’th this ’peni momis mo tani a’di midi mol se Bampa/ ma Arumgimis mo be. 4 Nikudimus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ki wathi/ jin ca’d minu mish dho’th kata mo? Mina a’di mish se bwaŋ kum doḵ/e ki a’di minu dho’th mowa? 5 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/, aha/ ṯora /e gwo mo ki: Isi ciki/ waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ dinuki dho’th ’peni yi’de/ dhali ’peni Shi/in mo tani a’di midi mol cic̱ Bampa/ ma Arumgimis mo be. 6 C̱aan jin dhodhu ’peni buŋgwar is mo tani ta buŋgwar is mo dhali c̱aan jin dhodhu ’peni Shi/in mo tani a’di ta shi/in mo be. 7 Dhalku/ ki mer mo gom gwo jin oka/ /e mo ki: Um minu mii dho’th ki dho’th this ’peni momis mo. 8 ’Tham poshki’d ki bwam piti mo dhali /e ciḵki is jin gwona a’di mo, hili /e diki mish mo jin yayina a’di mo walla mo jin yakina a’di mo. A’di ta mondho’th gi wakan be jin dhodhuwa ris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun dhodhu ki Shi/in mo be. 9 Dhala Nikudimus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Yan minu mish mii kataye? 10 Dhala Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E tana manṯor ’Kwani ma Israyiil gwo mo dhali /e din naskina/ mmodiki mish gwo yansan ’ban mowa? 11 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/, aha/ ṯora /e gwo mo ki: Haali/ aman ṯora gwo gi to jin misha aman mo dhali ṯor gwo gi to jin p̱ara aman e mo. Hili um ’koki bu’th gwo jin ṯora aman mo be. 12 Waḵki/ aha/ ṯora um gwo gom to ga ’cesh mo dhali um ’koki gam gwo is mo tani ba um mini mish gwo gam is kata mo waḵki/ aha/ ṯora um gwo gom to gi momis mo? 13 Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin seki momis mo, hili a’di jin thulki’d ’peni momis mo, a’di jin ta Ya/ gi ’Kwani mo, a’di jin diki’d e momis mo be. 14 Dhali me’d jin ’de’k ma Musa tasha/ e mombwaasho mo tani wakan si’da/ Ya/ gi ’Kwani minu mii ’de’k mo be, 15 ki a’diyin jin midi gam a’di gwo is mo tani midi ta gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

16 Haali/ Arumgimis enki ’kwaniny’cesh kagahara tani a’di c̱ikina a’di Ya/m piti jin di’d ṯal ’de/ mo, ki a’diyin jin midi gam a’di gwo is mo tani midi ’taki diki this e mo hili midi ta gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 17 Haali/ Arumgimis hashki Ya/m piti i mony’cesh yansan yisa mmowaḵ ’kwaniny’cesh mo, hili ki ’kwaniny’cesh minu woṯẖ ki a’di mo be. 18 A’diyin jin gam a’di gwo is mo tani yisa waḵuwa, hili a’diyin jin diki gam gwo is mo tani a’di waḵkunu hila/ mo be haali/ a’di diki gam gway gi Ya/ ma Arumgimis jin di’d ṯal ’de/ is mo. 19 Dhali miiwaḵ a’dan be ki moŋkush p̱u’dki’d e ’kwaniny’cesh mo tani dhali ’kwaniny’cesh enki mondhurumi’d mo, mmodhal moŋkush e i is mo haali/ miim buni kun miikina uni mo tani ta thus ki thus mo be. 20 Haali/ aris uni ’baar mo kun miiki to kun ta thus ki thus mo tani shi/ki moŋkushi e mo dhali ’koki iiyu/ imoŋkush mo isi ciki/ ki miim buni minu ’taki be’d mo be. 21 Hili a’di jin boṯki’d mmomii gwoŋ gana/ mo tani a’di p̱u’dki’d mo e moŋkush mo, ki a’di minu ṯor eya tente/ mo ki miim piti kun miikina a’di mo tani uni wagaskin ma Arumgimis mo be.

A’di Midi Mii Eḵa/ Eḵ mo, Hili Aha/ Mina Mii Wa She/ Is Kan mo be.

22 Dhali yan’ko’d ki mii yansan mo tani Yesus dhali imanciḵ a’di gwo uni iikin e Bampa/ Yahuudiyya mo, dhali nyaḵki c̱a’b ki uni imun mo dhali mmomiiya mii ki yi’de/ mo be. 23 Dhala Yohaan si’da/ a’di miiki’da mii ki yi’de/ e Pa Enuun jin ’dish Pa Saliim is mo haali/ yi’de/ caaca imun mo. Dhali ’kwani p̱u’dkin mo dhali ’kokunu mo mmomiiya mii ki yi’de/ mo be. 24 Haala Yohaan dinuki kara sijin naskina/ mo be.

25 Dhali gwo jin sugu mo cuki’d mo ibwaman imanciḵa Yohaan gwo mo dhali Wathi/ Yahuudaŋ kamu/ mo gom mii jin miinu mmolam to mo me’d mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 26 Dhali uni p̱u’dkina Yohaan mo dhali o a’di gwo mo ki: Rabbi, a’di jin nyaḵki di ki /e e bwamp̱o/ Yi’deŋ Ḵumma/ Uurdun mo tani a’di jin ṯorkina /e gwo mo tani a’di a’dani, miiki’da mii jin miinu ki yi’de/ mo, dhali aris ’kwani ’baar mo iikini a’di mo be. 27 Yohaan ki thoḵ uni gwo mo ki: Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi bu’th toŋ kamu/ mo hili isi ciki/ a’di c̱ikunu a’di ’peni momis mo be. 28 Um ki is bum ta iman/o gwo gom aha/ mo, gwo jin oka/ um ki aha/ dinaki ta Ḵrisṯẖos mo, hili aha/ hashkunu nṯwa/a/ mo gom a’di mo be. 29 A’diyin jin ta gi nyaranyaŋa’b mo tani a’di ta wathinyaŋa’b mo, dhali amugu gi wathinyaŋa’b jin doshki’d mo dhali ciḵ a’di ’twa/ mo tani a’di ’kunya bwa ki ’kuny kagahara mo mmociḵ ’twa/ gi wathinyaŋa’b mo. Dhali wakan si’dayi a’di ’kunyka/ bwa ki ’kuny mo shwane/ jin ta bwaŋ ’kunyu’d pem mo. 30 A’di midi mii eḵa/ eḵ mo, hili aha/ mina mii wa she/ is kan mo be.

A’di jin P̱u’dki’d ’Peni Momis mo

31 A’di jin p̱u’dki’d ’peni momis kan mo tani a’di ta ji gi di’d ap̱o/ ’kwani ’baar mo. A’di jin yayi’d ’peni mony’cesh mo tani ta ji jin cil ma ’cesh mo dhali ki ’twany ’cesh mo tani a’di ki o gwo mo. A’di jin p̱u’dki’d ’peni Momis mo tani a’di ta ji gi di’d ap̱o/ ’kwani ’baar mo be. 32 A’di ṯorki gwo gom a’di jin p̱arkina a’di e mo dhali gwo jin ciḵkina a’di mo, dhali wathiŋ kamu/ yisa di’da naskina/ jin bu’thki gwo jin ṯora a’di mo be. 33 A’diyin jin bu’thki gwo jin ṯora a’di mo tani ’dap̱ka’d ki a’di yansan mo ka Arumgimis ta jiŋ gana/ mo be. 34 Haali/ a’di jin hashkin ma Arumgimis mo tani a’di ṯorki gwo ma Arumgimis mo haali/ a’di diki c̱i a’di Shi/in me’d jin baru to mo. 35 Haali/ a’di jin ta Com enki Ya/m piti mo dhali c̱iya ris to ’baar mo e me’d piti mo be. 36 A’diyin jin gamki gwo is e Ya/m piti mo tani a’di ta’d gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. A’diyin jin diki ha gwo gi Ya/ e mo tani a’di midi diki p̱ar mondiki/e e mo, hili anyor ma Arumgimis c̱a’bki’d ap̱o/ a’di mo be.

4

Yesus dhala ’Bom gi Pan Saamira mo

1 Dhali ki Tap̱a nyiṯẖki’d ki ’Kwani P̱arisiyiin ciḵki gwo ka Yesus diki’d mmomar imanciḵ a’di gwo is mo dhali mmomiiya mii jin miinu uni ki yi’de/ si’da/ mmobol kum ma Yohaan e mo 2 (ba Yesus yisa imii uni ki yi’de/ ki is piti mo hili jasi imanciḵ a’di gwo mo be). 3 Dhali a’di dhalki Pa Yahuudiyya ’pen mo dhali doḵki’d ka nyaŋ’ko’d e Pany Jaliil mo be. 4 A’di midi mii ya ki tur mo e Pan Saamira mo be. 5 Wakan a’di p̱u’dki’d e ’peŋkuman Bampa/ gi Pan Saamira, a’di jin yuḵkunu gway ka Suḵar mo, a’di jin ’dishki mo ma ’cesh ma Yakuub is jin c̱ikina a’di ya/m piti ka Yuusup̱ mo be. 6 Dhali jis yi’de/ ma Yakuub si’da/ diki’di mun mo be. Dhali wakan aYesus si’da/ a’di wukina is e mo gom ya jin yayina a’di nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo. Dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh nshemen jis yi’de/ mo. Haali/ mo ta’da tente/ mbwaŋ ’kup̱ mo be.

7 Dhala ’bom gi Pan Saamira p̱u’dki’d mo mmomush yi’de/ mo. Yesus ki owa yim gwo mo ki: C̱iyi aha/ mmop̱i mo ma. 8 Haali/ imanciḵ a’di gwo mo uni iikin e ’peŋkuman bampa/ mo mmoyolu/ tonṯe/ mo be. 9 Dhala ’bom gi Pan Saamira ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ki /e jin ta Wathi/ Yahuuda/ ’tho aha/ yi’de/ ip̱i manakan? aha/ jin tana ’bom gi Pan Saamira mo? Haali/ ’Kwani Yahuuda/ usha gwo me’d nyaḵki ’Kwani Samiriyiin mo be. 10 Dhala Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Waḵki/ /e mini nyiṯẖ to jin c̱in ma Arumgimis ki me’d mo dhali gom gwo gi a’di yansan jin o /e gwo mo ki: C̱iyi aha/ yi’de/ aha/ p̱ina mo tani /e mini ’taki doṯ a’di mo dhali a’di midi ’taki c̱i /e yi’de/ jin di ki e mo be. 11 Dhala ’bom ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, /e dar gi to mmomush yi’de/ mo dhali jis yi’de/ ’kula’kul mo ba/. Yi’de/ jin di ki e mina /e igam ’peni mana mo? 12 A/ki /e can ka babam bam ka Yakuub ’taa? a’di jin c̱iki aman jis yi’de/ yansan mo? Dhali a’di ki is piti p̱iki’d si’da/ mo ’peni jis yi’de/ yansan mo dhali iya/m piti mo dhali to/em piti mo be. 13 Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Aris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun p̱i yi’de/ yansan mo tani mina yi’de/ doḵ/e bu’th mo be. 14 Hili a’diyin jin midi p̱i yi’de/ jin miga/ c̱i a’di mo tani mina yi’de/ diki doḵ/e bu’th ki sule/ sule/ mo. Yi’de/ jin miga/ c̱i a’di mo tani midi war mo e a’di mmokash mo dhali mmodu’d mo ntagi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 15 Dhala ’bom ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, c̱iyi aha/ yi’de/ yansan mo ma, ki aha/ mina yi’de/ diki doḵ/e bu’th mo walla mmodiki yayu/ imahan mmoha’b yi’de/ mo be.

16 Yesus ki owa yim gwo mo ki: Yaku/ mo ma. Yuḵa kaṯẖim pini mo dhali yayu/ imahan mo. 17 Dhala ’bom ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dara ga kaṯẖim pem mo. Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Gwom pini ’boro’d mo jin ona /e gwo mo ki: Aha/ dara ga kaṯẖim pem mo be. 18 Haali/ /e ’dap̱kina gwaṯẖ ’twa/ ka mudhe’d mo dhali a’di jin di’di /e shwane/ mo tani yisa ta’da kaṯẖim piniya. Gwo yan ona /e ki oŋ gana/ mo be. 19 Dhala ’bom ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, aha/ nyiṯẖkina ki /e tana manc̱i gwo ma Arumgimis mo be. 20 Haali/ ibabam bam uni iluŋkin e ’kuwosh yansan mo be dhali um o gwo ki mo gi Pa Urushaliim a’di ta mo jin mina ’kwani ḵa mii iluŋ mo ba/. 21 Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: A’boma, gami aha/ gwo is mo ma. Mo midi p̱u’du/ mo ki um mini ’koki luŋa Baba e ’kuwosh yan mo walla e Pa Urushaliim mo be. 22 Um luŋki to jin ’kona um ki mish mo. Aman luŋkina a’di jin misha aman mo haali/ mowoṯẖ piyi’d mo ’peni ’Kwani Yahuuda/ mo be. 23 Hili, mo midi p̱u’du/ mo dhali a’di a’dan shwane/ mo ki uni gun luŋkina luŋ ki bwaŋ gana/ mo tani mini luŋa Baba ki shi/in mo dhali ki gwoŋ gana/ mo haala Baba ŋap̱ki ku gi wakansan mmoluŋ a’di mo be. 24 Arumgimis ta shi/in be dhali uni gwansan kun luŋki a’di mo tani mini mii luŋ a’di ki shi/in dhali ki gwoŋ gana/ mo be. 25 Dhala ’bom ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ misha ka Masiyya midi p̱u’du/ mo (a’di jin yuḵu gway ka Ḵrisṯẖos mo tani), dhali ki a’di midi p̱u’du/ mo tani a’di midi ṯor aman aris to ’baar mo be. 26 Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Aha/ jin ṯora /e gwo mo tani aha/ a’dan be jin tana a’di mo be.

27 Dhali yan’ko’d ki ’ta’b mo tani imanciḵ a’di gwo p̱u’dkin mo. Dhali uni merkin mo mmoṯorkina a’di aṯor ka ’bom mo. Hili jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa ḵa’d ’twa/ mo mmo/o gwo mo ki: Atinta ŋap̱a /e mo, walla, Atinta ṯorkina /e aṯor nyaḵka yim mo? 28 Wakan a’bom dhalki dhur yi’dem piti ’pen mo dhali ya ’peŋkuman bampa/ mo dhali ṯor ’kwani gwo mo ki: 29 Iiyu/ mo ma dhali p̱ar wathiŋ kamu/ e mo jin ṯorki aha/ aris tom pemi ’baar mo kun miikika/ mo. Yansan diki ta Ḵrisṯẖos ’teya? 30 Dhali uni iikin ka pije/ mo ’peni bampa/ mo dhali p̱u’dku/ i a’di mo be.

31 Ki embul mo yan mo tani imanciḵ a’di gwo ŋap̱ki a’di mo mmo/o a’di gwo mo ki: Rabbi, shwayi to mo ma. 32 Hili a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ takina gi tonṯe/ mmoshwa mo a’di jin molkina um mo be. 33 Wakan imanciḵ a’di gwo o gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Ki wathiŋ kamu/ ḵalki a’di tonṯe/ mmoshwa mo ’taa? 34 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Tonṯem pem jin shwaka/ mo tani ta bwa gi a’di jin hashki aha/ mo dhali mmothima ṯu’c piti mo be. 35 ’Kona um ki o gwo mo ki: Appe boc̱a ’kup̱i doŋon mo naskina/ dhali yan’ko’d mo gi ’ciṯẖu/ to midi p̱u’du/ mo. Dhali aha/ ṯora um gwo mo ki: ’Deki em bumi mis mo dhali hili mombunto mo, a’di kusha to mo mo hila/ mmo/is mo gom mo jin minu ’ciṯẖ a’di to mo be. 36 A’di jin ’ciṯẖki to mo tani midi bu’th jin mina a’di gam mo dhali tul maman is gom mondiki/e ki sule/ mo. Wakan amanyeḵa ḵa’bany to mo dhali aman’ciṯẖ to mo uni ’kunykina bwa mo mmonṯal ’de/ mo be. 37 E mii yan mo tani gwo jin onu mo gama gam ki gwoŋ gana/ mo jin o gwo mo ki: Wathin ṯal ’de/ ki si to mo dhali jaŋ kamu/ ki ’ciṯẖ to mo be. 38 Aha/ hashkina um mo mmo’ciṯẖ a’di, a’di jin ’kokina um ki miiya ṯu’c mo. Kun tiya uni miikina ṯu’c mo dhali um cic̱kin e mo ma ṯu’c buni mo be.

39 ’Kwani Samiriyiin ’peni ’peŋkuman bampa/ c̱aan mo tani gamki a’di gwo is mo haali/ gom gwo jin ṯor ma ’bom mo mmo/o gwo mo ki: A’di ṯorki aha/ gwo mo goma ris to ’baar mo kun miikika/ mo be. 40 Wakan ki ’Kwani Samiriyiin p̱u’dkin e a’di mo tani uni doṯki a’di mo mmonyaḵ c̱a’b e uni mo, dhali a’di c̱a’bki’di mun ka cim su/ mo be. 41 Dhali uni ka ris ris gamki gwo is mo gom gwom piti mo be. 42 Dhali uni ki owa ’bom gwo mo ki: A’di yisa di’d mmota gwom pini jin gama aman gwo is mo yisa haali/ aman ciḵkina gwo ki is bam mo, dhali aman misha a’di yansan ka jiŋ gana/ a’di ita’da Manwoṯẖ gi ’kwaniny’cesh mo be.

Yesus Wac̱ki Ya/ gi Wathi/ ma Hakuuma jin Ca’d mo

43 Dhali ’ko’da cim su/ mo tani a’di yaki’d e Pany Jaliil mo be. 44 Haala Yesus ki is piti ṯorki gwo ka manc̱i gwoŋ kamu/ yisa taḵu e bampam pitiŋ ganaa. 45 Wakan ki a’di p̱u’dki’d e Pany Jaliil mo tani ’Kwani gi Pany Jaliil hanki a’di mo mmomishkina uniya ris to gun miikina a’di mo e Pa Urushaliim e mo ma yuḵ jin yuḵu mo haali/ uni si’da/ iikin e mo jin yuḵuwa yuḵ mo be.

46 Wakan a’di p̱u’dki’d ka nyaŋ’ko’d e Paŋ Kaana gi Pany Jaliil e mo jin warkina a’di yi’de/ ki yimana mura’th mo. Dhali e Paŋ Kap̱ranahuum mo tani wathi/ ma maliḵa kamu/ diki’d jin ’ba’thkina ya/m piti mo be. 47 Ki a’di ciḵki gwo ka Yesus p̱u’dki’d ’peni Pa Yahuudiyya e Pany Jaliil mo tani a’di yaki’d mo dhali yuḵ a’di mo mmoyayu/ ka luŋgu’b mo dhali wac̱ ya/m piti mo haali/ a’di ’disha ’twa/ mmowu mo be. 48 Dhali wakan aYesus ki o a’di gwo mo ki: Isi ciki/ ki um ’koki p̱ar jamas mii e mo dhali momer mo tani um mini ’koki gam gwo is mo be. 49 Dhali wathi/ ma maliḵ ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, yayu/ ka luŋgu’b mo ma nṯwa/a/ ka ’cim pem diki wu mo. 50 Yesus ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ mo ma. Ya/m pini midi di ki e mo. Dhali wathi/ gamki gwo is jin ṯorkin ma Yesus a’di mo dhali a’di yaki bway pa mo be. 51 Dhali ki a’di diki’d mmoyaku/ ka luŋgu’b mo tani imanmiiya ṯu’c piti gamki a’di ’kup̱ mo dhali ṯor a’di gwo mo ki: Ya/m pini a’di di’d ki e mo be. 52 Wakan a’di ki doṯ uni atente/ mo jin ṯelkina a’di mii ’pen mo mmowac̱ mo. Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Katili/ ka tente/ joc̱ is ’peni bwaŋ ’kup̱ mo mmota atenten ’de/ mo tani athunya/ ki dhal a’di ’pen mo be. 53 Dhali com ki misha tente/ jin okin ma Yesus a’di gwo mo ki: Ya/m pini midi di ki e mo. Dhali a’di ki is piti gamki gwo is mo dhali ’kwani gi gu’b piti ’baar mo be. 54 Dhali mii yansan a’di ta miimer kun ’kon ma p̱o/i su/ mo jin miikin ma Yesus mo me’d jin p̱u’dkina a’di ’peni Pa Yahuudiyya e Pany Jaliil mo be.

5

Mowac̱ jin Wac̱u eya Al Yi’de/ mo

1 Dhali ’ko’di mii yan mo tani ayuḵ jin yuḵu mmotul ’kup̱ gi ’Kwani Yahuuda/ ’dishki’d mo dhala Yesus ya’d ka gagamis e Pa Urushaliim mo be.

2 Dhali ara al yi’de/ diki’d e Pa Urushaliim e ’twaŋkala goŋ ḵa’bal mo jin yuḵkunu ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin ka Beeṯ/hisda mo, a’di jin ’kokin ma lambalanyi mudhe’d mo be. 3 Dhali mo yansan a’di ta mo jin ishkin ma waambuhany ’kwani kun aṯẖa mom’bi’th mo dhali kun takina ja’da/ mo dhali kun ta ŋwol mo dhali kun ḵu’thkina is guŋkuru/ mo, mmoc̱or yi’de/ mmobaŋgal is mo, 4 haala man’doyu gwo gi Tap̱a thulki’d ki me’da tiya eya al mo dhali mmobaŋgal yi’de/ is mo. Dhali a’diyin jin thulki yi’de/ nṯwa/a/ ’ko’di yi’de/ baŋgalkunu is mo tani a’di wac̱ki’d ’peni ’ba’th yin jin ’koshki a’di mo be. 5 Wathin ṯal ’de/ diki’d, a’di jin ’ba’thki’d ki yil iss ’de/ i’ce’dka ’kume’d mo dhali pekwara mo. 6 Dhali ka Yesus p̱arki a’di e mo mmo/isha a’di ’ko’da ’cesh ki rash rash mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: /E ŋap̱an ki /e minu wac̱ mowa? 7 Dhali wathi/ jin ’batha’d a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, aha/ dara gi wathi/ mmokar aha/ eya al mo ki yi’de/ baŋgalki is mo, dhali ki aha/ dina mmoya mo tani jaŋ kamu/ thulki’di ṯwa/a/ ki aha/ mo be. 8 Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali ’deka cim pini dhali yayi mo. 9 Dhali ki jahanne/ wathi/ wac̱kunu mo dhali a’di ’de’kki’da cim piti mo dhali ya bway pa mo be.

Dhali acim yansan a’di ta’da cim ma pesu/ mo be. 10 Dhali wakan ’Kwani Yahuuda/ ki o wathi/ jin wac̱kunu gwo mo ki: A’di ta’da cim ma pesu/ mo. A’di diki ta mii jin dhala gwoŋḵan /e bway mo mmoḵala cim pini mo be. 11 Hili a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Wathi/ jin wac̱ki aha/ mo tani a’di ki o aha/ gwo mo ki: ’Deki acim pini mo ma dhali yayi mo. 12 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ki wathi/ jana i/o /e gwo kan mo? mmo/o gwo mo ki: ’Deki acim pini dhali yayi mo? 13 Dhali wathi/ jin wac̱kunu mo tani a’di diki mish wathi/ mo haala Yesus borki is piti mo haala dhana waambuhany ’kwani caaca mo e mo c̱aan mo be. 14 Dhali yan’ko’d Yesus ki gam a’di e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma. /E ’borkina is mo. Dhalku/ miinthusa kamu/ ki mii mii doḵ/e mo jin mina jiŋ kamu/ jin shi/ashi/ mmobol yansan e mo diki ’kosh /e mo. 15 Dhali wathi/ yaki’d mo dhali ṯor ’Kwani Yahuuda/ gwo mo ka Yesus a’di iwac̱ki a’di mo be. 16 Dhali gom mii yan kan mo tani a’di ṯoca ’Kwani Yahuuda/ aYesus ’kus mo haali/ a’di miiki mii yansan ka cim ma pesu/ mo be. 17 Hila Yesus thoḵ uni gwo mo ki: Ababam pem di’d naskina/ mmomiiya ṯu’c mo. Dhali aha/ si’da/ dina mmomiiya ṯu’c mo. 18 Dhali gom gwo yan kan mo tani ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo ŋap̱kina ŋap̱ mo ka dun dara’d mo mmo’kosh a’di mo haali/ a’di ilu/ yisa ’ce’dki jasa cim ma pesu/ yisa, hili si’da/ a’di yuḵki’da Arumgimis ki Com mo mmokar is piti mmonyaḵa nyaḵ ka Arumgimis mo be.

Moshirr gom Ya/ mo

19 Dhali Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Ya/ moli toŋ kamu/ mii ki bwam piti mo hili jasi a’di jin p̱arkina a’di Com e mo mmomii mo. Haali/ to yin jin miikina a’di mo tani wakan si’da/ Ya/ a’di miiki uni mo be. 20 Haali/ Ababa a’di enki Ya/m piti mo dhali ṯor a’di aris to ’baar mo a’di jin miikina a’di ki is piti mo. Dhali adhan mii kun can kun boli gwansan e mo tani mina a’di iṯor a’di i e mo ki um mini mer mo be. 21 Haali/ me’d jin ’de’kkin ma Baba uni kun wukin mo dhali c̱i uni moŋ’koki/e mo tani wakan si’da/ Ya/ c̱iki uni moŋ’koki/e mo uni gun ona bwa a’di mo be. 22 Dhala Baba diki dwall jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo, hili aris gwon dwalli ’baar mo tani c̱ikina a’di Ya/ mo be ka ris ’kwani ’baar mo mini taḵ Ya/ mo, 23 ma me’dyin si’da/ taḵkina uniya Baba mo. A’di jin diki taḵ Ya/ mo tani diki taḵa Baba mo a’di jin hashki a’di mo be. 24 Ka jiŋ gana/, ka jin gana/ aha/ ona um gwo mo ki: A’diyin jin ciḵki gwom pem mo dhali gam a’di is mo a’di jin hashki aha/ mo tani a’di ita’d gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. A’di midi diki yayu/ e miiwaḵ gi gwon dwall mo hili a’di ’ciṯẖki’d mo ’peni mowu mo ntagi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

25 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Mo midi p̱u’du/ mo dhali a’di diki’d shwane/ mo, ki uni kun wukin mo mini ciḵ ’twa/ gi Ya/ ma Arumgimis mo, dhali uni gwansan kun ciḵkin mo tani mini ’ko ki e mo be. 26 Haali/ me’d jin tan ma Baba gi mondiki/e e is piti mo tani wakan si’da/ a’di c̱iki a’di Ya/m piti mo mmota gi mondiki/e e is piti mo be. 27 Dhali a’di c̱iki a’di moshirri ’baar mo mmotor mii ’twa/a ’cesh gi gwon dwall mo haali/ a’di ta Ya/ gi ’Kwani mo be. 28 Dhalku/ ki mer gom gwo yansan mo haali/ mo midi p̱u’du/ mo ka ris ’kwani ’baar mo kun ’kokin mo e jis jwa mo tani mini ciḵ ’twam piti mo be 29 dhali uni mini piyu/ ka pije/ mo uni gwansan kun miiki miim ’boron mo e mo jin pinu e moŋ’koki/e mo dhali uni gwansan kun miiki tonthus mo tani uni mini piyu/ e momiiwaḵ mo be.

Iman/o Gwo goma Yesus mo

30 Aha/ mola toŋ kamu/ mii ki moshirr pem mo. Me’d gwo jin ciḵkika/ mo tani aha/ ki dwall gwo mo. Dhali gwon dwall pem kun dwallka/ mo tani ta kuŋ ḵar/e mo haali/ aha/ dinaki ŋap̱i mmomii ki bwam pem mo, hili jasi ki bwa gi a’di jin hashki aha/ mo be. 31 Waḵki/ aha/ ona gwo gom is pem mo tani gwo jin ṯorka/ gom is pem mo tani diki ta jiŋ gana/ mo be. 32 Jamu/ diki’d jin ta’da man/o gwo gom aha/ mo dhali aha/ misha ki gwo jin ṯora a’di mo gom aha/ mo tani ta gwoŋ gana/ mo be. 33 Um hashki ’kwani eya Yohaan mo dhali a’di ta’da man/o gwo mo gom gwoŋ gana/ mo be. 34 Hili aha/ dinaki bu’th gwo jin ṯoru ’peni ’kwani mo, hili aha/ ona gwo yansan ki um minu woṯẖ mo be. 35 A’di ta o’d jin shwaki’d mo dhala lamba/ jin ’twaḵki mo mo, dhali um okina bwa mo mmo’kuny bwa mo mmo’ko ari’ceenne/ mo e moŋkush piti mo be. 36 Hili gwo jin okunu mo gom aha/ mo a’di ica’d mo mmobol gwo ma Yohaan e mo. Haali/ aṯu’c jin c̱ikin ma Baba aha/ mo mmothim a’di mo, aṯu’c gwansan gana/ kun dika/ mmomii mo tani uni ta iman/o gwo gom aha/ mo ka Baba a’di hashki aha/ mo be. 37 Dhali Ababa a’di jin hashki aha/ mo tani a’di ki is piti ta’da man/o gwo gom aha/ mo. ’Twam piti ’kona um ki ciḵ ki sule/ sule/ mo dhali ayir/em piti ’kona um ki p̱ar e ki sule/ sule/ mo be. 38 Dhali um ’kon kan ki dar gi gwom piti mmodi e um mo haali/ um ’koki gam a’di gwo is mo a’di jin hashkina a’di mo be. 39 Um ŋap̱kin ki burbur e bwaŋ Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo haali/ um ṯoshkin ki um ta gi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo e uni mo. Dhali uni itana man/o gwo gom aha/ mo be. 40 Dhali um ’kokin mo mmo/ush ki ’tash mo mmo/iiyu/ i aha/ mo ki um mini ta gi moŋ’koki/e mo. 41 Aha/ dinaki bu’th monyca ’peni ’kwani mo. 42 Hili aha/ misha ki mo/en jin mina umi ’taki ena Arumgimis mo tani p̱iyi’d e um mo be. 43 Aha/ p̱u’dkina ki gway ma Babam pem mo dhali um ’koki bu’th aha/ mo. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki p̱u’du/ ki gway piti mo tani a’di imina umi se ’twa/ ap̱o/ mo mmobu’th mo be. 44 Ba gwo mina umi mish gam is kata mo? um kun buthi monyca ka rem ’kup̱ mo dhali ’koki ŋap̱ monyca jin p̱u’dki’d ’peni Arumgimis jin di’d ṯal ’de/ mo? 45 Dhalku/ ki ṯosh ki aha/ mina yer um is ki gway eya Ababa mo. A’di ta’da Musa jin midi yer um is ki gway mo a’di jin karkina um ka ’teŋ kap̱em bum mo be. 46 Waḵki/ um mini ’taki gama Musa gwo is mo tani um si’da/ mini ’taki gam aha/ gwo is mo haali/ a’di ’kwarki gwo gom aha/ mo be. 47 Hili waḵki/ um ’koki gam gwo jin ’kwarkina a’di is mo tani ba um mini mish gwom pem gam is kata moye?

6

’Kwani kun C̱inu Tonṯe/ kun Tana Alaap̱i Mudhe’d mo

1 Dhali ’ko’di mii yansan mo tani Yesus yaki’d mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ ma Al ma Jaliil mo a’di jin ta’da Al ma Thabariyya mo be. 2 Dhala waambuhany ’kwani baṯẖki a’di nsho’k mo haali/ uni mishki miimer kun miikina a’di gom uni gwansan kun ’koshkina ’ba’th mo be. 3 Dhala Yesus a’di yaki’d e ’kuwosh mo dhali a’di ki c̱a’ba ’cesh nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be. 4 Dhali Mompe’kup̱anyolos jin yuḵuwa yuḵ gi ’Kwani Yahuuda/ ’dishki’d mo be. 5 Dhali yan’ko’d mmo’deka a’di em piti ki mis mo dhali mmomisha a’diya waambuhany ’kwani mmop̱u’du/ i a’di mo tani Yesus ki owa P̱ilibbus gwo mo ki: ’Peni mana imina ana iyol maa mo jin mina ’kwani gwansan wakan i’taki shwa mo? 6 Gwo yansan okina a’di mo mmopal a’di mo haali/ a’di mishki’d ki is piti gom to jin mina a’di ’taki mii mo be. 7 P̱ilibbus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ariyaal iss* ’kwanimpa ipe’de/ midi ’taki diki yol maaŋḵuthu’d mmo’kosh jwa mo gom uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mmo’ceṯẖ bwa ime’d ki gwa’d gwa’d mo. 8 Jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni imanciḵ a’di gwo jin yuḵkunu gway ka Andaraawus mo jin ta’da kam ma Simaan Buṯerus mo o a’di gwo mo ki: 9 A’ciŋ kamu/ di’di mahan jin ta’d gi maaŋḵuthu’di mudhe’d ’peni emen posa kamu/ mo dhali to yi’de/ isu/ mo. Hili uni gwansan minu miiya tinta ibwaman ’kwani ka ris kun wakan mo? 10 Yesus ki o gwo mo ki: Ṯuci ’kwani mmo’ko ’pena ’cesh mo. Dhali asho ’bina e ki ’bi mo. Wakan ’kwaniŋ gwas uni ’kokina ’cesh mo dhali mondeŋ jin deŋkunu uni e mo tani wana e ka alaap̱i mudhe’d mo be. 11 Yan’ko’d Yesus ki bu’th maaŋḵuthu’d mo dhali ki a’di ’borki’da ’bor bwa i is mo tani a’di ki c̱iki uni gwansan kun ’kokina ’cesh mo. Dhali to yi’de/ si’da/ miikunu wakansan mo me’d jin ŋap̱kina uni a’di mo be. 12 Dhali ki shwam buni jin shwakina uni a’di ikap̱ mo tani a’di ki ṯor imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Tuli kuluny maa kun uru ’kup̱ is mo ki jan ṯal ’deŋ kamu/ minu ’taki diki this e mo be. 13 Wakan uni tulki uni is mo dhali ’tu’dkina nura/ ka ’kume’d i’ce’dka su/ ki kuluny maa ’peni maaŋḵuthu’di mudhe’d ’peni emen posa kamu/ mo, kun dhalkina uni gwansan kun shwakin mo be. 14 Dhali ki ’kwani p̱arki miimer e mo jin miikina a’di mo tani uni o gwo mo ki: Wathi/ yansan ka jiŋ gana/ ta’da manc̱i gwo mo a’di jin midi yayu/ i mony’cesh mo be.

15 Dhali yan’ko’d mmonyiṯẖkina a’di uni mo ki uni muruni iiyu/ mo dhali bu’th a’di ki ’bi’th mo mmokar a’di ka maliḵ mo tani Yesus yaki’d mo doḵ/e e ’kuwosh mo a’di ’de/ mo be.

Yesus Yaki’d ki Sho’k e ’Kup̱a Al mo

16 Ki mom’pimpili/ p̱u’dki’d mo tani imanciḵ a’di gwo uni iikin ka luŋgu’b eya al mo, 17 mmosekina uni e bwam ma ḵur mo dhali mmoṯel ii ’pen mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ ma al e Paŋ Kap̱ranahuum mo. Dhali mo dhuruma/ dhurum mo be dhala Yesus diki yayu/ i uni naskina/ mo be. 18 Dhali yi’de/ birki bakal mo haali/ ’tham poshki’d kagahara mo be. 19 Dhali ki uni ’koshki cwa is me’d ŋaṯgini kwara mo walla idoŋon mo tani uni p̱arkina Yesus e mo mmoya ki sho’k e ’kup̱a al mo dhali a’di ’dishki’da ḵur is mo be. Dhali uni ḵo/kina ḵo/ is kagahara mo. 20 Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ a’dan be. Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. 21 Dhali yan’ko’d uni ’kunykina bwa mo dhali bu’th a’di e bwam ma ḵur mo, dhali ki jahanne/ aḵur a’di p̱u’dki’d e mo jin ’kokina uni mmo/ii mo be.

’Kwani Ŋap̱kina Yesus mo

22 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani ’kwani kun ’kokina ’bana gap̱a kamu/ mo tani mishki mo mo ka ḵur diki’d jasi ṯal ’de/ imun mo, dhala Yesus diki se aḵur mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo, hili imanciḵ a’di gwo uni iikin uni ’cena mo be. 23 Bahili jasa ḵur ’peni Pan Thabariyya mo tani p̱u’dkin mo mmo’dish mo is mo e mo jin shwakina uni maaŋḵuthu’d mo ’ko’di Tap̱a ’borki’da Arumgimis bwa i is mo be. 24 Wakan ki ’kwani mishkin ka Yesus diki di imun mo tani walla imanciḵ a’di gwo mo tani uni ki is buni seki bwam ma ḵur mo dhali ii e Paŋ Kap̱ranahuum mo mmoŋap̱a Yesus mo be.

Yesus Ta Maa gi Mondiki/e ki Sule/ mo

25 Dhali ki uni gamki a’di e ’bana gap̱a ala kamu/ mo tani uni ki o a’di gwo mo ki: Rabbi, /e yayini mahan kakasja mo? 26 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Um ŋap̱i aha/, yisa mmop̱arkina um miimer e mo yisa, hili mmoshwakina um maaŋḵuthu’d ikap̱ mo be. 27 Dhalku/ ki miiya ṯu’c gom tonṯe/ mo jin midi ’ce’d sho’k mo hili gom tonṯe/ jin midi ’dim ’kup̱ ntagi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo, a’di jin mina Ya/ gi ’Kwani ic̱i um mo. Haali/ e a’di mo tani Arumgimis jin ta Com mo a’di ’dap̱ki gwom piti ’twa/ ki a’di mo be. 28 Dhali yan’ko’d uni ki o a’di gwo mo ki: Aman mina mii miiya ta mo mmomii mii ma ṯu’c ma Arumgimis mo? 29 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Mii yaase a’di ta mii jin minu mii goma Arumgimis mo ba/ ki um mini gam a’di gwo is mo, a’di jin hashkina a’di ki yayu/ mo be. 30 Wakan uni ki o a’di gwo mo ki: Ki miimer wakata imina /e imii mo jin mina aman i’taki p̱ar e mo dhali gam /e gwo is mo? Mii gi wakata imiikina /e mo? 31 Ibabam bam shwakina manna mo e mombwaasho mo me’d Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo jin o ki: A’di c̱iki uni maaŋ gana/ ’peni momis mmoshwa mo be. 32 Dhali yan’ko’d Yesus ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: AMusa, yisa a’di ic̱iki um maa yan ’peni momis yisa. Ababam pem a’di c̱iki um maaŋ gana/ yan ’peni momis mo be. 33 Haali/ maa ma Arumgimis a’di ta a’di jin p̱u’dki’da ’cesh ’peni momis mo dhali c̱i mondiki/e e ’kwaniny’cesh mo. 34 Uni ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, c̱i am maa yansan isa yempa/ mo ma.

35 Yesus ki o uni gwo mo ki: Aha/ tana maa gi mondiki/e mo be. A’diyin jin yayi’di aha/ mo tani mina ṯe/ diki bu’th mo, dhali a’di jin gam aha/ gwo is mo tani mina yi’de/ diki bu’th ki sule/ mo be. 36 Hili aha/ ṯora um gwo mo ki: Um p̱arki aha/ e mo tani dhali um ’koki gam aha/ gwo is naskina/ mo be. 37 Aris uni ’baar mo kun c̱ikin ma Baba aha/ mo tani uni mini iiyu/ i aha/ mo, dhali a’di jin midi yayu/ i aha/ mo tani aha/ mina diki ur a’di ka pije/ mo be. 38 Haali/ aha/ p̱u’dkina i mony’cesh yansan ’peni momis mo, yisa mmomii ki bwam pem yisa, hili ki bwa gi a’di jin hashki aha/ mo be. 39 Dhali a’di yansan ita bwam piti jin hashki aha/ mo, ki aha/ mina diki this jan ṯal ’deŋ kamu/ e mo ’pena ris uni gwansan kun c̱ikina a’di aha/ mo, hili aha/ mina ’de’k uni ka cim jiŋ ’ko’d mo be. 40 Haali/ a’di yansan ita bwa ma Babam pem mo, ki aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun p̱arki Ya/ e mo dhali gam gwo is e a’di mo tani mini ’taki ta gi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. Dhali aha/ mina ’de’k uni ka cim jiŋ ’ko’d mo be.

41 Dhali yan’ko’d ’Kwani Yahuuda/ uni miikina gumgum ap̱o/ a’di mo haali/ a’di oki gwo mo ki: Aha/ tana maa jin thulki’d ’peni momis mo be. 42 Uni o gwo mo ki: Wathi/ yan diki ta aYesus mo? a’di jin ta Ya/ ma Yuusup̱ mo. ’Kona ana ki mish com dhali kum mowa? Ba ata ona a’di gwo mo shwane/ ki: Aha/ thulkina ’peni momis mo? 43 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Dhalka gumgum ki mii e bwam um um ’cena kan mo. 44 Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi yayu/ i aha/ isi ciki/ Ababa jin hashki aha/, a’di dirki a’di mo. Dhali aha/ mina ’de’k a’di ka cim jiŋ ’ko’d mo be. 45 A’di ta gwo jin ’kwarkina imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki: Dhali uni ’baar mo min ma Arumgimisi ṯor mo. Ki aris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun mini ciḵ gwo mo dhali da/ar ’pena Baba mo tani uni mini i/iiyu/ i aha/ mo be. 46 Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin p̱arki’da Baba e mo, hili isi ciki/ jasi a’di jin ta ji ’peni Arumgimis mo, a’di mishki’da Baba mo be. 47 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: A’diyin jin gamki gwo is mo tani ta’d gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba mo be. 48 Aha/ tana maa gi mondiki/e mo be. 49 Ibabam bum shwakina manna e mombwaasho mo dhali uni wukin mo be. 50 A’di yansan ta maa jin thulki’d ’peni momis mo jin mina wathi/ ’taki shwa mo tani dhali a’di midi diki wu mo be. 51 Aha/ tana maa jin di’d ki e jin thulki’da ’cesh ’peni momis mo. Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ jin midi shwa maa yansan mo tani a’di midi di ki e ki sule/ sule/ mo. Dhali maa jin miga/ c̱i gom moŋ’koki/e gi ’kwaniny’cesh mo tani a’di ta buŋgwar is pem mo be.

52 Dhali yan’ko’d ’Kwani Yahuuda/ uni su’kkin ki gwo e bwaman c̱em buni mo mmo/o gwo mo ki: Ki wathi/ yansan midi c̱i ana buŋgwar is piti mmo’ka manakan? 53 Dhali wakan aYesus ki o uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Isi ciki/ waḵki/ um ’koki ’ka shuman is gi Ya/ gi ’Kwani mo dhali p̱i abas piti mo tani um mini ’koki ta gi moŋ’koki/e e is bum mo be. 54 A’diyin jin ’ka buŋgwar is pem mo dhali p̱iya bas pem mo tani a’di ta’d gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo dhali aha/ mina ’de’k a’di ka cim jiŋ ’ko’d mo be. 55 Haali/ buŋgwar is pem a’di ta tonṯeŋ gana/ mo be dhali abas pem a’di ta to jin minu p̱i jin ta jiŋ gana/ mo be. 56 A’diyin jin ’ka buŋgwar is pem mo dhali p̱iya bas pem mo tani a’di nyaḵki c̱a’b e aha/ mo dhali aha/ e a’di mo be. 57 Dhali me’da Babam pem jin di’d ki e mo dhali hash aha/ mo tani dhali aha/ dina ki e mo goma Baba mo, wakan a’diyin jin midi ’ka aha/ mo tani midi di ki e mo gom aha/ mo be. 58 Yansan ta maa jin thulki’da ’cesh ’peni momis mo, yisa waki jin shwakina icim dhali wu mowa. A’di jin midi shwa maa yansan mo tani midi di ki e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 59 Gwo yansan okina a’di e gu’b gi montul is buni mo me’d jin ṯorkina a’di uni gwo mo e Paŋ Kap̱ranahuum mo be.

Gwo gi Mondiki/e ki Sule/ Ya Ye ’Ba/ mo

60 Imanciḵ a’di gwo ka ris ki uni ciḵki gwo yansan mo tani uni o gwo mo ki: Gwo yansan ’bitha’bi’th mo be. Aja a’di imidi mish a’di ciḵ mo? 61 Hila Yesus a’di nyiṯẖki’d ki is piti mo ki imanciḵ a’di gwo miiki’da gumgum mo isi gom gwo yan mo tani dhali o uni gwo mo ki: Um si’da/ kolkunu mo gom gwo yansan mo de? 62 Waḵki/ wakan mo tani gwo midi wakataye waḵki/ um ki p̱ar Ya/ gi ’Kwani e mmoseku/ e mo jin dina a’di ’thissa/ mo? 63 A’di ta shi/in jin c̱i moŋ’koki/e mo. Buŋgwar is a’di aṯẖa/aṯẖ mo. Gwo jin ṯorka/ um mo tani uni ta shi/in dhali moŋ’koki/e mo be. 64 Hili unin tiya ’kokini bwam um mo kun ’koki gam gwo is mo. Haala Yesus mishki’d ’peni ka muŋ’kup̱ nṯwa/a/ mo uni gwansan kun mini ’koki gam gwo is mo dhali a’diyin jin midi ’taki ’ciṯẖ a’di is ki gwo mo be. 65 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Gom gwo gi wakan mo tani a’di iṯorka/ um gwo mo ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi moli yayu/ i aha/ mo, hili isi ciki/ a’di imin ma Babam pemi c̱i a’di mo be.

66 ’Ko’di mii yansan mo tani imanciḵ a’di gwo ka ris yeki gwo is mo dhali ’koki nyaḵ ii ki a’di mo be. 67 Yesus ki o uni gun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ gwo mo ki: I/um si’da/ mini ii mo ’taa? 68 Simaan Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, ki am mina ii aja mo? Ki /e a’di ita gi gwo gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 69 Dhali aman gamkina gwo is mo dhali shorkina is mo dhali mish mo mo ki /e ta jan ṯal ’de/ jin ḵogu mo ’peni Arumgimis mo be. 70 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Dika/ ki kwany umi ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um mo tani ta tap̱a ma ruma ’cesh mowa? 71 A’di oki gwo kan goma Yahuusa jin ta ya/ ma Simaan Isḵariyuuṯi, haali/ a’di ta jan ṯal ’de/ ’peni uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo jin midi ’ciṯẖ a’di is ki gwo mo.

7

Ikam ma Yesus Daran gi Gwoŋ Gam Is mo

1 ’Ko’di mii yan mo tani Yesus yaki’d e Pany Jaliil mo. A’di ushki ya Pa Yahuudiyya mo haali/ ’Kwani Yahuuda/ uni ŋap̱ki a’di mmo’kosh jwa mo be. 2 Dhali ayuḵ gi ’Kwani Yahuuda/ jin yuḵuwa yuḵ mo gom Gu’b C̱iŋa/ mo tani ’dishki’d mo be. 3 Wakan ikam piti o a’di gwo mo ki: Dhali mo yan mo dhali yayi e Pa Yahuudiyya mo ki imanciḵ /e gwo mini ’taki p̱ar miim pini e jin miikina /e mo. 4 Haali/ wathiŋ kamu/ yisa di’da jin miiki’da ṯu’c ka ’di/ mo waḵki/ a’di ona bwa ki miim piti minu mish eya tente/ mo. Waḵki/ /e mii to gwansan mo tani ṯori is pini eya tente/ e ’kwaniny’cesh mo. 5 Haali/ ikam piti si’dayi ’koki gam a’di gwo is mo be. 6 Dhala Yesus ki o uni gwo mo ki: Mom pem diki p̱u’d naskina/ mo be, hili mom bum uni ’kokin isa yempa/ mo. 7 ’Kwaniny’cesh ’koki shi/ umi e mo, hili uni shi/ki aha/ i e mo haali/ aha/ ṯorkina uni gwo ki miim buni kun miikina uni mo tani ta thus ki thus mo be. 8 Iiku/ um mo ma eya yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ ki is bum mo. Aha/ mina diki ya eya yuḵ jin yuḵu mo haali/ mom pem diki p̱u’d mo mmothim mo naskina/ mo. 9 Gom gwo jin ona a’di kan mo tani a’di c̱a’bki’d e Pany Jaliil mo be.

Yesus Diki’d e Mo ma Yuḵ gi Gu’b C̱iŋa/ gi ’Kwani Yahuuda/ mo

10 Hili ŋ’ko’d ki ikam piti iikin ka gagamis e mo ma yuḵ jin yuḵu mo tani yan’ko’d a’di si’da/ yaki’d ka gagamis mo, yisa ya’d eya tente/ yisa, hili ka ḵwal is mo be. 11 Dhali ’Kwani Yahuuda/ ’kokin mo mmoŋap̱ a’di ka cim jin yuḵuwa yuḵ mo dhali o gwo mo ki: Mane a’di sa/? 12 Dhala dhana gumgum miikin ma waambuhany ’kwani mo gom a’di mo. Kun tiya o gwo mo ki: A’di ta wathi/ jin ’boro’d mo be. Dhali kun tiya o gwo mo ki: Yisa. A’di suski ’kwani mmodheres mo be. 13 Bahili gom ’Kwani Yahuuda/ mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin oki gwo eya tente/ gom a’di mo be.

14 Dhali ibwaman ma yuḵ jin yuḵu mo tani Yesus yaki’d ka gagamis mo e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ṯor gwo mo be. 15 Dhali ’Kwani Yahuuda/ merkin mo gom gwom piti mo dhali o gwo mo ki: Ki wathi/ yansan mishki gwo ’peni mana kan mo ki a’di diki di mo naskina/ mmomish gwo deŋ e mo? 16 Wakan aYesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Gwom pem jin ṯorka/ mo tani diki ta jim pem mo, hili ta ji gi a’di jin hashki aha/ mo be. 17 Waḵki/ wathiŋ kamu/ ona bwa ki mii bwam piti mo tani a’di midi mish mo mo waḵki/ gwo jin ṯoru ta jim ma Arumgimis mo walla waḵki/ aha/ ṯora gwo ki moshirr pem gana/ mo be. 18 A’diyin jin oki gwo ki moshirr pitiŋ gana/ mo tani a’di ŋap̱ki monyca ki is piti mo. Hili a’diyin jin ŋap̱ki monyca gi a’di jin hashki a’di mo tani ta jiŋ gana/ mo dhali mii kun ’koki ta kuŋ ḵar/e yisa ’kona e a’di mo be. 19 Din ma Musa ki c̱i um gwoŋḵan jin c̱inu mowa? Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um yisa di’da jin dhuki gwoŋḵan jin c̱inu mo. Ata iŋap̱kina um aha/ mmo’kosh mo? 20 Dhali ’kwani ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E tan ga ruma ’cesh mo. Aja iŋap̱ki /e mmo’kosh jwa mo? 21 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ miikina jasi ton ṯal ’de/ mo dhali umi ’baar mo merkin mo gom a’di mo be. 22 AMusayi ic̱iki um gwo mo gom mo jin minu ’ciṯẖa/ munyjal yis mo (dhali a’di yisa jasi ’pena Musa, hili ’peni ibabam bum mo) dhali um ki ’ciṯẖ wathiŋ gwaṯẖa munyjal yis piti ka cim ma pesu/ mo be. 23 Waḵki/ ka cim ma pesu/ wathiŋ gwaṯẖ ki bu’th mo jin ’ciṯẖuwa munyjal yis mo tani wakan gwoŋḵan jin c̱in ma Musa mo tani minu ’koki ’taki ’ce’d mo. A/um mii aha/ ka nyor mmowac̱ka/ buŋgwar is gi wathi/ ka ’bimpil mmo’bor mo ka cim ma pesu/ mowa? 24 Dhalku/ gwo ki dwall eya p̱or ma pije/ kan mo, hili dwalli gwo ki dwall gana/ ka ḵar/e mo.

Yansan Ta’da Ḵrisṯẖos mowa?

25 ’Kwanin tiya ’peni Pa Urushaliim oki gwo wakan mo ki: Ki a’di diki ta wathi/ a’dana jin ŋap̱kina uni mmo’kosh mowa? 26 Dhali a’di di’di mahan shwane/ mmoṯor gwo eya tente/ mo dhali uni ’koki o gwoŋ kamu/ e a’di mo. A/mina uni gwansan kun ta gi moshirr imish ki a’di yansan ta’da Ḵrisṯẖos ’te/sana? 27 Bahili aman mishkina mo jin yayina wathi/ yansan ’peni cine/ mo dhali ka Ḵrisṯẖos minu piyu/ ’kwani i is mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish mo jin yayina a’di ’peni cine/ mo be. 28 Wakan Yesus ki ṯor uni gwo mo eya tente/ mo me’d jin ṯorkina a’di gwo e gu’b gi mondheleladhelel mo mmo/o gwo mo ki: Um mishi aha/ mo dhali mo jin yayika/ ’peni cineyi? Hili aha/ dinaki yayu/ ki bwam pem mo. A’di jin hashki aha/ mo tani ta a’diŋ gana mo, dhali a’di tani ’kona um ki mish mo be. 29 Aha/ misha a’di mo haali/ aha/ yayina ’peni a’di mo dhali a’diyi ihashki aha/ mo be. 30 Wakan uni ŋap̱ki bway mo mmobu’th a’di mo, hili wathin ṯal ’deŋ kamu/ diki kar me’d piti ap̱o/ a’di mo haali/ mom piti diki p̱u’d naskina/ mo be. 31 Dhali hili ’kwani ka ris gamki a’di gwo is mo dhali uni o gwo mo ki: A/ki me’d jin minu piya Ḵrisṯẖos ’kwani i is mo tani a/mina a’di mii miimer ki nyanye/ mmobol ku gi miina wathi/ yansan e mowa?

Iboliish Hashkunu mo Mmobudha Yesus mo

32 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin ciḵkina waambuhany ’kwani mmomiikina uni agumgum kan mo gom a’di mo, dhali igasiis kun can mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin hashka iboliish mo mmobu’th a’di mo be. 33 Dhali yan’ko’d Yesus ki o uni gwo mo ki: Aha/ mina di e um ari’ceenne/ mo dhali yan’ko’d aha/ mina ya e a’di jin hashki aha/ mo be. 34 Um mini ŋap̱ aha/ mo dhali um mini ’koki gam aha/ mo haali/ mo jin miga/ ya mo tani mina um moli iiyu/ mo be. 35 Dhali ’Kwani Yahuuda/ oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Ki mana dina wathi/ yansan gwo ibwa mo mmoya mo jin mina ana ’koki gam a’di mo? A’di dina gwo ibwa mo mmoya mo e bwaman ’Kwani Yahuuda/ kun c̱ekerkunu bwa mo e bwaŋ ’Kwaniŋ Griḵi mo dhali ṯor ’Kwaniŋ Griḵi gwo mo ’taa? 36 Ki ’pemen gwo yan jin ona a’di ta’da taye? jin ona a’di ki: Um mini ŋap̱ aha/ mo tani dhali um mini ’koki gam aha/ mo, dhali, Mo jin dika/ nycine/ mo tani mina um mol iiyu/ icine/ mo be.

Ḵumma/ Yi’de/ jin Di ki E mo

37 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d ki mo ma yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo tani a’di jin ta’da cim jin caaca mo tani Yesus doshki’d ki mis mo dhali ṯor gwo eya tente/ mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ budha yi’de/ mo tani dhalki a’di yayi’di aha/ mo dhali p̱i mo. 38 A’diyin jin gamki aha/ gwo is mo tani dhalki a’di yayi’di aha/ mo, dhali dhalki a’diyin jin gamki aha/ gwo is mo tani p̱i a’di mo, me’d Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo jin o gwo mo ki: ’Peni bwam ma dum piti mo tani a’di mina yi’deŋ ḵumma/ jin di ki e igusu/ mo be. 39 Dhali gwo yansan jin okina a’di mo tani okina a’di gom Shi/in mo, jin mina a’di c̱i gom uni gwansan kun gamki a’di gwo is mo kun muruni bu’th a’di mo be. Haali/ Shi/in a’di dinuki c̱iyu/ naskina/ mo haala Yesus naskina/ dinuki kar cam piti eya tente/ mo be.

Moŋḵwa/ Bwa e Bwaŋ ’Kwani mo

40 Ki uni ciḵki gwo gwansan mo tani ’kwanin tiya o gwo mo ki: Wathi/ yansan ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis ka jiŋ gana/ mo be. 41 Dhali kun tiya ki o gwo mo ki: Wathi/ yansan a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo. Hili kun tiya o gwo mo ki: A/Ḵrisṯẖos midi piyu/ mo ’peni Pany Jaliila? 42 Dina Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo ki o gwo mo ka Ḵrisṯẖos midi pi ’peni emen ma Dawuu’d mo? dhali minu piyu/ ’peni Pam Beeṯlaham, a’di jin ta pa jin din ma Dawuu’d nycine/ mo? 43 Wakan mondher bwa di’di bwaman ’kwani gom a’di mo be. 44 Unin tiya ona bwa ki bu’th a’di mo, hili wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin karki me’d ap̱o/ a’di mo be.

Uni Gwansan kun Ta gi Moshirr kun Daran ki Moŋgam Gwo Is mo

45 Dhali iboliish uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo e igasiis kun can mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo, uni gun oki uni gwo mo ki: Atinta ’kona um ki guyu/ a’di mo? 46 Dhali iboliish ki thoḵ uni gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ yisa di’da jin ṯorki gwo me’d wathi/ yansan mo be. 47 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin ki thoḵ uni gwo mo ki: A/ki um si’da/ suskunu idheres mo de? 48 A/kun tiya ’peni ’kwani kun ta gi moshirr walla ’Kwani P̱arisiyiin gamki a’di gwo is mowa? 49 Hili awaambuhany ’kwani gwahan uni molki gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali um jeekunu jwa mo be. 50 Dhala Nikudimus a’di jin yaki’di a’di mon’thiny nṯwa/a/ mo tani dhali a’di jin ta jan ṯal ’de/ ’peni uni mo jin oki uni gwo mo ki: 51 A/gwoŋḵan bana jin c̱inu mo midi dwall wathi/ gwo ka wuny isa, nṯwa/a/ mo ki uni ’koki dhu ’ce mo mmociḵ a’di mo dhali da/ar a’di jin miikina a’di mowa? 52 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E si’da/ ta wathi/ ’peni Pany Jaliil ’taa? Aggi. Ŋap̱i mo ma dhali /e mini p̱ar e mo haala manc̱i gwo ma Arumgimisa kamu/ yisa di’da jin midi piyu/ mo ’peni Pany Jaliil mo.

A’bom jin Bu’thkunu mo e Mo jin Miina A’di Miinyc̱al mo

53 Uni iikin e gu’b buni ki she/ ki she/ mo be.

8

1 Hila Yesus yaki’d mo e ’Kuwosh Seṯuun mo be. 2 Dhali mon’thamo/ ka ’tum mo tani a’di p̱u’dki’d e gu’b gi mondheleladhelel doḵ/e mo. Aris ’kwani ’baar mo p̱u’dkini a’di mo. Dhali a’di c̱a’bki’da ’cesh mo dhali ṯor uni gwo mo be. 3 Dhali iman’kwar to mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni suskina ’bomi a’di mo jin bu’thkunu mo e momii miinyc̱al mo, dhali uni ki kara yimi bwaman mo be. 4 Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Manṯor Gwowa, a’bom yansan a’di bu’thkunu mo e mo jin miina a’di miinyc̱al mo be. 5 Dhali gwoŋḵan jin c̱in ma Musa mo ḵanki aman gwo mo mmo’kosh wathi/ gi wakansan ki wosh mo be. Gwom pini wakatintaye jin mina /e i/o mo goma yim mo? 6 Mii yansan miikina uni mmopal a’di mo ki uni mini ’taki ta gi gwo mmo/o ap̱o/ a’di mo. Dhala Yesus c̱a’bki’d ki ji luŋ mo dhali ’kwara ’cesh ki me’d piti mo be. 7 Dhali ki uni ’kon mo mmoṯirrish a’di ki gwondoṯ mo tani a’di doshki’d ki mis mo dhali o uni gwo mo ki: Dhalki a’di jin dara’d gi miinthus e bwam um mo tani iyip̱i woshi ṯwa/a/ mo mmo’kosha yim mo. 8 Dhali ki jahanne/ a’di c̱a’bki’d ki ji luŋ mo dhali ’kwara ’cesh ki me’d piti mo be. 9 Hili ki uni ciḵki a’di mo tani uni iikin ka pije/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mmoṯel ’pen ’peni a’di jin ca’d mo, dhala Yesus dhalkunu a’di ’de/ mo nyaḵka ’bom jin doshki’di bwambori a’di mo be. 10 Dhala Yesus ki hil mo mo dhali owa yim gwo mo ki: A’boma, mane uni mane? Dina wathin ṯal ’deŋ kamu/ ki waḵ /eya? 11 Ayim ki thoḵ gwo mo ki: Wathi/ yisa di’da Tap̱a. Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: Wakan si’da/ aha/ dinaki waḵ /e mo be. Yaku/ mo ma dhali dhalku/ miinthus ki mii doḵ/e mo.

Yesus Ta Moŋkush gi ’Kwaniny’cesh mo

12 Doḵ/e Yesus ki ṯor uni gwo mo mmo/o ki: Aha/ tana moŋkush gi ’kwaniny’cesh mo be. A’di jin midi baṯẖ aha/ nsho’k mo tani midi diki ya e mondhurumi’d mo. Hili a’di midi ta gi moŋkush gi mondiki/e mo be. 13 Dhali yan’ko’d ’Kwani P̱arisiyiin ki o a’di gwo mo ki: /E ṯori gwo ki is pini ba/. Gwom pini jin ṯora /e mo tani diki ta gwoŋ gana/ mo be. 14 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ba isi waḵki/ gwo jin ṯorka/ gom is pem mo tani gwom pem jin ṯorka/ mo tani ta gwoŋ gana/ mo haali/ aha/ misha mo jin yayika/ ’peni cine/ mo dhali mo jin yaka/ iya mo si’da/ hili um ’koki mish mo jin yayika/ ’peni cine/ mo walla mo jin yaka/ iya mo be. 15 Um dwalli gwo isi gom buŋgwar is mo. Aha/ dinaki dwall jan ṯal ’deŋ kamu/ gwo mo be. 16 Ba isi waḵki/ gwo jin dwallka/ mo tani gwon dwall pem ta gwoŋ gana/ mo haali/ aha/ yisa dina aha/ ’de/ mo jin dwalli gwo mo, hili aha/ dhali Ababam pem jin hashki aha/ mo be. 17 E gwoŋḵan bum jin c̱inu mo, a’di jin ’kwarkunu mo mmo/o gwo mo ki: Gwo jin c̱ina ’kwani su/ mo tani ta gwoŋ gana/ mo be. 18 Aha/ ṯora gwo gom is pem mo dhali Ababam pem a’di jin hashki aha/ mo tani a’di ṯorki gwo gom aha/ mo be. 19 Wakan uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Mane Cim mane? Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Um ’koki mish aha/ mo walla Ababam pem mo. Waḵki/ um mishi aha/ mo tani um mini ’taki misha Babam pem si’da/ mo be. 20 Gwo gwansan okin ma Yesus e mo jin dhunuwa guurush mo me’d jin ṯorkina a’di ’kwani gwo e gu’b gi mondheleladhelel mo. Hili wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin bu’thki a’di mo haali/ mom piti diki p̱u’d naskina/ mo be.

Mo jin Yaka/ Ya Nycine/ tani Mina Um Mol Iiyu/ mo

21 Doḵ/e a’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ yana ya mo dhali um mini ŋap̱ aha/ mo dhali um mini wu mo e miinthus bum mo. Dhali mo jin yaka/ iya icine/ mo tani um mini mol iiyu/ mo be. 22 Dhali yan’ko’d ’Kwani Yahuuda/ ki o gwo mo ki: Mina a’di ’kosh is piti jwa mo ’taa? me’d jin ona a’di gwo mo ki: Mo jin yaka/ iya mo tani mina um moli iiyu/ mo be. 23 Dhali a’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Um ’pena ’cesh yan mo. Aha/ ’peni momis mo. Um ita ku gi mony’cesh yan mo. Aha/ dinaki ta ji gi mony’cesh yan mo be. 24 Aha/ ṯora um gwo mo ki um mini wu mo e miinthus bum mo, haali/ um mini wu mo e miinthus bum mo isi ciki/ um mini ’taki gam aha/ gwo is mo ki aha/ tana a’di mo be. 25 Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: /E sa/ tana ja mo? Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ma isi gwo yin jin ṯorka/ um mo ’peni ka muŋ’kup̱ mo tani a’di iṯorkika/ umi ’baar mo be. 26 Aha/ tana gi gwon tiya ka ris mmo’taki o gom um mo dhali mmo’taki dwall si’da/ mo tani hili a’di jin hashki aha/ mo tani ta a’diŋ gana/ mo, dhali aha/ ṯorkina a’di i’kwaniny’cesh mo gwo jin ciḵka/ ’peni a’di mo be. 27 Dhali uni ’koki mish gwom piti ’ban mo jin okina a’di uni mo gom gwony Com mo be. 28 Dhali wakan aYesus ki o uni gwo mo ki: Ki um mini ’de’k Ya/ gi ’Kwani mo tani yan’ko’d um mini mish mo mo ki aha/ tana a’di be dhali ki aha/ dinaki mii ton ṯal ’deŋ kamu/ ki moshirr pem ki is pem mo, hili jasi uni kun okika/ kun ṯorkin ma Baba aha/ mo be. 29 Dhali a’di jin hashki aha/ mo tani a’di di’d e aha/ mo. A’di diki dhal aha/ ’pen mo haali/ aha/ miina to isa yempa/ kun ’borki a’di bwa mo be. 30 Me’d jin ṯorkina a’di gwo wakan mo tani ’kwani ka ris gamki a’di gwo is mo be.

Gwoŋ Gana/ Midi Dhu Um ki ’Kus mo be

31 Dhali yan’ko’d Yesus ki o ’Kwani Yahuuda/ gwo mo, uni kun gamki a’di gwo is mo ki: Waḵki/ um mini ṯikir ’ko mo e gwom pem mo tani um ka jiŋ gana/ mini ta imanciḵ aha/ gwo mo be. 32 Dhali um mini mish gwoŋ gana/ mo. Dhali gwoŋ gana/ midi dhu um ki ’kus mo be. 33 Uni thoḵki a’di gwo mo ki: Aman tana emen ma Ibrahiim mo dhali aman ’konaki ta c̱iŋkina/ gi ’kwanin tiya mo. Ba ata i/ona /e gwo mo ki: Um minu dhu ki ’kus mo?

34 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun miiki miinthus mo tani uni ta c̱iŋkina/ gi miinthus mo be. 35 Dhali c̱iŋkina/ yisa mishi ṯikir c̱a’b e gu’b ki sule/ ki sule/ mo, hili ya/ a’di ṯikirki c̱a’b ki sule/ sule/ mo be. 36 Wakan waḵki/ Ya/ dhu um ki ’kus mo tani um ka jiŋ gana/ mini ’ko ki ’kus mo be. 37 Aha/ misha ki um ta emen ma Ibrahiim mo. Bahili um ŋap̱ki aha/ mmo’kosh mo haali/ gwom pem diki gam monyc̱a’b e um mo be. 38 Aha/ ṯorkina gwo ki to jin mishkika/ ’pena Babam pem mo dhali um miiki to jin ciḵa um ’pena babam bum mo be.

Ababam Bum Ta’da Ibliis mo

39 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ibrahiim ta’da babam bam mo. Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Waḵki/ um mini ’taki ta uc̱i ma Ibrahiim mo tani um mini ’taki mii mii kun miin ma Ibrahiim mo be. 40 Hili shwane/ um ŋap̱ki aha/ mmo’kosh mo, wathi/ jin ṯorki um gwoŋ gana/ jin ciḵkina a’di ’peni Arumgimis mo. Mii ma Ibrahiim yisa wakana. 41 Um mii to kun ciḵa um ’pena babam bum mo. Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman ’konuki dho’th ki dho’th c̱al mo be. Aman tana ga Baba jin di’d ṯal ’de/ mo a’di jin ta’da Arumgimisi. 42 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Waḵki/ Arumgimis midi ’taki ta Ababam bum mo tani um mini ’taki en aha/ mo haali/ aha/ pikina ’peni Arumgimis mo dhali aha/ yayina ’peni a’di mo. Aha/ dinaki yayu/ ki bwam pem mo, hili ki bwa gi a’di jin hashki aha/ mo be. 43 Atinta ’kona um ki mish gwo jin oka/ ’ban mo? Haali/ a’di wakan mmomola um gwom pem ciḵ mo be. 44 Um ’pena babam bum jin ta tap̱a ma ruma ’cesh mo dhali bwam bum o’d ki mii me’d bwa ma babam bum mo. A’di ta’da man’kosha mee mo ’peni ka muŋ’kup̱ mo dhali a’di dar gi toŋ kamu/ mmomii gom gwoŋ gana/ mo haali/ gwoŋ ganaŋ kamu/ yisa di’da e a’di mo. Ki a’di ki ṯor gwo ka ṯor mo tani a’di ki o gwo mo me’d isi jin di’di a’diyi haali/ a’di ta’da ṯor mo dhali com jin cil ma ṯor mo. 45 Hili haali/ gom gwoŋ gana/ jin ṯorka/ um mo tani um ’koki gam aha/ gwo is mo be. 46 Wathi/ jana ’peni bwam um gamki aha/ ki aha/ dina mii m’ba/ gom miinthus mo? Waḵki/ aha/ ṯora gwoŋ gana/ mo tani ata ’kona um ki gam aha/ gwo is mo si’da/? 47 A’diyin jin ta jim ma Arumgimis mo tani ciḵki’da Arumgimis gwo mo. Dhali gom gwo jin ’kona um ki ciḵ a’di mo tani um ’koki ta ku ma Arumgimis mo be.

Nṯwa/a/ ka Ibrahiim mo tani Aha/ Dikina mo be

48 Dhali ’Kwani Yahuuda/ ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman ona gwo ki oŋ gana/ ba/ ki /e ta Wathi/ gi Pan Saamira jin taki’d ga ruma ’cesh moyi? 49 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ dinaki ta aruma ’cesh mo, hili aha/ taḵa Ababam pem mo dhali um ’koki taḵ aha/ mo be. 50 Hili wakan si’da/ aha/ dinaki ŋap̱ monyca ki is pem mo. Jan ṯal ’deŋ kamu/ diki’d jin ŋap̱ki a’di mo dhali a’di midi ta mandwall gwo mo be. 51 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi dhu gwom pem mo tani a’di midi diki p̱ar wu e ki sule/ mo be. 52 Dhali ’Kwani Yahuuda/ ki o a’di gwo mo ki: Shwane/ aman misha ki /e tana ga ruma ’cesh mo. Ibrahiim wuki’d mo ba/, me’d jin wukina imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali i/e a’di i/on ki: Waḵki/ wathi/ midi dhu gwom pem mo tani a’di midi diki nyoḵ wu ki sule/ mo be. 53 /E can mo mmobola babam bam ka Ibrahiim e jin wuki’d mo ’taa? Aggi. Dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun wukin mo. Ki /e si’da/ ṯoshki /e tana ja mo? 54 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Waḵki/ aha/ kara monycam pem mo tani monycam pem di’d ki buthur mo. A’di ta’da Babam pem jin karki aha/ ca eya tente/ mo, a’di jin okina um ki a’di ta’da Arumgimis bum mo be. 55 Hili um ’koki mish a’di mo. Aha/ misha a’di mo be. Waḵki/ aha/ ona gwo ki aha/ mola a’di mo tani aha/ mina ’taki ta aṯor me’d um mo, hili aha/ misha a’di mo dhali aha/ dhuna gwom piti mo be. 56 Ababam bum ka Ibrahiim a’di ’kunykina bwa mo mmop̱ina a’di acim pem e mo. A’di mishki a’di mo dhali ’borkina bwa mo be. 57 Dhali yan’ko’d ’Kwani Yahuuda/ ki o a’di gwo mo ki: /E dina yil ki ’ko/ issu/* i’ce’dka ’kume’d naskina/ mo dhali /e p̱arkina Ibrahiim eya? 58 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki: Nṯwa/a/ ka Ibrahiim diki di mo tani aha/ dikina mo be. 59 Dhali wakan uni ’de’kki wosh mo dhali ’taki ’kosh a’di mo. Hila Yesus bagki is piti mo dhali ya ka pije/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo be.

9

Yesus Wac̱ki Wathi/ jin Dhodhu ka Ja’da/ mo

1 Me’d jin yakina a’di ki yampe mo tani a’di mishki wathiŋ kamu/ jin taki’da ja’da/ ’pena dho’th piti jin dho’thkunu a’di kan mo be. 2 Dhali imanciḵ a’di gwo doṯki a’di gwo mo ki: Rabbi, kaja miiki miinthus mo, wathi/ yansan ’taa? walla icom mo, ki a’di dho’thkunu ka ja’da/ kan mo? 3 Yesus ki thoḵ gwo mo ki: A’di yisa ita miinthus gi wathi/ yan mo walla icom mo, hili ki mii ma Arumgimis minu ṯor eya tente/ e a’di mo be. 4 Ana ṯucu ki mii mii gi a’di jin hashki aha/ mo, ki mo di’d ki montee naskina/ mo. Ki mo midi ta mon’thiny mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mola ṯu’c mii mo be. 5 Me’d jin dika/ e mony’cesh yan mo tani aha/ tana moŋkush gi ’kwaniny’cesh mo be. 6 Me’d jin okina a’di gwo wakansan mo tani a’di ki ’taḵ manya/ a’cesh mo dhali ’thoḵa je ki manya/ mo dhali gwa’c wathi/ e ka je mo be, 7 mmo/o a’di gwo mo ki: Yaku/ mo ma mmolam eya Al Yi’de/ Siluwaam mo (a’di jin ta ’pemen gwo jin onu mo ki: a’di hashkunu mo). Wakan a’di yaki’d mo dhali lamki’d mo dhali doḵki’d ka nyaŋ’ko’d mo mmomish mo mo be. 8 Dhali imanmiiya ṯu’c dhali uni gwansan kun mishki a’di nṯwa/a/ mo mmotana a’di aman’tho to mo tani uni o gwo mo ki: Dina a’di ki ta wathi/ yansan a’di jin c̱a’bki’d dhali ’tho to mo? 9 Kun tiya o gwo mo ki: A’di ta a’di be. Kun tiya o gwo mo ki: Yisa, hili a’di wana e ki a’di mo. A’di ki o uni gwo mo ki: Aha/ tana wathi/ mo be. 10 Uni ki o a’di gwo mo ki: Dhali em pini mishu ḵa’d kataye? 11 A’di ki thoḵ gwo mo ki: Wathi/ jin yuḵu ka Yesus a’di ’thoḵki’da je mo dhali gwa’c aha/ em pem mo dhali o aha/ gwo mo ki: Yaku/ mo eya Siluwaam mo dhali lam mo. Wakan aha/ yakina mo dhali lam mo dhali aha/ bu’thkina momish mom pem mo be. 12 Uni ki o a’di gwo mo ki: Mane a’di mane? A’di ki thoḵ gwo mo ki: Aha/ mola a’di mo be.

’Kwani P̱arisiyiin Uni Theke’thki Gwo mo Gom Mo jin Wac̱uwa Wac̱ ki E mo

13 Dhali uni ki susi wathi/ e ’Kwani P̱arisiyiin mo, a’di jin taki’da ja’da/ ’thissa/ mo be. 14 Dhali a’di ta’da cim ma pesu/ jin miikin ma Yesusa je mo dhali ḵa’d a’di em piti mo be. 15 Dhali ’Kwani P̱arisiyiin doḵ/e ki doṯ a’di gwo mo ki a’di mishi bu’th momish mom piti kata mo. Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di karki’da je e em pem mo dhali aha/ lamkina mo tani aha/ mishkina mo mo be. 16 Dhali ’Kwani P̱arisiyiina tiya ki o gwo mo ki: Wathi/ yansan diki di ’peni Arumgimis mo ba/ haali/ a’di diki kara cim ma pesu/ ki jiŋ ḵogu mo. Hili kun tiya o gwo mo ki: A/ki wathi/ jin ta’da manmii miinthus midi mish miimer gi wakansan mii mowa? Mondher bwa di’di bwaman uni mo be. 17 Wakan uni doḵ/e ki o wathiny ja’da/ gwo mo ki: Gwo gi wakata i/ona /e gom a’di mo me’d jin ḵa’dkina a’di /e e mo? A’di thoḵ gwo mo ki: A’di ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis mo be.

18 Dhali ’Kwani Yahuuda/ ’koki gam gwo is ki a’di taki’da ja’da/ mo dhali ki a’di bu’thki momish mo mo ntagi uni ki yuḵ icom gi wathi/ jin bu’thki momish mom piti mo be. 19 Dhali uni ki doṯ uni gwo mo ki: A/yan ta ya/m buma, a’di jin ona um ki a’di dho’thkunu ka ja’da/ mo? Ba a’di mishi mo mo kata shwane/? 20 Icom thoḵki gwo mo ki: Aman misha ki a’di yansan ta ya/m bam mo dhali a’di dho’thkunu ka ja’da/ mo be. 21 Bahili a’di mishi mo kata shwane/ sa/? Aman mola mo walla aman ’konaki mish a’di jin ḵa’dki em piti mo. Doṯi a’di mo ma. A’di cana yil mo. A’di midi o gwo gom is piti mo be. 22 Icom oki gwo wakansan mo haali/ uni ḵo/ki ’Kwani Yahuuda/ mo haali/ ’Kwani Yahuuda/ thosonki gwo mo jin gamu me’d mo waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki pi gwo gom a’di mo mmo/o ki a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo tani a’di minu ur ka pije/ ’peni gu’b gi montul is buni mo be. 23 A’di ta gwo jin ona icom gwo mo wakan mo ki: A’di cana yil mo be. Doṯi a’di mo ma.

24 Wakan doḵ/e me’di su/ mo tani uni ki yuḵ wathi/ jin taki’da ja’da/ mo dhali o a’di gwo mo ki: C̱iya Arumgimis mom’bor bwa i is mo ma. Aman misha ki wathi/ yansan ta’da manmii miinthus mo be. 25 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Waḵki/ a’di ta’da manmii miinthus mo tani aha/ mola mo be. Jasi ton ṯal ’de/ a’di imishka/ mo ba/ me’d jin taka/ ja’da/ mo tani aha/ misha mo shwane/ mo be. 26 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ki a’di mii’da ta i /e mo? Ki e ḵa’da a’di /e kata mo? 27 A’di ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ ṯorkina um gwo mo hila/ dhali um ushki gwo ciḵ moyi. Ba tinta iŋap̱a um a’di mmociḵ doḵ/e sa/? Um si’da/ ŋap̱an mmowar ki imanciḵ a’di gwo mo ’taa? 28 Dhali uni sorki a’di mo mmo/o gwo mo ki: /E a’di itana manciḵ a’di gwo mo. Hili aman tana imanciḵa Musa gwo mo be. 29 Aman misha ka Arumgimis ṯorki’da Musa gwo mo. Hili gom gwo gi wathi/ yan mo tani aman mola mo mo jin yayina a’di ’peni cine/ mo be. 30 Dhali wathi/ ki thoḵ uni gwo mo ki: Ba mii yansan ta miimer mo be. Ki um ’koki mish mo jin yayina a’di ’peni cine/ mo dhali hili a’di ḵa’dki aha/ em pem mo be. 31 Ana misha mo mo ka Arumgimis diki ciḵ ’twa/ gi imanmii miinthus mo hili waḵki/ jan ’de/ yin jin ta’da manluŋa Arumgimis mo dhali mii bwam piti mo tani Arumgimis ciḵki a’di ’twa/ mo be. 32 Hili ’pena dhamo/ ki suny suny mo me’d jin ṯelkina mony’cesh ’pen mo tani gwo yisa ciḵkunuwa ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ḵa’dki’da kamu/ e mo a’di jin dhodhu ka ja’da/ mo. 33 Waḵki/ wathi/ yansan midi ’taki diki di ’peni Arumgimis mo tani a’di midi ’taki mol toŋ kamu/ mii mo be. 34 Dhali uni ki thoḵ gwo mo ki: /E jin dho’thkunu e miinthus kan mo tani dhali mina /e imish am gwo ṯora? Dhali uni ki ur a’di ka pije/ mo be.

Aja’da/ gom To gi Shi/in mo

35 Dhala Yesus ciḵki gwo ki uni urki a’di ka pije/ mo dhali a’di ki gam a’di ’kup̱ mo, dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: /E gamki Ya/ ma Arumgimis gwo is mo ’taa? 36 A’di ki thoḵ a’di gwo mo dhali o gwo mo ki: Ki a’di jaye, Tap̱a, ki aha/ mina gam a’di gwo is mo? 37 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E mishki a’di mo dhali a’di a’dan be jin ṯorki /e gwo mo be. 38 A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, aha/ gamkina gwo is mo. Dhali a’di ki luŋ a’di mo be. 39 Dhala Yesus ki o gwo mo ki: Gom gwon dwall mo tani aha/ p̱u’dkina i mony’cesh yansan mo, ki uni gwansan kun ’koki mish mo mo tani mini ’taki mish mo mo, dhali uni gwansan kun mishi mo mo tani mini war ka ja’da/ mo be. 40 ’Kwani P̱arisiyiina tiya ’dishkin mo mmociḵ gwo jin ona a’di mo dhali uni ki o a’di gwo mo ki: A/am si’da/ de itana ja’da/ de? 41 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Waḵki/ um mini ’taki ta ja’da/ mo tani um mini ’taki dar gi mii ’ba/ mo, hili shwane/ um o gwo mo ki: Aman misha mo mo. Dhali mo kun ’konu ki mii ’ba/ mo tani ishkin e um mo be.

10

Gwom ’Bi’th/e goma Goŋ Ḵa’bal mo

1 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um ki a’diyin jin diki se ki ’twaŋkala goŋ ḵa’bal mo, hili ise ki bwaya kamu/ mo tani a’di ta wathin ’di/ mo dhali jin ta’da mandil to mo be. 2 Hili a’diyin jin cic̱ki’d ki ’twaŋkal mo tani a’di ta’da manhil ḵa’bal jin hili ḵa’bal mo be. 3 Dhali amanc̱or ’twaŋkal mo tani ḵa’dki a’di ’twaŋkal mo, dhali ḵa’bal ciḵki ’twam piti mo, dhali a’di ki yuḵ ḵa’bal pitiŋ gana/ ki gway buni mo dhali shu uni bway ka pije/ mo be. 4 Ki a’di suski kum pitiŋ gana/ ’baar mo ka pije/ mo tani a’di ki ya nṯwa/a/ ki uni mo dhali ḵa’bal baṯẖki a’di nsho’k mo haali/ uni mishki ’twam piti mo be. 5 Jaŋ kamu/ jin di ki she/ mo tani mina uni ’koki baṯẖi sho’k mo be, hili uni mini so mo ’peni a’di mo haali/ uni ’koki mish ’twa/ gi ’kwanin tiya mo be. 6 Gwom poḵ yansan ṯor ma Yesus uni mo, hili uni ’koki mish gwo ’ban mo, gwo jin okina a’di uni mo be.

Yesus Ta’da Manhil Ḵa’bal jin ’Boro’d mo

7 Wakan Yesus ki o uni gwo doḵ/e mo ki: Aha/ ṯora um gwo mo ki: Aha/ tana ’twaŋkal gom ḵa’bal mo be. 8 Aris uni ’baar mo kun iiyini ṯwa/a/ ki aha/ mo tani uni ta ’kwanin ’di/ mo dhali kun ta imandil to mo. Hili ḵa’bal ’koki c̱i bwa ’kup̱ ki uni mo be. 9 Aha/ tana ’twaŋkal mo. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi seyu/ i aha/ mo tani a’di minu woṯẖ mo dhali midi seyu/ bwaman mo dhali ya ka pije/ mo dhali gama shon dhii/i’d mo be. 10 ’Kwanin ’di/ uni p̱u’dkin mo mmoḵwal to jasi ’te/ mo dhali mmo’kosha ’kosh mo dhali mmo’ce’da ’ce’d sho’k mo. Aha/ p̱u’dkina mo ki uni mini ta gi moŋ’koki/e mo dhali mmota gi a’di ki nyanye/ mo be. 11 Aha/ tana manhil ḵa’bal jin ’boro’d mo. Amanhil ḵa’bal jin ’boro’d ki kar mondiki/em piti a’cesh gom ḵa’bal mo be. 12 Hili a’di jin mii to ka guurush mo dhali diki ta manhil ḵa’bal mo tani dhali ḵa’bal ’koki ta kum piti mo tani ki a’di p̱arki’da wu e mo mmoyayu/ mo tani a’di ki dhal ḵa’bal ’pen mo dhali gus mo be dhala wu ki bu’th uni mo dhali c̱eker uni bwa mo be. 13 A’di guski’d mo haali/ a’di ta’da manmii to ka guurush mo be dhali bwaŋ kamu/ yisa ta a’di pa gom ḵa’bala. 14 Aha/ tana manhil ḵa’bal jin ’boro’d mo. Aha/ misha kum pem mo dhali kum pem mishi aha/ mo be. 15 Me’d jin mishkin ma Baba aha/ mo tani dhali aha/ misha Ababa mo. Dhali aha/ karkina mondiki/em pema ’cesh gom ḵa’bal mo be. 16 Dhali aha/ tana gi ḵa’bala tiya kun ’koki ’ko eya goŋ yansan mo. Aha/ mina mii susi uni si’da/ mo, dhali uni mini c̱i bwa gom ’twam pem mo be. Wakan uni mini ta ama’dinya ṯal ’de/ mo be dhali amanhil ḵa’bal midi di ’de/ mo be. 17 Gom ’kup̱ gwo gi wakan mo tani Ababa enki aha/ mo haali/ aha/ karkina mondiki/em pema ’cesh mo ki aha/ mina ’taki bu’th a’di ka nyaŋ’ko’d mo be. 18 Wathin ṯal deŋ kamu/ yisa di’da jin midi bu’th a’di ’peni aha/ mo, hili aha/ karkina a’diya ’cesh ki bwam pem gana/ mo. Aha/ tana gi mom’bi’th mo mmokar a’diya ’cesh mo dhali aha/ tana gi mom’bi’th mo mmobu’th a’di doḵ/e mo be. Gwoŋḵan yan bu’thkika/ ’pena Babam pem mo be.

19 Dhali gwo jin dheru ’kwani bwa mo doḵ/e diki’d mo e bwaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo haali/ gom gwo gwansan mo be. 20 ’Kwanin tiya ka ris o gwo mo ki: A’di ta’d ga ruma ’cesh mo dhali a’di guski’da du mo. Atinta ciḵa um gwom piti mo? 21 Kun tiya o gwo mo ki: Gwo gwansan ’koki ta gwo gi wathi/ jin taki’d ga ruma ’cesh mo. A/min ma ruma ’cesh mish ḵa’d wathiny ja’da/ e mowa?

Yesus Waḵkina ’Kwani Yahuuda/ mo

22 A’di ta’da ayuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo mmokar gu’b gi mondheleladhelel ki she/ mo (mmokar a’di ki she/ ’ko’di a’di nyoŋkunu doḵ/e mo be) e Pa Urushaliim mo be. 23 A’di ta mondiṯ mo dhala Yesus yaki’d ki sho’k e gu’b gi mondheleladhelel eya lambalany ma Sulemaan mo be. 24 Wakan ’Kwani Yahuuda/ tulki is i a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: /E mini dhu am ki mo gi wakata mmoshi bwa ’kup̱ mo kan? Waḵki/ /e tana Ḵrisṯẖos mo tani ṯori aman gwo shoka ’cesh ka ji sho’k mo ma. 25 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ ṯorkina um gwo mo tani dhali um ’koki gam gwo is mo. Gom mii kun miikika/ ki gway ma Babam pem mo tani uni ṯorki gwo gom aha/ mo be. 26 Hili um ’koki gam gwo is mo haali/ um ’koki ta uni kun cilka/ ki ḵa’bal pem mo. 27 Ḵa’bal pem ciḵki ’twam pem mo dhali aha/ misha uni mo dhali uni baṯẖki aha/ nsho’k mo be. 28 Dhali aha/ c̱ina uni moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo be. Dhali uni mini ’koki ’ce’d sho’k ki sule/ mo. Dhali wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki sul uni mo ’peni me’d pem mo be. 29 Ababam pem a’di jin c̱iki uni aha/ mo tani a’di ica’d ki uni ’baar mo dhali wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish sul uni mo ’peni me’d ma Babam pem mo be. 30 Aha/ dhala Baba, aman ṯala ’de/ mo be.

31 Dhali ’Kwani Yahuuda/ uni ’de’kki wosh mo doḵ/e mmo’taki ’kosh a’di mo. 32 Yesus thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ ṯorkina um miim ’borga/ i e ka ris ’pena Babam pem mo. Dhali gom mii kuna imina umi ’kosh aha/ ki wosh mo? 33 ’Kwani Yahuuda/ thoḵki a’di gwo mo ki: Aman mina ’kosh /e ki wosh gom miim ’boro’d yisa hili gom gwo sor jin walkina /e mo, haali/ /e jin ta wathiny’cesh kan mo kar is pini ka Arumgimis mo. 34 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: A’di dinuki ’kwar mo e gwoŋḵan bum jin c̱inu mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ ona gwo mo ki: Um a’di itana rumi? 35 Waḵki/ a’di ki yuḵ uni ka rum, uni kun p̱u’dkina Gwo ma Arumgimis mo (Dhali Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo tani minu mol ’ce’d mo be) tani 36 a/um ki o gwo mo ki a’di jin karkina Com ki she/ ki jin ḵogu mo dhali hashu e mony’cesh mo ki: /E walki gwo sor mo, haali/ aha/ ona gwo mo ki: Aha/ tana Ya/ ma Arumgimis mo. 37 Waḵki/ aha/ dinaki mii mii ma Babam pem mo tani dhalki gwom pem ki gam is mo ma. 38 Hili waḵki/ aha/ ki mii uni mo tani ba waḵki/ isi um ’koki gam aha/ gwo is mo tani gami aha/ gwo is gom mii mo ma, ki um mini mish mo mo dhali mish gwo ’ban mo ka Baba a’di diki’d e aha/ mo dhali aha/ eya Baba mo be. 39 Doḵ/e uni palki mii mo mmobu’th a’di mo, hili a’di yeki’d mo ’peni bwam me’d buni mo be.

40 A’di yaki’d doḵ/e mo mmo’ciṯẖa/ Al Ḵumma/ Yi’de/ Uurdun mo e mo yin jin miikin ma Yohaana mii ki yi’de/ nṯwa/a/ mo dhali a’di ki c̱a’bi mun mo be. 41 Dhali ’kwani ka ris p̱u’dkini a’di mo dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Yohaan diki mii miimer mo tani, hili aris gwo kun okin ma Yohaan gom wathi/ yansan mo tani ta gwoŋ gana/ mo be. 42 Dhali ’kwani ka ris gamki a’di gwo is imun mo be.

11

Mowu ma Li/aasar mo

1 Dhali wathiŋ kamu/ diki’d jin ’ba’thki’d jin yuḵu gway ka Li/aasar gi Pam Beeṯaniya mo, a’di jin ta pa ma Mariyam dhali ’bwaham piti ka Marṯẖa mo be. 2 A’di ta’da Mariyam jin ’koshki Tap̱a is ka yina p̱i’dnaŋ gana/ mo dhali shumuṯ a’di sho’k ka mur’kup̱ ma yim mo, a’di jin ’ba’thkin ma kam piti ka Li/aasar mo. 3 Wakan i’bwaham hashki a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, a’di jin ena /e mo tani ’ba’thki’d mo be. 4 Hili ka Yesus ciḵki gwo yansan mo tani a’di ki o gwo mo ki: ’Pemen ’ba’th yansan yisa ta mowuwa. A’di ta mii gom monyca ma Arumgimis mo, wakan ki Ya/ ma Arumgimis minu kar ki ca gom a’di mo be.

5 Dhala Yesus enki’da Marṯẖa dhali ’bwaham mo be dhala Li/aasar mo. 6 Wakan ki a’di ciḵki gwo gom a’di mmo’ba’thkina a’di mo tani a’di c̱a’bki’d ka cim su/ naskina/ e mo yin jin dikina a’di nycine/ mo be. 7 Dhali yan’ko’d a’di ki o gwo yansan e imanciḵ a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki ana iina Pa Yahuudiyya mo doḵ/e. 8 Dhali imanciḵ a’di gwo ki thoḵ a’di gwo mo ki: Rabbi, ’Kwani Yahuuda/ hila/ uni shwaneyin ŋap̱ki /e mmo’kosh ki wosh mo dhali /e mini ya imun doḵ/e mana sa/? 9 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: ’Kon ma tee ki ’ko ’kume’d i’ce’dka su/ ka tente/ mowa? Waḵki/ wathiŋ kamu/ ki ya ki sho’k montee mo tani a’di diki kol mo haali/ a’di p̱arki moŋkush gi mony’cesh yan e mo be. 10 Hili waḵki/ wathin ’de/ ki ya ki sho’k mon’thiny mo tani a’di kolki’d mo haali/ moŋkush diki di e a’di mo be. 11 Wakansan a’di oki gwo mo dhali yan’ko’d ṯor uni gwo mo ki: Akam bana ka Li/aasar a’di ishki e mo, hili aha/ mina ya mo mmomer a’di e mo ’peni mo/ish e mo be. 12 Dhali imanciḵ a’di gwo ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ a’di ishki e mo tani a’di mina isi ’bor mo be. 13 Dhala Yesus a’di oki gwo gom jwam piti mo, hili uni kulumki gwo ibwa mo ki a’di midi si a’di is ’peni mo/ish e mo be. 14 Dhali yan’ko’d Yesus ki ṯor uni gwo ka ji sho’k mo mmo/o gwo mo ki: ALi/aasar, a’di wuki’d mo be. 15 Dhali gom gway bum mo tani aha/ ’kunykina bwa mo ki aha/ dinaki di imun mo, wakan ki um mini gam gwo is mo. Hili dhalki ana iina i/ii i a’di mo. 16 Ṯuuma, a’di jin yuḵu gway ka ’ci jin dhodhu isu/ mo, a’di o gwo e igarr piti jin nyaḵa a’di gwo ciḵ mo ki: Dhalki ana iina si’da/ ki ana mina nyaḵ wu ki a’di mo be.

Yesus Ta Mompi dhali Mondiki/e mo

17 Dhali ka Yesus p̱u’dki’d mo tani a’di gamki’da Li/aasar, a’di jin diki’di jis jwa ka cim doŋon hila/ mo be. 18 Pam Beeṯaniya a’di ’dishki Pa Urushaliim is mo, dhali si’d piti wana e ki ŋaṯgini su/ mo be. 19 Dhali ’Kwani Yahuuda/ tana ris ka ris uni iikina Marṯẖa mo dhala Mariyam mo mmomalas uni mo isi goma kam buni mo be. 20 Ka Marṯẖa ciḵki gwo ka Yesus p̱u’dki’d mo tani ayim yaki’d mo dhali raḵ a’di ibway mo, ka Mariyam diki’d e bwaŋ gu’b mo be. 21 Marṯẖa ki owa Yesus gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e mini ’taki di imahan mo tani akam pem midi ’taki diki wu mo be. 22 Dhali shwane/ isi me’d jin mishka/ ki to yin jin mina /e idoṯ ’peni Arumgimis mo tani Arumgimis midi c̱i /e a’di mo be. 23 Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Akam pini midi cu mis doḵ/e mo be. 24 Marṯẖa ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ mishayi ki a’di midi cu mis doḵ/eyi e mompinu ka cim jiŋ ’ko’d mo be. 25 Yesus ki thoḵa yim gwo mo ki: Aha/ tana mompinu dhali moŋ’koki/e mo be. A’diyin jin gamki aha/ gwo is mo tani ba a’di jin wuki’d mo tani hili a’di midi di ki e mo be. 26 Dhali a’diyin jin di’d ki e dhali gam aha/ gwo is mo tani a’di midi diki wu ki sule/ mo. A/gwo yansan gama /e is mo ’te/sana? 27 Ayim ki thoḵ a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a. Aha/ gama gwo is ki /e tana Ḵrisṯẖos mo jin ta Ya/ ma Arumgimis mo, a’di jin midi yayu/ e mony’cesh yansan mo be.

Yesus Gwoki’d mo

28 Ka yim oki gwo yansan mo tani ayim yaki’d mo dhali yuḵ ’bwaham piti ka Mariyam mo mmo/o a’di gwo ka ḵwal is mo ki: Amanṯor Gwo di’di mahan mo dhali a’di yuḵki /e mo be. 29 Dhali ka yim ciḵki gwo mo tani ayim cuki mis ki jahanne/ mo dhali ya i a’di mo be. 30 Dhala Yesus diki p̱u’du/ ipa naskina/ mo, hili a’di diki’d naskina/ e mo yin jin gamkin ma Marṯẖa a’di ’kup̱ mo be. 31 Ki ’Kwani Yahuuda/ kun ’kokin mo naskina/ e gu’b nyaḵka yim mo mmomalasa yim mo tani uni p̱arkina Mariyam e mo mmocukina a’di mis ki jahanne/ mo dhali ya ka pije/ mo tani, uni baṯẖkina yimi sho’k mo mmoṯosh ka yim yaki’d ka pije/ mo mmoko mo e moŋ’kup̱aje mo be. 32 Dhali yan’ko’d, aMariyam, ka yim p̱u’dki’d e mo jin din ma Yesus mo dhali p̱ar a’di e mo tani a’di biṯki’di sho’k piti mo dhali o gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e mini ’taki di imahan mo tani akam pem midi ’taki diki wu mo be. 33 Ka Yesus p̱arki’da yim e mo mmogwokina a’di mo tani dhali ’Kwani Yahuuda/ kun nyaḵki p̱u’d ka yim mo mmoko mo si’da/ tani a’di den ma du mo e shi/in piti mo dhali mur mo. 34 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Mane mo jin karkina um a’di mo? Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, yayu/ mo ma dhali p̱ar e mo. 35 Yesus gwoki’d mo be. 36 Wakan ’Kwani Yahuuda/ oki gwo mo ki: Hili mo mo ma. A’di enki a’di ijasa/! 37 Hili kun tiya ’peni uni oki gwo mo ki: A/bunya/ mina a’di jin mishi wathiny ja’da/ ḵa’d e mo tani mina a’di ’taki diki mish wathi/ yansan non ’peni mowu mo?

Li/aasar A’di Warkunu Is mo Mmodi ki E mo

38 Dhali yan’ko’d Yesus den ma du mo e shi/in piti doḵ/e mo dhali a’di p̱u’dki’d e moŋ’kup̱aje mo. A’di ta jis wosh jin ’kolkunu mo dhali wosh karkunu mo mmo’dap̱ a’di ’twa/ mo be. 39 Yesus ki o gwo mo ki: Ḵaci wosh mo ma. Dhala Marṯẖa jin ta ’bwaham gi wathi/ jin wu’d mo tani o a’di gwo mo ki: Tap̱a, ki mo yan shwanetan mo tani a’di min ma shimi bulabul mo haali/ a’di ’kokin ma cimi doŋon mo mmowu mo be. 40 Yesus ki owa yim gwo mo ki: Dika/ ki ṯor /e gwo mo waḵki/ /e mini ’taki gam gwo is mo tani /e mini ’taki p̱ar monyca ma Arumgimis e mowa? 41 Wakan uni ḵa’cki wosh mo dhala Yesus ’deki em piti ki mis mo dhali o gwo mo ki: Ababa, aha/ ’borkina /e bwa i is mo ki /e ciḵki aha/ ’twa/ mo. 42 Aha/ mishkina ki /e ciḵki aha/ ’twa/ isa yempa/ mo, hili aha/ okina gwo yansan gom gway gi ’kwani kun doshkin ki ’dishe/ mo ki uni mini ’taki gam gwo is ki /e a’di ihashki aha/ mo be. 43 Ki a’di oki gwo wakansan mo tani a’di cuuki’d ki dhan ’twa/ jin caaca mo ki: Li/aasar, piyu/ ka pije/ mo. 44 Wathi/ jin wuki’d mo piki’d ka pije/ mo, me’d piti dhali sho’k piti ’tamkunu is ki burrinyen dhiny e jin kanuwa kan mo dhali bwam/em piti a’di ’tamkunu mo ki burrinye/ si’da/ mo. Yesus ki o uni gwo mo ki: ’Cuḵi a’di mo ma dhali dhalki a’di ya’d mo.

Awu’th jin Wudhu Ap̱owa Yesus mo

45 Wakan ’Kwani Yahuuda/ ka ris ris uni kun iiyin nyaḵka Mariyam mo dhali kun p̱arki to kun miikina a’di e mo tani uni gamki gwo is e a’di mo be. 46 Hili kun tiya ’peni uni, uni iikin mo e ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ṯorki uni gwo mo gom to jin miikin ma Yesus mo be. 47 Wakan igasiis kun can mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni tulki ’kwani gi montul is buni is mo dhali o gwo mo ki: Atinta i/a’di imina ana imii mo? Haali/ wathi/ yansan miiki’da ris miimer ka ris mo. 48 Waḵki/ ana mina dhal a’di mmomii kansan san mo tani aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini gam a’di gwo is mo dhali ’Kwani Ruumaniyiin mini iiyu/ mo dhali ’ce’d mom bana jin ḵogu sho’k mo dhali kal bana mo be. 49 Hili jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni mo tani a’di ta’da Kayaap̱a, a’di jin ta’da gasiis jin ca’d gi yil c̱aan mo, jin oki uni gwo mo ki: Um moli to ’baar mo. 50 Um ’koki mish gwo ’ban mo ki a’di ta shi/ miim ’boro’d gom um mo ki wathin ṯal ’de/ midi ’taki wu mo gom ’kwani mo, dhali ki kal yan ka ’bimpil minu ’taki ’koki ’ce’d sho’k mo be. 51 A’di diki o gwo yansan ’peni bwam piti ’te/ mo, hili mmotakina a’diya gasiis jin ca’d gi yil c̱aan mo tani a’di oki gwo is mo ka Yesus midi ’taki wu mo gom kal yan mo be. 52 Dhali yisa jasi gom kal yan a’di ’cena hili mmotul uc̱i ma Arumgimis isi monṯal ’de/ mo uni gun c̱ekerkunu bwa mo is’ko’d mo be. 53 Wakan ’pena tee c̱aan mo tani uni gamki ’twa/ ’kup̱ mo gom bway jin mina uni ’taki kar a’di mmowu mo be.

54 Wakan aYesus yisa di’d mmoya eya tente/ mo e bwaman ’Kwani Yahuuda/ mo hili a’di yaki’d ’peni mun mo e bampa/ jin ’dish mombwaasho is mo e bampa/ jin yuḵkunu gway ka Ep̱rayim mo. Dhali a’di c̱a’bki’di mun nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be.

55 Dhali Mompe’kup̱anyolos gi ’Kwani Yahuuda/ ’dishki’d mo dhali ’kwani ka ris iikin ’peni bampa/ e Pa Urushaliim nṯwa/a/ ki Mompe’kup̱anyolos mo mmonyoŋ is buni mo be. 56 Uni ’kokin mo mmotima tim mo goma Yesus mo dhali mmo/o gwo ka rem ’kup̱ mo me’d jin doshkina uni e gu’b gi mondheleladhelel mo ki: Ki gwo gi wakatinta ikulumkina /e ibwa mo? Ki a’di midi diki yayu/ e montul is yan jin yuḵuwa yuḵ mo ’taa? 57 Dhali igasiis kun can mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin uni ḵanki gwo mo mmo/o ki waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mish mom piti mo tani a’di midi ’taki ṯor uni gwo mo jin mina uni ’taki bu’th a’di mo be.

12

Yesus ’Koshkunu Is ka Yina P̱i’dnaŋ Gana/ mo e Pam Beeṯaniya mo

1 Acim ’koni pe’de/ nṯwa/a/ ki Mompe’kup̱anyolos mo dhala Yesus p̱u’dki’d e Pam Beeṯaniya mo e mo jin pikin ma Li/aasar mo a’di jin ’de’kkin ma Yesus ’peni mowu mo be. 2 Dhali uni miiki a’di tonṯe/ mo. Marṯẖa a’di miiki’da ṯu’c mo, hila Li/aasar a’di ta jan ṯal ’de/ e bwam uni gwansan kun ’kokina tharabeesa nyaḵki a’di mo be. 3 Mariyam bu’thki’da yina p̱i’dnaŋ gana/ jin ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo jin din ma raṯul ’de/ mo be. Dhali a’di ki ’kosh sho’k ma Yesus mo dhali shumuṯ a’di sho’k ka mur’kup̱ piti mo, dhali gu’b a’di ’tu’dkunu mo ka shim ma p̱i’dna/ mo be. 4 Hila Yahuusa Isḵariyuuṯi a’din ṯal ’de/ ’peni imanciḵ a’di gwo mo (a’di jin midi ’ciṯẖ a’di is ki gwo mo) o gwo mo ki: 5 Atinta ’konuki yola p̱i’dna/ yansan ka riyaal iss* ’kwanimpa i’kume’d mo dhali c̱iki ’kwani kun hatha’ko’d mo? 6 Gwo yansan ona a’di, yisa mmotan ma du a’di pa yisa gom ’kwani kun hatha’ko’d mo, hili haali/ a’di ta’da ’di/ mo, dhali mmotana a’di ka jisilaan ma guurush mo tani a’di ki pil mo ki ’pen mo mmo’do uni mo. 7 Yesus ki o gwo mo ki: Dhalka yim mo ma. Dhalka yim kar a’di igama tee jin minu kan aha/ mo. 8 ’Kwani kun hatha’ko’d ’koni um isa yempa/ mo, hili um mini ’koki ta gi aha/ isa yempa/ mo.

Awu’th jin Wudhu Ap̱owa Li/aasar mo

9 Dhana waambuhany ’Kwani Yahuuda/ ka ris da/arki gwo mo ki a’di di’di mun mo tani dhali uni p̱u’dkin mo, yisa jasi ’te/ gom gway ma Yesusa, hili si’da/ mmop̱ara Li/aasar e mo a’di jin ’de’kkina a’di ’peni mowu mo be. 10 Wakan igasiis kun can mo thosonki gwo mo mmokara Li/aasar mmowu si’da/ mo be, 11 haali/ gom gway gi a’di mo tani ’Kwani Yahuuda/ ka ris ’kokini mo/ii mo dhali gama Yesus gwo is mo be.

Mo jin P̱inu Mii E mo Mmocic̱ Pa Urushaliim mo

12 Dhali ka tee jiŋ ’ko’d mo tani awaambuhany ’kwani uni p̱u’dkin e mo ma yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo mmociḵkina uni gwo ka Yesus midi p̱u’dku/ e Pa Urushaliim mo be. 13 Wakan uni ḵwa/kina biny jeṯẖkum mo dhali ii mo mmoraḵ a’di ibway mo mmocuu gwo mo ka: Hosanna. Mom’bor mii gom a’di jin p̱u’dki’d ki gway gi Tap̱a mo, isa Maliḵ gi ’Kwani ma Israyiili. 14 Dhala Yesus a’di gamki ari thuluny mo dhali mer a’di ap̱o/ mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

15 Dhalku/ is ki ḵo/ mo, ’bwa/ ma Sihyuun.

Hili mo mo ma. Amaliḵ pini a’di p̱u’dki’d mo

mmomer ari thulunya p̱o/ mo be.

16 Imanciḵ gwo ’koki mish gwo yansan ’bani ṯwa/a/ mo be. Hili ka Yesus karkunu cam piti eya tente/ mo tani dhali yan’ko’d uni kakina gwo yansan e mo jin ’kwarkunu mo gom a’di mo dhali jin miikunu mo gom a’di mo be. 17 Dhala waambuhany ’kwani ’kokin nyaḵki a’di mo me’d jin yuḵkina a’di aLi/aasar ’peni jis jwa mo dhali ’de’k a’di ’peni mowu mo tani uni o gwo mo gom a’di mo be. 18 Dhali ’kup̱ gwo a’dani, a’di iikin ma waambuhany ’kwani mo mmoraḵ a’di ibway mo mmociḵkina uni gwo mo gom miimer yansan jin miikina a’di mo be. 19 Dhali yan’ko’d ’Kwani P̱arisiyiin oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Misha uma, um moli toŋ kamu/ mii mo, hili aris ’kwaniny’ceshi ’baar mo iikin mo mmobaṯẖ a’di nsho’k mo be.

Ya/ gi ’Kwani Minu Mii ’De’k mo

20 Dhali e bwaman uni gwansan kun iikin ka gagamis mo mmoluŋ ka cim jin yuḵuwa yuḵ mo tani unin tiya gwahan ita ’Kwaniŋ Griḵi mo be. 21 Wakan uni gwansan p̱u’dkina P̱ilibbus mo, a’di jin ta wathi/ ’peni Pam Beeṯsayda e Pany Jaliil mo, dhali uni o a’di gwo mo ki: Tap̱a, aman ona bwayi mmop̱ara Yesus e mo be. 22 Dhala P̱ilibbus yaki’d mo dhali ṯorka Andaraawus gwo mo. Dhala Andaraawus yaki’d mo nyaḵka P̱ilibbus mo dhali uni ṯorkina Yesus gwo mo be. 23 Dhala Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Mo p̱u’dki’d mo gom Ya/ gi ’Kwani ki a’di minu kar ca eya tente/ mo be. 24 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Isi ciki/ waḵki/ emen pos diki biṯa ’cesh dhali wu mo tani a’di midi di a’di ’de/ mo. Hili waḵki/ a’di ki wu mo tani a’di midi dho’th maman kagahara mo be. 25 A’diyin jin enki mondiki/em piti mo tani midi this a’di e mo, dhali a’diyin jin shi/ki mondiki/em piti i e mo e mony’cesh yansan mo tani a’di midi kar a’di ntagi mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo. 26 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mii aha/ to mo tani a’di midi mii baṯẖ aha/ nsho’k mo be. Dhali mo yin jin miga/ di mo tani a’di imina c̱iŋkinam pemi di si’da/ mo be. Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mii aha/ to mo tani Ababa midi taḵ a’di mo be.

27 Dhali shwane/ aḵashiram pem ṯocu bwa mo, dhali aha/ mina i/o kata mo? Ababa. /E ki woṯẖi aha/ ’peni mo yansan mowa? Yisa. Haali/ gom ’kup̱ mii yan mo tani aha/ p̱u’dkina mo e mo yansan mo be. 28 Ababa, kari /e gway pini ki ca mo. Dhali yan’ko’d ’twa/ p̱u’dki’d ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ karkina a’di ki ca mo dhali aha/ mina kar a’di ki ca doḵ/e mo be. 29 Dhala waambuhany ’kwani kun doshkin ki ’dishe/ ciḵki a’di mo dhali okin ki a’di ta’da sho’k jin dorki’d mo. Kun tiya o gwo mo ki: Aman’doyu gwo a’di ṯorki gwo e a’di mo be. 30 Dhala Yesus ki thoḵ gwo mo ki: ’Twa/ yansan p̱u’dki’d gom gway bum mo, yisa gom gway pema. 31 Dhali mo jin minu tor gwo ’twa/a ’cesh gi gwon dwall e mony’cesh yansan mo tani a’di p̱u’dki’d mo. Dhali tap̱a ma ruma ’cesh yansan minu biṯ ka pije/ mo be. 32 Dhali aha/, ki aha/ minu ’de’k mo ’peni mony’cesh yan mo tani aha/ mina dira ris ’kwani ’baar mo e is pem mo be. 33 A’di oki gwo yansan mo mmoṯor ’pemen jwa jin mina a’di wu mo be. 34 Dhala waambuhany ’kwani thoḵki a’di gwo mo ki: Aman ciḵkina gwo mo ’peni gwoŋḵan jin c̱ikunu mo ka Ḵrisṯẖos midi c̱a’b ki sule/ sule/ mo. Ba /e o gwo kan mana ki Ya/ gi ’Kwani minu mii ’de’k mo? Ki Ya/ gi ’Kwani jana a’dan? 35 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Moŋkush midi nyaḵ di e um ari’ceenne/ mo. Iiyi/ um mo ki moŋkush di’d naskina/ mo, isi ciki/ ki mondhurumi’d midi diki kum um mo. A’diyin jin yaki’d e bwam mondhurumi’d mo tani diki mish mo jin yakina a’di mo be. 36 Ki um ta gi moŋkush mo tani gami gwo is e moŋkush mo ki um mini ’taki war ki iya/ gi moŋkush mo be.

’Kwani Yahuuda/ kun Dar gi Gwoŋ Gam Is mo

Ka Yesus oki gwo yansan mo tani a’di yaki’d mo dhali bag is piti ’peni uni mo be. 37 Ba a’di miiki miimer ka ris ibwambori uni mo tani hili uni ’koki gam a’di gwo is mo be. 38 A’di ta gwo jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ta’da Ishaya mo jin minu thim moyi jin o gwo mo ki:

Tap̱a, kaja gamki gwom bana jin c̱inu is mo

dhali eya ja ṯorkunu abi gi Tap̱a i e mo?

39 Wakan uni mol a’di gwo gam is mo be. Haala Ishaya doḵ/e o gwo mo ki:

40 A’di ’dap̱ki uni em buni mo mmota ja’da/ mo dhali ’bi’thki uniya dum buni mo,

isi ciki/ ki uni mini ’taki p̱ar e ki em buni mo dhali nyiṯẖ ka dum buni mo,

dhali ṯu’k mo gom aha/ mmowac̱ uni mo be.

41 Ishaya oki gwo yansan haali/ a’di mishki monycam piti mo dhali o gwo gom a’di mo be. 42 Bahili ’kwani ka ris isi uni gun ta gi moshirr mo tani gamki a’di gwo is mo, hili gom moŋḵo/ is gom ’Kwani P̱arisiyiin mo tani uni ’koki pi gwo mo be, isi ciki/ uni minu ’taki ur ka pije/ ’peni gu’b gi montul is buni mo be. 43 Haali/ uni enki montaḵ ’peni ’kwani mo mmodhal montaḵ ’peni Arumgimis e i is mo.

Gwo ma Yesus jin Midi Ta Gwo gi Dwalli ’Kwani mo

44 Dhala Yesus cuuki’d kagahara dhali o gwo mo ki: A’diyin jin gamki aha/ gwo is mo tani diki gam aha/ gwo is jasi ’te/ mo, hili a’di gamki a’di jin hashki aha/ gwo is mo be. 45 Dhali a’di jin p̱arki aha/ e mo tani p̱arki a’di jin hashki aha/ e mo. 46 Aha/ p̱u’dkina mo mmota moŋkush ma ’cesh yan mo ki a’diyin jin midi gam gwo is e aha/ mo tani midi diki ṯikir di mo e mondhurumi’d mo be. 47 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ ciḵ gwo jin oka/ mo dhali diki dhu uni mo tani aha/ dinaki dwall a’di gwo mo, haali/ aha/ dinaki p̱u’du/ mo mmodwall ’kwaniny’cesh gwo mo, hili mmowoṯẖ ’kwaniny’cesh mo be. 48 A’diyin jin ushki aha/ mo dhali diki bu’th gwom pem jin oka/ mo tani a’di ta gi jan ṯal ’deŋ kamu/ jin midi dwall a’di gwo mo. Gwo jin oka/ mo tani a’di midi ta gwon dwall piti ka cim jiŋ ’ko’d mo. 49 Haali/ aha/ dinaki o gwo ’peni moshirr pem gana/ mo. Ababa jin hashki aha/ mo tani a’di ki is piti c̱iki aha/ gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo gom gwo jin miga/ i/o mo dhali gwo jin miga/ iṯor mo. 50 Dhali aha/ misha gwoŋḵan piti jin ’kwarkunu mo ki a’di ta gwo gi mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. A’di jin oka/ mo tani okika/ me’d jin ḵankin ma Baba aha/ gwo mo be.

13

Yesus Lamki Imanciḵ A’di Gwo Sho’k mo

1 Dhali nṯwa/a/ ki mo jin yuḵuwa yuḵ ka tul ’kup̱ ki Mompe’kup̱anyolos mo tani aYesus mishki’d ki mom piti p̱u’dki’d mo jin mina a’di ya mo ’peni mony’cesh yansan e com mo tani, a’di enki kum piti kun ’kokin e mony’cesh yansan mo, a’di enki uni ntagi ’pemen mo be. 2 Dhali ki tonṯe/ muru shwa mo tani ki tap̱a ma ruma ’cesh ’baarki gwo kar mo eya du ma Yahuusa Isḵariyuuṯi mo, a’di jin ta ya/ ma Simaan mo mmo’ciṯẖ a’di is ki gwo mo tani, 3 Yesus mmomishkina a’di ki Com c̱iki’da ris to ’baar mo e me’d piti mo dhali mmop̱u’dkina a’di ’peni Arumgimis mo dhali mmomina a’di doḵa Arumgimis ka nyaŋ’ko’d mo tani 4 a’di cuki mis mo ’peni tonṯe/ mo, dhali a’di ’cuḵki burrinyem p̱om piti mo mmokara ’cesh mo dhali a’di ki deḵ burrinye/ gi imanmiiya ṯu’c e empa’d piti mo. 5 Dhali yan’ko’d a’di ki wol yi’de/ e bwam ma sahan mo dhali ṯel mii ’pen mo mmolam imanciḵ a’di gwo sho’k mo dhali shumuṯ uni sho’k ki burrinye/ gi imanmiiya ṯu’c jin hitha a’di e empa’d mo be. 6 A’di p̱u’dki’da Simaan Buṯerus mo dhala Simaan Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, /e mini lam aha/ sho’k pem ’taa? 7 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: To jin miiga/ shwane/ tani dina /e ki mish mo, hili ŋ’ko’d mo tani /e mini mish gwo yan ’ban mo be. 8 Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: /E mini diki lam aha/ sho’k pem ki sule/ sule/ mo ba/. Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Waḵki/ aha/ dinaki lam /e mo tani /e diki ta gi moŋkamu/ e aha/ mo be. 9 Simaan Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, jasi sho’k pem ’te/ yisa, hili me’d pem si’da/ mo dhali ’kup̱ mo be. 10 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Adiyin jin up̱kunu mo tani midi mii diki mii ta gi mo jin minu lam a’di mo isi ciki/ jasi sho’k piti mo, hili a’di dhelelki’d ka ’kup̱ kulu/ mo be. Dhali um dhelelkin mo tani, hili yisa umi ’baar mowa. 11 Haali/ a’di mishki a’di jin midi ’ciṯẖ a’di is ki gwo mo. A’di i/ona a’di gwo gi wakan mo ki: Umi ’baar mo yisa idheleladhelel mo.

12 Ki a’di lamki uni sho’k buni mo tani dhali a’di bu’thki burrinyem piti ka nyaŋ’ko’d mo dhali c̱a’b e mom piti mo, dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um mishi ’pemen miiŋ gwo yansan jin miiga/ gom um mowa? 13 Um yuḵki aha/ ka Manṯor Gwo dhali ki Tap̱a mo. Dhali miim bum ’boro’d be haali/ aha/ wana kan mo be. 14 Waḵki/ aha/ wana kan mmota Tap̱a mo dhali Amanṯor Gwom bum mo lamki um sho’k mo tani um si’da/ ḵa ba/ imini lam sho’k ka gam ’kup̱ mo be. 15 Haali/ aha/ c̱ikina um she/um mii mo ki um si’da/ mini ’taki mii mii me’d aha/ mo me’d jin miika/ gom um mo be. 16 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora um gwo mo ki c̱iŋkina/ yisa ica’d ki tap̱am piti mo yisa, walla a’di jin hashu mo tani yisa ica’d ki a’di jin hashki a’di mowa. 17 Waḵki/ um mini mish gwo gwansan mo tani mom’bor mii ’te/ ba/ gom um mo waḵki/ um mini mii uni mo be. 18 Aha/ dinaki ṯor gwo gom umi ’baar mo. Aha/ misha uni gun kwanyka/ mo, a’di jin mina Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo ki a’di minu thim moyi ki: A’di jin shwaki maam pem a’di ’de’kki ’penaṯiŋkilan sho’k piti ap̱o/ aha/ mo. 19 Aha/ ṯora um gwo shwane/ nṯwa/a/ mo ki mo diki bu’th mo mo, waḵki/ a’di ki bu’th mo mo tani um ki gam gwo is ki aha/ tana a’di mo be. 20 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: A’diyin jin midi bu’th jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam uni kun hashka/ mo tani a’di bu’thki aha/ mo, dhali a’di jin bu’thki aha/ mo tani a’di bu’thki a’di jin hashki aha/ mo be.

Mo jin Minu ’Ciṯẖa/ Yesus Is ki Gwo mo Ṯorkina A’di Iṯwa/a/ mo

21 AYesus oki gwo wakansan mo tani a’di murkin ma du mo e shi/in mo dhali ṯe gwo shoka ’cesh mo ki: Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um midi ’ciṯẖ aha/ is ki gwo mo be. 22 Dhali imanciḵ gwo uni sugkin ki e ka rem ’kup̱ mo mmomolkina uni wathi/ jin okina a’di mo be. 23 Jan ṯal ’de/ ’peni imanciḵ a’di gwo mo a’di jin enkin ma Yesus mo mmo/ishkina a’di ki ’dishe/ eya bor ma Yesus mo be. 24 Wakan Simaan Buṯerus wuḵki a’di ki ’kup̱ mo dhali o gwo mo ki: Ṯori aman wathi/ jin okina /e mo ma. 25 Wakan mmo/ishkina a’di abor ma Yesus ki ’dishe/ mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a kaja sa/? 26 Yesus ki thoḵ gwo mo ki: A’di ta a’di jin miga/ c̱ika gabul maaŋḵuthu’d yan mo ki aha/ mina ’thup̱ki a’di mo be. Wakan ki a’di ’thup̱ki a’di agabul maaŋḵuthu’d mo tani a’di ki c̱iki a’di ka Yahuusa jin ta ya/ ma Simaan Isḵariyuuṯi mo be. 27 Dhali yan’ko’d ka gabul maaŋḵuthu’d mo tani Seṯaan seki’da dum piti mo. Yesus ki o a’di gwo mo ki: A’di jin mura /e imii mo tani miiyi a’di ki jahanne/ mo ma. 28 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ jin di’da tharabeesa yisa mishki ’pemen gwowa, kata okina a’di a’di kan mo. 29 Kun tiya ṯoshkin haali/ Yahuusa ta’d ga jisilaan ma guurush mo tani on ka Yesus ṯorki a’di gwo mo ki: Yoli tonṯe/ kun mina ana mii ta goma yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo, walla ki a’di midi ’taki c̱i to gom ’kwani kun hatha’ko’d mo be. 30 Wakan ’ko’da gabul maaŋḵuthu’d jin bu’thkina a’di mo tani a’di ki jahanne/ yaki’d ka pije/ mo, dhali mo ta mondhurumi’d mo be.

Gwoŋḵan Ta jin This jin ’Kwarkunu mo

31 Ki a’di yaki’d ka pije/ mo tani Yesus ki o gwo mo ki: Shwane/ Ya/ gi ’Kwani karkunu ca eya tente/ mo, dhali e a’di mo tani Arumgimis karkunu ki ca mo be. 32 Waḵki/ Arumgimis karkunu ki ca mo e a’di mo tani Arumgimis si’da/ minu kar ki ca mo e is piti mo dhali midi kar a’di ki ca hila/ mo be. 33 Ushi uc̱iya, aha/ dina um jasi ari’ceenne/ mo. Um mini ŋap̱ aha/ mo dhali me’d jin okika/ ’Kwani Yahuuda/ gwo mo, wakan si’da/ tani shwane/ aha/ ona um gwo mo ki: Mo yin jin miga/ ya icine/ mo tani mina um mol iiyu/ icine/ mo be. 34 Gwoŋḵan jin ta jin this jin ’kwarkunu mo tani a’di c̱ikika/ um mo ki um mini en ka rem ’kup̱ mo, isi me’d jin enka/ um moyi, ki um si’da/ mini en ka rem ’kup̱ mo be. 35 Gom ’kup̱ mii yansan kan mo tani aris ’kwani ka ris mini mish ki um ta imanciḵ gwom pem mo waḵki/ um enen ka rem ’kup̱ mo be.

Mo jin Waṯ ma Buṯerus Gwo mo Ṯorkunu Iṯwa/a/ mo

36 Simaan Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, ki mana imina /e iya mo? Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Mo yin jin miga/ ya mo tani /e mini mol aha/ baṯẖi sho’k shwane/ mo. Hili /e mini baṯẖ aha/ nsho’k ŋ’ko’d mo be. 37 Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, jan ta imiga/ mol /e baṯẖi sho’k shwanetan mo? Aha/ mina kar mondiki/em pema ’cesh gom /e mo be. 38 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: A/e mini kar mondiki/em pini a’cesh gom aha/? Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ṯora /e gwo mo ki: Ka dhoŋgola ŋwa diki ko e mo tani ntagi /e mini waṯ aha/ gway me’di kwara mo be.

14

Yesus Ta Bway Tagi Com mo

1 Dhalku/ ki dhu adum bum ki mur mo ma. Gami um gwo is eya Arumgimis mo dhali gami aha/ gwo is si’da/ mo. 2 E gu’b ma Babam pem mo tani mo jin minu ’ko tana ris mo. Waḵki/ a’di midi ’taki diki wakan mo tani a/miga/ ’taki ṯor um gwo ki aha/ yana ya mo mmothoson mo gom uma? 3 Dhali ki aha/ mina ya mo dhali thoson um mo tani aha/ mina doḵu/ doḵ/e dhali ’do um nyaḵki aha/ mo ki mo yin jin miga/ di nycine/ mo tani a’di imina umi ’ko si’da/ mo be. 4 Dhali mo yin jin yakika/ iya mo tani misha um mo dhali bway misha um si’da/ mo be. 5 Ṯuuma ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, aman ’konaki mish mo jin yana /e iya mo. I/aman misha bway imana? 6 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ tana bway dhali gwoŋ gana/ dhali mondiki/e mo. Wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki yayu/ eya Baba, hili jasi e aha/ mo be. 7 Waḵki/ um mini ’taki mish aha/ mo tani um mini ’taki misha Babam pem si’da/ mo be. ’Peni shwane/ um mishki a’di mo dhali um p̱arki a’di e mo be.

8 P̱ilibbus ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, ṯor am Ababa i e mo ma, dhali aman minu ṯe mo be. 9 Yesus ki o a’di gwo mo ki: Aha/ dina i /e ki rash rash kan mo dhali dina /e ki mish aha/ naskina/ P̱ilibbus? A’di jin p̱arki aha/ e mo tani p̱arki’da Baba e mo. Ba kata ona /e ki: Ṯor am Ababa i e mo? 10 Dina /e ki gam gwo is ki aha/ dina eya Baba dhali Ababa di’d e aha/ ’taa? Gwo kun oka/ um mo tani aha/ dinaki o a’di ki moshirr pem gana/ mo. Hili Ababa jin c̱a’bki’d e aha/ mo tani a’di miiki miim piti mo be. 11 Gami aha/ gwo is mo ki aha/ dina eya Baba mo dhala Ababa di’d e aha/ mo, walla gami aha/ gwo is gom gway gi mii mo ’te/.

12 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki a’di jin gamki aha/ gwo is mo tani midi mii mii si’da/ kun miika/ mo, dhali mii kun can ki gwansan mo tani mina a’di imii mo haali/ aha/ yana ya Ababa mo be. 13 Ma to yin jin mina umi doṯ ki gway pem mo tani aha/ mina mii a’di mo, ka Baba minu kar ca eya tente/ e Ya/ mo be. 14 Waḵki/ um mini doṯ aha/ ton tiya ki gway pem mo tani aha/ mina mii uni mo be.

Gwo jin Onu Is gom Shi/in Dheleladhelel mo

15 Waḵki/ um eni aha/ mo tani um mini dhu gwoŋḵan pem kun ’kwarkunu mo be. 16 Dhali aha/ mina doṯa Baba mo dhali a’di midi c̱i uma Manmalasa kamu/ mmodi e um ki sule/ sule/ mo be, 17 isi a’diyi jin ta Shi/in gi gwoŋ gana/ mo, a’di jin molkina ’kwaniny’cesh bu’th mo haali/ uni ’koki mish a’di mo walla ’koki nyiṯẖ a’di mo. Um mishki a’di mo haali/ a’di c̱a’bki’d nyaḵki um mo dhali midi di e um mo be.

18 Aha/ mina diki dhal um ka dhip̱a mo. Aha/ mina yayu/ i um mo be. 19 Shini naskina/ dhali ’kwaniny’cesh mini ’koki p̱ar aha/ e doḵ/e mo. Hili um mishki aha/ mo. Haali/ aha/ dina ki e mo tani um si’da/ mini ’ko ki e mo be. 20 Ka cim c̱aan tani um mini mish ki aha/ dina eya Babam pem mo dhali um e aha/ mo dhali aha/ e um mo be. 21 A’di jin ta gi gwoŋḵan pem kun ’kwarkunu mo dhali jin dhu uni mo tani a’di be ita ji gi eni aha/ mo be. Dhali a’di jin eni aha/ mo tani a’di min ma Babam pemi en mo dhali aha/ mina en a’di mo dhali ṯor a’di is pem i e eya tente/ mo be. 22 Yahuusa a’di jin ta’da Isḵariyuuṯi yisa, a’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱a, kata a’di imina /e iṯor is pini eya tente/ e am mo dhali diki ṯor ’kwaniny’cesh mo? 23 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Waḵki/ wathi/ midi en aha/ mo tani a’di midi dhu gwom pem mo, dhali Ababam pem midi en a’di mo, dhali aman mina iiyu/ mo i a’di mo dhali mii moŋ’kom bam nyaḵki a’di mo be. 24 A’diyin jin diki en aha/ mo tani diki dhu gwom pem mo. Dhali gwo yin jin ciḵa um mo tani diki ta jim pem mo, hili ta jim ma Baba jin hashki aha/ mo be.

25 Gwo gwansan ṯorkika/ um mo ki aha/ dina e um naskina/ mo be. 26 Hili ka Manmalas jin ta Shi/in Dheleladhelel mo, a’di jin min ma Babam pem hashu/ ki gway pem mo tani a’di midi ṯor um gwo ’baar mo dhali midi ka um gwo e ’baar mo kun ṯorkika/ um mo be. 27 Moŋḵu’th is dhalkika/ um mo. Moŋḵu’th is pem c̱ikika/ um mo. Yisa me’d jin c̱inu ’kwaniny’cesha, aha/ c̱ikina um a’di mo. Dhalka dum bum ki dhu ki mur mo walla dhalku/ ki dhu uni ka ḵo/ is mo. 28 Um ciḵki gwo mo jin oka/ ki: Aha/ yana ya mo dhali aha/ mina idoḵu/ i um mo. Waḵki/ um eni aha/ mo tani um mina bwa ’taki ’kuny mo haali/ aha/ yana Ababa mo, haala Baba a’di eḵki’d mmobol aha/ e mo be. 29 Dhali shwane/ aha/ ṯorkina um gwo nṯwa/a/ mo ki mo diki bu’th mo mo naskina/. Wakan ki a’di midi bu’th mo mo tani um mini gam gwo is mo be. 30 Aha/ mina diki c̱a’b mmoṯor um gwo ki rash rash mo haali/ tap̱a gi mony’cesh yan p̱u’dki’d mo. A’di dar gi mom’bi’th ap̱o/ aha/ mo be. 31 Hili aha/ miikina to me’d jin ḵankin ma Baba aha/ gwo mo, wakan ki ’kwaniny’cesh mini ’taki nyiṯẖ ki aha/ ena Ababam pem mo. Cuyi mis mo. Dhalki ana iina imun mo.

15

Yesus Ta Cwalman Gana/ mo

1 Aha/ tana cwalman gana/ mo dhali Ababam pem a’di ta’da manḵor mo be. 2 Arisa bim pem kun daḵ dho’th mo tani uni ’ciṯẖa/ a’di mo mmo’do ka pije/ mo, dhali arisa bi kun dho’th maman mo tani a’di ki thoson mo dhali ’ciṯẖ mo ki uni mini dho’th maman ki nyanye/ mo be. 3 Um dhelelkin mo hila/ ki gwo jin ṯorkika/ um mo be. 4 ’Koyi e aha/ mo ma dhali aha/ e um mo. Me’da biny cwa jin moli maman dho’th ki is piti mo isi ciki/ a’di midi mii di e cwalman mo, wakan um si’da/ isi ciki/ um mini ’ko e aha/ mo be. 5 Aha/ tana cwalman gana/ mo, dhali um a’di itana bi mo. A’diyin jin c̱a’bki’d e aha/ mo dhali aha/ e a’di mo tani a’di be jin dhothi maman kagahara mo, haali/ ki dar gi aha/ mo tani um moli toŋ kamu/ mii mo be. 6 Waḵki/ wathi/ diki c̱a’b e aha/ mo tani a’di biṯu ka pije/ me’da biny cwa mo dhali a’di ki ḵu’th mo dhala binycwa tulkunu is mo mmoṯa’k i o’d mo, dhali o’d ki shwa mo be. 7 Waḵki/ um ’kon e aha/ mo dhali gwom pem ’kon e um mo tani doṯi ma to yin jin ona bwa um mo dhali a’di minu mii gom um mo be. 8 Ki ’kup̱ mii yan kan mo tani Ababam pem karkunu ki ca mo mmodho’thkina um maman kagahara mo, dhali wakan um ki nyo/ mii mo mmota imanciḵ aha/ gwo mo be. 9 Me’d jin enkin ma Baba aha/ mo tani wakan si’da/ aha/ enkina um mo. ’Koyi e mo/en pem mo ma. 10 Waḵki/ um dhu gwoŋḵan pem kun ’kwarkunu mo tani um mini ’ko e mo/en pem mo, me’d jin dhukika/ gwoŋḵan ma Babam pem mo kun ’kwarkunu mo dhali c̱a’b e mo/en piti mo be. 11 To gwansan ṯorkika/ um mo ki moŋ’kuny bwam pem midi di e um mo dhali ki bwaŋ ’kunygam bum minu ’tu’d mo be.

12 Gwo yansan a’di ta gwoŋḵan pem jin ’kwarkunu mo ki um mini en ka rem ’kup̱ mo me’d jin enkika/ um mo be. 13 Mo/en jin ca’da kamu/ yisa di’da e wathiny’cesha kamu/ jin wakansan mo jin mina wathi/ kar mondiki/em pitiya ’cesh gom ikam piti mo be. 14 Um ta ikam pem mo waḵki/ um ki mii gwo kun ḵankika/ um mo be. 15 Aha/ yisa dikina mmoyuḵ um ki c̱iŋkina/ haali/ c̱iŋkina/ diki mish to jin miina tap̱am piti mo be. Hili aha/ yuḵkina um ki ikam pem mo haali/ aris to kun ciḵkika/ ’pena Babam pem mo tani aha/ ṯorkina um uni eya tente/ mo be. 16 Um ’koki kwany aha/ mo tani hili aha/ ikwanykina um mo dhali dhu um mo ki um mini ’taki ’ko mo dhali dho’th maman mo dhali ki maman bum mini ’taki ’ko mo. Wakan ki ma to yin jin mina um doṯa Baba ki gway pem mo tani a’di midi c̱iki um uni mo be. 17 Gwo yansan ḵankika/ um mo ki um mini en ka rem ’kup̱ mo be.

’Kwaniny’cesh Shi/kina Shi/i E mo

18 Waḵki/ ’kwaniny’cesh shi/i um i e mo tani um ki mish mo ki uni shi/ki aha/ i e nṯwa/a/ mo dhali uni mini shi/ um i e mo be. 19 Waḵki/ um mini ’taki ta ku gi ’kwaniny’cesh mo tani ’kwaniny’cesh mini ’taki ena en gom kum buni mo, hili haali/ um ’koki ta ku gi ’kwaniny’cesh mo haali/ aha/ kwanykina um mo ’peni ’kwaniny’cesh mo tani a’di ishi/kina ’kwaniny’cesh umi e kan mo be. 20 Kayi gwo e jin ṯorka/ um mo ma ki c̱iŋkina/ yisa ica’d ki tap̱am pitiya. Waḵki/ uni ṯo’cki aha/ ’kus mo tani uni si’da/ mini ṯo’c um ’kus mo. Waḵki/ uni mini dhu gwom pem mo tani uni si’da/ mini dhu gwom bum mo be. 21 Hili aris to gwansan mina uni mii mo gom gway pem mo haali/ uni ’koki mish a’di mo, a’di jin hashki aha/ mo be. 22 Waḵki/ aha/ mina ’taki diki p̱u’du/ mo dhali o uni gwo kan mo tani uni mini ’taki dar gi miinthus mo ba/. Hili shwane/ uni dar gi gwo mmoc̱i miinthus buni ’ko’d mo be. 23 A’diyin jin shi/ki aha/ i e mo tani shi/ki’da Babam pemi e si’da/ mo be. 24 Waḵki/ aha/ mina ’taki diki mii to ibwam uni, mii jin dina jan ṯal ’deŋ kamu/ ki mii mo tani uni mini ’taki dar gi miinthus mo. Hili shwane/ uni p̱arki mo e mo dhali shi/ aha/ i e mmonṯal ’de/ nyaḵka Ababam pem mo be. 25 A’di ta gwo jin minu thim moyi jin ’kwarkunu mo e gwoŋḵan buni jin c̱ikunu mo ki: Uni shi/ki aha/ i e ka ḵar ’kup̱ mo be. 26 Hili ka Manmalas midi p̱u’du/ mo a’di jin miga/ hashu/ i um ’pena Baba mo tani isi a’diyi jin ta Shi/in gi gwoŋ gana/ mo a’di jin piyi’d ’pena Baba mo, a’di midi ta Man/o gwo gom aha/ mo be. 27 Dhali um si’da/ mini ta iman/o gwo mo haali/ um nyaḵki ’ko ki aha/ ’peni ka muŋ’kup̱ mo be.

16

1 Aha/ okina ris to ’baar mo e um mo mmonon um ’peni mo jin minu kol um mo be. 2 Uni mini ur um ka pije/ ’peni gu’b gi montul is mo. Ka jiŋ gana/, mo midi p̱u’du/ mo ki a’diyin jin midi ’kosh um mo tani midi ṯosh ki a’di mii to mmoluŋa a’diya luŋ goma Arumgimis mo. 3 Dhali uni mini mii mii yansan haali/ uni ’koki misha Baba mo walla aha/ mo be. 4 Hili aha/ okina to gwansan e um mo, ki mom buni mini p̱u’du/ mo tani um ki ka gwo e ki aha/ ṯorkina um uni mo be.

Mii gi Shi/in Dheleladhelel mo

Aha/ dinaki o gwo gwansan ’peni ka muŋ’kup̱ mo haali/ aha/ dikina nyaḵki um mo be. 5 Hili shwane/ aha/ yana ya e a’di jin hashki aha/ mo. Hili jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um diki doṯ aha/ gwo mo ki: /E yani ya mana mo? 6 Hili haali/ aha/ ṯorkina um gwo gwansan mo tani bwan diṯi’d ’tu’dki uma dum bum mo be. 7 Bahili aha/ ṯorkina um gwoŋ gana/ mo. A’di ta shi/ miim ’boro’d bum mo jin miga/ ya mo haali/ waḵki/ aha/ dinaki ya mo tani Amanmalas midi diki yayu/ i um mo. Hili waḵki/ aha/ yana mo tani aha/ mina hashki a’di i um mo be. 8 Dhali ki a’di midi p̱u’du/ mo tani a’di midi pucur ’kwaniny’cesh ki gwo mo gom miinthus mo dhali gom mo ma ḵar/e mo dhali gom gwo jin minu dwall mo be. 9 Gom gwo gi miinthus mo haali/ uni ’koki gam gwo is e aha/ mo be. 10 Gom mii ma ḵar/e mo haali/ aha/ yana ya Ababa mo, dhali um mini ’koki p̱ar jis/em pem e mo be. 11 Gom gwon dwall mo haali/ tap̱a gi mony’cesh yansan a’di torkunu gwon dwall ’twa/a ’cesh mo be.

12 Hili aha/ tana gi gwon tiya ka ris mmo/o um mo tani hili um mol uni bu’th shwane/ mo be. 13 Ki Shi/in gi gwoŋ gana/ midi p̱u’du/ mo tani a’di midi shu um bway eya ris gwoŋ gana/ ’baar mo. Haali/ a’di midi diki ṯor gwo gi moshirr ki is piti mo. Hili ma to yin jin mina a’di ciḵ mo tani a’di mina a’di iṯor mo dhali a’di midi ṯor um eya tente/ to kun mini p̱u’du/ mo be. 14 A’di midi kar aha/ ki ca mo haali/ a’di midi bu’th jim pem mo dhali ṯor um a’di eya tente/ mo be. 15 Aris to ’baar mo kun ta ku ma Baba mo tani uni ta kum pem mo. A’di oka/ gwo mo wakan ki: A’di midi bu’th jim pem mo dhali ṯor um uni eya tente/ mo be.

Mondiṯ Bwa Midi War ki Moŋ’kuny Bwa mo

16 Shini naskina/ dhali um mini ’koki p̱ar aha/ e doḵ/e mo. Doḵ/e shini naskina/ dhali um mini p̱ar aha/ e mo be. 17 Kun tiya ’peni imanciḵ a’di gwo oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Gwonta okina a’di ana kan mo ki: Shini naskina/ dhali um mini ’koki p̱ar aha/ e mo dhali doḵ/e, shini naskina/ dhali um mini p̱ar aha/ e mo, dhali, haali/ aha/ yana iya Ababa mo? 18 Uni oki gwo mo ki: ’Pemen gwo yansan wakata jin ona a’di ki: Shini naskina/. Aman ’konaki mish ’pemen gwo jin ona a’di mo. 19 Yesus nyiṯẖki’d ki uni ona bwa ki doṯ a’di mo tani a’di ona a’di uni gwo mo ki: A/gom gwo yan a’di idoṯkina um gwo ki is bum mo jin oka/ ’pemen piti ki: Shini naskina/ mo dhali um mini ’koki p̱ar aha/ e mo, dhali doḵ/e, shini naskina/ mo dhali um mini p̱ar aha/ e mowa? 20 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Um mini ko mo dhali ko ki kony jabu’th mo, hili ’kwaniny’cesh uni imina bwa i’kuny mo. Um a’di imina bwa idiṯadiṯ mo, hili bwan diṯi’d bum midi war ki moŋ’kuny bwa mo be. 21 Ka ’bom shwan ma ’ci mo tani ayim diṯa bwa mo haali/ ayim p̱u’dki’di mom piti mo. Hili ka yim ki dhotha ’ci mo tani ayim yisa di’di moka gwo e mo goma nyor pitiya, gom bwaŋ ’kunyu’d mo ka ’ci dho’thkunu mo e mony’cesh mo be. 22 Wakan um diṯkina bwa shwane/ mo, hili aha/ mina p̱ar um e doḵ/e mo dhali adum bum minu ’tu’d ki moŋ’kuny bwa mo dhali wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi bu’th moŋ’kuny bwa yan ’peni um mo be. 23 Dhali ka tee c̱aan mo tani um mini ’koki doṯ aha/ gwondoṯa kamu/ mo. Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona um gwo mo ki: Waḵki/ um mini doṯ toŋ kamu/ ’pena Baba mo tani a’di midi c̱iki um uni ki gway pem mo be. 24 Ntagi shwanesan mo tani um ’koki doṯ toŋ kamu/ ki gway pem mo. Doṯi mo ma dhali um mini bu’th to mo ki moŋ’kuny bwam bum minu ’tu’d mo be.

Aha/ P̱ikina Mony’cesh E ki Mii mo

25 Aha/ okina gwo yansan e um ki jim poḵ mo. Mo midi p̱u’du/ mo ki aha/ mina diki doḵ/e ṯor um gwo ki jim poḵ mo, hili aha/ mina ṯor um gwo ka ji sho’k goma Baba mo be. 26 Dhali ka tee c̱aan mo tani um mini doṯ ki gway pem mo. Dhali aha/ dinaki o um gwo mo ki aha/ mina doṯ Ababa gom um mo. 27 Haali/ Ababa ki is piti enki um mo haali/ um enki aha/ mo dhali gamki gwo is ki aha/ p̱u’dkina ’pena Baba mo be. 28 Aha/ pikina ’pena Baba mo dhali aha/ p̱u’dkina i ’kwaniny’cesh mo be. Doḵ/e aha/ mura idhal ’kwaniny’cesh ’pen mo dhali ya Ababa mo be.

29 Imanciḵ a’di gwo o gwo mo ki: Ayy, shwane/ /e ṯorki gwo shoka ’cesh mo, yisa ki ari gwoŋ kamu/ jin poḵa /eya. 30 Shwane/ aman misha ki /e mishkina ris to ’baar mo dhali /e mini mii diki ta gi jan ṯal ’deŋ kamu/ mmodoṯ /e gwo mo. Gom ’kup̱ mii yan mo tani aman gamkina gwo is ki /e p̱u’dkin ’peni Arumgimis mo be. 31 Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: A/gwo gama um is shwane/ mowa? 32 Mo midi p̱u’du/ mo. Ka jiŋ gana/ a’di p̱u’dki’d mo ki um minu c̱eker bwa mo, aris umi ’baar mo e gu’b bum ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali um mini dhal aha/, aha/ ’de/ mo. Hili aha/ dina aha/ ’de/ yisa, haali/ Ababa a’di nyaḵki di ki aha/ mo be. 33 Aha/ okina gwo yansan e um mo ki e aha/ mo tani um mini ta gi moŋḵu’th is mo. E mony’cesh yan mo tani um mini gam monṯo’c bwa mo, hili roc̱i shoka ’cesh ’te/ ma, haali/ aha/ p̱ikina mony’cesh yansan e ki mii mo be.

17

Yesus ’Thoki’d mo gom Imanciḵ A’di Gwo mo

1 Ka Yesus ’baarki gwo gwansan mmo/o mo tani a’di ’de’kki em piti ’kup̱ ki momis mo dhali o gwo mo ki: Ababa, mo p̱u’dki’d mo. Kari /e Ya/m pini ki ca mo ki Ya/m pini si’da/ midi kar /e ki ca mo be. 2 Me’dyin jin c̱ikina /e a’di mom’bi’th ap̱o/ buŋgwar is mo mmoc̱i moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo e uni gun c̱ikina /e a’di mo be. 3 Dhali moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo a’dan be, ki uni mini mish /e mo, ki /e tana Arumgimis gana/ /e ’de/ ki lish mo, dhala Yesus Ḵrisṯẖos, a’di jin hashkina /e mo be. 4 Aha/ karkina /e ki ca mo e mony’cesh yansan mmothimkika/ aṯu’c jin c̱ikina /e aha/ mmomii mo be. 5 Dhali shwane/ Ababa, kari /e aha/ ki ca e buŋ’kus pini mo ma, a’di jin ta monyca jin nyaḵka/ ki /e nṯwa/a/ ki mony’cesh yansan dinuki uḵ mo be.

6 Aha/ ṯorkina gway pini eya tente/ e ’kwaniny’cesh mo, uni gun c̱ikina /e aha/ ’peni ’kwaniny’cesh mo. Uni ta kum pini mo dhali /e c̱iki uni aha/ mo dhali uni dhuki gwom pini mo be. 7 Shwane/ uni mishkin ka ris to ’baar mo kun c̱ikina /e aha/ mo tani uni ’peni /e mo be. 8 Haali/ aha/ c̱ikina uni gwo kun c̱ikina /e aha/ mo dhali uni bu’thki uni mo dhali mish ka jiŋ gana/ ki aha/ pikina ’peni /e mo, dhali uni gamki gwo is ki /e a’di ihashki aha/ mo be. 9 Aha/ dikina mmo’tho mo gom uni mo. Aha/ yisa dina mmo’tho gom ’kwaniny’cesh gwansan mo, hili gom uni gwansan kun c̱ikina /e aha/ mo haali/ uni ta kum pini mo be. 10 Aris kum pemi ’baar mo tani uni ta kum pini mo be. Dhali kum pini ta kum pem mo dhali aha/ karkunu ki ca e uni mo be. 11 Dhali shwane/ aha/ mina diki di i mony’cesh yan mo, hili uni a’di i’koni mony’cesh yan mo, dhali aha/ yakina iya i /e mo. Ababa, /e jin ḵogu mo, dhuyi uni ma e gway pini mo uni kun c̱ikina /e aha/ mo, ki uni mini ṯal ’de/ mo isi me’d jin ṯala ana ’de/ mo be. 12 Ki aha/ dikina uni naskina/ mo tani aha/ dhukina uni ki gway pini mo, uni kun c̱ikina /e aha/ mo. Aha/ jikina uni mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni yisa thisu e mowa, hili jasi ya/ gi a’di jin daḵu gwo me’d mo, ki Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu minu thim moyi. 13 Hili shwane/ aha/ yakina iya i /e mo, dhali gwo gwansan ṯorkika/ ’kwaniny’cesh mo ki uni mina bwa ’kuny mo mmo’tu’d uni ki is buni mo. 14 Aha/ c̱ikina uni gwom pini mo dhali ’kwaniny’cesh shi/ki uni i e mo haali/ uni ’koki ta ku gi mony’cesh mo, isi me’dyin dika/ ki ta ji gi mony’cesh mo be. 15 Aha/ dinaki ’tho ki /e mini ’taki bu’th uni ’peni mony’cesh mo, hili ki /e mini ’taki dhu uni ’peni a’din thus ’deyin mo. 16 Uni ’koki ta ku gi mony’cesh mo, isi me’dyin dika/ ki ta ji gi mony’cesh mo be. 17 Dhagami uni ki gwoŋ gana/ mo. Gwom pini ita gwoŋ gana/ mo be. 18 Me’d jin hashkina /e aha/ i mony’cesh mo tani wakan si’da/ aha/ hashkina uni mo e mony’cesh mo be. 19 Dhali gom gway buni mo tani aha/ dhagamkina is pem mo, ki uni si’da/ minu dhagam e gwoŋ gana/ mo be.

20 Aha/ dinaki ’tho gom uni gwansan uni ’cena mo, hili si’da/ gom uni gwansan kun mini gam aha/ gwo is i’ko’d mo e gwom buni mo be, 21 ki uni ’baar mo mini ṯal ’de/ mo, isi me’dyin /e jin tana Baba dikin e aha/ mo, dhali aha/ e /e mo, ki uni si’da/ mini ’ko e ana mo, wakan ki ’kwaniny’cesh mini gam gwo is ki /e hashki aha/ mo be. 22 Dhali monyca yin jin c̱ikina /e aha/ mo tani aha/ c̱ikina uni a’di mo ki uni mini ṯal ’de/ mo isi me’d ana mmoṯala ana ’de/ mo be. 23 Aha/ e uni mo dhali /e e aha/ mo ki uni minu gam is ki gam gana/ mmonṯal ’de/ mo, wakan ki ’kwaniny’cesh mini mish ki /e a’di ihashki aha/ mo dhali /e enki uni mo isi me’dyin jin enkina /e aha/ mo be. 24 Ababa, aha/ ona bwa si’dayi ki uni gwansan kun c̱ikina /e aha/ mo mini nyaḵ ’ko ki aha/ mo e mo yin jin miga/ di mo, mmop̱ar monycam pem e mo, a’di jin c̱ikina /e aha/ mo ki mo/en pini gom aha/ mo nṯwa/a/ ki mony’cesh yan dinuki ḵa’b mo be. 25 Ayy Ababa jin ta’da ḵar/e mo, ’kwaniny’cesh ’koki mish /e mo, hili aha/ mishkina /e mo, dhali uni gwansan imishkin ki /e a’di ihashki aha/ mo be. 26 Aha/ ṯorkina uni gway pini i e mo dhali aha/ mina kar a’di eya tente/ mo, ki mo/en c̱aan jin enkina /e aha/ mo tani midi di e uni mo dhali aha/ e uni mo be.

18

Mo jin ’Ciṯẖuwa ’Ciṯẖ Is ki Gwo mo dhali Mo jin Budhuwa Yesus mo

1 Ka Yesus daḵki gwo gwansan o mo tani a’di yaki’d ka pije/ mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo mmo’ciṯẖ embul wosh ma Gidruun mo e mo yin jin dikina monsinu mo, a’di jin cic̱kina a’di nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be. 2 Dhala Yahuusa a’di jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo si’da/ mishki mo mo haala Yesus yaki’di mun me’d ka ris mo nyaḵki imanciḵ a’di gwo mo be. 3 Wakan Yahuusa a’di c̱ikunu i/askar kun tulu ’kup̱ mo, uni gun dhunu mo mmoji mo mo, dhali kun tiya kun tana imanji mo mo si’da/ ’peni igasiis kun can mo dhali ’Kwani P̱arisiyiin mo, dhali uni iikin mo ka lamba/ ime’d mo dhali dhantho/ mo dhali to kun asu mo. 4 Dhali yan’ko’d Yesus mishki’da ris to gwansan kun mini p̱u’du/ i a’di mo tani dhali a’di yaki’d ka ḵarambuye/ mo dhali o uni gwo mo ki: Kaja ŋap̱a um mo? 5 Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Yesus gi Pa Naasira mo. Yesus ki thoḵ uni gwo mo ki: Aha/ a’dan jin tana a’di mo. Dhala Yahuusa jin ’ciṯẖki a’di is ki gwo mo tani doshki’d nyaḵki uni mo be. 6 Ki a’di oki uni gwo mo ki: Aha/ tana a’di mo tani, uni iikin ka c̱iŋ’ko’d mo dhali ṯagkina ’cesh mo be. 7 Doḵ/e a’di ki doṯ uni gwo mo ki: Kaja a’di iŋap̱a um mo? Dhali uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Yesus gi Pa Naasira mo. 8 Yesus ki thoḵ gwo mo ki: Aha/ ṯorkina um gwo mo ki: Aha/ a’dan jin tana a’di mo. Waḵki/ um ŋap̱i aha/ kan mo tani dhalki ’kwani gwansan iin mo ma. 9 A’di ta gwo jin thimkunu moyi jin okina a’di mo ki: ’Peni uni gwansan kun c̱ikina /e aha/ mo tani aha/ dinaki this jan ṯal ’deŋ kamu/ e mo be. 10 Dhali yan’ko’d Buṯerus ta’d gi dhan gandala turga/ mo dhali a’di ki buḵ a’di mo dhali ruṯẖun c̱iŋkina/ ma gasiis jin ca’d mo dhali ’ciṯẖ a’di ’ce ma bim poros piti mo. Dhali c̱iŋkina/ yan yuḵu gway ka Malḵus mo be. 11 Yesus ki owa Buṯerus gwo mo ki: Dwari gandala turgam pini e ’kumpum piti mo. Miga/ diki p̱iya ḵubbaaya jin c̱ikin ma Baba aha/ mo ’taa?

Yesus Suskunu mo Ibwambor ma Gasiis jin Ca’d mo

12 Wakan i/askar dhala mancil ma askar alip̱ buni mo dhali imanji mo mo ’peni ’Kwani Yahuuda/ mo uni bu’thkina Yesus mo dhali deḵ a’di mo be. 13 Nṯwa/a/ uni ki sus a’di eya Hannaan mo haali/ a’di ta’da mar ma Kayaap̱a mo, a’di jin ta’da gasiis jin ca’d gi yil c̱aan mo be. 14 A’di ta’da Kayaap̱a jin logomki ’Kwani Yahuuda/ ki gwo mo ki a’di ta shi/ miim ’boro’d jin mina wathin ṯal ’deŋ kamu/ ’taki wu mo gom ’kwani mo be.

Buṯerus Waṯki’da Yesus Gway mo be

15 Simaan Buṯerus baṯẖki’da Yesus nsho’k mo dhali amanciḵ a’di gwoŋ kamu/ si’da/ mo. Dhali amanciḵ gwo yan a’di mishkin ma gasiis jin ca’d mo dhali gom mii gi wakan mo tani a’di cic̱ki bwaagoŋ ma gasiis jin ca’d mo nyaḵka Yesus mo be, 16 ka Buṯerus di’di modosh naskina/ e ’twaŋkala goŋ mo be. Wakan amanciḵ gwo yan jin mishkin ma gasiis jin ca’d mo yaki’d ka pije/ mo dhali ṯora ṯor ki nyarany c̱iŋkina/ jin hili ’twaŋkala goŋ mo dhali susa Buṯerus bwaman mo mo. 17 Dhali nyarany c̱iŋkina/ jin hili ’twaŋkala goŋ mo tani o’da Buṯerus gwo mo ki: /E si’da/ diki ta amanciḵ wathi/ yansan gwo mo ’taa? A’di ki o gwo mo ki: Aha/ yisa tana a’diya. 18 Dhali uni kun ta c̱iŋkina/ dhali imanji mo mo tani uni ’thaki o’da ’cila’th mo haali/ mo ’thup̱a’thup̱ mo, dhali uni ’kokin mo mmosam is buni i o’d mo. Dhala Buṯerus si’da/ nyaḵki di ki uni mo mmodoshkina a’di mo dhali mmosam is piti i o’d mo be.

Gasiis jin Ca’d Doṯki’da Yesus Gwo mo

19 Dhali yan’ko’d agasiis jin ca’d doṯki’da Yesus gwo mo gom imanciḵ a’di gwo mo dhali gom gwo jin ṯora a’di mo be. 20 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ ṯorkina ’kwaniny’cesh gwo eya tente/ isa yempa/ mo dhali aha/ ṯorkina gwo isa yempa/ e gu’b gi montul is mo dhali e gu’b gi mondheleladhelel mo, e mo yin jin tulkina ’Kwani Yahuuda/ isi ’baar mo mmonṯal ’de/ mo. Aha/ dinaki ṯor gwoŋ kamu/ ka ḵwal is mo. 21 /E doṯi aha/ gwo janta mo? Doṯi uni gwansan kun ciḵ aha/ gwo mo ma, gwo jin okika/ uni mo. Uni mishi gwo kun oka/ mo be. 22 Ki a’di oki gwo gwansan mo tani jan ṯal ’de/ ’peni imanji mo mo jin doshki’d ki ’dishe/ mo tani dorki’da Yesus ki me’d piti mo dhali o gwo mo ki: Eeh. A/e thoḵkina gasiis jin ca’d gwo mo kana? 23 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Waḵki/ aha/ ṯẖutha gwo o mo tani ṯori gwo jin ṯẖu’thka/ mii mo. Hili waḵki/ aha/ ona gwo ka ḵar/e mo tani atinta dorkina /e aha/ mo? 24 Dhali yan’ko’d Hannaan ki hash a’di eya gasiis jin ca’d ki mondeḵ is mo be.

Buṯerus Waṯki’da Yesus Gway mo Doḵ/e

25 Dhala Simaan Buṯerus a’di diki’di modosh ki mis mo dhali mmosam is piti i o’d mo. Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: /E si’da/ diki ta amanciḵ a’di gwo mo ’taa? A’di waṯki gwo mo dhali o gwo mo ki: Aha/ yisa tana a’diya. 26 Dhali c̱iŋkinan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni ma gasiis jin ca’d jin ta’da abas gi wathi/ jin ’ciṯẖ ma Buṯerus ’cem piti mo tani doṯki a’di gwo mo ki: Dika/ ki p̱ar /e e mo nyaḵki a’di e bwam monsinu mowa? 27 Doḵ/e Buṯerus waṯki gwo mo, dhali ki jahanne/ adhoŋgola ŋwa gwoki e mo be.

Yesus Diki’d Ibwambor ma Bilaaṯus mo

28 Yan’ko’d uni ki susa Yesus mo ’peni gu’b ma Kayaap̱a mo e mo jin c̱a’b ma mudhiir nycine/ mo. A’di ta mon’thamo/ ka ’tum mo. Uni ki is buni ’koki cic̱ mo jin din ma mudhiir nycine/ mo, wakan ki uni minu ’taki ’koki nyo/ is mo, hili jin mina uni ’taki shwa to gi Mompe’kup̱anyolos mo be. 29 Wakan aBilaaṯus yaki’d ka pije/ e uni mo dhali o gwo mo ki: Gom ’kup̱ gwo gi wakatinta iyerkina um wathi/ yan is ki gway mo? 30 Uni ki thoḵ a’di gwo mo ki: Waḵki/ wathi/ yansan midi ’taki diki ta jin thus ki thus mo tani aman mina ’taki ’koki c̱i a’di wakan mo be. 31 Bilaaṯus ki thoḵ uni gwo mo dhali o gwo mo ki: Susi um a’di ki is bum mo dhali dwalli a’di gwo mo ki gwo jin ta jiŋ ḵan bum mo. Dhali ’Kwani Yahuuda/ thoḵki a’di gwo mo ki: A’di diki ta mii jin dhala gwoŋḵan am bway mo mmokar jan ṯal ’deŋ kamu/ ’kup̱a ’cesh mo mmowu mo ba/. 32 A’di yansan miikunu mo mmothim gwo moyi jin okin ma Yesus mmoṯor gwo mo gom wu jin mina a’di wu mo be.

33 Bilaaṯus cic̱ki’d e mo ma mudhiir ka nyaŋ’ko’d mo dhali yuḵa Yesus mo dhali o a’di gwo mo ki: Ki /e de itana Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo de? 34 Dhala Yesus ki thoḵ gwo mo ki: /E si’da/ on kan e bwam pini mo ’taa? walla ’kwanin tiya a’di iṯorki /e gwo gom aha/ mo? 35 Bilaaṯus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ tana Wathi/ Yahuudaa? ’Kwani gi kal pini dhali igasiis kun can mo uni c̱iki /e ki aha/ mo. Ki tonta imiikina /e mo sa/? 36 Yesus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Bampam pem jin taka/ tap̱a mo tani diki ta ji gi mony’cesh yansan mo. Waḵki/ mom pem jin taka/ tap̱a mo midi ’taki di e mony’cesh yansan mo tani c̱iŋkinam pem mini ’taki as mo, ki aha/ minu ’taki ’koki c̱i ’Kwani Yahuuda/ mo. Hili mom pem jin taka/ tap̱a mo tani yisa ’peni mony’cesh yana. 37 Bilaaṯus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Ba /e be itana maliḵ mo ’te/ ise be. Yesus ki thoḵ gwo mo ki: /E be i/on ki aha/ tana amaliḵ mo be. Haali/ gom ’kup̱ mii yan mo tani aha/ dho’thkunu mo dhali gom ’kup̱ mii yan mo tani aha/ p̱u’dkina e ’kwaniny’cesh mo mmoṯor gwo ki gwoŋ gana/ mo. Aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ uni gun ta ’kwani gi gwoŋ gana/ mo tani uni ciḵki ’twam pem mo be. 38 Bilaaṯus ki o a’di gwo mo ki: Ki gwoŋ gana/ atinta jan?

Yesus Torkunu Gwo ’Twa/a ’Cesh mo Mmowu mo

’Ko’di a’di oki gwo gwansan mo tani a’di yaki’d ka pije/ e ’Kwani Yahuuda/ doḵ/e mo dhali ṯor uni gwo mo ki: Toŋ kamu/ yisa gamkika/ e a’di jin miga/ yer a’di is ki gway mo. 39 Hili um tan gi mii mo ki aha/ mina ’taki ’cuḵ ki um wathin ṯal ’de/ gom um ka cim gi Mompe’kup̱anyolos mo. Um ona bwa ki aha/ mina ’cuḵki uma Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo ’taa? 40 Uni cuun kagahara doḵ/e mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yansan yisa, hila Baraabas mo. Dhala Baraabas a’di ta wathi/ jin ta’da mandil to mo be.

19

1 Dhali yan’ko’d Bilaaṯus ki budha Yesus mo dhali dor a’di ki yisbip̱ mo be. 2 Dhali i/askar uni ṯo’di toŋ’kup̱ ’pena ’de/ mo dhali kar a’di i ’kup̱ piti mo dhali uni ki hi’th a’di burrinyen duḵ is mo. 3 Uni p̱u’dkini a’di mo mmo/o gwo mo ki: Hayy, Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/! Dhali uni ki dor a’di ki me’d buni mo be. 4 Bilaaṯus a’di yaki’d ka pije/ doḵ/e mo dhali o uni gwo mo ki: Hili mo mo ma. Aha/ suskina um a’di ka pije/ mo ki um mini mish ki aha/ dinaki gam toŋ kamu/ e a’di jin miga/ yer a’di is ki gway mo be. 5 Wakan aYesus a’di yaki’d ka pije/ mo mmohi’th toŋ’kup̱ ma ’de/ mo dhali burrinyen duḵ is mo, dhala Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Wathi/ a’dahan mo be. 6 Ki igasiis kun can mo dhali imanji mo mo p̱arki a’di e mo tani uni ḵumki cuuwa/ kagahara mo mmo/o gwo mo ki: ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo. ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo. Dhala Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Guyi um a’di ki is bum mo dhali ’koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo haali/ aha/ dinaki gam toŋ kamu/ e a’di jin miga/ yer a’di is ki gway mo be. 7 ’Kwani Yahuuda/ ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aman tana gi gwoŋḵan jin c̱ikunu mo dhali ki gwoŋḵan jin c̱ikunu mo tani a’di ḵa ba/ imidi wu moyi, haali/ a’di kar is piti mmota Ya/ ma Arumgimis mo be. 8 Ka Bilaaṯus ciḵki gwo gwansan mo tani a’di ḵo/ki is kagahara mo be. 9 A’di cic̱ki mo ma mudhiir doḵ/e mo dhali owa Yesus gwo mo ki: Ki /e ’peni mana sa/? Hila Yesus c̱i a’di gwon thoḵa kamuwa? 10 Wakan Bilaaṯus ki o a’di gwo mo ki: /E mini diki thoḵ aha/ ’twaa? Dina /e ki mish ki aha/ tana gi mom’bi’th mo mmo’cuḵ /e mo dhali tana gi mom’bi’th mo mmo’kosh /e ki cwany’ciṯẖan dhul mo? 11 Yesus thoḵ a’di gwo mo ki: /E mini ’taki dar gi mom’bi’th ap̱o/ aha/ mo, hili isi ciki/ a’di jin c̱iyunu /e ’peni momis mo. Wakan si’da/ a’di jin c̱iki /e aha/ mo tani a’di cana miinthus mo be.

12 ’Peni mo yan mo tani Bilaaṯus ŋap̱ki bway mo mmo’cuḵ a’di mo, hili ’Kwani Yahuuda/ ḵumki cuuwa/ mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ /e mini dhal wathi/ yan me’d mo tani /e yisa tana mugu ma Kaysara. Haali/ aris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun dhu is buni ka maliḵ mo tani uni dhu is buni ap̱owa Kaysar mo be. 13 Ka Bilaaṯus ciḵki gwo yansan mo tani a’di suski’da Yesus ka pije/ mo dhali a’di ki c̱a’ba ’cesh ap̱owa ḵursi jin dwallu gwo mo e mo ma ’cesh jin yuḵkunu gway ka A’cesh jin Rusu Mmoc̱i Jamas mo dhali jin ta ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin ka Jabbaaṯẖa mo be. 14 Dhali a’di ta’da tee jin Thosonkunu to mo gom Mompe’kup̱anyolos mo, dhali a’di ta’da tente/ ibwaŋ’kup̱ mo be. A’di ki o ’Kwani Yahuuda/ gwo mo ki: Amaliḵ bum a’dan mo be. 15 Dhali uni ḵumki cuuwa/ mo mmo/o gwo mo ki: A’di ka bor ’de/ mo. A’di ka bor ’de/ mo. ’Koshi a’di ki cwany’ciṯẖan dhul mo. Bilaaṯus ki o uni gwo mo ki: Miga/ ’kosha Maliḵ bum ki cwany’ciṯẖan dhula? Dhali igasiis kun can mo thoḵ a’di gwo mo ki: Aman ’konaki ta ga maliḵa kamu/ mo ba/, hila Kaysar a’di ’de/ mo be. 16 Dhali yan’ko’d a’di ki c̱iki a’di ki uni mo mmo’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

Mo gi ’Koshuwa ’Kosh ki Cwany’ciṯẖan Dhul mo

17 Wakan uni bu’thkina Yesus mo dhali a’di yaki’d ka pije/ mo mmoḵal cwany’ciṯẖan dhul pitiŋ gana/ mo e mo jin yuḵkunu gway ki mo ma simaŋ ’kup̱ mo, a’di jin yuḵkunu gway ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin mo ka: Gulguṯẖa mo be. 18 Uni ki ’kosh a’di ki cwany’ciṯẖan dhul imun mo dhali ’kwanin sun tiya si’da/ nyaḵkunu ’kosh ki a’di mo, jan ṯal ’deŋ kamu/ ki ’bana kamu/ mo, dhali jamu/ ki ’bana kamu/ mo dhala Yesus ibwamani uni mo be. 19 Bilaaṯus si’da/ a’di ’kwarki gwo mo dhali kari ’kup̱ cwany’ciṯẖan dhul mo, a’di jin deŋkunu e mo ka: Yesus gi Pa Naasira, jin ta’da Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo. 20 ’Kwani Yahuuda/ ka ris deŋki gwo yansan e mo jin ’kwarkunu mo haali/ mo jin ’koshkunuwa Yesus ki cwany’ciṯẖan dhul mo tani a’di ’dishki ’peŋkuman bampa/ is mo dhali a’di ’kwarkunu ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin mo dhali ki ’twaŋ ’Kwani Ithaliyaan mo dhali ki ’twaŋ ’Kwaniŋ Griḵi mo be. 21 Dhali yan’ko’d igasiis kun can gi ’Kwani Yahuuda/ mo okina Bilaaṯus gwo mo ki: Dhalku/ gwo ki ’kwar mo mmo/o ka: Maliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo, hili, ’kwari gwo mo mmo/o ki: Wathi/ yansan o’d ki: Aha/ tana aMaliḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo be. 22 Bilaaṯus thoḵki gwo mo ki: A’di jin ’kwarka/ mo tani ’kwarkika/ mo be.

23 Dhali ki i/askar mmo’koshkina uniya Yesus ki cwany’ciṯẖan dhul mo tani uni ki bu’th burrinyem piti mo dhali pwaḵ a’di bwa mo she doŋon mo, jan ṯal ’de/ goma askar ki she/ she/ mo. Hili burrinyem bwaman piti jin uḵu ki dar gi mosho mo, miikunu mo ’peni ’ba/ tagi bum’pen mo be. 24 Wakan uni oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Dhalkina ki dher a’di bwa mo, hili ana ki biṯ to mo gom a’di mo ki ana mina p̱ar e mo ki a’di midi ta jim maja mo. A’di ta gwo jin thimkunu moyi me’d gwo jin ’kwarkunu mo e Gwo ma Arumgimis mo ki:

Uni ḵwa/ki burrinyem pem bwa mo e bwam uni mo,

dhali gom burrinyem pem mo tani to ṯagkina uni mo be.

25 Wakan i/askar uni miiki to yansan mo. Hili uni kun doshkin ki ’dishe/ e cwany’ciṯẖan dhul ma Yesus mo tani ta a’di jin ta kum mo dhali ’bwaham gi kum mo be, dhala Mariyam jin ta ash ma Kiluuba mo dhala Mariyam Magdaliyya mo. 26 Ka Yesus p̱arki kum e mo dhali amanciḵ a’di gwo jin ena a’di kagahara jin doshki’d ki ’dishe/ mo tani a’di ki o kum gwo mo ki: A’boma, hili ya/m pini mo ma. 27 Dhali yan’ko’d a’di ki owa manciḵ a’di gwo gwo mo ki: Hili kwan mo ma. Dhali ’peni mo c̱aan mo tani amanciḵ a’di gwo suski’da yim bway gu’b pitiŋ gana/ mo be.

Jwa ma Yesus mo

28 ’Ko’di mo yansan mo tani Yesus mmomishkina a’di ka ris to ’baar mo ki uni ’baarkunu mo tani oki gwo mo (mmothim Gwo moyi jin ’kwarkunu mo) ki: Aha/ butha yi’de/ mo be. 29 Dhali toŋ’kul bwaŋ kamu/ diki’d mo jin ’tu’dkunu mo ki yiman tom’pac̱a’d mo. Wakan uni ki p̱aca lip̱a/ mo mmo’tu’d a’di ki yiman tom’pac̱a’d mo dhali kar a’di e cwa jin wana e ki cwa ma ’tasha jal bip̱ mo dhali kar a’di e ’twam piti mo be. 30 Ka Yesus bu’thki yiman tom’pac̱a’d mo tani a’di ki o gwo mo ki: A’di ’baarki’d mo, dhali a’di ki luŋ ’kup̱ piti mo dhali c̱i shi/in piti mo be.

Gwar ma Yesus Su’kkunu mo

31 Me’d jin tana a’di atee jin Thosonkunu to mo, ki buŋgwar is mini ’taki ’koki ’ko ap̱o/ cwany’ciṯẖan dhul ka cim ma pesu/ mo (haali/ acim ma pesu/ c̱aan ta’da cim jin eḵa/ eḵ mo) tani ’Kwani Yahuuda/ doṯkina Bilaaṯus ’twa/ mo ka yorom buni minu ’taki ’ce’d mo dhali ki uni minu ’taki ḵal mo be. 32 Wakan i/askar uni p̱u’dkin mo dhali ’ce’da yoro gi a’di jin ṯwa/a/ mo dhali ji gi a’diŋ kamu/ jin nyaḵkunu ’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul ki a’di mo. 33 Hili ki uni p̱u’dkina Yesus mo dhali p̱ar a’di e mo ki a’di wuki’d hila/ mo tani uni ’koki ’ce’da yorom piti mo be. 34 Hila askara ’deŋ kamu/ su’kki a’di gwar ka mee mo dhali ki jahanne/ abas guski’d mo dhali yi’de/ mo be. 35 A’di p̱arki a’di e mo tani a’di oki gwo mo be – gwom piti jin ṯorkina a’di mo tani ta gwoŋ gana/ mo dhali a’di mishki’d ki a’di ṯorki gwoŋ gana/ – ki um si’da/ mini gam gwo is mo be. 36 Haali/ to gwansan uni bu’thki mo mo mmothim Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu moyi ki: Asiman ṯal ’deŋ kamum piti minu ’koki ’ce’d mo be. 37 Dhali doḵ/e Gwo ma Arumgimisa kamu/ jin ’kwarkunu mo o gwo mo ki: Uni mini hil a’di mo a’di jin su’kkina uni mo be.

Mo jin Kanuwa Yesus mo

38 ’Ko’di mii yansan mo tani Yuusup̱ gi Pa Arraama, a’di jin ta’da manciḵa Yesus gwo mo, hili ki kup̱ mo, haali/ a’di ḵo/ki ’Kwani Yahuuda/ mo, dhali a’di doṯki’da Bilaaṯus ’twa/ mo ki a’di midi ’taki ḵal buŋgwar is ma Yesus mo dhala Bilaaṯus dhalki a’di bway mo be. Wakan a’di p̱u’dki’d mo dhali ḵal buŋgwar is piti mo be. 39 Nikudimus si’da/ a’di jin yayi’di a’di nṯwa/a/ mon’thiny mo, a’di p̱u’dki’d mo mmoḵal yiman cwa jin yuḵu ka murr jin ’koshi e ki yiman cwaŋ kamu/ jin wana e ka ’kwaṯan mo, a’di jin ḵuyi mo ki ḵuy mo, dhali jin baru ka raṯul iss ’kwanimpa imudhe’d mo be. 40 Uni ki ḵal buŋgwar is ma Yesus mo dhali ’tam a’di is ki burrinyen dhiny e mo dhali to kun ḵuyi mo ki ḵuy mo me’d mii jin miina ’Kwani Yahuuda/ mo mmokana kan mo be. 41 Dhali e mo jin ’koshkunu a’di ki cwany’ciṯẖan dhul nycine/ mo tani bwam monsinu di’d mo dhali e monsinu mo tani jis jwa jin ta jin this diki’d mo jin dinuki kar wathiŋ kamu/ nycine/ naskina/ mo be. 42 Wakan haali/ a’di ta’da tee gi ’Kwani Yahuuda/ jin Thosonkunu to mo dhali gom jis jwa ’disha’dish mo tani uni ki kara Yesus imun mo be.

20

Mompi jin Piyunu mo

1 Dhali ka cim jin ṯwa/a/ ka dhas mo tani Mariyam Magdaliyya p̱u’dki’d mo e moŋ’kup̱aje ka ’tum mo ki mo di’d ki mondhurum naskina/ mo dhali a’di p̱arki wosh e ki a’di ḵa’ckunu hila/ ’peni jis jwa mo be. 2 Wakan ayim guski’d mo dhali ya mo eya Simaan Buṯerus mo dhali amanciḵ a’di gwoŋ kamu/ mo, a’din ’de/ yin jin en ma Yesus mo, dhali o uni gwo mo ki: Uni ḵalki Tap̱a ’peni jis jwa mo dhali aman ’konaki mish mo jin karkina uni a’di nycine/ mo. 3 Dhali yan’ko’d Buṯerus p̱u’dki’d ka pije/ mo nyaḵka manciḵ a’di gwoŋ kamu/ mo dhali uni sokin ka ḵarambuye/ ’kup̱ ki jis jwa mo be. 4 Dhali uni sokin mo, hila manciḵ gwoŋ kamu/ a’di bolki’da Buṯerus sho’k mo dhali jidhir e jis jwa nṯwa/a/ mo be. 5 Dhali a’di tuki mo mo mmohil bwaman mo dhali a’di p̱arki jasi burrinyen dhiny e e mo mmo/ishi mom buni mo, hili a’di diki ya bwaman mo be. 6 Dhali yan’ko’d Simaan Buṯerus p̱u’dki’d mo mmobaṯẖ a’di nsho’k mo dhali a’di yaki bwany jis jwa mo dhali a’di ki p̱ar burrinyen dhiny e e mo mmo/ish mo be, 7 dhali burrinye/ jin deḵkunu a’di i’kup̱ piti mo tani yisa nyaḵki ish ki burrinyen dhiny e mo, hili a’di ’kuc̱ki is mo e mom piti mo be. 8 Dhali yan’ko’d amanciḵ gwoŋ kamu/ a’di jin jidhirki’di jis jwa nṯwa/a/ mo tani a’di si’da/ seki bwaman mo dhali a’di mishki mo mo dhali gam gwo is mo be. 9 Haali/ uni ’koki mish Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo naskina/ ki a’di midi mii pi ’peni mowu mo be. 10 Dhali yan’ko’d imanciḵ a’di gwo uni doḵki bway pam buni mo be.

Yesus Piki’da Mariyam Magdaliyya I/is mo

11 Hila Mariyam doshki’d mo mmoko mo apije/ ’peni jis jwa mo dhali me’d jin gwokin ma yim mo tani ayim ki tu mo mo dhali p̱ar jis jwa e mo be. 12 Dhali ayim p̱arki iman’doyu gwo su/ e ki bany bany mo mmo’ko e mo yin jin ’thikunu buŋgwar is ma Yesus mo, jan ’de/ diki’di buŋ’kup̱ piti mo dhali jaŋ kamu/ e busho’k piti mo be. 13 Uni ki owa yim gwo mo ki: A’boma, atinta gwokina /e kan mo? Ayim ki thoḵ uni gwo mo ki: Haali/ uni ḵalki Tap̱am pem mo dhali aha/ mola mo jin karkina uni a’di nycine/ mo be. 14 Mmo/ona a’di gwo kan mo tani ayim ki ṯuga bor mo dhali p̱ara Yesus e mo mmodosh mo, hili ayim diki mish a’di ki a’di ta’da Yesus mo be. 15 Yesus ki owa yim gwo mo ki: A’boma, atinta gwokina /e kan mo? Dhali aja iŋap̱kina /e mo? Dhali a’di ṯoshki’d ki a’di ta’da manhil bwaman monsinu mo. Ayim ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, waḵki/ /e ḵalki a’di mo tani ṯori aha/ mo jin ’thikina /e a’di nycine/ mo dhali aha/ mina ḵal a’di mo be. 16 Yesus ki owa yim gwo mo ki: Mariyam. Ayim ki ṯu’k ’ban mo dhali o a’di gwo ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin ki: Rabbooni (a’di jin ta ’pemen gwo jin onu mo ka: Manṯor Gwo mo be). 17 Yesus ki owa yim gwo mo ki: Dhalku/ ki p̱eyaa/ i is mo haali/ aha/ dinaki seya Baba naskina/ mo. Hili yaku/ e iwaḵ pem mo dhali o uni gwo mo ki: Aha/ sena se Ababam pem mo dhali Ababam bum mo, dhali eya Arumgimis pem mo dhali eya Arumgimis bum mo be. 18 Mariyam Magdaliyya yaki’d mo dhali o imanciḵ a’di gwo gwo mo ki: Aha/ p̱arkina Tap̱a e ka pinya/ em pem mo be. Dhali ayim ṯorki uni gwo mo ki a’di ṯorki’da ris to gwansan eya yim mo be.

Yesus Piki Imanciḵ A’di Gwo I/is mo

19 Dhali ki mo ta mom’pimpili/ mo ka tee c̱aan mo jin ta’da cim jin ṯwa/a/ ka dhas mo tani acampur gu’bi ’baar mo ’kokin ki mu’th mo e mo jin ’kokina imanciḵ a’di gwo nycine/ mo haali/ uni ḵo/ki ’Kwani Yahuuda/ mo. Dhala Yesus p̱u’dki’d mo dhali doshi bwam uni mo dhali o uni gwo mo ki: Moŋḵu’th is midi di e um mo. 20 Ki a’di oki gwo yansan mo tani a’di ki ṯor uni me’d piti i e mo dhali gwar piti mo be. Dhali yan’ko’d imanciḵ a’di gwo ’kunykina bwa mo mmop̱arkina uni Tap̱a e mo be. 21 Yesus ki o uni gwo doḵ/e mo ki: Moŋḵu’th is midi di e um mo. Me’d jin hashkin ma Baba aha/ mo tani isi kan si’da/ aha/ hashkina um mo be. 22 Dhali ki a’di oki gwo yansan mo tani a’di shi/inki’da p̱o/ uni mo dhali o uni gwo mo ki: Budhi Shi/in Dheleladhelel mo ma. 23 Waḵki/ um gwamki miinthus gi cin tiya mo tani uni gwamkunu mo, dhali waḵki/ um ’koki gwam miinthus gi cin tiya mo tani uni ’konuki gwam mo be.

AṮuuma jin Dar gi Moŋgam Gwo Is mo

24 Dhala Ṯuuma a’di jin ta jan ṯal ’de/ ’peni uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ mo, a’di jin yuḵkunu gway ka ’ci jin dhodhu isu/ mo tani a’di diki di i uni me’d jin p̱u’dkin ma Yesus mo be. 25 Wakan imanciḵ a’di gwon tiya ṯorki a’di gwo mo ki: Aman p̱arkina Tap̱a e mo. Hili a’di ki o uni gwo mo ki: Isi ciki/ aha/ mina ’taki p̱ara du’d ma musmaar e mo e me’d piti mo dhali dwar me’d pem e jisan ma musmaar mo dhali dwar me’d pem e gwar piti mo tani aha/ mina diki gam gwo is mo be.

26 Acim pekwara ŋ’ko’d mo tani imanciḵ a’di gwo ’kokini bwaŋ gu’b doḵ/e mo, dhala Ṯuuma nyaḵki di ki uni mo. Dhali acampur gu’bi ’baar mo ’ko ki mu’th mo. Hila Yesus p̱u’dki’d mo dhali doshi bwam uni mo dhali o gwo mo ki: Moŋḵu’th is midi di e um mo be. 27 Dhali yan’ko’d a’di ki owa Ṯuuma gwo mo ki: Kari me’d pini imahan mo dhali p̱ari me’d pem e mo, dhali hethi me’d pini mo dhali dwari a’di e gwar pem mo. Dhalku/ ki di ki dar gi gwo jin gamu is kan mo, hili gami gwo is mo ma. 28 Ṯuuma thoḵ a’di gwo mo ki: Tap̱am pem dhali Arumgimis pem. 29 Yesus ki o a’di gwo mo ki: A/gwo gama /e is mo haali/ /e p̱arki aha/ e mo? Mom’bor mii ’te/ be gom uni gwansan kun mini gam aha/ gwo is mo ki uni ’koki p̱ar aha/ e naskina/ mo be.

Gwo jin ’Dap̱a’d ki ’Dap̱ Gana/ mo

30 Dhala Yesus mii’da ris miimera tiya ka ris mo ibuŋ’kusi imanciḵ a’di gwo mo, uni kun ’konuki ’kwar eya warka/ yansan mo be. 31 Hili mii gwansan uni ’kwarkunu mo ki um mini gam gwo is ka Yesus ta’da Ḵrisṯẖos mo, a’di jin ta Ya/ ma Arumgimis mo, dhali ki um mini ṯikir gwo gam is mo dhali ṯikir moŋ’koki/e gam mo e gway piti mo be.

21

Yesus Piki Imanciḵ A’di Gwo Pesu/ I/is mo

1 ’Ko’di mii yansan mo tani aYesus a’di ṯorki is piti eya tente/ doḵ/e e imanciḵ a’di gwo e shemen ma Al ma Thabariyya mo, dhali a’di ṯorki is piti wakansan mo be. 2 Simaan Buṯerus dhala Ṯuuma a’di jin yuḵkunu ka A’ci jin dhodhu isu/ mo dhala Naṯẖana/iil gi Paŋ Kaana e Pany Jaliil mo, dhali iya/ ma Sabadi isu/ mo dhali imanciḵ a’di gwon tiya isu/ mo, uni ’kon mmonṯal ’de/ mo be. 3 Simaan Buṯerus ki o uni gwo mo ki: Aha/ yana ya mo mmocesh to yi’de/ mo. Dhali uni ki o a’di gwo mo ki: Aman mina ii nyaḵki /e mo. Uni iikin mo dhali se bwaaḵur mo. Hili ki mon’thiny c̱aan mo tani uni ’koki bu’th toŋ kamu/ mo be.

4 Me’d jin ḵala mo kush mo tani Yesus doshki’d e shemen ma gap̱ mo. Hili imanciḵ a’di gwo ’koki mish ki a’di ta’da Yesus mo. 5 Yesus ki o uni gwo mo ki: Uc̱iya, a/um ta gi to yi’den tiya ’te/ tana? Uni thoḵ a’di gwo mo ki: Yisa. 6 A’di ki o uni gwo mo ki: Biṯa ’thi/ ki ’bana bim poros ma ḵur mo dhali um mini gam kun tiya mo be. Wakan uni biṯki a’di mo dhali shwane/ uni molona ’thi/ dir bway bwaaḵur mo haali/ to yi’de/ ’ka’da ’kup̱a! 7 Dhali amanciḵ a’di gwo jin en ma Yesus mo o’da Buṯerus gwo mo ki: A’di ta Tap̱a be. Ka Simaan Buṯerus ciḵki gwo ki a’di ta Tap̱a mo tani a’di hi’thki burrinyem bwaman piti i is mo haali/ a’di di’d ki burrinye/ i empa’d ’te/ goma ṯu’c mo dhali a’di poshki’da al mo be. 8 Hili imanciḵ a’di gwon tiya uni p̱u’dkin mo e bwaaḵur mo mmodira ’thi/ jin ’tu’da to yi’de/ mo haali/ uni yisa si’dkin ’pena gap̱a, hili uni aṯẖkina* ŋaṯgini ’de/ mo be.

9 Ki uni pikin ka pije/ eya ’cesh mo tani uni p̱arki o’d e jin ’thanu ka ’cila’th imun mo dhali to yi’de/ mmo’ko i o’d mo dhali maaŋḵuthu’d mo be. 10 Yesus ki o uni gwo mo ki: Ḵali to yi’den tiya mo ma kun daḵa bu’thkina um mo. 11 Wakan Simaan Buṯerus a’di yaki’da ḵur mo dhali dira ’thiya gap̱ mo a’di jin ’tu’dkina to yi’deny caaga/ mo kun ’koni iss† ’kwanimpa ipesu/ i’ce’dka ’kume’d i’ce’dka kwara ap̱o/ mo be. Dhali baga ris jin takina uni wakan mo tani a’thi/ yisa ’ciṯẖki bwa mowa. 12 Yesus ki o uni gwo mo ki: Iiyu/ mo ma dhali shwa tonṯe/ gi mon’thamo/ mo. Hila manciḵ a’di gwoŋ kamu/ yisa di’d ’de/ jin ro’dki mii mo mmodoṯ a’di gwo mo ki: Ki /e tana ja sa/? Uni nyiṯẖkin ki a’di ta Tap̱a mo be. 13 Yesus p̱u’dki’d mo dhali bu’th maaŋḵuthu’d mo dhali c̱iki uni mo dhali to yi’de/ miikina a’di kan si’da/ mo be. 14 Mii yansan a’di ta mii jin ’kon ma p̱o/i kwara mo jin ṯorkin ma Yesus imanciḵ a’di gwo is piti e eya tente/ mo ’ko’di a’di cukunu mis mo ’peni mowu mo be.

C̱iyi Ḵa’bal Pem Tonṯe/ mo ma

15 Ki uni ’baarki tonṯe/ gi mon’thamo/ mmoshwa mo tani Yesus ki owa Simaan Buṯerus gwo mo ki: Simaan, ya/ ma Yohaan, a/e eni aha/ mmobol gwansan e mo ’taa? A’di ki thoḵ a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a. /E mishkin ki aha/ enkina /e mo. 16 A’di ki o a’di gwo mo ki: C̱iyi ushi ḵa’bal pem to mmoshwa mo. Doḵ/e me’d jin ’kon ma ap̱o/i su/ mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: Simaan, ya/ ma Yohaan, a/e eni aha/ mo ’taa? A’di ki o a’di gwo mo ki: Nye, Tap̱a. /E mishkin ki aha/ enkina /e mo. A’di ki o a’di gwo mo ki: Hili ḵa’bal pem mo ma. 17 A’di ki o a’di gwo mo me’di kwara ki: Simaan, ya/ ma Yohaan, a/e eni aha/ mo? ABuṯerus suguwa du tash mo haali/ a’di ki o a’di gwo me’di kwara mo ki: A/e eni aha/ mowa? Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Tap̱a, /e mishkina ris to ’baar mo dhali /e mishkin ki aha/ enkina /e mo. Dhala Yesus ki o a’di gwo mo ki: C̱iyi ḵa’bal pem to mmoshwa mo. 18 Ka jiŋ gana/, ka jiŋ gana/ aha/ ona /e gwo mo, me’dyin jin dina /e ki gwa’d mo tani /e ki deḵ to i empa’d ki me’d pini mo dhali ya me’d jin ona bwa /e mo. Hili ki /e mini ta adhan mo tani /e mini he’th me’d pini mo dhali wathiŋ kamu/ midi deḵ ki /e to mo dhali ḵal /e i mo jin mina bwa ’te /e ki ya mo be. 19 (Gwo yansan ona a’di mmoṯor a’di wu jin mina a’di wu mo mmokar monyca ma Arumgimis mo.) Dhali ’ko’di gwo yansan mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: Baṯẖi aha/ nsho’k mo ma.

Amanciḵ Gwo jin Enu mo

20 Simaan Buṯerus ṯu’kki’d mo dhali p̱ar a’di jin baṯẖki uni e mo a’di jin ta’da manciḵ gwo jin en ma Yesus mo, a’di jin ishki’d eya bor piti mo e tonṯe/ jin shwakina uni mom’pimpili/ yin mo dhali o a’di gwo mo ki: Tap̱a, kaja a’di jin midi ’ciṯẖ /e is ki gwo mo? 21 Ka Buṯerus p̱arki a’di e mo tani a’di ki owa Yesus gwo mo ki: Tap̱a, gwo gom wathi/ yan wakata mo? 22 Yesus ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ a’di ta bwam pem gom a’di jin mina a’di c̱a’b kan ntagi aha/ mina p̱u’du/ mo tani yan midi ta ata gom /e mo? Baṯẖi /e aha/ nsho’k mo ma. 23 Gwo yansan a’di yaki’d ki lala’th mo e bwam uni kun tana a’di awaḵ mo, ka manciḵ a’di gwo yansan midi diki wu mo. Hila Yesus diki o gwo e a’di ki a’di midi diki wu mo, hili a’di o gwo mo ki: Waḵki/ a’di ta bwam pem jin mina a’di c̱a’b kan ntagi aha/ mina p̱u’du/ mo tani yan midi ta ata gom /e mo?

24 A’di yansan ta’da manciḵ gwo jin ta’da man/o gwo gom to gwansan mo dhali a’di i’kwarki gwo gwansan mo. Dhali a’di mishki’d ki gwonṯor piti jin ṯora a’di mo tani ta gwoŋ gana/ mo be.

25 Hili ton tiya ’kokin ka ris si’da/ jin miikin ma Yesus mo. Waḵki/ aris uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ minu ’taki ’kwar mo tani aha/ ṯosha ki isi mony’cesh ki is piti mo midi dar gi mo mo mmodhuwa warka/ kun ’kwarkunu gwo mo kun minu ’taki ’kwar mo be.

* 6:7 miyya wa ishriin

* 8:57 ḵamsiin

* 12:5 miyyaṯeen

* 21:8 miyyaṯeen duraa/

† 21:11 miyya ṯalaaṯa wa ḵamsiin

MII GUN MIINU MO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Mii gi Imandhunu ki She/ mo

1

Gwo jin Onu Is gom Shi/in Dheleladhelel mo

1 Gwo jin ’kwarka/ ’thissa/ Ṯẖawup̱iilus goma ris mii kun ṯel ma Yesus ’pen mo dhala ris gwo kun ṯela a’di ’pen mo mmoṯor si’da/ 2 gama cim jin gunu a’di momis mo ’ko’di gwoŋḵan jin c̱ina a’di ki Shi/in Dheleladhelel ki imandhuna a’di ki she/ mo kun kwanykina a’di mo. 3 ’Ko’di isa nyor piti mo tani Yesus ki ṯor uni is piti jin di’d ki e eya tente/ ka du’d miiŋ gana/ ka ris mo. A’di yayi’di pi uni i is ka cim ma issu/ mo be. A’di di’d mmoṯor gwo gom Bampa/ ma Arumgimis mo. 4 A’di di’d mmonyaḵ is tul ki uni mmonṯal ’de/ mo dhali a’di ki ḵan uni gwo mo ki uni mini ’koki ii mo ’peni Pa Urushaliim mo haali/ uni mini c̱or gwo jin ona Com is jin ona a’di jin ciḵa um ’peni aha/ mo. 5 Haala Yohaan ka jiŋ gana/ mii’da mii ki yi’de/ mo tani um mina Shi/in Dheleladhelel mii si’da/ ki ’dishe/ mo be.

Mmoshinkunuwa Yesus Bway Momis mo

6 Uni si’da/, ki uni nyaḵki is tuli monṯal ’de/ mo tani uni doṯki a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Tap̱a, /e mini c̱i bampa/ gi ’Kwani ma Israyiil ka nyaŋ’ko’d ki mo yansan mo ’taa? 7 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: A’di diki ta mom bum mmomish mo mo dhali yil mo uni kun dhun ma Baba a’di ’de/ mo mmoc̱i gwo ki moshirr pitiŋ gana/ mo be. 8 Hili um mini bu’th mom’bi’th gi Shi/in Dheleladhelel jin midi yayu/ ap̱o/ um mo dhali um mini ta iman/o gwom pem e Pa Urushaliim mo dhali e Bampa/ gi Pa Yahuudiyya ’baar mo dhali e Pan Saamira mo dhali ntagi mo e mony’cesh jin di’d isa dhana/ nnii mo be. 9 Dhali ki a’di oki gwo gwansan ki uni ’kon mmohil a’di mo tani a’di ’de’kkunu bway momis mo dhala raḵ ki bu’th a’di mo, mmotiḵ uni e mo be. 10 Ki uni ’kon mmohil momis ka ’thime/ mo tani hili ma, ’kwaniŋ gwasi su/ kun hi’thki burrinyeŋ kush mo doshkin i’ko’d gwari uni mo be. 11 Uni si’da/ o gwo mo ki: Um ’Kwani gi Pany Jaliil. Ata hila um momis ka ’thime/ kan mo? Yesus yan jin budhu mo ’peni um mo e bwam momis mo tani a’di midi doḵ/e yayu/ wakan me’dyan p̱ara um a’di e mo mmoya momis mo be.

Amangarr Embul ma Yahuusa jin Kwanykunu mo

12 Yan’ko’d uni doḵkin e Pa Urushaliim ka nyaŋ’ko’d mo ’peni Wosh jin yuḵu ka Seṯuun jin ’dishi Pa Urushaliim is mo jin wana e ki mo jin mishu ii ka cim ma pesu/ mo be. 13 Ki uni sekin mo tani uni iikin ’kup̱ ki mis e gu’b jin nyaŋu ka maḵamp̱o/ ap̱owa kamu/ mo, jin ’kona uni nycine/ mo, Buṯerus dhala Yohaan dhala Yakuub dhala Andaraawus dhala P̱ilibbus dhala Ṯuuma dhala Barṯulamaawus dhala Maṯṯa dhala Yakuub ya/ ma Halp̱a dhala Simaan El Ghayuur dhala Yahuusa ya/ ma Yakuub mo. 14 Uni gwansani ’baar mo i’kon mo e gwon ṯal ’de/ mo mmoroc̱ sho’k ki sule/ e mon’tho mo, uni ki up̱ si’da/ mo dhala Mariyam jin ta KoYesus, uni ki ikam piti ilu/ mo be.

15 Dhali ka cim gwansan mo tani Buṯerus doshki’d ki mis mo ibwaman ma waḵ buni mo dhali o gwo mo ki: (dhala waambuhany ’kwani tul isi monṯal ’de/ mo uni wana e ki issi* pe’de/ mo be). 16 Awaḵ pema, a’di minu mii mii mo ki Gwo ma Arumgimis midi pu’du/ mo jin okina Shi/in Dheleladhelel nṯwa/a/ ki ’twa/ ma Dawuu’d goma Yahuusa jin ta’da manshu uni bway kun bu’thkina Yesus mo. 17 Haali/ a’di mishu ki a’din ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam ana mo dhali ’ban piti butha a’di si’da/ e mii yan mo. 18 (Dhali wathi/ yan gam mombunto ki to jin c̱inu a’di mo gom miinthus piti mo be. Dhali mmobiṯa a’di bwam/em pitiya ’cesh kan mo tani bwam piti ’twaḵka’d mo dhala ’colem piti ’baar mo ṯẖa’thka’d ka pije/ mo be. 19 Dhali a’di warki’d ki mo jin mishkunu mo e bwaŋ ’kwani gi Pa Urushaliim kagahara mo ki mombunto yan yuḵu ki ’twam buni ka Akeldama jin o ki: mombunto ma bas mo). 20 Haali/ a’di ’kwarkunu mo eya warka/ ma Masamiir mo ki:

Dhalki monyc̱a’b piti warki’d ki mombwamma’du/ mo

dhali dhalki wathiŋ kamu/ ki mii dhal bway mo mmoc̱a’bi mo yan mo.

dhali

Dhalki mom piti butha wathiŋ kamu/ mo.

21 A’di mina ṯal ’deŋ kamu/ mii war ka man/o gwo nyaḵki ana mo gom mompinum piti mo tani ṯal ’de/ ’peni bwaŋ ’kwani kun nyaḵ ’ko ki ana ka cimi ’baar mo ki Tap̱a Yesus yuthurki’d e bwam ana mo 22 mmoṯel ’pen ka cim jin miin ma Yohaan a’di ki yi’de/ mo ntaga cim jin budhu a’di mo ’peni bwam ana mo. 23 Dhali uni ki kwany ’kwani isu/ mmoṯor uni eya tente/ mo, Yuusup̱ jin yuḵu ka Barsaaba jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Yusṯus si’da/ uni ka Maṯṯiyaas mo. 24 Dhali uni ’thon mo dhali o gwo mo ki: /En Tap̱a jin mishki’da duŋ ’kwani ’baar mo tani ṯori ’peni bwam uni su/ mo a’din ṯal ’de/ jin kwanykina /e mo 25 mmobu’th mo mii yan mo dhali mo ma mankar ma Yesus ki she/ yan jin this ma Yahuusa e mo gom a’diŋ gwom piti ki a’di midi ya mo e mom piti mo be. 26 Dhali uni ki biṯ to gom uni mo tani to biṯki’da p̱owa Maṯṯiyaas mo dhali a’di nyaḵu gway deŋ e ki imandhun ma Yesus gwansan ki she/ kun ’koni ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo be.

2

Mmop̱u’dkina Shi/in Dheleladhelel mo

1 Dhali ka cim Ḵamsiin p̱u’dki’d mo tani aris uni ’baar mo tulki is mo mmonṯal ’de/ mo. 2 Dhali ki jahanne/ ise/ to goyina is mo ’peni momis mo jin wana e ki ’tham jin guski’d mo dhali jin poshki’d kagahara mo. A’di ’tu’d gu’bi ’baar mo jin ’kona uni nycine/ mo. 3 Dhala le’d yayi’d pi uni i is mo mmowa e ki ji o’d mo mmoḵwa/ bwa mo dhali mmo’ko uni i’kup̱ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be. 4 Dhali uni ’baar mo ’tu’dkunu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali ṯel gwo ’pen mo mmowal ’twan tiya mo mmo’bitha Shi/in uni is mo mmowal ’twa/ ki she/ ki she/ mo be.

5 Dhali ’Kwani Yahuuda/ kun ’kon e Pa Urushaliim kun iiyin ’peni bampan tiya ’baar mo ki ’beles kun ’kon ’baame’da ’ceshi momis mo. Uni ta ’Kwani Yahuuda/ kun ḵo/kina Arumgimis mo. 6 Ki to yan ciḵkunu mo tani awaambuhany ’kwani tulki isi monṯal ’de/ mo dhali dumbulkin kagahara mo haali/ aris ’kwani ’baar mo ciḵki uni ’twa/ mo mmowala uni ’twam buni ki she/ ki she/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. 7 Dhali uni ’baar merkin kagahara mo dhali kulum gwo ibwa mo dhali o gwo mo ki: Hili ma. ’Kona uni ki ta ’Kwani gi Pany Jaliil ’taa aris uni ’baar kun o gwo kana? 8 Dhali ana ciḵa gwo, aris ana ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki ’twam bana ki she/ ki she/ uni kun dhotha ana manakan? 9 ’Kwani gi Pam P̱arṯiya mo dhali ’peni Pa Maadi mo dhali Pa Iilaam mo dhali ’kwani kun ’kon e pa ma uḵa ’cesh jin tana dhan yi’deya ḵara’b mo dhali Pa Yahuudiyya mo dhali Paŋ Kappadukiyya mo dhali Pam Punṯus mo dhali Pan Asiyya mo. 10 dhali Pam P̱arijiyya mo dhali Pam Pamp̱iliyya mo dhali Pam Masir mo dhali ushi bampa/ gi Pa Libiyya mo kun ’kon is ’ko’d ’peni Paŋ Kerawaan mo dhali yilkina/ ’peni Pa Ruumiya mo kun ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani hili gwo ma Arumgimis butha uni mo. 11 ’Kwani gi Paŋ Kariiṯ mo dhali ’Kwani gi Pa Arab mo. Ana ciḵa gwo mmoṯora uni gwo ki ’twam bana ki dhan mii ma Arumgimis kun caaca mo. 12 Dhali uni ’baar mo merkin dhali mol toŋ kamu/ mii mo dhali mmo/o gwo mo ka rem ’kup̱ ki: Ata yan wakan mo? 13 Hili kun tiya miikin ka maḵ mo mmo/o gwo mo ki: Uni ’tu’du/ mo ki yimana mura’th jin ta jin this jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo be.

Gwo ma Buṯerus jin Ṯorkina A’di ka Cim Ḵamsiin mo

14 Hila Buṯerus doshki’d ki mis nyaḵki uniŋ ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo dhali a’di ’de’k ’twa/ mo dhali ṯor uni gwo mo mmo/o gwo mo ki: Um ’Kwani gi Pa Yahuudiyya mo dhali um ’baar mo kun ’kon e Pa Urushaliim mo. Dhalki a’di yan mishu mo e bwam um mo dhali dhuyi ’cem bum mmociḵ gwom pem mo ma. 15 Haali/ gwahan ’kon ma su ki ’kosh mo me’d jin ṯosha um mo haali/ mo ta’da tente/ jin aṯẖa’d naskina/ mo. 16 Hili yan ta a’di jin okin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ jin yuḵu ka Yu/iil mo ki:

17 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d jin okin ma Arumgimis mo tani

aha/ mina gac̱ Shi/in pem ap̱owa ris ’kwaniny’ceshi ’baar mo.

Dhali iya/m bum dhali i’bwa/m bum uni mini o gwo is mo,

dhali washan bum mini p̱ar tonyjan e mo,

dhali dhan ’kwanim bum mini shu’b jan mo,

18 nye dhali ap̱o/ c̱iŋkinaŋ ’kwani kun yolu/ mo dhali c̱iŋkinan nyara/ ka cim gwansan mo tani

miga/ gac̱ Shi/in pem mo dhali uni mini o gwo is mo.

19 Dhali aha/ mina ṯora dhan mii kun caaca e momis ’peni bwam momis mo

dhali momer e mony’cesh ’pena ’cesh mo

dhala bas dhali o’d dhala wulp̱e/ ma ku’d mo.

20 Atente/ minu war mo ki mondhurumi’d mo

dhala ppe ka bas mo

nṯwa/a/ ka cim gi Tap̱a midi p̱u’du/ mo

dhana cim yan jin mishu kagahara mo

21 dhali a’di midi war ki a’di yin jin midi yuḵ gway Tap̱a mo tani a’di iminu woṯẖ mo be.

22 Um ’Kwani ma Israyiil, ciḵi gwo gwansan mo ma. Yesus gi Pa Naasira jin maŋ ma Arumgimis ibwam um ki mii kun ’bitha’bi’th dhali ka dhan mii gun caaca mo dhali momer kun miikin ma Arumgimis e a’di e bwam um me’d jin mishkina um mo. 23 Yesus yan mmoc̱inu a’di ki bwa ma Arumgimis ka ḵar/eŋ gana/ mo dhali mmomishkin ma Arumgimis nṯwa/a/ mo tani um ’koshki a’di jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo dhali a’di ’koshkina um jwa mo ka dun ṯorony ki jwam ’batha’d me’d ’kwani gun ush gwoŋḵan jin c̱inu mii mo. 24 Hili Arumgimis ki ’de’k a’di imis mo mmo’cuḵa a’di a’di ’pena nyor wu mo haali/ a’di molkunu bu’th mo e mowu kan mo. Haala Dawuu’d o gwo gom a’di ki:

25 Aha/ hilkina Tap̱a isa yempa/ ibwambori jis/em pem mo

haali/ a’di di’d e me’da bim poros pem ki aha/ yisa minu joc̱ mo yisa.

26 A’di ’borkika/ bwa mo dhali ’twam pem ’kunyki’d mo.

Bwam pem si’da/ midi c̱a’b ka ’teŋ kap̱e/ mo,

27 haali/ /e mini diki dhala ḵashiram pem ’pen eya Haawiya mo

dhali /e si’da/ mini diki dhal Amanḵogum pini mmop̱ar momp̱u/ e mo.

28 Bway mondiki/e ṯora /e aha/ eya tente/ mo.

/E mini ’tu’d mom’bor bwam pem si’da/ ki bwam/em pini mo.

29 Awaḵ pema, aha/ mina ’taki o um gwo ki nyanye/ goma Dawuu’d jin ta’da dhana baban dhamo/ mo, a’di jin wuki’d mo dhali kankunu si’da/ mo dhali moŋ’kup̱ajem piti di’di ana ntaga cim yan mo be. 30 Mmotana a’di amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo tani dhali mmomisha a’di gwo jin on ma Arumgimis mmothul a’di me’da p̱o/ ki a’di midi kar emen pitiŋ kamu/ e ḵursin tap̱am piti mo tani 31 a’di mishki’d iṯwa/a/ mo dhali oki gwo si’da/ gom mompinu ma Ḵrisṯẖos ki a’di yisa dhalkunu ’pen mo eya Haawiya yisa dhali shuman is piti yisa p̱arki momp̱u/ e yisa. 32 Yesus yan ’de’kkin ma Arumgimis imis mo tani ana ’baar tana iman/o gwo gom a’di mo be. 33 A’di mmokaru a’di ki ca e me’da bim poros ma Arumgimis mo tani dhali mmobutha a’di gwo ’peni Com jin onu is gom Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di gac̱ki’da pije/ mo a’di yan jin misha um mo dhali jin ciḵa um si’da/ mo. 34 Haala Dawuu’d yisa seki momisa. Hili a’di o gwo mo ki is piti mo ki:

Tap̱a ki o gwo e Tap̱am pem mo ki: C̱a’bi /e aha/ ki me’da bim poros pem mo

35 ntagi aha/ mina dhu ’kup̱ pini e cwa gi mondhu sho’k pini mo be.

36 Dhalka waḵ ’Kwani ma Israyiil ’baar mo mish mo mo ka jiŋ gana/ ka Arumgimis kar a’di ki Tap̱a mo dhali ka Ḵrisṯẖos si’da/ mo, a’di jin ta’da Yesus yan jin ’koshkina um ki cwany’ciṯẖan dhul mo.

37 Dhali ki uni ciḵki gwo yan mo tani uni suka gwo adum buni mo dhali owa Buṯerus mo dhali imandhun ma Yesus ki shen tiya gwo mo ki: Ikam bamma, am mina miiya ta mo? 38 Dhala Buṯerus ki o uni gwo mo ki: Rici adu is mo ma dhali miiyi ki yi’de/ ki gway ma Yesus Ḵrisṯẖos mo, aris umi ’baar mo ki ’beles gom miinthus bum minu gwam um mo. Dhali um mini buṯẖ Shi/in Dheleladhelel jin ta a’di jin c̱inu ki me’d mo. 39 Haali/ gwo jin onu is mo tani, a’di onu gom um mo dhali uc̱im bum mo dhali goma ris uni ’baar mo kun si’dkin mo be, aris uni ’baar mo kun mina Tap̱a Arumgimis bana iyuḵ i a’di mo be. 40 Dhali gwon tiya ka ris ṯora a’di uni mo dhali mmomalas uni mo mmo/o gwo mo ki: Woṯẖi/ is bum ’peni ’kwani kun tana nyaḵum yil bum kun ta thus ki thus mo. 41 Yan’ko’d uni si’da/ kun bu’th gwom piti mo, uni miikunu ki yi’de/ mo dhali uni maru is ka cim yin mo ’kwani ka ris wari wana e ka alaap̱i kwara mo. 42 Dhali uni ’kon mmoroc̱ sho’k ki sule/ e gwo kun ṯora imandhun ma Yesus ki she/ mo dhali e mombuṯ si’da/ mo, mmo’ce’d maaŋḵuthu’d mo be dhali e mon’tho si’da/ mo be.

Mo gi ’Konu e Mo gi Gama Imangam Gwo Is mo

43 Dhali moŋḵogu di’da p̱o/ aris uni ’baar ki ’beles mo. Dhali miimer dhali mii kun caaca kun tana ris mo tani miikina imandhun ma Yesus ki she/ mo be. 44 Dhali uni ’baar mo kun gam gwo is mo nyaḵki ’ko mo dhali nyaḵ to dhu ’baar mo. 45 Mom buni yola uni mo dhali tom buni yola uni si’da/ mo dhali ḵwa/ uni bwa mo ki uni ’baar mo me’d jin mina uni mii ta gi to ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be. 46 Dhali ka yempa/ yempa/ mo tani uni roc̱ki sho’k ki sule/ mo e gwon ṯal ’de/ mo e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali mmo’ce’d maaŋḵuthu’d e gu’b buni si’da/ mo. Uni ki bu’th tonṯe/ ki bwam ’boron mo dhali ki bwan ṯal ’de/ mo 47 mmomaŋa Arumgimis mo dhali ’kwanin tiya ’baar maŋ uni si’da/ mo. Dhali ka yempa/ yempa/ mo tani Tap̱a mar uni is ki uni kun woṯẖkunu mo be.

3

Wathi/ jin Ta Ŋwol Wac̱kunu mo e ’Twaŋkal Gu’b gi Mondheleladhelel mo

1 Dhala Buṯerus dhala Yohaan ’kon mmo/ii ka gagamis e gu’b gi mondheleladhelel mo, ki mo jin ’thonu jin ta’da tente/ kwara mo. 2 Dhali wathiŋ kamu/ ta ŋwol ’peni bwaŋ kum mo jin ḵalu mo dhali ’thinu mo e ’twaŋkal gu’b gi mondheleladhelel jin yuḵu ki jiny Jaro/ mo mmo’tho to ’peni uni kun seki gu’b gi mondheleladhelel mo be. 3 Ki a’di parki’da Buṯerus e mo dhala Yohaan mmomura uni ise gu’b gi mondheleladhelel mo tani a’di ki doṯ to mmobu’th mo. 4 Dhala Buṯerus mmohila a’di a’di ka ’thime/ nyaḵ ka Yohaan si’da/ mo tani a’di o a’di gwo mo ki: Hili am mo ma. 5 Dhali a’di ki ha gwom buni e mo mmoṯosh ki a’di midi ’taki bu’th toŋ kamu/ ’peni uni mo. 6 Hila Buṯerus o a’di gwo mo ki: ’Dolkon kush dhali ’dolkon gana/ p̱iyini aha/ mo tani hili a’di jin taka/ mo tani a’di imiga/ ic̱i /e mo. Ki gway ma Yesus Ḵrisṯẖos gi Pa Naasira mo tani yayi ki sho’k mo ma. 7 Dhali a’di ki bu’th a’di ime’da bim poros mo dhali ’de’k a’di ki mis mo dhali ise/ sho’k piti dhala simam bam sho’k piti bu’th ’bi’th mo. 8 Dhali mmop̱ena a’di imis mo tani a’di doshki’d mo dhali ṯel moya ’pen mo dhali a’di seki’d nyaḵki uni e gu’b gi mondheleladhelel mo mmoya ki sho’k mo dhali mmop̱e mo dhali mmomaŋa Arumgimis mo be. 9 Dhala ris ’kwani ’baar mo mishki a’di mo mmoyana a’di ki sho’k mo dhali mmomaŋa a’di Arumgimis mo 10 dhali uni nyiṯẖkin ki a’di ta a’di jin c̱a’bki’d mmo’tho to i’Twaŋkal Jaro/ gi gu’b gi mondheleladhelel mo be. Dhali uni meren ki mer jin shiyi’d mo dhali mmoda/ar a’di kagahara gom a’diyin jin p̱u’dki’d e a’di mo be.

Gwo ma Buṯerus jin Ṯorkina A’di eya Lambalany ma Sulemaan mo

11 Hili ka Buṯerus uni ka Yohaan mmobutha a’di a’di ki me’d mo tani aris ’kwani ’baar mo nyaḵki so ki uni kun ’kona lambalany jin yuḵu ki ji ma Sulemaan mo mmomer kagahara mo. 12 Dhali ka Buṯerus ki p̱ar a’di e mo tani a’di ki thoḵ ’kwani gwo mo ki: ’Kwani ma Israyiil, ata mera um gom wathi/ yan kan mo? walla ata hila um am ka ’thime/ kan mo me’d mom’bi’th jin ta jim bam ki is bam mo dhali mmodhuna aman is bam ki she/ ki dhelel dhelel mo tani am wac̱a a’di mmomish ya ki shoka? 13 Arumgimis ma Ibrahiim dhala Is/hak dhala Yakuub, Arumgimis gi ibabam bana, karki ca gi c̱iŋkinam piti ka Yesus eya tente/ jin c̱ikina um mmowu mo dhali jin waṯkina um gway mo ibwambor ma Bilaaṯus mo ki a’di dina gwo ibwa mo mmo’cuḵ a’di mo be. 14 Hili um waṯki gway ma Amanḵogu yan dhali Amanmii ka ḵar/eŋ gana/ yan mo dhali um doṯkina man’kosha mee mo jin minu c̱iki um mo be. 15 Dhali Amanṯel mondiki/e ’pen ’koshkina um jwa mo jin ’de’kkin ma Arumgimis ’peni mowu mo tani ana ’baar mo tana iman/o gwo gom a’di mo. 16 Dhali ki moŋgam gway piti is mo tani gway piti ki ’bi’th wathi/ yan is mo jin hila um mo dhali jin mishkina um mo. Nye, moŋgam gwo is jin di’d e a’di mo tani a’di ki c̱i a’di isa ’borgaŋ gana/ yansan ibwambori umi ’baar mo.

17 Dhali shwane/, ikam pem, aha/ misha ki a’di miikina um mo mmomolkina um to mo, me’d jin miikina um tap̱am bum si’da/ mo. 18 Hili to gwansan kun ṯor ma Arumgimis nṯwa/a/ ki ’twa/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ ’baar mo tani ka Ḵrisṯẖos piti mina isi mii ’kosh ka nyor mo tani a’di miikunu a’di wakan mo. 19 Rici uma du is mo ma dhali ṯuka bor doḵ/e mo ki miinthus bum minu ’kosh mo, ki mii gi wakan mo ki mowac̱ midi p̱u’d mo ’peni bwambori Tap̱a mo be, 20 dhali ki a’di midi hasha Ḵrisṯẖos jin karkunu mo gom um mo, a’di jin ta’da Yesus mo, 21 a’di jin mina momisi mii bu’th mo ntagi mo jin minu ṯela ris to ’baar mo shoka ’cesh doḵ/e mo, uni gun on ma Arumgimis ki ’twa/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo kun ’kokin ’peni isa dhamo/ innii mo. 22 Ka jiŋ gana/ aMusa oki gwo mo ki: Amanc̱i gwo ma Arumgimis mina Tap̱a Arumgimis piyu/ mo gom um ’peni bwam ikam bum mo jin midi wa e ki aha/ mo. A’di mina umi ciḵ to ’baar mo ki ’beles kun mina a’di o um mo. 23 Dhali a’di midi war ka ris ’kwani ’baar ki ’beles kun mini ’koki ciḵ gwo ma manc̱i gwo ma Arumgimis yan mo tani uni minu ’ce’d shoki ’baar mo ki ’bil ’bil ’peni bwaŋ ’kwani mo. 24 Nye dhali aris imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ’pena Samu/iil mo dhali uni kun baṯẖani ’ko’d tani aris uni ’baar mo kun oki gwo mo tani uni si’da/ ṯorki gwo mo goma cim gwansan mo be. 25 Um ta iya/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali gwo jin gamu me’d jin on ma Arumgimis is ki ibabam bum mo mmo/owa Ibrahiim gwo ’bil ’penimo ki: Dhali e emen pini mo tani arisa waḵi ’baar mo kun ’kon e mony’cesh yansan mo tani uni minu ’bor mii mo be. 26 Mmo’de’kkin ma Arumgimis c̱iŋkinam piti imis mo tani a’di c̱ina a’di um iṯwa/a/ mo mmo’bor um mii mo mmoṯuka ris umi ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki ’beles ’pena bor miiny ’coḵgam bum mo be.

4

Buṯerus dhala Yohaan Uni Doshkini Bwambor Montul Is gi ’Kwani Yahuuda/ mo

1 Dhali ki uni ’kokin mo mmo/o gwo i ’kwani mo tani igasiis dhali tap̱a jin ca’d gi imanhil gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ’Kwani Sadukiyiin iiyini uni mo 2 mmo’kon ma du uni ki mur mo haali/ uni ṯor ’kwani gwo mo dhali uni o gwo eya tente/ si’da/ ki mompinu ’peni mowu di’d eya Yesus mo. 3 Dhali uni bu’thki uni dhali dhu uni mo mmoji uni ntaga cim jiŋ ’ko’d mo haali/ mo ta mom’peŋḵaskum mo. 4 Hili uni ’kon ka ris ’peni bwam uni kun ciḵ gwo mo uni kun gam gwo is mo dhali mondeŋ gi gwas warki’d ki mondeŋ jin wana e ka alaap̱i mudhe’d mo be.

5 Dhali a’di warki’d ka cim jiŋ ’ko’d mo, ki tap̱am buni dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵam buni dhali iman’kwar tom buni nyaḵ is tuli monṯal ’de/ mo e Pa Urushaliim mo. 6 Dhali Hanaan jin ta’da gasiis jin ca’d diki’d imun mo dhala Kayaap̱a mo dhala Yohaan mo dhala Iskandar mo dhali uni ’baar mo kun tana bas ma gasiis jin ca’d mo. 7 Dhali ki uni dhu uni ibwaŋ ’kwani mo tani uni ki doṯ gwo mo ki: Yan miikina um ki mom’bi’th jana mo walla ki gway maja mo? 8 Dhala Buṯerus mmo’tu’dkina Shi/in Dheleladhelel a’di mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Um tap̱aŋ ’kwani mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo, 9 waḵki/ am ka cim yaase ṯirrishu ki gwo mo gom miim ’boro’d jin miikunu mo gom wathi/ jin dumpulki ya mo tani dhali ki mii ja ŋala/ wac̱u/ wathi/ yan mo tani 10 dhalki a’di mishu mo ibwam umi ’baar mo dhala ris ’Kwani ma Israyiili ’baar si’da/ mo ki gway ma Yesus Ḵrisṯẖos gi Pa Naasira mo tani jin ’kosha um ki cwany’ciṯẖan dhul mo dhali jin ’de’kkin ma Arumgimis mo ’peni mowu mo tani e a’di yan tani wathi/ yan doshki’di mahan ibwambori um ki mowac̱ is mo be. 11 A’di ta wosh jin karkunu ki dhan wosh gi ’pena bi mo wosh yan jin ushkina um ki ’tash mo, um kun ta imannyaŋ gu’b mo. 12 Dhali mowoṯẖ yisa di’da e wathiŋ kamu/ yisa haali/ gwaya kamu/ yisa di’da i’bame’d momis jin c̱inu ibwaŋ ’kwaniny’cesh ki ana minu mii woṯẖ mo e a’di mo be.

13 Hili ki uni p̱arkina Buṯerus dhala Yohaan e mo ki uni ’koki ju/ ’kwani mo tani dhali gam gwo ki uni ’koki ta ’kwani kun ’kon mmohila warka/ mo dhali ki uni si’da/ ta ’kwani gun moli to tani uni merkin kagahara mo. Dhali uni nyiṯẖkin ki uni nyaḵki ’ko ka Yesus mo. 14 Dhali mmomisha uni wathi/ jin wac̱u/ mo mmodosh nyaḵki uni mo tani uni moli gwoŋ kamu/ o ap̱o/ a’di mo. 15 Hili ki uni ḵanki uni gwo mo mmo/ii ka pije/ ’peni montul is buni yan mo tani uni ki ṯora ṯor ka rem ’kup̱ mo 16 mmo/o gwo mo ki: Ana mina miiya ta ki ’kwani gwansan sa/? Haali/ ka jiŋ gana/ a’di ṯoru eya tente/ ibwam uni ’baar kun ’kon e Pa Urushaliim mo ki miimer jin misha ’kwani ’baar mo miikunu mo e uni mo dhali ana mola a’di waṯ mo be. 17 Hili jin mina a’di diki p̱ala ibwaŋ ’kwani naskina/ mo tani dhalki ana ḵana uni gwo ki ’bi’th mo ma, gom to kun mina ana ’taki mii ap̱o/ uni mo jin mina uni ’koki ṯor wathiŋ kamu/ ṯal ’de/ gwo mo e gway yan ’peni mo yan ki sule/ mo be. 18 Dhali uni yuḵki uni mo dhali ḵan uni gwo ki uni mini tuḵ gway ma Yesus yan ki sule/ ki sule/ mo mmo’koki ṯor gwo mo walla c̱i gwo ki gway ma Yesus mo. 19 Buṯerus dhala Yohaan thoḵki gwo mo dhali o uni gwo mo ki: Waḵki/ a’di ’boro’d ibwambor ma Arumgimis mo mmoha gwom bum e mo dhali ush ji ma Arumgimis ha e mo tani ’cunycuri um mo ma, 20 haali/ am mina mol gwo ush mmoṯor gom to kun mishkina aman mo dhali kun ciḵa aman mo. 21 Dhali uni, ki uni o uni ki ’bi’th doḵ/e gom to gun mina uni ’taki mii mo tani uni dhalki uni mo mmo/ii mo mmomola uni bway mmogam mo mmoc̱i uni ajisa gom ’kwani mo haala ris ’kwani ’baar mo karkina Arumgimis ki ca mo gom a’di jin miikunu mo be. 22 Haali/ wathi/ yan taki’d gi yili issu/ i/ur ’kup̱ mo jin miikunu miimer i a’di mo be.

Imangam Gwo Is Uni ’Thokin mo ki Dar gi Monyju/ mo

23 Dhali mmodhalu uni bway mo mmo/ii mo tani uni iikin c̱em buni mo dhali lolop̱ki gwo ’baar mo kun okina igasiis kun can dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ uni mo be. 24 Dhali uni, ki uni ciḵki a’di mo tani uni ’de’kki ’twam buniya Arumgimis ki bwan ṯal ’de/ mo dhali o gwo mo ki: Ayy Tap̱a, /e jin uḵki momis mo dhali mony’cesh mo dhali dhan ḵumma/ yi’de/ mo dhala ris to ’baar kun ’kon ibwaman uni mo, 25 /e jin o gwo ki Shi/in Dheleladhelel ki ’twa/ ma babam bam ka Dawuu’d jin ta c̱iŋkinam pini ki:

Ata miina ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ apure/ mo,

dhala ris ’kwani kulum to ka wuny is ibwa kan mowa?

26 Tap̱any can gi ’kwaniny’cesh doshkin ki is buni ki ’dishe/ mo

dhali itap̱a tuli isi monṯal ’de/

ap̱o/ Tap̱a mo dhali ap̱o/ a’dim piti jin ta’da Ḵrisṯẖos si’da/ mo.

27 Haali/ ki gwoŋ gana/ e pa yan ap̱o/ c̱iŋkinam pini jin ta’da Yesus a’di jin karu ki she/ gi dhelel dhelel jin kara /e Tap̱a tani Hirodus uni ka Punthi Bilaaṯus nyaḵki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ’Kwani ma Israyiil si’da/ mo tani uni ’baar mo nyaḵ is tuli monṯal ’de/ mo 28 mmomii a’di yin ki me’d pini mo dhali ki bwam pini jin onu isi ṯwa/a/ ṯwa/a/ innii mo midi war kansan mo be. 29 Dhali shwane/ Tap̱a, hiliya p̱o/ gwo gun ona uni ki ’bi’th gom to kun mina uni ’taki mii ap̱o/ aman mo dhali c̱iki c̱iŋkinam pini ’bi’th mo ma mmo/o gwom pini ki dar gi monyju/ ’kwani mo 30 me’dyin hedha /e abim pini mmomii miiwac̱ mo dhali ki momer mo dhali dhan mii kun caaca kun minu mii ki gway gi C̱iŋkinam pini jin ta’da Yesus jin karu ki she/ gi dhelel dhelel mo. 31 Dhali ki uni ’thon mo tani mo yiḵinki is mo e mo jin tula uni is nycine/ mo dhali uni ’baar mo ’tu’dkunu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali uni oki gwo ma Arumgimis ki dar gi monyju/ ’kwani mo be.

Aris To ’Baar mo Gamu Me’d mo

32 Dhala waambuhany ’kwani ’peni bwam uni kun gam gwo is mo ’kon ka dun ṯal ’de/ mo dhali ki bwan ṯal ’de/ si’da/ mo. Dhali jamu/ yisa di’da i bwam uni jin o ki toŋ kamu/ ṯal ’de/ jin tana a’di mo tani ta jim piti ki is piti a’di ’de/ mo. Hili uni dhuna ris to ’baar mo imonṯal ’de/ mo. 33 Dhali gwo gi mom’bi’th caaca mo tani imandhun ma Yesus ki she/ c̱i gwonṯor buni gom mompina Tap̱a Yesus ’peni mowu mo dhala ’the caaca c̱a’bki’da p̱o/ uni ’baar mo be. 34 Haali/ wathiŋ kamu/ yisa di’da ibwam uni jin hara toŋ kamu/ yisa haali/ uni kun ta imanta gi mo mo walla gu’b mo tani uni ki yol uni mo dhala guurush ’doyina uni ki she yol mo be 35 dhali dhu uni isho’k gi imandhunu ki she/ mo dhali to ḵwa/u bwa mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ me’d jin mina wathiŋ kamu/ mii ta gi to mo be. 36 Dhala Yuusup̱ jin yuḵa imandhun ma Yesus ki she/ ki gwaya kamu/ ka Barnaaba (ki ’twam buni jin onu ki: ya/ gi momalas mo) jin ta Wathi/ Lawi jin ta wathi/ gi Paŋ Kuprus mo tani 37 mmotana a’di gi mombunto mo tani a’di yolkina a’di mo dhala guurush ’doyina a’di mmodhu isho’k gi imandhunu ki she/ mo be.

5

Hananiyya dhala Sap̱p̱iira mo

1 Hili wathiŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Hananiyya uni ki ash jin yuḵu ka Sap̱p̱iira mo tani uni yoli mo jin tana uni mo 2 dhali boc̱kina guurush ’pen ’pena guurush gi she yol piti mo, ashim piti si’da/ nyaḵ mishki a’di mo. Dhali a’di ’doyi’da guurush gi ’bana kamu/ mo dhali dhu a’di isho’k gi imandhun ma Yesus ki she/ mo. 3 Hila Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Hananiyya, ata ’tu’d ma Seṯaan eya dum pini mmotham gwo o ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali boc̱ ’bana kamu/ ’pen ’pena guurush jin yolu/ mo mo sa/? 4 Ki a’di dinuki yol naskina/ mo tani dina a’di ki ta jim pini /e ’deya? dhali ’ko’di a’di yolkunu mo tani dina /e ki ta gi ’bi’th ap̱o/ a’diya? Mii yan di /e ibwam pini mana kan? Gwon thus thamkina /e ki ’kwaniny’cesh yisa, hili thama /e ka Arumgimis mo be. 5 Dhali mmociḵ ma Hananiyya gwo gwansan mo tani a’di biṯki’da ’cesh mo dhali c̱i shi/in piti mo be. Dhali moŋḵogu caaca yayi’da p̱o/ uni ’baar kun ciḵ a’di mo be. 6 Dhali ’kwanin dhuru’c cuki mis mo dhali ’tam a’di is mo dhali ḵal a’di ka pije/ mo dhali kan a’di mo be.

7 Dhali mo ta’da tente/ jin wana e ka tente/ kwara mo mmoshor ma tente/ is i’ko’d me’dyan yayina ashim piti si’da/ ka enthus mo mmomola a’di a’di jin miikunu mo be. 8 Dhala Buṯerus oki’da yim gwo mo ki: Ṯor aha/ gwo mo ma, mo yola um ka guurush wa cikise/ mo ’taa? Dhala yim ki thoḵ a’di gwo mo ki: Nye, ka guurush wakan mo be. 9 Hila Buṯerus oki’da yim gwo mo ki: Ata gama um gwo me’d mmonṯal ’de/ mmopal Shi/in gi Tap̱a kan mo? Hili ma, sho’k gi uni gun kankina kaṯẖin mo tani uni ’koni shan’tamo/ mo dhali uni mini ḵal /e ka pije/ gara/ mo be. 10 Dhali ise/ a’di biṯki’da ’ceshi sho’k piti mo dhali c̱i shi/in piti mo dhali ’kwanin dhuru’c seyin mo dhali gama yim wuki’d mo be dhali uni ḵalki a’di ka pije/ mo dhali kan a’di ka remambor ka kaṯẖim piti mo be. 11 Dhali moŋḵogu caaca yayi’da p̱o/ ḵaniisa ’baar mo dhali ap̱o/ uni ’baar mo kun ciḵ to gwansan mo be.

Aris Jamas Mii dhali Momer Uni Thimkunu mo

12 Dhali ki me’d gi imandhunu ki she/ mo tani momer ka ris dhali dhan mii caaca si’da/ miikunu mo ibwaŋ ’kwani mo be, dhali uni ’baar mo ’kon ki bwan ṯal ’de/ eya lambalany ma Sulemaan mo. 13 Hili ’peni uni gun ’ko ki she/ mo tani wathiŋ kamu/ yisa di’da jin eni uni mmo’dish mo is mo. Hili ’kwani maŋ uni kagahara mo be. 14 Dhali imangam gwo is mo maru is ki nyanye/ e Tap̱a mo, awaambuhany ’kwani kun ta ’kwaniŋ gwas uni ki up̱i lu/ mo. 15 To miikunu ki nyanye/ mo tani uni si’da/ ki ḵal kum ’bathan e bway mo dhali ’thi uni eya ci mo dhala birish si’da/ mo ka Buṯerus mmopena a’di uni mo tani aḵashiram piti midi ’taki wup̱a p̱o/ unin tiya ’peni bwam uni mo be. 16 Dhala waambuhany ’kwani si’da/ iiyin mmonṯal ’de/ mo ’peni pa kun ’kon is ’ko’d ’peni Pa Urushaliim mo mmo’doyu/ ’kwani kun ’bathan mo dhali uni gun ṯoju bwa ka rum thus kun nyo/on mo dhali uni ’baar wac̱kunu ki ’beles mo be.

Imandhunu ki She/ Uni Ṯo’ckunu Bwa mo

17 Dhala gasiis jin ca’d doshki’d ki mis mo dhali uni ’baar mo kun nyaḵ ’ko ki a’di mo (uni kun ta c̱eŋ ’Kwani Sadukiyiin) dhali uni ’tu’du/ mo ki mondeeya du mo 18 dhali uni ki bu’th imandhun ma Yesus ki she/ mo dhali dhu uni mo e mo jin jinu ’kwani mo. 19 Hila man’doyu gwo gi Tap̱a mon’thiny mo tani a’di ḵa’dki’da sijin ’twaŋkal mo dhali sus uni ka pije/ mo dhali o gwo mo ki: 20 Iiyi um mo dhali doshi mo dhali ṯor ’kwani aris gwo ’baar mo gom mondiki/e yan e gu’b gi mondheleladhelel mo. 21 Dhali ki uni ciḵ yan mo tani uni sekin e gu’b gi mondheleladhelel ki mo ḵali kush mo dhali uni ki ṯor gwo mo.

Hili agasiis jin ca’d yayi’d mo dhali uni kun nyaḵ ’ko ki a’di mo dhali yuḵ uni mo imontul is buni yan imonṯal ’de/ mo dhali montul isa kamu/ ki ’kwani gwanyjaḵa/ gi ’Kwani ma Israyiil mo dhali uni ki hash gwo i gu’ba sijin ki uni minu susu mo be. 22 Hili iboliish kun iikin mo tani uni ’koki gam uni eya sijin mo dhali uni doḵkin mo dhali ṯor gwo mo 23 mmo/o gwo mo ki: Gu’ba sijin gamkina am ki mu’th ki ’dantar mo dhali imanhil mo mo mmodosh ishan’tamo/ mo. Hili ki am ḵa’dkina a’di mo tani am ’konaki gam wathiŋ kamu/ nycine/ mo. 24 Dhali ki tap̱a jin ca’d ki imanhil gu’b gi mondheleladhelel mo dhali igasiis kun can mo ciḵ gwo gwansan mo tani uni duŋkurkin ma du is mo gom uni mo mmomina to yan ita ata mo. 25 Dhali jin ṯal ’de/ yayi’d mo dhali ṯor uni gwo ki: Hili mo mo ma, ’kwaniŋ gwas kun dhukina um eya sijin mo tani uni ’kon e gu’b gi mondheleladhelel mo mmodosh mo dhali mmoṯor ’kwani gwo mo. 26 Ŋ’ko’d Tap̱a jin ca’d gi imanhil gu’b gi mondheleladhelel mo uni ki iboliish mo tani uni iikin mo dhali sus uni ki dar gi mondor mo haali/ uni ki ḵo/ ’kwani mo gom uni minu ’taki ’kosh ki wosh mo.

27 Dhali ki uni suski uni mo tani uni ki dhu uni ibwambor montul is buni yan mo. Dhala gasiis jin ca’d doṯki uni gwo mo 28 mmo/o gwo mo ki: Am ḵankina um gwo ki ’bi’th mo mmo’koki ṯor gwo ki gway yansan mo, dhali hili ma, um ’tu’di Pa Urushaliim ki gwonṯor bum mo dhali um o ki guya bas wathi/ yan mmokara p̱o/ am mo.

29 Hila Buṯerus dhali imandhun ma Yesus ki she/ mo uni thoḵ gwo mo dhali o gwo mo ki: Am mina mii mii gwo ma Arumgimis mo, yisa jiŋ ’kwaniny’cesh yisa. 30 Arumgimis gi ibabam bana ’de’kki’da Yesus jin ’kosha um jwa mo mmohankina um a’di imis cwa mo. 31 A’di karkin ma Arumgimis ki ca ki me’da bim poros piti mo mmota Amanṯel Mondiki/e ’Pen mo dhali ka Manwoṯẖ mmoc̱i mo jin rijuwa du is ki ’Kwani ma Israyiil mo dhali moŋgwam gom miinthus mo. 32 Dhali am tana iman/o gwo gom to gwansan am ki Shi/in Dheleladhelel si’da/ jin c̱in ma Arumgimis gom uni kun ha gwom piti e mo mmomii mo be.

33 Hili ki uni ciḵ gwo yansan mo tani uni c̱ithirkin ma dum buni ka nyor mo dhali ’kona gwo bwa mo mmo’kosh uni jwa mo. 34 Hili jan ṯal ’de/ doshki’di bwam uni imontul is buni yan jin ta Wathim P̱arisi jin yuḵu ka Ghamala/iil jin ta’da manṯor gwo gom gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali a’di jin taḵu ki momaŋ caaca ibwam ma ris ’kwani ’baar mo. Dhali a’di ḵanki gwo ki uni mini thoṯẖki imandhun ma Yesus ki she/ is ’ko’d naskina/ mo. 35 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um ’Kwani ma Israyiil, ’cunycuri is bum mo ma gom ’Kwani gwansan mo gom to kun mura umi mii mo. 36 Haali/ ka cim jin ṯwa/a/ gwansan mo tani Ṯẖudaas doshki’d mo mmoṯor is piti ki a’di ita jaŋ kamu/ jin ca’d mo. ’Kwaniŋ gwasa tiya wana e ki iss* ’kwanimpa i/iss ’de/ mo gam is buni me’d ki a’di jin ’koshu jwa mo, dhali uni ’baar mo uni kun mii gwom piti mo tani uni c̱ekerkunu bwa mo dhali toŋ kamu/ yisa gamu ’peni a’diya. 37 ’Ko’di wathi/ yan mo tani Yahuusa gi Pany Jaliil ka cim gi moŋ’kwaru ’kwani gway mo a’di doshki’d si’da/ mo dhali a’di ki sus ’kwanin tiya per mo mmobaṯẖ a’di mo. A’di si’da/ this e mo dhali uni ’baar mo, uni kun mii gwom piti mo tani uni si’da/ c̱ekerkunu bwa mo. 38 Dhali shwane/ aha/ ona um gwo mo ki: Ḵwa/i is bum bwa mo ’peni ’kwani gwansan mo dhali dhalki uni ’kon uni ’cena mo. Haali/ waḵki/ gwo jin onu yan walla mii yan ta jiŋ ’kwani mo tani a’di minu ’taki p̱i e mo be. 39 Hili waḵki/ a’di ta ji ma Arumgimis mo tani um mini mol p̱i uni e mo be waḵki/ um minu ’taki gam mo mmo’ko mmo/asa p̱o/ Arumgimis kan mo.

40 Dhali gwom piti gama uni me’d mo. Dhali ki uni yuḵki imandhun ma Yesus ki she/ i uni mo tani uni ki dor uni mo dhali ḵan uni gwo mo ki uni mini ’koki o gwo ki gway ma Yesus mo dhali uni ki dhal uni mo mmo/ii mo be. 41 A’di iina uni mo ’peni bwambori montul is yan mo mmo’bora uni bwa mo ki uni dhunu ki montaḵ wakan mmo’kosha uni is ka nyor kan ki mon’the is mo gom gway yan mo be. 42 Dhali isa yempa/ e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali e pa mo tani uni ’koki daḵ gwo mo mmoṯor mo dhali mmoc̱i si’da/ mo ka Yesus yan ita’da Ḵrisṯẖos mo be.

6

’Kwaniŋ Gwasi Pesu/ kun Laḵkunu mo

1 Dhali ka cim gwansan ki mondeŋu gi imanciḵ gwo ’kokunu mo mmomar is mo tani ’Kwani Yahuuda/ ’peni Paŋ Griḵi miikina gumgum ap̱o/ ’Kwani Ibraniyiin mo haali/ up̱ buni kun wuna ikaṯẖim buni mo tani miikunu ka p̱iny is mo e mo jin miinu to ka yempa/ mo. 2 Dhali uniŋ ’kume’d i’ce’dka su/ yuḵkina waambuhany imanciḵ gwo i uni mo dhali o gwo mo ki: A’di diki ’bor jin mina aman dhal gwo ma Arumgimis ’pen mo dhali miiya ṯu’c ma tharabeesa mo. 3 A’di mina um, iwaḵ pem, ilaḵ ’peni bwam um ’kwaniŋ gwas pesu/ kun maŋu mo dhali kun ’tu’du/ mo ki Shi/in mo dhali ki yuḵ si’da/ mo uni kun mina ana mish dhu uni ap̱owa ṯu’c yan mo. 4 Hili am mina roc̱ sho’k mo mmo’tho ki sule/ mo dhali mmomii gwo mo. 5 Dhali gwo yan jin onu mo tani a’di ’borki’da waambuhany ’kwani ’baar mo bwa mo dhali uni kwanykina Isṯip̱anuus mo, a’di jin ta wathi/ jin ’tu’du/ ki moŋgam gwo is mo dhali ki Shi/in mo, dhala P̱ilibbus mo dhala Puruḵuurus mo dhala Nikanuur mo dhala Ṯimuun mo dhala Parminaas mo dhala Nikula/uus jin ta Wathi/ gi Pan Anthaakiya jin bu’th gwoŋ ’Kwani Yahuuda/ mo. 6 Uni gwahan idhuna uni ibwambori imandhunu ki she/ dhali ki uni ’thokin mo tani uni dhuki me’d buni ap̱o/ uni mo be.

7 Dhali gwo ma Arumgimis caki’d mo dhali mondeŋ gi imanciḵ gwo markunu is mo e Pa Urushaliim kagahara mo dhala waambuhany igasiis caaca haki gwo yansan e jin gamu is mo.

Mo gi Bu’thkunuwa Isṯip̱anuus mo

8 Dhala Isṯip̱anuus ’tu’du/ ka ’the mo dhali ki mom’bi’th mo tani a’di miiki dhan mii kun caaca mo dhali momer si’da/ ibwaŋ ’kwani mo. 9 Hili ’kwanin tiya doshkin ’peni uni kun ta uni gi gu’b gi montul is jin yuḵu ki gu’b gi montul is gi ’Kwani Libarṯiin mo, dhali ’Kwani gi Paŋ Kerawaan mo dhali ’Kwani gi Pa Iskandariyya mo dhali ’peni uni gi Paŋ Kilikiyya mo dhali Pa Asiyya mo uni sugkin ki gwo mo uni ka Isṯip̱anuus mo. 10 Dhali uni moli roc̱ yuḵ yan mo dhali Shi/in jin ona a’di gwo mo be. 11 Dhali uni wanki ’kwani is ka ’di/ mo dhali uni gun wanu is mo tani o gwo mo ki: Am ciḵkina a’di mmowal gwo sor ap̱owa Musa dhali ap̱owa Arumgimis si’da/ mo. 12 Dhali uni ḵa/ ’kwani is mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ si’da/ mo dhali iman’kwar to si’da/ mo dhali uni iiyina p̱o/ a’di mo dhali bu’th a’di mo dhali sus a’di e montul is yan mo. 13 Dhali uni dhuki iman/aḵ a’di gwo i is mo uni kun o gwo mo ki: Wathi/ yan diki daḵ gwo mo mmo/o ap̱o/ mo yan jin ḵogu mo dhali gwoŋḵan jin c̱inu si’da/ mo. 14 Haali/ am ciḵkina a’di mo mmo/o gwo ka Yesus yan gi Pa Naasira midi ’ce’d mo yan sho’k mo dhali aḵ mii ma Musa e mo kun ṯora a’di ana mo. 15 Dhali uni ’baar mo kun ’kon e montul is yan mmohila uni a’di ka ’thime/ mo tani mishki bwam/em piti mo mmowakina e a’di ki bwam/e ma man’doyu gwo mo be.

7

Mo gi ’Ce’d ma Isṯip̱anuus Gwo She/ mo

1 Dhala gasiis jin ca’d o gwo mo ki: To gwansan wakana? 2 Dhali a’di o gwo mo ki:

Imudhum pem dhali ibaba kana! Arumgimis jin ta gi monyca mo tani a’di pi’da babam bana ka Ibrahiim i is ki a’di diki’d e uḵa ’cesh jin tana dhan yi’deya ḵara’b nṯwa/a/ me’d jin c̱a’ba a’di e Pan Haraan mo tani 3 dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Yaku/ ka pije/ mo ’peni bampam pini mo dhali ’pena bas pini mo dhali yayi i mo jin miga/ ṯor /e mo. 4 Ŋ’ko’d a’di yaki’d ka pije/ ’peni Bampa/ gi ’Kwani Kaldaan mo dhali c̱a’b e Pan Haraan mo. Dhali ’peni mun mo tani ki com wuki’d mo tani Arumgimis ki so’k a’di mo e bampa/ yan jin ’kokina um nycine/ shwane/ mo. 5 Dhali a’di diki c̱i a’di mala kamu/ nycine/ mo, wakan si’da/ ari ’bana kamu/ mmokar sho’k piti ap̱o/ yisa. Dhali a’di ki o gwo is ki a’di midi c̱i a’di a’di mo mmota jim piti mo be dhali ki emen piti ŋ’ko’di a’di mo, ki a’di dar ga ’ci naskina/ mo. 6 Dhali Arumgimis o gwo cikise/ mo be ki emen piti mini ’taki ’ko ki ’kus e bampaŋ kamu/ mo dhali ki uni mini ’taki sus uni mmota c̱iŋkina/ mo dhali mii uni ka ha’th’ko’d ki yil iss ’kwanimpa i/iss ’de/ mo. 7 Dhali ’kwani gwansan jin mina uni ta c̱iŋkinam buni mo tani uni miga/ mii miiwaḵ mo. A’di ta gwo jin on ma Arumgimis kan mo. Dhali ŋ’ko’d mo tani uni mini pi ka pije/ mo dhali mii gwom pem e mo yan mo be. 8 Dhali a’di ki c̱i a’di gwo jin gamu me’d mo gom gwo ma munyjal yis mo dhali wakan Ibrahiim ki dhodha Is/hak mo dhali ka cim pekwara mo tani a’di ki ’ciṯẖ a’diya munyjal yis mo dhala Is/hak ki dhodha Yakuub mo dhala Yakuub ki dhodha waḵ gi idhan com kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo.

9 Dhali idhan com gwansan uni tan ma du dhap̱ana p̱owa Yuusup mo uni ki yol a’di iPam Masir mo dhala Arumgimis di’d e a’di mo 10 dhali woṯẖ a’di ’peni mo jin ṯoju a’di bwa mo dhali c̱i a’di maŋ mo dhali moyuḵ mo ibwambor ma P̱irawn jin ta’da maliḵ gi Pam Masir mo dhali a’di ki kar a’di ka mudhiir gom Bampa/ Masir mo dhali gu’b piti ’baar mo. 11 Ṯe/ p̱u’dki’da po/ Bampa/ Masiri ’baar mo dhali Paŋ Kanaan si’da/ mo dhali dhan monṯocu bwa di’d mo dhali ibabam bana gamki tonṯe/ yisa. 12 Hili ka Yakuub ciḵki gwo ki tonṯe/ di’d e Pam Masir mo tani a’di ṯu’cki ibabam bana ki ii me’d jin ṯwa/a/ mo. 13 Dhali ki me’d jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani a Yuusup̱ ṯorki is piti eya tente/ e ikam mo dhali ’kwani ma Yuusup̱ ṯoru eya tente/ aP̱irawn mo. 14 Dhala Yuusup̱ ki hash gwo mo dhali yuḵa Yakuub jin ta com e a’di mo dhala risa bas piti kun ta ’kwani iss* ’kwanimpa ’kwara i’ce’dka ḵarpa’c mo. 15 Dhala Yakuub yaki’d ka luŋgu’b mo e Pam Masir mo dhali a’di wuki’d ki is piti mo dhali ibabam bana si’da/ mo be. 16 Dhali uni ḵalu mo mmo’ciṯẖ Bampa/ gi Pan Shakiim mo dhali uni ’thinu mo e moŋ’kup̱aje jin yolkin ma Ibrahiim ki she yol gi ’dolkon kush ’peni iya/ ma Hamuur gi Pan Shakiim mo.

17 Hili ki moŋ gwo jin onu is mo tani ’dishki’d mo jin gam ma Arumgimis me’d ka Ibrahiim mo dhali ’kwani can mo dhali mari is mo e Pam Masir mo, 18 gama maliḵa kamu/ jin piki’d ap̱o/ Bampa/ Masir mo jin diki misha Yuusup mo. 19 A’di yan miiki ’kwanim bana ka maḵ mo dhali mii ibabam bana ka ha’th’ko’d mmoṯa’k ushi uc̱im buni ka pije/ jin mina uni ’taki ’koki ’ko ki e mo be. 20 Ki yil yan mo tani aMusa dhodhu mo dhali a’di ta yinthoŋ gana/ mo dhali a’di thip̱u ka ppe ’kup̱i kwara e gu’b gi com mo. 21 Dhali ki a’di ḵalu ka pije/ mo tani ’bwa/ ma P̱irawn taḵ a’di mo dhali thip̱ a’di ki ya/m pitiŋ gana/ mo. 22 Dhali yuḵ gi ’Kwani Masiri ’baar mo tani a’di ye’thkunuwa Musa sho’k mo dhali a’di ’bitha’bi’th e gwom piti mo dhali miim piti si’da/ mo be.

23 Hili ki a’di mura yila issu/ ’baar mo tani gwo pu’dki’da dum piti mo mmodoḵa waḵ ’kwanim piti kun ta iya/ ma Israyiil mo be. 24 Dhali mmop̱ara a’di jan ṯal ’deŋ kamu/ e ’peni uni kun ’koshu ka wuny is mo tani a’di ki woṯẖ a’di mo dhali cesh a’di jin miinu ka ha’th’ko’d kan mo mmo’kosh Wathim Pam Masir jwa mo dhali rica ri’c gom a’di mo. 25 Dhali a’di ṯoshki’d ka waḵ piti mish gwo ’ban ka Arumgimis ki c̱i uni mo jin ’cuḵu ki me’d piti mo. Hili uni ’koki mish gwo ’ban mo be. 26 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di pi uni i is mo uni kun ’koni mo/as mo dhali a’di midi ’taki dhu uni mmogwam mo doḵ/e mmo/o gwo mo ki: Kana, um ta ikan mo be. Ata miina um ki shi/ ka rem ’kup kan mo? 27 Hili a’di jin miiki’da mannyaḵ c̱a’b piti ki shi/ mo tani a’di belki a’di mo mmoya mo mmo/o gwo mo ki: Kaja kar /e ki tap̱a mmodwall gwo ap̱o/ aman mo? 28 /E mini ’taki ’kosh aha/ jwa mo me’d jin ’koshkina /e Wathim Pam Masir katiliya? 29 Dhala Musa guski’d mo gom gwo yan jin onu mo dhali a’di warki’d ka mandi gi ’kus e Pam Madyaan mo e jin dhotha a’di iya/ isu/ mo.

30 Dhali ki yila issu/ thimki’d mo tani aman’doyu gwo piki a’di i is em bwaasho e ’Kuwosh Sinaa/ eya le’dan o’d e ari cwa mo. 31 Dhali ka Musa parki a’di e mo tani a’di merki’d gom to jin mishkina a’di mo dhali ki a’di shor a’di is mo mmo’dish a’di is mo mmohil mo mo tani ’twa/ yayi’d ’peni Tap̱a ki: 32 Aha/ tana Arumgimis gi ibabam pini mo dhala Arumgimis ma Ibrahiim mo dhala Is/hak mo dhala Yakuub mo. Dhala Musa deena is kagahara mo dhali ḵo/ki’da ḵo/ is mo mmohil a’di mo be. 33 Dhali Tap̱a ki o a’di gwo mo ki: ’Cuḵa p̱p̱a/ ’peni sho’k pini mo ma haali/ mo yan jin dosha /e ap̱o/ mo tani a’di ta’da ’cesh jin ḵogu mo be. 34 Mishga/ ka jiŋ gana/ monṯo’c bwa di’d e ’kwanim pem kun ’kon e Pam Masir mo dhali aha/ ciḵkina uni oḵonkin mo dhali aha/ dina mmoyaku/ ka ’cesh mo mmo’cuḵ uni mo. Dhali yayu/ shwane/ mo ma. Aha/ mina hash /e e Pam Masir mo.

35 Musa yan jin ushkina uni mo mmo/o gwo mo ki: Kaja kar /e ki tap̱a mmodwall gwo mo tani a’di ihashkin ma Arumgimis mo mmota tap̱a mo dhali mmota man’cuḵ uni ki me’d ma man’doyu gwo jin pi a’di i is e ari cwa mo. 36 Wathi/ yan ishu uni bway ka pije/ mo mmomiikina a’diya dhan mii kun caaca mo dhali momer si’da/ e Pam Masir mo dhali e bwaman dhan Yi’deŋ Ḵummam ’Per e mombwaasho ki yil issu/ mo. 37 Yan ta’da Musa c̱aan jin o ki uc̱i ma Israyiil gwo mo ki: Amanc̱i gwo min ma Arumgimis ipiyu mo gom um ’peni bwaman ma waḵ bum mo mmowa e ki aha/ mo. 38 Yan ta a’di jin di’d e montul is e mombwaasho nyaḵka man’doyu gwo jin o a’di gwo e ’Kuwosh Sinaa/ mo dhali nyaḵ ki ibabam bana kun bu’th gwo gi mondiki/e mmoc̱i ana mo. 39 Ibabam bana ush a’di gwo ha e mmomii mo. Hili uni ki bel a’di mo mmoya mo ’peni uni mo dhali uni doḵ ma dum buni ka nyaŋ’ko’d iPam Masir mo mmo/owa Haruun gwo mo ki: 40 Uḵ am to kun luŋu mo ma kun mini ii amani bwambor mo. Haala Musa yan jin susi ana ka pije/ ’peni Bampa/ Masir mo tani ana mola to jin yayi’di a’di mo be. 41 Dhali uni uḵ ari bip̱ ka cim gwansan mo dhali ’do to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo e tomp̱inycon mo dhali ’bor bwa mo gom mii jin ta ji gi me’d buni mo. 42 Hili Arumgimis ṯu’kki’d mo dhali c̱i uni bway mo mmoluŋ to kun ’kon e momis mo me’d jin ’kwarkunu e bwaman ma warka/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

Um c̱iyaa/ to/e jin ’ciṯẖa um ’kus mo dhali to jin ’ciṯẖu si’da/ mmomii abas

ki yil issu/ e mombwaasho mo, ayy ’kwani ma waḵ ma Israyiila?

43 Dhali um buthi gu’b burrinye/ ma Muuluuk mo

dhali acul kun ta tomp̱inycon jin yuḵu ka Rampaan mo

to gun uḵu kun uḵa um mmoluŋ uni mo.

Dhali aha/ mina so’k um mo ibwamp̱o/ Pam Baabil mo.

44 Ibabam bana takan gi gu’b burrinye/ gom gwonṯor e mombwaasho me’d jin kara a’di a’di jin o gwowa Musa ki a’di midi uḵ me’d she/mm jin mishkina a’di mo 45 jin ḵala ibabam bana si’da/ ki moŋgarr buni ki she/ ki she/ mo nyaḵka Yashuu/ ki uni sekin mo e mo gi ’kwanin tiya kun bel ma Arumgimis ka pije/ ibwambori bwam/e gi ibabam bana mo ntaga cim ma Dawuu’d mo be. 46 A’di gam momaŋ ibwambor ma Arumgimis mo dhali ’tho monyc̱a’b goma Arumgimis ma Yakuub mo. 47 Hila Sulemaan nyaŋ a’di gu’b mo. 48 Bahili A’di jin Cayaa/ e ki Ca mo diki c̱a’b e gu’b kun nyaŋu ki me’d mo me’d jin on ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

49 Momis ta’da ḵursin tap̱am pem mo

dhali mony’cesh ta cwa jin dhuka/ sho’k pem.

Gu’b gi wakata imina umi nyaŋaa/ mo? Tap̱a i/o’d kan mo.

walla ma mom pem jin miga/ isi/ is mo?

50 Dina me’d pem ki uḵ to gwansani ’baar mo ’taa?

51 Um ’theḵ ’bam bum imis mo dhali um ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal ma du mo dhali ’ce si’da/ mo. Shi/in Dheleladhelel ura um isa yempa/ mo. Me’d jin miikina ibabam bum mo tani wakan miikina um si’da/ mo. 52 Jana ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun ’kona ibabam bum ki ṯo’c ’kus mo? dhali uni ’kosh uni jwa mo uni kun ṯor gwo nṯwa/a/ mo gom mmomina jan ṯal ’de/ jin mii’d ka ḵar/e iyayu/ mo. Um warkin ki iman’ciṯẖ a’di is ki gwo mo dhali iman’kosh a’di jwa mo, 53 um kun bu’th gwoŋḵan jin c̱inu mo me’d jin kara iman’doyu gwo a’di mo dhali a’di karkina um yisa.

Mo gi ’Koshkunuwa Isṯip̱anuus ki Wosh mo

54 Ki uni ciḵki gwo gwansan mo tani uni c̱ithirkin ma du mo dhali uni ’pe’dki she/ i a’di mo. 55 Hili a’di mmo’tu’du/ a’di mo ki Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di hilki momis ka ’thime/ mo dhali p̱ar monyca ma Arumgimis e mo dhala Yesus si’da/ mmodoshkina a’di ka bim poros ma Arumgimis mo 56 dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma. Aha/ parkina momis ḵa’du/ mo dhali Ya/ gi ’Kwani mmodosh ka bim poros ma Arumgimis mo. 57 Hili uni cuun ki dhan ’twa/ kun caaca mo dhali ’dap̱ ’cem buni ki me’d mo dhali ṯẖa’th a’di ki is mo mmonṯal ’de/ mo 58 dhali uni ki biṯ a’di ka pije/ ’peni bampa/ mo dhali ’kosh a’di ki wosh mo be. Dhali iman/o gwo dhu burrinyem buni a’cesh isho’k gi dhuru’c washana kamu/ mo jin yuḵu ka Shawuul mo 59 dhali uni ki ’kosha Isṯip̱anuus ki wosh mo mmoyuḵa a’di Tap̱a mmo/o gwo mo ki: Tap̱a Yesus, budhi shi/in pem mo. 60 Dhali a’di c̱a’bki’d ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo dhali cuu gwo ki dhan ’twa/ mo ki: Tap̱a, dhalku/ ki kar miinthus yan i’bam buni mo. Dhali ki a’di o gwo kan mo tani a’di ki ish e mo be.

8

1 Dhala Shawuul di’d mmogam bwa me’d mo gom wum piti mo be.

Shawuul Ṯo’cki’da Ḵaniisa Bwa mo be

Dhali ka cim yin tani monṯo’c ’kus caaca yayi’da po/ ḵaniisa jin di’di Pa Urushaliim mo dhali uni ’baar mo c̱ekerki bwa mo i bampa/ ’baar mo e Pa Yahuudiyya mo dhali Pan Saamira mo, jasi imandhunu ki she/ uni i’kokin mo. 2 Dhali ’kwani gun tana gayiin mo tani uni ikankina Isṯip̱anuus mo dhali gwon mo dhali ananki is kagahara gom a’di mo be. 3 Hila Shawuul mii’da nyor ka daran du kagahara mo mmoshi/a ḵaniisa is mo dhali mmocic̱a a’di gu’bi ’baar ki ’beles mo tani a’di ki dir ’kwaniŋ gwas mo dhali ’kwani up̱ si’da/ ’ko’da ’cesh mo mmodhu uniya sijin mo.

Gwom ’Borga/ C̱ikunu mo e Pan Saamira mo

4 Uni si’da/ kun c̱ekerki bwa mo tani uni iikin mo mmoṯor gwo ki lala’th mo be. 5 Dhala P̱ilibbus ya’d ka luŋgu’b mo e Pan Saamira mo be dhali c̱i uni gwo mo goma Ḵrisṯẖos yan mo. 6 Dhala waambuhany ’kwani c̱ina dum buni ki bwan ṯal ’de/ ki gwo kun ṯorkin ma P̱ilibbus mo me’d jin ciḵa uni gwo mo dhali momer misha uni kun miikina a’di mo be. 7 ’Peni uni ka ris kun bu’th ma rum thus kun nyo/on mo tani arum thus pikin mo mmocuuna uni ki dhan ’twa/ kun caaca mo dhali uni tana ris kun muṯṯa/ is mo dhali kun ta ŋwol mo tani uni wac̱kunu mo be. 8 Dhali mom’bor bwa caaca di’di pa c̱aan mo be.

9 Wathiŋ kamu/ di’d jin yuḵu gway ka Simaan mo. Nṯwa/a/ mo tani a’di mii’da ruma tiya e pa c̱aan mo dhali ’Kwani gi Pan Saamira meren gom gwo jin ona a’di uni ki a’di ki is piti ta a’di jin ca’d ki tiya mo. 10 Dhali uni ’baar c̱i is buni ki gwom piti ’peni a’di jin gwa’da’d ntagi a’di jin ca’d mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yan ta ji gi mom’bi’th ma Arumgimis jin yuḵu ki A’di jin Ca’d mo be. 11 Dhali uni c̱i is buni ki gwom piti mo gom a’di mer uni is ki mii ma rum piti isa gush mo. 12 Hili ki uni gam gwo ma P̱ilibbus is jin ṯorkina a’di gom gwom ’borga/ gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali gway ma Yesus Ḵrisṯẖos mo tani uni miikunu ki yi’de/ mo ki gwasi lu/ mo dhali ki up̱i lu/ si’da/ mo be. 13 Dhala Simaan ki is piti si’da/ a’di gam gwo is mo dhali miikunu ki yi’de/ mo. A’di nyaḵ c̱a’b ka P̱ilibbus mo mmohil momer mo dhali dhan miimer kun caaca kun miikunu mo tani a’di merki’d mo be.

14 Hili ki imandhunu ki she/ mo kun ’koni Pa Urushaliim, ki uni ciḵki ki ’Kwani gi Pan Saamira bu’thki gwo ma Arumgimis mo tani uni ki ṯuca Buṯerus uni ka Yohaan ki iiku/ i uni mo. 15 Ki uni thulkin ka luŋgu’b mo tani uni ’thon gom uni ki uni mini ’taki bu’th Shi/in Dheleladhelel mo 16 haali/ a’di diki ya ap̱o/ jamu/ i bwam uni naskina/ mo. Uni miikunu ki yi’de/ jasi ki gway gi Tap̱a Yesus ’te/ mo. 17 Ŋ’ko’d mo tani uni dhu uni me’di ’kup̱ mo dhali uni bu’thki Shi/in Dheleladhelel mo be. 18 Dhali ka Simaan p̱arki uni e mo mmodhuna imandhunu ki she/ uni me’di ’kup̱ mo tani Shi/in Dheleladhelel c̱ikunu mo a’di ki ṯor uni aguurush i e mo, 19 mmo/o gwo mo ki: C̱iyaa/ mom’bi’th yan si’da/ mo ma, ki wathiŋ kamu/ jin miga/ ’taki kar me’d pemi ’kup mo tani ki a’di si’da/ midi ’taki bu’th Shi/in Dheleladhelel mo. 20 Hila Buṯerus ki thoḵ a’di gwo mo ki: Aguurush pini dhalki a’di nyaḵ sho’k ’ce’d ki /e mo haali/ /e ṯoshki gam to jin c̱in ma Arumgimis ki me’d ka guurush ’te/ mo. 21 /E dar gi to walla mii e gwo yan mo haali/ adum pini diki ’bor ibwambor ma Arumgimis mo be. 22 Rici adu is mo gom miinthus pini yan mo dhali ’thoyi Tap̱a mo ma, ki gwo jin kuluma /e ibwa wakan mo minu ’taki gwam /e mo. 23 Haali/ mishga/ ki /e din e mo ma c̱i/ jin ḵa/aḵa/ mo dhali mondeḵu gi miinthus mo. 24 Dhala Simaan thoḵ a’di gwo mo dhali o gwo mo ki: ’Thoyi Tap̱a gom aha/ mo ma ki to gwansan kun ona um mini ’koki ’taki p̱u’du/ ap̱o/ aha/ mo.

25 Dhali ki uni c̱i gwonṯor buni mo dhali ṯor gwon Tap̱a mo tani uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo mPa Urushaliim mo dhali ṯor gwom ’borga/ eya ris pa gi ’Kwani gi Pan Saamira mo be.

P̱ilibbus dhali Wathi/ gi Paŋ Gale/ jin Ta Mantil mo

26 Hila man’doyu gwo gi Tap̱a ki owa P̱ilibbus gwo mo ki: Cuyi mis mo ma dhali yayi ’kup̱ ki ’ko’d gwar ka biny cam ki bway jin ya’d ka luŋgu’b ’peni Pa Urushaliim mo ntagi Paŋ Ghassa jin ta mombwaasho mo. 27 Dhali a’di ki cu mis mo dhali ya mo. Dhali hili Wathi/ gi Paŋ Gale/ di’d jin ta mantil mo dhali jin ta tap̱a jin ca’d ’pena Kandaaka, a’bom jin ta’da maliḵ gi ’Kwaniŋ Gale/ mo. A’di ta’da mandhuwa guurush piti ’baar mo. A’di si’da/ yayi’di Pa Urushaliim mmoluŋ mo be. 28 Dhali a’di di’d mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d mo dhali a’di c̱a’bki’d i bwaman ma arabiya jin dira shumarum mo dhali di’d mmodeŋ gwo jin ’kwarkin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ e mo jin yuḵu ka Ishaya mo be. 29 Dhali Shi/in Dheleladhelel ki owa P̱ilibbus gwo mo ki: Shori is pini mo ma dhali ’dishi a/arabiya yan is mo. 30 Dhala P̱ilibbus guski’di a’di mo dhali ciḵ gwo jin deŋa a’di gwo e mo jin ’kwarkin ma manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin yuḵu ka Ishaya mo tani dhali o a’di gwo mo ki: Gwo jin deŋa /e e mo tani misha /e ’ban mo ’taa? 31 Dhali a’di ki o gwo mo ki: Miga/ mish ’peni mana ki dar gi wathi/ mmothuḵ aha/ gwo isi ciki/ mo. Dhali a’di yuḵki’da P̱ilibbus mo mmoseyu/ a/arabiya mo dhali nyaḵ c̱a’b ki a’di mo. 32 Dhali gwo ’peni Gwo ma Arumgimis jin ’kwaru jin deŋa a’di e mo tani wa cikise/ mo be, jin o’d ki:

A’di susu me’d ḵa’bal mmo’ciṯẖ ’kus mo

dhali me’d ari ḵa’bal jin mol ’twa/ wal ibwambor ma man’ciṯẖ a’di amur piti mo tani

wakan si’da/ a’di diki c̱ee ’twam piti mo.

33 Dhali mmokara a’di is piti ki gwa’d mo tani mondwall gwom piti ḵwa/u mo ’peni a’di mo.

’Kwani kun tana anyaḵum yil ki a’di mo tani kaja a’di jin midi c̱i gwo ki lala’th mo?

Haali/ mondiki/em piti gunu ’peni mony’cesh yansan mo.

34 Dhali a’di jin ta mantil oki’da P̱ilibbus gwo mo ki: Ṯor aha/ gwo mo ma, amanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ yin mo tani a’di ṯori gwo goma ja sa/? A’di ṯorki gwo gom is piti mo ’taa? walla gom wathiŋ kamu/ mo. 35 Dhala P̱ilibbus ḵa’d ’twam piti mo dhali ṯel a’di Gwo ma Arumgimis yin ’pen jin ’kwarkunu mo tani a’di ki c̱i a’di gwo goma Yesus mo be. 36 Dhali mmo/iina uni ibway mo tani uni p̱u’dkin mo e yi’deŋ kamu/ mo dhali a’di jin ta mantil ki o gwo mo ki: Hili yi’de/ a’dan mo. Ata a’di jin midi non aha/ mmomii ki yi’de/ mo? 37 Dhala P̱ilibbus ki o a’di gwo mo ki: Waḵki/ /e gam gwo is ka dum pini ’baar mo tani /e minu mish mii mo be. Dhali a’di ki thoḵ gwo mo dhali o gwo mo ki: Aha/ gama gwo is ka Yesus Ḵrisṯẖos ta Ya/ ma Arumgimis mo be. 38 Dhali a’di ki ḵan gwo mo ka arabiya jin dira shumarum minu dosh mo dhali uni su/ thulkin ka luŋgu’b i bwaman yi’de/ mo uni su/ ka P̱ilibbus uni ki a’di jin ta mantil mo, dhali a’di ki mii a’di ki yi’de/ mo be. 39 Dhali ki uni sen ka pije/ ’peni yi’de/ mo tani Shi/in gi Tap̱a a’di borki’da P̱ilibbus mo be dhali a’di jin ta mantil p̱ar a’di e doḵ/e yisa haali/ a’di ya’d mo i bway piti mmo’bora bwa a’di mo. 40 Hila P̱ilibbus gamkunu mo e Pa Ashduu’d mo dhali mmo’ciṯẖa/ a’di pa yin mo tani a’di ki ṯor gwom ’borga/ e pa ’baar mo ntagi a’di p̱u’dki’d e Paŋ Kaysariyya mo be.

9

Mo jin Ṯu’k ma Shawuula Du Is mo

1 Hila Shawuul deḵ ma nyor kagahara naskina/ mo tani a’di shwa’da ’cesh ki sho’k mo dhali ’kosha ’kosh ap̱o/ imanciḵ Tap̱a gwo mo dhali a’di yaki’da gasiis jin ca’d mo 2 dhali doṯ a’di awarka/ gi Pan Dimashk ki gu’b gi montul isi ’baar mo, waḵki/ a’di midi ’taki gam kun tiya kun ta ’kwani gi Bway yan mo tani waḵki/ uni mini ’taki ta gwas mo walla up̱ mo tani a’di midi ’taki bu’th uni mmodeḵ mo dhali susu mo e Pa Urushaliim mo be. 3 Dhali ki a’di di’d mmoya mo tani a’di ’dishki Pan Dimashk is mo dhali ki jahanne/ ise/ moŋkush ’peni momis ’twaḵki mo mo mmo’kam a’di is mo. 4 Dhali a’di biṯki’da p̱owa ’cesh mo dhali a’di ciḵki ’twa/ mmo/o a’di gwo mo ki: Shawuul, Shawuul. Ata ṯoca /e aha/ ’kus kan mo. 5 Dhali a’di o gwo mo ki: /E tana ja Tap̱a mo? Dhali a’di o gwo mo ki: Aha/ tana Yesus jin ṯoca /e ’kus mo. 6 Hili cuyi /e mis mo ma dhali yayi cic̱ bampa/ mo ma, dhali a’di minu ṯor /e mo a’di jin mina /e imii mo be. 7 Dhali ’kwaniŋ gwas kun nyaḵki ii ibway ki a’di mo tani doshkin mmomol gwo o mo mmociḵa uni gwo mo dhali mmo’kona uni ki p̱ar wathiŋ kamu/ e mo. 8 Dhala Shawuul cu mis ’pena p̱owa ’cesh mo dhali ki a’di ḵa’dki e mo tani a’di mol to p̱ar e mo dhali uni ki sus a’di ki me’d mo dhali sus a’di e Pan Dimashk mo be. 9 Dhali ka cim kwara mo tani a’di dar gi e mo dhali a’di shwa to yisa dhali a’di diki p̱i to si’da/ mo be.

10 Dhali amanciḵ gwoŋ kamu/ jin di’d e Pan Dimashk jin yuḵu ka Hananiyya mo dhali Tap̱a o a’di gwo ki tonyjan mo ki: Hananiyya. Dhali a’di ki o gwo mo ki: Hili ma. Aha/ dina imahan mo be Tap̱a mo. 11 Dhali Tap̱a ki o a’di gwo mo ki: Cuyi mis mo ma dhali yayi ’kup̱ ki bway jin yuḵu ka Doshki Dhi’c mo dhali yayi igu’b ma Yahuusa mo dhali ŋap̱ wathi/ ’peni Pan Tharsuus jin yuḵu ka Shawuul mo haali/ a’di ’thoki’d mo. 12 Dhali wathi/ mishkina a’di jin yuḵu ka Hananiyya mo mmoseyu/ bwaman mo mmodhu me’da p̱o/ a’di mo ki a’di midi ’taki mish mo mo. 13 Hila Hananiyya thoḵ gwo mo ki: Tap̱a, aha/ ciḵa gwo ’peni ’kwani ka ris gom wathi/ yan gom miim piti wa’di shi/ kagahara yisa kun miikina a’di ki ’kwanim pini kun dhuna /e ki she/ gi dhelel dhelel mo e Pa Urushaliim mo. 14 Dhali i mahan si’da/ a’di ta gi gwo ’peni igasiis kun can mo mmodeḵ uni ’baar mo kun yer gway pini mo. 15 Hili Tap̱a o a’di gwo mo ki: Yayi i bway pini mo ma haali/ a’di ta toŋ’kul bwa jin kwanyka/ gom aha/ mo mmoḵal gway pem ibwambori ’kwanin tiya kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali imaliḵ si’da/ mo dhali uc̱i ma Israyiil mo be. 16 Haali/ aha/ mina ṯor a’di to kun wana risa kun mina isi mii ’kosh a’di ka nyor gom gway pem mo. 17 Dhala Hananiyya yaki’d mo dhali seki gu’b mo dhali mmodhu a’di me’di is mo tani a’di ki o a’di gwo mo ki: Akam pem ka Shawuula. Tap̱a jin ta’da Yesus jin piki /e isi bway jin yayina /e mo tani a’di ṯuci aha/ ki yayu/ mo, ki /e mini mish mo mo dhali ki /e minu ’tu’d mo ki Shi/in Dheleladhelel mo. 18 Dhali ise/ to jin wana e ka p̱ampara/ biṯkin ’peni em piti mo dhali a’di mishki mo mo be. Dhali a’di ki cu mis mo dhali a’di miikunu mo ki yi’de/ mo 19 dhali a’di bu’th tonṯe/ mo dhali ’bidhu is mo be.

Shawuul A’di C̱iki Gwo e Pan Dimashk mo be

Dhali a’di di’d ka cim ka hony/e nyaḵki imanciḵ gwo kun ’kon e Pan Dimashk mo. 20 Dhali ise/ a’di ki c̱i gwo e gu’b gi montul is buni mo goma Yesus ki a’di ta Ya/ ma Arumgimis mo be. 21 Dhali uni ’baar mo kun ciḵ a’di gwo mo tani merkin kagahara mo dhali o gwo mo ki: A’di diki ta a’di jin di’d e Pa Urushaliim jin ’ce’d ’kwani kun yer gway yan sho’k mo ’taa? Dhali a’di yayi’di mahan si’da/ mmomii kan ki a’di midi ’taki sus uni mmodeḵ mo ibwambor gi igasiis kun can mo. 22 Hila Shawuul ’bitha is ki nyanye/ mo dhali a’di dumpulki ’Kwani Yahuuda/ kun ’kon e Pan Dimashk mo mmonyo/ gwo ka ḵar/e ka Yesus yan ta’da Ḵrisṯẖos mo be.

Shawuul A’di Yeki’d mo ’Peni ’Kwani Yahuuda/ mo

23 Dhali ka cim tana ris thimkin mo tani ’Kwani Yahuuda/ gam gwo me’d ka rem ’kup̱ mo mmo’kosh a’di jwa mo. 24 Hila wu’th buni p̱u’dki’da Shawuul mo. Dhali uni timki ’twaŋkal pa si’da/ montee mo dhali mon’thiny ilu/ mo jin mina uni ’taki ’kosh a’di jwa mo be. 25 Hili imanciḵ a’di gwo bu’th a’di mon’thiny mo dhali thul a’di ka ’cesh ka shi/ ki eŋ ’kup̱a gaŋgaraŋ goŋ ka nura/ i e mo be.

Shawuul A’di Diki’d mo e Pa Urushaliim mo

26 Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo e Pa Urushaliim mo tani a’di palki is piti gam me’d nyaḵki imanciḵa Yesus gwo mo be. Dhali uni ’baar mo ḵo/ a’di mo, mmo’koki gam gwo is ki a’di ta’da manciḵ gwo mo be. 27 Hila Barnaaba bu’th a’di mo dhali sus a’di e imandhunu ki she/ mo dhali c̱i uni gwo mo mmomisha a’di Tap̱a ibway mo dhali a’di ṯor a’di gwo si’da/ mo, dhali a’di si’da/ ki a’di di’di Pan Dimashk mo tani a’di ṯor gwo e gway ma Yesus mo mmodiki ju/ mo be. 28 Dhali a’di diki’d nyaḵki uni mmokul gu’b e Pa Urushaliim mo 29 mmoṯor gwo e gway gi Tap̱a mo mmodiki ju/ mo. Dhali a’di o gwo mo dhali su’k ki gwo ap̱o/ ’Kwani Yahuuda/ kun ta ’Kwaniŋ Griḵi mo. Hili uni ŋap̱ a’di mmo’kosh jwa mo. 30 Dhali ka waḵ piti mishkin mo tani uni sus a’di ka luŋgu’b mo e Paŋ Kaysariyya mo dhali ṯu’c a’di mmoya Pan Tharsuus mo be.

31 A’di tan ma ḵaniisa gi moŋḵu’th is e Pa Yahuudiyya ’baar mo dhali Pany Jaliil mo dhali Pan Saamira si’da/ mo mmonyaŋu uni is mo dhali mmo/ii ki moŋḵo/ gi Tap̱a dhali e momalas gi Shi/in Dheleladhelel mmomar is mo be.

Iniyaas A’di Wac̱kunu mo be

32 Dhali a’di warki’d ki ya ma Buṯerus e moyam piti ’baar mo ki ’beles mo tani a’di yaki’d ka luŋgu’b si’da/ e uni kun dhunu ki she/ gi dhelel dhelel kun ’kon e Pan Ludda mo. 33 Dhali e mun mo tani a’di gamki wathiŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Iniyaas mo jin ish ’ko’da cim piti ki yil pekwara mo haali/ a’di muṯṯa/ is mo be. 34 Dhala Buṯerus ki o a’di gwo mo ki: Iniyaasa, Yesus Ḵrisṯẖos wac̱ki /e mo. Cuyi mis mo dhali thosona cim pini mo ma. Dhali ise/ a’di cuki’d mo. 35 Dhali aris uni kun ’kon e Pan Ludda mo dhali Pan Saruun mo mishki a’di mo dhali uni ṯu’kkin ki Tap̱a mo be.

Thabiiṯẖa A’di Ṯu’kkunu Is mo Mmodi ki E mo

36 Dhala manciḵ gwoŋ kamu/ diki’d e Pan Yaap̱a jin yuḵu ka Thabiiṯẖa jin ta gi ’pemen ki ’twam buni jin yuḵu ka Ghasaala mo. A’bom yan ’tu’du/ ka ṯuca ’borga/ mo dhali mii mii gom ’kwani gun hatha’ko’d mo kun miikina a’di to mo. 37 Dhali a’di warki’d ka cim gwansan ki a’di soka is mo dhala yim wuki’d mo. Dhali ki uni up̱ki a’di is mo tani uni ki ’thi a’di e gu’b jin nyaŋu ka maḵamp̱o/ mo. 38 Dhali gom Pan Ludda ’dish Pan Yaap̱a is mo tani imanciḵ gwo mmociḵa uni gwo ka Buṯerus di’di mun mo tani uni ki hash ’kwanin su/ mmo/ii a’di mo mmodi’b a’di is ki gwo mo ki: Dhalku/ ki miiya diiṯe/ mo mmonyaḵ ya ki am mo. 39 Dhala Buṯerus cuki’d mo dhali yayi’d nyaḵ ki uni mo. Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo tani uni suski a’di e gu’b jin nyaŋu ka maḵamp̱o/ mo dhala ris up̱ kun wuna ikaṯẖim buni doshkini ’ko’d gwar piti mo mmoko mo dhali mmoṯor burrinyen tura bi mo dhali burrinye/ kun hidhuwa p̱o/ tiya mo kun thosonkin ma Ghasaala ki a’di nyaḵ di ki uni mo. 40 Hila Buṯerus thoṯẖki uni ’baar mo tani dhali a’di c̱a’bki’d ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo dhali ’tho mo dhali mmoṯu’k ’kup̱ ki is piti mo tani a’di ki o gwo mo ki: Thabiiṯẖa, cuyi mis mo ma. Dhali a’di ḵa’dki em piti mo dhali ki a’di p̱arki’da Buṯerus e mo tani a’di cu mis mo. 41 Dhali a’di c̱i a’di me’d piti mo dhali ’de’k a’di ki mis mo dhali mmoyuḵa a’di imandhunu ki she/ gi dhelel dhelel mo dhali up̱ kun wuna ikaṯẖim buni mo tani a’di ki ṯor uni ayim mo ki a’di di’d ki e mo be. 42 Dhali a’di warki’d ki mo jin mishu ki lala’th e Pan Yaap̱a ’baar mo dhali ’kwani ka ris gamki Tap̱a gwo is mo. 43 Dhali a’di warki’d ki mo jin c̱a’bkina a’di mo ka cim ka ris e Pan Yaap̱a mo nyaḵka Simaana kamu/ jin ta’da manḵucur yiṯ mo be.

10

Buṯerus dhala Karniliyuus mo

1 Dhali wathiŋ kamu/ diki’di Paŋ Kaysariyya jin yuḵu gway ka Karniliyuus mo jin ta’da mancil ma askar iss ’kwanim pa mudhe’d mo ki mo jin yuḵu ki mo jin jin ma askar aji eya Ithaliyaan mo be. 2 A’di ta wathiŋ gayiin dhali a’di ta a’di jin ḵo/ki’da Arumgimis mo uni ki kuŋ gu’b piti ilu/ i’baar mo dhali jin c̱i tom piti kagahara gom ’kwani kun hatha’ko’d mo dhali ’tho’da Arumgimis isa yempa/ mo. 3 Ki mo wana e ka tente/ ikwara mmodina a’di ibum ’ban mo tani ki tonyjan p̱arkina a’di e eya tente/ mo tani aman’doyu gwo ma Arumgimis p̱u’dki’di a’di mo dhali o a’di gwo mo ki: Karniliyuus. 4 Dhali a’di mmohila a’di a’di ka ’thime/ mo tani dhali mmoḵo/ is mo tani a’di ki o gwo mo ki: Ata Tap̱a? Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Mon’thom pini dhali to kun c̱ina /e cuki’di mis mo gom mo jin minu ka /e e mo ibwambor ma Arumgimis mo. 5 Dhali shwane/ dhuyi ’kwaniŋ gwas ’pen mo mmo/ii Pan Yaap̱a mo dhali susa Simaan jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Buṯerus mo. 6 A’di c̱a’bki’d nyaḵka Simaan jin ta’da manḵucur yiṯ mo. Gu’b piti di’di yana gap̱ mo. 7 Dhali ka man’doyu gwo jin ṯor a’di gwo yaki’d ’peni a’di mo tani a’di yuḵki imanmiiya ṯu’c gi gu’b piti isu/ mo dhala askara kamu/ ’peni uni jin ta’da gayiin mo jin c̱or a’di ki sule/ mo tani 8 dhali mmorasha a’di gwo e ’baar mo gom uni mo tani a’di ki dhu uni ’pen mo mmo/ii Pan Yaap̱a mo be.

9 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani ki uni ’kon e mo/iim buni mo dhali ki uni ’dish pa is mo tani Buṯerus seki ’kuŋgu’b mo mmo’tho ki mo jin wana e ka tente/ ibwaŋ’kup̱ mo. 10 Dhali a’di ’kosha ṯe/ mo dhali ŋap̱ to mo mmoshwa mo. Hili ki uni ’kon mmothoson to mo tani a’di biṯa is jwa mo. 11 Dhali a’di hilki momis ḵa’du mo dhali toŋ’kul bwaŋ kamu/ thulki mo jin wana e ka dhan burrinye/ jin dhaluwa ’cesh ki shem ’pena bi doŋon ap̱owa ’cesh mo 12 kun ’kona ris to ’baar mo kun ’kona jamas ki she/ ki she/ nycine/ mo to/e kun ’kona sho’k do doŋon mo dhali tony’cesh kun paaran mo dhali ’dii kun p̱eni mis mo. 13 Dhali ’twa/ p̱u’dki’di a’di ki: Cuyi mis mo ma, Buṯerus. ’Koshi ma dhali ’kayi mo. 14 Hila Buṯerus ki o gwo mo ki: Yisa wakana, Tap̱a, haali/ aha/ dinaki ’ka toŋ kamu/ ṯal ’de/ ki sule/ jin ga/u mo walla jin ’konuki thoson me’d jin onu mmomii mo. 15 Dhali ’twa/ p̱u’dki’di a’di doḵ/e me’di su/ ki: A’di jin thosonkin ma Arumgimis ki dhelel dhelel mo tani dhalku/ ki kar a’di ki to jin ga/u mo ma. 16 Dhali yan miikunu me’di kwara mo. Dhali ise/ toŋ’kul bwa bu’thkunu e momis mo.

17 Dhali ka Buṯerus dumpulki’d kagahara ki is piti mo gom tonyjan yan jin p̱ara a’di e mo tani dhali gom ’pemen piti midi ’taki ta ji gi wakata mo tani hili ’kwaniŋ gwas kun ṯu’c ma Karniliyuus ki iiku/ mo tani mmodoṯkina uni gu’b ma Simaan mo tani uni doshkin ibwambor ’twaŋkal gu’b mo, 18 dhali yuḵkina yuḵ mo mmodoṯ gwo mo waḵka Simaan jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Buṯerus mo tani midi ’taki c̱a’bi mahan mo. 19 Dhali ka Buṯerus di’d mmokulum gwon tonyjani bwa mo tani Shi/in o a’di gwo mo ki: Hili mo mo ma, ’kwaniŋ gwasi kwara ŋap̱i /e mo. 20 Hili cuyi mis mo dhali thuli /e mo ma dhali yayi nyaḵki uni mmodiki dhaŋ gwo i she/ mo, gom aha/ ṯuca uni mo be. 21 Dhala Buṯerus thulki’d ka ’ceshi ’kwani mo dhali o gwo mo ki: Hili mo mo ma. Aha/ tana a’di jin ŋap̱a um ti. Um iiyin kata? 22 Dhali uni o gwo mo ki: Karniliyuus jin ta’da mancil ma askar iss ’kwanimpa mudhe’d jin ta wathi/ jin mii’d ka ḵar/e mo dhali ta a’di jin ḵo/ki’da Arumgimis si’da/ mo dhali jin maŋa ’kwani gi Bampa/ Yahuuda/ ’baar mo tani a’di c̱in ma Arumgimis gwo nṯwa/a/ ka man’doyu gwo jin dheleladhelel mo mmohashi /e e gu’b piti mo dhali mmociḵ gwo ’peni /e mo. 23 A’di yuḵkina a’di uni bway bwaŋ gu’b mo dhali dhu uni mmota yilkina/ mo be.

Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di cu mis mo dhali ya nyaḵki uni mo dhali kun tiya ’pena waḵ buni ’peni Pan Yaap̱a nyaḵ ii ki uni si’da/ mo. 24 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani uni seki Paŋ Kaysariyya mo. Dhala Karniliyuus di’d mmoc̱or uni mo mmoyuḵkina a’di abas piti imonṯal ’de/ mo dhali imuguŋ ganam piti kun ena a’di ki en gana/ mo. 25 Dhali a’di warki’d ki mo jin sen ma Buṯerus mo tani aKarniliyuus gam a’di ’kup̱ mo dhali biṯki’da ’ceshi sho’k piti mo dhali luŋ a’di mo. 26 Hila Buṯerus ’de’kki a’di ki mis mo mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis mo ma. Aha/ ki is pem si’da/ tana wathi/ mo. 27 Dhali ki a’di ṯorki’da ṯor ki a’di mo tani a’di seki bway bwaŋ gu’b mo dhali gamki ’kwani ka ris tulki isi monṯal ’de/ mo. 28 Dhali a’di ki o uni gwo mo ki: Um ki is bum mishkin ki a’di nonu mo ki gwoŋḵan jin c̱inu ki wathi/ jin ta Wathi/ Yahuuda/ midi mol is piti gam me’d mo walla midi diki ya e jaŋ kamu/ ’de/ e bampaŋ kamu/ mo. Dhali hili Arumgimis ṯorki aha/ ki aha/ mina diki ’taki yuḵ wathiŋ kamu/ ṯal ’de/ ki jin ga/u mo walla jin dinuki thoson me’d jin onu mmomii mo. 29 Haali/ a’di wakan mo tani aha/ si’da/ yayina um ki dar gi gwon dhaŋ mo haali/ aha/ hashkunu mo. A’di doṯka/ um ki gwonta ihashkina um aha/ mo.

30 Dhala Karniliyuus o gwo mo ki: Acim doŋon jin di’di ṯwa/a/ ntagi mo yan shwane/ mo tani aha/ dina mmobu’th mon’tho ka tente/ kwara e gu’b pem mo. Dhali hili mo mo ma. Wathi/ doshki’d ibwambori aha/ ki burrinye/i is ki ra/ ra/ mo 31 dhali o gwo mo ki: Karniliyuus, mon’thom pini ciḵu mo dhali to kun c̱ina /e mo tani kakunu e mo eya Arumgimis mo. 32 Haali/ a’di wakan mo tani hashki gwo mo e Pan Yaap̱a mo dhali yuḵa Simaan jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Buṯerus mo. A’di ta yilkina/ e gu’b ma Simaan jin ta’da manḵucur yiṯ iyana gap̱ mo. 33 A’di hashka/ /e gwo mo ise/ dhali /e miin ki ’bore/ mmoyayina /e kan mo. Shwane/ haali/ a’di wakan mo tani aman ’baar mo imahan ’kona e buŋ’kus ma Arumgimis mo mmociḵa ris to ’baar mo kun ḵankina Tap̱a /e gwo mo.

Buṯerus A’di Ṯorki Gwo e Gu’b ma Karniliyuus mo

34 Dhala Buṯerus ḵa’d ’twam piti mo dhali o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ nyiṯẖkina ka Arumgimis diki mii mii ka gwar ’de/ gom ’kwani mo. 35 Hili em bampany ’ceshi ’baar mo ki ’beles mo tani a’di jin ḵo/ a’di mo dhali mii miiŋḵar/e mo tani a’di misha a’di bu’th mo. 36 Gwo jin hashkina a’di uc̱i ma Israyiil mo mmoc̱i gwom ’boro’d ki moŋḵu’th is ma Yesus Ḵrisṯẖos mo (a’di jin ta Tap̱a gom ’kwani ’baar mo) – 37 Gwo c̱aan jin onu misha um ki is bum mo a’di jin c̱inu ki lala’th e Bampa/ Yahuudiyya ’baar mo mmoṯelu a’di ’pen mo ’peni Pany Jaliil mo ’ko’di gwo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ jin c̱inu mo be. 38 Yesus gi Pa Naasira mmo’kosh ma Arumgimis a’di ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali mom’bi’th si’da/ i’kup̱i a’di mo, tani, a’di jin maŋaski’d ki mis mo mmomii mii kun ’boron mo dhali mmowoṯẖa ris ’kwani kun ’kosh ma ruma ’cesh mo be, haali/ Arumgimis di’d e a’di mo. 39 Dhali am tana iman/o gwo goma ris to gwansan kun miina a’di e bampaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo dhali e Pa Urushaliim si’da/ mo. A’di si’da/ jin ’koshkina uni jwa mo mmohankina uni a’di ap̱o/ cwa mo. 40 A’di ’de’k ma Arumgimis mmis ka cim kwara mo dhali ṯor a’di eya tente/ mo 41 yisa ka ris ’kwani ’baar yisa, hili ki iman/o gwo kun laḵ ma Arumgimis ’thissa/ kun ta aman kun nyaḵ to shwa ki a’di mo dhali mmonyaḵ to p̱i ki a’di mo ’ko’di a’di piki’d ’peni mowu mo be. 42 Dhali a’di ḵan am gwo mmoc̱i ’kwani mo dhali ṯe gwo mo ki a’di ita a’di jin kar ma Arumgimis mmota adwalliŋ gwo gom uni gun ’kon ki e mo dhali uni gun wukin mo. 43 Gom a’di mo tani aris imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo uni ṯe gwo mo ki ki gway piti mo tani aris ’kwani ’baar ki ’beles kun gam a’di gwo is mo tani mini bu’th moŋgwam gom miinthus mo be.

’Kwani gun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ Bu’thki Shi/in Dheleladhelel mo

44 Hili ka Buṯerus di’d mmo/o gwo gwansan mo tani Shi/in Dheleladhelel yaki’da p̱o/ aris uni ’baar mo kun ciḵ gwo mo. 45 Dhali uni kun ’ciṯẖu/ amunyjal yis kun gam gwo is mo tani merkin kagahara mo, uni ’baar mo kun iina Buṯerus haali/ to jin c̱inu ki me’d jin ta Shi/in Dheleladhelel mo gac̱ki’da p̱o/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ mo. 46 Haali/ uni ciḵ uni mmo/o gwo ki ’twan tiya dhali maŋa Arumgimis mo. Ŋ’ko’d mo tani aBuṯerus thoḵ gwo mo ki: 47 Mina wathiŋ kamu/ mish non yi’de/ ki uni minu ’taki ’koki mii ki yi’deya, uni kun bu’th Shi/in Dheleladhelel me’d ana mo ’taa? 48 Dhali a’di ḵan uni gwo mo ki uni minu mii ki yi’de/ ki gway ma Yesus Ḵrisṯẖos mo. Dhali uni doṯki a’di mo mmoc̱a’bi uni ka cim ush’ceenne/ mo be.

11

Buṯerus A’di Lolop̱ki’da Ḵaniisa Gwo e Pa Urushaliim mo

1 Dhali imandhunu ki she/ mo dhali kun tiya ’pena waḵ kun ’kon e Bampa/ Yahuudiyya mo ciḵki gwo ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ buthi gwo ma Arumgimis mo. 2 Dhali ka Buṯerus yayi’d ’kup̱ ki misi Pa Urushaliim mo tani uni kun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo su’k a’di ki gwo mo 3 mmo/o gwo mo ki: Katinta sa/? iyana /e i ’kwani gun ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo dhali nyaḵ to shwa ki uni mo? 4 Hila Buṯerus ṯel gwo ’pen mo mmoṯor gwo i uni ka roṯẖam po/ mo mmo/o gwo mo ki: 5 Ki aha/ dina e Bampa/ Yaap̱a mo mmo’tho mo dhali aha/ biṯa is jwa mo mmop̱ar tonyjan e mo. Toŋ’kul bwaŋ kamu/ thulki’d mo jin wana e ki dhan burrinye/ jin dhaluwa ’cesh ’peni momis ki shem ’pena bi idoŋon mo. Dhali a’di yayi’di aha/ ciki/ mo be. 6 Dhali ki aha/ dina mmohil a’di ka ’thime/ mo tani dhali mmokulum gwo ibwa mo tani aha/ mishkina ap̱o/ a’di mo to/e kun ’kona sho’k do doŋon kun ta kuny ’cesh mo dhali tombwaasho mo dhali to kun paarana ’cesh mo dhali ’dii kun p̱eni momis mo be. 7 Dhali aha/ ciḵa ’twa/ si’da/ jin o gwo i aha/ mo ki: Cuyi mis mo ma, Buṯerus, dhali ’koshi ma dhali ’kayi mo. 8 Hili aha/ ona gwo mo ki: Yisa wakana Tap̱a haali/ toŋ kamu/ jin ga/u walla toŋ kamu/ jin dinuki thoson me’d jin onu mmomii mo tani a’di yisa ya’di ’twam pem me’d ’deya. 9 Hili ’twa/ thoḵu mo me’di su/ ’peni momis mo ki: A’di jin thoson ma Arumgimis ki dhelel dhelel mo tani dhalku/ ki kar a’di ki to jin ga/u mo ma. 10 Dhali a’di miinu me’di kwara mo. Dhala ris to budhu e momis doḵ/e mo. 11 Dhali hili mo mo ma, ’kwaniŋ gwasi kwara doshkin ibwambor gu’b jin ’kona aman nycine/ mo tani mmohashkunu uni ’peni Paŋ Kaysariyya i aha/ mo. 12 Dhali Shi/in ṯu’c aha/ mmonyaḵ ya ki uni mo ki dar gi gwon dhaŋ mo. Dhali unim pe’de/ gwansan si’da/ ’pena waḵ mo tani nyaḵ ii ki aha/ mo. Dhali am sekina gu’b wathi/ mo be. 13 Dhali a’di ṯorki aman gwo mo mmop̱ara a’diya man’doyu gwo e mo mmodosh igu’b piti mo dhali o gwo mo ki: Hashi gwo e Pan Yaap̱a mo ma mmoyuḵa Simaan jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Buṯerus mo 14 jin midi o /e gwo mo, gwo kun minu woṯẖ /e mo ki kuŋ gu’b pini ilu/ mo. 15 Dhali me’d jin ṯelka/ gwo ’pen mo mmo/o mo tani Shi/in Dheleladhelel yayi’da p̱o/ uni mo me’d jin yakina a’di ap̱o/ ana ka muŋ’kup̱ mo be. 16 Dhali aha/ kana gwon Tap̱a e mo mmo/ona a’di gwo mo ka: aYohaan ka jiŋ gana/ mii’da mii ki yi’de/ mo tani hili um minu mii ki Shi/in Dheleladhelel mo be. 17 Waḵki/ Arumgimis ki c̱i uni to jin c̱inu ki me’d kansan mo tani me’d jin miina a’di si’da/ gom ana ki ana gamkina Tap̱a Yesus jin ta’da Ḵrisṯẖos gwo is mo tani aha/ tana aja sa/ jin miga/ mish roc̱a Arumgimis mo? 18 Dhali ki uni ciḵ to gwansani ’baar mo tani uni bu’th moŋḵu’th is mo dhali kara Arumgimis ki ca mo mmo/o gwo mo ki: Hili ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ c̱in ma Arumgimisa du mo mmori’c is mo ntagi moŋ’koki/e mo be.

Aḵaniisa e Pa Anthaakiya mo

19 Uni si’da/ kun c̱ekerki bwa mo gom monṯo’c bwa jin piki’d mo goma Isṯip̱anuus mo tani iikin mo ntagi Pam P̱iniikiya mo dhali Paŋ Kuprus mo dhali Pa Anthaakiya mo mmo/o gwo ki kun tiya yisa, hili ki jasi ’kwani kun ta ’Kwani Yahuuda/ mo. 20 Hili kun tiya ’koni bwam uni kun ta ’Kwani gi Paŋ Kuprus mo dhali Paŋ Kerawaan kun o ki ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mmoṯor gwon Tap̱a Yesus me’dyin iiyina uni e Pa Anthaakiya mo be. 21 Dhali me’d gi Tap̱a di’d e uni mo dhala waambuhany ’kwani caaca mo kun gam gwo is mo kun ṯu’kkin e Tap̱a mo. 22 Dhali gwonṯor yan yayi’di ’ceŋ ’kwaniŋ ḵaniisa jin di’d e Pa Urushaliim mo, dhali uni hashkina Barnaaba ntagi Pa Anthaakiya mo 23 jin ’bora bwa mo me’dyin p̱u’da/ a’di mo, dhali a’the ma Arumgimis mishkina a’di mo be. Dhali a’di malaski uni ’baar mo ki gwo mo, ki gwo kun dhuna uni adu mo mina uni ’dim ’kup̱ gom Tap̱a mo. 24 Haali/ a’di ta wathi/ jin ’boro’d mo dhali jin ’tu’du/ mo ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali ki moŋgam gwo is mo dhali ’kwani ka ris maru is e Tap̱a mo. 25 Dhali a’di yaki’d mo e Pan Tharsuus mo mmoŋap̱a Shawuul mo 26 dhali ki a’di gamki a’di mo tani a’di ki sus a’di e Pa Anthaakiya mo. Dhali a’di warki’d ki mo jin ’baarkina uni yil ’de/ mo mmotul isi monṯal ’de/ nyaḵka ḵaniisa mo dhali ṯor gwo ki ’kwani ka ris ris mo, dhali imangam gwo is yuḵu gway ka Ḵrisṯẖiyan e Pa Anthaakiya mo be.

27 Dhali ka cim gwansan tani imanc̱i gwo iiyin ka luŋgu’b mo ’peni Pa Urushaliim e Pa Anthaakiya mo. 28 Dhali jamu/ ṯal ’de/ ’peni uni doshki’d ki mis mo jin yuḵu ka Aghabuus mo dhali ṯor gwo mo gom momer jin misha a’di ki Shi/in ki dhan ṯe/ caaca midi di ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo jin bu’th mo mo ka tee ma Kuludiyuus mo. 29 Dhali imanciḵ gwo uni ’baar mo ki ’beles me’d jin mishu a’di mii mo tani uni dhu bwa mo mmohash mowoṯẖ goma waḵ buni kun ’kon e Pa Yahuudiyya mo, 30 me’d jin miina uni si’da/ mmohash a’di e ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ki me’d ma Barnaaba dhala Shawuul mo be.

12

Yakuub A’di ’Koshkunu Jwa mo dhala Buṯerus Karkunu eya Sijin mo

1 Dhali mo ’dishki’d mo ka cim gwansan mo tani Hirodus jin ta’da maliḵ karki me’d piti mmobu’th ’kwanin tiya ’pena ḵaniisa mo mmoṯo’c uni bwa mo. 2 Dhali a’di ’koshki’da Yakuub jwa mo jin ta’da kam ma Yohaan ki gandala turga/ mo. 3 Dhali ki a’di p̱arki’d ki ’Kwani Yahuuda/ ’boru bwa mo gom a’di mo tani a’di diki daḵ mii mo hili bu’thki’da Buṯerus si’da/ mo. Dhala cim gwahan ta’da Cim gi Maaŋḵuthu’d kun miinu ki dar ga cumaṯ mo. 4 Dhali ki a’di bu’thki a’di mo tani a’di kar a’di eya sijin mo dhali c̱i a’di ka askar kun dhunu mo ka nyir me’di do doŋon mo mmoji a’di mo mmo/o gwo e bwa mmosus a’di mo ibwambori ’kwani ’ko’da cim gi Mompe’kup̱anyolos mo. 5 A’di karkunuwa Buṯerus eya sijin mo. Hili mon’tho miin ma ḵaniisa ki dar gi mondaḵ mo eya Arumgimis gom a’di mo.

Buṯerus A’di ’Cuḵkunu ’Pena Sijin mo

6 Dhali ka Hirodus murki’di sus a’di ka pije/ mo tani mon’thiny yansan mo tani Buṯerus di’d mmo/ish e ibwaman ma askar su/ mo dhali deḵu ka jindhiiri su/ mo dhali imanji mo mo ’koni bwambor ma campur mo mmohila sijin mo. 7 Dhali hili mo mo ma, aman’doyu gwo gi Tap̱a doshki’d mo mmo’dish a’di is mo dhali moŋkush ’twaḵki mo mo e ari gu’ba sijin mo. Dhali a’di dorki’da Buṯerus ’ko’d gwar ki me’d mo dhali mer a’di e mo mmo/o gwo mo ki: Cuyi mis ise/ ki jahanne/ mo. Dhala jindhiir piti ’cuḵkin mo ’peni me’d piti mo. 8 Dhali aman’doyu gwo o a’di gwo mo ki: Deḵi wac̱kan e empa’d pini mo ma dhali deḵa p̱p̱am pini mo. Dhali a’di mii a’di mo. Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Kumi burrinyem pini i is pini mo dhali baṯẖi aha/ m’pen mo. 9 Dhali a’di ya’d ka pije/ mo dhali baṯẖa’da baṯẖ mo dhali a’di molo’d ki a’di ta jiŋ gana/ jin miikin ma man’doyu gwo mo tani hili a’di ṯosh ki a’di p̱ar tonyjan e mo. 10 Dhali ki uni pe uni mo kun ta imanji mo mo kun ’koni ṯwa/a/ dhali imanji mo mo kun ta kuŋ ’ko’d mo tani uni iiyini ’twaŋkal toŋḵuthu’d jin ḵa’du bway mo e ’peŋkuman bampa/ jin ḵa’da’d gom uni ki is piti mo. Dhali uni iin ka pije/ mo dhali iin mo naskina/ mmo’baar bwaya ’de/ mo dhali ise/ aman’doyu gwo yaki’d ’peni a’di mo. 11 Dhali ka Buṯerus yaki’d ki is piti mo tani a’di o gwo mo ki: Shwane/ aha/ misha ka jiŋ gana/ ki Tap̱a hashki’da man’doyu gwom piti mo dhali ’cuḵ aha/ ka pije/ mo ’peni me’d ma Hirodus mo dhali ’pena ris to kun c̱ora ’Kwani Yahuuda/ mo.

12 Dhali ki a’di mishki to eya tente/ kan mo tani a’di yaki’d e gu’b ma Mariyam jin ta KoYohaan jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Markus mo i mo jin tula ’kwani is ka ris mmonṯal ’de/ mo dhali uni ’kon mmo’tho mo be. 13 Dhali ki a’di dorki’da campur ’twaŋkal ki me’d mo tani ari nyara/ jin mii’da ṯu’c jin yuḵu gway ka Ruda mo tani a’di yayi’d mmociḵ ’twa/ naskina/ ’te/ mo. 14 Dhali ki a’di nyiṯẖki’d ki a’di ta ’twa/ ma Buṯerus mo tani a’di diki ḵa’d ’twaŋkal mo hili gom mom’bor bwam piti mo tani a’di guski’d mo mmoṯor gwo ka Buṯerus doshki’d ibwambor ’twaŋkal mo. 15 Dhali uni o a’di gwo mo ki: /E guskina du mo ba/. Hili a’di ṯor uni gwo doḵ/e ki ’bi’th ki a’di wakan mo be. Dhali uni o ki a’di ta’da man’doyu gwom piti ’te/ mo. 16 Hila Buṯerus di’di modor ’twaŋkal naskina/ mo dhali ki uni ḵa’dkin mo tani uni p̱ar a’di e mo dhali merkin mo be. 17 Hili a’di mmowuḵkina a’di uni e ki me’d mo mmo’ko ki shwam mo tani a’di c̱i uni gwo ’baar mo mmosusa Tap̱a a’di ka pije/ mo ’pena sijin mo. Dhali a’di o gwo mo ki: Ṯora ris to gwansan ka Yakuub mo dhala waḵ bana mo. Dhali a’di ya’d mo ’peni uni mo dhali ya’d mo e moŋkamu/ mo.

18 Dhali mmosul ma tente/ mo tani mii ibwaman ma askar yisa miinu ka serec̱ yisa, aBuṯerus warki’d kata mo? 19 Dhali ka Hirodus ŋap̱ki’da ŋap̱ kagahara mo tani dhali diki gam a’di mo tani a’di ŋap̱ki gwo mo gom imanji mo mo dhali a’di ḵanki gwo mo ki uni minu ’kosh mo. Dhali a’di yaki’d ka luŋgu’b mo ’peni Bampa/ Yahuudiyya mo ntagi Paŋ Kaysariyya mo dhali c̱a’bi mun mo be.

Jwa ma Hirodus mo

20 Dhali shwane/ Hirodus miiki’da nyor ki ’Kwani gi Pan Sur mo dhali Pan Saydaa/ mo dhali uni iiyin ki bwan ṯal ’de/ i a’di mo dhali mmomiina uni amugu aBalasṯus jin ta’da manmiiya ṯu’c gu’ba ci goma maliḵ tani uni ki doṯ moŋgwam mo haali/ bampam buni thip̱u ’peni bampa/ ma maliḵ mo be. 21 Dhali ap̱owa cim jin karu mo tani Hirodus mmohidha a’di burrinye/ ma maliḵ mo tani dhali mmoc̱a’ba a’di eya ḵursi ma maliḵ mo tani dhali a’di ki c̱i uni gwo mo be. 22 Dhali ’kwani cuun kagahara mo mmo/o gwo mo ki: ’Twa/ ma rum ’te/ be yisa ’twa/ gi wathimpa mo. 23 Dhali ise/ aman’doyu gwo gi Tapa ’kosh a’di mo haali/ a’di diki kara Arumgimis ki ca mo dhali a’di shwan ma yish mo dhali c̱i shi/in piti mo be.

Barnaaba dhala Shawuul mo

24 Hili gwo ma Arumgimis caki’d mo dhali markunu is mo be.

25 Dhala Barnaaba dhala Shawuul doḵkin ’peni Pa Urushaliim mo ki uni ’baarki mii jin iina uni mo mmomii mo tani uni suskina Yohaan nyaḵki uni mo, a’di jin yuḵkunu ki gwaya kamu/ ka Markus mo.

13

1 Dhali kun tiya ’kon e Pa Anthaakiya eya ḵaniisa jin di’d imun kun ta imanc̱i gwo mo dhali imanṯor gwo mo: iBarnaaba dhala Simaan jin yuḵu ka Nijar mo dhala Luḵiyus gi Paŋ Kerawaan mo dhala Manaayin jin ta’da amannyaḵ c̱a’b ka Hirodus jin ta’da mudhiir dhala Shawuul mo. 2 Dhali ki uni tul is mmoluŋ Tap̱a mo dhali ga/ to mo tani Shi/in Dheleladhelel oki gwo mo ki: Dhuyi iBarnaaba dhala Shawuul ki she/ gom aha/ mo goma ṯu’c jin yuḵga/ uni mmomii mo. 3 Dhali ki uni ga/ to mo dhali ’tho mo dhali dhu me’d buni ap̱o/ uni mo tani uni ki hash uni mo mmo/ii mo be.

Imandhunu ki She/ C̱iki Gwo e Paŋ Kuprus mo

4 Wakan be uni mmohasha Shi/in Dheleladhelel uni mo tani uni iikin ka luŋgu’b mo ntagi Pa Saluukiya mo dhali ’peni mun mo tani uni ki ii mo ka ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ntagi Paŋ Kuprus mo. 5 Dhali ki uni ’kon e Pan Salamiis mo tani uni c̱i gwo ma Arumgimis e gu’b montul is gi ’Kwani Yahuuda/ mo. Dhali uni tan ga Yohaan si’da/ jin woṯẖi uni mo. 6 Dhali ki uni ’ciṯẖkin isi bwaman ma ’cesha kunn is ki tur mo ntagi Pam Pap̱uus mo tani uni gam wathiŋ kamu/ jin ta gi e ma rum jin shi/ashi/ mo dhali jin ta’da manc̱i gwonthus mo dhali jin ta Wathi/ Yahuuda/ si’da/ jin yuḵu gway ka Baryashuu mo 7 jin nyaḵ c̱a’b ka waḵiila Sarjiyuus Buulus jin ta’da mishiŋ gwo wathi/ mo. A’di yan yuḵki’d iBarnaaba dhala Shawuul i a’di mo dhali ŋap̱ gwo ma Arumgimis mmociḵ mo. 8 Hila Aliim (haali/ gway piti yuḵu kan ki ’twaŋ kamu/ mo) jin ta gi e ma rum jin shi/ashi/ mo tani a’di roc̱ki uni mo mmoŋap̱a waḵiil yan mmoṯu’k mo ’peni moŋgam gwo is yan mo be. 9 Hila Shawuul jin yuḵu ka Buulus si’da/ mmo’tu’du/ a’di mo ki Shi/in Dheleladhelel mo tani a’di ki hil a’di ka ’thime/ mo 10 dhali o gwo mo ki: Ayy /e jin ’tu’du/ mo ka maḵi ’baar mo dhali /e jin ta ṯẖuthu/ ki ṯẖuthu/ mo dhali /e jin ta ya/ ma Ibliis mo dhali /e jin ta ’kup̱ ki a’di jin ta mo ma ḵar/e ’baar mo tani mina /e diki daḵ mo mmosusa sus jin ta jim per mo ’taa ’peni miiŋ gana/ gi Tap̱a mowa? 11 Dhali shwane/ hili mo mo ma, me’d gi Tap̱a midi di ap̱o/ /e mo dhali /e mini ta ja’da/ mo mmomola tente/ p̱ar e ki ari mo mo mmodiki c̱a’b c̱a’b ’pempa naskina/ mo. Dhali ise/ monduḵu’d biṯki’da p̱o/ a’di mo dhali mondhurumi’d si’da/ mo dhali a’di yuthurki’d mo mmoŋap̱ ’kwani mo mmosus a’di me’da bi mo be. 12 Dhali ŋ’ko’d mo tani awaḵiil ki a’di p̱arki to e jin miikunu mo tani a’di gamki gwo is mo mmomera a’di mo gom gwon Tap̱a jin ṯoru mo be.

ABuulus dhala Barnaaba ’Kokin mo e Pa Anthaakiya mo gi Pam Pisidiyya mo

13 Dhala Buulus uni ki imannyaḵ iim piti mo tani uni ’cuḵkina ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo mmo/ii ’peni Pam Pap̱uus mo dhali uni p̱u’dkin mo e Pam Parja gi Bampa/ gi Pam Pamp̱iliyya mo dhala Yohaan ya’d mo ’peni uni mo mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d e Pa Urushaliim mo. 14 Hili uni mmo’ciṯẖkina uni ’peni Pam Parja mo tani uni p̱u’dkin mo e Pa Anthaakiya gi Bampa/ gi Pam Pisidiyya mo dhali uni iikini gu’b gi montul is ka cim ma pesu/ mmo’kowa ’cesh mo. 15 Dhali ’ko’di gwoŋḵan jin c̱inu deŋu e mo dhali gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ si’da/ tani Tap̱a gi gu’b montul is hashki uni gwo mo mmo/o gwo mo ki: Ikam bamaa, waḵki/ um tan gi gwon tiya mo mmomalas ’kwani mo tani oyi mo ma. 16 Dhala Buulus doshki’d ki mis mo dhali mmowuḵkina a’di uni ki me’d mo tani a’di o gwo mo ki:

Um ’Kwani ma Israyiil mo dhali um kun ḵo/kina Arumgimis mo tani kana: 17 Arumgimis gi ’Kwani ma Israyiil gwan kwanyki ibabam bana mo dhali dhu ’kwani ki ca ki uni ’kon ki ’kus e Bampa/ Masir mo tani dhali ka bin tur mo tani a’di ki sus uni ka pije/ ’peni a’di mo be. 18 Dhali ki mo embul jin wana e ki yil issu/ mo tani a’di thip̱ki’da thip̱ gom uni mo e mombwaasho mo. 19 Dhali ki a’di ’ce’dki kal gi ’kwani kun ’kon ma p̱o/i pesu/ sho’k kun ’kon e Paŋ Kanaan mo tani a’di ki c̱i uni bampam buni ki mal ki mo embul yan jin wana e ki yil iss* ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa su/ i’ce’dka ’kume’d ap̱o/ mo. 20 Dhali ŋ’ko’di to gwansan mo tani a’di ki c̱i uni imandwall gwo gwo ntaga Samu/iil jin ta’da manc̱i gwo mo. 21 Dhali ka nyaŋ’ko’d doḵ/e mo tani uni doṯkina maliḵ mo dhala Arumgimis ki c̱i uni aShawuul jin ta ya/ ma Kish jin ta wathi/ gi ’kwani ma waḵ ma Benyamiin ki mo embul ki yil issu/ mo. 22 Dhali ki a’di ḵwa/ki a’di mo tani a’di piki’da Dawuu’d mmota amaliḵ buni mo. Gom a’di si’da/ a’di ki ṯe gwo mo dhali o gwo mo ki: Aha/ gamkina Dawuu’d jin ta ya/ ma Yassa jin ta wathi/ jin gam ma du ki aha/ jin midi mii bwam pemi ’baar mo. 23 ’Peni emen gi wathi/ yan mo tani Arumgimis me’d jin onu gwo is mo tani guyi’da Manwoṯẖ gom ’Kwani ma Israyiil mo jin ta’da Yesus mo 24 me’dyin ṯor ma Yohaan gwo nṯwa/a/ mo mmodina a’di ki yayu/ naskina/ mo tani gwo mmomiiya mii ki yi’de/ gom mo jin minu rica du is goma ris ’Kwani ma Israyiili ’baar mo. 25 Dhali ka Yohaan di’d mmo’baar bway piti mo tani a’di o gwo mo ki: Um ṯosh ki aha/ tana aja mo? Aha/ dina ki ta a’di mo. Hili mo mo ma, jamu/ midi yayu/ i’ko’di aha/ mo, ap̱p̱a/ sho’k piti mo tani aha/ dinaki ’bor jin miga/ ’cuḵ a’di mo.

26 Ikam pema um kun ta uc̱i ma Ibrahiim kun iiyin ’pena tora ’de/ mo dhali um gwan ibwaman um kun ḵo/kina Arumgimis mo tani gwo gom mowoṯẖ yan hashkunu mo gom ana mo be. 27 Haali/ uni kun ’koni Pa Urushaliim mo dhali tap̱am buni si’da/, haali/ uni ’koki mish a’di mo dhali ’koki mish gwo gi ’twa/ gi imanc̱i gwo kun deŋu e mo ka cim ma pesu/ isa yempa/ mo tani uni miikina uni ’baar mo mmowaḵkina uni a’di mo be. 28 Dhali uni bala gamana ta i a’di mo mmoc̱i a’di mmowu mo hili uni doṯkina Bilaaṯus gwo mo ki a’di minu mii ’kosh mo be. 29 Dhali ki uni ’baarkina ris to ’baar mo mmomii kun ’kwarkunu mo gom a’di mo tani uni bu’thki a’di ka ’cesh ’peni cwa mo dhali ’thi a’di e moŋ’kup̱aje mo be. 30 Hili Arumgimis ’de’k a’di ’peni mowu mo. 31 Dhali a’di mishu ka cim ka ris mo ’peni uni kun nyaḵ ii ki a’di ’peni Pany Jaliil ’kup̱ ki Pa Urushaliim mo tani uni shwane/ ita iman/o gwo gom a’di ibwaŋ ’kwani mo be. 32 Dhali am guyina um gwom ’borga/ ’peni jin onu is me’d jin ṯoru ibaba mo 33 ka Arumgimis ’baarki mii yansan e ana gom uc̱im bana mmo’de’kkina a’di aYesus mo be. Me’d jin ’kwarkunu mo si’da/ ka Masmuuri su/ mo ki:

/E ta Ya/m pem mo.

Ka cim yansan jin karka/ /e mmodi e aha/ mmotaya/ Ya/um mo.

34 Dhali mmotana a’di gi wakan mo tani a’di ’de’kkina a’di a’di ’peni mowu shwane/ mo ki a’di midi diki ṯu’k ki sule/ mo e momp̱u/ mo, dhali a’di oki gwo cikise/ mo be ki:

Aha/ mina c̱i um mom’bor mii ma Dawuu’d kun ta kuŋ ḵogu mo dhali kun ta ku isiŋ gana/ si’da/ mo.

35 Haali/ a’di si’da/ o’d kan eya masmuura kamu/ ki:

/E mini diki c̱i amanḵogum pini mmomish momp̱u/ mo.

36 Haala Dawuu’d, ’ko’di a’di mii to gom ’kwani kun tana anyaḵum yil ki a’di ki bwa ma Arumgimis mo tani a’di ish e mo dhali ’thinu mo e mo gi icom mo dhali mishki momp̱u/ mo be. 37 Hili a’di jin ’de’kkin ma Arumgimis mo tani a’di mol momp̱u/ mo. 38 Haali/ a’di wakan mo tani dhalki a’di mishu mo ibwam um mo, ikam pem, ki wathi/ yan mo tani gwo gom miinthus mmogwam mo tani a’di c̱inu um mo be. 39 Dhali ’pena ris to ’baar mo ’peni kun mola gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu mo um dhu ki mo ma ḵar/e mo tani e a’di mo tani aris uni ’baar mo ki ’beles kun gam gwo is mo tani uni dhunu ki mo ma ḵar/e mo be. 40 Haali/ a’di gi wakan mo tani hili mo mo ma gom a’di midi ’taki p̱u’du/ ap̱o/ um jin ona imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki:

41 Hili mo mo ma, um kun ta imanṯẖuny ’twa/ mo tani meri mo ma dhali thisi e mo.

Haali/ aha/ miina mii ka cim bum mo,

mii jin mina umi ush ki ’tash mo mmogam is mo waḵki/ jan ṯal ’de/ midi ’taki ṯor a’di um mo be.

42 Dhali ki uni iikin ka pije/ mo tani uni doṯki gwo mo ki gwo gwansan minu ’taki o gom uni ka cim ma pesuŋ kamu/ jiŋ ’ko’d mo. 43 Dhali ki montul is ’koshu jwa mo tani uni ka ris ’peni ’Kwani Yahuuda/ dhali ’peni uni kun tana gayiin kun ta ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun bu’th gwo ma Arumgimis mo tani uni baṯẖkina Buulus mo dhala Barnaaba mo kun o uni gwo mo mmomalas uni mo mmo’ko ki sule/ eya ’the ma Arumgimis mo.

44 Dhali ka cim ma pesuŋ kamu/ jiŋ ’ko’d mo tani ’kwani murkini ’taki ta ’kwani gi bampa/ ’baar mo kun iiyin mmotul is imonṯal ’de/ mo mmociḵ gwo ma Arumgimis mo. 45 Hili ki ’Kwani Yahuuda/ mishkina waambuhany ’kwani mo tani uni ’tu’du/ ki mondeeya du mo dhali uni dhaŋki to kun on ma Buulus mo dhali wal gwo sor si’da/ mo be. 46 Dhala Buulus dhala Barnaaba o gwo eya tente/ mmo’koki ju/ mo dhali o gwo mo ki: A’di minu mii mii mo ki gwo ma Arumgimis minu mii o i/um nṯwa/a/ mo be. Haali/ um bel a’di ’peni um mo dhali um ’cunycurki is bum mmo/o ki um ’koki ’bor mmota gi moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo tani hili ma, aman ṯuka mo ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. 47 Haali/ wakan si’da/ Tap̱a ḵanki am gwo mo mmo/o gwo mo ki:

Aha/ karkina /e mo mmota moŋkush gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo,

ki /e mini ’taki di gom mowoṯẖ mo ntagi mo e mony’cesh jin di’d isa dhana/ nnii mo.

48 Dhali me’dyin ciḵa ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ gwo yan mo tani uni ’borkina bwa mo dhali kar gwo ma Arumgimis ki ca eya tente/ mo. Dhala ris uni gun dhunu mo mmota gi moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo tani uni gamki gwo is mo be. 49 Dhali gwo gi Tap̱a ḵalu ki lala’th isi bampa/ yani ’baar mo ki ’beles mo. 50 Hili ’Kwani Yahuuda/ lali up̱a gayiin kun maŋu sho’k mo dhali ’kwani kun tana ’kaŋ’kup̱ pa sho’k mo dhali uni cuuna p̱o/ uni mmoṯoca Buulus dhala Barnaaba bwa mo dhali ṯa’k uni ka pije/ ’peni bwaman mompam buni mo be. 51 Hili uni pirkina buhany ’peni sho’k buni ap̱o/ uni mo dhali p̱u’dkin mo e Pa Ikuuniya mo. 52 Dhali imanciḵ gwo ’tu’dkin mo ki mom’bor bwa mo dhali ki Shi/in Dheleladhelel mo be.

14

ABuulus dhala Barnaaba ’Kokin e Pa Ikuuniya mo

1 Dhali a’di warki’d ki mo jin ’kona uni e Pa Ikuuniya mo tani uni sekini monṯal ’de/ mo e gu’b gi montul is gi ’Kwani Yahuuda/ mo dhali mmo/ona uni gwo mo tani adhana waambuhany ’kwani caaca gi ’Kwani Yahuuda/ dhali ’Kwaniŋ Griḵi ilu/ mo tani gamki gwo is mo be. 2 Hili ’Kwani Yahuuda/ kun ush gwo gam is mo tani uni cuuna p̱o/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali uni dhu uni gwo ibwa mo mmomii mii ha’th’ko’d ap̱o/ awaḵ yan mo. 3 A’di ’kona uni mmun ki rash rash mo mmo/o gwo ki dar gi monyju/ e Tap̱a mo jin c̱i gwo jin ṯenu mo gom gwo goma ’them piti mo mmoc̱i momer mo dhala dhan mii caaca kun miinu mo ki me’d buni mo. 4 Hila waambuhany ’kwanimpa ḵwa/kunu bwa mo dhali kun tiya gamu me’d ki ’Kwani Yahuuda/ mo dhali kun tiya gam me’d ki imandhun ma Yesus ki she/ mo. 5 Dhali ki monṯẖa’th jin ṯẖa’thkina uni ’peni ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani dhali ’peni ’Kwani Yahuuda/ ilu/ nyaḵki tap̱am buni mo mmosor uni ki shi/ kagahara mo dhali mmo’kosh uni ki wosh mo tani 6 uni mishki gwo ’ban mo dhali son mo tagi Pa Lika/uniyya mo dhali Pan Listra mo dhali Pan Darba mo dhali kukul mo is mo. 7 Dhali e mun mo tani uni ṯorki gwom ’borga/ mo be.

ABuulus ’Koshkunu ki Wosh e Pan Lisṯra mo

8 Dhali e Pan Lisṯra mo tani wathiŋ kamu/ c̱a’bki’d jin dumpulki ya ki sho’k piti ki ŋwol ’peni bwaŋ kum jin diki ya ki sho’k me’d ’de/ ki sule/ mo. 9 A’di yan ciḵki’da Buulus mmo/o gwo mo tani mmohila a’di a’di ka ’thime/ mo dhali mmomisha a’di ki a’di ta gi moŋgam gwo is mo mmowac̱u a’di mo tani 10 a’di o gwo ki dhan ’twa/ ki: Doshi ki mis ki sho’k pini mo ma. Dhali a’di p̱e’di mis mo dhali yaki’d mo be. 11 Dhali ka waambuhany ’kwani p̱arki mii yan e mo jin miikin ma Buulus mo tani uni ’de’kki ’twam buni mo mmo/o gwo ki ’twaŋ ’Kwani gi Pa Lika/uniyya ki: Arum iiyini bwam ana ki jamas gi ’kwaniny’cesh mo. 12 Dhali uni yuḵkina Barnaaba gway ka Sap̱s* mo dhala Buulus yuḵa uni ka Hermas† mo haali/ a’di ta tap̱a jin ṯori gwo mo. 13 Dhala gasiis ma Sap̱s jin ta gi gu’b jin luŋu to jin di’di ’twaman bampa/ mo tani a’di ’doyi’da morbip̱ mo dhali jisarro/ mo e ’twaŋkala goŋ mo dhali a’di midi ’taki miiya basa ’cesh nyaḵka waambuhany ’kwani mo. 14 Hili ki imandhunu ki she/ mo kun ta iBarnaaba dhala Buulus mo, ciḵki gwo gom a’di mo tani uni dherki burrinyem buni bwa mo dhali p̱eni bwaman ma waambuhany ’kwani mo dhali cuu ki dhan ’twa/ kun caaca mo 15 dhali o gwo mo ki: Kana ’kwani, ata miina um to gwahan kan mo. Am si’da/ tana ’kwanim ’ba’ban du me’d um dhali am guyina um gwom ’borga/ ki um mini ’taki ṯu’k mo ’peni tomp̱inycon gwahan kun luŋa um mo eya Arumgimis jin di ki e mo, jin uḵki momis mo dhali mony’cesh mo dhali yi’de/ mo dhala ris to ’baar mo kun ’koni bwaman uni mo be, 16 a’di jin dhalki’da ris ’kwanim bampany ’cesh bwayi ’baar mo mmo/ii ki bwam buni mo e mo ma nyaḵum yil kun pekin mo be. 17 Dhali hili a’di diki dhal is piti ki dar gi gwonṯor mo haali/ a’di miiki miim ’boron mo dhali c̱i uma sho’k ’peni momis mo dhali yil mo kun dhotha tonṯe/ mo mmo’tu’da uma du ki tonṯe/ mo dhali moŋ’kuny bwa mo. 18 Dhali ki gwo gwansan kun enu mo tani uni miiki mii kun diṯadiṯ mmonona waambuhany ’kwani ’peni mo ma basa ’cesh gom uni mo be.

19 Dhali ’Kwani Yahuudan tiya iiyini uni i mo yan mo ’peni Pa Anthaakiya mo dhali Pa Ikuuniya mo dhali mmolala uni awaambuhany ’kwani sho’k ki gwo mo tani uni ’koshkina Buulus ki wosh mo dhali dirki a’di ka pije/ ’peni bampa/ mo mmoṯoshḵina uni ki a’di wuki’d mo be. 20 Hili ki imanciḵ gwo doshkin ki jiŋ ’kam a’di mo tani a’di cu mis mo dhali cic̱ki’d e bampa/ mo dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di yaki’d mo nyaḵka Barnaaba mo e Pan Darba mo be. 21 Dhali ki uni ṯorki gwom ’borga/ e bampa/ c̱aan mo dhali imanciḵ gwo ka ris ’kokin mo tani uni doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo e Pan Lisṯra mo dhali e Pa Ikuuniya mo dhali e Pa Anthaakiya mo 22 mmoṯel bwa gi imanciḵ gwo sho’k mo mmomalas uni ki gwo mo ki uni mini ’ko ki sule/ e moŋgam gwo is mo dhali ki monṯo’c bwa kun mini mii ta aris mo tani ana mina se Bampa/ ma Arumgimis mo be. 23 Dhali ki uni dhuki uni ki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ eya risa ḵaniisa ’baar ki ’beles mo dhali ’tho ki moŋga/ to mo tani uni dhuki uni e me’d gi Tap̱a jin gamkina uni gwo is mo be.

Mondoḵ jin Doḵkina Uni ka Nyaŋ’ko’d e Pa Anthaakiya gi Pan Suriyya mo

24 Dhali uni ’ciṯẖkin ki tur mo e Pam Pisidiyya mo dhali p̱u’dkin mo e Pam Pamp̱iliyya mo be. 25 Dhali ki uni oki gwo e Pam Parja mo tani uni iikin ka luŋgu’b e Pa Aṯṯaaliya mo be. 26 Dhali ’peni mo c̱aan mo tani uni ki ii mo ka ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ntagi Pa Anthaakiya mo ’peni mo jin dhukunu uni eya ’the ma Arumgimis mo goma ṯu’c jin ’baarkina uni mo mmomii mo be. 27 Dhali mmop̱u’dkina uni mo tani uni tulkina ḵaniisa is mo imonṯal ’de/ mo dhali uni lolop̱ki uni gwo mo gom to ’baar mo kun miikin ma Arumgimis i uni mo dhali mmoḵa’dkina a’di acampur gi moŋgam gwo is gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. 28 Dhali uni ’kokin ka cim ush’ceenne/ yisa nyaḵki imanciḵ gwo mo.

15

Montul Is gi ’Kwaniŋ Gwanyjaḵa/ ma Ḵaniisa e Pa Urushaliim mo

1 Dhali ’kwaniŋ gwasa tiya iiyin ka luŋgu’b ’peni Pa Yahuudiyya mo dhali ṯorkina waḵ buni gwo mo mmo/o gwo mo ki: Isi ciki/ ki um ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo me’d mii jin miikin ma Musa mo tani um molu woṯẖ mo be. 2 Dhali ki iBuulus dhala Barnaaba uni walkina wal jin gwa’da’d yisa tani uni ṯirrishki uni ki gwo kagahara mo dhali awaḵ buni ki dhu iBuulus mo dhala Barnaaba mo dhali kun tiya si’da/ ’peni bwam uni ki uni mini ’taki ii ka gagamis e Pa Urushaliim mo e imandhunu ki she/ mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ si’da/ mo gom gwo yansan jin doṯu/ mo. 3 Wakan mmosuskina ’kwaniŋ ḵaniisa uni ibway mo tani uni ’ciṯẖkin ki tur mo e Pam P̱iniikiya mo dhali e Pan Saamira mo mmoṯor gwo eya tente/ gom mo gi ṯuka ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ adu is mo dhali a’di pina dhan bwam ’boro’d eya waḵ buni ’baar mo. 4 Dhali ki uni p̱u’dkin e Pa Urushaliim mo tani uni butha ’kwaniŋ ḵaniisa mo dhali imandhunu ki she/ mo ki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ilu/ mo dhali gwo lolop̱kina uni uni mo goma ris to ’baar mo kun miikin ma Arumgimis e uni mo. 5 Hili ’kwanin tiya ’pena waḵa kamu/ ’peni bwaŋ ’Kwanim P̱arisiyiin kun gam gwo is mo tani doshkin ’peni bwam uni mo mmo/o gwo mo ki: A’di minu mii mii mo mmo’ciṯẖ uni amunyjal yis buni mo dhali mmoḵan uni gwo mo ki uni mini ha gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu e mo.

6 Dhali imandhunu ki she/ mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ nyaḵki is tul mo imonṯal ’de/ mo mmoṯora ṯor gom gwo yan mo be. 7 ’Ko’di gwo kun sugu ki rash rash mo tani aBuṯerus cuki mis mo dhali o uni gwo mo ki:

Iwaḵ pema, um mishkin ka Arumgimis kwanyki’d ’peni um kagush ki ’twam pem mo tani ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mini ciḵ gwom ’borga/ yan mo dhali gam gwo is mo. 8 Dhala Arumgimis jin mishki’da du mo tani a’di ṯorki gwonṯor gom uni mmoc̱i uni Shi/in Dheleladhelel mo me’d jin c̱ikina a’di ana mo. 9 Dhali a’di diki mii mii ka gwar ’de/ gom ana mo dhali gom uni si’da/ kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo haali/ a’di ki lam uni adum buni ki dhelel dhelel ki moŋgam gwo is mo be. 10 Haali/ a’di wakan mo tani ata pala uma Arumgimis kan mo ki um mini ’taki dhu dhaŋḵa’b tom’ba/, i’ba/i imanciḵ gwo kun molkina ibabam bana ḵal mo dhali ana si’da/ mo. 11 Hili ana gama gwo is ki ana minu woṯẖ mo ka ’the gi Tap̱a Yesus mo me’d mii jin mina uni mii kan si’da/ mo be.

12 Dhali arisa waambuhany ’kwani ’baar mo ’kon ki shwam mo, dhali uni ciḵki gwo ma Barnaaba mo dhala Buulus mo mmololop̱a uni gwo mo gom momer mo dhala dhan mii kun caaca kun miikin ma Arumgimis i bwaŋ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ e uni mo be. 13 Dhali ’ko’di uni ’kokin ki shwam mo tani aYakuub thoḵ uni gwo mo mmo/o gwo mo ki:

Iwaḵ pema kana, ciḵi gwom pem mo ma. 14 Simaan lolop̱ki gwo gom monthip̱ jin thip̱kin ma Arumgimis ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmobuḵ ’kwani ka pije/ ’peni bwam uni gom gway piti mo. 15 Dhali gwo yan gama imanc̱i gwo ma Arumgimis is kadhamo/ mo me’d jin ’kwarkunu mo ki:

16 ’Ko’di to gwansan mo tani aha/ mina doḵu/ mo

dhali aha/ mina doḵ/e nyaŋ gu’ba burrinye/ ma Dawuu’d jin ’tuḵu/ mo.

Dhali aha/ mina doḵ/e nyaŋ gu’b jin shi/u mo mo,

dhali aha/ mina thum a’di ki mis mo,

17 ki ’kwani kun ta nyenthe/ mo tani mini mish ŋap̱ Tap̱a Arumgimis mo

dhali aris ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun ’tho gway ma Arumgimis mo.

18 A’di ona Tap̱a jin ṯorki to gwansan eya tente/ ’peni kadhamo/ mo.

19 Haali/ a’di wakan mo tani gwo e bwam pem wa cikise/ mo be ki ana mina ’koki ṯo’c uni gwansan bwa mo, uni kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun ṯu’kkin mo ka Arumgimis mo. 20 Hili ana mina ’kwar uni gwo mo ki uni mini dhal mii ’pen mo kun miina uni mo mmoluŋ tomp̱inycon mo dhali ’peni mo kun miinu miinyc̱al si’da/ mo dhali ’peni to gun minyciru ’kus dhali ’peni miin to ma bas si’da/ mo. 21 Haali/ ’peni yil kadhamo/ mo tani aMusa ta gi uni eya ris bampa/ ’baar mo kun c̱i gwom piti mmodeŋ a’di e e gu’b gi montul is ka risa cim ma pesu/i ’baar mo ki ’beles mo.

Gwo gi Thoḵu mo e Montul Is gi ’Kwani Gwanyjaḵa/ ma Ḵaniisa Yan mo

22 Ŋ’ko’d mo tani uni ṯoshkin ki a’di ’boro’d mo gom imandhunu ki she/ mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’kwaniŋ ḵaniisa ’baar ilu/ mo mmokwany ’kwani ’peni bwaman uni mo dhali mmoṯu’c uni mmo/ii Pa Anthaakiya nyaḵki iBuulus mo dhala Barnaaba mo. Gway yerkunu mo ka Yahuusa mo jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Barsaaba mo dhala Sila kun ta tap̱a ibwaman ma waḵ buni mo. 23 Dhali uni ’kwarki gwo cikise/ e uni mo ki: Imandhunu ki she/ mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ma waḵ buni eya waḵ kun ’koni bwaman ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo e Pa Anthaakiya mo dhali Pan Suriyya mo dhali Paŋ Kilikiyya mo tani theki uni me’d mo ma. 24 Haali/ ka jiŋ gana/ aman ciḵkina gwo ki unin tiya kun iikin ka pije/ ’peni bwam am mo tani uni ṯo’c um ’kus ki gwo mo mmo’kosh uma dum bum is mo uni kun ’kona aman ki ye’th sho’k ki gwo mo be. 25 A’di ṯoshkina aman ki a’di ’boro’d mo mmogama aman bwa me’d ki bwan ṯal ’de/ tani mmokwany ’kwani mo dhali mmoṯu’c uni ki ii i um mo nyaḵki iBarnaabam bam mo dhala Buulus kun ena aman kagahara mo be. 26 Uni ta ’kwani kun c̱iki is buni ki ’kwanin tiya ki moŋ’koki/e gom gway gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 27 A’di hashkina amana Yahuusa mo dhala Sila mo. Uni ki is buni mini ṯor um gwo nyaḵki gwo kun ṯoru ki ’twa/ mo. 28 A’di ṯoshkina Shi/in Dheleladhelel ki a’di ’boro’d mo dhali am si’da/ mmo’koki dhu um towa p̱o/ kun diṯadiṯ mo kun mini bol to gwansan gun minu mii mii mo e ki diṯ mo: 29 ki um mini dhal mii ’pen mo ’peni to kun ’ciṯẖu/ mo mmomiiya basa ’cesh mo mmoluŋ tomp̱inycon dhali ’peni miin to ma bas mo dhali ’peni to kun minyciru ’kus mo dhali ’peni mo jin miinu miinyc̱al si’da/ mo be. Waḵki/ um mini non is bum ’peni to gwansan mo tani a’di midi bor mo gom um mo. ’Koyi ki mom’bi’th is mo ma.

30 Wakan ki uni ’cuḵkunu mo tani uni p̱u’dkin ka luŋgu’b mo e Pa Anthaakiya mo dhali mmotula uni awaambuhany ’kwani is mo mmonṯal ’de/ mo tani uni ki c̱i uni gwo kun ’kwarkunu mo be. 31 Dhali ki uni deŋki a’di e mo tani uni ’kunykina bwa mo gom gwo malas yan mo be. 32 Dhala Yahuusa dhala Sila mmotana uni imanc̱i gwo si’da/ mo tani uni malaskina waḵ yan ki gwo ka ris mo dhali ṯel uni sho’k mo be. 33 Dhali ’ko’di uni ’kokin ki rash rash ari’ceenne/ mo tani uni ’cuḵkunu mo ki moŋḵu’th is ’pena waḵ yan e uni gun ṯu’cki uni ki ii mo be. 34 Hili a’di ṯoshkin ma Sila ki a’di ’boro’d mo jin mina a’di c̱a’b imun mo. 35 Hila Buulus dhala Barnaaba ’kokin mo e Pa Anthaakiya mo mmoṯor gwo mo dhali mmoc̱i gwon Tap̱a nyaḵki aris kun tiya si’da/ mo be.

ABuulus A’di Ḵwa/ki Bwa mo ’Pena Barnaaba mo

36 Dhali ’ko’da cim ka hony/e mo tani aBuulus oki’da Barnaaba gwo mo ki: Dhalki ana doḵa shwane/ mo dhali ii yilkina/ awaḵ bana eya ris bampa/ ’baar ki ’beles mo kun c̱ikina ana gwon Tap̱a mo mmop̱ar uni e mo ki uni wakata mo? 37 Dhala Barnaaba e bwam piti mo tani a’di o’d ki susa Yohaan si’da/ jin yuḵu ki gwaya kamu/ ka Markus mo. 38 Hila Buulus a’di ikulumki gwo ibwa mo ki a’di diki ’bor mo mmosus a’di jin ya’d mo ’peni uni ’peni Pam Pamp̱iliyya mo mmonyaḵ ya ki uni mo a’di jin diki nyaḵ ya ki uni eya ṯu’c mo. 39 Dhali gwo jin kaaka jin wala uni piki’d mo tani a’di ḵwa/ uni bwa c̱em buni mo dhala Barnaaba suski’da Markus nyaḵki a’di mo dhali uni iikin mo eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ki bway gi Paŋ Kuprus mo be. 40 Hila Buulus kwanyki’da Sila mo dhali uni iikin mo mmodhun ma waḵ yan uni eya ’the gi Tap̱a mo be. 41 Dhali a’di yaki’d ki tur mo e Pan Suriyya mo dhali Paŋ Kilikiyya mo mmoṯel ’kwaniŋ ḵaniisa sho’k mo be.

16

Ṯimuṯẖawuus Baṯẖki’da Buulus mo dhala Sila mo be.

1 Dhali a’di p̱u’dki’d si’da/ mo e Pan Darba mo dhali e Pan Lisṯra mo dhali hili ma, amanciḵ gwoŋ kamu/ diki’di mun jin yuḵkunu ka Ṯimuṯẖawuus mo jin ta ya/ ma ’bom gi ’Kwani Yahuuda/ mo jin gamki gwo is mo hili com ta Wathiŋ Griḵi mo be. 2 A’di yansan maŋkunu mo e bwam ma waḵ jin di’d e Pan Lisṯra mo dhali e Pa Ikuuniya mo be. 3 A’di min ma Buulus i’taki ŋap̱ mo mmosus nyaḵki a’di mo dhali a’di bu’thki a’di mo dhali ’ciṯẖki a’di amunyjal yis piti mo gom ’Kwani Yahuuda/ kun ’kon e pa gwaṯṯaan mo haali/ uni ’baar mo mishkin ki com ta Wathiŋ Griḵi mo be. 4 Dhali mmo/iina uni mo ki bway buni ki tur mo mmo’ciṯẖ bampa/ mo tani uni c̱iki uni gwoŋḵan yan mo mmodhu kun gama imandhunu ki she/ me’d mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ si’da/ kun ’kon e Pa Urushaliim mo be. 5 Wakan si’da/ ’kwaniŋ ḵaniisa ’bi’thkunu is mo e moŋgam gwo is mo dhali markunu is ka yempa/ mo be.

Dhan Tonyjan gi Wathi/ gi Pa Makiduniyya jin P̱arkin ma Buulus e mo

6 Dhali uni iikin ki tur mo e mo ka kukul is mo e Pam P̱arijiyya mo dhali Paŋ Ghalathiyya mo mmononkina Shi/in Dheleladhelel uni ’kup̱ mo mmo/o gwo yan e Pa Asiyya mo be. 7 Dhali ki uni iin ka ḵarambuye/ i Pam Misiyya mo tani uni palki mii mo mmo/ii ntagi Pam Biṯẖiniyya mo dhali Shi/in ma Yesus diki dhal uni bway mo be. 8 Dhali mmokalkina uni Pam Misiyya mo tani uni iikin ka luŋgu’b mo e Pan Ṯaruwaas mo be. 9 Dhali tonyjan piki’da Buulusi is mon’thiny mo a’di jin ta wathi/ gi Pam Makiduniyya mo jin diki’d mmodosh mo mmoyuḵ a’di mo dhali o gwo mo ki: Yayu/ ma mmo’ciṯẖa/ gapa e Pam Makiduniyya dhali woṯẖ aman mo ma. 10 Dhali ki a’di p̱arki tonyjan e mo tani ise/ am palkina mii mo mmo/ii e Pam Makiduniyya mo mmop̱u’da aman e gwonṯal ’de/ mo ka Arumgimis yuḵki aman mo mmoc̱i gwom ’borga/ e uni mo be.

Mii jin Ṯu’kkin ma Lidiyya Is mo

11 Kan mo tani a’di i’cuḵkina amana ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ’peni Pan Ṯaruwaas mo be. Am iikina ka ji sho’k ki bway ’tham ntagi Pan Samuṯẖraaki mo dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani ntagi Pa Niyapuliis mo. 12 Dhali ’peni mo c̱aan mo tani ntagi Pam P̱ilibbi jin ta bampa/ gi ’Kwani gi Pam Makiduniyya jin ta’da ’kaŋ’kup̱ pa e mo yan jin ta ’peŋkuman bampa/ gi ’Kwani gi Pa Ruumiya mo dhali aman ’kokina naskina/ ka cim ka hony/e mo. 13 Dhali ka cim ma pesu/ mo tani aman iikina ka pije/ ki ’twaŋkala goŋ bampa/ mo e yana gap̱ mo e mo jin ṯoshkina aman ki mo jin ’thonu di’d mo. Dhali am ’kokina ’cesh mo dhali okina up̱ gun iiyini monṯal ’de/ mo. 14 Dhala ’boma kamu/ jin yuḵu gway ka Lidiyya jin ta’da manyol burrinye/ jin gwaju mo ki tom buhe/ gi Pa Ṯẖiyatira jin luŋki’da Arumgimis mo tani a’di ciḵki am gwo mo haala adum piti ḵa’dkina a’di ki Tap̱a mo mmoc̱i is piti ki to kun okin ma Buulus mo be. 15 Dhali a’di miikunu ki yi’de/ mo dhali ki kuŋ gu’b piti ilu/ mo tani a’di yuḵki am mo mmo/o gwo mo ki: Waḵki/ um nyiṯẖkin ki aha/ tana a’di jin ta isiŋ gana/ gom Tap̱a mo tani iiyu/ i gu’b pem mo ma dhali ’ko ise/ mo. Dhali a’di ṯu’cki am mo be.

Mo jin Dhukunu Uni eya Sijin e Pam P̱ilibbi mo

16 Dhali a’di warki’d ki mo jin ’kokina aman mmo/ii mo e mo jin ’thonu tani nyaraŋ kamu/ jin ta ga rum mmomish to ṯor gom mo jin midi yayu/ mo tani a’di gam aman ’kup̱ mo jin ḵalki’da ṯu’c kagahara gom itap̱am piti mmoṯora a’di gwo wakan mo. 17 A’di yan mmobaṯẖkina a’diya Buulus mo dhali aman si’da/ mo tani a’di cuuki gwo kagahara mo mmo/o gwo mo ki: ’Kwani gwansan ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis jin Cayaa/ e ki Ca mo kun c̱i um gwo gom bway ki mowoṯẖ mo. 18 Dhali yan miikina a’di ka cim ka ris mo. Hila Buulus mmodiṯa bwa a’di mo tani ṯu’kki’d mo dhali owa rum gwo mo ki: Aha/ ḵana /e gwo ki gway ma Yesus Ḵrisṯẖos mo mmoyayu/ ka pije/ ’peni a’di mo. Dhali a’di piki’d ka pije/ mo ki mo yansan mo.

19 Hili ki tap̱am piti mishkin ki to kun mina uni ’taki gam ’peni a’di p̱ikin mo tani uni bu’thkina Buulus mo dhala Sila mo dhali dir uni ki ’bi’th mo e mo ma suug mo ibwambori tap̱a mo. 20 Dhali ki uni suski uni e imandwall gwo mo tani uni o gwo mo ki: ’Kwani gwansan mmotana uni ’Kwani Yahuuda/ tani uni miiki mii kagahara mo mmoṯo’c ’kwani gi bampam bana bwa mo, 21 dhali ṯor mii kun nona gwoŋḵan bam am bway mo mmobu’th mo walla mmoboṯki mii mo mmotana aman ’Kwani gi Pa Ruumiya mo. 22 Dhala waambuhany ’kwani gam gwo me’da p̱o/ uni imonṯal ’de/ mo dhali imandwall gwo dher burrinyem buni bwa mo ’peni is buni mo dhali ḵan gwo mmodor uni ki cwa mo. 23 Dhali ki uni dhuki mondoru ka risa p̱o/ uni mo tani uni ṯa’kki uni eya sijin mo mmoḵana manc̱ora sijin gwo mo ki: Dhuyi uni ki ’dantar mo. 24 Dhali mmobutha a’di gwoŋḵan gi wakan mo tani a’di ṯa’kki uni e bwaman ma sijin gana/ mo dhali rep̱ki uni sho’k ki cwa mo.

25 Hili ki mo wana e ki mombwam/e mon’thiny mo tani aBuulus dhala Sila uni ’kon mo mmo’tho mo dhali mmoyuḵ gway goma Arumgimis mo dhali ’kwani kun tana habuus ’kon si’da/ mmociḵ uni mo be. 26 Dhali ise/ adhan mony’cesh yiḵinki is kagahara mo tani a’di yiḵinkina mo jin ḵa’bu gu’ba sijin is mo. Dhali ise/ arisa campuri ’baar mo tani ḵa’dkunu mo dhala ris mondeḵ gi uni ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani sulkunu mo be. 27 Dhala manc̱ora sijin mmomeru a’di e mo ’peni mo/ish e mo tani dhali mmop̱arkina a’di acampura sijin e mmo’ko ki ḵany mo tani a’di buḵki gandala turgam piti mo dhali murki’di ’taki ’kosh is piti jwa mo mmoṯoshkina a’di ki ’kwani habuus yekin mo be. 28 Hila Buulus cuuki’d ki dhan ’twa/ mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ to shiyi’da kamu/ ki mii gom is pini mo ma. Haali/ aman ’baar mo ’kona imahan mo. 29 Dhali a’di yuḵki’da yuḵ gom o’d mo dhali p̱e’di bwaman mo dhali mmodeena a’di is mo gom moŋḵo/ is mo tani a’di biṯki’da ’cesh ibwambor ma Buulus mo dhala Sila mo 30 dhali a’di suski uni ka pije/ mo dhali o gwo mo ki: Kana, aha/ mina miiya ta mmowoṯẖ is pem mo? 31 Dhali uni oki a’di gwo mo ki: Gami Tap̱a Yesus is mo ma dhali /e minu woṯẖ mo dhali ki kuŋ gu’b pini ilu/ mo. 32 Dhali uni oki gwon Tap̱a e a’di ki uni ’baar mo kun ’kon e gu’b piti ilu/ mo. 33 Dhali a’di bu’thki uni ki mo yansan jin ta mon’thiny mo dhali up̱ki uni mondorum buni mo dhali ise/ a’di miikunu ki yi’de/ mo, a’di dhala ris unim piti ’baar mo be. 34 Dhali a’di suski uni ki mis e gu’b piti mo dhali dhuki tonṯe/ ibwambori uni mo dhali uni ’borkina bwa kagahara mo inyaḵki kuŋ gu’b piti mo mmogamkina uniya Arumgimis gwo is mo be.

35 Hili ki mo ḵali kush mo tani imandwall gwo hashki iman’doyi to kun doruwa dor mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki ’kwani gwansan iin mo ma. 36 Dhala manc̱ora sijin guki’da Buulus gwo mo mmo/o gwo mo ki: Imandwall gwo hashki um gwo mo mmodhal um bway mo mmo/ii mo ti. Haali/ a’di wakan mo tani a’di mina uni iiyu/ mo shwanetan mo dhali iiyi ki moŋḵu’th is mo. 37 Hila Buulus oki uni gwo mo ki: Uni dorki am ibwambori ’kwani ki dar gi miiwaḵ mo, ’kwani kun ta ku gi Pa Ruumiya mo dhali ṯa’kki aman eya sijin mo dhali shwane/ uni mini ṯa’k am ka pije/ ka ’diya? Yisa ka jiŋ gana/. Hili dhalki uni iiyin ki is buni mo dhali sus am ka pije/ mo. 38 Dhali iman’doyi to kun doruwa dor mo guki gwo yansan e imandwall gwo mo dhali uni ḵo/ki is mo haali/ uni ciḵkin ki uni ta ’Kwani gi Pa Ruumiya mo be. 39 Dhali uni p̱u’dkin mo dhali yuḵ uni mo, dhali ki uni suski uni ka pije/ mo tani uni doṯki uni mmo/ii ’peni bampa/ mo be. 40 Dhali uni iikin ka pije/ mo ’pena sijin mo dhali cic̱kin mo e gu’b ma Lidiyya, dhali ki uni mishkina waḵ buni mo tani uni malaski uni ki gwo mo dhali ii mo be.

17

Mo gi Eḵkunu Mii e Pan Tasaluniiki mo

1 Dhali ki uni pekin ki tur mo e Pa Amp̱ipuliis mo dhali Pa Apuluniyya mo tani uni p̱u’dkin e Pan Tasaluniiki mo jin dina gu’b montul is gi ’Kwani Yahuuda/ mo. 2 Dhala Buulus me’d miim piti jin miina a’di mo tani a’di yaki’d e bwam uni mo dhali ka cim ma pesu/ ikwara mo tani a’di ṯorki’da ṯor ki uni ka ḵarambuye/ ’peni Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo 3 mmoḵa’d gwo mo dhali mmodhu eya tente/ ka Ḵrisṯẖos mina isi mii ’kosh ka nyor mo dhali midi mii piyu/ mo doḵ/e ’peni mowu mo, dhali ka Yesus yan jin c̱ika/ um gwo mo tani a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 4 Dhali kun tiya e uni lalkunu gwo sho’k mo tani dhali uni wanki ’kwani is ki gwo mo nyaḵka Buulus dhala Sila mo. Dhali ’peni ’kwaniŋ gayiin kun ta ’Kwaniŋ Griḵi mo adhana waambuhany ’kwani si’da/ mo dhali ’peni up̱ kun tana ’kaŋ’kup̱ pa yisa p̱elena. 5 Hili ’Kwani Yahuuda/ mmo’kon ma du uni ki joc̱on mo mmodee mo tani uni bu’thki uni ki me’d ’kup̱ ki uni kun ta cin tiya kun ta gi mii kun bulabul ’peni uni gun ’kon ka p̱iny is e mo ma suug mo, dhali mmotula uni awaambuhany ’kwani is mo tani uni ṯu’cki ’kwanim bampa/ mmo/eḵ mii kagahara mo dhali mmoṯẖa’th ’kup̱ ki gu’b ma Yasuun mo tani uni palki mii mo mmoŋap̱ uni mmobor uni ka pije/ i ’kwani mo. 6 Dhali ki uni ’koki gam uni mo tani uni dirkina Yasuun dhala waḵa tiya e bwambori tap̱am bampa/ mo mmocuu gwo mo ki: Gwahan kun wuluski mony’cesh mo tani uni iiyini mahan si’da/ mo, 7 kun bu’thkin ma Yasuun mo dhali uni ’baar mo mii to ki c̱a’ckon ap̱o/ gwoŋḵan ma Kaysar mo mmo/o gwo mo ki: aMaliḵa kamu/ di’d jin ta’da Yesus mo be. 8 Dhali uni c̱ina waambuhany ’kwani bwa shi/ ki me’d mo dhali tap̱am bampa/ ilu/ mo ki uni ciḵki to gwansan mo be. 9 Dhali ki uni dilki to ’pena Yasuun mo dhali kun tiya mo tani uni ki dhal uni bway mo mmo/ii mo be.

Imandhunu ki She/ ’Kokin mo e Pam Biriyya mo

10 Dhala waḵ buni ise/ uni ki ṯuca Buulus dhala Sila ki ii mo mon’thiny mo ntagi Pam Biriyya mo dhali uni iikin e gu’b gi montul is gi ’Kwani Yahuuda/ me’d jin pu’dkina uni imun mo. 11 Hili uni gwansan bol uni gi Pan Tasaluniiki e ki yuḵ mo mmobu’thkina uni gwo mo ki mo/o bwa kagahara mmo’cunycur Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo ka yempa/ mo waḵki/ to gwansan mini wakansan mo. 12 A’di gamkina uni gwo is ka ris ’peni uni mo dhali ’peni up̱ Griḵi si’da/ kun maŋu mo dhali kun ta ’kwaniŋ gwas yisa p̱elena. 13 Hili ki ’Kwani Yahuuda/ kun ’kon e Pan Tasaluniiki mishkin ki gwo ma Arumgimis c̱in ma Buulus e Pam Biriyya si’da/ mo tani uni p̱u’dkin imun si’da/ mo mmoc̱iya waambuhany ’kwani bwa shi/ ki me’d mo dhali mmoṯu’c uni adu mmomur mo. 14 Dhali ise/ ki jahanne/ mo tani awaḵ buni ṯu’ckina Buulus mmo/ii ka pije/ ntaga dhan yi’de/ mo dhala Sila dhala Ṯimuṯẖawuus ’kokin naskina/ imun mo. 15 Hili uni kun suskina Buulus mo tani uni gu a’di ntagi Pa Aṯẖiina mo dhali mmobutha uni gwoŋḵan goma Sila mo dhali Ṯimuṯẖawuus jin mina uni ’taki ii i a’di ki jahanne/ e me’d mo tani uni iikin mo be.

ABuulus Diki’d e Pa Aṯẖiina mo

16 Dhali ka Buulus c̱orki uni e Pa Aṯẖiina mo tani shi/in piti de’da dum piti ki birbir mo mmohila a’di bampa/ jin ’tu’du/ ki tomp̱inycon mo. 17 A’di ṯorkina a’diya ṯor ka ḵarambuye/ e gu’b gi montul is gi ’Kwani Yahuuda/ mo dhali nyaḵka gayiin ’kwani mo dhali e mo ma suug si’da/ isa yempa/ mo nyaḵki uni kun gam a’di ’kup̱ mo. 18 Dhali ’kwaniŋ gaŋgashan tiya si’da/ ’peni ’Kwani ma Apikuur mo dhali ’Kwani Ruwaak gam ’kup̱ ki a’di mo. Dhali kun tiya o gwo mo ki: Aman’ta’b mo ki ’twa/ yan mo midi ’taki o katinta sa/ ise/? Kun tiya o gwo mo ki: A’di wana e ka manṯor gwo goma rum kun molu mo haali/ a’di c̱iki gwo ma Yesus mo dhali gwo gom mompinu mo be. 19 Dhali uni bu’thki a’di mo dhali sus a’di mo e mo jin yuḵu ka Ariyuus Baghuus mo mmo/o gwo mo ki: Mina amani mish gwo yan ki gwo ta’da tinta jin ṯoru ki a’di jin ta jin this jin okina /e mo? 20 Haali/ /e ’doyi ton tiya eyi ’cem bam kun meru mo. A’di mina amani ’taki mish ki ’pemen to gwansan mo tani itana tinta mo? 21 Hila ris ’Kwani gi Pa Aṯẖiina dhali ’kwani gi kala tiya kun ’kon ki ’kus e mun mo tani uni ’baarana tentem buni mo mmomii toŋ kamu/ yisa hili jasi mmoṯora ṯor mo dhali mmociḵ gwo gom jasi ton thisa tiya mo.

22 Dhala Buulus doshki’d mo ibwaman ma Ariyuus Baghuus mo dhali o gwo mo ki:

Um ’Kwani gi Pa Aṯẖiina mo. Eya ris to ’baar mo tani aha/ nyiṯẖa ki um tana shi/inyjwa kagahara mo. 23 Haali/ ki aha/ yakina ki yam pe mo tani dhali hila to gun luŋa um mo tani aha/ gamkina si’da/ to jin thenuwa rum ap̱o/ jin ta gi gwo kun ’kwarkunu mo cikise/ ki: Gom toŋ kamu/ jin luŋu mo ki ji mol mo. A’di si’da/ jin luŋa um ki ji mol mo tani a’di ṯorka/ eya tente/ gom um mo. 24 Arumgimis yan jin uḵki mony’cesh mo dhala ris to kun ’koni bwaman a’di mo tani a’di mmotana a’di Tap̱a gi momis mo dhali ji gi mony’cesh mo tani a’di diki c̱a’b e moŋ’ko kun ḵogu mo kun uḵu ki me’d mo be. 25 A’di si’da/ idinuki mii to ki me’d gi ’kwani en’thi/ mo, ma me’d jin mina a’di mii diki ta gi toŋ kamu/ haali/ a’di ki is piti c̱i’da ris moŋ’koki/e dhali shi/in dhala ris to ’baar mo be. 26 Dhali ’peni jan ṯal ’de/ mo tani a’di uḵki’da ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar ki ’beles mo mmo’ko eya ris bwam/e gi mony’cesh mo mmo’kawurkina a’di yil mom buni kun dhunu mo dhali ki mom bwaŋgwayu/ gi moŋ’kom buni si’da/ mo, 27 ki uni mini ’taki ŋap̱a Arumgimis mo waḵki/ uni si’da/ mini ’taki topu i a’di mo dhali gam a’di mo. Dhali a’di bala yisa isi’dki’d ’pena ris ana ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ yisa. 28 Haali/

E a’di mo tani ana ’kona ki e mo dhali mmothoṯẖ mo dhali mmota gi moŋ’kom bana si’da/

me’d jin okina kun tiya ibwam iman’cem gway bum si’da/ mo ki:

Haali/ ana si’da/ tana bwambirman piti mo be.

29 Mmotana ana bwambirman ma Arumgimis kantan mo tani ana mina mii ’koki ṯosh ki a’di jin ta ji ma Arumgimis jin piyi’d ’peni a’di wana e ki ’dolkon gana/ mo walla ’dolkon kush mo walla wosh gun c̱inuwa waro/ ki gwocon mo dhali ki gwalal gi wathi/ mo. 30 A’di hilkin ma Arumgimis ki jim pe yil mo ki ji mol mo mo. Hili shwane/ a’di ḵanki ’kwaniny’cesh gwo mo ki uni ’baar mo e mo ’baar mo tani mini ’taki rica du is mo 31 haali/ a’di karki’da cim jin mina a’di mii miiwaḵ gom ’kwaniny’cesh mo e mo ma ḵar/e gi wathi/ jin ’kawurkina a’di nṯwa/a/ mo. Gom a’di mo tani a’di c̱iki’da ris ’kwani ’baar mo mmomish mo ki isa duŋ gana/ mo mmo’de’kkina a’di a’di ’peni mowu mo be.

32 Dhali ki uni ciḵki gwo gom mompinu ’peni mowum piti mo tani kun tiya mii a’di ka maḵ mo. Hili kun tiya oki gwo mo ki: Am mina ciḵ ’peni /e gom gwo yan doḵ/e naskina/ mo. 33 A’di gi wakan be tani a’di yakin ma Buulus ka pije/ mo ’peni bwam uni mo be. 34 Hili ’kwanin tiya ’dim ’kup̱ e a’di mo dhali gamki gwo is mo. Ibwam uni mo tani Diyunisiyuus diki’d si’da/ mo jin ta wathi/ gi mo ma Ariyuus Baghuus mo dhala ’boma kamu/ jin yuḵu ka Damaris mo dhali kun tiya si’da/ nyaḵki ’ko ki uni mo be.

18

ABuulus Diki’d e Paŋ Kurinṯẖuus mo

1 Ŋ’ko’di to gwansan mo tani a’di yaki’d ’peni Pa Aṯẖiina mo dhali a’di p̱u’dki’d e Paŋ Kurinṯẖuus mo. 2 Dhali a’di gamki Wathi/ Yahuudaŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Akiila jin ta wathi/ gi Pam Punṯus jin dhodhu mo jin daḵa p̱u’dki’d mo ’peni Pa Ithaaliya ki ’dishe/ nyaḵki ashim piti jin ta’da Piriskilla mo, haala Kuludiyuus ḵanki’da ris ’Kwani Yahuuda/ gwo mo mmo/ii ’peni Pa Ruumiya mo dhali a’di p̱u’dki’d e uni mo. 3 Dhali haali/ a’di ta’da mannyaḵ to mii ki uni mo tani a’di nyaḵ c̱a’b ki uni mo dhali uni miiki to mo haala ṯu’c buni ta’da ṯu’c mmota imansho gu’b burrinye/ mo be. 4 Dhali a’di ṯorki’da ṯor ka ḵarambuye/ e gu’b gi montul is gi ’Kwani Yahuuda/ ka risa cim ma pesu/ mo dhali a’di mala ’Kwani Yahuuda/ ki gwo mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi mo be.

5 Hili ki iSila dhala Ṯimuṯẖawuus p̱u’dkin ka luŋgu’b mo ’peni Pam Makiduniyya mo tani aBuulus doshki’da po/ gwo mo mmoṯor gwo eya tente/ gom ’Kwani Yahuuda/ mo ka Yesus yan ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 6 Dhali ki uni roc̱ki gwo ki is buni mo dhali walki gwo sor mo tani a’di pirki burrinyem piti mo dhali o uni gwo mo ki: Dhalka bas bum di’di ’bam bum mo ma, um ’cena ki is bum mo. Haali/ aha/ tana jin dheleli’d mo. ’Pena cim yansan ki sule/ mo tani aha/ mina ya mo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 7 Dhali a’di yaki’d ’peni mo yan mo mmoyaku/ e gu’b gi wathiŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Ṯithiyus Yusṯus mo. A’din ’de/ yan luŋki’da Arumgimis mo jin ta gi gu’b jin ’dishi gu’b gi montulu is is mo be. 8 Dhala Kirispus jin ta tap̱a gom gu’b gi montul is mo tani a’di gamki gwo is e Tap̱a nyaḵka ris kuŋ gu’b piti mo dhali ’Kwani gi Paŋ Kurinṯẖuus ka ris mo mmociḵa uni gwo mo tani uni gamki gwo is mo be dhali uni miikunu ki yi’de/ mo. 9 Dhali Tap̱a oki’da Buulus gwo mo mon’thiny ki tonyjan ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma. Hili oyi gwo mo, dhali dhalku/ ki c̱a’b ki shwam mo ma, 10 haali/ aha/ dina e /e mo dhali wathiŋ kamu/ midi mol /e seya p̱o/ mo mmomii /e ki shi/ mo, haali/ aha/ tana gi ’kwani ka ris e bampa/ yansan mo be. 11 Dhali a’di c̱a’bki’d imun ki yil mo dhali ka ppe ’kup̱i pe’de/ mo mmoṯor gwo ma Arumgimis e bwam uni mo be.

12 Hili ka Ghaliyuun ta’da mudhiir gi Pa Aḵaa/iya mo tani ’Kwani Yahuuda/ ki bwan ṯal ’de/ mo tani uni ṯẖa’thkin mowa p̱o/ Buulus mo dhali sus a’di ibwambor ma ḵursi jin dwallu gwo mo 13 mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yansan lalki ’kwani sho’k ki gwo mmoluŋa Arumgimis ki mii kun ta kuny c̱a’ckon ap̱o/ gwoŋḵan jin c̱inu mo. 14 Hili ka Buulus murki’di c̱ee ’twam piti mo tani aGhaliyuun ki o ’Kwani Yahuuda/ gwo mo ki: Waḵki/ ka jiŋ gana/ a’di midi ’taki ta mii shi/i’d mo walla mii jin ta jin thus mo dhali jin ta ji ma maḵa/ gany mo tani ayy um ’Kwani Yahuuda/ mo, adu midi ’taki ṯucaa/ mmo’taki gu is ’peni um mo. 15 Hili waḵki/ um ta gi gwondoṯ gom gwon tiya mo dhali gwaya tiya mo dhali gom gwoŋḵan bum jin c̱inu mo tani hili gwo gom a’di um ki is bum mo ma. Aha/ dinaki ta gi bwa mmota amandwall gwo gom gwo gwansan mo be. 16 Dhali a’di urki uni ’pena ḵursi jin dwallu gwo mo. 17 Dhali uni ’baar mo ’ce’dkina Susṯaniis me’di is mo a’di jin ta tap̱a gom gu’b gi montul is mo dhali uni ki dor a’di mo dhali sus a’di e bwambor ma ḵursi jin dwallu gwo mo. Dhala Ghaliyuun dina gwo ki di ibwa gom ton ṯal ’deŋ kamu/ gwansan mo be.

ABuulus Doḵki’d ka Nyaŋ’ko’d e Pa Anthaakiya mo

18 Dhala Buulus mmoc̱a’bkina a’di ka cim ka ris naskina/ mo tani a’di bu’thki moyam piti ’pena waḵ yan mo dhali yaki’d eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ki bway gi Pan Suriyya mo dhala Piriskilla dhala Akiila nyaḵ ii ki a’di mo mmo’ciṯẖa/ a’di amur’kup̱ piti e Paŋ Kanḵariya mo haali/ a’di ta gi gwo jin okina a’di is mo be. 19 Dhali ki uni p̱u’dkin e Pan Ep̱asus mo tani a’di ki dhal uni imun mo. Hili a’di a’di ki is piti seki’d e gu’b gi montul is mo dhali ṯorki’da ṯor ka ḵarambuye/ ki ’Kwani Yahuuda/ mo be. 20 Dhali ki uni doṯki a’di mo mmoc̱a’bi uni naskina/ mo tani a’di ha gwo e yisa. 21 Hili mmobu’thkina a’di moyam piti ’peni uni mo dhali mmo/o uni gwo mo ki: Aha/ mina doḵu/ mo i um doḵ/e mo waḵki/ Arumgimis midi ’taki o bwa mo. Dhali a’di ’cuḵki’da ḵur yi’de/ jin bela ’tham ’peni Pan Ep̱asus mo be.

22 Dhali ki a’di thulki’da ’cesh e Paŋ Kaysariyya mo tani a’di merki’da gap̱ mo dhali theki ’kwaniŋ ḵaniisa me’d mo dhali yaki’d ka luŋgu’b mo e Pa Anthaakiya mo be. 23 Dhali mmoc̱a’bkina a’di imun ki rash rash mo tani a’di yaki’d mo dhali yaki’d ki tur mo e bampa/ kukul is mo ntagi Paŋ Galathiyya mo dhali Pam P̱arijiyya ka toŋtoŋ mo mmoṯela ris imanciḵ gwo sho’k mo be.

Abulluus C̱iki Gwo e Pan Ep̱asus mo

24 Dhali Wathi/ Yahuudaŋ kamu/ diki’d jin yuḵu gway ka Abulluus jin ta Wathi/ gi Pa Iskandariyya ka dho’th piti mo jin yuḵayuḵ mmota gi ’twaŋ gwocon mo jin p̱u’dki’d e Pan Ep̱asus mo dhali a’di ta gi mom’bi’th e Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo be. 25 Wathi/ yan ṯorkunu gwo mo e bway gi Tap̱a mo dhali mmoḵa/a a’di ki ḵa/ e shi/in mo tani a’di o gwo mo dhali ṯorki gwon to ka ḵar/e goma Yesus mo mmomisha a’di jasi mo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ mo 26 dhali a’di ṯelki gwo ’pen mo mmoc̱i gwo ki dar gi monyju/ mo e gu’b gi montul is mo be. Hili ka Piriskilla dhala Akiila ciḵki a’di mo tani uni bu’thki a’di ’kup̱ ki is buni mo dhali ṯorki a’di gwo eya tente/ gom bway ma Arumgimis ka ḵar/e ki nyanye/ mo. 27 Dhali ki a’di dina gwo ibwa mmo’ciṯẖa/ gap̱ mmop̱u’d mo e Pa Aḵaa/iya mo tani awaḵ yan malaski a’di mo mmoya mo dhali uni ’kwarki imanciḵ gwo gwo mo mmobu’th a’di mo be. Dhali ki a’di p̱u’dki’d mo tani a’di woṯẖki uni ki nyanye/ mo uni kun gamki gwo is eya ’the mo, 28 haali/ ki mom’bi’th mo tani a’di pucurki ’Kwani Yahuuda/ ki gwo ibwambori ’kwani mo mmoṯor eya tente/ ’peni Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo ka Yesus yan ta’da Ḵrisṯẖos mo be.

19

ABuulus Diki’d e Pan Ep̱asus mo

1 Dhali a’di warki’d mo ki mo jin dikin ma Abulluus mo e Paŋ Kurinṯẖuus naskina/ mo aBuulus mmopena a’di ki tur mo e bampa/ jin di’d ’kup ki mis mo tani a’di p̱u’dki’d e Pan Ep̱asus mo dhali gamki imanciḵ gwon tiya mo. 2 Dhali a’di oki uni gwo mo ki: Shi/in Dheleladhelel bu’thkina um mo me’dyin jin gamkina um gwo is mo ’taa? Dhali uni oki a’di gwo mo ki: Yisa. Am ’konaki ciḵ gwo ki sule/ waḵki/ Shi/in Dheleladhelel c̱ikunu mo be. 3 Dhali a’di o gwo mo ki: Um miikunu ki mo jin miinuwa mii ki yi’de/ katinta kan si’da/ mo? Dhali uni ki o gwo mo ki: Ki mo jin miin ma Yohaana mii ki yi’de/ mo be. 4 Dhala Buulus ki o gwo mo ki: aYohaan miiki’da mii jin miinuwa mii ki yi’de/ ki mo jin minu rica du is mo mmo/o ’kwani gwo jin mina uni ’taki gam a’di gwo is jin midi ’taki yayu i’ko’di a’di mo a’di yan jin ta’da Yesus mo. 5 Dhali ki uni ciḵki gwo yan mo tani uni miikunu ki yi’de/ e gway gi Tap̱a Yesus mo. 6 Dhali ka Buulus dhuki me’d piti ap̱o/ uni mo tani Shi/in Dheleladhelel yayi’di uni mo dhali uni wal ’twan tiya mo dhali c̱i gwo is mo be. 7 Dhali uni ’baar kun ’kon mo tani uni wana e ki ’kwani kun tana ’kume’d i’ce’dka su/ mo be.

8 Dhali a’di seki’d e gu’b gi montul is mo dhali c̱i gwo ki dar gi monyju/ mo ka ppe ’kup̱i kwara mo mmoṯora ṯor ka ḵarambuye/ mo dhali mmomalasa malas ki gwo mo gom to gi Bampa/ ma Arumgimis mo. 9 Hili ki kun tiya ’bi’thkunuwa du is mo dhali ushki gwo gam is mo dhali mmo/okina uni gwon thus gom gwo gi Bway yan ibwambor ma waambuhany ’kwani mo tani a’dim Buulus yaki’d ’peni uni mo dhali a’di ḵwa/ki imanciḵ gwo mo mmodhu uni ki she/ mo mmoṯora ṯor ka ḵarambuye/ ka yempa/ e mombuṯ e Pan Ṯiraannus mo be. 10 Dhali mii yan miikunu ki sule/ ki sule/ mo jin ta yil su/ mo be. Gom a’di ki mii yan kan mo tani a’di ciḵkin ma ris uni kun ’koni Pa Asiyya gwon Tap̱a mo dhali kun ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo be.

Iya/ ma Sakaawa mo

11 Dhali Arumgimis miiki miimer jin ta ji mum ki me’d ma Buulus mo. 12 Gom a’di ki mii yan kan mo tani a’di ’dona uni burrinyeny jiṯi/ mo walla burrinyen ṯu’c ’peni is piti e uni kun ’bathan mo dhali mom’ba’th iikin mo ’peni uni mo dhala rum thus kun nyo/on iikin ka pije/ mo be. 13 Hili si’da/ kun tiya ’peni ’Kwani Yahuuda/ kun tani pa mo kun ta imandwaḵa rum thus mo tani uni palki mii mo mmoyer gway gi Tap̱a Yesus ap̱o/ uni gun takin ga rum thus mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ ḵana um gwo mo ki gway ma Yesus yan jin c̱in ma Buulus gwo mo. 14 Dhali a’din ’deŋ kamu/ jin ’kona iya/i pesu/ jin yuḵu gway ka Sakaawa jin ta Wathi/ Yahuuda/ mo dhali jin ta’da gasiis jin ca’d si’da/ kun miiki mii yan mo. 15 Dhala rum thus thoḵki ’twa/ mo dhali o uni gwo mo ki: Yesus yan nyiṯẖka/ mo dhala Buulus yan mishga/ mo. Hili um ta ija sa/? 16 Dhali wathi/ yan jin din ma rum thus icine/ mo tani a’di p̱e’da p̱o/ uni mo dhali p̱i uni ’baar mo e ki mii mo dhali bol uni ’kup̱ ki mom’bi’th ap̱o/ uni mo. Gom a’di ki mii yan kan mo tani uni son ka pije/ mmoye mo ’peni gu’b c̱aan ki ushi burrinye/ kun ’koni bwamani is ’te/ mo dhali ki jama/ i is si’da/ mo. 17 Dhali yan warki’d mo jin mishu mo e uni ’baar mo kun ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali kun ta ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ kun ’kokin e Pan Ep̱asus mo, dhali moŋḵo/ biṯki’da po/ uni ’baar mo dhali gway gi Tap̱a Yesus eḵki’d mo be. 18 Uni tana ris si’da/ ’peni uni kun gamki gwo is mo tani uni iikin mo mmoṯor gwo gom miinthus mo dhali mmoc̱i gwo gom miim buni kun ’kokina uni mmomii mo. 19 Dhali uni yisa p̱elena ’peni uni kun mala mii ka daran du mo uni ’doyina risa warkam buni mo imonṯal ’de/ mo dhali c̱i’th uni mo ibwambori uni ’baar mo. Dhali mo gi she yol buni deŋkina uni e mo dhali uni ki gam a’di mo ka ’ci’cimi’th kun ta ’dolkon kush kun ’koni alaap̱i iss* ’kwanimpa i/iss su/ i’ce’dka ’kume’d mo. 20 Dhali gwo gi Tap̱a caki’d mo dhali p̱i’da ris mom’bi’th e ’baar mo be.

Amamanthar jin Diki’d e Pan Ep̱asus mo

21 Dhali ’ko’da ris to gwansan ’baarkunu mii mo tani aBuulus dina gwo ibwa ki shi/in piti jin minu diki dhal ’pen mo me’d jin pekina a’di ki tur mo e Pam Makiduniyya mo dhali Pa Aḵaa/iya mo mmoya mo ntagi Pa Urushaliim mo mmo/o gwo mo ki: ’Ko’di mo jin miga/ c̱a’bi mun mo tani aha/ mina mii p̱ar bway Pa Ruumiya e si’da/ mo. 22 Dhali mmohashkina a’di uni su/ ibway gi Pam Makiduniyya uni kun mii a’di to mo kun ta iṮimuṯẖawuus mo dhala Arasthuus tani a’di ki is piti c̱a’bki’d mo e Pa Asiyya naskina/ mo be.

23 Dhali ka cim c̱aan mo tani mii piki’d mo, mii jin miinu ka serec̱ yisa gom gwo gi Bway yan mo. 24 Haali/ wathiŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Dimiṯriyuus jin ta’da mantor ’dolkon kush mo dhali jin ta’da man/uḵ ushi to ’peni ’dolkon kush kun wana e ki dhan gu’b jin ca’d jin luŋuwa Arthamiis nycine/ mo dhali a’di ḵalki’da ṯu’c jin ’ka’da mii yisa gom itap̱a kun ta gi ’kwaniŋ gwocon mo. 25 Uni tulkina uni is mo imonṯal ’de/ mo nyaḵki uni kun miina ṯu’c ka ḵwam bwa ki ji nyaḵ mo dhali o gwo mo ki: Kana ba/. Um mishkin ki tom bana kun tana ana mo tani ’pena ṯu’c yan mo. 26 Dhali um mishkin mo dhali um ciḵki gwo ka Buulus yan malaski ’kwani ki gwo mo dhali ṯu’k uni ka ris mo, yisa jasi e Pan Ep̱asus a’di ’de/ yisa hili si’da/ mo muru/ ’baar mo be isi bwaman gi Pa Asiyya ’baar mo mmo/o gwo mo ki: To gun uḵu ki me’d mo tani yisa ta to kun luŋu mo yisa 27 dhali yisa jasi mo di’d e mo jin ṯagu wu mo jin min ma ṯu’c bana yan ta ṯẖuthu/ ki ṯẖuthu/ mo a’di ’de/ yisa, hili si’da/ gu’b gi luŋuwa dhan tony caaga/ yan jin yuḵu gway ka Arthamiis si’da/ minu ’taki war ka ha’th’ko’d mo dhali ki a’di si’da/ minu ’taki gac̱ ’peni mo/eḵ piti mo jin luŋa ’Kwani gi Pa Asiyya ’baar mo dhali ku ji mony’ceshi ’baar mo si’da/.

28 Dhali ki uni ciḵki gwo yan mo tani uni ’tu’du/ ka nyor mo dhali cuukin kagahara mmo/o gwo mo ki: A’di jin ta jin eḵa/ eḵ tani a’di ita’da Arthamiis gi Pan Ep̱asus mo. 29 Dhali kum bampa/ yansan ’tu’du/ ki mo ma c̱ulma’th mo dhali uni ṯẖa’thkin ki bwan ṯal ’de/ e dhan mo jin ta montul is jin biruwa bir mo mmobu’thkina uniya Ghayuus mo dhala Aristarḵus kun ta ’Kwani gi Pam Makiduniyya kun ta imannyaḵ ii ka Buulus mo. 30 Dhali ka Buulus dina gwo ibwa mmose i bwaŋ ’kwani mo tani imanciḵ gwo nonki a’di ’kup̱ mo be. 31 Dhali kun tiya si’da/ ’peni ’kwani kun tana ’kaŋ’kup̱ ki mo gi Pa Asiyya mo† tani mmotana uni imugum piti tani uni hashki a’di gwo mo dhali malas a’di mo jin mina a’di diki c̱i is piti ki ya mo e mo jin ta montul is yan jin biruwa bir mo. 32 Dhali kun tiya si’da/ cuuni ton ’de/ mo dhali kun tiya si’da/ i tiyan tiya mo. Haali/ montul is yan ta’da c̱ulma’th mo be dhali uni ’kon ka ris kun molki to jin tulkina uni is kan mo be. 33 Dhali uni suskina Iskandar ka pije/ ’pena waambuhany ’kwani mo mmokarkina ’Kwani Yahuuda/ a’di eya tente/ ki ṯẖorony mo. Dhala Iskandar wuḵki uni ki me’d mo dhali midi ’taki woṯẖ gwo is gom ’kwani mo. 34 Hili ki uni nyiṯẖkin ki a’di ta Wathi/ Yahuuda/ mo tani uni ’baar cuukin ki ’twan ṯal ’de/ mo ki mo jin wana e ka tente/ su/ mo ki: A’di jin ta jin eḵa/ eḵ mo tani a’di ita’da Arthamiis gi Pan Ep̱asus mo. 35 Dhali ka hiliŋgwoŋḵan gom pa mu’thki’da waambuhany ’kwani ’twa/ mo tani a’di ki o uni gwo mo ki: Um ’Kwani gi Pan Ep̱asus. Ki wathi/ jana si’da/ idi’d jin diki mish ki ’Kwani gi Pan Ep̱asus ta imanhil gu’b jin luŋuwa dhan tony caaga/ yan jin yuḵu gway ka Arthamiis mo dhali jamas gi to yan jin biṯki’d ’pena Sap̱s mo? 36 Haali/ a’di gi wakan tani ki to gwansan minu mol waṯ mo dhali um mini mii ta gi mo mo mmo’ko ki shwam mo dhali ’koki mii toŋ kamu/ ki ji ram mo. 37 Haali/ um suski ’kwani gwansan imahan mo kun ’koki ta ’kwani kun ḵwali to ’peni gu’b kun luŋu to mo dhali uni si’da/ ’koki ta ’kwani gun wali gwo sor ap̱owa dhan tony caagam bana yan jin luŋu mo be. 38 Waḵka Dimiṯriyuus si’da/ dhali tap̱aŋ ’kwani kun ta gi gwocon kun nyaḵ ’ko ki a’di mo ta gi gwo ap̱o/ wathiŋ kamu/ mo tani acim dhunu mo gom gwon dwall mo dhali iwaḵiil ’kon si’da/ mo. Dhalki uni yer is buni gway ka rem ’kup̱ mo ma. 39 Hili waḵki/ um ŋap̱i toŋ kamu/ gom gwon tiya kun doṯu/ mo tani a’di minu thoson mo e montul is yan jin yuḵuwa yuḵ mo. 40 Haali/ ka jiŋ gana/ ana ’kona e mo jin ṯagu wu mo e mo jin yeru is ki gway mo gom mo jin doshu ka nyora ṯal ’de/ ki bimbir ka cim yansan mo dhali mmomiinu a’di mo ka wuny is ’te/ mo. Dhali gom a’di yan mo tani ana mina mol gwo thoḵ goma nyor yan jin deḵu/ mo. 41 Dhali ki a’di daḵki gwo o kan tan mo tani a’di si’da/ ’cuḵki montul is mo be.

20

Ya ma Buulus e Pam Makiduniyya dhali Paŋ Griḵi mo be

1 Dhali ’ko’di mo jin doshu ka nyora ṯal ’de/ ki bimbir daḵu/ mo tani aBuulus mmohashkina a’di imanciḵ gwo mo dhali mmomalaskina a’di uni ki gwo mo tani a’di ki bu’th moyam piti ’peni uni mo dhali a’di yaki’d mo e Pam Makiduniyya mo be. 2 Dhali ki a’di yaki’d ki tur mo mmo’ciṯẖ ’ban gwansan mo tani a’di c̱iki uni gwo gom momalas ki nyanye/ mo dhali a’di p̱u’dki’d mo e Paŋ Griḵi mo be. 3 Dhali ki a’di c̱a’bki’d ka ppe ’kup̱i kwara imun mo tani awu’th karkina ’Kwani Yahuuda/ mo ap̱o/ a’di mo. Ki a’di murki’di ya eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ki bway gi Pan Suriyya mo tani a’di dina gwo mbwa mmodoḵ ki tur ka nyaŋ’ko’d mo e Pam Makiduniyya mo be. 4 Dhali a’di suskunu m’pen mo itagi Pa Asiyya mo be. Uni gun sus a’di mo tani ta iSupaaṯarus gi Pam Biriyya jin ta ya/ ma Purrus mo dhali ’peni ’Kwani gi Pan Tasaluniiki mo tani ta i/Arisṯarḵus mo dhala Sakuntus mo dhala Ghayuus gi Pan Darba mo dhala Ṯimuṯẖawuus mo dhali ’peni ’Kwani gi Pa Asiyya mo tani ta iṮikiikus mo dhala Ṯurup̱iimus mo. 5 Hili uni gwansan iikin nṯwa/a/ dhali uni ’kokin mmoc̱or aman mo e Pan Taruwaas mo be. 6 Dhali aman iikina eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ’peni Pam P̱ilibbi ’ko’da cim gi Maaŋḵuthu’d kun miinu ki dar ga cumaṯ mo dhali aman p̱u’dkina e uni e Pan Ṯaruwaas ka cimi mudhe’d mo be. E mo yan mo tani aman ’kokina ka cim pesu/ mo be.

ABuulus A’di Taḵkunu e Pan Ṯaruwaas mo

7 Dhali ap̱owa cim yan jin ṯwa/a/ ka dhas mo tani aman ’kokina mmotul is mo imonṯal ’de/ mo mmo’ce’d maaŋḵuthu’d mo tani aBuulus ṯorki’da ṯor ki uni ka ḵarambuye/ mo mmoṯor mo gom ya jin mina a’di mii ya mo ka cim jiŋ ’ko’d mo dhali gwom piti bulkina a’di uni mo ntagi mombwam/e mo be. 8 Dhala lamba/ ’kokin ka ris e gu’b jin nyaŋu ka maḵamp̱o/ mo e mo jin ’kokina aman mo mmotul is imonṯal ’de/ mo. 9 Dhali wathin dhuruca kamu/ jin yuḵu gway ka Ap̱itḵuus c̱a’bki’d e ari embul gu’b jin tup̱u i e mo dhali a’di ṯo’da e is mo mmo/ish e kagahara mo. Dhali ka Buulus ṯorki’da ṯor ka ḵarambuye/ ki uni ki rash rash naskina/ mo tani mmoṯo’da e a’di is mo ki mo/ish/em piti mo tani a’di biṯki’d ka luŋgu’b ’peni gu’b jin ’kon ma p̱o/i kwara mo dhali a’di ’de’kkunu monyjwa i is mo. 10 Dhala Buulus thulki’d ka luŋgu’b mo dhali a’di biṯki’da p̱o/ a’di mo dhali mmokoṯẖkina a’di a’di me’d mo tani a’di o gwo mo ki: Dhalka du ki mii mo ma haali/ a’di shi/irki’d mo be. 11 Dhali ki a’di seki mo mis mo dhali mmo’ce’dkina a’di maaŋḵuthu’d yan mo dhali mmoshwa mo tani a’di si’da/ buṯki’d nyaḵki uni ki rash rash mo ntagi mo jin sul ma tente/ mo be. Wakan a’di yaki’d mo be. 12 Dhali uni suskina ’ciŋgwaṯẖ jin di ki e mo dhali uni malaskunu ki jasa/?

Mo gi ’Cuḵkina Uni Aḵur Yi’de/ ’Peni Pan Ṯaruwaas e Pa Miliiṯus mo

13 Hili mmo/iikina aman nṯwa/a/ mo eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo tani aman ’cuḵkina ḵur yi’de/ jin bela ’tham ki bway gi Pa Assuus mo mmoṯosh ka Buulus mina amani bu’th imun mo haali/ gwo ḵankina a’di wakan mo mmoṯor ki is piti mmoya ki sho’k mo. 14 Dhali ki a’di gamki am ’kup̱ e Pa Assuus mo tani aman bu’thkina a’di bway bwaman mo dhali mmop̱u’d mo e Pam Miṯiliini mo be. 15 Dhali mmo/iikina aman eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ’peni mo yan mo tani aman pu’dkina ka cim jin baṯẖa’d ka ḵarambuye/ gi pa gi Paŋ Ḵiyuus mo. Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani aman takina Pa Samuus ki me’d mo dhali ka cim ki jim baṯẖ mo tani aman p̱u’dkina e Pam Miliiṯus mo be. 16 Haala Buulus dina gwo ibwa mo mmoya eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo mmope Pan Ep̱asus mo jin mina a’di ’taki diki mii c̱a’b ka ara cim e Pa Asiyya mo haali/ a’di miikina is ki ’kasa/ ’kasa/ mo jin mina a’di mii di e Pa Urushaliim goma Cim Ḵamsiin yan mo waḵki/ a’di midi ’taki ta isi mii gom a’di mo be.

ABuulus A’di Ṯorki Gwo e ’Kwaniŋ Gwanyjaḵa/ e Pan Ep̱asus mo

17 Dhali ’peni Pam Miliiṯus mo tani a’di hashki gwo mo e Pan Ep̱asus mo dhali yuḵ ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ’pena ḵaniisa mo e a’di mo. 18 Dhali ki uni p̱u’dkin e a’di mo tani a’di ki o uni gwo mo ki:

Um ki is bum mishki mo mo ’pena cim jin ṯwa/a/ jin karkika/ sho’k pem e Pa Asiyya mo mmoyakika/ mo kan e um mo mmoc̱a’b e um ki sule/ mo 19 mmomiiya ṯu’c gi Tap̱a ki bwa jin karu ki jiŋ gwa’d mo dhali ki jabuthi e mo dhali ki mompal kun ṯẖa’thkina p̱o/ aha/ mo ’pena wu’th gi ’Kwani Yahuuda/ mo. 20 Dhali mmodika/ ki gu is pem ’peni gwoŋ kamu/ ṯal ’de/ jin ta jim ’borga/ mo mmoc̱i um mo dhali mmoṯor um gwo mo ibwaman ’kwani mo dhali mmoya gu’b ki jiŋ kul mo 21 mmoṯor gwo e uni kun ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali uni kun ta ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo ki mo jin rijuwa du is ’kup̱ ka Arumgimis mo dhali moŋgam gwo is e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 22 Dhali shwane/ hili mo mo ma aha/ yana ya ki mondeḵ is ki Shi/in e Pa Urushaliim mo dhali aha/ mola to gun mini ṯẖathi aha/ imun mo 23 jasi ki Shi/in Dheleladhelel tani a’di ṯori aha/ gwo e bampa/ ’baar mo mmo/o gwo mo ki mondeḵ dhali monṯo’c bwa c̱orki aha/ imun mo. 24 Hili aha/ mina diki bu’th mondiki/em pem mmokar a’di ki is pem ki jiŋ ŋa/ mo mmomiga/ mish ’baar bway tur gi mondiki/em pem mo dhala ṯu’c jin bu’thkika/ ’peni Tap̱a Yesus mmoc̱i gwom ’borga/ mo goma ’the ma Arumgimis mo. 25 Dhali shwane/ mishi mo mo ma. Aha/ misha ki um ’baar mo um kun yaka/ ibwaman mo mmoc̱i gwo gom Bampa/ ma Arumgimis mo tani um mini ’koki p̱ar bwam/em pem e doḵ/e ki sule/ mo. 26 Haali/ a’di gi wakan mo tani aha/ c̱ina um gwo ka cim yansan ki aha/ tana jin dhelelki’d ’pena bas bumi ’baar mo. 27 Haali/ aha/ dikina ki bu’th is pem mo ’peni moc̱i um gwo mo jin ta isi bwa ma Arumgimisi ’baar mo. 28 ’Cunycuri miim bum ki is bum mo ma dhala risa ma’diny gwan kun dhuna Shi/in Dheleladhelel um mo mmota icom kun mini hil mo mo dhali mmomiiya ṯu’c mo mmohila ḵaniisa gi Tap̱a jin yolkina a’di ka bas jin ta jim pitiŋ gana/ mo. 29 Aha/ misha ki ’ko’di mo jin miga/ ya mo tani awu kun c̱ithirac̱ithir mo tani mini seyu/ i bwam um mo mmomii mii kun miinu ka serec̱ yisa goma ma’diny yan mo. 30 Dhali ’peni bwam um ki is bum um ’cena mo tani ’kwani mini piyu/ mo gun mini o gwon tiya kun mini ta kun ther mo mmoḵwa/ imanciḵ gwo bwa mo mmobaṯẖ uni mo be. 31 Haali/ a’di gi wakan mo tani ’dimi um ’kup̱ mo ma, mmoka mii e mo me’d jin ’kona yili kwara mo tani aha/ dinaki daḵ gwo mo mmomalas umi ’baar ki ’beles mo ki jabu’th mon’thiny mo dhali montee mo be. 32 Dhali shwane/ aha/ dhuna um eya Arumgimis mo dhali ki gwo ma ’them piti jin mishi um nyaŋ mo dhali c̱i um mal mo e bwam uni ’baar mo kun dhunu ki she/ mo ki dhelel dhelel mo. 33 Aha/ dina bwa ki ’thoṯẖo/ gom ’dolkon kush gi wathiŋ kamu/ mo walla ’dolkon ganam piti mo walla burrinyem piti si’da/ mo. 34 Um ki is bum mishi mo ki me’d gwansan miiki to mo kun miga/ mii ta mo dhali gom uni gun nyaḵ ’ko ki aha/ si’da/ mo. 35 Eya ris to ’baar mo tani aha/ c̱ikina um isi she/mm mo ki um mmomiina uma ṯu’c wakan mo tani um si’da/ mini mii woṯẖ uni kun ’ka’da is mo dhali mmoka gwon Tap̱a Yesus e mo kun okina a’di ki is piti mo ki: Mmoc̱i to a’di ta mo gi ’boru mii jin boli mombu’th to e ki ’bor mo be.

36 Dhali ki a’di oki gwo kan tan mo tani a’di c̱a’bki’d ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un mo dhali a’di ’thoki’d nyaḵki uni ’baar mo. 37 Dhali uni ’baar mo ḵumki ko mo dhali ṯagkini ’ba/ ma Buulus mo dhali p̱i a’di ’twa/ mo be. 38 Bwan diṯi’d buni di’d ki nyanye/ gom gwo yan jin okina a’di uni ki uni mini ’koki p̱ar a’di bwam/em piti e doḵ/e ki sule/ sule/ mo be. Dhali uni suski a’di m’pen ibway piti mo ntaga ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo be.

21

Ya ma Buulus jin Yakina A’di e Pa Urushaliim mo

1 Dhali ki aman ’kokina mmo/ii mo ’peni uni mo dhali ’cuḵa ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo tani aman iikina ka ji sho’k ki bway gi ’tham mo ntagi Paŋ Kus mo dhali ka cim jiŋ ’ko’d ntagi Pa Rudus mo dhali ’peni mo yansan mo tani ntagi Pam Paṯara mo be. 2 Dhali mmogamkina amana ḵur jin bela ’tham mo mmo’ciṯẖa/ gap̱ ntagi Pam Piniikiya mo tani aman iikina ap̱oŋ ḵur yi’de/ mo dhali ’cuḵ jin bela ’tham mo. 3 Dhali ki aman p̱u’dkina eya tente/ e Paŋ Kuprus mo tani mmodhalkina aman a’di ka biny cam mo tani aman iikina eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ntagi Pan Suriyya mo dhali aman thulkina ’cesh mo e Pan Sur mo be, haali/ e mun mo tani aḵur yi’de/ minu ḵal ton diṯin piti mo be. 4 Dhali mmogamkina am imanciḵ gwo mo tani am ’kokina ka cim pesu/ imun mo dhali uni gwansan okina Buulus ki Shi/in ki a’di midi ’taki diki kar sho’k piti e Pa Urushaliim mo. 5 Dhali ki a’di warki’d ka cim jin ’baarkina aman mo tani aman iikina mo dhali ii mo ki mo/iim bam mo. Dhali uni ’baar ki up̱i lu/ mo dhali uc̱i si’da/ mo tani uni suski am e bway bam mo gam am ’kokina mo mmo/ii ka pije/ mo ’peni ’peŋkuman bampa/ mo dhali mmo’kokina aman ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un e mo ma dihal yi’de/ mo tani aman ’thokina mo be dhali aman c̱ikina uni gwo mo mmothe me’d ka rem ’kup̱ mmo/ii mo. 6 Dhali aman iikina ap̱oŋ ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo hili uni doḵki bway pa ka nyaŋ’ko’d mo be.

7 Dhali ki aman ’baarkina mo/iim bam mo e yi’de/ ’peni Pan Sur mo tani aman merkina e Pam Puṯulimaayis mo dhali am thekina waḵ me’d mo dhali ’ko nyaḵki uni ka cim ’de/ mo. 8 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani am iikina mo dhali p̱u’d mo e Paŋ Kaysariyya mo dhali mmociḵa aman gu’b ma P̱ilibbus jin ta’da manc̱i gwom ’borga/ jin ta jan ’de/ ’peni unim pesu/ mo tani am ’kona nyaḵki a’di mo. 9 Dhali wathi/ yan ta’d gi i’bwa/i doŋon kun ta nyaraŋ gana/ naskina/ kun c̱iki gwo is mo. 10 Dhali mmo’kokina aman imun ka cim ka hony/e mo tani amanc̱i gwoŋ kamu/ jin yuḵu gway ka Aghabuus yayi’d ka luŋgu’b ’peni Pa Yahuudiyya mo. 11 Dhali mmoyakina a’di i am mo dhali mmobu’thkina a’di wac̱kan ma Buulus mo tani a’di deḵki sho’k pitiŋ gana/ mo dhali me’d piti si’da/ mo dhali oki gwo mo ki: Wakansan okina Shi/in Dheleladhelel mo ki: Wakan si’da/ mina ’Kwani Yahuuda/ gi Pa Urushaliim deḵ wathi/ yan jin ta com wac̱kan yan mo dhali c̱i a’di e me’d gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 12 Dhali ki aman ciḵkina to gwansan mo tani am inyaḵki uni gi pa yan mo tani aman malaskina a’di mo mmodiki ya ka gagamis e Pa Urushaliim mo. 13 Dhali ŋ’ko’d mo tani aBuulus thoḵki gwo mo ki: Ata gwokina um mo mmo’koshaa/ du mo? Haali/ aha/ thosonkina is mo jasi ki mondeḵ ’te/ yisa hili si’da/ mmowu mo e Pa Urushaliim gom gway gi Tap̱a Yesus mo be. 14 Dhali ki a’di ushki gwo gi lalu a’di sho’k mo tani am daḵkina gwo o mo mmo/o gwo mo ki: Dhalki bwan Tap̱a a’di miinu mo ma.

15 Dhali ’ko’da cim gwansan mo tani am deḵa tom bam is mo dhali ii ka gagamis e Pa Urushaliim mo. 16 Dhali imanciḵ gwon tiya si’da/ nyaḵki ii ki am ’peni Paŋ Kaysariyya mo. Uni suski jan ṯal ’de/ nyaḵki uni jin yuḵu gway ka Manasuun gi Paŋ Kuprus jin ta’da manciḵ gwo jin ṯwa/a/ jin mina am ’taki nyaḵ ish ki a’di mo.

ABuulus Buṯki’d, Uni ka Yakuub mo

17 Dhali ki am merkina e Pa Urushaliim mo tani awaḵ bu’thki am mo ki bwaŋ ’kunyga/ mo. 18 Dhali ka cim ki jim baṯẖ mo tani aBuulus ya’di bwam am eya Yakuub mo dhala ris ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ’kon mo. 19 Dhali ki a’di theki uni me’d mo tani a’di ṯorki uni gwo mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ gom to kun miikin ma Arumgimis ibwaŋ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ eya ṯu’c piti mo be. 20 Dhali ki uni ciḵki a’di mo tani uni karkina Arumgimis ki ca mo dhali uni oki a’di gwo mo ki: Misha /eya mudhu, ’kwani wakina risa e bwaŋ ’Kwani Yahuuda/ ’peni uni gun gamki gwo is mo dhali uni ’baar mo shwana nyor mo gom gwoŋḵan jin c̱inu mo. 21 Dhali uni ṯorkunu gwo mo gom /e ki /e din mo mmoṯora ris ’Kwani Yahuuda/ gwo kun ’kon ibwaŋ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmodhal gwo ma Musa ’pen mo mmo/o uni ki uni mini dhalku/ uc̱im buni ki ’ciṯẖa/ munyjal yis buni mo dhali mmodhalku/ ki c̱iya hirdhe/ si’da/ ki mii kun onu mmomii mo. 22 Ata mina ana mii mo sa/ gom a’di mo? Uni mini ciḵ gwo ka jiŋ gana/ ki /e p̱u’dkin mo. 23 Haali/ a’di gi wakan mo tani miiyi a’di jin mina amani ’taki o /e mo. Aman tana gi ’kwaniŋ gwasi doŋon kun ’kona to i’bam buni mo be. 24 Budhi gwan mo ma dhali thosoni is pini ki dhelel dhelel nyaḵki uni mo dhali c̱a’bi /e mo ma gom to gun minu doṯ mo gom uni ki uni mini mish ’kup̱ buni ’thi mo be. Dhala ris ’kwani ’baar mo mini mish ki a’di diki ta gwoŋ gana/ gom to kun ṯorkunu uni gom /e mo hili /e ki is pini si’da/ iyan mo mmodiki tor ci ’twa/ mo mmodhu gwoŋḵan jin c̱inu mo. 25 Hili gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun gamki gwo is mo tani am ’kwarkina gwo mo mmoc̱i gwo jin gamkunu me’d mo ki uni mini non is buni mo ’peni to gun ’ciṯẖu/ mo mmomiiya basa ’cesh mmoluŋ tomp̱inycon mo dhali ’peni miin to ma bas mo dhali ’peni to gun minyciru ’kus mo dhali ’peni mo jin miinu miinyc̱al si’da/ mo. 26 Dhali ŋ’ko’d mo tani aBuulus ki bu’th ’kwani mo dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani mmothosonkina a’di is piti ki dhelel dhelel nyaḵki uni mo tani a’di yaki’d e gu’b gi mondheleladhelel mo mmoc̱i gwo mmo’baara cim gi mo jin thosonkunu is ki dhelel dhelel mo ntagi to minu c̱i mo a’di jin c̱ikunu eya tente/ mo gom uni gwansani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo.

ABuulus A’di Bu’thkunu e Gu’b gi Mondheleladhelel mo

27 Dhali ka cim ma pesu/ ’dishki’di ’baar mo tani ’Kwani Yahuuda/ ’peni Pa Asiyya ki uni p̱arki a’di e e gu’b gi mondheleladhelel mo tani uni c̱i’thkina waambuhany ’kwani is ki mii mo dhali uni ṯẖa’thki a’di me’di is mo be 28 mmocuu gwo mo ki: ’Kwani ma Israyiil, woṯẖi/ aman mo ma. Wathi/ yansan ta a’di jin ṯorki’da ris ’kwani ’baar mo gwo mo e mo ’baar mo ap̱o/ ’kwani dhali ap̱o/ gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali ap̱o/ mo yansan mo. Dhali a’di si’da/ suski ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali mo yan jin ḵogu mo karkina a’di mo me’d mo jin dinuki ḵo/ mo be. 29 Haali/ uni nṯwa/a/ mishki a’di e bampa/ nyaḵka Ṯurup̱iimus jin ta Wathi/ gi Pan Ep̱asus jin ṯoshkina uni ka Buulus nsuski a’di e gu’b gi mondheleladhelel mo. 30 Dhala ris ’kwanim bampa/ cuki mis mo dhali ’kwani sokin mo imonṯal ’de/ mo dhali uni ki budha Buulus mo dhali dir a’di ka pije/ ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ki jahanne/ acampur mu’thkunu mo be. 31 Dhali ki uni ’kon mmoŋap̱ a’di mo mmo’kosh mo tani gwo p̱u’dki’d e mis eya mancil ma askar alip̱ ki mo jin jin ma askara ji ka ris mo e Pa Urushaliimi ’baar mo ’kokin mo ka c̱ulma’th mo be. 32 Dhali ki jahanne/ a’di bu’thki i/askar mo dhali imancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo dhali thulkin mo ka ŋwac̱a/ a’cesha p̱o/ uni mo dhali uni, ki uni mishki imancil ma askar alip̱ mo dhali mishki i/askar mo tani uni daḵana Buulus ’kosh mo. 33 Dhali yan’ko’d mo amancil ma askar alip̱ p̱u’dki’d mo ki ’dishe/ mo dhali bu’th a’di mo dhali ḵan gwo mo ki a’di minu deḵ mo ka jindhiiri su/ mo. Dhali a’di doṯki gwo mo ki a’di ta’da ja sa/ mo dhala ta miikina a’di mo. 34 Dhali kun tiya cuun mo nton ’de/ mo dhali kun tiyan tiya ibwaman ma waambuhany ’kwani mo dhali ki a’di moli gwoŋ ḵa’b yan jin ḵa’bu mo ka c̱ulma’th mo tani a’di ḵanki gwo mo ki a’di minu sus mo e gu’b gi i/askar mo. 35 Dhali ki a’di p̱u’dki’d ap̱o/ mo jin senu mis mo tani a’di warki’d ki mo jin ḵalkin ma askar a’di ime’d mo gom mii yan jin ḵal ma waambuhany ’kwani mo be. 36 Haala waambuhany ’kwani baṯẖani baṯẖi ’ko’d mmocuu gwo mo ki: Guyi a’di mo ma.

ABuulus ’Ce’dki Gwo She/ gom Is Piti mo

37 Dhali ka Buulus muru susu gu’b gi i/askar mo tani a’di oki’da mancil ma askar alip̱ gwo mo ki: Miga/ o gwoŋ kamu/ e /e mo ’taa? Dhali a’di o gwo mo ki: ’Twaŋ Griḵi wala /e ’taa? 38 /E diki ta Wathi/ gi Pam Masir yan si’da/ jin dhuki ’kwani alaap̱i doŋon kun ta iman’kosh tiya jwa mo mmo/eḵ mii kagahara mo dhali jin suski uni ka pije/ mombwaasho ka cim kagush yin mo ’taa? 39 Hila Buulus a’di oki gwo mo ki: Aha/ tana ji Yahuuda/ mo ’peni Pan Tharsuus gi Paŋ Kilikiyya jany ’cesh gi bampa/ jin molu mo yisa. Dhali aha/ ’thona /e mo mmodhalaa/ bway mo mmoṯor ’kwani gwo mo be. 40 Dhali ki a’di c̱iki a’di bway mo tani aBuulus mmodoshkina a’di mo eya p̱o/ mo jin senu mis mo tani a’di ki wuḵ ’kwani e ki me’d mo dhali ki mo doshki’d ki biyuu mo tani a’di ṯorki uni gwo ki ’twaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo mmo/o gwo mo ki:

22

1 Imudhum pem dhali ibaba, kana, ciḵi um gwo jin miga/ ’ce’d um she/ shwane/ mo.

2 Dhali ki uni ciḵki gwo ki a’di oki uni gwo ki ’twaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo tani uni ’kokin ki shwam ki muṯṯ mo dhali a’di ki o uni gwo mo ki:

3 Aha/ tana ji Yahuuda/ jin dhodhu mo e Pan Tharsuus gi Paŋ Kilikiyya mo dhali hili aha/ thip̱kunu e bampa/ yan em bwam sho’k ma Ghamala/iil mo be. Dhali aha/ ye’thkunu sho’k ki gwo mo gom mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo kun ta kuny ji sho’k mo ’peni ibabam bana mo be dhali aha/ shwanaa nyor mo goma Arumgimis si’da/ me’d umi ’baar mo kun ’kokin shwanetan mo. 4 Dhali aha/ ṯo’ckina uni kun ta kum Bway yan ’kus mo igam uni wun mo mmodeḵ uni mo dhali mmoc̱i uni eya sijin mo uni kun ta kuŋ gwas mo dhali up̱i lu/ mo. 5 Wakan si’da/ agasiis jin ca’d daḵ gwo me’d ki aha/ mo dhala ris ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ’baar mo ka ŋul ’kup̱ mo. ’Peni uni si’da/ kun bu’thkika/ warka/ eya waḵ yan mo dhali mmoya mo e Pan Dimashk mo mmosus uni si’da/ kun ’kon mo mmun mmosus ki mondeḵ is mmori’c mo e Pa Urushaliim mo be.

ABuulus Ṯorki Mii jin Ṯu’k A’di Is mo

6 Dhali a’di wara’d mo me’d jin dika/ mo e moyam pem mo dhali ’dish Pan Dimashk is mo ka tente/ muru’di di ibwaŋ ’kup̱ mo tani ki jahanne/ adhan moŋkush caaca ’twaḵki mo mo ’peni momis mo mmo’kam aha/ is mo be. 7 Dhali aha/ biṯkina p̱owa ’cesh mo dhali ciḵ ’twa/ jin o aha/ gwo mo ki: Shawuul Shawuul. Ata ṯoca /e aha/ ’kus kan mo? 8 Dhali aha/ thoḵkina gwo mo ki: /E tana ja Tap̱a? Dhali a’di oki aha/ gwo mo ki: Aha/ tana Yesus gi Pa Naasira jin ṯoca /e ’kus mo be. 9 Dhali uni gun ’kokin nyaḵki aha/ mo tani uni mishki moŋkush ka jiŋ gana/ mo tani hili uni ’koki ciḵ ’twa/ gi a’di jin oki aha/ gwo mo be. 10 Dhali aha/ ona gwo mo ki: Ata miga/ mii mo Tap̱a? Dhali Tap̱a oki aha/ gwo mo ki: Cuyi /e mis mo dhali yayi e Pan Dimashk mo dhali e mun mo tani a’di minu ṯor /e mo goma ris to ’baar mo kun thosonkunu gom /e mo mmomii mo be. 11 Dhali ki aha/ mola mo hil gom mondhel gi moŋkush c̱aan mo tani aha/ merkina mo e Pan Dimashk mo mmosuskina uni kun nyaḵki ’ko ki aha/ me’da bi mo.

12 Dhali jan ṯal ’de/ jin ta’da Hananiyya jin ta wathiŋ gayiin gom gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali jin maŋ ma ris ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo kun ’koni mun mo tani 13 p̱u’dki’di aha/ mo dhali mmodosha a’di mmo’dish aha/ is mo tani a’di oki aha/ gwo mo ki: Akam pem ka Shawuula, budhi momish mo mo ma. Dhali ki mo yansan mo tani aha/ bu’thkina momish mom pem mo dhali aha/ misha a’di mo be. 14 Dhali a’di o’d ka Arumgimis gi ibabam bana iski /e mo mmomish bwam piti mo dhali mmop̱ar mo ma ḵar/e gi jan ’de/ e mo dhali mmociḵ cuuwa/ ’peni ’twam piti mo be. 15 Haali/ /e mini ta aman/o gwo gom a’di eya ris ’kwani gom a’di jin misha /e mo dhali jin ciḵa /e mo si’da/. 16 Dhali shwane/ ata c̱a’ba /e mmomii mo? Cuyi /e mis mo ma dhali miiyi is pini ki yi’de/ mo mmolam miinthus pini mo mmoyer gway piti mo.

ABuulus A’di Yuḵkunu mo gom ’Kwani kun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo

17 Dhali me’d jin doḵkika/ ka nyaŋ’ko’d mo e Pa Urushaliim mo dhali ki aha/ dikina mmo’tho mo e gu’b gi mondheleladhelel mo tani aha/ biṯkina is jwa mo be. 18 Dhali aha/ p̱arkina a’di e mo mmo/o gwo i aha/ ki: Meri is mo dhali yayi mo ise/ ki jahanne/ ’peni Pa Urushaliim mo haali/ uni mini ’koki bu’th gwonṯor ’peni /e gom aha/ mo be. 19 Dhali aha/ okina gwo mo ki: Tap̱a, uni ki is buni mishkin ki aha/ dhukina uni gun gamki /e gwo is eya sijin mo dhali aha/ dorkina uni eya ris gu’b gi montul isi ’baar mo ki ’beles mo. 20 Dhali ka bas ma Isṯip̱anuus jin ta’da man/o gwom pini diki’d mmowol mo tani aha/ si’da/ doshkina ki ’dishe/ mo dhali gam bwa me’d mo dhali mmodhu burrinye/ gi uni gun ’koshki a’di mo. 21 Dhali a’di oki aha/ gwo mo ki: Yaku/ mo ma haali/ aha/ mina hash /e mo e mo jin si’dasi’d isa dhana/ mo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be.

ABuulus A’di Jikunu mo

22 Dhali uni c̱i a’di ’cem buni ki gwo yan mo. Dhali uni ’de’kki ’twam buni mo dhali o gwo mo ki: Guyi ji wakan mo ’peni mony’cesh mo haali/ a’di diki ha me’d jin mina a’di ’taki di ki e mo be. 23 Dhali ki uni cuukin mo dhali ṯa’kki burrinyem buni mo dhali yeḵki bu’da ’ceshi momis mo tani 24 amancil ma askar alip̱ ḵanki gwo ki a’di minu sus mo e gu’b gi i/askar mo mmoḵan gwo ki a’di minu mii ṯirrish ki mondor ki yis bip̱ mo jin mina a’di ’taki mish ki kata yan a’di jin cuuna uni ap̱o/ a’di kan mo. 25 Dhali ki uni deḵki a’di mo ki wac̱kan mo tani aBuulus oki gwo eya mancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d jin doshki’d ki ’dishe/ mo ki: A’di ta gwoŋḵan ’taa jin mina umi dor wathi/ jin ta ji Pa Ruumiya ki yis bip̱ ki dar gi miiwaḵ kan mo ’taa? 26 Dhali ka mancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d ciḵki a’di mo tani a’di yaki’d eya mancil ma askar alip̱ mo dhali ṯorki a’di gwo mo mmo/o gwo mo ki: Ata mura /e imii mo? Haali/ wathi/ yan ta ji gi Pa Ruumiya mo be. 27 Dhala mancil ma askar alip̱ p̱u’dki’d mo dhali o a’di gwo mo ki: Ṯoraa/ gwo mo ma, /e ta jim Pa Ruumiya ’taa? Dhali a’di ki o a’di gwo mo ki: Nye. 28 Dhala mancil ma askar alip̱ thoḵki gwo mo ki: Ki dhan to gun tulu ’kup̱ mo tani bu’thkika/ mo mmota jany ’cesh gi bampa/ yan mo. Dhala Buulus o gwo mo ki: Hili aha/ tana jim Pa Ruumiya jin dhodhu mo be. 29 Dhali uni gun ’kokin mmomuri ṯirrish a’di mo tani ise/ uni iikin ’peni a’di mo. Dhala mancil ma askar alip̱ si’da/ ḵo/ki is mo haali/ a’di mishki’d ki a’di ta ji Pa Ruumiya mo haali/ a’di deḵki a’di mo be.

ABuulus Doshki’di Bwambor Montul Is gi ’Kwani Yahuuda/ mo

30 Hili ka cim jiŋ ’ko’d mo tani mmoŋap̱a a’di gwo mmomish gwoŋ ḵa’b yan jin ḵa’bu mo mmoyera ’Kwani Yahuuda/ a’di is ki gway mo tani a’di ’cuḵki a’di mo dhali ḵanki’da gasiis kun can gwo mo dhali ’kwani gi montul is buni yani ’baar mo mmotul isi monṯal ’de/ mo dhali a’di suski’da Buulus ka ’cesh mo dhali kar a’di ibwambori uni mo be.

23

1 Dhala Buulus mmohilkina a’di ap̱o/ montul is yan ka ’thime/ mo tani a’di o gwo mo ki: Iwaḵ pema aha/ tana jany ’cesh gi bampa/ ibwambor ma Arumgimis mo e mii ’baar mo kun ta isi bwaŋ gana/ ntaga tee yan mo be. 2 Dhala gasiis jin ca’d jin ta’da Hananiyya ḵanki uni kun doshkin ki ’dishe/ i a’di gwo mo mmodor a’di ’twa/ ki me’d mo. 3 Ŋ’ko’d aBuulus oki a’di gwo mo ki: Arumgimis midi dor /e mo, /e jin tana gaŋgara/, jin kushu mo e mis ’te/ kan mo dhali /e ki c̱a’b mmodwall aha/ gwo mowa gom gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali /e ki ḵan gwo ki aha/ minu dor mo ki gwoŋḵan jin c̱inu mo jin ’ce’du ’pen ’te/ mo? 4 Dhali uni gun doshkin ki ’dishe/ mo tani oki a’di gwo mo ki: /E sorkina gasiis jin ca’d ma Arumgimis mo kana? 5 Dhala Buulus ki o gwo mo ki: Aha/ dinaki mish, iwaḵ pem mo, ki a’di ta’da gasiis jin ca’d mo be, haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: /E mini dhalku/ ki o gwon thus gom tap̱aŋ ’kwanim pini mo.

6 Hili ka Buulus nyiṯẖki’d ki ’bana ’de/ ta ji gi ’Kwani Sadukiyiin mo dhali ’bana kamu/ ta ji gi ’Kwani P̱arisiyiin mo tani a’di cuuki’d mo e montul is yan mo ki: Iwaḵ pema aha/ tana Wathim P̱arisi mo jin ta ya/ gi ’Kwani P̱arisiyiin mo be dhali gom mo jin tanu ga ’teŋ kap̱e/ mo dhali gom mompinu ’peni mowu mo tani aha/ yuḵkunu mo gom gwondoṯ yan mo. 7 Dhali ki a’di oki gwo kan mo tani mo jin walkunuwa wal piki’d e bwaŋ ’Kwani P̱arisiyiin mo dhali ’Kwani Sadukiyiin mo dhali montul is yan ḵwa/kunu bwa mo be. 8 Haali/ ’Kwani Sadukiyiin oki gwo mo ki mo jin pinu yisa di’da walla man’doyu gwo mo walla shi/in mo, hili ’Kwani P̱arisiyiin si’da/ ṯor gwo gom mompinu mo dhala man’doyu gwo mo dhali shi/in mo. 9 Dhala dhan cuuwa/ piki’d mo dhali iman’kwar ton tiya kun ta kum ’ban gi ’Kwani P̱arisiyiin doshkin ki mis mo dhali di’bki gwo is mo mmo/o gwo mo ki: Am yisa gama tonthusa kamu/ e wathi/ yansan yisa. Atinta waḵki/ shi/in oki gwo e a’di mo walla man’doyu gwo mo? 10 Dhali ki mo jin walkunuwa wal jin caaca piki’d mo tani amancil ma askar alip̱ mmoḵo/kina a’di is goma Buulus jin mina uni ’taki ḵwa/ a’di is bwa ka ’ci’cimi’th mo tani a’di ḵanki’da askar gwo mo mmo/ii ka ’cesh mo dhali bu’th a’di ’peni bwam uni ki ḵwap̱ mo dhali mmosus a’di e gu’b gi i/askar mo be.

11 Dhali ki mon’thiny jin baṯẖki’d mo tani Tap̱a doshki’d ki ’dishe/ i a’di mo dhali oki gwo mo ki: Budhi aduŋ gana/ mo ma haali/ me’d jin ṯorkina /e gwonṯor gom aha/ e Pa Urushaliim mo tani wakan si’da/ /e mini mii c̱i gwonṯor gom aha/ si’da/ e Pa Ruumiya mo.

Awu’th jin Wu’thkunu Ap̱o/ Mondiki/e ma Buulus mo

12 Dhali ki mo ta montee mo tani ’Kwani Yahuuda/ gamki bwa me’d mo imonṯal ’de/ mo dhali deḵki is buni ki gwo jin gama uni me’d mo mmo/o gwo mo ki uni mini ’koki shwa to mo walla ’koki p̱i to mo ntagi uni mini ’taki ’kosha Buulus jwa mo be. 13 Dhali uni ’kokin ki nyanye/ ki issu/ mo kun miikina wu’th yan mo. 14 Dhali uni p̱u’dkin e igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo dhali o gwo mo ki: Aman deḵkina is bam ki gwo jin gamu me’d mo jin onu is mo mmo’koki nyoḵ toŋ kamu/ mo ntagi aman mina ’kosha Buulus jwa mo. 15 Dhali shwane/ miiyi um gwo eya tente/ ka mancil ma askar alip̱ ki a’di midi susi a’di ka ’ceshi um mo me’d jin mina umi dwall gwo gom a’di ka ji sho’k ki nyanye/ mo. Dhali aman nṯwa/a/ ki a’di midi ’dishu mo tani aman mina thoson is mo mmo’kosh a’di mo.

16 Hili ya/ gi ’bwah ma Buulus ciḵki gwo ki uni ishkin ki jim bag mo mmoc̱or a’di mo tani a’di guski ce mo dhali cic̱ mo e gu’b gi i/askar mo dhali ṯorka Buulus gwo mo be. 17 Dhala Buulus yuḵki jan ṯal ’de/ e a’di mo ’peni imancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo dhali oki gwo mo ki: Susi washan dhuru’c yan eya mancil ma askar alip̱ mo ma haali/ a’di ta gi toŋ kamu/ mmoṯor a’di mo. 18 Wakan a’di bu’th a’di mo dhali sus a’di eya mancil ma askar alip̱ mo dhali o gwo mo ki: ABuulus jin ta’da habuus yuḵki aha/ i a’di mo dhali doṯki aha/ gwo mo mmosus wathin dhuru’c yan i /e mo jin ta gi toŋ kamu/ mmo/o /e mo. 19 Dhala mancil ma askar alip̱ bu’th a’di ki me’d mo dhali thoṯẖ mo mmodoṯ a’di gwo mo ka ’di/ mo ki: Atinta a’di jin mina /e iṯor aha/ gwo mo? 20 Dhali a’di o gwo mo ki: ’Kwani Yahuuda/ gamki gwo me’d mo mmodoṯ /e mmosusa Buulus ka ’cesh ka’thamo/ e montul is yan me’d jin mina /e ’taki ṯirrish gwo ka ji sho’k ki nyanye/ ari’ceenne/ gom a’di mo. 21 A’di mina /e dhalku/ ki ha gwom buni e mo. Haali/ ’kwaniŋ gwas ’kon ki nyanye/ ki issu/ mo kun ishkin ki jim bag mo mmoc̱or a’di ’peni uni gun deḵki is buni mo ki gwo jin gamu me’d mo jin onu is mo mmo’koki shwa to mo walla mmo’koki p̱i to si’da/ mo ntagi uni mini ’kosh a’di jwa mo dhali shwane/ uni ’kon mmothoson is mo mmohil ’kup̱ ki gwo jin mina /e o is gom a’di mo. 22 Wakan amancil ma askar alip̱ dhal dhuru’c wathi/ bway mo mmoya mo mmoḵan a’di gwo mo ki: Dhalki wathiŋ kamu/ gwo ki ṯor ki /e mii to gwansan eya tente/ gom aha/ mo.

ABuulus A’di Hashkunu mo eya P̱iliks jin Ta’da Mudhiir mo

23 Dhali a’di yuḵki uni su/ i a’di kun tana imancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo dhali o uni gwo mo ki: Thosoni i/askar iss* ’kwanimpa i’kume’d is mo ma mmo/ii ntagi Paŋ Kaysariyya mo dhali ’kwani gun ta ku gi shumarum issi† kwara i’ce’dka ’kume’d mo dhali ’kwani kun ta ku ma mee iss ’kwanimpa i’kume’d mo ka tente/ pedoŋon jin ta mon’thiny mo 24 dhali a’di ḵanki uni gwo mo mmothoson to/e kun meruwa p̱o/ mo jin mina uni ’taki kara Buulusa p̱o/ a’di mo dhali mmosus a’di ki ’dantar eya P̱iliks jin ta’da mudhiir mo. 25 Dhali a’di ’kwarki gwowa warka/ jin wana she/mm cikise/ mo ki:

26 Kuludiyuus Lisiyaas eya mudhiir jin ta jim ’borga/ jin ta’da P̱iliks ki gwon the me’d mo. 27 Wathi/ yan bu’thkina ’Kwani Yahuuda/ mo dhali murkina uni ’taki ’kosh jwa mo me’d jin p̱u’dkika/ ap̱o/ uni mo dhali aha/ woṯẖkina a’di mo nyaḵki i/askar mo mmoda/arka/ gwo mo ki a’di ta jim Pa Ruumiya mo. 28 Dhali mmoŋap̱ga/ gwo mmomish ’ban mo gom mo jin yera uni a’di is ki gway mo tani aha/ suskina a’di ka ’ceshi montul is buni yan mo. 29 Dhali aha/ gamkina gwo mo mmoyeru a’di is ki gway mo gom gwondoṯ gom gwoŋḵan buni jin c̱inu mo hili mmodara a’di ki toŋ kamu/ jin yeru a’di is ki gway jin mina a’di gam ’pemen jin ta ji gi wu mo walla jin ta ji gi mondeḵ si’da/ mo. 30 Dhali ki a’di ṯorkunu aha/ mo ka wu’th di’da p̱o/ wathi/ yan mo tani aha/ hashkina a’di i /e ise/ mo mmoḵanki uni gwo mo uni kun yer a’di is ki gway si’da/ mo mmo/o gwowa p̱o/ a’di ibwambori /e mo.

31 Wakan si’da/ i/askar me’d jin ḵankunu uni gwo mo tani uni bu’thkina Buulus mo dhali sus a’di ki mo ta mon’thiny mo e Pa Anṯibaṯriis mo. 32 Hili ka cim jiŋ ’ko’d mo tani uni dhalki ’kwani gun ta ku shumarum bway mo mmo/ii mo nyaḵki a’di mo dhali mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d e gu’b gi i/askar mo. 33 Dhali uni, ki uni p̱u’dkin mo e Paŋ Kaysariyya mo dhali c̱ika warka/ eya mudhiir mo tani uni ṯorkina Buulus si’da/ e bwambori a’di mo be. 34 Dhali ki a’di deŋki gwo e mo tani a’di doṯki a’di gwo mo ki /e ta jany cur jana mo, dhali ki a’di mishki gwo ’ban ki a’di ta ji Paŋ Kilikiyya mo tani 35 a’di o gwo mo ki: Aha/ mina ciḵ gwo ’peni /e ki dhegem mo ki uni gwansan gun yer /e is ki gway si’da/ mini p̱u’du/ mo. Dhali a’di ḵanki gwo ki a’di minu kar e gu’b ma mudhiir jin ta ji ma Hirodus mo.

24

Gwon Dwall jin Dwallkunu Ap̱owa Buulus mo

1 Dhali ’ko’da cim mudhe’d mo tani agasiis jin ca’d jin ta’da Hananiyya p̱u’dki’d ka ’cesh mo nyaḵki ’kwaniŋ gwanyjaḵan tiya mo dhali nyaḵka wa/iŋ gwoŋ kamu/ mo jan ṯal ’de/ jin ta’da Ṯarṯullus mo dhali uni ṯorkina mudhiir gwo eya tente/ ap̱owa Buulus mo be. 2 Dhali ki a’di yuḵkunu mo tani aṮarṯullus ṯelki gwo ’pen mo mmoyer a’di is ki gway mo mmo/o gwo mo ki:

Haali/ gom /e mo tani aman ’kunykina bwa mo ki moŋḵu’th is ki nyanye/ mo dhali gom monthoson pini mo tani tonthus thumu ki ’bore/ gom kal yan mo 3 aman butha a’di em bwayi ’baar mo dhali e mo ’baar mo /e jin ta jim ’borga/ jin tana P̱iliks ki bwa ’baar ki ’bore/ mo. 4 Hili ki aha/ mina diki bul /e ki gwo naskina/ mo tani aha/ ’thona /e ki ji nan pini gom bwa jin tana /e pa mo mmociḵ am gwo ki e ’pe’pere/ mo. 5 Haali/ aman gamkina wathi/ yan jin shwan ma pibi anyor mo dhali aman ḵala wal jin walkunu mo ibwaŋ ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo isi mony’ceshi ’baar mo dhala manshu tiya bway gom c̱eŋ ’kwani kun luŋ ji gi Pa Naasira mo.

6 Dhali a’di si’da/ pali mii mo mmodiki kar gu’b gi mondheleladhelel ki jiŋ ḵogu mo dhali a’di si’da/ bu’thkina aman mo dhali aman mina ’taki dwall a’di gwo ki gwoŋḵan bam jin c̱inu mo. 7 Hili amancil ma askar alip̱ jin ta’da Lisiyaas p̱u’dki’d mo dhali ki dhan miim ’bi’th kun caaca mo tani a’di bu’thki a’di mo ’peni bwam me’d bam mo 8 mmoḵan imanyer a’di is ki gway gwo mo mmo/ii ibwambori /e mo, dhali ’peni a’di si’da/ mo tani /e mini mish a’di mo mmoṯirrish a’di ki gwo ki is pini mo mmonyiṯẖ goma ris to gwansani ’baar mo kun yera aman a’di is ki gway mo.

9 Dhali ’Kwani Yahuuda/ si’da/ ’dap̱kin ki gwo ki mo jin yeru a’di is ki gway mo mmogam gwo me’d ki to gwansan ta kuŋ gana/ mo be.

ABuulus ’Ce’dki Gwo She/ Ibwambor ma P̱iliks mo

10 Dhali ka mudhiir wuḵki a’di ki ’kup̱ mo mmo/o gwo mo tani aBuulus thoḵki gwo mo ki:

Haali/ aha/ misha ki /e din ki yil ka ris mmota mandwall gwo gom kal yan mo tani aha/ ki bwam ’boro’d mo tani aha/ mina ’ce’d /e she/ ki gwo mo, 11 haali/ /e mini mish nyiṯẖ ki a’di diki ta acim ’kume’d i’ce’dka su/ ki nyanye/ me’d jin yakika/ ka gagamis mmoluŋ e Pa Urushaliim mo. 12 Dhali uni si’da/ ’koki gam aha/ e gu’b gi mondheleladhelel mmosu’k ki gwo ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ walla mmoc̱itha waambuhany ’kwani is ki mii mo si’da/ e gu’b gi montul is buni mo gi mo walla e bampa/ si’da/ mo. 13 Dhali uni si’da/ moli gwo kar ki ji ma du’d e /e gom to gun yera uni aha/ is ki gway mo. 14 Hili yan miga/ ṯor /e mo ki ’ko’di Bway jin yuḵkina uni ki jiny c̱em buni mo tani wakan aha/ miina to goma Arumgimis gi ibabam bam mmogama ris gwo ’baar mo is kun waki gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali kun ’kwarkunu e imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo 15 mmota ga ’teŋ kape/ eya Arumgimis mo dhali gwohe si’da/ ki is buni hili ’kup̱ ki yan mo, ki mompinu jin midi di mo gom uni kun mii jasi miiŋḵar/e mo dhali uni si’da/ kun ’koki mii miiŋḵar/e mo be. 16 E mii yansan si’da/ mo tani aha/ pira is pem mo mmota gi isi bwaŋ gana/ mmodiki kol ibwambor ma Arumgimis mo dhali ibwambor gi ’kwani isa yempa/ mo. 17 Dhali ’ko’di yil ka ris mo tani aha/ p̱u’dkina mo mmo’do to kun c̱inu gom ’kwani kun hatha’ko’d e kal pem mo dhali to kun c̱inu ki me’d si’da/ mo. 18 E mii gwansan mo tani uni gamki aha/ mo mmothoson is ki dhelel dhelel e gu’b gi mondheleladhelel mo ki dar ga waambuhany ’kwani mo dhali ki dar gi mo ma dulaṯṯ naskina/ mo. Hili ’Kwani Yahuudan tiya kun ’kon ’peni Pa Asiyya mo 19 kun mini ’taki mii ’ko imahan ibwambori /e mo dhali mmomii mo yan jin yeru is ki gway mo waḵki/ uni ta gi toŋ kamu/ ap̱o/ aha/ mo. 20 Walla si’da/ dhalki ’kwani gwansan ki is buni o gwo gom miinthus jana jin gamkina uni mo me’d jin doshka/ ibwambor montul is yan mo, 21 walla isi kan mo gom ’twan ṯal ’de/ yan jin cuuka/ mo mmodoshi bwaman uni mo ki: Gwo gom mompinu ’peni mowu mo tani aha/ yuḵkunu mo gom gwondoṯ ibwambori /e ka tee yan mo.

ABuulus A’di Bu’thkunu e Mo jin Jinuwa Ji mo

22 Hila P̱iliks ki dhal mii e i is mo mmonyiṯẖa a’di ka ji sho’k ki nyanye/ gom Bway yan mo tani a’di si’d uni gwo ’ko’d mo mmo/o gwo mo ki: Ka Lisiyaas jin ta’da mancil ma askar alip̱ midi yayu/ ka ’cesh mo tani aha/ mina mish gwo ki dhegem gom /e mo. 23 Dhali a’di ki c̱i gwoŋḵan eya mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d ki a’di minu mii kari mohil mo dhali a’di midi ta gi mo mmoya gi ’kus si’da/ mo dhali minu ’koki non si’da/ ’peni kum pitin tiya mo kun mini iiyu/ i a’di mo.

24 Hili ’ko’da tee gwansan tani P̱iliks p̱u’dki’d nyaḵka Durusilla jin ta ashim piti jin ta’da ’Bom Yahuuda/ mo, dhali hashki’da Buulus mo dhali ciḵ gwo ’peni a’di mo gom gwo jin gamu is eya Yesus Ḵrisṯẖos mo. 25 Dhali me’dyin ṯorkina a’diya ṯor ka rem ’kup̱ gom mo ma ḵar/e mo dhali mo jin ’timuwa du mo dhali gom gwo miiwaḵ jin midi yayu/ yilaŋ kamu/ mo tani P̱iliks ḵo/ki is mo dhali thoḵki gwo mo ki: Yayi ibway pini shwanetan mo ma dhali ki aha/ mina ta gi embul jin ’boro’d mo tani aha/ mina yuḵ /e i aha/ mo. 26 A’di ṯoshki’d si’da/ ka guurush min ma Buulusi ’taki c̱i a’di mo. Gom a’di gi wakan si’da/ mo tani a’di hashki a’di gwo ki ye’th ye’th mo dhali mmobuṯi nyaḵki a’di mo. 27 Hili ki yila su/ kun thimkin mo tani P̱iliks garr ma Purkiyuus P̱asṯuus i embul piti mo dhali mmo/o bwa mmogam momaŋ ’peni ’Kwani Yahuuda/ mo tani P̱iliks dhalki’da Buulus ki mondeḵ is mo be.

25

ABuulus Yip̱ki ’Kup̱ ’Kup̱ ka Kaysar mo

1 Mmop̱u’dkin ma P̱asṯuus eya cur yan mo tani a’di yakina a’di ’ko’da cim kwara ka gagamis e Pa Urushaliim ’peni Paŋ Kaysariyya mo be. 2 Dhali igasiis kun can dhali ’kwani gun tana ’kaŋ’kup̱ ’peni ’Kwani Yahuuda/ c̱iki a’di gwo mo ap̱owa Buulus mo. Dhali uni doṯki a’di mo 3 mmodoṯa ’them piti ap̱o/ a’di mo ki a’di midi hash a’di e Pa Urushaliim mo mmomiiya wu’th mmo’kosh a’di jwa mo eyan bway mo. 4 Bahili aP̱asṯuus thoḵki gwo ka Buulus karkunu mo mmohil mo e Paŋ Kaysariyya mo dhali a’di ki is piti murki’di ya imun ki ’dishe/ mo. 5 Dhali a’di oki gwo mo ki: A’di mina um dhalki uni kun ta gi mom’bi’th ibwam um mmo/ii ka ’ceshi nyaḵki aha/ mo dhali waḵki/ tonthusa kamu/ di’d e wathi/ yan mo tani dhalki uni yer a’di is ki gway mo.

6 Dhali ki a’di ’baarki’da cim naskina/ ibwam uni ka cim diki ta pekwara mo walla ’kume’d ki nyanye/ mo tani a’di yaki’d ka luŋgu’b e Paŋ Kaysariyya mo be. Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani a’di c̱a’bki’d mo eya ḵursi jin dwallu gwo mo dhali ḵanki gwo mo ka Buulus minu susu mo be. 7 Dhali mmop̱u’dkina a’di mo tani ’Kwani Yahuuda/ kun p̱u’dkin ka luŋgu’b ’peni Pa Urushaliim mo tani doshkin ka kul isi a’di mo mmo’doyu gwowa p̱o/ a’di kun tana ris mo dhali kun ta gi dhan gwony caaga/ kun mola uni dhu ki ji ma du’d mo. 8 Ŋ’ko’d mo tani aBuulus oki gwo ki jiny ’ce’d shem piti ki: Aha/ dinaki mii miinthusa kamu/ ṯal ’de/ ki lish ap̱o/ gwoŋḵan gi ’Kwani Yahuuda/ mo walla ap̱o/ gu’b gi mondheleladhelel mo walla ap̱owa Kaysar mo. 9 Hila P̱asṯuus mmo/ona, a’di bwa ki mii to mmo’bor ’Kwani Yahuuda/ bwa mo tani a’di thoḵki’da Buulus gwo mo dhali o gwo mo ki: /E ona bwa ki ya ka gagamis e Pa Urushaliim mo dhali /e minu dwall gwo gom to gwansan ibwambori aha/ imun mo ’taa? 10 Hila Buulus o gwo mo ki: Aha/ doshkina ibwambor ma ḵursi ma Kaysar jin dwallu gwo mo jin ta mo jin minu mii dwall gwo gom aha/ mo be. Aha/ miikina toŋ kamu/ jin shi/ashi/ ap̱o/ ’Kwani Yahuuda/ yisa me’d jin misha /e si’da/ ki ’bore/ be. 11 Waḵki/ aha/ si’da/ tana amandiki mii miiŋḵar/e mo dhali waḵki/ aha/ miikina toŋ kamu/ jin midi gam ’pemen jin ta ji gi wu mo tani aha/ dinaki ush mmowu mo. Hili waḵki/ toŋ kamu/ ṯal ’de/ ’peni to gwahan kun yera gwahan aha/ is ki gway mo diki ta gwoŋ gana/ tani wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi mish c̱i aha/ e uni mo be. Aha/ mina yip̱ ’kup̱ pem ’kup̱ ka Kaysar mo be. 12 Ŋ’ko’d mo tani P̱asṯuus ki a’di nyaḵki’da ṯor ṯor ki ’kwani gi montul is buni mo tani a’di thoḵki a’di gwo mo ki: /E o ki yip̱ ’kup̱ gi Kaysaro. /E mini ya eya Kaysar beseene/ mo.

ABuulus A’di Suskunu mo Ibwambor ma Aghripaas dhala Barniiki mo

13 Dhali ka cim ka hony/e pekin mo tani amaliḵ jin ta’da Aghripaas dhala Barniiki merkin mo e Paŋ Kaysariyya mo dhali uni thekina P̱asṯuus me’d mo be. 14 Dhali ki uni ’baarkina cim ka ris mo e mun mo tani aP̱asṯuus c̱iki gwo goma Buulus eya tente/ ibwambor ma maliḵ mo mmo/o gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ di’di mahan jin dhalkin ma P̱iliks ki mondeḵ is mo. 15 Dhali ki aha/ dikina e Pa Urushaliim mo tani igasiis kun can mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ gi ’Kwani Yahuuda/ c̱iki aha/ gwo mo gom a’di mmodoṯ aha/ gwo gom miiwaḵa p̱o/ a’di mo. 16 Uni thoḵkika/ gwo mo ki a’di diki ta mii gi ’Kwani gi Pa Ruumiya mo mmoc̱i wathiŋ kamu/ ṯal ’de/ nṯwa/a/ ki a’di jin yeru is ki gway diki dosh ka ḵarambor i uni gun yer a’di is ki gway mo dhali mmota gi mo mmo/o gwo jin ta jiny ’ce’d shem piti gom gwo jin karu ap̱o/ a’di mo. 17 Dhali ki uni ’kokin si’da/ i montul is buni imonṯal ’de/ imahan mo tani aha/ dinaki miiya diiṯe/ mo. Hili ka cim jiŋ ’ko’d mo tani aha/ c̱a’bkina eya ḵursi jin dwallu gwo mo dhali aha/ ḵankina gwo mo ki wathi/ minu mii susu mo be. 18 Dhali ki uni gun yer a’di is ki gway doshkin ki mis mo tani uni ’koki c̱i gwo gom to gun ta thus ki thus me’d jin ṯoshkika/ mo be. 19 Hili uni ta gi gwondoṯa tiya ap̱o/ a’di gom gwo gi luŋum buni uni ’cena mo dhali gom jan ṯal ’de/ yan jin ta’da Yesus jin wuki’d mo jin on ma Buulus ki a’di di’d ki e mo be. 20 Dhali aha/ mmodumpulkika/ gwondoṯ gom to gwansan mo tani aha/ doṯkina a’di mo waḵki/ a’di midi ’taki ya e Pa Urushaliim mo dhali a’di minu dwall gwo i mun gom gwo gwansan mo. 21 Hili ka Buulus yip̱ki ’kup̱ mo jin minu kar a’di mmohil mo mmotagi gwon dwall ’pena Ughusthus yan mo tani aha/ ḵankina gwo mo ki a’di minu kar mmohil mo ntagi aha/ mina ’taki hash a’di eya Kaysar mo be. 22 Dhala Aghripaas oki’da P̱asṯuus gwo mo ki: Aha/ si’da/ mura bwa o mo mmociḵ gwo ’peni wathi/ ki is pem mo. A’di o gwo mo ki: Ka’thamo/ /e mini ciḵ gwo mo ’peni a’di mo.

23 Wakan ka cim jiŋ ’ko’d mo tani Aghripaas pu’dki’d mo dhala Barniiki ka dhan mii jin nyoŋu mo dhali uni ’kokin mo mmocic̱ mo e mo jin ciḵu gwo nyaḵki imancil ma askar alip̱ mo dhali ’kwani gun tana ’kaŋ’kup̱ pa mo tani ki gwo jin ḵankin ma P̱asṯuus mo tani aBuulus suskunu ibwaman ’kwani mo. 24 Dhala P̱asṯuus o gwo mo ki: AMaliḵ Aghripaas dhala ris ’kwani ’baar mo kun nyaḵ ’ko imahan ibuŋ’kus bana mo. Um ’kon mmohil wathi/ yan jin ṯorkin ma risa waambuhany ’Kwani Yahuuda/ aha/ gwo ap̱o/ e Pa Urushaliim mo dhali imahan si’da/ uni cuun mo ki a’di midi mii diki di ki eŋ kamu/ ki sule/ mo be. 25 Hili aha/ gamkina a’di mo ki a’di yisa mii toŋ kamu/ jin midi gam mo jin ta ji gi mowu yisa. Dhali mmoyip̱kina a’di ’kup̱ ki is piti ka Ughusthus mo tani aha/ dina gwo ibwa mo mmohash a’di i a’di mo. 26 Gom a’di mo tani aha/ dara ki gwoŋ kamu/ jin ḵa’bu mo jin miga/ ’kwar ki tap̱am pem gwo mo. Haali/ a’di gi wakan mo tani aha/ suskina a’di ibwambori um mo dhali ki ji mumi bwambori /e jin tana maliḵ Aghripaas ki aha/ mina ’taki ta gi gwo mmo’kwari ’ko’di mo jin theke’thkunu gwo mo ki theke’th theke’th mo. 27 Haali/ aha/ ṯosha ki a’di diki ta ’kup gwo mmohash wathi/ habuus mo dhali mmodiki c̱i gwo eya tente/ imonṯal ’de/ mo, gwo jin onu ap̱o/ a’di mo be.

26

ABuulus A’di ’Ce’dki Gwo She/ Ibwambor ma Aghripaas mo

1 Dhala Aghripaas oki’da Buulus gwo mo ki: /E dhalkunu bway mo mmo/o gwo gom is pini mo. Dhala Buulus he’thki me’d piti mo dhali o gwo jin ta jiny ’ce’d shem piti mo ki:

2 Aha/ ’bora bwa ki is pem mo aMaliḵ Aghripaas ki aha/ mina o gwo jin ta jiny ’ce’d shem pem ibwambori /e ka tee yan mo goma ris to gun yera ’Kwani Yahuuda/ aha/ is ki gway mo be. 3 Haali/ /e tana amanmish mii ’baar mo dhali gwo kun doṯu/ mo si’da/ kagahara kun ’koni bwaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo be. Haali/ a’di gi wakan mo tani aha/ yuḵa /e mmociḵ aha/ gwo mo ki bwa jin ’kuc̱u mo ki ’kari’th mo be.

4 Aris ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo mishi miim pem ki yil gi mondiki/em pem ’peni yil pem kun ṯwa/a/ kun ’kon ka muŋ’kup̱ e bwam unim pem kun ta kal pem mo dhali e Pa Urushaliim si’da/ mo. 5 Uni mishki aha/ ’peni ṯwa/a/ mo, waḵki/ uni ta gi bwa mmoṯor gwo mo, ki aha/ dina ki ji Wathim P̱arisi mmota jim buni kun miin ka ji sho’k ki nyanye/ mii gun onu gom ji gi luŋum bam mo. 6 Dhali shwane/ aha/ dosha mahan mmominu dwall gwo goma ’teŋ kap̱e/ gom gwo jin onu is ’peni Arumgimis gi ibabam bam mo be. 7 Iwaḵ bam kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo ḵoci e mo mmomii to goma Arumgimis ki mon’thiny ilu/ mo dhali montee mmohil ’kup̱ ki gwo jin onu is mo mmop̱u’du/ mo. Dhali goma ’teŋ kap̱e/ yan mo tani aha/ yer ma ris ’Kwani Yahuuda/ ’baar mo is ki gway mo, ayy maliḵ. 8 Ata ṯosha /e ki a’di ta gwo jin molu gam is mo waḵka Arumgimis midi ’taki ’de’k jin wu’d mo?

9 Aha/ ka jiŋ gana/ kulumkina gwo ibwa ki is pem mo ki aha/ mina mii mii to ka ris kun ta kuny c̱a’ckona p̱o/ gway ma Yesus gi Pa Naasira mo. 10 Dhali yan si’da/ miikika/ e Pa Urushaliim mo dhali uni ka ris mu’thkika/ eya sijin mo ’peni imandhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo mmobu’thkika/ gwo ki mom’bi’th ’peni igasiis kun can mo dhali ki uni ’kokunu mo mmo’kosh jwa mo tani aha/ si’da/ c̱ikina ’twam pem ap̱o/ uni mo be. 11 Dhali mmori’cka/ uni me’d ka ris eya ris gu’b gi montul isi ’baar mo tani aha/ ṯu’ckina uni mo mmowal gwo sor mo, dhali mmoshwakika/ anyor mo isi, ki bar bar ap̱o/ uni mo tani aha/ p̱u’dkina ka pije/ mmotagi isi pan tiya si’da/ mo mmoṯo’c uni bwa mo be.

ABuulus Ṯorki Mii jin Ṯu’k A’di Is mo

12 E moyam pem yan mo tani ki aha/ dikina mmoya e Pan Dimashk mo mmokaru aha/ ’pen mo ki mom’bi’th ’peni igasiis kun can mo tani 13 ka tente/ di’di bwaŋ ’kup̱ mo tani, ayy maliḵ, aha/ mishkina e bway moŋkush jin boli’da tente/ e ki mon’twaḵ mo mo mmo’twaḵ mo mmo’kamaa/ is mo dhali uni gun nyaḵki ii ki aha/ mo be. 14 Dhali ki aman ’baar mo ’kokina mo mmobiṯa p̱owa ’cesh mo tani aha/ ciḵkina ’twa/ jin o gwo i aha/ ki ’twaŋ ’Kwani Yahuuda/ mo ki: Shawuul Shawuul, ata ṯoca /e aha/ ’kus kan mo? A’di diṯa mii gom /e mmoruḵa /eya ruḵ ki si mo mmoṯi’k a’di ’pen mo. 15 Dhali aha/ thoḵa gwo mo ki: /E tana ja Tap̱a? Dhali Tap̱a ki o gwo mo ki: Aha/ tana aYesus jin ṯoca /e ’kus mo be. 16 Hili cuyi /e mis mo dhali doshi ki sho’k pini mo haali/ gom ’pemen yan kan tan mo tani aha/ pina /e i is mo mmothoson /e mo mmota amanmii to mo dhali mmota aman/o gwo gom to gun mishkina /e aha/ mo dhali gom to gun miga/ pi /e i is mo 17 mmo’cuḵ /e ’peni ’kwani mo dhali ’peni ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ e uni gun miga/ ṯu’c /e mmoya mo be. 18 Mmoḵa’d uni em buni mo ki uni mini ṯu’k mo ’peni mondhurumi’d ’kup̱ ki moŋkush mo dhali ’peni mom’bi’th ma Seṯaan eya Arumgimis mo, ki uni mini bu’th moŋgwam gom miinthus mo dhali mal ibwaman uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel ki moŋgam gwo is e aha/ mo be.

Gwo ma Buulus jin C̱ikina A’di gom ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ’Kwani kun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo

19 Wakan si’da/, ayy Maliḵ Aghripaas, aha/ dinaki usha ush e tony jan jin piyaa/ i is ’peni momis mo. 20 Hili aha/ c̱ikina uni gwo eya tente/ mo nṯwa/a/ uni gun ’koni Pan Dimashk mo dhali e Pa Urushaliim si’da/ mo dhali isi bwamana ris bampa/ gi Pa Yahuudiyya mo dhali e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ ki uni mini ’taki rica du is mo dhali mmoṯu’k ’kup ka Arumgimis mo mmomii mii gun minu gam mo jin rijuwa du is mo. 21 Gom gwo yan mo tani ’Kwani Yahuuda/ tulki aha/ me’di is mo mmobu’th mo e gu’b gi mondheleladhelel mo dhali uni murkini ’kosh aha/ jwa mo be. 22 Mmobu’thka/ mowoṯẖ jin di’d ’peni Arumgimis mo tani a’di doshka/ gama tee yan mmoc̱i gwo gom uni gun gwa’dkin mo dhali uni kun cakin mo mmo/o gwoŋ kamu/ ṯal ’de/ yisa, jasi a’di jin ona imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhala Musa jin midi ’taki p̱u’du/ mo, 23 ka Ḵrisṯẖos yan mina isi mii ’kosh ka nyor mo dhali a’di jin midi ta amanpiya pi nṯwa/a/ jin wuki’d mo midi ’taki c̱i moŋkush ki ’kwani mo dhali ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ mo.

ABuulus A’di Yip̱ki ’Kup̱ ’Kup̱ ka Aghripaas mo Mmo’taki Gam Gwo Is mo

24 Dhali ki a’di c̱iki gwo jin ta jiny ’ce’d shem piti kan mo tani P̱asṯuus oki gwo ki dhan ’twa/ mo ki: Buulus /e guskina du mo ba/. Mmomisha /e to deŋ e kagahara mo a’di ṯu’k /eya du mo mmogus mo. 25 Hila Buulus oki gwo mo ki: Aha/ dinaki gusa du mo ba/ P̱asṯuus /e jin ta jim ’borga/ mo hili aha/ ona gwoŋ gana/ mo dhali ka du jin ḵuthi/ is ki ’cese/ ’cese/ mo be. 26 Haala maliḵ mishki to gwansan mo. E a’di si’da/ aha/ ona gwo ki dar gi monyju/ mo gom aha/ laluwa du sho’k gom toŋ kamu/ ṯal ’de/ ’peni ’kwani gwansan yisa di’da jin bagu mo ’peni a’di mo haali/ mii yansan yisa miikunu ki tar mo. 27 Maliḵ Aghripaas, gwo ’peni imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ gamkina /e is mowa? A’di mishga/ ki /e gami gwo is mo. 28 Dhala Aghripaas oki’da Buulus gwo mo ki: A/e palaa/ ki ari mompal mmolal aha/ sho’k ki gwo mo jin miga/ war ka Ḵrisṯẖiyan mo? 29 Dhala Buulus oki gwo mo ki: Aha/ mishayi ka Arumgimis ki ari pal walla ki dhan mompala caaga/ mo, yisa /e ’deya, hili si’da/ uni ’baar mo gun ciḵki aha/ ka tee yan mini ’taki war mo mmowa e ki aha/ isi ciki/ ki dar gi mondeḵ gwansan mo be.

30 Dhala maliḵ cu mis mo dhala mudhiir dhala Barniiki mo dhali uni gun nyaḵki ’ko ki uni mo. 31 Dhali ki uni thoṯẖkin ka pije/ mo tani uni c̱iki gwo ka rem ’kup̱ mo mmo/o gwo mo ki: Wathi/ yan diki mii toŋ kamu/ jin midi gam ’pemen jin ta ji gi wu mo walla jin midi ta jin minu deḵa deḵ mo be. 32 Dhala Aghripaas oki’da P̱asṯuus gwo mo ki: Wathi/ yan minu ’taki kar ki ’kus mo waḵki/ a’di midi ’taki diki yip̱ ’kup̱ ’kup̱ ka Kaysar mo be.

27

ABuulus ’Cuḵki’da Ḵur Yi’de/ jin Bela ’Tham e Pa Ruumiya mo

1 Dhali ki gwo gamu me’d mo jin mina amani ’taki ii eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham ki bway gi Pa Ithaaliya mo tani uni c̱ikina Buulus mo dhali uni ahabuusa tiya e me’d ma mancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo jin yuḵkunu gway ka Yuliyuus mo ’peni mo jin jin ma askara ji eya Ughusthus mo. 2 Dhali mmomerkina aman ap̱oŋ ḵur gi Pa Adramiṯiniyya jin bela ’tham mo jin muru ’cuḵ mo mmo/ii iyi’de/ e mon tiya eya gap̱ gi Pa Asiyya mo tani aman ’cuḵkina aḵur yi’de/ e yi’de/ mo dhali jan ṯal ’de/ jin ta’da Aristarḵus gi Pa Makiduniyya mo ’peni Pan Tasaluniiki mo tani a’di nyaḵ di ki aman mo. 3 Dhali ka cim jiŋ ’ko’d mo tani am takina Pan Saydaa/ ki me’d mo. Dhala Yuliyuus mii’da Buulus me’d wathimpa mo dhali mmodhal a’di bway mo mmoya mo e ikam piti mo dhali a’di ta wathimpa ki is piti mo be. 4 Dhali mmo’cuḵkina amana ḵur yi’de/ jin bela ’tham ’peni mun mo tani aman iikina eya ḵur jin bela ’tham mo mmosheshela gap̱ gi Paŋ Kuprus mo gom ’tham ’kon ki c̱a’ckon mo. 5 Dhali ki aman iikina eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo mmo’ciṯẖ dhan yi’de/ jin di’d ’twa/ ki mis gi Paŋ Kilikiyya mo dhali Pam Pamp̱iliyya mo tani aman p̱u’dkina e Pam Mira gi Bampa/ gi Pa Likiyya mo. 6 Dhali imun mo tani amancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo gamki’da ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo ki bway gi Pa Iskandariyya mo mmoya iyi’de/ ki bway gi Pa Ithaaliya mo dhali a’di ṯu’cki am mmomer a’di ap̱o/ mo. 7 Dhali aman iikina i yi’de/ ka serec̱, ka serec̱ mo ka cim ka ris mo dhali ki aman p̱u’dkina mo ki mii kun diṯadiṯ mo ap̱o/ Paŋ Kiniidus mo mmonona ’tham am ki bway naskina/ mo tani aman iikina eya ḵur jin bela ’tham mo mmosheshela gap̱ gi Paŋ Kariiṯ ap̱o/ Pan Salmuuni mo be. 8 Dhali ki mii kun diṯadiṯ mmota agap ki me’d mo ki sule/ tani aman p̱u’dkina mo e moŋkamu/ jin yuḵkunu ki Mo jin Dhunuwa Ḵur Yi’de/ ki Jaro/ mmo’dish Pa Lasaa/iya is mo be.

9 Dhali ka cim ’baarkunu ki nyanye/ mo dhali ki mo/ii jin ta jin ṯagu wu hila/ mo tani haali/ moŋga/ to pekunu hila/ mo tani aBuulus ḵucurki uni ki gwom ’borga/ 10 dhali oki uni gwo mo ki: Kana, aha/ nyiṯẖa ki mo/ii midi washi/a dhali mo jin minu this to e midi caaca mo, yisa jasi to kun ḵalu yisa dhala ḵur jin bela ’tham mo yisa hili si’da/ moŋ’koki/em bana mo. 11 Hila mancil ma askar iss ’kwanim pa imudhe’d mo c̱iki’da dum piti ki nyanye/ ki gwo gi tap̱a ma ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo dhali com ma ḵur yi’de/ si’da/ mo, yisa ki gwon to gwansan kun okin ma Buulus mo. 12 Dhali haali/ mo yan jin dhunuwa ḵur yi’de/ mo diki ta a’di jin karu ki ’bore/ mo mmo’baara ppe gi mondiṯ mo tani a’bana tiya o gwo mo mmo’cuḵa ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo mmo/ii mo ’peni mun, waḵki/ a’di midi ’taki ta isi mii gom uni mmomish p̱u’d e Pam P̱iniks mo dhali ’baara ppe gi mondiṯ mo imun mo jin ta mo jin dhunuwa ḵur yi’de/ gi Paŋ Kariiṯ jin hili ’kup̱ ki mom’pesho’k gi ’ko’d gwar ma bim poros mo dhali ki mom’pesho’k gi ’ko’d gwar ma biny cam mo.

Adhan ’Thama P̱unthar Poshki’d e Ḵumma/ Yi’de/ mo

13 Dhali ki ’tham gi ’ban ma biny cam poshki’d ki p̱uyii p̱uyii mo tani uni ṯoshkin ki uni gamki to jin di uni ibwa mo tani uni buḵkina ḵar ’kup̱ toŋḵuthu’d jin ṯelki’da ḵur yi’de/ mo dhali uni iikin mo eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo mmota ga gap̱ gi Paŋ Kariiṯ ki me’d mo ki sule/ sule/ ki ’dish ’dish mo. 14 Hili ŋ’ko’di mo jin ’konu ki rash rash mo tani ’tham biṯkunu ’peni a’di jin mii’d ki ji wuṯul mo jin yuḵu ka Urukliduun mo. 15 Dhali ka ḵur bu’thkunu mo tani a’di moli ya ibwambor ’tham mo tani am c̱ikina a’di bway mo dhali am borkunu mo be. 16 Dhali mmosona aman mo mmosheshela gap̱ ma ara uḵ ma ’cesh jin yuḵkunu gway ka Kalawdi mo tani aman misha ḵur bu’th ki mom’bi’th ki mii jin diṯadiṯ mo. 17 Dhali ki uni yu’dki a’di ki mis mo tani uni miiki to woṯẖ mo mmohakam is ma ḵur mo ki ton deḵ mo dhali mmoḵo/ ka uni is mo ki uni minu ’taki biṯ ap̱o/ mo ma Sirṯis* mo tani uni ’cuḵki burrinye/ ma ḵur jin bela ’tham mo dhali wakan uni ’kokunu mo mmobor mo be. 18 Dhali ki aman ’kokina mo mmo’kosha ṯu’c ki mii ki nyanye/ gom dhan ’thama p̱unthar mo tani ka cim jiŋ ’ko’d uni ṯelki mii ’pen mo mmoḵal to kun ḵalu mmoṯa’k ka pije/ ’pena ḵur yi’de/ mo. 19 Dhali ka cim kwara mo tani uni ki me’d buni uni ’cena iṯa’kki cwam burrinyen ’tham ma ḵur yi’de/ ka pije/ mo. 20 Dhali ki dar ga tente/ mo walla acul mo mmokusha p̱o/ aman ka cim ka ris mo dhali ki dhan ’thama p̱unthar jin wa’da iyayi’da p̱o/ aman mo dhali arisa ’teŋ kap̱em bam jin minu ’taki woṯẖ am mo tani thisu e ’baar ki ’bil ’bil mo.

21 Dhali ki uni ’kokin ki rash rash ki dar gi tonṯe/ mo tani aBuulus doshki’d ki mis mo ’peni bwam uni mo dhali o gwo mo ki: Kana, um mini ’taki ha isi gwom pem e mo mmo’taki ’koki ’cuḵa ḵur yi’de/ jin bela ’tham ’peni Paŋ Kariiṯ mo dhali um mini ’taki ye mon tonthus yan mo dhali to gwansan kun thisu e si’da/ mo. 22 Dhali shwane/ aha/ malasa um ki gwo mo. Tayi gi bwam ’boro’d mo ma haali/ jamu/ ṯal ’de/ midi diki this mondiki/em piti e ’peni bwam um mo hili jasa ḵur yi’de/ ’te/ mo. 23 Haala man’doyu gwoŋ kamu/ ’peni Arumgimis doshki’d e aha/ mon’thiny yan mo aha/ jin tana jim piti mo, a’di jin miiga/ to si’da/ mo 24 mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo ma, Buulus. /E mini mii doshi bwambor ma Kaysar mo dhali hili, Arumgumis midi c̱i ki /eya ris uni gun nyaḵ ii ki /e eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo. 25 Haali/ a’di gi wakan mo tani kana, tayi gi bwam ’boro’d mo ma haali/ aha/ gama Arumgimis gwo is ki a’di midi mii mii wakan me’d jin okunu aha/ gwo mo be. 26 Hili ana minu mii ṯaka p̱o/ moŋ kamu/ jin ta ara uḵa ’cesh mo be.

27 Hili ki mon’thiny jin ta’da ’kume’d i’ce’dka doŋon p̱u’dki’d mo tani aman ’kokunu mmobor ki yi’dem babaŋgal eya dhan yi’de/ ma Adriya ki mo murki’di ta mombwam/e mo tani imanmiiya ḵur yi’de/ ṯoshkin ki uni ’kokin mo mmo’dish bampaŋ kamu/ is mo be. 28 Dhali uni biṯki to mo mmopal ’kul gi dhan yi’de/ mo dhali uni gamki a’di mo mmota eŋgula/ iss ’kwanimpa ipe’de/ mo dhali ’ko’di ari mo jin thoṯẖa uni is mo tani uni biṯki to doḵ/e mo mmopal ’kul piti mo dhali uni gamki a’di mo mmota eŋgula/ iss ’kwanimpa idoŋon i’ce’dka ’kume’d mo be. 29 Dhali mmoḵo/kina aman is mo waḵki/ aman minu ’taki ṯa’k mo a’cesh ap̱o/ ’kuwosh ’kwaḵala/ mo tani uni ṯa’kkina ḵar ’kup̱ toŋḵuthu’d jin ṯelki’da ḵur yi’de/ mo idoŋon ’peni bum ’pen jiŋ ’ko’d mo dhali ’tho moŋkush ki a’di bala midi di kakasjayi. 30 Dhali ki imanmiiya ḵur ’kokin mo mmoŋap̱ki mo mo mmoso ka pije/ ’peni bwam ma ḵur yi’de/ mo dhali thulka ḵur yi’de/ eya dhan yi’de/ e mii jin diki ta jamas mii me’d jin mina uni ’taki beredha ḵar ’kup̱ toŋḵuthu’d jin ṯelki’da ḵur yi’de/ mo ’peni bum ’pen ma kamu/ jin ṯwa/a/ mo tani 31 aBuulus oki gwo eya mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d mo dhali i/askar si’da/ mo ki: Isi ciki/ mmo’kokina gwansan ki ’koki ’ko eya ḵur yi’de/ mo tani um minu mol woṯẖ mo be. 32 Ŋ’ko’d i/askar ’ciṯẖkina shi/ ma ḵur yi’de/ ’pen mo dhali mmodhal a’di mmobiṯku mo be.

33 Dhali ki moŋkush ma tente/ di’d mmoyayu/ mo tani aBuulus ŋap̱ki uni ’baar mo mmoshwa tonṯen tiya mo mmo/o gwo mo ki: Atee yan ta’da cim ma ’kume’d i’ce’dka doŋon mo jin c̱ora um mo dhali ’kona um mmoga/ to mo dhali um ’koki bu’th toŋ kamu/ mo be. 34 Haali/ a’di gi wakan mo tani aha/ yuḵkina um mo mmobu’th tonṯen tiya mo haali/ a’di ta mo jin ta mom bum ki ’dantar mo. Haali/ ara mur’kup̱ ṯal ’deŋ kamu/ midi diki ’ce’d sho’k ’peni ’kup̱ bum ki jin ’deŋ kamu/. 35 Dhali ki a’di oki gwo yan kan tan mo tani dhali a’di bu’thki maaŋḵuthu’d mo dhali a’di ’borki’da Arumgimis bwa i is e buŋ’kusi uni ’baar mo. Dhali a’di ’ce’dki a’di mo dhali ṯel a’di ’pen mo mmoshwa mo be. 36 Dhali mmo’borkina uni bwa mo tani uni ki is buni si’da/ bu’thki tonṯe/ mo be. 37 Dhali aman ’baar mo kun ’kona eya ḵur yi’de/ mo tani aman ’kwanimpa tana iss† ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dka kwara ap̱o/ i’ce’dka ḵarpa’c i’ce’di ’de/ mo be. 38 Dhali ki uni shwakini kap̱ mo tani uni pashkina ḵur yi’de/ to is mo mmoṯagku ka pije/ mo pos bunyan eya dhan yi’de/ mo.

Aḵur Pwaṯẖki Bwa mo

39 Dhali ki mo ta montee mo tani uni ’koki nyiṯẖ mony’cesh mo hili uni thiskina bem bwaŋ gap̱a ’kulgaŋ kamu/ i is mo jin ta’da gap̱ mo dhali uni ṯorkina ṯor waḵki/ uni mini ’taki misha ḵur yi’de/ bor ap̱owa gap̱ mo. 40 Dhali mmobiṯkina uniya ḵar ’kup̱ toŋḵuthu’d jin ṯelki’da ḵur yi’de/ mo tani uni dhalki uni mo eya dhan yi’de/ mo mmo’cuḵ to kun deḵki cwa jin shu’da ḵur yi’de/ bway ka yiha/ mo. Dhali mmoyu’dkina uni burrinyen ’tham ma ḵur jin ṯwa/a/ mo ’kup̱ ki ’tham tani uni bu’thkina ḵur yi’de/ mo mmoya ’kup̱ ka gap̱ mo. 41 Hili mmobiṯkina uni ap̱o/ mo jin gama dhan yi’de/ suŋ ’kup̱ mo tani uni ṯu’ckina ḵur yi’de/ mo mmop̱eya ’cesh mo. Dhali bum ’pen ma ḵur yi’de/ jin ṯwa/a/ jimki’da ’cesh mo dhali molu joc̱ mo dhali di’d kan mo. Hili bum ’pen ma ḵur yi’de/ jin ta jiŋ ’ko’d mo ṯel ’pen mo mmo’cuḵ is piti mo gom mom’bi’th gi yi’de/ mmobir bakal mo be. 42 Dhali gwo jin ’koni bwa gi i/askar mo tani ta gwo mmo’kosh ’kwani habuus mo jin mina unin tiya ’peni uni ’taki ’koki kaŋ ka pije/ mo dhali ye mo be. 43 Hila mancil ma askar iss ’kwanimpa imudhe’d mo tani a’di dina gwo ibwa mmokara Buulus ki ’dantar mo tani a’di nonki uni mo ’peni gwo kun ’ko uni ibwa mo dhali ḵanki gwo mo ki uni gun mishi yi’de/ kaŋ mo mini posh is buni eya dhan yi’de/ mo dhali p̱u’di mony’ceshi ṯwa/a/ mo. 44 Dhali ’peni kun tiya mo tani uni ’kokin eya ḵur yi’de/ jin pwaṯẖki bwa mo dhali kun tiya e ton tiya ’pena ḵur yi’de/ mo. Dhali wakan a’di warki’d ki mo jin yekina uni ’baar mo mmop̱u’da p̱o/ mony’cesh ki ’dantar mo be.

28

ABuulus Diki’d eya Uḵa ’Cesh gi Pam Maliitha mo

1 Dhali ki aman yekina mo tani ŋ’ko’d aman nyiṯẖkina a/uḵa ’cesh yin jin ta a’di jin yuḵu ka Maliitha mo. 2 Dhali ’kwani gun ’koki wal ’twaŋ Griḵi mo ṯorki aman mii kun muma uni mo haali/ uni ’thaki o’d mo dhali bu’thki amani ’baar mo ’kup̱ ki is buni mo haala sho’k di’d mmowol yi’de/ mo dhali haali/ mo ’thup̱a’thup̱ mo be. 3 Hili ka Buulus tulki c̱iŋkira/ is imonṯal ’de/ mo dhali dhu uni e o’d jin shwa’d mo tani tashan ’thi p̱u’dki’d ka pije/ gom mom ’batha’d mo dhali ’tampal a’di i’bame’d piti mo. 4 Dhali ki ’kwani gun ’koki wal ’twaŋ Griḵi p̱arki ari to/e jin ta ga ac̱i/i cine/ mmoshir ka ’cajala/ ’peni me’d piti mo tani uni oki gwo ka rem ’kup̱ mo ki: Wathi/ yan de ita’da man’kosha mee mo be. A’di bala yeki’d mana ’pena dhan yi’de/ mo tani mo jin miinu ka ḵar/e non a’di mmodi ki e mo be. 5 Bahili a’di biṯki to/e isi o’d jin shwa’d mo dhali a’di diki bu’th mo/isa nyor mo. 6 Hili uni c̱orki a’di ki a’di mina isi ’taki dhe’th mo walla mmomina jwa ’taki ḵal a’di mmobiṯ e me’d mo. Dhali ki uni ’kokin ki rash rash mo mmoc̱or a’di mo dhali mmohila uni ki tonthusa kamu/ diki p̱u’du/ i a’di mo tani uni woṯẖa bwam buni ’kup̱ mo dhali o gwo mo ki a’di ta’da rum mo be.

7 Dhali e moŋ gu’b kun tulu ’kup̱ e mo yan mo tani mo ’kon gun ta ji gi wathi/ ma ’kaŋ’kup̱ ma uḵa ’cesh yan jin yuḵkunu gway ka Publiyuus mo. A’di bu’thki aman mo dhali dhu am mmo/ish mo ka cimi kwara mmota yilkina/ mo. 8 Dhali a’di wakan si’da/ ki CoPubliyuus ishki ’ko’da ’cesh mmo’batha a’di is ki ’ba’th dhali mmo’thi mo. A’di jin yan ma Buulus nycine/ mo dhali mmo’tho mo dhali mmodhu me’d piti ap̱o/ a’di mo mmowac̱ a’di mo. 9 Dhali ki mii yan miikunu mo tani kun tiya si’da/ kun ’kosha ’batha tiya eya uḵa ’cesh yan mo tani p̱u’dkin mo dhali uni ’kokunu mo mmowac̱ si’da/ mo be. 10 Uni si’da/ taḵki aman gi montaḵ ka ris mo dhali ki aman ’cuḵkina ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo tani uni dhu to gun mina am mii ’taki mii ta eya ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo.

Buulus Merki’d e Pa Ruumiya mo

11 Dhali ’ko’da ppe ’kup̱i kwara mo tani am ’cuḵkina ḵur yi’de/ jin bela ’tham mo jin ta ji gi Pa Iskandariyya mo jin ’baarki’da ppe gi mondiṯ eya uḵa ’cesh yan jin ta gi jamasa ’de/ jin ta isa kam su/ mo. (Ikam gi uni su/ gwansan ta iya/ ma Sap̱s jin ta com to gun luŋa ’Kwaniŋ Griḵi mo dhali iya/ gwansan iyuḵu gway ka Kasṯuur mo dhala P̱olok mo dhali imanmiiya ḵur yi’de/ ki luŋ uni me’d imanshu uni bway e bway yi’de/ mo.) 12 Dhali mmotakina aman Pan Sirakuusa gi me’d mo tani aman ’kokina mo imun ka cimi kwara mo. 13 Dhali ’peni mo yan mo tani aman kukulkina bway mo dhali aman merkina e Pa Righiyuun mo dhali ’ko’da cim ’de/ mo tani ’tham gi ’bana biny cam poshki’d mo, dhali ’ko’da cim jiŋ ’ko’d mo tani aman p̱u’dkina e Pam Puthiyuuli mo 14 e mo jin gamkina amana waḵ bam mo dhali aman ṯu’ckunu mo mmo’ko nyaḵki uni ka cim pesu/ mo. Dhali wakan mo tani am p̱u’dkina e Pa Ruumiya mo be. 15 Dhali ’peni mo yan tani awaḵ bam, ki uni ciḵki gwo gom aman mo tani, uni iiyin mo mmoraḵ am ibway mo ntagi Mo ma Suug gi Pa Appiyuus mo dhali Mo gi Gu’b Yilkina/ Ikwara mo be. Dhali ka Buulus mishki uni mo tani a’di maŋki’da Arumgimis mo dhali bwa ta a’di wathimpa mo be. 16 Dhali ki aman cic̱kina e Pa Ruumiya mo tani Buulus dhalkunu bway mo mmoc̱a’b a’di ’de/ nyaḵka askar jin ji a’di mo be.

ABuulus A’di C̱iki Gwo e Pa Ruumiya mo

17 Dhali ’ko’da cim kwara mo tani a’di yuḵki uni mo mmotul is imonṯal ’de/ mo uni gun tana ’kaŋ’kup̱ gi ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ki uni ’kokin mmotul isi monṯal ’de/ mo tani a’di oki gwo i uni mo ki: Aha/ ma waḵ bum, aha/ bala miikina toŋ kamu/ ap̱oŋ ’kwani yisa walla ap̱o/ mii gi ibabam bana bala aha/ c̱ikunu ’peni Pa Urushaliim mo mmota habuus e me’d gi ’Kwani gi Pa Ruumiya mo. 18 Dhali ki uni ṯirrishki aha/ ki gwo mo tani uni ona bwa ki kar aha/ ki ’kus mo haali/ mo jin yeru aha/ is ki gway mo diki ta ’pemen jin midi ta ji gi mowu mo. 19 Hili ki ’Kwani Yahuuda/ oki gwo ap̱o/ a’di mo tani aha/ ṯu’ckunu mo mmoyip̱ ’kup̱ ’kup̱ ka Kaysar mo, yisa mmotaka/ gi toŋ kamu/ jin miga/ yer ’kwani gi kal pem is ki gway mo yisa. 20 Haali/ gom moyer is ki gway yan tan a’di iyuḵkika/ um mmop̱araa/ e mo dhali mmoṯora ṯor nyaḵki aha/ mo haali/ goma ’teŋ kap̱e/ gi ’Kwani ma Israyiil mo tani aha/ deḵkunu ka jindhiir yan mo. 21 Dhali uni oki gwo i a’di mo ki: Aman ’kokina ki bu’th gwo jin ’kwarkunu ’peni Pa Yahuudiyya gom /e walla ṯal ’deŋ kamu/ ’pena waḵ pini yisa di’da jin p̱u’dki’d imahan mo dhali mmoc̱i gwo walla mmo/o gwon tonthusa kamu/ ’de/ gom /e mo. 22 Hili aman ona ki a’di ’boro’d mmociḵ gwo ’peni /e a’di jin di /e i bwa wakan mo. Haali/ gom gwo gi c̱e yan mo tani a’di mishu mo ibwam aman ki gwo jin onu ap̱o/ a’di e mo ’baar mo.

23 Dhali ki uni karkina cim gom a’di mo tani uni ṯẖa’thkin i a’di mo e mo jin c̱a’bkina a’di mo. Dhali a’di ṯorki uni gwo eya tente/ mo mmoc̱i gwo gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali mmolal uni sho’k ki gwo mo goma Yesus mo ’peni gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu mo dhali gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo si’da/ ’peni mon’thamo/ ntagi mom’peŋḵaskum mo be. 24 Dhali kun tiya gamki to gwan is mo kun ’kokunu mo mmo/oku mo dhali gun tiya ’koki gam gwo is mo be. 25 Dhali ki uni ’koki gam bwa me’d mo e bwam uni ’cena mo tani uni iikin mo, ’ko’da Buulus oki jasi gwoŋ kamu/ ṯal ’de/ mo ki: Gwo ona Shi/in Dheleladhelel ki ’bore/ eya Ishaya ka ji sho’k jin ta’da manc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ibabam bum mo 26 mmo/o gwo mo ki:

Yayi /e mo ma e ’kwani gwansan mo dhali oyi gwo mo ki:

Mmociḵa um a’di ki ciḵ gana/ mo tani um mini mol a’di ’ban ki tash tash mo

dhali um mini par a’di e ka jiŋ gana/ mo tani um mini mol a’di nyiṯẖ ki ’bil ’bil mo.

27 Haala duŋ ’kwani gwansan dhethadhe’th mo

dhali ’cem buni usa us ki pintir mo mmociḵ gwo mo

dhali em buni mu’thkina uni mo

isi ciki/ ki uni mini ’taki nyiṯẖ ki em buni mo

dhali ciḵ ki ’cem buni mo

dhali mish gwo ’ban eya dum buni mo

dhali ’taki ṯu’k ’kup̱ ki aha/ mo

jin miga/ ’taki wac̱ uni mo be.

28 Dhalki a’di mishu si’da/ mo e um ki mowoṯẖ yan ’peni Arumgimis hashkunu mo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. Ki uni mini ciḵ si’da/. 29 Dhali ki a’di oki gwo gwansan mo tani ’Kwani Yahuuda/ iikin mo mmosu’kkina uni ki gwo ki nyanye/ e bwam uni ’cena mo be.

30 Dhali a’di c̱a’bki’d mmo’baar yil su/ mo e gu’b pitiŋ gana/ jin c̱ikina a’di aguurush mo mmoc̱a’bi cine/ mo dhali a’di bu’thki uni ’baar kun iiyini a’di mo be, 31 mmoc̱i gwo gom Bampa/ ma Arumgimis mo dhali mmoṯor to gom Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos ki dar gi monyju/i ’baar mo dhali wathi/ p̱iyi’d jin ’tashki a’di ’twa/ mo be.

* 1:15 miyya wa ishriin

* 5:36 urbumiyya

* 7:14 ḵamsa wa saba/iin

* 13:19 urbumiyya wa ḵamsiin

* 14:12 Sap̱s ta com to jin luŋa ’Kwaniŋ Griḵi mo.

† 14:12 Hermas ta’da manya gom to kun luŋa ’Kwaniŋ Griḵi mo.

* 19:19 A’di jin wana e ka alp̱een jineeh ma Iŋkiliis mo.

† 19:31 Uni kun ta ’kwani kun kwanykunu mo gom montul is yan mo mmota uni kun mina montul is yani cil mo gom taḵ jin minu taḵa maliḵ mo.

* 23:23 miyyaṯeen

† 23:23 saba/iin

* 27:17 Sirṯis a’di ta mo jin hapuc̱ ma si’b ki hapuc̱ mo.

† 27:37 miyyaṯeen siṯṯa wa saba/iin

RUUMIYA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Gwo jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Pa RUUMIYA mo

1

Mo jin Thenu Me’d mo

1 ABuulus jin ta c̱iŋkina/ ma Yesus Ḵrisṯẖos jin yuḵkunu mo mmota amankaru ki she/ mo, dhali a’di ki is piti ta jin karu ki she/ ’peni bwan tiya mo gom gwom ’borga/ ma Arumgimis mo, 2 ’peni gwo jin okina a’di is ki imanc̱i gwom piti kadhamo/ mo jin ta gwo jin ’kwarkunu jin ḵogu mo be. 3 Isi/ ki gwo gom Ya/m piti mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo, a’di jin dho’thkunu mo ’peni emen ma Dawuu’d mo isi/ ka yi’c buŋgwar is mo. 4 Dhali a’di ṯoru eya tente/ ki a’di ta Ya/ ma Arumgimis mo ki mom’bi’th mo ki gwo gi Shi/in jin ḵogu mo mmopinu a’di mo ’peni mowu mo be. 5 Dhali ki a’di mo tani am bu’thkina ’the mo dhali am takina imandhunu ki she/ mo imonṯal ’de/ mo e mmoha gwom piti e mo ki moŋgam gwo is mo em bwaman kal gi ’kwani e mony’ceshi ’baar mo gom gway piti mo be. 6 Dhali nyaḵki uni mo tani um si’da/ um ta uni gun yuḵkunu ki kum ma Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

7 E uni ’baar mo kun ’kokin mo e Pa Ruumiya mo, uni gun en ma Arumgimis mo dhali kun yuḵkunu mo mmodhu ki she/ ki dhelel dhelel mo.

A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

ABuulus Dina Gwo Ibwa mo Mmobuṯi Pa Ruumiya mo

8 Nṯwa/a/ aha/ ’bora Arumgimis pem bwa i is mo eya Yesus Ḵrisṯẖos gom umi ’baar mo haali/ moŋgam gwo is bum ṯorkunu ki tur ka pije/ e mony’ceshi ’baar mo. 9 Haali/ Arumgimis ta’da aman/o gwom pem mo a’di jin miiga/ to ki shi/in pem mo e gwom ’borga/ gi Ya/m piti mo, haali/ aha/ yera um gway ka yempa/ mo e mon’thom pem ki dar gi mondaḵ mo be. 10 Dhali aha/ doṯa Arumgimis mo waḵki/ a’di midi ’taki ta isi mii mo ki bwam piti mo tani ki aha/ mina gam a’di jin tup̱aa/ bwa mo isi/ isa gush mo mmoyaku/ i um mo be. 11 Haali/ aha/ ’kosha ṯe/ um kagahara mo ki aha/ mina ’taki c̱i um to gi shi/in mo, mmominu ’taki ’bi’th um is mo. 12 Dhali a’di be nta gwo be ki ana minu nyaḵka du roc̱ mo ki moŋgam gwo is bana ka rem ’kup̱ mo, a’di jin di’d e um mo dhali e aha/ mo be. 13 Dhali shwane/ aha/ yisa mina dhal um mmota p̱us mo yisa, iwaḵ pem, haali/ aha/ dina gwo mbwa me’d ka ris mo mmoyaku/ i um mo (dhali hili aha/ nonkunu ’kup̱ mo be) ki aha/ mina nyaḵ maman gana/ dho’th e um mo si’da/ me’d e unin tiya kun ’kokin mo e bwaŋ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 14 Aha/ din ma mure/ m’ba/ gom ’Kwaniŋ Griḵi mo dhali gom ’kwani kun ’koki wal ’twaŋ Griḵi mo dhali gom uni gun ta gi yuḵ mo dhali gom uni gun ta p̱us mo. 15 Dhali wakan me’d jin mishga/ mii mo e is pem mo tani aha/ thosonkina is pem mo mmoc̱i gwom ’borga/ e um mo si’da/ gun ’kon e Pa Ruumiya mo be.

Mom’bi’th gi Gwom ’Borga/ mo

16 Haali/ aha/ dina is ki ’the mo gom gwom ’borga/ mo haali/ a’di ta mom’bi’th ma Arumgimis mo e bway mowoṯẖ mo, e uni ’baar mo ki ’beles kun gam a’di gwo is mo. Nṯwa/a/ e ’Kwani Yahuuda/ mo dhali e ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo be. 17 Haali/ e a’di mo tani mo ma ḵar/e ma Arumgimis ṯorkunu eya tente/ ki moŋgam gwo is mo. Me’d jin ’kwarkunu mo ki: A’di jin ta jiŋ ḵar/e ki moŋgam gwo is mo tani a’di midi di ki e mo be.

Mii jin ’Kona ’Kwani ki Mii ’Ba/ mo

18 Haala nyor ma Arumgimis ṯorkunu eya tente/ ’peni momis ap̱owa ris mii gun ta ku gi ushu Arumgimis mo dhali mii gun ’koki ta ḵar/e kun miina ’kwani mo mmoyap̱ gwoŋ gana/ ki miim buni kun ’koki ta ḵar/e mo. 19 Haali/ mo jin mishuwa mish ’ban goma Arumgimis mo tani a’di ṯoru eya tente/ gom uni mo be. Haali/ a’di ṯorkin ma Arumgimis uni mo be. 20 Gom to gun molu p̱ar e ’peni a’di me’d jin uḵkunu mony’cesh mo tani uni mishu eya tente/ mo be haali/ uni mishu e to gun uḵu mo be, uni gun mishu kun ta mom’bi’th piti jin di’d ’peni ka muŋ’kup̱ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo ntagi yilaŋ kamu/ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ si’da/ mo dhali mmotana a’di Arumgimis kan si’da/ mo tani, wakan mo tani uni dar ki gwo mo mmoc̱i ’ko’d mo be. 21 Haali/ ba ki uni mishkina Arumgimis mo tani uni kar a’di ki ca me’da Arumgimis gana/ yisa, dhali uni si’da/ ’koki maŋ a’di mo. Hili uni warkin ki iman’kosh mo ki mii mo e gwom buni kun kulumkina uni ibwa mo dhali adum buni jin ta p̱us mo tani uni dhuruma/ dhurum mo be. 22 Dhali ki uni ṯoshkin ki is buni ki uni yuḵayuḵ mo tani hili uni warkin ki p̱us mo be. 23 Dhali uni aḵki monyca ma Arumgimis e mo jin moli wu mo me’d jamas to kun uḵu mo kun wana e ki wathiny’cesh jin mishi wu mo walla ’dii mo walla to/e mo walla to kun parana ’cesh mo be.

24 Dhali ki mii gi wakan mo tani Arumgimis c̱iki uni bway mo ki mon’thoṯẖ bwa mo eya dum buni mo e to gun nyo/anyo/ mo, ki buŋgwar is buni mini ’theya’the mo e bwam uni ki is buni mo be. 25 Haali/ uni aḵki gwoŋ gana/ goma Arumgimis e mo ki gwo ma ṯor mo dhali luŋ to mo dhali mii to gom to jin uḵu mo, yisa goma Man/uḵ to mo jin ta jin ’boru mii ki sule/ sule/ mo be. Amen.

26 Haali/ gom ’kup̱ mii yan kantan mo tani Arumgimis c̱iki uni bway ki mon’dap̱ e kun ta kun shigga/ mo. Up̱ buni aḵki jamas buyem pam buni e mo mmobu’th jamas kun ’koki ta jamas buyem pa mo. 27 Dhali wakan si’da/ tani ’kwaniŋ gwaṯẖ uni dhalki jamas buyem pam buni ki up̱ ’pen mo dhali uni bur ma dum buni mo mmo’dap̱ e ap̱on tiyan tiya gwaṯẖ mo. ’Kwaniŋ gwaṯẖ ha’k ’pen c̱eŋ ’kwaniŋ gwaṯẖ mo, dhali bu’th tonthus ki is buni uni ’cena mo, wakan ki miim buni kun thamkina uni mii mo be.

28 Dhali haali/ Arumgimis usha uni mmonyiṯẖ mo tani Arumgimis si’da/ c̱iki uni bway mo mmota gi bwa kun mini ta aye/iŋ gwo mo dhali ki mii kun shi/ashi/ mo be. 29 Uni ’tu’dkunu mo ki piny piny ka ris mii gun ta mii gun ’koki ta miiŋḵar/e mo dhali mii kun ta tonthus mo dhali mii mmota a’thoṯẖum bwa mo dhali mii kun ta kun dup̱a dup̱i e mo be. Dhali uni ’tu’du/ mo ki miin dhap̱an mo dhali mmo’kosha mee mo dhali mmota ibiriŋ gwo mo dhali mmota imanheka he’k e mo dhali mmota iman’do tiya ki e mo. Uni si’da/ tana le’d ka le’d apo/ ’kwanin tiya mo 30 dhali ta imanthutha thu’th ’pen mo dhali ta imanshi/a Arumgimis i e mo dhali ta iman/ush ’kwani ga/ kun can mo dhali ta iman’theḵ ’ba/ mmis mo dhali ta imandhu is ki ca mo dhali mmota imanmum miin tonthusa tiya kun ta kun this mo dhali mmota iman/ush gwo gi icom dhali ikum mo be, 31 dhali ta p̱us mo dhali ta uni gun tana aḵum bwa ka aḵum bwa mo dhali ta imandar ga dum pa mo dhali ta imangora bwa ki gor mo. 32 Bala ki uni mishki gwoŋḵan ma Arumgimis mo ki uni gun miiki to gwansan mini gam ’pemen jin ta ku gi mowu mo tani uni yisa mii uni jasi uni ’cena ki is buni yisa, hili uni ṯeski mii mo ki unin tiya kun boṯkin ki mii si’da/ mo be.

2

Mo jin Dwall ma Arumgimis Gwo ka Ḵar/e mo

1 Haali/ a’di gi wakan mo tani /e dar gi gwo mmoc̱i ’ko’d mo, ayy ki /e wathi/ ki /e jana dwalli ci gwo mo. Haali/ ki /e dwalli gwo ap̱o/ a’di mo tani /e waḵki is pini mo haali/ /e jin tana mandwall gwo mo tani /e miiki isi to kun nyaḵkin mo be. 2 Ana misha ki gwon dwall ma Arumgimis p̱u’dki’d ki shem’bor mo ap̱o/ uni gun miiki to gwansan mo be. 3 /Aki ṯosha /e, /e wathi/ ki gwo jin dwalla /e ap̱o/ uni gun miiki to gwansan mo dhali /e bala mii uni ki is pini mo tani a/e mini ye mo ’peni mondwall gwo ma Arumgimis ’taa? 4 A/e boloc̱kina ris mii kun ta kum pa ma Arumgimis gi mo/en gun ishin ka enthus ki bwa mo ’taa? Dhali mmoguna a’di bwa a’kany’cesh mo dhali mmo’kuc̱a a’di bwa ki ’kari’th mowa? ’Kona um ki misha ki momiin ma Arumgimis ki mo/en mo tani ta ’pemen mmosus um mmorica du is mowa? 5 Hili adum bum kun ’bi’thkin mo dhali kun tana ushiŋ gwo mo tani um tulkina nyor is is mo gom is bum mo ka cim ma nyor mo ki gwon dwall ma Arumgimis jin ta jiŋ ḵar/e minu ṯor eya tente/ mo be. 6 Haali/ a’di midi c̱iya ris ’kwani to ka ’deṯe/ ’deṯe/ isi ki mii gun miikina uni mo be. 7 A’di midi c̱i moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo ki uni gwansan kun miiki mii gun ’boron ki bwa gun ’kuc̱u mo ki ’kari’th mmosimm monyca e mo dhali montaḵ mo dhali mo gi molu wu mo be. 8 Hili anyor midi di mo dhali mo jin ḵa/aḵa/ si’da/ mo gom uni gwansan kun ta ibiriŋ gwo mo dhali kun ush gwoŋ gana/ ha e mo mmomii mo hili uni ha gwon ton thus e mo mmomii mo be. 9 Monṯo’c bwa midi di mo dhali wukura/ si’da/ goma ris ’kwaniny’cesh ’baar mo ki ’beles kun miiki miinthus mo. ’Kwani Yahuuda/ nṯwa/a/ mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo be. 10 Hili monyca dhali montaḵ dhali moŋḵu’th is goma ris uni gun mii miiŋ gana/ mo, ’Kwani Yahuuda/ nṯwa/a/ mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo be. 11 Haali/ Arumgimis diki mii mii ka gwar ’de/ mo be.

12 Aris uni gun miiki miinthus ki dar gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani minu ’ce’d sho’k si’da/ ki dar gi gwoŋḵan jin c̱inu mo be. Dhali aris uni gun miiki miinthus ’ko’di gwoŋḵan jin c̱inu mo tani uni minu dwall gwo ki gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 13 Haali/ uni gwansan gun shirki gwoŋḵan jin c̱inu ki ’ce mo tani uni yisa nta uniŋ ḵar/e ibwambor ma Arumgimis yisa. Hili uni gwansan gun miiki a’di mo tani uni idhunu ki mo ma ḵar/e mo be. 14 Dhali ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun dar gi gwoŋḵan jin c̱inu mo mii ki buyem pa ki is buni a’di jin ḵana gwoŋḵan jin c̱inu mo tani uni ta gwoŋḵan ki is buni mo be. Hili ba uni idaran gi gwoŋḵan jin c̱inu mo. 15 I/uni iṯori a’di mo ki a’di jin ḵana gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di ’kwarkunu eya dum buni mo. Dhali kan si’da/ ’twa/ ma dum buni ta’da man/o gwo mo dhali gwo kun kuluma uni i bwa ki ji wushur mo tani yer uni is ki gway mo walla tor gwo ’twa/ mo sayii 16 ka tee gwansan ka Arumgimis midi dwall ’kwani gwo kun kuma uni e bwa mo isi ki gwom ’borgam pem ka Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

’Kwani Yahuuda/ dhali Gwoŋḵan jin C̱inu mo

17 Hili waḵki/ /e yuḵki is pini ki Wathi/ Yahuuda/ mo dhali c̱a’b ’ko’d e gwoŋḵan jin c̱inu mo tani dhali kar ’bam pini ki ca mo ki /e ta jim pa goma Arumgimis mo tani 18 dhali mish bwam piti mo dhali ṯes a’di jin ta isa ’borgaŋ gana/ mo haali/ /e ye’thkunu sho’k mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo be tani 19 dhali waḵki/ /e mishkin ka jiŋ gana/ ki /e tana manshu ’kwani kun tana ja’da/ bway mo tani dhali ki /e ta moŋkush gom uni gun ’kon mo e mondhurumi’d mo tani 20 dhali /e tana manṯo’k gom ’kwani kun ta p̱us mo dhali amanṯor ’kwanim ’pereny gwo mo tani mmotana /e gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani arisa yuḵ gun p̱e’dkunu mo mmomish to mo, 21 dhali /e si’da/ jin wakan si’da/ mo tani /e jin ṯori ci gwo mo tani mina /e diki ṯor is pini gwo mo ’taa? Dhali ki /e din mo mmoṯor gwo ap̱o/ mo gi ḵwalu to mo tani /e si’da/ ḵwalki to mo ’taa? 22 /E jin o gwo ki jaŋ kamu/ midi mii dhalku/ c̱al ki mii mii mo tani /e si’da/ din mo ’taa? mmomii miinyc̱al mo. /E jin shi/i tomp̱inyconi e mo tani /e si’da/ ḵwalki to mo ’peni gu’b jin luŋu to mo ’taa? 23 /E jin kar ’bam pini ki ca mo gom gwoŋḵan jin c̱inu mo tani /e ushkina Arumgimis taḵ mo ’taa? mmo’ce’d gwoŋḵan jin c̱inu mo. 24 Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: Gway ma Arumgimis walu gwo sora p̱o/ mo e bwaŋ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo gom /e mo be.

25 Haali/ ka jiŋ gana/ mo tani mo jin ’ciṯẖuwa munyjal yis ta jim ’borga/ mo waḵki/ /e ha gwoŋḵan e mo mmomii mo, hili waḵki/ /e ’ce’dki gwoŋḵan mo tani mo ma munyjal yis pini jin ’ciṯẖu/ mo tani a’di warki’d ka munyjal yis jin dinuki ’ciṯẖ mo be. 26 Dhali wakan si’da/ waḵki/ wathi/ jin di’d ka munyjal yis i e mo dhuki gwoŋḵan jin c̱inu mo ka ḵar/e mo tani mina mo ma munyjal yis piti jin dina a’di ki ’ciṯẖ mo tani kar a’di ka munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo ’taa? 27 Dhali wakan si’da/ ’kwani kun ’kon ka munyjal yis i e kankan mo tani hili i/uni idhuki gwoŋḵan jin c̱inu mo tani uni ka jiŋ gana/ mini waḵ /e jin ta gi gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo dhali mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ kan mo tani hili /e i’ce’d gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 28 Haali/ a’di diki ta Wathi/ Yahuudaŋ gana/ jin ta’da p̱or ma pije/ mo be. Dhali mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖuŋ gana/ mo diki ta jim p̱or ma pije/ mo dhali jim buŋgwar is mo be. 29 A’di ta Wathi/ Yahuuda/ jin ta jim bwaman mo dhali mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖuŋ gana/ mo tani a’di ta jim ma du mo be, jin ta to gi shi/in mo, yisa jin ’kwarkunu ’te/ mo. Montaḵ piti diki di ’peni ’kwani mo tani hili a’di ’peni Arumgimis mo be.

3

1 Haali/ a’di gi wakan mo tani shi/ miim ’boro’da ta itana ’Kwani Yahuuda/ mo sa/? Walla tonta igama she/ mo mmo’ciṯẖuwa munyjal yis mo sa/? 2 Shi/ miim ’boro’d ’teki nyanye/ mo be. To jin ṯelkika/ ’pen a’dan be ki ’Kwani Yahuuda/ c̱inu gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo. 3 Dhali gwo wakata waḵki/ kun tiya dar gi gwo jin gamu is mo? Mmo’kona uni ki dar gi gwo jin gamu is mo tani a/a’di imina gwo jin gamu is ma Arumgimis i/ush me’d mowa? 4 Dhalku/ ki ṯosh kan. Waḵka ris ’kwani ’baar ki ’beles ta kun ’koki ta kuŋ gana/ mo tani dhalka Arumgimis ta a’diŋ gana/ mo. Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Ki /e mini ’taki ta jim ma ḵar/e ki gwom pini mo

dhali ’taki p̱i gwo kun dwallu /e e mo.

5 Hili waḵki/ mii kun ’koki ta kuŋ ḵar/em bana miina ana mo mmoṯor mo ma ḵar/e ma Arumgimis mo tani i/ana mina o katinta mo? Ka Arumgimis diki ta a’diŋ ḵar/e mo ’taa mmogac̱a a’di anyora p̱o/ ana. (Aha/ ona gwo me’d wathim pa ba/.) 6 Dhalku/ ki ṯosh kan. Waḵki/ gwo midi ’taki diki wakan mo tani Arumgimis midi ’taki mish ’kwaniny’cesh gwo dwall ’taa? 7 Hili waḵki/ gwoŋ gana/ ma Arumgimis ishkina monycam piti mo goma ṯor pem mo tani atinta iwaḵkunu aha/ mo me’d wathi/ jin miiki miinthus mo si’da/? 8 Dhali tonthus ’konuki ’taki mii mo gomata mmomina tom ’boro’di ’taki p̱u’du/ mo sa/? – me’d ’kwanin tiya kun rukunyki ana ki gwo mo mmo/o ki ana i/ona gwo kan mo. Ki mo gi miiwaḵ buni tana ḵar/e mo be.

Jaŋ Kamu/ jin Mii’d ka Ḵar/e Yisa Di’da

9 Dhali katinta si’da/? A/ki ana gun tana ’Kwani Yahuuda/ mo bola bol e ki ’bor mo ’taa? Yisa ki sule/ mo be. Haali/ aha/ hila yer ma ris ’kwani ’baar mo is ki gway mo imonṯal ’de/ mo, ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi mo, ka ris ’kwani ’baar mo ’kokin mo ’ko’d e mom’bi’th gi miinthus mo be. 10 Me’d gwo kun ’kwarkunu mo cikise/ mo ki:

Jaŋ kamu/ jin mii’d ka ḵar/e yisa di’da. Ṯal ’de/ p̱iyi’d mo be.

11 Jaŋ kamu/ yisa di’da jin mishi gwo ’ban mo.

Dhali jaŋ kamu/ yisa di’da jin ŋap̱ki’da Arumgimis mo.

12 Aris uni ’baar mo dhereskin ki ’beles mo, aris ’kwani ’baar mo iiki iin thus mo.

Jaŋ kamu/ yisa di’da jin mii miim ’boro’da, ṯal ’de/ p̱iyi’d mo be.

13 ’Kus buni wana e ki moŋ’kup̱aje jin ḵa’du ’twa/ mo.

Uni tan ka le’d buni kun he’kkina he’k e mo.

Ac̱in tasha/ c̱a’bki’d ’ko’da le’d buni mo be.

14 Dhali ’twam buni ’tu’dkunu mo ki monyjeya je mo dhali ḵa/ ma du ki ḵa/ mo be.

15 Sho’k buni dherkin mo mmowola bas mo be.

16 E bway buni jin iikina uni mo tani raḵka’di ’baar mo dhali mii jin miinu miiny c̱iŋkina/ mo be.

17 Dhali bway gi mo ma ḵu’th is mo tani molkina uni mo be.

18 Moŋḵo/ isa kamu/ yisa di’d goma Arumgimis e bwambor jis/em buni yisa.

19 Dhali ana misha shwane/ ki a’di yin jin ona gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di onu gom uni gwansan kun ’ko ’ko’d e gwoŋḵan jin c̱inu mo. Wakan mo tani ka ris ’twa/ ’baar mo minu ’dap̱ ’twa/ mo gom gwo mo dhala ris ’kwani gi mony’ceshi ’baar mo mini dosh shoka ’cesh goma Arumgimis mo be. 20 Haali/ wathim paŋ kamu/ yisa di’da jin minu kar ki mo ma ḵar/e mo e jis/em piti mo goma ṯu’c gi gwoŋḵan jin c̱inu mo yisa haali/ gom gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di nyiṯẖu/ miinthus mo be.

Mo ma Ḵar/e ki Moŋgam Gwo Is mo

21 Hili shwane/ tani mo ma ḵar/e ma Arumgimis a’di ṯorkunu eya tente/ ki dar gi gwoŋḵan mo be. Ba gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo jin ’kwarkunu si’da/ mo uni ta iman/o gwo gom a’di mo be. 22 A’di ta mo ma ḵar/e ma Arumgimis ki moŋgam gwo is eya Yesus Ḵrisṯẖos gom uni ’baar kun gam gwo is mo be. Haali/ toŋ kamu/ di’d ka ḵwa/um bwa yisa. 23 Haala ris ’kwani ’baar mo miiki miinthus mo dhali aṯẖki monyca ma Arumgimis mo be. 24 Uni dhukunu ki mo ma ḵar/e ka ’them piti me’d to jin c̱inu ki me’d mo ki mowan ’ba/ jin di’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 25 A’di jin karkin ma Arumgimis ka the/m me’d ka bas piti mo mmobudha bu’th ki moŋgam gwo is mo be. Yan miikunu mo mmoṯor mo ma ḵar/e ma Arumgimis mo haali/ gom bwa ma ’kany’cesh piti mo mmotana a’di Arumgimis mo tani a’di peki miinthusa dhamo/ ’kup̱ mo be. 26 A’di miikunu mo mmoṯor e buŋ’kus shwane/ ki a’di ki is piti ta jaŋ ḵar/e mo dhali ki a’di karki a’di ki mo ma ḵar/e mo a’di jin gami gwo is eya Yesus mo be.

27 Dhali yan’ko’d mom bana jin dhukina ana ’ba/ ki ca mo tani a’di warki’d kata mo? A’di dhalkunu mo. Gom gwoŋḵan jana? Gom gwoŋḵan jin miinu mo ’taa? Yisa. Hili gom gwoŋḵan gi moŋgam gwo is mo be. 28 Haali/ ana ḵoca e mo mmo/o ki wathi/ karu ki mo ma ḵar/e ki moŋgam gwo is ki dar gi mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo. 29 Walla Arumgimis ta’da Arumgimis gi ’Kwani Yahuuda/ uni ’cenaa? A’di si’da/ diki ta Arumgimis gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ’taa? Nye, a’di ta ji gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ si’da/ mo be 30 haali/ Arumgimis a’di ṯal ’de/ mo dhali a’di midi kar ki mo ma ḵar/e uni gun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo gom moŋgam gwo is buni mo dhali uni gun ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo gom moŋgam gwo is buni si’da/ mo. 31 A/ki ana mina p̱uu gwoŋḵan jin c̱inu mo jin gamu is yansan mowa? Dhalku/ ki ṯosh kan. Nye, gwo jin baṯẖ a’di is mo tani ana ṯela gwoŋḵan jin c̱inu sho’k mo be.

4

A/Ibrahiim Ta She/mm mo

1 Dhali ki gwonta imina ana i/o mo goma Ibrahiim mo, jin ta’da babam bana jin di’di ṯwa/a/ mo isi ka yi’c ki buŋgwar is mo? 2 Haali/ waḵka Ibrahiim karu ki mo ma ḵar/e gom ’kup̱ gwo jin miinu to mo tani a’di ta toŋ kamu/ jin kara a’di is ki ca mo gom a’di mo, dhali hili yisa ibwambor ma Arumgimis mo. 3 Haali/ gwo wakata jin ’kwarkunu mo e Gwo ma Arumgimis mo mmo/o ka: Ibrahiim gamki’da Arumgimis gwo is mo, dhali a’di kar a’di ki mo ma ḵar/e mo be. 4 Hili a’din ’de/ jin miiki mii mo tani tom piti jin gama a’di mo gom mii mo yisa karu ki to jin c̱inu ki me’d mo yisa. Hili a’di karu ki to jin mina a’di mii gam mo gom miim piti jin miikina a’di mo be. 5 Hili a’din ’de/ jin diki mii mii mo tani hili a’di gamki a’di gwo is mo jin karki a’di ki mo ma ḵar/e mo, a’di jin ta’da Arumgimis a/ushiŋ gwo mo tani, moŋgam gwo is piti karu ki mo ma ḵar/e mo be. 6 Wakan si’da/ aDawuu’d c̱iki ’twa/ maŋ ki mom’bor mii ap̱o/ wathi/ jin kar ma Arumgimis ki mo ma ḵar/e mo ki dar gi mii mo be 7 mmo/o gwo mo ki:

Mom’bor mii gom uni gwansan uni gun dhalkunu adhiŋ gwom buni ’pen mo, dhali miinthus buni si’da/ kumkunu ’kup̱ mo be.

8 Mom’bor mii ap̱o/ wathi/ jin mina Tap̱a Arumgimis diki kar miinthus piti mo be.

9 Mom’bor mii yan a’di c̱inu ’twa/ maŋ ap̱o/ uni ’cena gun ’ciṯẖuwa munyjal yis mowa? walla ap̱o/ uni si’da/ kun ’konuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo. Haali/ ana ona gwo ki moŋgam gwo is karki’da Ibrahiim ki mo ma ḵar/e mo be. 10 Dhali a’di kar a’di kata mo? A’di karkunu nṯwa/a/ mowa? walla ŋ’ko’d ki a’di ’ciṯẖuwa munyjal yis mo. A’di yisa ŋ’ko’da, hili nṯwa/a/ ki a’di ’ciṯẖuwa munyjal yis mo be. 11 Dhali a’di bu’thki mo jin ’ciṯẖuwa munyjal yis mo me’d jamas mii mo walla to jin ’dap̱a’d ki mo ma ḵar/e gi moŋgam gwo is jin takina a’di ki a’di di’d ka munyjal yis i e naskina/ mo be. Ki a’di midi ’taki ta adhana baba ka ris ’kwani ’baar mo kun gamki gwo is mo be, uni gwansan kun darkin ki mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu naskina/ mo, ki mo ma ḵar/e minu ’taki kar gom uni mo be. 12 Dhali ki a’di midi ’taki ta adhana baba gom ’kwani kun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo jasi ’te/ yisa, hili gom uni gun ta ku gi ’ciṯẖuwa munyjal yis mo si’da/ dhali kun baṯẖi she/mm mii gi moŋgam gwo is jin ta jim ma babam bana ka Ibrahiim jin takina a’di nṯwa/a/ ki a’di ’ciṯẖuwa munyjal yis mo be.

Gwo jin Onu Is Yayi’d ki Moŋgam Gwo Is mo

13 Dhali gwo jin onu is goma Ibrahiim mo dhali emen piti jin mina uni ’taki ta gi mal mo e mony’cesh mo tani, diki yayu/ gom gwoŋḵan jin c̱inu mo, hili gom mo ma ḵar/e gi moŋgam gwo is mo be. 14 Haali/ waḵki/ uni gun ta gi gwoŋḵan jin c̱inu mo mini ta gi mal mo tani moŋgam gwo jin gamu gwo is mo tani minu war ki jin onu ka wuny is mo dhali gwo jin onu is mo si’da/ minu war mo ki gwo jin minu p̱uu mo be. 15 Haali/ gwoŋḵan jin c̱inu mo a’di ḵalki’da nyor mo be. Hili ki gwoŋḵan p̱iyi’d mo tani gwo molu dhiŋ si’da/ mo.

16 Haali/ gom gwo gi wakan mo tani a’di ta ji gi gamu gwo is mo, ki gwo jin onu is min ma ’the cil mo dhali ki a’di minu ṯel sho’k mo gom emen piti ’baar mo, yisa gom jasi uni gun ha gwoŋḵan jin c̱inu e mo, uni ’cena yisa, hili gom uni si’da/ kun nyaḵ gwo gam is ka Ibrahiim mo be. Haali/ a’di ta’da adhana baba gom ana ’baar mo be. 17 Me’d Gwo jin ’kwarkunu mo mmo/o gwo mo ki: /E karkika/ mo mmota adhana baba gi kal gi ’kwaniny’cesh ka ris mo – e buŋ’kus ma Arumgimis mo, a’di jin gama a’di gwo is mo jin c̱iki moŋ’koki/e mo gom uni gun wukin mo dhali yuḵa yuḵ ki to gun ’koki ’ko mo me’d to gun ’kokin mo be. 18 Dhali ki mo ma ’teŋ kap̱e/ jin peki’d mo tani a’di gamki gwo is naskina/ mo ka ’teŋ kap̱e/ mo ki a’di midi ’taki ta adhana baba gom kal gi ’kwaniny’cesh ka ris mo me’d gwo jin ṯorkunu a’di mo ki: Wakan be emen pini mini ’ko mo be. 19 A’di diki ’ka’d mo e moŋgam gwo is mo ki a’di kulumki gwo ibwa mo gom buŋgwar is pitiŋ gana/ jin wana e ki jin wu’d mo haali/ a’di ta’d gi yil jin wana e ki issi mudhe’d mo ka dhan piti mo walla ki a’di kulumki gwo ibwa mo si’da/ goma Saarah jin dina bwan dho’th piti jin taki’da burum naskina/ mo be. 20 A’di diki aṯẖ mo jin gamu gwo is ki sule/ mo be. A’di dina a’di ki dumbul mo gom gwo jin okin ma Arumgimis is mo. Hili a’di ’bi’thkunu is mo e moŋgam gwo is mo me’d jin karkina a’di Arumgimis ki ca mo be. 21 Dhali a’di ṯelu sho’k mo ki gwo eya du mo ka Arumgimis mishi mii a’di jin okina a’di is mo be. 22 Dhali wakan mo tani moŋgam gwo is piti karki a’di ki mo ma ḵar/e mo be. 23 Dhali hili, gwo jin okunu mo ki: a’di karki a’di mo tani, gwo gwansan uni ’kwarkunu mo gom jasi a’di a’di ’de/ yisa, 24 hili gom ana si’da/ mo. A’di minu kar ka ḵar/e gom ana kun gama gwo is e a’di mo jin piki a’di ’peni mowu mo jin ta’da Yesus Tap̱am bana mo be. 25 A’di jin karkunu mo mmowu mo goma adhiŋ gwom bana ’baar mo dhali jin pikunu mo ki ana minu dhu ki mo ma ḵar/e mo be.

5

’Kup̱ Gwo jin Dhunuwa Dhu ka Ḵar/e mo

1 Dhali gom mii gi wakan mo tani ana dhunu mo ki mo ma ḵar/e ki moŋgam gwo is mo. Haali/ a’di gi wakan mo tani ana tana gi moŋḵu’th is eya Arumgimis mo eya Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo be. 2 Dhali e a’di si’da/ ana takina ki bway mo eya ’the yansan mo jin doshkina ana nycine/ mo be. Dhali ana ’kunya bwa mo e mo ma ’teŋ kap̱em bana gi monyca ma Arumgimis jin pwaḵkunu ana bwa mo be. 3 Dhali ki nyanye/ kan tan mo tani ana ’kunya bwa mo e moŋ’kosh is ka nyor bana mo dhali mmomisha ana ki mo/isa nyor pucurki’d mo mmogam ’pemen ki mo jin minu ’dim ’kup̱ mo be. 4 Dhali mo jin minu ’dim ’kup̱ mo pucurki’d mo mmogam ’pemen ki mo jin wanu gwo kan ibwa mo be dhali mo jin wanu gwo kan ibwa mo tani pucurki’d mo mmogam ’pemen ki mo ma ’teŋ kap̱e/ mo be. 5 Dhali mo ma ’teŋ kap̱e/ midi diki biṯ ana bwa ka luŋgu’b mo haali/ mo/en ma Arumgimis gac̱kunu eya dum bana ki Shi/in Dheleladhelel mo, a’di jin c̱ikunu ana mo be.

6 Dhali ki ana ’kokina ki dar gi ’bi’th mo tani ki embula ’borga/ yansan mo tani aḴrisṯẖos wuki’d mo gom ku gi ushuna ush goma Arumgimis mo be. 7 Hili a’di diṯa mii gom jan ṯal ’de/ mo mmo’taki wu mo gom a’di jin ta wathiŋ ḵar/e mo – bahili gom wathim ’boro’d mo tani jan ṯal ’de/ midi ’taki budha du mo mmowu mo be. 8 Hili Arumgimis ṯorki mo/en piti gom ana mo haali/ ki ana ’kokina mo mmota imanmii miinthus naskina/ mo tani aḴrisṯẖos wuki’d gom ana mo be. 9 Dhali haali/ a’di wakan mo tani mmodhukunu ana ki mo ma ḵar/e shwane/ ka bas piti mo tani bakata ’te/ beseene/ ana minu ta is ki me’d mo ki a’di ’pena nyor ma Arumgimis mo be. 10 Haali/ waḵki/ ana gwamkunu ka Arumgimis mo mmota isa ’de/ mo ki mowu gi Ya/m piti mo tani ki ana ’kokina mo mmota ’kup̱ gom a’di mo tani bakata ’te/ beseene/ ana gwamkunu mo mmota isa ’de/ mo shwane/ tani ana minu ta is ki me’d ki mondiki/em piti mo be. 11 Dhali a’di diki wakan jasi ’te/ mo hili ana si’da/ mina bwa ’kuny mo eya Arumgimis mo ka Ḵrisṯẖos jin ta Tap̱a Yesus bana mo. E a’di mo tani ana bu’thkina moŋgwam bana mo mmota isa ’de/ mo be.

Aadam dhala Ḵrisṯẖos mo

12 Dhali me’d jin p̱u’dkina miinthus eya ’cesh ki wathim pan ’de/ mo tani dhali wu mo gom miinthus mo tani dhali wakan mo tani miinthus peperki’d eya ris ’kwani ’baar mo haala ris ’kwani ’baar mo miiki miinthus mo be. 13 Dhali ka jiŋ gana/ miinthus ishki’d e mony’cesh yansan nṯwa/a/ ki gwoŋḵan jin c̱inu mo ’konuki c̱i mo be. Dhali hili miinthusa kamu/ yisa karuwa waḵki/ gwoŋḵan p̱iyi’d mo be. 14 Dhali hili wu seki’da Aadama p̱o/ ntaga Musa mo, ap̱o/ uni gwansan si’da/ kun takin gi miinthus kun waki gwon dhaŋ ma Aadam yisa. Aadam ta’da shimpira/ mii gom a’di jin midi yayu/ mo be.

15 Dhali hili, to jin c̱inu ki me’d mo tani diki waki gwon dhiŋ mo. Haali/ waḵki/ ’kwani ka ris wukin mo goma dhiŋ gwo gi wathin ’de/ mo tani bakata beseene/ a’the ma Arumgimis dhali to jin c̱inu ki me’d eya ’the gi wathin ’de/ c̱aan jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo tani ishki’d mo gom ’kwani ka ris mo be. 16 Dhali to jin c̱inu ki me’d mo tani diki waka du’d mii ’peni miinthus wathin ’de/ c̱aan si’da/ mo. Haali/ mii jin c̱inu isa nyoḵ jin baṯẖki gwon dhiŋ ’de/ mo tani a’di iḵalki miiwaḵ mo. Hili, to jin c̱inu ki me’d mo jin baṯẖki gwon dhiŋ ka ris mo tani ḵalki mo jin dhunuwa dhu ka ḵar/e mo be. 17 Waḵki/ gwon dhiŋ gi wathin ’de/ ḵalki wu mo jin seki’d ap̱o/ mo gom wathin ’de/ yan tani bakata beseene/ mmina uni se ap̱o/ mo e moŋ’koki/e mo ki wathin ’de/ yan jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo, uni gun bu’thkina ’the jin ishki’d ka enthus mo dhali to jin c̱inu ki me’d ki mo ma ḵar/e mo.

18 Dhali wakan si’da/ gom gwon dhaŋ gi wathin ’de/ mo tani gwon dwall p̱u’dki’d ap̱o/ aris ’kwani ’baar mo e miiwaḵ mo be. Dhali wakan si’da/ gom jan ṯal ’de/ jin mii’d ki mii ma ḵar/e mo tani mo jin dhunuwa dhu ka p̱o/ ki moŋ’koki/e mo p̱u’dki’d mo eya ris ’kwani ’baar mo be. 19 Haali/ gom jan ’de/ jin ta’da a/ushiŋgwo mii mo tani ’kwani ka ris warkin ki imanmii miinthus mo be. Dhali wakan si’da/ gom jan ṯal ’de/ jin ta’da manha gwo e mo mmomii mo tani ’kwani ka ris si’da/ minu warku/ ki imanmii miiŋḵar/e mo be. 20 Dhali yan’ko’d gwoŋḵan jin c̱inu mo a’di p̱u’dki’d mo jin mina gwon dhaŋ imar is mo. Dhali hili me’d jin markina miinthus is mo tani a’the ishki’d ki nyanye/ mo be. 21 Dhali wakan si’da/ me’d jin sekina miinthus ap̱o/ mo gi wunu mo tani a’the si’da/ midi se ap̱o/ mo ma ḵar/e ki mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo eya Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo be.

6

Mo jin Wunu e Miinthus, Hili Mmo’ko ki E eya Ḵrisṯẖos mo

1 Dhali gwo gi wakata imina ana i/o mo sa/? Mina ana rash ’ko e miinthus ki sule/ mo ’taa? jin min ma ’the i/ish mowa? 2 Dhalku/ ki ṯosh kan. Ana gun wukina mo e miinthus mo tani ana mina ’ko ki e e a’di mmana? 3 Ki ’kona um ki misha ki ana ’baar gun cuc̱kunu eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ’kokunu mo mmocuc̱ mo nyaḵki jwam piti mo ’taa? 4 Ana ’kokunu mo mmokan mo kan nyaḵki a’di mo e jwam piti mo. Dhali wakan si’da/ me’da Ḵrisṯẖos mmocukunu a’di mis mo ’peni mowu ki monyca ma Baba mo tani ana si’da/ mina nyaḵ mondiki/en this yan mo be.

5 Haali/ waḵki/ ana tana imanwar ki isa ’de/ nyaḵki a’di e jwa jin waki jim piti mo tani ana minu warku/ ki isa ’de/ nyaḵki a’di e mompinum piti jin waki jim piti mo be. 6 Haali/ ana misha ki bwan dhamom bana ’koshkunu jwa mo nyaḵki a’di mo, ki buŋgwar is gi miinthus yan minu ’ce’d sho’k mo ki ana mina ’taki ’koki ’ko mo mmota c̱iŋkina/ gi miinthus mo be. 7 Haali/ a’di jin wuki’d mo tani a’di di’d ka po/ ’peni miinthus mo be. 8 Dhali hili waḵki/ ana wuna mo nyaḵka Ḵrisṯẖos mo tani ana gama gwo is ki ana mina ’ko nyaḵki a’di mo be. 9 Haali/ ana misha ka Ḵrisṯẖos a’di jin ’de’kkunu ’peni mowu midi diki wu doḵ/e ki sule/ mo. Mowu ta gi mom’bi’th ap̱o/ a’di doḵ/e yisa. 10 Jwa jin wukina a’di mo tani a’di wuki’d gom miinthus mo be me’d ’de/ ki sule/ mo. Hili mondiki/e jin dina a’di ki e mo tani a’di diki’d ki e eya Arumgimis mo be. 11 Dhali wakan si’da/ um mini mii dhu is bum ki ku gun wukin mo gom miinthus mo dhali ’ko ki e eya Arumgimis mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

12 Dhalku/ ki dhal miinthus wakan mmose ap̱o/ buŋgwar is ga ’cesh bum mo ma mmoṯu’c um mmociḵ gwo ’peni bwam bum mo. 13 Walla dhalku/ ki c̱i tom buŋgwar is bum ki miinthus mmota to mmomii mii kun ’coḵa’coḵ mo ma. Hili c̱iyi is bum ka Arumgimis mo ma, me’d ’kwani kun cuyunu mo ’peni mowu e mondiki/e mo dhali tom buŋgwar is bum si’da/ mmota toŋ ḵar/e goma Arumgimis mo. 14 Haali/ miinthus midi diki ta gi ’bi’th ap̱o/ um mo, haali/ um ta ’kwani kun wana e ki c̱iŋkina/ gi gwoŋḵan jin c̱inu yisa. Hili um wana e ki c̱iŋkina/ ma ’the ma Arumgimis mo be.

Mmota C̱iŋkina/ gi Miiŋḵar/e mo

15 Haali/ a’di gi wakan mo tani ana mina imii miinthus mo ’taa? Gom ana ’konaki ta c̱iŋkina/ gi gwoŋḵan jin c̱inu mo ’taa? Mmotana ana c̱iŋkina/ ma ’the ma Arumgimis mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan. 16 Ki ’kona um ki misha waḵki/ um c̱i is bum ki wathiŋ kamu/ mmota c̱iŋkina/ mmociḵ gwom piti mo tani um ta c̱iŋkina/ gi wathi/ jin ciḵa um gwo mo ba/. Waḵki/ a’di midi ’taki ta miinthus mmogam mowu mo, walla waḵki/ a’di midi ’taki ta mmociḵ gwo mo tani a’di nta mii ma ḵar/e mo be. 17 Hili ’bora’bor ka Arumgimis mo haali/ um gun ’thissa/ ta c̱iŋkina/ gi miinthus mo tani shwane/ um warkin ki imanha gwo e ’pena duŋ gana/ gom gwoŋ ḵar/e yan jin c̱inu um mmomii mo. 18 Dhali mmo’cuḵkunu um ’peni miinthus mo tani um warkin ki c̱iŋkina/ ki mii ma ḵar/e mo be. 19 Aha/ ona gwo ki ’twa/ ga ’cesh mo, gom buŋgwar is ga ’cesh bum aṯẖan mo. Haali/ ’thissa/ um c̱i tom buŋgwar is bum ki jiny c̱iŋkina/ ’peni miin ’dap̱ e mo dhali ki miinthus kun eḵa/ eḵ mo tani wakan shwane/ c̱iyi tom buŋgwar is bum ki jiny c̱iŋkina/ ki mii ma ḵar/e mo ma mmodhu gi she/ ki dhelel dhelel mo.

20 Ki um ta c̱iŋkina/ gi miinthus mo tani um ’kon ki ’kus mo ’peni miiŋḵar/e mo. 21 Hili maman kuna gamkina um ’thissa/ me’dyin ’kona um e mii gun ’the um is shwane/ mo? Haali/ ’pemen gi to gwansan mo tani uni ta mowu mo be. 22 Hili shwane/ mmo’cuḵkunu um mo ’peni miinthus mo dhali mmowara um ki c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo tani um ta gi maman bum mmodhu gi she/ ki dhelel dhelel mo dhali ’pemen piti ta ji gi moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo. 23 Haali/ to jin gamu ki mii jin miinu miinthus mo tani ta mowu mo. Hili a’di jin c̱in ma Arumgimis ki me’d mo tani a’di ta mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ eya Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo be.

7

Suura ’Peni Gwo Miimash mo

1 Dhali ’kona um ki misha, iwaḵa? (haali/ aha/ ona gwo e ’kwani kun mishi gwoŋḵan jin c̱inu mo) ki gwoŋḵan a’di deḵki wathi/ ki yil gi mondiki/em piti ’te/ mo be. 2 Me’da ’bom jin mashkin ma kaṯẖ mo tani a’di deḵkina gwoŋḵan ma kaṯẖ ki a’di di’d ki e mo. Hili waḵka akaṯẖim piti wuki’d mo tani ayim karu ki ’kus ’peni isi gwoŋḵan ma kaṯẖ mo be. 3 Wakan mo tani waḵki/ a’di midi gam is piti ki wathiŋ gwaṯẖa kamu/ mo ka kaṯẖim piti di’d ki e mo tani a’di minu yuḵ ka manmii miinyc̱al mo. Dhali hili waḵki/ a’di yim min ma kaṯẖim piti wu mo tani ayim di’d ki ’kus ’peni gwoŋḵan yan mo dhali waḵki/ a’di masha’di wathiŋ gwaṯẖa kamu/ mo tani a’di ta’da manmii miinyc̱al yisa.

4 Dhali ki mii gi wakan si’da/ mo tani iwaḵ pem, um wukin mo gom gwoŋḵan jin c̱inu ki buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos mo be. Haali/ a’di wakan mo tani shwane/ um ta uni goma ciŋ kamu/ mo a’di jin ’de’kkunu ’peni mowu ki ana mina dho’th maman goma Arumgimis mo be. 5 Ki ana ’kona ki e mo e buŋgwar is mo tani mon’dap̱ e gi miinthus bana gun ’mera gwoŋḵan jin c̱inu e mo tani ’kon mmowagas e tom buŋgwar is bana mo mmodho’th maman gom mowu mo. 6 Hili shwane/ ana ’cuḵkunu mo ’peni gwoŋḵan jin c̱inu mo. Ana wukina mo gom a’di c̱aan jin bu’thki ana ki c̱iŋkina/ mo, ki ana mina ’koki mii to ki gwoŋḵana dhamo/ jin ’kwarkunu mo, hili ki ana mina mii to ki mondiki/en this gi Shi/in mo be.

Gwo gi Ṯoju Bwa jin Dina Miinthus e Bwaman mo

7 Ata mina ana i/o mo sa/? A/ana mina o ki gwoŋḵan jin c̱inu mo tani ta miinthus mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan. Hili waḵki/ gwoŋḵan jin c̱inu mo midi ’taki p̱i mo tani aha/ mina ’taki mol miinthus nyiṯẖ mo be. Aha/ mina ’taki mol ’ban a’di jin ta mon’thoṯẖ bwa waḵki/ gwoŋḵan jin c̱inu diki o gwo mo ki: Dhalki /e bwa ki mii i’thoṯẖ mo ma. 8 Hili miinthus mo tani mmogama a’di bway e gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo tani a’di wagaski’da ris to gun ’thoṯẖu bwa e aha/ mo. Ki dar gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani miinthus wuki’d ka maḵ mo. 9 Nṯwa/a/ mo tani aha/ c̱a’bkina ki e mo ki dar gi gwoŋḵan jin c̱inu mo. Hili ki gwoŋḵan jin ’kwarkunu p̱u’dki’d mo tani miinthus wac̱a’d mo dhali aha/ wukina mo be. 10 Gwoŋḵan a’di yin jin oki gwo is gom mondiki/e mo tani a’di gamkika/ wu nycine/ mo. 11 Haali/ miinthus mmogamkina a’di gway e gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo tani a’di he’kki aha/ e mo dhali ki a’di mo tani a’di ’koshki aha/ jwa mo be. 12 Wakan be gwoŋḵan jin c̱inu mo a’di ḵogu mo. Dhali gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo a’di ḵogu mo dhali ta jiŋ ḵar/e mo dhali ta jin ’boro’d mo be.

13 Mina a’di jin ta jin ’boro’d ḵal mowu gom aha/ mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan. Miinthus a’di be a’di miiki mo jin wunu e aha/ mo e a’di jin ’boro’d ki miinthus minu ’taki ṯor ki a’di nta miinthus mo be dhali ki gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo a’di midi ’taki war ki miinthus jin shi/ashi/ mo be. 14 Ana misha gwo ki gwoŋḵan jin c̱inu mo a’di ta to gi shi/in mo. Hili aha/ tana to gi shuman is mo jin yolkunu mo e bwamme’d gi miinthus mo. 15 Aha/ dinaki mish gwo ’ban gom miim pem gana/ mo. Haali/ aha/ dinaki mii a’di jin oyaa/ bwa mo. Hili aha/ miikina a’di yin jin shi/kika/ i e mo. 16 Hili waḵki/ aha/ miina to jin dika/ ki o bwa mo tani aha/ gamkina gwo me’d mo ki gwoŋḵan jin c̱inu ta jim ’borga/ mo be. 17 Haali/ kan mo tani a’di diki ta aha/ jin miiki a’di mo, hili miinthus jin c̱a’bki’d e aha/ mo be. 18 Haali/ aha/ misha ki tom ’borgaŋ kamu/ yisa c̱a’bki’d e aha/ mo, a’di jin ta buŋgwar is gi shuman is pem mo. Aha/ misha bwa o gom a’di jin ’boro’d mo, hili aha/ mola a’di mii mo be. 19 Haali/ aha/ dinaki mii tom ’boro’d jin oyaa/ bwa mo, hili tonthus jin ’teka/ bwa mo tani a’di imiikika/ mo be. 20 Hili waḵki/ aha/ miina to jin diki oyaa/ bwa mo tani a’di diki ta aha/ jin miikina a’di mo, hili miinthus jin c̱a’bki’d e aha/ mo be.

21 Wakan mo tani aha/ gamkina gwoŋḵan bwa kan me’d jin oka/ bwa mmomii ki ’bore/ mo tani hili tonthus a’di ishki’d ki ’dish ’dish hila/ mo. 22 Haali/ aha/ ’bora bwa ki ’bor mo e gwoŋḵan ma Arumgimis jin c̱inu mo e isi bwaman is pem mo be. 23 Hili aha/ mishkina e tom buŋgwar is pem mo gwoŋḵan gi bwaŋ kamu/ aski’d mo ki gwoŋḵan ma dum pem mmokar aha/ mmota c̱iŋkina/ gi gwoŋḵan gi miinthus jin c̱a’bki’d e tom buŋgwar is pem mo be. 24 Ayy aha/ jin dinaki ta buye/ wathim pa mo. Kaja midi ’cuḵ aha/ mo ’peni buŋgwar is gi mowu yan mo? 25 ’Bora’bor ka Arumgimis eya Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo. Dhali wakan mo tani aha/ ki is pem miikina gwoŋḵan ma Arumgimis jin c̱inu ka dum pem mo dhali hili ki shuman is pem mo tani aha/ miikina gwoŋḵan gi miinthus mo be.

8

Mondiki/e e Shi/in mo

1 Gom a’di gi wakan mo tani miiwaḵ diki di mo shwane/ gom uni gwansan kun ’kokin eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 2 Haali/ gwoŋḵan gi Shi/in gi mondiki/e eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani a’di karki aha/ ki ’kus ’peni gwoŋḵan gi miinthus mo dhali mowu mo be. 3 Haali/ Arumgimis ’baarki a’di jin mola gwoŋḵan jin c̱inu mii mo haali/ a’di ’ka’da’d mo e buŋgwar is mo mmohashkina a’di Ya/m pitiŋ gana/ mo e jamas gi buŋgwar is gi miinthus jin shi/ashi/ mo dhali gom miinthus si’da/ tani a’di waḵki miinthus e buŋgwar is mo be. 4 A’di mii’d kan ki mo ma ḵar/e gi to jin doṯa gwoŋḵan jin c̱inu mo minu thim e ana mo kun ’koki baṯẖ buŋgwar is mo hili mmobaṯẖ Shi/in mo be. 5 Haali/ uni gwansan kun ’ko ’ko’d e buŋgwar is mo tani dhuna dum buni ki to gi buŋgwar is mo. Hili uni gwansan kun ’ko ’ko’d e Shi/in mo tani dhuna dum buni ki to gi Shi/in mo be. 6 Mmodhuwa du ’ko’di buŋgwar is mo tani ta mowu mo be. Hili mmodhuwa du ’ko’di Shi/in mo tani a’di ita mondiki/e mo dhali moŋḵu’th is mo be. 7 Haala du c̱aan jin karu ’ko’d e buŋgwar is mo tani a’di ta ’kup̱ ka Arumgimis mo. A’di diki gam me’d ki gwoŋḵan ma Arumgimis jin c̱inu mo. Ka jiŋ gana/ a’di moli mii mo be. 8 Dhali uni gwansan kun ’kon e buŋgwar is mo tani uni molona Arumgimis ’bor bwa i is mo be.

9 Hili um ’koki ’ko e shuman gi buŋgwar is mo. Um ’kon e Shi/in mo be waḵki/ Shi/in ma Arumgimis ka jiŋ gana/ di’d e um mo. Wathi/ jin dara’d gi Shi/in ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di diki ta jim piti mo be. 10 Hili waḵka Ḵrisṯẖos di’d e um mo tani ba buŋgwar is bum wukin mo gom miinthus mo tani shi/in bum ’kon ki e gom mo ma ḵar/e mo be. 11 Waḵki/ Shi/in gi a’di jin ’de’kki’da Yesus ’peni mowu di’d e um mo tani a’di jin ’de’kki’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus ’peni mowu mo tani midi c̱i mondiki/e mo ki buŋgwar is bum kun mishi wu si’da/ mo ki Shi/in piti jin di’d e um mo be.

12 Dhali wakan mo, iwaḵa, ana ’kon ma mure/ m’ba/ mo, yisa gom buŋgwar is yisa mmobaṯẖa ana buŋgwar is yan mo be. 13 Haali/ waḵki/ um ’ko ’ko’d e buŋgwar is mo tani um mini wu mo be. Dhali hili waḵki/ ki Shi/in mo tani um ki ’kosh mii gi buŋgwar is jwa mo a’di imina umi ’ko e mo. 14 Haala ris uni gun shuna Shi/in ma Arumgimis bway mo tani uni ita iya/ ma Arumgimis mo be. 15 Haali/ um ’koki bu’th shi/in mmota c̱iŋkina/ doḵ/e mmobiṯ mo e mo ma ḵo/ is mo. Hili um bu’thki shi/in mmota iya/ mo. Me’d jin gwokina ana mo ki: Abba Ababa. 16 A’di ta Shi/in ki is piti jin oki gwo nyaḵki shi/in bana ki ana tana uc̱i ma Arumgimis mo be. 17 Dhali waḵki/ ana tana uc̱i kan mo tani ana tana imanḵal mal mo, imanḵal mal ma Arumgimis mo dhali imannyaḵ mal ḵal ka Ḵrisṯẖos waḵki/ ana mina isi ’kosh ka nyor nyaḵki a’di mo ki ana minu nyaḵ dhu ki ca ki a’di mo.

18 Aha/ ṯosha ki mo gi isa nyor jin di’d shwane/ diki ha me’d mmodhu ka p̱ar ’ban ki monyca jin minu ṯor ana eya tente/ yilaŋ kamu/ mo. 19 Haali/ to kun uḵu mo tani uni c̱orkina c̱or ki mo/o bwa ki ’bi’th gom mo jin minu ṯor uc̱i ma Arumgimis eya tente/ mo be. 20 Haala ris to kun uḵu ’kon mmogam me’d mo mmowar mmop̱u/ mo be. Uni yisa ki bwam buniŋ gana/ yisa, hili ki bwa gi a’di jin dhu uni ki mo ma ’teŋ kap̱e/ mo. 21 Haali/ to gun uḵu uni, ki is buni minu ’cuḵ mo ’peni mondeḵ buni gi momp̱u/ mo dhali bu’th mo jin dhunuwa dhu ki ’kus mo gi monyca gi uc̱i ma Arumgimis mo be. 22 Ana misha ki aris to gun uḵu oḵonkin mo ki isa nyor ma dho’th imonṯal ’de/ mo ntagi shwane/ mo be. 23 Dhali yisa jasi to gun uḵu uni ’cena, hili ana ki is bana mo, ana gun takina maman gi Shi/in nṯwaa/a/ mo oḵonkina isi bwaman mo me’d jin c̱orkina ana ac̱or gom mo jin budhuwa bu’th ka bas gi iya/ mo jin ta mo gi wanu buŋgwar is bana ’ba/ mo be. 24 Haali/ e mo ma ’teŋ kap̱e/ yan mo tani ana takunu is ki me’d mo be. Hili mo ma ’teŋ kap̱e/ jin mishu mo tani a’di diki ta a’teŋ kap̱e/ ’te/ mo. Haali/ a’dija jin ta’d ga ’teŋ kap̱e/ gom to jin misha a’di mo? 25 Hili waḵki/ ana tana ga ’teŋ kap̱e/ ki to gun ’kona ana ki mish mo tani ana c̱orkina ac̱or gom a’di ki bwa jin ’kuju mo ki ’kari’th mo be.

26 Wakan si’da/ Shi/in woṯẖki ana e moŋ’ka’d is bana mo be. Haali/ ana ’konaki mish to ’tho mo me’d jin mina ana mii ’tho mo ḵa ba/. Hili Shi/in ki is piti a’di woṯẖ gwo is gom ana mmowuwa shure/ ki nyanye/ ki gwo mo. 27 Dhali a’di jin ŋap̱ki’da duŋ ’kwani mo tani a’di mishki a’di jin ta’da adu gi Shi/in mo haali/ Shi/in a’di woṯẖki gwo is gom uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel isi ki bwa ma Arumgimis mo be.

Mmop̱i Mii E ki Nyanye/ mo

28 Haali/ ana misha mo ka ris to nyaḵu/ mii ki ’bore/ gom uni gun enena Arumgimis mo, gom uni gun yuḵkunu mo mmomii waki bwam piti mo be. 29 Haali/ uni gun mishkina a’di nṯwa/a/ mo tani uni i’kawurkina a’di mo mmonyaḵ jamas ki Ya/m piti jin mina a’di ta abwa nyara/ ibwam ikam ka ris mo. 30 Dhali uni gun ’kawurkina a’di mo tani uni iyuḵkina a’di si’da/ mo dhali uni gun yuḵkina a’di mo tani uni idhukina a’di ki mo ma ḵar/e mo dhali uni gun dhukina a’di ki mo ma ḵar/e mo tani uni idhukina a’di ki monyca si’da/ mo be.

31 Haali/ a’di gi wakan mo tani ana mina i/o kata gom gwo gwansan mo? Waḵki/ Arumgimis ta a’di gom ana mo tani aja a’di jin midi ta ’kup̱ ki ana mo sa/? 32 A’di jin diki non Ya/m pitiŋ gana/ mo hili a’di c̱iki a’di mmowu mo goma ris ana ’baar mo tani mina a’di diki c̱i ana aris to ki nyanye/ ka ’the si’da/ nyaḵki a’di mo ’taa? 33 Kaja a’di jin midi kar toŋ kamu/ ṯal ’de/ m’ba/ uni gun kwanykin ma Arumgimis mo? A’di ta’da Arumgimis jin kar wathi/ ki mo ma ḵar/e mo be. 34 Kaja a’di jin midi waḵa waḵ mo? A’di ta’da Yesus Ḵrisṯẖos ’taa? jin wuki’d mo. Nye, a’di ’teyi jin ’de’kkunu ’peni mowu mo, a’di jin di’d ka bim poros ma Arumgimis mo, a’di ka jiŋ gana/ jin woṯẖ gwo is gom ana mo. 35 Kaja a’di jin midi ḵwa/ ana bwa ’peni mo/en ma Ḵrisṯẖos mo? Mmomina to ṯo’c ’kus ’taa? Mmo’ko ka c̱is ’taa? Mmo’kosha ’kwaniya ’kosh ’taa? Mmomina ṯe/ ’kosh ’taa? Mmo’ko ki dar gi burrinye/ ’taa? Walla mmo’ko e mo jin ṯagu wu mo ’taa? Walla gandala turga/ ’taa? 36 Wakan be a’di ’kwarkunu mo ki:

Aman ’koshkunu jwa iyula tente/ gom gway pini.

Aman ’kokunu mmodhu mo me’d ḵa’bal gun susu mmo’ciṯẖ ’kus mo be.

37 Yisa. Ka ris to gwansani ’baar mo tani ana tana imanp̱i mii e ki nyanye/ e a’di jin enki ana mo be. 38 Haali/ aha/ misha mo ki isa duŋ gana/ ki mowu walla mondiki/e walla iman’doyu gwo walla mom’bi’th kun molu gadhir walla to gun ’kon shwane/ walla to gun mini ’ko yilaŋ kamu/ walla mom’bi’th 39 walla montur walla moŋ’kul walla toŋ kamu/ ṯal ’de/ jin uḵu mo tani midi mol ana bwa ḵwa/ ’peni mo/en ma Arumgimis jin di’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Tap̱am bana mo be.

9

Mmokwanykin ma Arumgimis ’Kwani ma Israyiil mo

1 Aha/ ona gwoŋ gana/ eya Ḵrisṯẖos mo. Aha/ dinaki ta ṯor mo. ’Twa/ ma dum pem ḵalki aha/ gwo o e Shi/in Dheleladhelel mo 2 ki aha/ takina gi bwan diṯi’d jin caaca mo dhali aha/ dinaki daḵ she/ ’pe’d eya dum pem mo. 3 Haali/ aha/ mina ’taki ṯoshi ki aha/ ki is pem minu jee is jwa mo dhali ’ciṯẖ ’twa/ ’pena Ḵrisṯẖos gom gway gi ikam pem gun tana bas pem ka yi’c mo. 4 Uni gun ta ’Kwani ma Israyiil mo dhali uni gun ta iya/ kun cila to mii mo dhali uni gun cila monyca mo dhali gwo jin gamu me’d mo dhali gwoŋḵan jin c̱ikunu mo dhali gwo gi luŋu mo dhali gwo jin onu is mo be. 5 E uni a’di icil ma idhana baba mo dhali ’pena yi’c buni isi ki buŋgwar is mo tani a’di nta’da Ḵrisṯẖos jin diki’da p̱o/ aris to ’baar mo, a’di jin ta’da Arumgimis jin ’boru mii ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ nnii mo. Amen.

6 Hili a’di yisa ta gwo ma Arumgimis jin ushki me’d mo yisa. Haali/ uni ’baar gun piyin ’peni uc̱i ma Israyiil mo tani ta uniŋ gana/ ma Israyiil yisa. 7 Dhali uni ’baar mo ’koki ta uc̱iŋ gana/ ma Ibrahiim mo haali/ uni ita kun piyin mo ’peni a’di. Dhali hili uni gun pikin ’pena Is/hak mo tani uni ita emen kun yerkunu gway ŋ’ko’d mo be. 8 ’Pemen gwo yan diki ta jasi gwo gi tana uni uc̱i gi buŋgwar is mo ’te/ uni kun ta uc̱i ma Arumgimis mo. Hili uni ta uc̱i gi gwo jin onu is mo kun ta emen kun yerkunu gway ŋ’ko’d mo be. 9 Haali/ gwo jin onu is yansan mo o gwo mo ki: Ki mo c̱aan mo tani aha/ mina doḵ ka nyaŋ’ko’d mo dhala Saarah midi ta gi ya/ mo be. 10 Dhali a’di ta jasi kan yisa. Hili si’da/ me’d jin bwaakin ma Rip̱ka uc̱i ki wathiŋ gwaṯẖa ’de/ mo tani ababam bana jin ta’da Is/hak mo tani 11 bala ki uni ’konuki dho’th naskina/ mo tani dhali ’koki mii toŋ kamu/ jin ’boro’d mo walla jin shiyi’d mo tani ki bwa ma Arumgimis jin ’kawurkina a’di nṯwa/a/ ki mo jin kwanya a’diya kwany midi di ki sule/ mo tani yisa jasi gom mii yisa, hili goma yuḵ piti mo tani 12 a’diyim ṯorkunu gwo ki a’diŋ gwanyjaḵa/ imidi mii to gom a’di jin ta dhuru’c mo be. 13 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ka: Yakuub a’di enka/ mo be. Hili Iisu a’di i’teka/ bwa mo be.

14 Ana mina i/o kata si’da/? Arumgimis ṯẖu’thki mii mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan mo ma. 15 Haali/ a’di oki’da Musa gwo mo ki: Aha/ mina miimiiya po/ uni gun miga/ miimii mo dhali aha/ mina ḵo’c eya p̱o/ uni gun miga/ ḵo’c e nycine/ mo. 16 Haali/ a’di diki ta to jin ’dap̱a’d e bwa wathi/ mo walla to jin palkunu mii mo hili a’di ’dapa’d ki momiimii ma Arumgimis mo. 17 Haali/ Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo oki’da P̱irawn gwo mo ki: Aha/ cukina /e mis mo gom ’kup̱ mii yaaseŋ gana/ mo mmoṯor mom’bi’th pem e /e mo. Wakan ki gway pem minu c̱i ki lala’th e mony’ceshi ’baar mo. 18 Dhali kan mo tani a’di miiki mii ap̱o/ unin tiyan tiya mo kun ona bwa a’di mo dhali a’di ’bi’thki’da du unin tiyan tiya kun ona bwa a’di mo be.

19 A’di mina umi oyaa/ gwo cikise/ mo ki: Atinta karkina a’di gwo ap̱o/ naskina/ mo? Haali/ kaja midi mish bwam piti roc̱ mo? 20 Hili ki /e wathi/ ja midi thoḵa Arumgimis gwo ka nyaŋ’ko’d mo? Mina to jin uḵu o a’di jin uḵ a’diya ki: Atinta uḵa /e aha/ kan mo? 21 Aman/uḵa je dina a’di ki ta gi ’bi’th ap̱owa je mmo/uḵ ’pena jeŋ gabula ’de/ yan toŋ’kul bwaŋ kamu/ ki jaro/ mo dhali jaŋ kamu/ jin dinu ki ga/ to mmomiiya? 22 Atinta waḵki/ Arumgimis dina gwo ibwa mmoṯor anyor piti mo dhali mmoṯor mom’bi’th piti mo tani a’di ḵalki bwan diṯi’d ki bwa jin ’kuc̱u/ ki ’kari’th mo dhali toŋ’kul bwa ma nyor gun uḵkunu mo tani a’di ita gom mo gi ’ce’duwa ’ce’d sho’k mo be 23 mmothosonkina a’di momish mo jin tanu pa gi monycam piti gom toŋ’kul bwa gi momii miim piti mo be. A’di jin thosonkina a’di nṯwa/a/ gom monyca mo 24 me’d isi anayi kun yuḵkina a’di mo, yisa jasi ’peni ’Kwani Yahuuda/ uni ’cena yisa si’da/, hili ’peni ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 25 Me’d ka jiŋ gana/ jin okina a’di gwo eya Huusha mo ki:

Uni gwansan kun ’koki ta ’kwanim pem mo tani

miga/ yuḵ ki ’kwanim pem mo.

Dhala yim jin dinuki en mo tani

aha/ mina yuḵ a’di ki jim pem jin enka/ mo be.

26 Dhali e mo yan gana/ mo, e mo jin onu gom uni mo ki: Um ’koki ta ’kwanim pem mo tani

uni minu yuḵ ki iya/ ma Arumgimis mo, jin di’d ki e mo be.

27 Dhali Ishaya a’di cuuki’d mo gom ’Kwani ma Israyiil mo ki: Bala waḵki/ aris iya/ ma Israyiil mina e ’taki wa ki emena si’b gi bwam ma gap mo tani hili jasi unin tiya ki daḵa/ iminu woṯẖ mo be. 28 Haali/ Tap̱a midi daḵ bwan dwall gwom piti ’kup̱ mo e mony’cesh ki ’bi’th dhali ki ’ta’b mo. 29 Dhali me’d jin ṯorkin ma Ishaya gwo nṯwa/a/ mo tani ki:

Waḵki/ Tap̱a Arumgimis gi momis midi diki dhal ana uci mo tani

ana mina e ’taki wa ki ’Kwani gi Pan Saduum mo dhali mmowar mo me’d ’Kwani gi Paŋ Gamuura mo be.

’Kwani ma Israyiil dhali Gwom ’Borga/ mo

30 Dhali ana mina i/o kata? Ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun ’koki ur mo ma ḵar/e isho’k mo dhali bu’th a’di mo, a’di a’di jin ta mo ma kar/e yan gi moŋgam gwo is mo, 31 hili ki ’Kwani ma Israyiil kun urki mo ma ḵar/e isho’k jin ’dap̱a’d ki gwoŋḵan jin c̱inu mo tani uni ’koki ha me’d mo mmothim gwoŋḵan c̱aan jin c̱inu mo be. 32 Gomata? Haali/ uni ’koki ur a’di isho’k ki moŋgam gwo is mo hili me’d jin ’dap̱u a’di ki mii mo be. Uni golkina wosh jin golki’da gol mo be. 33 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Hili aha/ ’thikina Sihyuun wosh c̱aan mo jin midi gol ’kwani mo,

wosh c̱aan jin mina uni iṯa’k mo.

Dhali a’di jin midi gam a’di gwo is mo tani minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo be.

10

1 Iwaḵa, adum pem oyaa/ dhali a’thom pem eya Arumgimis mo gom ’Kwani ma Israyiil ki uni minu ’taki ta is ki me’d mo be. 2 Aha/ ḵalkina gwo o gom uni mo, ki uni shwakina nyor goma Arumgimis mo, hili a’di mishkina uni ’ban mo yisa. 3 Haali/ mmo’kona uni ki ji mol mo gom mo ma ḵar/e yan jin p̱u’dki’d mo ’peni Arumgimis mo dhali mmosimma uni mii e mo mmoṯel mo ma ḵar/em buni sho’k mo tani uni ’koki dhu is buni ’ko’di me’d mo ma ḵar/e ma Arumgimis mo be. 4 Haala Ḵrisṯẖos a’di ta jiŋ ’ko’d gi gwoŋḵan jin c̱inu mo, ka ris ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun tan gi moŋgam gwo is mo minu dhu ki mo ma ḵar/e mo be.

5 AMusa ’kwarki gwo mo ki, wathi/ jin boṯo’d ki mo ma ḵar/e jin ’dap̱a’d ki gwoŋḵan jin c̱inu mo tani midi c̱a’b e a’di mo be. 6 Dhali hili, mo ma ḵar/e jin ’dap̱a’d ki gwo jin gamu is mo tani a’di o gwo mo ki: Dhalku/ ki o gwo eya dum pini mo ki: Kaja a’di jin midi se momis mo? (ki a’di midi thula Ḵrisṯẖos ka ’cesh mo) 7 walla, Kaja a’di jin midi thul jis jwa mo? (ki a’di midi guya Ḵrisṯẖos ka pije/ ’peni mowu mo.) 8 Hili gwo wakata okunu mo? Gwo ’dishki /e is mo, eya le’d pini mo dhali eya dum pini mo (a’di jin ta gwo gi moŋgam is jin c̱ikina aman mo be). 9 Haali/ waḵki/ /e mini pi gwo ki ’twam pini ka Yesus ta Tap̱a mo dhali gam gwo is ka dum pini ka Arumgimis ’de’kki a’di ’peni mowu mo tani /e minu woṯẖ mo be. 10 Haali/ wathi/ jin gam gwo is ka dum piti mo tani wakan a’di karu ki mo ma ḵar/e mo be. Dhali a’di jin piki gwo ki ’twam piti mo tani dhali kan, a’di woṯẖkunu mo be. 11 Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu o gwo mo ki: Wathiŋ kamu/ ’de/ jin gamki a’di gwo is mo tani yisa minu kar ki mo ma ’the is yisa. 12 Haali/ mo ma gwar ’de/ diki di e bwaman Wathi/ Yahuuda/ mo dhali Wathiŋ Griḵi mo. Tapa a’di ta Tap̱an ’de/ goma ris ’kwani ’baar mo dhali ta a’di jin c̱i mom piti jin tanu pa mo ap̱owa aris uni kun yuḵ a’di mo be. 13 Haali/ aris ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun mini yer gway gi Tap̱a mo tani uni iminu ta is ki me’d mo be.

14 Hili ’kwani mini yuḵ a’di kata mo, uni kun ’koki gam a’di gwo is mo? Dhali uni mini gam a’di gwo is kata mo, uni gun ’koki ciḵ gwo ki sule/ sule/ mo? Dhali uni mini ciḵ gwo kata ki dar ga manc̱i gwo mo? 15 Dhali ’kwani mini mish gwo c̱i kata mo? hili isi ciki/ uni minu ’taki mii hash mo ba/. Me’d gwo kun ’kwarkunu mo ki: Sho’k gi uni gwansan kun c̱iki gwom ’borga/ mo tani wani jarowa? 16 Hili uni ’baar ’koki c̱i is ki gwom ’borga/ yan mo. Haali/ a/Ishaya o gwo mo ki: Tapa gamkin maja gwo is jin ciḵa a’di ’peni aman mo? 17 Wakan moŋgam gwo is p̱u’dki’d ’peni a’di jin ciḵkunu mo dhali a’di jin ciḵkunu mo tani p̱u’dki’d ’peni gwo jin c̱ikunu mo goma Ḵrisṯẖos mo be.

18 Dhali hili aha/ doṯkina gwo mo ki: A/ki ’kona uni ki ciḵa? Ka jiŋ gana/ uni ciḵkin mo be. Haali/

’Twam buni yaki’d ki lala’th isi mony’ceshi ’baar mo.

Dhali gwom buni taki’d ki ’pemen gi mony’cesh mo be.

19 Doḵ/e aha/ doṯa gwo mo ki: A/ki ’Kwani ma Israyiil ’koki mish gwo ’bana? Nṯwa/a/ Musa o gwo mo ki:

Aha/ mina kar /e mmoṯa’c bwa gom uni gun ’koki ta kal mo.

E kal jin ta p̱us mo tani aha/ mina kar /e mmoshwaa nyor mo.

20 Dhala Ishaya o gwo wakan ka daran du mo ki:

Aha/ gamkunu ki uni gwansan kun ’koki ŋap̱ aha/ mo.

Aha/ ṯorkina is pem eya tente/ gom uni gwansan gun ’koki doṯ aha/ mo be.

21 Hili gom ’Kwani ma Israyiil mo tani a’di ki o gwo mo ki: Ka tee ’peni mon’thamo/ aha/ he’thkina me’d pem e ’kwani kun tana iman/ush gwo ha e mo dhali kun ta ’kwani kun ta c̱a’ckon ki c̱a’ckon mo be.

11

’Kwani ma Israyiil kun ’Kokini Daḵa/ mo

1 A’di doṯka/ gwo doḵ/e mo ki: Arumgimis waḵki ’kwanim piti mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan. Aha/ ki is pem tana Wathi/ ma Israyiil mo, emen ma Ibrahiim mo, dhali aha/ tana jim ma waḵ ma Benyamiin mo be. 2 Arumgimis diki waḵ ’kwanim piti mo, uni gun ’kawurkina a’di mo. Dhali ’kona um ki misha, Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo o gwo ki Iliyya a’di jin woṯẖki’da Arumgimis gwo is apo/ ’Kwani ma Israyiil mo ’taa? Mmo/o gwo mo ki: 3 Tap̱a uni ’koshki /e imanc̱i gwom pini mo. Uni ’ce’dki mo jin karu mmomiiya basa ’cesh gom /e sho’k mo dhali aha/ dhalkunu, aha/ ’de/ mo. Dhali uni ŋap̱ki mondiki/em pem mo. 4 Hili Arumgimis thoḵ a’di gwo kata mo sa/? A’di thoḵ a’di gwo mo ki: Aha/ dhukina ’kwani ki is pem kun tana alaap̱i pesu/ mo kun ’koki luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱un goma Baal mo. 5 Dhali wakan si’da/ ki mo yan mo tani ’kwani ’kokini daḵa/ kun kwanykunu ka ’the mo be. 6 Hili waḵki/ a’di ka ’the mo tani a’di diki ta to mmo’dap̱ ki mii mo. Waḵki/ a’di diki wakan mo tani a’the midi diki ta a’the mo be.

7 Dhali ki gwonta si’da/? ’Kona ’Kwani ma Israyiil ki bu’th mo a’di jin ŋap̱kina uni mo. Uni gun kwanykunu mo tani uni bu’thki a’di mo. Hili unin tiya ’bi’thkunuwa du mo be. 8 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Arumgimis ki c̱i bwa eny’ce’d mo,

ki em buni mini ’taki ’koki mish mo mo dhali ’ce si’da/ mini ’taki ’koki ciḵ gwo mo,

ntaga teeŋ gana/ yansan mo.

9 Dhala Dawuu’d o gwo mo ki:

Dhalka ayuḵ jin yuḵa uniya yuḵ mmotul ’kup̱ mo tani warki’d ki mo jin ceshuwa cesh mo dhali ka gume/ si’da/ mo

dhali wosh jin gol uni mo dhali jin garr uni ’kus mo.

10 Dhalki em buni warkin ki mondhurumi’d mo ki uni mini ’koki mish mo mo,

dhali dhalka ap̱om buni mmogomki’d ki sule/ sule/ mo.

Bway Mowoṯẖ gom ’Kwani kun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo

11 Wakan aha/ doṯa gwo mo ki: A/ki uni golkunu jin mina uni ’taki biṯ mo ’taa? Dhalku/ ki ṯosh kan. Hili gom gwon dhaŋ buni mo tani a’di ip̱u’dkina mowoṯẖ e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. A’di gi wakan mo tani a’di idhu ’Kwani ma Israyiil mmota aṯacum bwa mo. 12 Dhali waḵki/ gwon dhaŋ buni ta ’pemen pa mo gom ’kwaniny’cesh mo tani dhali waḵki/ miim buni kun ush me’d mo ta tom pa mo gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani bakata ’te/ ’peni ’tu’d buni mo?

13 Hili aha/ ṯorkina um gwo mo um kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. Ma isi me’d jin taka/ amankaru ki she/ gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani miim pem mmomii to mo tani eḵkika/ mo be 14 jin minu dhu gwasi ’Kwani Yahuuda/ mmoṯa’c bwa mo dhali ki mii gi wakan mo tani unin tiya takunu is ki me’d mo be. 15 Dhali waḵki/ gwo waḵ buni ta ’pemen jin wanuwa wan ’ba/ mo mmoṯal isa ’de/ mo gom ’kwaniny’cesh mo tani mombu’th buni midi ta ’pemen wakata mo? Hili mondiki/e ’peni mowu ’te/ mo. 16 Dhali waḵki/ ara gana’th ’peni maman to jin ta jin ṯwa/a/ jin c̱inu mo ta jin ḵogu mo tani wakan si’da/ min ma gabul piti ka ’duntula/ ta jin ’ḵogu mo. Dhali waḵka birman ta jin ḵogu mo tani wakan si’da/ abim piti mo be.

17 Dhali hili waḵka bin tiya ḵwa/kunu mo tani dhali /e jin tana ale/ ’te/ ’pena seṯuun jin ’kaki is piti ’te/ ḵamkunu mo e embul buni mo tani mmonyaḵ pa ta ki cwa seṯuun ’te/ mo tani 18 dhalku/ ki kar ’ba/ ki ca eya bi ’te/ mo. Dhali waḵki/ /e kar ’ba/ ki ca mo ’te/ tani kayi gwo e ki /e a’di idiki ṯela birman sho’k mo, hili abirman c̱aan jin ṯelki /e sho’k mo be. 19 /E mini o gwo mo ki, abi ’ce’dkunu wakan jin miga/ ’taki ta ḵamkin ki a’di mo. 20 A’di ta gwoŋ ganayi. Uni ’ce’dkunu mo haali/ uni dar gi moŋgam gwo is mo. Hili /e nṯelki mo gi gamu gwo is sho’k mo ’te/. Wakan dhalku/ ’ba/ ki kar ki ca mo hili doshi ki jiŋ ko/ mo ma. 21 Haali/ waḵki/ Arumgimis diki ṯor momiimiim piti ap̱o/ abiny cwa ka ’kup̱ ’de/ mo tani wakan si’da/ a’di midi diki ṯor a’di ki /e mo be. 22 Hili a’di mo ma, mo jin miin ma Arumgimis ki bwaŋkush mo dhali mo jin miinuwa jisa ki ’bi’th ka ḵar/e ’peni Arumgimis mo. Jisaŋ ḵar/e yan ’kup̱ ki uni gwansan kun biṯkin mo, hili Arumgimis midi mii ki bwaŋkush gom /e mo waḵki/ /e mini c̱a’b ki sule/ e mo gi bwaŋkush piti mo. Waḵki/ a’di diki wakan mo tani /e si’da/ minu ’ciṯẖ mo be. 23 Dhali kan si’da/ gom kun tiya mo tani waḵki/ uni mini ’taki buḵ ’twa/ ’peni mo jin ushu gwo gam is mo tani uni minu ḵam mo be. Haali/ Arumgimis ta gi mom’bi’th mmoḵam uni doḵ/e mo be. 24 Haali/ waḵki/ /e ’ciṯẖkunu ’peni cwa seṯuun jin ’kaki ’pen piti ka ’kup ’de/ mo dhali /e ḵamkunu ki c̱a’ckon mo /e jin diki di ka ’kup̱ ’de/ e cwa seṯuun jin c̱u’thkunu mo tani bakata imin ma biny cwa ka ’kup̱ ’de/ ḵam ka nyaŋ’ko’d doḵ/e e cwa seṯuun buniŋ gana/ mo.

Mo gi Ṯuku ’Kwani ma Israyiil Is mo

25 Ki um mini ’koki ’ko ki ji mol mo mo e mohe’k em bum mo tani aha/ ŋap̱a um mmomish gwo ’ban mo, a’di jin ta gwo jin bagu mo, iwaḵa. A/usiny’ce p̱u’dki’d e ’ban gi ’Kwani ma Israyiila tiya mo ntaga waambuhany ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ’tu’dkunu mo mmopu’d mo be. 26 Dhali wakan si’da/ aris ’Kwani ma Israyiil iminu ta is ki me’d mo be. Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Ka man’cuḵa ’cuḵ ’ba/ mo midi p̱u’du/ ’pena Sihyuun mo tani

a’di midi dhi’th mo gi ushuwa ush gom Arumgimis sho’k mo ’pena Yakuub mo be.

27 Dhali a’di yansan midi ta gwom pem jin gamu me’d nyaḵki uni mo,

ki aha/ mina ḵal miinthus buni mo be.

28 Isi gom gwom ’borga/ mo tani uni ta ’kup̱ ka Arumgimis mo gom gway bum mo. Hili isi gom unim piti kun kwanykina a’di mo tani uni a’di ita ku gi ena a’di gom gway gi ibabam buni kun ’kokin mo nṯwa/a/ mo be. 29 Haali/ to kun c̱inu ki me’d mo dhali ayuḵ ma Arumgimis uni ’kon ka ḵanne/ mo. 30 Jasi me’d jin ’kokina um mo mmo/usha Arumgimis gwo ha e mo tani hili shwane/ um bu’thki momiimiim piti mo gom mo jin usha uni gwo mmoha e mo be. 31 Wakan uni ushki gwo ha e mo jin mina uni ’taki gam momiimii si’da/ gom momiimii jin ṯorkunu um mo be. 32 Haali/ Arumgimis tulki’da aris ’kwani ’baar ’twa/ mo mmo/ush gwo ha e jin mina a’di miimii ap̱o/ uni ’baar mo be.

33 Ayy mmo’kula mo jin tan ma Arumgimis pa ki ’kul mo dhali ayuḵ piti mo dhali momish gwo ’ban ma Arumgimis mo. Mmotheke’th gwon dwall piti wanu imola dhali mmothuḵ bway piti ki e mo tani wanu imola.

34 Haali/ kaja mishki’da adun Tap̱a Arumgimis mo

walla aja ita’da manlogom a’di gwo mo?

35 Walla aja a’di jin c̱iki a’di to jin c̱inu ki me’d mo

ki a’di midi ’taki c̱i to ka garr ’kus mo?

36 Haali/ ’peni a’di mo dhali ki a’di mo dhali e a’di mo tani aris to ’baar ’kokin mo. Dhali e a’di mo tani dhalki monyca di’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen.

12

Mmota To jin ’Ciṯẖu/ ’Kus jin Di ki E mo

1 Haali/ a’di gi wakan mo tani aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ ki um mo, iwaḵ, gom momiimii ma Arumgimis jin mina umi c̱i is bum ka Arumgimis mo mmota to jin ’ciṯẖu/ ’kus jin di ki e mo, jin ḵogu mo, jin mish ma Arumgimis bu’th mo, jin ta to gi shi/in bum jin luŋa uma luŋ mo be. 2 Dhalku/ mii ki tash me’d ’kwani kun ’koni mony’cesh yan mo ma. Hili aḵi a/aḵ mo mmota ga dun this mo ki um mini pal a’di jin ta bwa ma Arumgimis mo jin ta a’dim ’boro’d mo dhali jin mishu bu’th mo dhali jim ’borgaŋ gana/ mo be.

3 Haali/ ka ’the jin c̱ikunu aha/ mo tani aha/ ona um gwo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ibwam um ki a’din ’de/ midi diki kar is piti mmoboloc̱a boloc̱ ki bwa mo jin mina a’di mii diki ḵa kar is kan mo ba/. Hili mmokulum bwa gi ṯalu ’de/ mo aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ isi ki sheŋ gwo ma Arumgimis jin gamu is mo jin c̱inu a’di mo be. 4 Haali/ me’d jin ṯala buŋgwar isa ’de/ mo tani ana tana gi tom buŋgwar is ka ris mo. Dhala ris tom buŋgwar is uni ’koki ta jasi en ’de/ mo. 5 Wakan ana bala wana risa e buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos mo dhali ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani tom buŋgwar is ta anan tiya mo. 6 Ana c̱inu to jin c̱inu ki me’d mo ki she/ ki she/ mo isi ka ’the jin c̱ikunu ana mo. Dhalki ana miina to ki uni mo ma. Waḵki/ gwo jin c̱inu ki ’twa/, ka p̱ara p̱o/ gom moŋgam gwo is bana mo tani 7 waḵki/ ta momii to, e momii tom bana mo dhali a’di jin ṯori gwo mo e gwonṯor piti mo 8 dhali a’di jin malaski’da malas, e malas piti mo dhali a’di jin c̱i to, ka ’ka’d me’di is mo dhali a’di jin woṯẖki’da woṯẖ, ka nyor gana/ mo dhali a’di jin miimii jin miinuwa mii mo ki bwaŋ ’kunyu’d mo be.

Mo gi ’Dap̱u ’Twa/ mo e Miiŋ ’Kwani ma Yesus mo Mmo’ko mo

9 Dhalki mo/en wara’d ki jiŋ gana/ mo. Shi/i a’di i e mo tani jin ta jin thus mo. ’Dap̱i ’twa/ mo e a’di jin ’boro’d mo. 10 Eni ka rem ’kup̱ mo mmota ikam gana/ mo dhali tayi ashu/um bway mo mmotaḵa taḵ ka rem ’kup̱ mo mmoṯor montaḵ mo. 11 Dhalku/ ki ta ṯumu’c eya nyor ki sule/ mo ma. Tayi awa’bpa/ e Shi/in mo mmomii to gom Tap̱a mo. 12 ’Kunyi bwa mo ma e mo ma ’teŋ kap̱em bum mo. ’Kuc̱i bwa mo ma ki ’kari’th e monṯo’c bwa mo. ’Dimi ’kup̱ ki sule/ e mon’tho mo ma. 13 Nyaḵi to kun minu ta mo gom imandhunu ki she/ mo. Boṯi ki mii jin mina ci ta gu’b bum ŋal mo ma.

14 ’Bori uni gwansan mii mo ma kun ṯo’c um bwa mo. ’Bori a’bor bwa i is mo ma. Dhali dhalki uni ki jee mo. 15 ’Kunyi bwa mo ma nyaḵki uni gwansan kun ’kunya bwa mo. Koyi mo ma nyaḵki uni gwansan kun gwokin mo. 16 ’Ka’di bwa ki ’ka’d mo ka rem ’kup̱ mo ma. Dhalku/ is ki kar ki ca mo, hili wuyi is ka ’cesh nyaḵki ’kwani en’thi/ mo ma. Dhalka boloc̱ ki boloc̱ ki sule/ mo. 17 Dhalki tonthus ki raḵi bway mo a’di jin ta jin thus mo mmokulum gwo ibwa nṯwa/a/ mo a’di jin ’boro’d e bwambor jis/eŋ ’kwani ’baar mo. 18 Waḵki/ mishu mii isi mmomisha /e a’di mii mo tani c̱a’bi mo ki mo ma ḵu’th is nyaḵka ris ’kwani ’baar mo. 19 Um gun enka/ dhalka ri’c ki ri’c ki is bum mo ki sule/. Hili dhalki a’di ka nyor ma Arumgimis mo. Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: Mo ma ri’c mo tani ta jim pem mo be. Aha/ mina raḵ to ibway mo. A’di ta gwon Tap̱a mo be. 20 Hili waḵki/ a’di jin ta ’kup̱ pini ’kosha ṯe/ mo tani c̱iyi a’di tonṯe/ mo ma. Dhali waḵki/ a’di budha yi’de/ mo tani c̱iki a’di mmop̱i mo ma. Haali/ gom mii gi wakan mo tani /e ki wola kap̱any o’di ’kup̱ piti mo be. 21 Dhalku/ ki war ki uni gun p̱inu e ki tonthus mo ma. Hili p̱iya ris tonthus e mo ki miim ’borga/ mo.

13

1 Dhalka ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ dhu is ’ko’di me’d ma hakuuma jin ta gi ’bi’th mo. Haali/ mom’bitha kamu/ yisa di’da. Hili isi ciki/ ’peni Arumgimis mo be. Dhali uni gwansan kun ’kokin mo tani uni dhukin ma Arumgimis mo be. 2 Dhali wakan mo tani uni gun roc̱kin ki mom’bi’th mo tani roc̱kin ki a’di jin ṯorkin ma Arumgimis uni mo. Dhali uni gwansan kun roc̱kin mo tani uni mini ’dap̱ uni ka nyoḵ gi gwon dwall ki is buni mo. 3 Haali/ imanjiya ji ’koki ta ku gi minu ḵo/ mo gom miim ’borga/ mo, hili gom mii shigga/ ’te/ mo. /E mini ’taki diki ḵo/ a’di jin ta gi mom’bi’th ’taa? Dhali waḵki/ wakan mo tani miiyi a’di jin ’boro’d mo ma dhali /e mini bu’th momaŋ piti mo be. 4 Haali/ a’di ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis gom mom’boro’d pini mo be. Hili waḵki/ /e tham to mii mo tani ḵo/ki is mo ma. Haali/ a’di diki ḵal gandala turgam piti ka kar ’kup̱ ’te/ mo. A’di ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo haali/ a’di ta’da mandaḵ bwan dwall gwom piti ’kup̱ ka nyor piti mo goma mantham mii mo be. 5 Haali/ a’di wakan mo tani dhalki a’din ’de/ midi mii kar is piti ’ko’di me’d mo, yisa jasi gom mmothera nyor ma Arumgimis ’te/ yisa, hili si’da/ gom ’twa/ ma du mo be. 6 Haali/ gom ’kup̱ gwo jin nyaḵki’d kan mo tani um mini c̱iya thulp̱a/ mo haali/ uni gun ta gi mom’bi’th mo uni ta imanmii to goma Arumgimis mo, ḵuthi is mo ki sule/ e to yan ka jiŋ gana/ mo. 7 C̱ika ris uni to kun ta kun cila uni mo. C̱ika thulp̱a/ e uni gun cil ma thulp̱a/ mo, dhali c̱iki uni to gun woṯẖi/ to ’kup̱ mo dhali ḵoki uni gun minu ḵo/ mo dhali taḵi uni gun minu taḵ mo.

8 Dhalku/ ki di ka mure/ i’ba/ gom to gi wathiŋ kamu/ mo, hili isi ciki/ mmo/ena en ka rem ’kup̱ mo. Haali/ a’di jin ene’da mannyaḵ c̱a’b piti mo tani thimki gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 9 Gwoŋḵan kun ’kwarkunu mo kun o gwo mo: /E mini dhalku/ c̱al ki mii mii mo. /E mini dhalku/ ki mii ’kosha ’kosh mo. /E mini dhalku/ ki mii ḵwal to mo. /E mini dhalki bwa ki mii ’thoṯẖ mo. Dhali gwoŋḵana kamu/ ma jin ’dap̱a’d ki gwon tul ’kup̱ yan mo tani o gwo mo ki: /E mini mii ena mannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo be. 10 Mo/en diki ta to jin ṯẖudhu mii mo goma mannyaḵ c̱a’b mo. Dhali wakan mo tani mo/en ki thim gwoŋḵan jin c̱inu mo be.

11 Goma ’ban yansan mo tani /e ki mish mo mo. Ka tente/ p̱u’dki’d mo hila/ jin mina /e mer e mo ’peni mo/ish e mo. Haali/ woṯẖ ’disha’dish mo e ana shwane/ ki ana gamkina gwo is nṯwa/a/ mo be. 12 Mon’thiny a’di ’baarki’d mo dhali montee a’di p̱u’dki’d hila/ mo. Wakan dhalki ana ṯaga mii gi mondhurumi’d ka pije/ mo dhali hitha goŋgoro/ gi moŋkush mo. 13 Dhalki ana miina ki is bana ki dher mo ma, me’d jin miinu e montee mo. Yisa mmomii ki ra’b e moŋ’kup̱a su mo dhali e mo jin ’kosh ma suwa ’kosh mo. Yisa e mo jin tanu dhora su dhali e mo jin kanuwa kanthi/ mo. Yisa e mo jin waluwa wal mo dhali e mo jin tanuwa ṯacum bwa mo. 14 Hili hithi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos i is mo ma dhali dhalki gwo ki mii kulum ibwa nṯwa/a/ gom buŋgwar is mmoṯe a’di e mon’dap̱ e mo.

14

Dhalka Kam Bum ki Waḵ mo

1 Hili gom wathi/ jin ’ka’da is mo e moŋgam gwo is mo tani hani a’di mo ma. Hili yisa mmosu’k ki gwo kun ’kon ka ḵwa/m bwa mo. 2 Wathin ’de/ gam gwo is ki a’di mishi shwa aris to mo. Dhali wathi/ jin ’ka’da is a’di shwa jasi ton dhii/i’d mo. 3 Dhalku/ ki dhal a’di jin shwa to ki waḵ a’di jin ga/i to mo. Dhali dhalku/ ki dhal a’di jin ga/i to ki ta ashi/m bwa gom a’di jin shwaki to mo haali/ Arumgimis han a’di mo be. 4 /E ja jin midi waḵ c̱iŋkina/ gi wathiŋ kamu/ mo? A’di ta mii ibwambor tap̱am piti jin doshkina a’di mo dhali biṯ mo. Dhali a’di minu kar mmodosh mo haali/ Tap̱a mish a’di kar mmodosh kan mo be.

5 Wathin ’de/ karki’da cim ’de/ mmobola kamu/ e ki ’bor mo, ka kamu/ si’da/ kara’da tee ’baar mo ki jiny nyaḵ mo. Dhalka ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mishin ka daran du eya dum buniŋ gana/ mo. 6 A’di jin karki’da cim mo tani kar a’di mmotaḵ Tap̱a mo be. A’di si’da/ jin shwaki to mo tani shwa a’di mo mmotaḵ Tap̱a mo be, haali/ a’di ’borki’da Arumgimis bwa i is mo, me’d a’di jin ga/ki to mo tani ga/ki a’di mo mmotaḵ Tap̱a mo dhali mmo’bora Arumgimis bwa i is mo be. 7 Wathin ’de/ ’peni bwam ana yisa di’da jin c̱a’bki’d gom is piti mo. Dhali jaŋ kamu/ ’peni bwam ana yisa wuki’d gom is piti mo yisa. 8 Waḵki/ ana ’kona ki e mo tani ana ’kokina ki e gom Tap̱a mo. Dhali waḵki/ ana wuna mo tani ana wukina e Tap̱a mo. Dhali wakan mo, waḵki/ ana ’kona ki e mo walla waḵki/ ana wukina mo tani ana tana ku gi Tap̱a mo be. 9 Haali/ gom ’pemen yan kan mo tani aḴrisṯẖos wuki’d mo dhali diki’d ki e mo doḵ/e ki a’di midi ta Tap̱a gi uni kun wukin mo dhali gi uni kun ’kon ki e mo be.

10 Atinta iwaḵkina /e akam pini kan mo? Walla /e si’da/ atinta shi/kina /e akam pini mo kan? Haali/ ana ’baar mo mina doshi bwambor ma Ḵursi ma Arumgimis jin dwallu gwo mo be. 11 Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki:

Me’d jin dika/ ki e mo tani a’di ta gwo jin ona Tap̱a mo, aris ’kup̱a’dup̱uni ’baar mo mini luŋ aha/ mo

dhali arisa le’di ’baar mo mini c̱i ’twa/ maŋ goma Arumgimis mo be.

12 Wakan ana ka ’deṯe/ ’deṯe/ mina mii c̱i is banaŋ gana/ mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ka Arumgimis mo.

Dhalku/ ki Dhala Kam Bum Golu mo

13 Dhali wakan dhalkina doḵ/e ki waḵa waḵ ka rem ’kup̱ mo. Hili yisa si’da/ mmogam gwo me’d ki sule/ sule/ mo mmokar to jin golo’da gol mo walla mmonona kan ki bway mo. 14 Aha/ misha dhali lalu sho’k ki gwo e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos ki toŋ kamu/ jin ga/u ki is piti yisa di’da. Hili a’di ta to jin ga/u gom macin tiya, uni kun kulum a’di ibwa ki a’di ta to jin ga/u mo be. 15 Waḵka kam pini raḵu mo goma shwantom pini mo tani /e doḵ/e baṯẖi mo/en yisa. Dhalku/ ki dhal tonṯe/ jin shwana /e ki c̱i a’din ṯal ’deŋ kamu/ jin wun ma Ḵrisṯẖos sho’k mmo’ce’d mo. 16 Wakan dhalku/ ki dhal to jin ’boro’d gom /e mo tani soru ki a’di ta tonthus mo. 17 Haali/ Bampa/ ma Arumgimis diki ta ’pemen gwo gom tonṯe/ mo dhali tomp̱i mo ’te/. Hili gom mo ma ḵar/e mo dhali mo ma ḵu’th is mo dhali moŋ’kuny bwa e Shi/in Dheleladhelel mo be. 18 A’di jin miiki to wakan goma Ḵrisṯẖos mo tani mish ma Arumgimis bu’th mo dhali ta a’diŋ gana/ jin maŋa ’kwani mo be. 19 Haali/ a’di gi wakan mo tani dhalki ana ura to jin midi dhuwa dhu ki mo ma ḵu’th is mo dhali mmoṯel sho’k ka gam ’kup̱ mo. 20 Dhalku/ ki dhal gwon tonṯe/ ki ’ce’da ṯu’c ma Arumgimis sho’k mo. Aris to ’baar mo ka jiŋ gana/ dhelelkin mo. Hili a’di ta to jin thamu mii mo gom macin tiya kun dhu tiya mmoṯa’k mo gom to jin shwakina uni mo be. 21 A’di ta miim ’borga/ mmo’koki ’ka shum walla mmop̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo walla mmo’koki mii ton tiya ki suny suny kun mini dhala kan mmokol mo. 22 Moŋgam gwo is jin takina /e mo tani kari a’di ki is pini um ka Arumgimis mo ma. Bwam ’boro’d gom wathi/ jin diki cu gwon dwall ki is piti mo gom to jin gwona a’di ’kus mo. 23 Dhali hili a’di jin shi/i bwa ’kup̱ mo tani waḵu mo be, waḵki/ a’di shwaki to mo haali/ a’di yisa mii’d me’d mii ’peni mo gi gamu gwo is yisa. Haali/ aris to gun miinu ki dar gi moŋgam gwo is ki suny suny mo tani ta miinthus mo be.

15

Maŋi Amannyaḵ C̱a’b Pini mo, Yisa Is Piniŋ Ganaa

1 Ana uni gun ’bitha is mo tani mina mii ḵal to gi uni gun ’ka’da is kun aṯẖa/aṯẖ mo dhali mmo’koki maŋ is bana mo be. 2 Dhalki ana ka ’deṯe/ ’deṯe/ maŋa amannyaḵ c̱a’b bana mo gom tom ’borgam piti mmoṯel a’di sho’k mo. 3 Haala Ḵrisṯẖos diki maŋ is pitiŋ gana/ mo, hili me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: Awaḵ jin waḵkina uni gwansan /e mo tani uni biṯkina p̱o/ aha/ mo be. 4 Haali/ me’d gwo yin jin ’kwarkunu kadhamo/ mo ka tee yin mo tani ’kwarkunu mo mmoye’th ana gwo sho’k mo mmoṯela ṯel sho’k mo dhali mmoroc̱a roc̱ mo gom Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo tani ana mina ta gi mo ma ’teŋ kap̱e/ mo be. 5 Dhalka Arumgimis jin ta jin ṯele’da ṯel sho’k mo dhali mmoroc̱a roc̱ mo tani c̱i um bwa mo mmo’ko ki bwan ṯal ’de/ ka rem ’kup̱ isi ki bwa ma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 6 Ki umi monṯal ’de/ mo dhali ki ’twan ṯal ’de/ mmokar a’di jin ta’da Arumgimis mo dhali jin ta’da Baba gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana ki ca mo.

Gwom ’Borga/ e ’Kwani kun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo

7 Hayi ci ka rem ’kup̱ mo ma. Wakan me’da Ḵrisṯẖos a’di hay ki um mo gom monyca ma Arumgimis mo be. 8 Haali/ aha/ ṯora um gwo ka Ḵrisṯẖos warki’d ki c̱iŋkina/ e mo jin ’ciṯẖuwa munyjal yis mo mmoṯora Arumgimis gwoŋ gana/ mo mmothim gwo jin onu is yan jin c̱ikunu idhan ibaba mo be. 9 Dhali ki mii yan ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mini kar Arumgimis ki ca mo gom momiimiim piti mo be. Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Wakan aha/ mina maŋ /e mo e bwaman ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo,

dhali yuḵ gway gom gway pini mo be.

10 Dhali doḵ/e a’di onu mo ki:

’Kunyi bwa mo ma, ayy ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ nyaḵki ’kwanim piti mo.

11 Dhali doḵ/e:

Maŋi um Tap̱a mo, um ’kwani ’baar mo kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo,

dhali dhalka ris ’kwani ’baar ki ’beles maŋ a’di mo.

12 Dhali doḵ/e Ishaya o gwo mo ki:

Abirman ma Yassa midi p̱u’du/ mo,

a’di jin midi cu mo mmota tap̱a ap̱o/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo,

dhali e a’di mo tani mmina ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ nta ga ’teŋ kap̱e/ mo be.

13 Dhalka Arumgimis jin ta ji gi mo ma ’teŋ kap̱e/ ’tu’d um ka ris bwaŋ ’kunyga/ dhali moŋḵu’th is e moŋgam gwo is mo, wakan ki mom’bi’th gi Shi/in Dheleladhelel ki um mini ish ka enthus e mo ma ’teŋ kap̱e/ mo be.

14 Aha/ ki is pem kap̱u/ gom um iwaḵ pem mo, ki um ki is bum ’tu’dkunu ki piny piny ki miim ’borgaŋ gana/ mo dhali mmo’tu’d ka risa yuḵ mo dhali mmomish cin tiya sho’k ye’th ka rem ’kup̱ mo. 15 Hili ka ’ban kuku/ mo tani aha/ ’kwarkina um gwo ki dar gi monyju/ gana/ mo mmorogom um gwo mo haali/ goma ’the jin c̱ikin ma Arumgimis aha/ mo be. 16 Mmota amanmii to goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmota gasiis ma aṯu’c gi gwom ’borga/ ma Arumgimis mo. Wakan ki to jin isi’d gi ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ minu mish bu’th mo a’di jin dhagamkunu ki Shi/in Dheleladhelel mo be. 17 Wakan eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani aha/ tana gi ’kup̱ gwo mo mmokar is ki ca mo goma ṯu’c pem goma Arumgimis mo be. 18 Haali/ aha/ dinaki mii ka gugundhi/ mo mmoc̱i gwo gom toŋ kamu/ ’de/ hili isi ciki/ a’di jin wagaskin ma Ḵrisṯẖos ki aha/ mo mmodhu ’kwani ’peni ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mmoha gwo e mo ki gwo mo dhali ki mii mo be. 19 Ki mom’bi’th gi jamas mii mo dhali momer dhali ki mom’bi’th gi Shi/in Dheleladhelel mo. Gom mii gi wakan ’peni Pa Urushaliim mo dhali ntagi mo is ’ko’d e Pa Illirikuun mo tani aha/ thimkina gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mmoc̱i mo be. 20 Wakan mmokar a’di ki tom pem jin guka/ ki e mo mmoc̱i gwom ’borga/ mo e mo jin dinuki mish gway ma Ḵrisṯẖos naskina/ mo ki aha/ mina diki nyaŋ to e mo jin ḵa’ba wathiŋ kamu/ mo be. 21 Hili me’d a’di jin ’kwarkunu mo ki:

Uni mini hil a’di mo, uni kun ’konuki ṯor a’di ki sule/ mo,

dhali uni mini mish gwo ’ban mo, uni kun ’koki ciḵ gwo gom a’di ki sule/ mo be.

ABuulus Dina Gwo Mbwa mo Mmobuṯ e ’Kwani gi Pa Ruumiya mo

22 Yan a’di ta ’kup̱ gwo mmononkunu aha/ bway mo me’d ka hony/e mo mmoyaku/ i um mo be. 23 Dhali hili shwane/ haali/ aha/ dara ki mo mo goma ṯu’c e bampa/ gwansan ka kukul is mo dhali haali/ aha/ dina gwo ibwa kagahara yil ka ris mmoyaku/ i um mo be. 24 Aha/ ṯora ki ya p̱ar um e mo mmomiga/ pe ki tur mo me’d jin miga/ ya Pa Ispaaniya mo dhali mmomina umi sus aha/ m’pen mo e moyam pem imun mo waḵki/ nṯwa/a/ mo tani aha/ mina ’taki kap̱ buṯi um ari’ceenne/ mo. 25 Hili shwane/ aha/ yakina ya Pa Urushaliim ki to ime’d mo mmowoṯẖ uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo be. 26 Haali/ ’peni Pam Makiduniyya mo dhali Pa Aḵaa/iya mo tani uni ’borkina bwa mo mmoc̱i ton tiya gom unin tiya kun aṯẖa to mo e bwam uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel e Pa Urushaliim mo be. 27 Uni ’kokina bwa mmo’bor mo mmomii a’di mo dhali ka jiŋ gana/ uni ’kon ma mure/ m’ba/ mo gom uni mo, haali/ waḵki/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ daḵa p̱u’dkin mmopwaḵ to gi shi/in buni bwa mo e mom’bor mii mo tani uni ḵa si’da/ ba/ mini ta imanmii uni to ki mom’bor mii ki to gun isha e uni mo be. 28 Gom a’di gi wakan mo tani me’d jin miga/ ’baar mii yan mo tani dhali c̱iki uni to ki ’dantar mo gun tulu is mo tani aha/ mina yaki bway bum e Pa Ispaaniya mo be. 29 Dhali a’di mishga/ ki aha/ mina yaku/ i um mo tani aha/ mina yaku/ ki mon’tu’d gi mom’bor mii ma Ḵrisṯẖos mo be.

30 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ ki um mo, iwaḵ, gom Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo dhali gom mo/en gi Shi/in, ki um mini uṯẖ mo mmonṯal ’de/ nyaḵki aha/ mo e mon’thom bum eya Arumgimis mo gom aha/ mo be. 31 Ki aha/ minu ’cuḵ mo ’peni uni gun ’koki gam gwo is e Pa Yahuudiyya mo dhali ka ṯu’c pem jin miiga/ gom Pa Urushaliim mo tani minu mish bu’th mo e uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo be. 32 Wakan ki bwa ma Arumgimis mo tani aha/ mina yaku/ i um ki bwaŋ ’kunyga/ mo dhali aha/ minu wac̱ mo e bampam bum mo be. 33 Arumgimis gi moŋḵu’th is midi di e umi ’baar mo. Amen.

16

Monthe Me’d jin Thenu ka Ḵarembuye/ mo

1 Aha/ ḵana um gwo mo gom ’bwah bana ka P̱ibi jin ta’da mancila to hil goma ḵaniisa gi Paŋ Kanḵariya mo be. 2 Ki um mini bu’th a’diyim mo e Tap̱a me’d mii jin ha a’di me’d me’d kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali woṯẖi a’diyim mo ma e ton tiya jin min ma yimi mii ta ’peni um mo haala yim a’di woṯẖki’da woṯẖ ka ris mo dhali buŋgwar is pem gana/ si’da/ mo be.

3 Theka Piriskilla me’d mo ma dhali Akiila, unim pem kun nyaḵkaa/ aṯu’c mii eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 4 Uni gun c̱i ’bam buni ki to gom mondiki/em pem mo. E uni mo tani jasi aha/ ’de/ yisa, hili si’da/ eya risa ḵaniisa ’baar mo kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo c̱i mom’bor bwa i is mo be. 5 Theka ḵaniisa me’d mo si’da/ kun ’kon e gu’b buni mo. Theka Abaynitus me’d mo a’di jin enka/ mo ma. A’di ta jan ’de/ jin ṯwa/a/ jin ṯu’kki’da bor mo e Pa Aḵaa/iya goma Ḵrisṯẖos mo be. 6 Theka Mariyam me’d mo ma a’di jin miiki’da ṯu’c jin ’batha’ba’th e bwam um mo. 7 Theka Andaruunikus me’d mo ma dhali Yuniyas jin ta’da bas pem dhali agarr pem jin nyaḵkaa/ c̱a’ba sijin mo. Uni ita uni ibwaŋ ’kwani kun dhunu ki she/ mo dhali uni ’kokin mo eya Ḵrisṯẖos nṯwa/a/ ki aha/ mo be. 8 Theka Ambiliyas me’d mo ma a’di jin enka/ e Tap̱a mo be. 9 Theka Urbanus me’d mo ma a’di jin ta’da mannyaḵ to mii jin ta jim bana eya Ḵrisṯẖos mo. Dhali a’dim pem jin enka/ jin ta’da Isṯaḵis mo. 10 Theka Aballis me’d mo ma a’di jin maŋu eya Ḵrisṯẖos mo. Theki uni gwansan me’d mo ma uni gun tana waḵ ma Aristubulus mo. 11 Theka bas pem me’d mo ma jin ta’da Hirudiyuun mo. Theki uni gwansan me’d mo uni kun ’kon e Tap̱a mo, uni gun tana waḵ ma Narḵissus mo. 12 Theki uni gwansan me’d mo kun miikina ṯu’c e Tap̱a mo uni kun ta iṮarip̱eena dhala Ṯarip̱uusa mo. Theka Barsiis me’d mo ma jin enu mo, a’diyim jin miiki’da ṯu’c jin ’batha’ba’th e Tap̱a mo. 13 Theka Rup̱us me’d mo ma, a’di jin leke’thkunu e Tap̱a mo dhali kum si’da/ jin ta’da ata’dam pem mo. 14 Theka Asinḵiriiṯus me’d mo dhala P̱iliguun mo dhala Harmaas mo dhala Baṯerubaas mo dhala Harmiis mo dhali awaḵ kun nyaḵ ’ko ki uni mo be. 15 Theka P̱iluluugus me’d mo ma dhala Juliya mo dhala Niriyuus mo dhali ’bwaham piti mo dhala Ulumbaas mo dhali aris uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo kun nyaḵ ’ko ki uni mo be. 16 Theka the me’d ka rem ’kup̱ mo ma ki mo gi gamu ’twa/ ’kup̱ ki ’bore/ mo. Arisa ḵaniisa ma Ḵrisṯẖos theki um me’d mo be.

17 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ ki um mo iwaḵ ki um mini hil uni gwansan kun dhu bwa ka c̱em bwa mo dhali kun ta imanraḵa raḵ kun kolu kun se gwo i is mo, a’di jin ṯorkunu um mo. ’Cuḵi uni i’kup̱ mo ma. 18 Haali/ ’kwani kun ta thus kan mo tani ’koki mii to gom Tap̱am bana ka Ḵrisṯẖos mo hili uni mii to gom bwam buniŋ gana/ mo. Dhali ki gwom ’borga/ mo dhali ki gwo maŋ mo tani uni he’kki tiya adu e kun aṯẖa/aṯẖ mo. 19 Haali/ ki um ’kon mmoha gwo e mo tani a’di mishkunu e mo ’baar mo dhali gom a’di gi wakan mo tani aha/ ’kunykina bwa gom um mo. Hili aha/ ona ki um mini yuḵayuḵ mo mmomish a’di jin ’boro’d mo dhali ki um mini dar ga maḵi cine/ gom a’di jin ta thus mo. 20 Dhali yan’ko’d Arumgimis jin ta gi moŋḵu’th is midi pucura Seṯaan eya ’cesh ’peni bwam sho’k bum ki ’dishe/ mo. A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana dhalki a’di di’d e um mo ma.

21 Ṯimuṯẖawuus a’di jin nyaḵki’da ṯu’c mii ki aha/ mo tani theki um me’d mo, wakan si’da/ miikin ma Luḵiyus mo dhala Yasuun mo dhali Susibaṯrus kun tana bas pem mo be.

22 Aha/ jin tana Ṯarṯiyuus jin ’kwarki gwo yansan mo tani aha/ thekina um me’d e Tap̱a mo be.

23 Gayus a’di jin ta’da ’borim bwa gom aha/ mo dhali goma ḵaniisa ’baar mo tani theki um me’d mo. Arasṯus jin cila ’pem pan ton dhu mo dhali akam bana ka Ḵawarṯus theki um me’d mo be. 24 A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana dhalki a’di di’d e umi ’baar mo. Amen.

Mmoṯe Gwo mo ki Montaḵ mo

25 Dhali shwane/ e a’di jin mish um ’bi’th is mo isi ki gwom ’borgam pem mo dhali ki gwo jin c̱inu goma Yesus Ḵrisṯẖos mo isi ki gwo jin ’ceenu ’peni gwom bag yan mo tani a’di jin karu ki ’twan ’dap̱ ki yil ka ris ’peni kadhamo/ innii mo. 26 Hili shwane/ a’di ṯoru eya tente/ mo dhali ki gwo gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ kun ’kwarkunu a’di mishu eya tente/ eya ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo isi ki gwoŋḵan ma Arumgimis jin di ki e ki sule/ ya ye ’ba/ mo mmoḵal mo gi hanu gwo e ki moŋgam gwo is mo be. 27 Dhalki monyca di’d eya Arumgimis mo, a’di jin yuḵi’d a’din ’deŋ gana/ ki sule/ ki sule/ ya ye ’ba/ eya Yesus Ḵrisṯẖos mo. Amen.

KURINṮH̱UUS ’DE/

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Gwo jin Ṯwa/a/ jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Paŋ KURINṮH̱UUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus, a’di jin yuḵkunu ki bwa ma Arumgimis mo mmota a’di jin karu ki she/ goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo dhala kam bana ka Sustanis mo be.

2 A’di ’kwarkunu goma ḵaniisa ma Arumgimis jin di’d e Paŋ Kurinṯẖuus mo, e uni gwansan kun dhukunu ki she/ mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, uni gun yuḵkunu mo mmodhu ki she/ ki dhelel dhelel mo imonṯal ’de/ nyaḵka ris uni gwansan kun ’kokin mo e mo ’baar mo kun yuḵki gway gi Tap̱am bana jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo, a’di jin ta Tap̱am buni mo dhali Tap̱am bana mo be.

3 A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

Mo jin ’Boruwa ’Bor Bwa i Is mo gom To gi Shi/in jin C̱inu ki Me’d mo

4 Aha/ ’bora Arumgimis bwa i is isa yempa/ mo gom um mo haali/ goma ’the ma Arumgimis jin c̱ikunu um eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be, 5 haali/ eya ris to ’baar mo tani um saka’thkunu e a’di mo ka ris gwo kun ṯoru mo dhali ka risa nyiṯẖ jin nyiṯẖu to mo. 6 Isi kani gwo jin ṯoru goma Ḵrisṯẖos mo tani ṯelkunu sho’k e bwam um mo be. 7 Wakan um yisa hari toŋ kamu/ e to gi shi/in jin c̱inu ki me’d mo yisa, me’d jin c̱orkina um gom mo jin minu piyu/ Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 8 A’di jin midi ṯel um sho’k mo ntagi ’pemen mo mmomina umi dar gi mii ’ba/ mo ka tee gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 9 Arumgimis ta a’di jin ta isiŋ gana/ mo. Ki a’di mo tani um yuḵkunu mmonyaḵ to mii ki Ya/m piti mo, a’di jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo be.

Aḵwa/um Bwa jin Ḵwa/u mo eya Ḵaniisa mo

10 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ ki um mo, iwaḵ mo, ki gway gi Tap̱am bana jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo tani ki umi ’baar mo mini gam gwo me’d ki mo jin mina um i’taki ’ko ka ḵwam bwa mo tani midi ’taki diki di e bwaman um mo. Hili um mini gam ’twa/ ’kup̱ mo e bwan ṯal ’de/ mo dhali eya yisanya ’de/ mo be. 11 Haali/ gwo ṯorkunu aha/ mo ki ’kwani ma Ḵuluwi ki mowal di’d e bwam um mo, um kun tana waḵ pem mo. 12 ’Pemen gwom pem jin oka/ mo a’dihe/ be, ki um ka ’deṯe/ ’deṯe/ o gwo mo ki: Aha/ tana ji ma Buulus mo, dhali, Aha/ tana ji ma Abulluus mo, dhali, Aha/ tana ji ma Sap̱a mo, dhali, Aha/ tana ji ma Ḵrisṯẖos mo. 13 Ḵrisṯẖos ḵwa/u bwa mowa? ABuulus, a’di ’koshkunu ki cwany’ciṯẖan dhul mo gom um mowa? Walla um ’kokunu mmomii ki yi’de/ ki gway ma Buulus mo ’taa? 14 Aha/ ’borkina Arumgimis pem bwa i is mo ki aha/ dinaki mii jin ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um ki yi’de/ mo, hili isi ciki/ jasa Kirispus dhala Gayus mo be, 15 isi kan ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki diki o ki um miinu ki yi’de/ ki gway pem mo be. 16 (Aha/ miikina amii ki yi’de/ si’da/ mo gom ’kwani ma Isṯip̱anuus mo be. Sa kan mo tani aha/ dinaki mish ki aha/ miikina jin ṯal ’deŋ kamu/ ki yi’de/ mo si’da/.) 17 Haala Ḵrisṯẖos diki hash aha/ mo mmomiiya mii jin miinu ki yi’de/ mo, hili mmoc̱i gwom ’borga/ mo, yisa ki yuḵ jin midi ter ’kwani e mo isi ciki/ ki cwany’ciṯẖan dhul ma Ḵrisṯẖos minu kar ki jim p̱uu mo ki dar gi mom’bi’th mo.

Ḵrisṯẖos jin Taki Mom’bi’th mo dhali Moyuḵ ma Arumgimis mo

18 Haali/ gwo gi cwany’ciṯẖan dhul mo tani a’di ta gwom p̱us gom uni gwansan kun ’kon ki jiny ’ce’d sho’k mo, hili gom ana kun ’kokunu mo mmota is ki me’d mo tani a’di ta mom’bi’th ma Arumgimis mo be. 19 Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki:

Aha/ mina ’ce’d yuḵ gi ’kwani kun yuḵayuḵ sho’k mo,

dhali mo jin korkunu e gi ’kwani gwansan kun kora e ki kor mo tani aha/ mina tor uni sho’k ka pupush mo be.

20 Mane wathi/ jin yuḵayuḵ mo? Mane wathi/ jin ta’da man’kwar to mo? Mane amandoṯ gwo gom yil gwansan mo? Din ma Arumgimis ki kar yuḵ gi mony’cesh yansan ki p̱us mowa? 21 Haali/ me’d jin tana yuḵ ji ma Arumgimis mo tani ’kwaniny’cesh ’koki nyiṯẖa Arumgimis ki yuḵ yan ’te/ mo tani a’di ’borki’da Arumgimis bwa mo mmota uni gwansan is ki me’d mo kun gamki gwo is mo eya p̱ali/ gi gwo jin c̱ikina ana uni mo be. 22 Haali/ ’Kwani Yahuuda/ doṯki gwo ki jin ’theḵ gom jamas mii mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi simmki moyuḵ e mo. 23 Hili ana c̱ikina gwo goma Ḵrisṯẖos jin ’koshkunu jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo, a’di jin golki ’Kwani Yahuuda/ mo dhali warki’d ki gwo ma p̱ali/ gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo be. 24 Hili gom uni gwansan kun yuḵkunu uni gun ta ’Kwani Yahuuda/ mo dhali ’Kwaniŋ Griḵi si’da/ mo tani aḴrisṯẖos ta mom’bi’th ma Arumgimis mo dhali moyuḵ ma Arumgimis mo be. 25 Haali/ gwom p̱us ma Arumgimis mo tani a’di yuḵki’d ’teki yuḵ mo mmobol ’kwani e mo dhali moŋ’ka’d is ma Arumgimis mo tani a’di ’bi’thki’d ’teki ’bi’th mo mmobol ’kwani e mo be.

26 Hili isi gwo goma yuḵ bum mo, iwaḵ mo. Aris um ka ris mo yisa yuḵayuḵ mo me’d jin tana mo ma yuḵ gi mony’cesh yan mo. Dhali um tana ris mo yisa kun ta gi moshirr mo. Dhali um tana ris mo yisa kun dhodhu e mo jin tanu ’penkap̱an mo. 27 Hili Arumgimis ki kwany to yan jin ta p̱us mo e mony’cesh mo mmo’the ’kwani kun yuḵayuḵ is mo. Dhali Arumgimis ki kwany to yansan jin ’ka’da is e mony’cesh yan mo mmo’the uni kun ’bitha is is mo be. 28 Dhali Arumgimis ki kwany to yansan jin hatha c̱a’b ’ko’d mo dhali to yansan jin waḵu e mony’cesh mo, isi kan mo to kun ’koki ’ko mo si’da/ mo tani jin mina a’di dhu to kun ’kokin si’da/ mo me’d to kun p̱uukin mo be. 29 Wakan wathim pa en’thiŋ kamu/ midi kar ’ba/ ki ca mo e buŋ’kus ma Arumgimis yisa. 30 A’di ta ’kus gi mondiki/em pini eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, a’di jin kar ma Arumgimis mmota yuḵ bana mo dhali mmota mo ma ḵar/em bana mo dhali mmota mo jin dhunuwa dhu ki she/ ki dhelel dhelel gom ana mo dhali mmota mo jin wanu ana ’ba/ mo. 31 Wakan me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: Dhalki a’di jin kar ’ba/ ki ca mo tani kar ’ba/ ki ca e Tap̱a mo.

2

Mmobah Gwo goma Ḵrisṯẖos jin ’Koshu/ ki Cwany’ciṯẖan Dhul mo

1 Ki aha/ p̱u’dkina e um iwaḵ mo tani aha/ dinaki p̱u’dku/ mmobah um gwo jin ṯoru goma Arumgimis mo ki gwo jin molu piyu/ ’kup̱ ka pije/ mo walla ki yuḵ mo. 2 Haali/ aha/ tana ki ’kup̱ gwo mmomish toŋ kamu/ yisa e bwam um mo hili isi ciki/ jasa Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali a’di jin ’koshkunu ki cwany’ciṯẖan dhul mo be. 3 Dhali aha/ dikina e um mo e mo jin ’ka’du is mo dhali e mo jin ḵo/kunu is kagahara mo dhali e mo jin deenuwa de e mo be. 4 Dhali gwom pem jin ṯorka/ mo dhali gwom pem jin c̱ika/ mo tani ’koki ta gwo kun mini el ’kwani e mo gom moyuḵ mo hili mmonyo/ Shi/in mo dhali mom’bi’th mo be. 5 Wakan ki moŋgam gwo is bum minu ’koki thuma p̱o/ moyuḵ gi ’kwani mo, hili e mom’bi’th ma Arumgimis mo be.

Gwo jin ’Ceenu/ ki Shi/in ma Arumgimis mo

6 Bahili e bwaman uni gun iskin mo tani ana ṯora gwo yuḵ mo. Ba a’di yisa ta moyuḵ gi mony’cesh yan mo walla yisa ta moyuḵ gi tap̱a gi mony’cesh gwan mo, kun mini p̱uu mo. 7 Hili ana ṯorkina gwo gom yuḵ jin c̱inu ki jiŋ kup̱ mo dhali yuḵ jin ta jim ma Arumgimis jin bagu mo, a’di jin ’kawurkin ma Arumgimis nṯwa/a/ mo ki yil gi mony’cesh yan mo gom mo jin dhunu ana ki ca mo. 8 Itap̱a kun ’koni mony’cesh yan mo tani mishi gwo ’ban gom a’di yan yisa. Waḵki/ uni mini ’taki mish mo tani uni mini ’taki ’koki ’kosh Tap̱a gi monyca ki cwany’ciṯẖan dhul mo be. 9 Hili me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

A’di jin dina e ki mish mo walla jin dina ’ce ki ciḵ mo

walla jin diki dwar e gwalal gi wathi/ mo tani

a’di jin thosonkin ma Arumgimis mo gom uni gwansan kun enki a’di mo tani,

10 Arumgimis ṯorki a’di eya tente/ e ana ki Shi/in mo. Haali/ Shi/in a’di theke’thki’da ris to ’baar mo, isi kani moŋ’kul ma Arumgimis mo. 11 Haali/ wathi/ jana mishki to jin kulum ma kamu/ ibwa mo? isi ciki/ shi/in gi wathi/ jin diki’d e a’di mo. Wakan si’da/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa mishki gwo jin kulum ma Arumgimis ibwa yisa hili isi ciki/ Shi/in ma Arumgimis mo be. 12 Dhali ana ’kokina ki bu’th moyuḵ gi mony’cesh mo, hili ana bu’thkina Shi/in jin piki’d ’peni Arumgimis mo ki ana mina mish gwo ’ban gom to kun c̱inu ki me’d mo kun c̱in ma Arumgimis ana ’baḵany mo. 13 Dhali ana ṯora gwo yansan yisa ki gwo gi yuḵ jin kuluma ’kwani en’thi/ ibwa mo yisa hili gwo jin ṯorkina Shi/in ana mo, mmopoḵ gwo gom to gi shi/in mo gom uni gwansan kun bu’thki Shi/in mo be.

14 Wathi/ jin dar gi to gi shi/in mo tani diki bu’th to jin c̱inu ki me’d ’peni Shi/in ma Arumgimis mo. Haali/ uni tana p̱ali/ e a’di mo dhali a’di mol uni gwo mish ’ban mo haali/ uni nyiṯẖu/ ki to gi shi/in mo be. 15 Wathi/ jin ta gi to gi shi/in mo tani nyiṯẖki’da ris to ’baar mo dhali hili a’di ki is piti mo tani a’di minu ’koki nyiṯẖ ki jan ṯal ’deŋ kamu/ mo be. 16 Haali/ aja a’di imishki bwa gi Tap̱a mo, wakan mmoye’th a’di sho’k ki gwo mo? Hili ana takina gi bwa ma Ḵrisṯẖos mo be.

3

Imannyaḵa Ṯu’c Mii goma Arumgimis mo

1 Hili iwaḵ mo, aha/ mola gwo o e um mo me’d ’kwani kun ta gi to gi shi/in mo, hili me’d ’kwani kun ta ku gi buŋgwar is mo, me’d usha ŋa/ eya Ḵrisṯẖos mo be. 2 Aha/ c̱ina uma ko mo mmop̱i mo, yisa tonṯe/ jin ta jiŋ ḵa’c mo. Haali/ um ’koki thoson is gom a’di mo. Dhali isi kani um naskina/ ’koki thoson is gom a’di mo be. 3 Haali/ um ’kon mmo’ko mo naskina/ gom buŋgwar is mo. Haali/ kan mo, mo jin tanu dhap̱an di’d naskina/ e um mo dhali mo jin biruwa bir e bwaman um mo tani ’kona um ki ta ku gi buŋgwar is mo ’taa? dhali mmomii to me’d ’kwani kun ’konuki aḵ mii e mowa? 4 Haali/ wathiŋ kamu/ ki o gwo mo ki: Aha/ tana ji ma Buulus mo, dhali jaŋ kamu/ ki o gwo mo ki: Aha/ tana ji ma Abulluus mo be, ’kona um ki ta ’kwani gi mony’cesh mo ’teya?

5 Ka Abulluus ta’da ta mo? Dhali aBuulus ta’da ta mo? Uni ta c̱iŋkina/ kun gamkina um gwo is nycine/ mo me’d mii gi Tap̱a mo mmodhukina a’di uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. 6 Aha/ sikina to mo tani, Abulluus a’di wolki to yi’de/ mo, hili Arumgimis a’di c̱iki mo jin ’twaḵa to mo be. 7 Wakan si’da/ a’di jin siki to mo walla a’di jin wolki to yi’de/ mo tani uni ta toŋ kamuwa? hili Arumgimis a’di ’de/ mo a’di c̱iki mo jin ’twaḵa to mo be. 8 A’di jin siki to mo dhali a’di jin wolki to yi’de/ mo tani uni nyaḵkin mo be, dhali uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini bu’th to jin miikina uni to mo isi me’d shemen miim buni mo be. 9 Haali/ ana tana ci kun nyaḵ to mii goma Arumgimis mo be. Um ta mondhe’d ma Arumgimis mo, mo jin nyaŋ ma Arumgimis mo be.

10 Isi ki gwo ma ’the ma Arumgimis jin c̱ikunu aha/ mo tani me’da man’kawur gu’b mo jin tana me’d piti gwocon mo tani aha/ ’thikina mo jin ḵa’bu/ mo dhali wathiŋ kamu/ nyaŋki to ap̱o/ a’di mo. Dhalki ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ hilin ki ’bore/ mo, a’di jin minu nyaŋ ap̱o/ a’di mo be. 11 Haali/ moŋḵa’buŋ kamu/ yisa di’da jin mina wathin ’deŋ kamu/ i’thi to kan ap̱o/ mo jin ’thikunu mo, a’di jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 12 Dhali waḵki/ wathiŋ kamu/ midi nyaŋ to ap̱o/ moŋḵa’b ki ’dolkon gana/ mo dhali ’dolkon kush mo dhali wosh kun ta kun dhel mo dhali cwa mo dhali ḵun’tush mo dhala wusha mo tani 13 arisa ṯu’c gi ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani uni minu ṯor eya tente/ mo. Haala tee midi this a’di ṯor mo haali/ a’di minu ṯor eya tente/ ki o’d mo, dhali o’d a’di midi pala ris e ma ṯu’c kun miina ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be. 14 Waḵki/ aṯu’c jin miina wathi/ mmonyaŋ to ap̱o/ mo jin ḵa’bu/ mo midi ṯel mo tani a’di midi bu’th to jin ishki ḵumma/ mo be. 15 Waḵka ṯu’c gi wathiŋ kamu/ c̱ithu/ ki o’d mo tani a’di midi this tom piti e mo. Bahili a’di ki is piti mo tani a’di iminu ta is ki me’d mo, hili a’di mina e wa gi mo jin boruwa bor mo ’peni ’twa/ o’d gana/ mo be.

16 ’Kona um ki misha ki um ta monyc̱a’b ma Arumgimis mowa? dhali Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis di’d e umi. 17 Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi shi/ monyc̱a’b ma Arumgimis mo tani Arumgimis midi ’ce’d a’di sho’k mo be. Haali/ monyc̱a’b ma Arumgimis mo tani a’di ḵogu mo dhali monyc̱a’b c̱aan jin c̱a’ba a’di mo tani a’di ita um mo be.

18 Wathin ’deŋ kamu/ midi mii dhalku/ ki he’k is piti e mo. Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ e bwaman um ṯoshki’d ki a’di yuḵayuḵ mo e embul yil yansan mo tani dhalki a’di wara’d ki p̱us mo ki a’di midi ’taki war ki wathi/ jin yuḵayuḵ mo be. 19 Haali/ moyuḵ gi mony’cesh yansan mo tani uni ta e ma p̱ali/ mo goma Arumgimis mo be. Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: A’di bu’thki uni gwansan kun yuḵayuḵ mo eya maḵ buni jin ishkina uni agany mo be. 20 Dhali doḵ/e a’di ’kwarkunu mo ki: Tap̱a a’di mishki gwo kun kuluma ’kwani kun yuḵayuḵ ibwa mo kun ta gwo kun ta p̱e’th mo. 21 Wakan wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mii dhalku/ ’ba/ ki kar ki ca mo gom ’kwani mo be. Haali/ aris to ’baar mo ta kum bum mo be 22 waḵki/ ta ji ma Buulus mo walla ji ma Abulluus mo walla Sap̱a mo walla mony’cesh mo walla mondiki/e mo walla mowu mo walla mo kun ’kon shwane/ mo walla mo kun mini ’ko yilaŋ kamu/ mo tani aris to gwansani ’baar mo tani uni ta kum bum mo be. 23 Dhali um ta ku ma Ḵrisṯẖos mo dhali Ḵrisṯẖos ta ji ma Arumgimis mo be.

4

Mii jin Miina Imandhunu ki She/ mo

1 Dhalka aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ibuḵ ana ka pije/ mo ki ana itana c̱iŋkina/ ma Ḵrisṯẖos mo dhali imandhu to mo gom gwo ma Arumgimis jin c̱inu mo ki jim bag mo. 2 Bakata ’te/ a’di itheke’thkunu gwo mo gom imandhu to mo ki uni minu gam mo ki uni mini ta uni kun ta isiŋ gana/ mo. 3 Hili, ki aha/ mo tani a’di ta ari to jin gwa’da’d mo ki aha/ minu ’taki ’koki pal mo ki um mo walla ki gwon dwall gi wathi/ en’thiŋ kamu/ mo. Aha/ dinaki dwall isi is pem gwo mo si’dayi. 4 Haali/ aha/ mola toŋ kamu/ nyiṯẖ ap̱o/ is pem mo. Hili ki a’di wakan mo tani aha/ dinaki di ki dar gi mii ’ba/ mo. A’di ta Tap̱a jin nyiṯẖki aha/ mo be. 5 Wakan dhalku/ ki c̱i ’twa/ gwon dwall nṯwa/a/ ka tee mo, nṯwa/a/ ki Tap̱a diki p̱u’d mo, a’di jin midi dhu aris to ’baar mo e moŋkush mo, aris to kun diḵu ’kup̱ shwane/ mo e mondhurumi’d mo. Dhali a’di midi thisa dum pa ṯor mo. Dhali yan’ko’d aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini bu’th ’twa/ maŋ ’peni Arumgimis mo be.

6 Aha/ dhukina ris gwo gwansan gom is pem si’da/ mo dhala Abulluus si’da/ gom gway bum mo kun tana waḵ mo ki um si’da/ mini da/ar ’peni aman mo mmo’ko mo me’d isi gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo, ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um mo midi diki p̱e mii i is mo ap̱owa kamuŋ kamu/ mo. 7 Haali/ aja a’di jin hilki to gunn kun ’ko ki she/ e um mo? Ata tana um mo waḵki/ um ’konuki c̱i to mo? Dhali yan’ko’d waḵki/ a’di bu’thkina um mo tani atinta dhuna um ’ba/ ki ca mo me’d waḵki/ a’di diki ta to jin c̱inu ki me’d mo?

8 Um ’tu’dkunu mo hila/ mo be. Um ta ’kwani kun ta pa ki pa mo hila/ mo be. Ki dar gi aman mo tani um waran ki imaliḵ mo. Dhali aha/ onayi ki um mini jiya ji moyi. Wakan ki aman mina ’taki nyaḵ tap̱a ta ki um mo. 9 Haali/ aha/ ṯosha ka Arumgimis a’di dhuki aman mo ki uni kun dhunu ki she/ mo mmota kuŋ ’ko’d mo me’d ’kwani kun toru gwo ’twa/a ’cesh mo mmowu mo. Haali/ aman takina businye/ gom ’kwaniny’cesh mo dhali gom iman’doyu gwo mo dhali gom ’kwani mo be. 10 Aman takina p̱us mo gom gway ma Ḵrisṯẖos mo be, hili um a’di iyuḵayuḵ eya Ḵrisṯẖos mo. Aman ’ka’dkina is mo. Hili um a’di i’bi’thkina is mo. Um a’di ishumkunu mo ki montaḵ mo. Hili aman iwaḵkunu mo be. 11 E mo yansan shwane/ mo tani aman ’koshkina ṯe/ mo dhali bu’thkina yi’de/ mo. Aman hatha to hi’th ’ko’d mo dhali ḵaŋkamkina is ki ḵaŋkam mo gom mondor mo dhali aman dara gi gu’b mo be. 12 Dhali aman miikina aṯu’c mo mmomiiya ṯu’c ki me’d bam gana/ mo. Ki aman sorkunu mo tani aman ’bora ’bor mii mo. Ki aman ṯo’ckunu bwa mo tani aman ’dimkina ’kup̱ mo be. 13 Ki aman yerkunu is ki gway ki gwonthus mo tani aman malaskina gwo mo. Aman warkina mo dhali shwane/ wa e ka duhal gi ’kwaniny’cesh mo dhali aman wana e ki to jin dhi’thkunu aris to nyo/o’di ’baar mo be.

14 Aha/ dinaki ’kwar gwo yansan mmodhu um ki mon’the is mo, hili mmorum um ki gwo mo me’d uc̱im pem kun enka/ ki mo/en gana/ mo be. 15 Haali/ um bala tanki imanshu um bway ki gwo mo kun wana risa eya Ḵrisṯẖos mo. Dhali um yisa tanki ibabam bum ka ris yisa. Haali/ aha/ wara ka babam bum eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki gwom ’borga/ mo be. 16 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ ki um mo wakan ki um mini ta imanthoḵ aha/ mii mo be. 17 Wakan a’di ihashkika/ uma Ṯimuṯẖawuus mo, ya/m pem jin enka/ ki en gana/ mo dhali a’di jin ta’da a’cim pem jin ta isiŋ gana/ e Tap̱a mo, a’di jin midi rogom um ki gwo mo gom miim pem eya Ḵrisṯẖos mo me’d jin ṯorka/ uni gwo mo eya ris mo ’baar mo eya ḵaniisa ki she/ ki she/ mo be. 18 Kun tiya dhu ’ba/ ki ca mo me’d jin oka/ ki aha/ mina diki yaku/ i um mo. 19 Hili aha/ mina yaku/ i um ki ’dishe/ mo waḵki/ a’di ta bwa gi Tap̱a mo dhali aha/ mina nyiṯẖ mom’bi’th gi ’kwani gwansan kun dhu ’ba/ ki ca mo, yisa gom gwom buni ’te/. 20 Haali/ Bampa/ ma Arumgimis mo tani diki ta gom gwo mo hili gom mom’bi’th mo be. 21 Um ’kona gwonta ibwaye? Miga/ yaku/ i um ki cwa jin doruwa dor mowa? Walla ki mo/en e shi/in gi moŋkar bwa ki gwa’d mo?

5

Gwon Dwall Ap̱o/ Mii jin Miinu C̱al mo

1 Gwo be’dkunu ki mo jin miinu miinyc̱al mo ishki’d mo e bwaman um mo dhali ji gi wakansan gamkunu mo yisa isi bwaman ’kwani kun ’kon ka p̱o/ ki dar gi ji gi luŋu mo. Haali/ wathiŋ kamu/ ishki’d e ash gi com mo. 2 Dhali um dhu ’ba/ ki ca mo. Um ḵa ba/ imini ’taki dhal mii yan e i is mo mmoko mo. Dhalki a’di jin miiki mii yansan kan san mo tani uru ka pije/ ’peni bwaman um mo.

3 Bahili ki aha/ p̱ina e buŋgwar is tani aha/ nyaḵkina di ki um mo e shi/in mo. Dhali me’d jin dika/ e buŋ’kus bum mo tani aha/ c̱ikina ’twaŋ gwon dwall mo hila/ 4 e gway gi Tap̱a Yesus ap̱o/ wathi/, a’di jin miiki ji gi ta thus kansan mo be. Ki um tul is mo tani dhali shi/in pem nyaḵ di ki um mo tani nyaḵki mom’bi’th gi Tap̱a Yesus bana mo be tani 5 um mini mii c̱iki wathi/ yansan mo ka Seṯaan mo gom mo jin minu ’ce’d a’di sho’k mo e buŋgwar is mo, ki shi/in piti minu woṯẖ mo ka tee gi Tap̱a Yesus mo be.

6 ’Bam bum kun dhuna um ki ca mo tani yisa ’borona. ’Kona um ki misha ki ara cumaṯa gwa’dga/ seki’da ga’bula gana’th ki ’twan’dap̱ mowa? 7 Dhagami acumaṯa dhamo/ mo ki um mini ta agana’th kun ta kun this mo me’d jin ’kona um ka jiŋ gana/ ki dar ga cumaṯ mo. Haali/ aḴrisṯẖos jin ta ari ḵa’bal bana gi mompe’kup̱anyolos mo tani a’di miikunuwa bas mo be. 8 Gom a’di gi wakan mo tani dhalki ana nyoŋa montul is jin yuḵuwa yuḵ mo, yisa ka cumaṯa dhamo/ mo, a’di jin ta’da cumaṯ gi mii kun dup̱a dup̱i e mo dhali mii kun ’koki ta miiŋḵar/e mo yisa, hili ki maaŋḵuthu’d jin dar ga cumaṯi e mo, a’di jin dar ki washila/ mo dhali jin ta gwoŋ gana/ mo be.

9 Aha/ ’kwarkina um gwo e gwom pem mo ki um mini ’koki ce e ki imanmii miinyc̱al mo. 10 A’di yisa ta ’pemen gwo mo gom imanmii miinyc̱al gi mony’cesh yan mo walla imanta a’thoṯẖum bwa mo walla imandil to mo walla imanluŋ tomp̱inycon mo, haali/ waḵki/ a’di wakan mo tani ki ton ta’da ta imina /e diki ya ka pije/ ’peni mony’cesh mo, eee. 11 Hili aha/ dhala mii yan e i is mo mmo’kwar gwo mo e um mo ki um mini dhalku/ ki ce e nyaḵki a’din ’de/ yin jin ta’d gi gway ma kam piti mo waḵki/ a’di dina mii m’ba/ mo gom miinyc̱al mo walla mmota a’thoṯẖum bwa mo walla mmota amanluŋ tomp̱inycon mo walla mmota amansora sor mo walla mmota aman’kosh ma su mo walla mmota amandil to mo hili isi kan mo um mini dhalki to ki nyaḵ shwa ki a’dinthus ’de/ yan mo be. 12 Haali/ a’di diki ta miim pem mmodwall gwo gom uni kun ’kona pije/ mo. A’di diki ta uni gwansan kun ’kon eya ḵaniisa kun mina um idwall gwo mowa? 13 Arumgimis a’di dwalli uni gwansan gwo mo kun ’kona pije/ mo be. Uri a’di jin ta thus ki thus kan ’peni bwam um ka pije/ mo ma.

6

Mmo’koki So Ce Ibwambori ’Kwani kun Dar gi Gwo jin Gamu Is mo

1 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um taki’d gi gwo jin ’konuki baṯẖ mo ap̱owa kam piti mo tani a/mina a’di iya mo e bwambor ma hakuuma mo, uni gun ’konuki dhu ki she/ mo goma Arumgimis mo mmodhal uni kun dhunu ki she/ e i is mowa? 2 ’Kona um ki misha, ki uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani mini dwall ’kwaniny’cesh gwo mowa? Dhali waḵki/ ’kwaniny’cesh minu dwall gwo ki um mo tani a/um bunya/ ’koki ha me’d mo mmodwall ushi gwoŋ gwa’dgaa? 3 ’Kona um ki misha ki ana mina dwall iman’doyu gwo gwo mowa? Bakatayee baṯẖu mii gi mondiki/e yan mo? 4 Waḵki/ um ta gi gwon dwall mo tani atinta dhuna um uni mo ibwambori uni gun p̱iskin mo eya ḵaniisa mo? 5 Aha/ ona gwo yansan mo mmo’the um is mo. A/wathiŋ kamu/ bunya/ diki yuḵayuḵ mo ibwam um mo jin midi ’kosh jwa mo mmonyiṯẖ gwo mbwaman ma waḵ piti gom ikam mowa? 6 Haali/ akama kamu/ yaki’di bwambor ma hakuuma mo mmo/o gwo ap̱owa kam mo dhali a’di ibwambori uni gun dar gi gwo jin gamu is mo.

7 Mmota gi shi/ ushi gwon dwall mo ka rem ’kup̱ mo tani a’di ta mii jin p̱inu um e mo. Ata ’kona um ki dhal mii e i is mo mmo’kosh is ka nyor mo gom tonthusa tiya mo? Ata ’kona um ki dhal mii e i is mo ki um minu dil mo? 8 Hili um ki is bum mii tonthus mo dhali dila dil mo dhali isi kan iwaḵ bum gana/ dilkina um mo be.

9 ’Kona um ki misha ki uni gun ’koki mii mii kun ta kuŋ ḵar/e mo tani mini ’koki ta gi mal gi Bampa/ ma Arumgimis mo? Dhalku/ ki ta ku gi hegu e mo. Walla uni gun ta imanmii miinyc̱al mo walla uni gun ta imanluŋ tomp̱inycon mo walla uni gun ta c̱al ki c̱al mo walla uni gun ceḵ ma du mo walla uni gun ha’k ’pen c̱eŋ gwas mo 10 walla ’kwanin ’di/ mo walla iman’thoṯẖ bwa mo walla iman’kosh ma su mo walla imansora sor mo walla imandil to mo tani uni mini ’koki ta gi mal gi Bampa/ ma Arumgimis mo be. 11 Dhali kun tiya ta ku gi wakan e um mo. Hili um lamkunu mo, um dhukunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, dhali um dhukunu mo ki mo ma ḵar/e mo ki gway gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali ki gway gi Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis bana mo be.

Kari Arumgimis ki Ca mo e Buŋgwar Is Bum mo

12 Aris to ’baar mo tani dhala gwoŋḵan aha/ bway mo, hili aris to ’baar mo yisa ta gi shi/ miim ’boro’d gom aha/ mo be. Aris to ’baar mo dhala gwoŋḵan aha/ bway mo, hili aha/ mina diki dhal is pem bway mo mmota c̱iŋkina/ gom to gunni ’baar mo. 13 Tonṯeyi gom bwa mo dhali bwayi gom tonṯe/ mo. Dhali Arumgimis midi ’ce’d jin ṯal ’deŋ kamu/ sho’k mo dhali jaŋ kamu/ mo. Buŋgwar is yisa uḵu gom mii jin miinu miinyc̱al mo. hili gom Tap̱a mo dhali Tap̱a gom buŋgwar is mo be. 14 Dhali Arumgimis ’de’kki Tap̱a mo dhali a’di si’da/ midi ’de’k ana mo e mom’bi’th piti mo be. 15 ’Kona um ki misha ki buŋgwar is bum ta to is goma Ḵrisṯẖos mowa? Gom a’di gi wakan mo tani a/aha/ mina gu tom buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos mo dhali mii uni ki to is jin miinu miinyc̱al mowa? Aggi. 16 ’Kona um ki misha ki a’di jin gamki is piti is mo ki a’di jin miiki miinyc̱al mo tani ṯalki isa ’de/ mo uni ka yima? Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: Uni su/ mini ṯal buŋgwar isa ’de/ mo be. 17 Hili a’di jin gamki is piti me’d ki Tap̱a mo tani wara’d gi shi/ina ’de/ e a’di mo be. 18 Ship̱iṯi/a ŋwac̱a/ mo ’peni mo jin miinu miinyc̱al mo. Aris miinthusa tiya ’baar mo gun miina wathiŋ kamu/ mo tani a’di ta jim p̱or ma pije/ gi buŋgwar is mo, hili miinyc̱al jin miina wathi/ miinthus mo tani a’di miiki miinthus ap̱o/ buŋgwar is pitiŋ gana/ mo be. 19 ’Kona um ki misha ki buŋgwar is bum ta monyc̱a’b gi Shi/in Dheleladhelel jin di e uma? a’di jin takina um ’peni Arumgimisa? Um yisa ta uni gun ta ku gi is bum yisa. 20 Um yolkunu ki she/ yol jin ’bitha’bi’th mo. Wakan kari Arumgimis ki ca mo e buŋgwar is bum mo.

7

Gwo jin Ṯoco’d Isi gom Gwo gi Miimash mo

1 Dhali isi gom gwo gun baṯẖu mo gom gwo kun ’kwarkina um mo tani a’di ta shi/ miim ’boro’d mo jin mina wathi/ diki ’disha ’bom is mo ba/. 2 Hili gom mompal gi mo jin miinu miinyc̱al mo tani ’kwaniŋ gwaṯẖ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini mii ta gi up̱ buniŋ gana/ mo dhali up̱ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani mini mii ta gi ikaṯẖim buniŋ gana/ mo. 3 Wathiŋ gwaṯẖ midi mii kar ashim piti ki kar ’pempaŋ gana/ mo dhali wakan si’da/ ashim piti midi kara kaṯẖim piti ki kar ’pempaŋ gana/ mo be. 4 Haala ’bom midi mol ta tap̱a gom buŋgwar is pitiŋ gana/ mo, hili wathiŋ gwaṯẖ a’di ita’d mo. Wakan si’da/ wathiŋ gwaṯẖ midi mol ta tap̱a gom is pitiŋ gana/ mo, hili a’bom a’di ita’d mo be. 5 Dhalku/ ki ush ka rem ’kup̱ mo, isi ciki/ wari ki gwo jin gamu me’d mo gom ari mo mo, ki um mini mii ga/ is bum mo mmo’tho mo. Dhali hili gam is mmonṯal ’de/ ŋ’ko’d mo isi ciki/ ka Seṯaan midi diki pal um mo mmo/aṯẖa um mo jin ’timuwa du mo. 6 Aha/ ona gwo yansan ki sheshkon mo, yisa mmoḵan gwowa. 7 Aha/ onayi ka ris ’kwani ’baar mo mini ’taki wa e ki aha/ ki is pem mo. Hili aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo uni takin gi to gun c̱ikunu ki me’d mo ki ji mum mo ki is buni mo ’peni Arumgimis mo, jan ṯal ’deŋ kamu/ ki ji en ’deŋ kamu/ mo dhali jaŋ kamu/ ki ji en ’deŋ kamu/ mo.

8 E ’kwani kun ’koki mash mo dhali up̱ kun wuna ikaṯẖim buni mo tani aha/ ona ki a’di ta shi/ miim ’boro’d gom uni mmo’ko kan ki lac̱a/ mo me’d aha/ mo be. 9 Hili waḵki/ uni molona du bu’th mo mmo’tim mo tani uni mini mii mash mo. Haali/ a’di ’boro’d mmomash mo mmodhal mii e i is mo mmodhu e ki ’thir ’thir gom mon’dap̱ e mo be.

10 Gom uni gun mashkin mo tani aha/ ḵana gwo mo, dhali hili aha/ yisa, Tap̱a mo, ka ’bom midi diki mii ḵwa/ bwa ’pena kaṯẖim piti mo 11 (hili waḵka yim midi mii kan mo tani dhalka yim di’d ki lac̱a/ mo mmodiki mash mo walla si’da/ dhalka yim o gwoŋ gwam mo uni ka kaṯẖim piti mo) – dhali ka kaṯẖ si’da/ midi diki mii thoson gwo mo mmodhal ashim piti ’pen mo.

12 Gom um gun boc̱kin mo si’da/ tani aha/ ona gwo mo, Tap̱a yisa, ki waḵki/ akam ta gi ash mo jin diki gam gwo is mo dhala yim gam gwo me’d mo mmonyaḵ c̱a’b ki a’di mo tani a’di midi mii diki thoson gwo mo mmodhala yim ’pen mo. 13 Waḵka ’boma kamu/ si’da/ ta ga kaṯẖim piti jin dar gi gwo jin gamu is mo tani dhali a’di ki gam gwo me’d mo mmonyaḵ c̱a’b ka yim mo tani ayim midi mii diki mii thoson gwo mo mmodhal a’di ’pen mo. 14 Haali/ wathiŋ gwaṯẖ jin dar gi gwo jin gamu is mo tani a’di karu ki she/ gi jin ḵogu mo gom gwo gi ash mo be. Dhali a’bom jin dar gi gwo jin gamu is mo tani a’di karu ki she/ gi jin ḵogu mo gom gwo ma kaṯẖ mo. Waḵki/ a’di diki wakan mo tani uc̱im bum si’da/ minu dhu gi ku gun ’koki dhelel mo. Hili me’d jin oka/ mo tani uni dhunu me’d ku gun dhelelin moyi. 15 Hili waḵki/ amannyaḵ c̱a’b jin dar gi gwo jin gamu is mo ona bwa mmoḵwa/ bwa mo tani dhalki a’di miinu wakan mo ma. Ki mo gi wakan mo tani akama kamu/ walla ’bwahama kamu/ minu ’koki deḵ mo ki gwo yansan mo. Haali/ Arumgimis yuḵ ana mo gom moŋḵu’th is mo be. 16 A’boma, /e mini diki mish bunya/ waḵki/ /e mini woṯẖa kaṯẖim pini mowa? Wathiŋ gwaṯẖa, mina /e diki mish bunya/ waḵki/ /e mini woṯẖ ashin mowa?

Mii gi Mondiki/e jin Karkina Tap̱a mo

17 Hili dhalki ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo shuna shu/um bway mo e mii gun ṯora Tap̱a uni mo mmomii mo dhali e a’di jin yuḵkin ma Arumgimis uni mo mmomii mo. A’di ta gwoŋḵan pem goma ḵaniisa ’baar mo be. 18 Wathiŋ kamu/ di’da ki a’di ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo hila/ me’d jin yuḵkunu a’di mowa? Dhalku/ ki mii dhal a’di bway mo mmoŋap̱ mo mo mmowar mo gi a’di jin dinuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mo. Wathiŋ kamu/ di’da jin yuḵkunu mo ki a’di dinuki ’ciṯẖa/ munyjal yis mowa? Dhalku/ ki mii dhal a’di bway mo mmoŋap̱ mo mo jin minu ’ciṯẖa/ munyjal yis mo. 19 Haali/ mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo tani walla mo ma munyjal yis jin dinuki ’ciṯẖ mo tani mii toŋ kamu/ yisa, hili mmodhu gwoŋḵan ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo be. 20 Aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini mii ’ko kan mo e mom buni ki she/ ki she/ mo e mo kun yuḵkunu uni mo be. 21 /E ta c̱iŋkina/ jin yolu mo ki /e yuḵkunu mo ’taa? Dhalku/ di’d kan mo. Hili waḵki/ /e mini ’taki mish gam mom pini jin dina /e ki ’kus mo tani miiyi /e ’te/ ki is pini ’baḵany mo ma. 22 Haali/ a’di jin yuḵkunu mo e Tap̱a mo tani me’d jin tana a’di c̱iŋkina/ jin yolu mo tani a’di ta wathi/ jin di’d ki ’kus mo e Tap̱a mo. Wakan si’da/ a’di jin di’d ki ’kus mo me’d jin yuḵkunu a’di mo tani a’di ta c̱iŋkina/ jin yolu mo jin ta ji ma Ḵrisṯẖos mo be. 23 Um yolkunu mo ki she/ yol jin ’bitha’bi’th mo. Dhalku/ ki mii doḵ/e ta c̱iŋkina/ gi ’kwani kun mini yol um mo. 24 Wakan iwaḵa, aris mo gunn kun yuḵkunuwa yuḵ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani dhalki a’di c̱a’ba’d mo nycine/ mo nyaḵka Arumgimis mo.

Ku gi ’Koki Mash mo dhali ku gi Wuna Ikaṯẖ mo

25 Dhali isi gwo gom uni kun ’koki mash mo tani aha/ dara ki gwoŋḵan ’peni Tap̱a mo. Hili aha/ c̱ikina um ayisany pem mo me’d wathin ’de/ jin ta a’di jin taki’d gi momiimii gi Tap̱a jin minu gam is ki isiŋ gana/ mo. 26 Aha/ ṯosha gom mo jin ’konu ka c̱is e buŋ’kus bana shwane/ mo tani a’di ta shi/ miim ’boro’d gom wathi/ mmoc̱a’b mo kan me’d jin c̱a’ba a’di mo be. 27 A/e deḵkunu ki ashin mowa? Dhalku/ ki ŋap̱ bway mo mmodi ki ’kus mo. A/e din ki ’kus mo ’pena ’boma? Dhalku/ mii ki tash mo mmoŋap̱ momash mo. 28 Hili waḵki/ /e ki mash mo tani /e mii miinthus yisa. Dhali waḵki/ nyara/ masha’d mo tani ayim mii miinthus yisa. Hili uni gwansan kun mashkin mo tani uni mina gwo gi mony’cesh ibal is mo mmoṯo’c bwa mo be dhali aha/ ona bwayi mmo’tash a’di ’twa/ ’peni um mo. 29 Hili ’pemen gwo yan jin oka/ mo tani iwaḵa, atee jin karu mo tani a’di kuṯakuṯ mo be. ’Peni shwane/ mo tani dhalki uni gwansan kun ta gi up̱ mo tani ’kon mo kan mo me’d uni gun daran mo, 30 dhali uni gwansan kun gwokin mo tani me’d jin ’kona uni ki ko mo, dhali uni gwansan kun ’kunykina bwa mo tani me’d jin ’kona bwa uni ki ’kuny mo, dhali uni gwansan kun yolki to mo tani me’d jin ’kona uni ki dar gi to mo, 31 dhali uni gwansan kun usi mony’cesh is mo tani me’d jin ’kona uni ki us mony’cesh is ki sule/ mo. Haali/ yir gi mony’cesh yansan di’d mo mmope mo be.

32 Aha/ ŋap̱a um mmo’ko ki ’kus ’peni mo jin ananu is mo. Dhali wathi/ jin diki mash mo tani a’di ananki is piti mo gom to gi Tap̱a mo, ki a’di midi mii mii gun ’bor Tap̱a bwa mo be. 33 Hili wathi/ jin mashki’d mo tani a’di ananki is mo gom to gi mony’cesh mo jin mina a’di mii to mo jin midi ’bor ash bwa mo. 34 Dhali wakan mo tani to gun ḵoca a’di e nycine/ mo tani uni ḵwa/u bwa mo. Dhali a’bom jin diki mash mo walla nyara/ si’da/ mo tani uni ananki is mo gom to gi Tap̱a mo jin mina uni dhu buŋgwar is buni ki she/ mo ki jiŋ ḵogu/ mo dhali shi/in buni si’da/ mo. Hili a’bom jin mashki’d mo tani a’di ananki is mo gom to gi mony’cesh mo jin mina a’di mii to mo jin midi ’bora kaṯẖim piti bwa mo. 35 Aha/ ona gwo yansan gom shi/ miim ’boro’d gom mowoṯẖ bum mo, yisa mmodhu uma nyoḵi ’ba/ mo, hili mmoshush uma du mo ki shush gana/ mo jin mina umi ḵu’th is mo gom Tap̱a mo ki dar gi miiŋ kamu/ mo be.

36 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi kulum gwo ibwa mo ki a’di diki mii mii kun mini ha me’d mo gom mondosh piti mo tani waḵki/ bwa en’dap̱ piti ’bitha’bi’th mo tani dhali waḵki/ a’di minu mii mii mo tani dhalki a’di mii a’diyi jin o a’di bwa mo. Dhalki uni mashan mo. A’di ta miinthus yisa. 37 Hili ma, a’diyin jin ṯelu sho’k mo mmodosh mo eya dum piti mo tani dhali dar gi mo jin ’deke’thki a’di mo tani, hili si’da/ a’di ta gi bwa mo mmo’tima du mo dhali ta gi gwo ibwa eya dum piti mo gom mii yansan mo tani mmokara yim mo me’d jim piti jin dosha a’di mo tani a’di mii miim ’boro’d mo be. 38 Wakan be, a’di jin mashki’da yim jin dosha a’di mo tani mii’d ki ’bore/ mo ba/. Dhali a’di jin tuḵki mii mash is mo tani a’di midi bol mii e mo.

39 A’bom a’di deḵa gwoŋḵan ma kaṯẖ mo me’d jin din ma kaṯẖ ki e mo. Ayim di’d ki ’kus mo mmomash mo ’ko’di jwa ma kaṯẖ mo e a’di jin o’da yim bwa moyi, hili e Tap̱a mo be. 40 Hili eya yisany pem mo tani ayim a’di mina bwa ’bor ki nyanye/ mo waḵka yim midi c̱a’b kan me’d jin c̱a’b ma yim mo. Dhali aha/ ṯosha si’da/ ki aha/ tana gi Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis mo be.

8

Tonṯe/ jin Thenu Tomp̱inycon mo

1 Dhali isi gwo gom tonṯe/ jin thenu tomp̱inycon mo tani ana misha ki ana ’baar mo tana gi monyiṯẖ yani ’baar mo. Monyiṯẖ jin p̱e’di mis mo hili mo/en a’di nyaŋki’da nyaŋ mo be. 2 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ta’d gi gwalal mo mmo/o ki a’di mishi toŋ kamu/ mo tani a’di yisa mishki’d naskina/ to jin mina a’di ’taki mish mo ḵa ba/. 3 Hili waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ enki’da Arumgimis mo tani a’di ta jan ṯal ’de/ jin mishu ki a’di mo be.

4 Isi gwo gom tonṯe/ jin shwanu jin thenu tomp̱inycon mo tani ana misha ki aris tomp̱inyconi ’baar mo ’koki ta to gun ’ko ki ’ko ’koŋ gana/ mo, dhali kan mo tani Arumgimisa kamu/ yisa di’da jasi a’di ’deŋ gana/ mo be. 5 Haali/ bala arisa rum kun yuḵu gway kan ka wuny is mo tani uni ŋala/ p̱elena kun ’kon e momis mo dhali e mony’cesh mo. Isi kan ka jiŋ ganayi arisa rum ŋala/ p̱elena dhali amariny tap̱a mo tani 6 hili gom ana mo tani Arumgimis ṯal ’de/ mo a’di jin ta’da Baba mo dhali ’peni a’di mo tani aris to ’baar mo ’kokin mo dhali gom a’di mo tani ana ’kokina mo, dhali Tap̱an ’de/ mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali e a’di mo tani aris to ’baar mo ’kokin mo dhali e a’di mo tani ana ’kokina mo be.

7 Bahili, aris ’kwani ’baar mo yisa tan gi monyiṯẖ yan mowa. Hili kun tiya mmo’kokina uni isa dhamo/ mo ntagi shwanesan mo mmoboṯki mii mo mmoluŋ tomp̱inycon mo tani uni shwaki tonṯe/ mo me’d a’diŋ gana/ jin thenu tomp̱inycon mo, dhali ’twa/ ma dum buni mmo’ka’dkunu uni is mo tani shi/kunu mo be. 8 Tonṯe/ midi diki mish ana sus eya Arumgimis mo. Ana minu mii ki shi/ yisa waḵki/ ana ’konaki shwa a’di mo dhali ana minu ’bor mo yisa waḵki/ ana ki shwa a’di mo. 9 Hili miim pini i e ki ’bore/ ’te/ mo isi ciki/ mom pini jin dina /e ki ’kus kan mo midi ’taki war ki mo jin gola /e agol mo gom a’diŋ kamu/ jin ’ka’da is mo. 10 Haali/ waḵki/ wathiŋ kamu/ ki p̱ar /e e mo, /e jin ta wathi/ jin nyiṯẖki to mo, mmoc̱a’ba /e eya tharabeesa e gu’b gi luŋu tomp̱inycon mo tani mina a’di mii diki raḵ is piti mo waḵki/ bwan ’twam piti ’ka’da is mo mmoshwa tonṯe/ jin thenu tomp̱inycon mowa? 11 Dhali wakan gom monyiṯẖ pini mo tani wathi/ yansan jin ’ka’da is mo tani a’di ’ce’dkunu sho’k mo be, a’di jin ta’da akan jin wun ma Ḵrisṯẖos mo be. 12 Wakan miinthus jin miikina /e ap̱o/ iwaḵ pini mo dhali mmodhuna /e jama/ e ’twa/ ma dum buni mo ki uni ’ka’da is mo tani /e miiki miinthus ap̱owa Ḵrisṯẖos mo be. 13 Wakan waḵki/ tonṯe/ raḵki’da kam pem mmobiṯ mo tani aha/ mina diki shwa a’di mo isi ciki/ ki aha/ mina diki raḵa kam pem mmobiṯ mo be.

9

Mii gun Dhalu Imandhunu ki She/ Bway mo Mmomii mo

1 Dika/ ki di ki ’kus mowa? Dika/ ki ta a’di jin karu ki she/ mowa? Dika/ ki p̱ar Tap̱a Yesus bana e mowa? ’Kona um ki ta uni gun ta kuma ṯu’c pem e Tap̱a mowa? 2 Waḵki/ gom kun tiya mo tani aha/ dinaki ta a’di jin karu ki she/ mo, hili isi kan um ta kum pem kun cilka/ mo haali/ um ta to jin ’dap̱uwa ’dap̱ goma ṯu’c pem mo mmotaka/ a’di jin karu ki she/ mo gom Tap̱a mo be.

3 Gwo yansan ta gwom pem jin ’ce’dka/ she/ mo gom uni gwansan kun mini doṯ aha/ mo be. 4 ’Konuki dhal am bway mo mmoshwa tonṯe/ mo dhali mmop̱i to mowa? 5 ’Konuki dhal am bway mo mmota gi up̱ mo me’d jin tana unin tiya gun dhunu ki she/ mo dhali ikam gi Tap̱a mo dhala Sap̱a mowa? 6 Walla aBarnaaba a’di ’deya dhali aha/ am ’cena inonu mo mmomisha ṯu’c mii gom mo jin ’konu mowa? 7 Kaja a’di jin midi miiya ṯuca askar ka guurush pitiŋ gana/ mo? Kaja a’di jin midi si amura’th mo mmodiki shwa maman ’peni a’di mo? Kaja a’di jin ta’d gi toŋkal mo jin midi diki uma ko ’peni unin tiya mo?

8 Gwo yansan oka/ ki moshirr gi wathi/ mowa? Dina gwoŋḵan jin c̱inu ki o gwo mo jin nyaḵka’d kan mowa? 9 Haali/ a’di ’kwarkunu mo e gwoŋḵan ma Musa jin c̱inu mo ki: /E mini dhalka morbip̱ ki ’kamu’th ’twa/ mo ki a’di di’d mmotor pos ki sho’k mo. Arumgimis kulumki gwo ibwa mo goma morbip̱ mowa? 10 Dina a’di ki o gwo gom gway bana ’baar mo ki ’bil ’bila? A’di ’kwarkunu mo gom gway bana mo haali/ amangora ’cesh mo tani midi ’taki gora ’cesh ki mo ma ’teŋ kap̱e/ mo dhali amantor to mo tani midi tor to ki mo ma ’teŋ kap̱e/ mo mmogamkina a’di emen to en tiya mo. 11 Waḵki/ aman sina to gi shi/in gun ’boron mo e bwaman um mo tani a’di cana mii kagahara gara/ waḵki/ aman mina gam to ’peni um gom buŋgwar is mowa? 12 Waḵki/ kun tiya uni tan gi to gwansan ’peni um mo tani mina am ’koki ta ki nyanye/ si’da/ ’peni uma?

Hili aman ’konaki bu’th bway jin dhalu aman mo mmomii kan mo. Hili aman ’dimkina ’kup̱ mo e to gunn mo mmodhal mii e i is mo mmokar to jin gol ’kwani mo e bway gi gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo be. 13 ’Kona um ki misha ki uni gwansan kun miiki to mo e gu’b gi mondheleladhelel mo tani gamki tonṯem buni mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo dhali uni gwansan kun miiki to mo eya gwaṯa/ jin miinuwa bas mo tani gamki to ’peni to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo mmomiiya bas mowa? 14 E bway jin nyaḵka’d kan mo tani Tap̱a a’di ḵanki gwo mo ki uni gwansan kun c̱iki gwom ’borga/ mo mini ’taki gam moŋ’kom buni jin mina uni ’ko ki ’kom pa mo ki gwom ’borga/ mo.

15 Hili aha/ dinaki bu’th bway ṯal ’deŋ kamu/ mo jin dhalu aha/ mo mmomii wakan mo walla aha/ dinaki ’kwar gwo yansan mo mmogam ari toŋ kamu/ gi wakan mo. Haali/ aha/ wari mina dhal mii e i is mo mmowu moyi mmodiki dhal aha/ bway mo mmoc̱i aha/ a’di jin midi dhal aha/ mmokar ’ba/ ki ca mo be. 16 Haali/ waḵki/ aha/ c̱ina gwom ’borga/ mo tani a’di midi diki dhal aha/ bway mo mmokar ’ba/ ki ca mo. Haala ṯu’c jin ṯucu mo tani a’di ’thinu ap̱o/ aha/ mo. Wayyi e aha/ mo waḵki/ aha/ dinaki c̱i gwom ’borga/ mo. 17 Haali/ waḵki/ aha/ mina mii yansan ki bwam pem gana/ mo tani aha/ tana gi to jin ish ḵumma/ mo. Hili waḵki/ aha/ dinaki mii mii yansan mo ki bwam pem gana/ mo tani aha/ ’dap̱kina ki a’di jin ta’da mandhu to mo. 18 Waḵki/ a’di wakan mo tani tom pem kun taka/ mo mmo/ish ḵumma/ mo tani ta’da ta mo? Jasi a’di ’de/ jin wa cikise/ mo be: Ki gwom pem jin c̱ika/ mo tani aha/ mina c̱i gwom ’borga/ ki me’d mo ki dar gi ton doṯ mo, mmodiki bu’th bway mo jin dhalu aha/ mo mmomii mo e gwom ’borga/ mo be.

19 Haali/ aha/ ḵa ba/ dina ki ’kus ’pena ris ’kwani ’baar mo. Aha/ kara is pem mmota c̱iŋkina/ goma ris ’kwani ’baar mo ki aha/ mina ’taki gam ’kwani ki nyanye/ adu is mo. 20 Gom ’Kwani Yahuuda/ mo tani aha/ warkina ki Wathi/ Yahuuda/ mo mmomiga/ mish gam ’Kwani Yahuuda/ adu is mo. Gom uni gwansan kun ’ko ’ko’d e gwoŋḵan jin c̱inu mo tani aha/ warkina ki a’di jin di’d e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo – aha/ bala dinaki di e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo – ki aha/ mina ’taki gam uni gwansan kun ’koni bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu adu is mo be. 21 Gom uni gwansan kun ’kon ka pije/ ’peni gwoŋḵan jin c̱inu mo tani aha/ warkina mo ki a’di jin di’d ka pije/ ’peni gwoŋḵan jin c̱inu mo – yisa mmodarka/ gi gwoŋḵan jin c̱inu ka ḵarambuye/ ’kup̱ ka Arumgimis mo yisa hili ibwaŋ’kwariny gwoŋḵan ma Ḵrisṯẖos mo be – ki aha/ mina ’taki gam uni gwansan adu is mo kun ’kon ka pije/ ’peni gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 22 Gom uni gwansan kun ’ka’da is mo tani aha/ warkina mo ki a’di jin ’ka’da is mo ki aha/ mina gam uni gwansan adu is mo kun ’ka’da is mo. Aha/ warkina ka mandhas is pem bway mo gom ’kwani ’baar mo tani ki aha/ mina ’taki ta kun tiya is ki me’d mo, ma ki ’pemen yan kan mo be. 23 Aha/ miikina a’di ’baar mo gom gway gi gwom ’borga/ mo ki aha/ minu ’taki pwaḵ mom’bor miim piti mo be.

24 ’Kona um ki misha ki e mo jin p̱aru sho’k mo tani aris uni gun dhunu mo mmop̱ar sho’k mo tani uni p̱arki sho’k mowa? Hili jasi a’din ’de/ a’di ibu’thki tontaḵi. Wakan soyi mo ki um mini bu’th a’di mo. 25 Aris ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ta imanlo’ba lo’b mo kun birina bir mo tani uni ’timkina adum buni mo goma ris en ton tiya mo be. Uni miiki a’di mo mmobu’th toŋ’kup̱ jin midi p̱u/ mo. Hili ana miikina a’di mo mmobu’th toŋ’kup̱ jin midi mol p̱u/ mo be. 26 Nye, aha/ dinaki gus ka kar ’kup̱ mo. Aha/ dinaki hi’th toŋ’kulush ime’d mo mmomiiya bumbum ’te/ mo. 27 Hili aha/ ṯuḵkinkina is pem ki me’d mo dhali aha/ dilkina is pem ki me’d si’da/ mo tani isi ciki/ ’ko’di gwom pem jin c̱ika/ kun tiya mo tani aha/ ki is pem mo mina ’taki ta a’di jin minu this waḵ mo be.

10

Gwo jin Rumu Ap̱o/ Mii jin Luŋu Tomp̱inycon mo

1 Aha/ ŋap̱a um mo mmomish mo mo iwaḵ mo, ki ibabam bana ’baar mo ’kokin mo e bwaŋ’kwariny ma raḵ mo dhali uni ’baar mo pekin isi bwaman yi’deŋ ḵumma/ mo. 2 Dhali uni ’baar mo ’kokunu mo mmocuc̱ mo ki mii ma Musa mo eya raḵ mo dhali ki ḵumma/ yi’de/ mo be. 3 Dhali uni ’baar mo shwaki tonṯen ṯal ’de/ mo jin ta to gi shi/in mo 4 dhali uni ’baar mo p̱iki tomp̱in ṯal ’de/ mo jin ta ki ji gi shi/in mo. Haali/ uni p̱ikin ’peni to gi shi/in yan jin ta wosh mo jin baṯẖki uni nsho’k mo dhali Wosh yan mo tani a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 5 Bahili unin tiya ka woho/ mo tani Arumgimis dina bwa ki ’bor mo gom uni mo haali/ uni ṯa’kkunu mo e bwam ma sho mo be.

6 Dhali to gwansan uni ta gwo kun rumu gom ana mo ki ana mina bwa ’koki o mo mmomii tonthus mo me’d uni mo be. 7 Dhalku/ ki luŋ tomp̱inycon mo me’d unin tiya mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: ’Kwani gwansan uni ’koki ’pena ’cesh mo mmoshwa to mo dhali mmop̱i to mo dhali mmocu mis mo mmosa mo be. 8 Ana mina mii ’koki dhal is bana bway mo e mo jin miinu miinyc̱al mo me’d kun tiya mo kun miikin kan mo dhali ’kwani kun tana alaap̱i iss* ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka kwara mo kun ṯa’kki jwa mo me’d ḵurkun ka tente/ mo. 9 Ana mina mii dhalku/ Tap̱a ki mii pal mo me’d jin miikina kun tiya mo dhali uni ’ce’dkunu sho’k mo ki tasha/ kun shi/ ma ṯi’d ki shi/ mo. 10 Walla ana mina mii dhalku/ ki miiya gumgum mo me’d kun tiya kun miikin mo dhali uni ’ce’dkunu sho’k ka Man’ce’d uni Sho’k mo be. 11 Dhali mii gwansan miiki uni mo mmota to kun rumu uni mo. Hili uni ’kwarkunu mo gom mo jin minu ye’th sho’k bana mo, ap̱o/ ana kun ’kona ki she/ yil yan jin midi di ’kup̱ jin midi p̱u’du/ mo be. 12 Wakan ba/ dhalki a’din ’de/ yin jin kulum gwo ibwa mo ki a’di mishi dosh mo tani dhalki a’di hil miim piti i e ki ’bore/ mo isi ciki/ a’di midi la kum ’twa/a ’cesh mo. 13 Mompaluŋ kamu/ yisa di’da jin midi bu’th /e mo jin diki pal wathi/ en’thiŋ kamu/ mo. Hili Arumgimis a’di ta ji gi isiŋ gana/ mo dhali a’di midi diki dhal /e ki /e minu pal mo mmo’ce’d mom’bi’th pini ap̱o/ mo. Hili ki mompal mo tani a’di si’da/ midi ḵwa/ /e bway mo mmoye mo jin mina /e mish a’di ’dim ’kup̱ ki sule/ mo be.

14 Wakan mo um pem gun enka/ mo ship̱iṯi/a ŋwac̱a/ mo ’peni mo jin luŋu tomp̱inycon mo. 15 Aha/ ona gwo e um mo me’d ’kwani kun ta gi yuḵ mo. Nyiṯẖi a’di ki is bum mo ma, a’di jin oka/ mo. 16 Aḵubbaaya gi mom’boru mii mo a’di jin ’bora ana a’bor mii mo tani a/a’di diki ta mii jin nyaḵu to bu’th mo goma bas ma Ḵrisṯẖos mo ’taa? Dhali maaŋḵuthu’d jin ’ce’dkina ana mo tani a/a’di diki ta mii jin nyaḵu buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos bu’th mo ’taa? 17 Haala guraasa maaŋḵuthu’d ṯal ’de/ mo, ba ana kun tana ris mo tani ana ṯala ’de/ e buŋgwar isa ’de/ mo be. Haali/ ana ’baar mo nyaḵkina guraasa maaŋḵuthu’d yan mo be. 18 Hili mii jin boṯa ’Kwani ma Israyiil mo. ’Kona uni gwansan kun ’ka to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo mmomiiya bas mo e shemena gwaṯa/ jin miinuwa bas mowa? 19 Ki gwo jin oka/ ta’da ta saye? Ki tonṯe/ gun thenu tomp̱inycon mo tani ta toŋ kamuwa? Walla ki ji gi ta p̱inycon mo tani ta toŋ kamuwa? 20 Yisa. Gwo jin oka/ mo tani oka/ gom uni gun dar ki ji gi luŋuŋ gana/ mo tani uni ’ciṯẖki to/e ’kus mo mmotheya ruma ’cesh mo, yisa Arumgimis gana/ mo. Aha/ dinaki ŋap̱ um mo mmonyaḵ to mii ka ruma ’cesh mo. 21 Um mini mola ḵubbaaya gi Tap̱a p̱i mo dhali p̱iya ḵubbaaya ma ruma ’cesh ka yiha/ mo. Um moli ’kowa tharabeesa gi Tap̱a mo dhali ’kowa tharabeesa ma ruma ’cesh ka yiha/ mo. 22 A/mina ana rukuny Tap̱a mmoṯa’c bwa mowa? A/ana tana gi ’bi’th mmobol a’di e mowa?

Miiyi Aris To ’Baar mo gom Monyca ma Arumgimis mo

23 Aris to ’baar mo dhala gwoŋḵan aha/ bway mo. Hili, aris to ’baar mo ’koki ta to gun woṯẖina woṯẖ mo. Aris to ’baar mo dhala gwoŋḵan aha/ bway mo. Hili aris to ’baar mo yisa nyaŋi is mo yisa. 24 Wathin ’deŋ kamu/ midi mii dhalku/ ki ŋap̱ tom ’boron gom is piti mo. Hili a’di midi ŋap̱ tom ’boron goma man’dish gu’b is ki a’di mo. 25 Shwayi ma to gunn gun yolu mo e mo ma suug mo ki dar gi ’twaŋ kamu/ jin minu ’de’k mo mmodoṯ gwo mo gom gway gi ’twa/ ma du mo. 26 Haali/ mony’cesh yansan mo tani ta ji gi Tap̱a mo dhala ris to ’baar mo gun ’kon e a’di mo be. 27 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni uni gun daran gi gwo jin gamu is mo tani c̱i uma yuḵ mo mmoshwa tonṯe/ mo dhali um ’kona bwa mo mmo/ii mo tani shwayi ma, ma a’diyin jin minu kara bori um mo ki dar gi ’twaŋ kamu/ jin minu ’de’k mo mmodoṯ gwo mo gom gway gi ’twa/ ma du mo be. 28 Hili waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ o um gwo mo ki: To yansan mo tani a’di thekunuwa rum mo tani dhalki a’di ki shwa mo. A’di oka/ mo gom gway piti jin ṯorki um a’di mo dhali gom gway gi ’twa/ ma du mo tani 29 ’pemen gwom pem jin oka/ mo gom ’twa/ ma dum piti mo tani diki ta jim bum mo be. Haali/ ata mina mom pem jin dika/ ki ’kus mo ta a’di jin minu waḵ mo ki ’twa/ ma du gi wathiŋ kamu/ mo? 30 Waḵki/ aha/ nyaḵa to bu’th ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo tani kataye c̱inu ’twa/ waḵ ap̱o/ aha/ mo gom to c̱aan jin c̱ika/ mo ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo?

31 Wakan waḵki/ um ki shwa to mo walla p̱i to mo walla a’diyin jin miina um mo tani miiyi a’di ’baar mo gom monyca ma Arumgimis mo. 32 Dhalku/ ’Kwani Yahuuda/ ki c̱i e mo mmokol mo walla ’Kwaniŋ Griḵi mo walla ’kwaniŋ ḵaniisa ma Arumgimis mo be. 33 Jasi gom miim pem jin palka/ mo mmo’bora ris ’kwani bwa ’baar mo tani e to ’baar mo kun miika/ mo, yisa mmosimmka/ shi/ miim ’boron pem gana/ e mo hili gom ’kwani ka ris mo ki uni minu ta is ki me’d mo be.

11

1 Tayi imanthoḵ aha/ mii mo ma, me’d jin taka/ amanthoḵa Ḵrisṯẖos mii mo be.

Mii jin Mina Up̱i Kum ’Kup̱ ki Burrinye/ mo

2 Aha/ maŋa um mo haali/ um kayaa/ e mo eya ris to ’baar mo dhali mmodhu gwo jin luḵu um mo isi me’d jin c̱ikika/ uni um mo be. 3 Hili aha/ ŋap̱a um mo mmomish gwo ’ban mo ki a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ gom ’kwani ’baar mo tani ta’da Ḵrisṯẖos mo be. Dhali a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ goma ’bom mo tani ta wathiŋ gwaṯẖ ma yim mo dhali a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ goma Ḵrisṯẖos mo tani ta’da Arumgimis mo be. 4 Ma ’kwani gunn kun ’thon mo walla o gwo jin onu is mo ki ’kup̱ buni kumu ki to mo tani uni mii miin ’thalkina/ gom ’kup̱ buni mo be. 5 Hili ma up̱ gunn kun ’thon mo walla o gwo is mo ki ’kup̱ buni ’konuki kum ki to mo tani uni mii miin ’thalkina/ mo – a’di ta mii jin nyaḵa’d si’da/ gi mii jin ’thin ma yima mur mo. 6 Haali/, waḵka ’bom midi diki hi’th to i’kup̱ gom is piti mo tani ayim midi ’taki ’ciṯẖa/ mur’kup̱ piti mo be. Hili waḵki/ a’di ta miin ’thalkina/ mo goma ’bom mo mmo’ciṯẖa/ mur’kup̱ mo walla mmo’thiya mur’kup̱ mo tani dhalka yim hithi burrinyeŋ ’kup̱ mo ma. 7 Haali/ wathiŋ gwaṯẖ ḵa ba/ midi diki kum ’kup̱ piti ki to mo haali/ a’di ta jamas ma Arumgimis mo dhali monycam piti mo be. Hili ayima ’bomi a’di ta monyca gom wathiŋ gwaṯẖ mo be. 8 (Haali/ wathiŋ gwaṯẖ yisa uḵu ’pena ’bom mowa, hili a’bom ’peni wathiŋ gwaṯẖ mo be. 9 Wakan si’da/ wathiŋ gwaṯẖ dinuki uḵ goma ’bom mo, ayima ’bomi gom wathiŋ gwaṯẖ mo be.) 10 Ki a’di gi wakan mo tani a’bom ḵa ba/ midi mii ta gi burrinyeŋ ’kup̱ mo gom gway gi iman’doyu gwo mo. 11 Bahili e Tap̱a mo tani a’bom mol is piti yip̱ mo ki dar gi wathiŋ gwaṯẖ mo dhali wathiŋ gwaṯẖ mol is piti yip̱ mo ki dar ga yima ’bomi mo be. 12 Haali/ me’d jin uḵuwa yima ’bomi mo ’peni wathiŋ gwaṯẖ mo tani wakan si’da/ wathiŋ gwaṯẖ shwane/ dhodhu mo ’pena yima ’bomi mo be. Dhali aris to ’baar mo ’kon mo ’peni Arumgimis mo be. 13 Nyiṯẖi mii ki is bum mo ma. A’di ha me’d mo goma ’bom mo mmo’tho Arumgimis mo ki dar gi ’kup̱ ma yim jin kumu mo ki burrinye/ mo ’taa? 14 Dina to gi mony’cesh ki is piti ki ṯor um gwo mo jin mina wathiŋ gwaṯẖ ḵala mura ’calalga/ e ’kup̱ piti mo tani a’di ta mii jin ’the a’di is mowa? 15 Hili waḵka ’bom ta’d ga mura ’calalga/ mo tani a’di ta to jin min ma yimi kar is ki ca moyi. Haala mur’kup̱ ma yim c̱ikunu a’di mo mmodiḵ ’kup̱ e mo be. 16 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ dina gwo mbwa mo mmorukuny mii mo tani ana mina ush ki ’tash mo haali/ miiŋ kamu/ yisa di’da jin boṯkunu mo, walla mii jin miina ’kwaniŋ ḵaniisa ma Arumgimis mo.

Mii jin Miinuwa Tharabeesa gi Tap̱a ki Shi/ mo

17 Hili e gwom pem jin baṯẖ a’di i’ko’d jin miga/ ye’th um sho’k mo tani aha/ dinaki maŋ um mo haali/ ki um tuli is mo mmonṯal ’de/ mo tani a’di yisa gom shi/ miim ’boro’da, hili gom mii jin shi/a um ’teki shi/ mo be. 18 Haali/ gwom pem jin ta jin ṯwa/a/ mo a’dihe/ ba/. Ki um tulki is mo mmonṯal ’de/ mo eya ḵaniisa mo tani aha/ ciḵa gwo ki mo ma ḵwam bwa di’d e bwam um mo be. Dhali aha/ meṯa/ mo me’d mo mmogam a’di is mo be. 19 Haali/ mo ma ḵwam bwa midi mii di mo e bwam um mo, kan ki unin tiya kun ta ’kwaniŋ gana/ mo e bwam um mo tani uni minu nyiṯẖ mo be. 20 Ki um tulki is mo mmonṯal ’de/ mo tani a’di yisa ta tonṯe/ gi Tap̱a jin shwakina um mowa. 21 Haali/ e mo jin shwanu to mo tani kun tiya ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani shwaki tiya to i e mo jin ta tonṯem buni mo dhali jan ’deŋ kamu/ mo tani ’koshkina ṯe/ mo dhali jaŋ kamu/ mo tani ’koshkin ma su mo be. 22 Aggi. Ki um ’koki ta gi gu’b mo mmoshwayi to nycine/ mo dhali p̱iyi to mowa? Walla ḵaniisa ma Arumgimis ṯẖu’thkina um mii mbwaman kan mo dhali ’the uni gwansan is kun dar gi to mo kana? Ki gwo gi wakatinta mmiga/ i/o gom umi? A/miga/ maŋ um gom gwo gi wakansana? C̱awwo/. Aha/ mina ush ki ’tash mo be.

Mo jin Karu Mii mo goma Tharabeesa gi Tap̱a mo

23 Haali/ aha/ bu’thkina gwo ’peni Tap̱a mo, a’di si’da/ jin c̱ikika/ um mo, ki Tap̱a Yesus ki mon’thiny yan ki a’di ’ciṯẖkunu is ki gwo mo tani a’di bu’thki maaŋḵuthu’d mo 24 dhali ki a’di ’borki’da ’bor bwa i is mo tani a’di ki ’ce’d a’di mo dhali o gwo mo ki: Yansan ta is pem jin ’ce’dki’d gom um mo. Miiyi mii yansan mo ma mmoka aha/ e mo. 25 E mii yan jin nyaḵki’d si’da/ mo tani a’di bu’thki’da ḵubbaaya mo i’ko’di tonṯe/ mo mmo/o gwo mo ki: Aḵubbaaya yan a’di ta gwon this jin gamu me’d goma bas pem mo. Miiyi mii yansan mo ma me’d gunn kun p̱ina um a’di mo tani e mii jin mina umi kayaa/ e mo be. 26 Haala risa cim gunni ’baar mo kun ’kana um maaŋḵuthu’d yan mo dhali kun p̱ina uma ḵubbaaya yan mo tani um ki c̱i mii eya tente/ wu gi Tap̱am bum mo ntaga tee jin mina a’di p̱u’du/ mo be.

Mii jin Budhu To Atharabeesa gi Tap̱a ki Mii kun ’Koki Ha Me’d mo

27 Wakan a’diyin jin midi ’ka maaŋḵuthu’d yan mo walla p̱iya ḵubbaaya gi Tap̱a mo ki mii jin ush me’d mo tani a’di mina mii di m’ba/ mo mmomii buŋgwar is gi Tap̱a ki shi/ kan mo dhala bas piti mo be. 28 Dhalki ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo nyiṯẖ is buni mo dhali ki mii gi wakan mo dhalki uni ’ka maaŋḵuthu’d mo dhali p̱iya ḵubbaaya mo. 29 Haali/ wathin ’de/ yin jin midi shwa to mo dhali p̱i to mo jin dar gi mo jin nyiṯẖa a’di buŋgwar yan mo tani a’di ki shwa mii mo dhali p̱iya nyor ma Arumgimis jin toru gwon dwall ’twa/ a’cesh ap̱o/ is pitiŋ gana/ mo be. 30 Ba gi mii yansan kan mo tani a’di i’ka’da uma tiya is ka ris mo dhali ’ba’th mo dhali kun tiya wukin mo be. 31 Hili waḵki/ ana nyiṯẖa is banaŋ gana/ mo ka jiŋ gana/ mo tani ana yisa minu ’taki dwall gwo mo yisa. 32 Hili ki ana dwallkina Tap̱a gwo mo tani ana dorkunu mo, wakan ki ana minu ’taki ’koki mii miiwaḵ ap̱o/ mo nyaḵki ’kwaniny’cesh mo be.

33 Wakan iwaḵ pem mo ki um mini tul is mo mmonṯal ’de/ mo mmoshwa to mo tani c̱ori ac̱or ka rem ’kup̱ mo ma. 34 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ ’kosha ṯe/ mo tani ba dhalki a’di ishwayi’d ’peni gu’b piti mo, isi ciki/ ki um mini ’koki p̱u’du/ mo dhali tul is mo mmonṯal ’de/ mo gom mo jin minu waḵa waḵ mo. Gwo gom ton tiya mo tani aha/ mina yip̱ um ’ban mo ki gwo mo me’d jin miga/ p̱u’dku/ mo be.

12

To gi Shi/in jin C̱inu ki Me’d mo

1 Shwane/ isi gwo gom to gi shi/in kun c̱inu ki me’d mo iwaḵ mo, aha/ dinaki ŋap̱ um mmota p̱us mo. 2 Um mishin me’d jin ’kona um ki dar ki ji gi luŋuŋ gana/ mo tani um suskunu this e mo mmoluŋ tomp̱inycon mo kun ’kon ki muṯṯ mo, ma e bway gunn kun joc̱kunu um mo. 3 Wakan aha/ ŋap̱a um mo mmomish gwo ’ban mo ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin oki gwo ki Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis mo ki sule/ mo mmo/o gwo mo ki: Dhalka Ḵrisṯẖos a’di jeenu mo. Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa midi mish gwo o mo mmo/o ka: Yesus ta Tap̱a mo isi ciki/ ki Shi/in Dheleladhelel mo be.

4 Hili to gun c̱inu ki me’d mo tani tana e kuku/ mo, hili ’peni Shi/ina ’de/ mo be. 5 Dhali hili mii ma ṯu’c tana e kuku/ mo, hili Tap̱a ṯal ’de/ mo be. 6 Dhali hili mo jin miinuwa ṯu’c tana e kuku/ mo, hili a’di ta’da Arumgimisa ’de/ mo jin umki uni eya ris uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be. 7 E uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani mo jin ṯoru ki Shi/in mo tani a’di c̱inu mo gom mo jin woṯẖuwa woṯẖ mo gom ’kwani ’baar mo. 8 E wathiŋ kamu/ ’de/ mo tani a’di c̱inu Shi/in mo jin ta moyuḵ gi gwo mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani mo jin ta monyiṯẖ gi gwo mo isi me’d gwo gi ṯala Shi/ina ’de/ mo be. 9 E jaŋ kamu/ mo tani mo jin gamu gwo is mo tani ki jasi Shi/ina ’de/ mo. E jaŋ kamu/ mo tani to gun c̱inu ki me’d mo mmowac̱a wac̱ mo tani ta ji gi Shi/ina ’de/ mo be. 10 E jaŋ kamu/ mo tani mo jin miinu miimer mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani mmo/o gwo jin onu is mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani mo jin mishu shi/in mo mmodhu ka ḵwa/um bwa mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani mo jin mishu ’twan tiya wal mo e kuku/ mo dhali e jaŋ kamu/ mo tani mo jin mishu ’twa/ luḵ ki ’twan tiya mo be. 11 Aris uni gwansani ’baar mo umu mo ’peni a’din ’de/ mo dhali Shi/in ṯal ’de/ mo mmopwaḵ bwa mo e uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo me’d jin ona a’di bwa mo be.

Aris Tom Buŋgwar Isi ’Baar mo Ṯala Isa ’De/ mo

12 Haali/ me’d jin ṯala buŋgwar isa ’de/ mo tani dhali tom buŋgwar is ŋala/ wana risa dhali to gi buŋgwar is mo tani bala ’ka’da miiya ma e buŋgwara ’de/ mo tani wakani a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 13 Haali/ ki Shi/ina ’de/ mo tani ana ’baar mo ’kokunu mo mmocuc̱ mo ki yi’de/ mo e buŋgwar isa ’de/ mo – ku Yahuuda/ dhali kuŋ Griḵi mo, walla uni gun ta c̱iŋkina/ kun yolu mo walla kun ’kon ki ’kus mo – aris uni ’baar mo ’kokunu mo mmodhu mo mmonyaḵ p̱i ’peni Shi/ina ’de/ mo be.

14 Haali/ buŋgwar is mo tani a’di diki ta jasi gom en toŋ kamu/ mo hili gom mmota aris mo be. 15 Waḵki/ sho’k midi ’taki o gwo mo ki: Haali/ aha/ ŋala/ tana me’d mo tani aha/ yisa icila buŋgwar is mowa, itani a/a’di midi ’taki ’cwap̱ a’di ari’ceenne/ ’peni buŋgwar is mowa? 16 Dhali waḵki/ ’ce midi ’taki o gwo mo ki: Haali/ aha/ ŋala/ tana e mo tani aha/ yisa icila buŋgwar is mowa, itani a/a’di midi ’taki ’cwap̱ a’di ari’ceenne/ ’peni buŋgwar is mowa? 17 Waḵki/ buŋgwar is ka ’bimpil mo midi ’taki ta e mo tani mane mo jin minu ’taki ciḵ gwo mo? Waḵki/ buŋgwar is ka ’bimpil mo midi ’taki ta ’ce mo tani mane mo jin minu ’taki jiḵa shim to mo? 18 Hili me’d jin wana a’di kan mo tani Arumgimis a’di thumki hilsaŋ e buŋgwar is mo uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo me’d jin kwanykina a’di uni mo be. 19 Waḵki/ hilsaŋi ’baar mo mini ’koki lac̱a/ mo tani mane mo jin mina buŋgwar isi ’taki di mo? 20 Me’d jin wana a’di kan mo tani mo ma ’ci’cimi’th ŋala/ wana risa, ba buŋgwar is ṯal ’de/ naskina/ mo be. 21 E midi mol gwo o gom me’d mo ki: Aha/ mina mii ta gi /eya? walla doḵ/e ’kup̱ midi o sho’k kan mo ki: Aha/ mina mii diki ta gi /e mo. 22 E gwo jin ta c̱a’ckon mo tani ’ban gi buŋgwar is mo kun simmi mii e mo mmo’ka’d is mo tani uni ta uni gom a’di mo be. 23 Dhali ’ban gi buŋgwar is gwansan gun ṯosha ana gun aṯẖi montaḵ mo tani ana tashu ki montaḵ jin caaca mo, dhali ’ban gi buŋgwar is bana gun aṯẖa she/ ki aṯẖ mo tani dhuna ana ki yos mo, 24 a’di jin minu mii ’koki mii ta mo gom ’ban gi buŋgwar is gun ’koki aṯẖ she/ kan mo. Hili Arumgimis a’di su’kki buŋgwar is kan mo mmmoc̱ikina a’di montaḵ jin caaca e ’ban gi buŋgwar is jin aṯẖki’d mo be 25 ki moŋkamu/ midi ’taki diki di ki shu mo e buŋgwar is mo, hili ki to gi buŋgwar is mo mini nyaḵ hili e ka rem ’kup̱ mo be. 26 Waḵki/ tom buŋgwar isa ’deŋ kamu/ ’koshu ki isa nyor mo tani aris uni ’baar mo ’koshu ki isa nyori monṯal ’de/ mo. Waḵki/ tom buŋgwar isa ’deŋ kamu/ taḵu mo tani aris uni ’baar mo ’kunya bwa mo imonṯal ’de/ mo be.

27 Shwane/ um ta buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos mo dhali umi ’baar mo ta tom buŋgwar is piti ki she/ ki she/ mo be. 28 Dhali Arumgimis a’di ki lege’th kun tiya eya ḵaniisa mo: Uni gunn kun ta kun ṯwa/a/ mo ta uni gun dhunu ki she/ mo, dhali kuŋ ’ko’d mmota imanc̱i gwo kun onu is mo dhali kun ’kon ma p̱o/i kwara mmota imanṯor gwo mo, dhali kun ta imanmii miimer mo dhali kun ta imanwac̱a wac̱ mo dhali kun ta imanwoṯẖa/ woṯẖ mo dhali kun ta imanjiya ji mo dhali kun ta imanwal ’twan tiya ki she/ ki she/ mo be. 29 A/aris uni ’baar mo ta uni gun dhunu ki sheya? A/aris uni ’baar mo ta uni gun ta iman/o gwo isa? A/aris uni ’baar mo ta imanṯor gwowa? A/aris uni ’baar mo mii miimera? 30 A/aris uni ’baar mo bu’th to gun c̱inu ki me’d mo mmowac̱a wac̱ mowa? A/aris uni ’baar mo mishki ’twan tiya wal mowa? A/aris uni ’baar mo ta imanluḵ ’twaa? 31 Hili tayi ki bwa jin onu ka daran du mo gom to gun c̱inu ki me’d mo kun yip̱u mii is mo.

Mo/en

Dhali aha/ mina ṯor a’di um jin ’ce’de’da p̱o/ mo a’di jin ’boro’d ki isi ’bor gana/ mo be.

13

1 Waḵki/ aha/ mina o gwo ki ’twa/ gi ’kwani mo dhali ki ’twa/ gi iman’doyu gwo mo tani ihili aha/ dara gi mo/en mo tani aha/ gwona is ’te/ me’da sahan gurany ’per mo walla me’da sahana shu e mo jin tiri’d ki nyanye/ mo. 2 Waḵki/ aha/ tana gi mom’bi’th mo mmo/o gwo is mo dhali mmomisha ris gwo ’baar mo kun ta gwo kun baku ’ban mo dhali aris yuḵ mo si’da/, dhali waḵki/ aha/ tana gi moŋgam gwo isi ’baar mo, wakan mmomish joc̱ wosh kun turatur mo tani ihili aha/ dara gi mo/en mo tani aha/ tana toŋ kamuwa? 3 Waḵki/ aha/ c̱ina tom pemi ’baar mo kun taka/ mo dhali waḵki/ aha/ pisha is pem ki o’d mo mmopur mo tani ihili aha/ dara gi mo/en mo tani aha/ ḵala toŋ kamu/ ’kup̱ paa?

4 Mo/en a’di ta moŋ’kuc̱ bwa mo dhali momii ki bwaŋkush mo. Mo/en ta mii mmoṯa’c bwa mo yisa walla mmokar ’ba/ ki ca mo yisa. 5 A’di yisa kar is ki ji gi mish to mo yisa walla mii mii jin mantharamandhar yisa. Mo/en diki ses mo mmomii a’di jin o a’di bwa mo. A’di diki shwa mii ki o’d mo walla push gwo shi/i’d eya du mo. 6 A’di yisa ’kunya bwa mo gom tonthus gun thamu mii mo yisa, hili a’di ’kunya bwa mo gom mii kun miinu ki miiŋ gana/ mo be. 7 Mo/en a’di dininki’da ris to ’baar mo she/ mo, a’di gama’da ris gwo ’baar mo is mo, a’di ta’d ga ’teŋ kap̱e/ gom to ’baar mo, a’di ’dim ’kup̱ gom to ’baar mo.

8 Mo/en midi diki wu ’kup̱ mo. Me’d gwo jin onu is mo tani a’di midi pe mo. Me’d gwo jin onu ki ’twaŋ ’kwani mo tani uni mini daḵ mo. Me’d gwo gi yuḵ mo tani a’di midi pe mo. 9 Haali/ monyiṯẖ bana mo tani a’di aṯẖa ’ban mo dhali gwom bana jin ona ana is mo tani a’di aṯẖa ’ban mo be. 10 Hili ki a’dim ’borgaŋ gana/ midi p̱u’du/ mo tani a’di jin aṯẖa ’ban mo tani midi pe mo be. 11 Ki aha/ tana a’ci mo tani aha/ ona gwo mo me’da ’ci mo, aha/ kulumkina gwo ibwa mo me’da ’ci mo, aha/ miina mii me’da ’ci mo. Ki aha/ wara ki wathi/ mo tani aha/ dhalkina mii ma ’ci ’pen mo. 12 Haali/ shwane/ to p̱arkina ana e eya hiljaro/ jin duḵaduḵ mo tani, hili yilaŋ kamu/ ka ḵarambor mo. Shwane/ ’bana kamu/ mishka/ mo. Hili yilaŋ kamu/ mo tani aha/ mina mish ’bani ’baar mo, isi kani me’d jin mishkunu aha/ ’bani ’baar mo be. 13 Wakan moŋgam gwo is mo dhali mo ma ’teŋ kap̱e/ ’dap̱an ki me’d mo ki mo/en mo, uni kwara gwansan mo. Hili a’di jin ca’d ki caŋ gana/ mo mmobol gwoho e mo tani a’di ita mo/en mo be.

14

’Twan Tiya dhali Mo jin Onu Gwo Is mo

1 Kari mo/en mmota tom bum jin mina umi gu ki e mo dhali oyi bwa ka daran du mo gom to gi shi/in gun c̱inu ki me’d mo isi ki ji mum mo ki um mini o gwo kun onu is mo. 2 Haali/ wathin ’de/ jin midi o gwo ki ’twaŋ kamu/ mo tani diki o gwo gom ’kwani ’te/ mo, hili goma Arumgimis mo. Haali/ jan ṯal ’deŋ kamu/ diki mish a’di gwo ’ban mo, hili a’di oki gwo jin baku ki Shi/in mo be. 3 Hili ’bwanu’b gwoŋ kamu/ a’dihe/ be, gom a’di jin oki gwo is mo tani a’di ṯorki ’kwani gwo mo gom monyaŋ is buni mo dhali mmo’bi’th uni adu is mo dhali mmomalasa dum buni mo be. 4 A’di jin oki gwo mo ki ’twaŋ kamu/ mo tani a’di nyaŋki is pitiŋ gana mo, hili a’di jin oki gwo is mo tani a’di nyaŋki’da ḵaniisa is mo be. 5 Hili aha/ ŋap̱a umi ’baar mo mmo/o gwo ki ’twan tiya mo, hili isi kani aha/ ona bwa ki um mini o gwo is mo. A’di jin o gwo is mo tani a’di eḵki’d ki a’di jin o gwo ki ’twaŋ kamu/ mo isi ciki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi luḵ ’twa/ mo, wakan ka ḵaniisa minu ’taki nyaŋ is mo be.

6 Shwane/ iwaḵ mo, waḵki/ aha/ mina p̱u’dku/ i um mo mmo/o gwo ki ’twan tiya mo tani aha/ mina ’taki mii shi/ miim ’boro’d wakata mo gom um mo? hili isi ciki/ mo aha/ mina be’d ki um gwoŋ kamu/ jin ta ji gi miinu ’cee mo walla moyuḵ mo walla gwo jin onu is mo walla gwo jin ṯoru mo. 7 Hili isi kan waḵki/ to gun miinu to mme’d mo kun dar ki mondiki/e mo me’da ṯẖaṯẖar mo walla adheŋdhenye/ mo tani ’koki lugum ko mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ tani ki ’kwani mini mish ki ja p̱inu mo? 8 Dhali waḵka puluŋ diki ko mo mmo/aḵ ’kus e mo tani aja a’di midi thoson is mo gom mmo/as mo? 9 Wakan waḵki/ um ki is bum mo o gwo ki ’twaŋ kamu/ mo jin molu ciḵ mo tani ’kwani mini mish gwo ’ban kata a’di jin onu mo? Haali/ um ṯorki gwo ki buthur gana/ mo be. 10 Gwoŋ kamu/ mac̱a/ minu dhaŋa? Aris ’twa/ tana ris ka ris kun ’kokin ki she/ ki she/ mo e mony’cesh mo dhali jaŋ kamu/ yisa dar gi ’pemena. 11 Hili waḵki/ aha/ dinaki mish ’pemen gwo ki ’twa/ yan mo tani aha/ mina ta amanmol ’twa/ yan ciḵ mo goma manṯor gwo mo dhali amanṯor gwo yan mo midi ta amanmol ’twa/ yan ṯor gom aha/ mo be. 12 Wakan, um ki is bum mo tani me’d jin ganankina um ’ba/ mo gom mo jin minu ṯor mii gi Shi/in eya tente/ mo tani shwayi ki o’d mo mmobol mii e mo mmonyaŋa ḵaniisa is mo.

13 Wakan a’di jin o gwo ki ’twaŋ kamu/ mo midi mii ’tho mo gom mom’bi’th mo gom ’twa/ jin minu luḵ mo be. 14 Haali/ waḵki/ aha/ ’thona ki ’twaŋ kamu/ mo tani shi/in pem ’tho’d mo, hili adum pem mol maman dho’th mo be. 15 Dhali aha/ mina miiya ta mo? Aha/ mina ’tho mo ki shi/in mo dhali aha/ mina ’tho mo ka du si’da/ mo. Dhali aha/ mina yuḵ gway ki shi/in mo dhali aha/ mina yuḵ gway ka du si’da/ mo be. 16 Wanya/ ’te/ ba/, waḵki/ /e ’bori mii ki shi/in mo tani ka ciŋ kamu/ jin mol ’twa/ yan wal mo tani midi mish gwo o mo ki: Amen, kata mo gom mo ma ’bor bwam pini jin ’bora /e a’bor bwa i is mo ki a’di diki mish gwo jin ona /e moyi? 17 Haali/ /e mini c̱i mom’bor bwa i is jin ha me’d mo, hili wathiŋ kamu/ yisa minu nyaŋ is mowa. 18 Aha/ ’borkina Arumgimis bwa i is mo ki aha/ okina gwo ki ’twan tiya mo mmobol um ’baar mo e mo. 19 Bahili eya ḵaniisa mo tani aha/ mina dhal mii e i is mo mmoṯor um gwo mo jasi mudhe’d ka dum pem mo, ma kan mo mmoye’th kun tiya sho’k mo, ki gwo gun ’koni alaap̱i ’kume’d mo jin miga/ ṯor ki ’twaŋ kamu/ mo be.

20 Iwaḵa, dhalku/ ki ’ko mo mmota uc̱i mo e gwom bum kun kuluma umi bwa mo. Gom gwon thus mo tani wari ki usha ŋa/ mo hili e gwo gun kuluma umi bwa mo tani tayi ku gun isin mo. 21 E gwoŋḵan jin c̱ikunu mo tani a’di ’kwarkunu mo ki: Ki ’twa/ gi ’kwanin tiya mo dhali ka le’d gi ’kwani ki she/ mo tani miga/ ṯor gwo ki ’kwani gwansan mo, dhali isi kani uni si’da/ mini ’koki dhu ’ce gom aha/ mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo. 22 Wakan ’twan tiya uni ta jamas mii mo, yisa gom uni gun gam gwo is mo hili gom uni gun dar gi gwo jin gamu is mo. Nye, gwo jin onu is mo tani a’di yisa gom uni gun ’kon ki dar gi gwo jin gamu is mo, hili gom uni gun gami gwo is mo be. 23 Waḵki/ wakan mo tani aḵaniisa ’baar mo ka tul ’kup̱ mo dhali uni ’baar mo o gwo ki ’twan tiya mo tani dhali ’kwani gun ’kon ka pije/ walla gun daran ki gwo jin gamu is mo tani waḵki/ uni cic̱in mo tani mina uni ’koki o gwo ki um sona du mowa? 24 Hili waḵki/ uni ’baar mo o gwo is mo dhali a’di jin dara’d gi gwo jin gamu is mo walla akamu/ jin di’d ka pije/ cic̱ki’d mo tani a’di sugu adu mo ki uni ’baar mo dhali a’di doṯu gwo gom miim piti mo ki uni ’baar mo si’da/. 25 Adum piti jin di’d ki kup̱ mo tani thisu ṯor mo be. Dhali wakan mmobiṯkina a’di bwam/em piti a’cesh mo tani a’di midi luŋa Arumgimis mo dhali ṯor eya tente/ ka Arumgimis ka jiŋ gana/ a’di di’d e bwam um mo be.

Aris To ’Baar mo Minu Mii ka P̱ara P̱o/ mo

26 Kataye si’da/, iwaḵ mo? Ki um tulki is mo mmonṯal ’de/ mo um ka ’deṯe/ ’deṯe/ yuḵki gway mo dhali ta gi gwo jin ṯoru mo dhali gwo jin ’ceenu mo dhali ’twaŋ kamu/ jin ṯoru mo walla gwo jin luḵuwa luḵ mo. Dhalka ris to ’baar mo miinu mo mmonyaŋa nyaŋ mo. 27 Waḵki/ wathiŋ kamu/ wal ’twaŋ kamu/ mo tani dhalki uni mini mii ’ko jasi su/ mo walla midi mii ta jasi kwara mo dhali uni gwan ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki jiŋ garr mo dhali dhalki jaŋ kamu/ iluḵi ’twa/ mo. 28 Hili waḵki/ jaŋ kamu/ midi diki di mo mmoluḵ ’twa/ mo tani dhalki uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ ’peni uni mo ’kon ki shwam mo eya ḵaniisa mo dhali o gwo ki is buni mo dhali eya Arumgimis mo be. 29 Dhalki uni su/ walla kwara gun ta iman/o gwo jin onu is mo mmoṯor gwo mo tani dhali dhalki kun tiya uni nyiṯẖ a’di jin onu mo. 30 Waḵki/ gwo jin ’ceenu onu gom a’diŋ kamu/ jin di’d ki she/ mo tani dhalki a’di jin ṯwa/a/ c̱a’ba’d ki shwam mo. 31 Haali/ umi ’baar mo mini mish gwo o jin onu is mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo. Wakan ki umi ’baar mo mini mish gwo ’ban mo dhali umi ’baar mo minu ’bitha du is mo be. 32 Dhali shi/in gi iman/o gwo jin onu is mo tani uni ’dap̱an ki gwo jin onu is mo be. 33 Haali/ Arumgimis yisa ta’da Arumgimis jin duŋkurki mii mo, hili a’di ta ji gi mo ma ḵu’th is mo be.

Me’da risa ḵaniisa ’baar mo gi imandhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani 34 up̱ mini mii ’ko ki shwam mo eya ḵaniisa mo. Haali/ uni ’konuki dhal bway mo mmo/o gwo mo, hili uni mini mii ’ko ki ’ko’d me’d mo me’d isi gwoŋḵan jin c̱ikunu mo jin o gwo kan si’da/ mo. 35 Waḵki/ toŋ kamu/ di’d jin ona bwa uni mmomish mo tani dhalki uni idoṯ ikaṯẖim buni e gu’b buni mo. Haali/ a’di ta mii jin ’the is ki ’the mo goma ’bom mmoṯor gwo eya ḵaniisa mo be. 36 Katintaye? Ki gwo ma Arumgimis piyi’d ’peni uma? Walla a/um a’di um ’cena ijidhirkina a’di mowa?

37 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi kulum gwo ibwa mo ki a’di ta a’di jin midi o gwo is mo walla gom to gi shi/in mo tani a’di midi ’taki nyiṯẖ gwo gom gwom pem jin ’kwarka/ mo gom um mo ta gwoŋḵan gi Tap̱a mo be. 38 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ diki mish a’di yan mo tani a’di minu mish ’ban mo yisa. 39 Wakan iwaḵ pem mo, oyi bwa ka daran du mo mmo/o gwo jin onu is mo dhali dhalku/ ki nona non ki bway mo mmoṯor gwo ki ’twan tiya mo. 40 Hili aris to ’baar mo minu ’taki mii mo ki mii jin thuḵu mo dhali ka p̱ara p̱o/ mo be.

15

Mompi jin Piyin ma Ḵrisṯẖos mo

1 Dhali shwane/ aha/ mina ka um gwo e mo, iwaḵ mo, e gwom ’borga/ jin c̱ikika/ um mo, a’di jin bu’thkina um mo dhali a’di jin doshkina um ap̱o/ mo be. 2 Gwo jin woṯẖkunu um mo waḵki/ um mini bu’th a’di mmoṯel shoki cine/ mo, – isi ciki/ um gamki a’di is ki p̱e’th mo.

3 Haali/ aha/ c̱ikina a’di um a’di jin midi mii ta to jin midi mii ta jin ṯwa/a/ mo a’di jin bu’thkika/ mo si’da/ ka Ḵrisṯẖos wuki’d mo gom miinthus bana mo isi me’d gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo be. 4 Dhali a’di kankunu mo dhali a’di cuki mis mo ka cim kwara isi me’d Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo be. 5 Dhali a’di piki’da Sap̱a i is mo dhali yan’ko’d e uni gun tana ’kume’d i’ce’dka su/ mo be. 6 Dhali yan’ko’d a’di piki ’kwani gun bol ’kwani e mo kun ’koni iss* ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d ap̱o/ mo ki me’d ’deŋ gana/ mo. Kun tiya ka woho/ mo tani uni ’kon ki e mo naskina/, ba kun tiya uni i/ishki e mo be. 7 Yan’ko’d a’di piki’da Yakuubi is mo, dhali yan’ko’d a’di piki uni ’baar mo i is mo kun dhunu ki she/ mo. 8 Dhali ’ko’di uni ’baar mo tani a’di piki aha/ i is si’da/ mo me’d ara ŋan ’de/ jin daḵa sulu adho’th mo be. 9 Haali/ aha/ tana a’di jin p̱isi’d ki uni gun dhunu ki she/ mo, mmodika/ ki ha me’d mo jin minu yuḵ aha/ ki a’di jin karu ki she/ mo haali/ aha/ ṯo’ckina aḵaniisa ma Arumgimis bwa mo be. 10 Hili ka ’the ma Arumgimis mo tani aha/ be itana aha/ mo, dhali ka ’them piti ’kup̱ ki aha/ mo tani a’di yisa ki p̱etha. E gwo gi c̱a’ckon mo tani aha/ miikina ṯu’c jin ’batha’ba’th mmobol unin tiya e mo gun miikin mo. Ba a’di yisa ta aha/ mo, hili a’the ma Arumgimis mo, a’di jin diki’d e aha/ mo be. 11 Waḵki/ a’di ta aha/ walla uni mo tani wakan aman c̱ikina um gwo mo dhali wakan um gamki gwo is mo be.

Mompi jin Pikina ku gun Wukin mo

12 Dhali waḵka Ḵrisṯẖos c̱inu gwo mo me’d jin pikina a’di mo ’peni mowu mo tani kata ona uma tiya gwo mo ki mo jin piyunu/ mo ’peni mowu mo p̱iyi’d mo? 13 Hili waḵki/ mo jin piyunu/ mo ’peni mowu mo p̱iyi’d mo tani aḴrisṯẖos si’da/ yisa ’de’kkunuwa. 14 Waḵka Ḵrisṯẖos minu ’taki ’koki ’de’k mo tani gwo jin c̱ina aman mo tani midi ta jim p̱e’th mo dhali moŋgam gwo is bum mo si’da/ midi ta jim p̱e’th mo be. 15 Isi kan aman mina ta ku gi minu gam mo gun thisu hash mo goma Arumgimis mo haali/ aman ṯena gwo mo goma Arumgimis mo ki a’di ’de’kki’da Ḵrisṯẖos mo ’peni mowu mo a’di jin dina a’di ki ’de’k mo waḵki/ a’di ta gwoŋ gana/ mo waḵki/ uni gun wukin mo ’konuki ’de’k mo be. 16 Haali/ waḵki/ uni gun wukin mo ’konuki ’de’k mo tani wakan si’da/ Ḵrisṯẖos dinuki ’deku/ mo be. 17 Waḵka Ḵrisṯẖos ’konuki ’deku/ mo tani moŋgam gwo is bum di’d ki p̱e’th mo dhali um ’kon mo naskina/ e miinthus mo be. 18 Dhali uni gwansan si’da/ gun ishki e mo eya Ḵrisṯẖos mo tani minu ’ce’d sho’k mo be. 19 Waḵki/ e moŋ’koki/e yan jasi kan mo tani ana gun ’kona eya Ḵrisṯẖos mo tana gi mo ma ’teŋ kap̱e/ mo tani ana ’baar mo tana ’kwani gun boṯa ki shi/ gana/ mo mmobol ’kwanin tiya ’baar mo e mo be.

20 Hili shoka ’cesh gana/ mo tani aḴrisṯẖos ’de’kkunu mo ’peni mowu mo, a’di yansan jin ta maman jin ṯwa/a/ ki uni gwansan kun ishki e mo be. 21 Haali/ ki wathimpa mo tani a’di p̱u’dkina wu mo dhali ki wathimpa mo tani a’di p̱u’dkina mo jin piyunu/ mo si’da/ ’peni mowu mo be. 22 Haali/ me’d jin wukina ’kwani ’baar mo eya Aadam mo tani wakan si’da/ eya Ḵrisṯẖos mo tani aris uni ’baar mo minu dhu ki e mo be. 23 Hili aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo e mo ma p̱ara p̱om buni mo tani aḴrisṯẖos ta maman ma ’kaŋ ’kup̱ jin ṯwa/a/ mo dhali yan’ko’d e yam piti jin mina a’di p̱u’du/ mo tani uni gwansan kun ta ku ma Ḵrisṯẖos mo be. 24 Yan’ko’d ’pemen midi p̱u’du/ mo ki a’di midi c̱i bampa/ ka Arumgimis mo a’di jin ta Com mo i’ko’di a’di midi ’ce’da ris mo gun tanu tap̱a sho’k mo dhali aris mo gun tanu ki moshirr mo dhali aris mom’bi’th mo be. 25 Haali/ a’di midi mii ta Tap̱a mo ntagi a’di midi dhu aris uni ’baar mo kun ta ’kup̱ gi a’di mo e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo be. 26 Dhali ’kup̱ jin ta jiŋ ’ko’d jin minu ’ce’d sho’k mo tani ta wu mo be. 27 Haali/ Arumgimis dhuki’da ris to ’baar mo ’ko’di me’d piti mo e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo be. Hili ki a’di o gwo mo ki: Aris to ’baar mo dhukunu mo ’ko’di me’d piti mo e bwaŋ’kwariny a’di mo tani a’di di’da tente/ ba/ ki a’di jin dhuki’da ris to ’baar mo e bwaŋ’kwariny me’d piti kan mo tani a’di di’d ka p̱o/ mo be. 28 Ki aris to ’baar dhukunu mo ’ko’di me’d piti mo tani Ya/ si’da/ ki is piti mo minu kar ’ko’di me’di a’di mo a’di jin dhuki’da ris to ’baar mo e bwaŋ’kwariny me’d piti mo, ka Arumgimis midi ta aris to ’baar mo goma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be.

29 Mac̱a/ ’te/ ba/. Ki gwonta ona ’kwani gwo mo gom gwo jin miinuwa mii ki yi’de/ mo gom gway gi uni kun wukin mo? Waḵki/ uni kun wukin mo ’konuki ’deku/ ’baar mo tani atinta miinu ’kwani ki yi’de/ gom gway buni mo? 30 Kata si’da/ dikika/ e mo jin ’dishi ’twa/ aha/ wu mo? 31 Aha/ usha mo, iwaḵ mo, gom miim pem jin karka/ is ki ca mo e um mo a’di jin taka/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Tap̱am bana mo tani aha/ wukina isa yempa/ mo be. 32 Dhali to jin ta shi/ miim ’boro’d gom aha/ mo tani ta’da ta mo waḵki/ aha/ ona gwo me’d wathi/ en’thi/ mo, waḵki/ aha/ askina ki to/e gi Pan Ep̱asus mo? Waḵki/ uni gun wukin mo ’konuki ’deku/ mo tani: Dhalki ana shwana to mo dhali p̱i to mo haali/ ka’thamo/ mo tani ana ki wu mo be. 33 Dhalku/ ki ta ku gun minu he’k e mo. Mii jin cenu e ki tonthus mo tani uni shi/i miim ’boron kun boṯu mo be. 34 Kulumi gwo ibwa mo ki kulum gana/ mo ma. Dhali dhalku/ miinthus ki mii mo doḵ/e haali/ kun tiya ’koki misha Arumgimis mo. Aha/ ona gwo yansan mmo’the um is mo be.

Mompi jin Piyunu ki Buŋgwar Is mo

35 Hili ’kwanin tiya ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini doṯ gwo mo ki: Ki ku gun wukin minu ’deku kataye? Dhali ki buŋgwar is jin wakata imina uni p̱u’du/ mo? 36 /E wathim p̱us yan mo! To jin sina /e mo tani a/a’di midi di ki e iṯwa/a/ mowa hili isi ciki/ a’di midi wu mo be. 37 Dhali a’di jin sina /e mo tani diki ta buŋgwar is mo jin mina a’di di mo tani, hili jasi emena ’de/ mo, wariba/ midi ta pos bunyan mo walla emen posa kamu/ mo. 38 Hili Arumgimis ki c̱i a’di buŋgwar is me’d jin kwanykina a’di a’di mo. Dhali arisa ḵa’bany to ki she/ ki she/ mo tani c̱ina a’di buŋgwar is buniŋ gana/ mo be. 39 Haali/ aris shuman is yisa nyaḵkana, hili buŋgwar is ṯal ’de/ gom ’kwani en’thi/ mo, dhali buŋgwara kamu/ goma ris tonycuḵ mo, dhali buŋgwara kamu/ goma ris tonyjeshe/ mo dhali buŋgwara kamu/ goma ris to yi’de/ mo. 40 Wakan si’da/ aris buŋgwar isa tiya ta ku gi momis mo dhali wakan si’da/ aris buŋgwar isa tiya ta ku ga ’cesh mo. Hili monyca gi buŋgwar is gi momis mo tani a’di ṯal ’de/ mo dhali monyca gi buŋgwar is ga ’cesh mo tani a’di ta jaŋ kamu/ mo be. 41 Dhali monycaŋ kamu/ ’de/ goma tente/ mo dhali monycaŋ kamu/ goma ppe mo dhali monycaŋ kamu/ goma risa cul mo. Haala cula kamu/ dina ca ki she/ ’pena cula kamu/ mo be.

42 Wakan si’da/ a’di nyaḵka’d ki mo jin pinu ’peni mowu mo be. A’di jin sikunu mo tani a’di mishi p̱u/ mo, dhali a’di jin ’de’kkunu mo tani a’di moli p̱u/ mo be. 43 A’di sikunu mo ki dar gi montaḵ mo, dhali a’di ’de’kkunu mo e monyca mo. Dhali a’di sikunu mo ki is jin ’ka’da’d mo, dhali a’di ’de’kkunu mo ki mom’bi’th mo be. 44 A’di sikunu mo ki is buŋgwar jin ta shuman is mo dhali a’di ’de’kkunu mo ki buŋgwar is jin ta ji gi to gi shi/in mo. Waḵki/ buŋgwar is jin ta ji gi shuman is di’d mo tani wakan si’da/ buŋgwar is gi to gi shi/in di’d mo be. 45 A’di i’kwarkunu gwo gi wakan mo be ki: Dhala Aadam yan jin ta jin ṯwa/a/ mo tani warki’d ki to jin di ki e mo, dhala Aadam jin ta jiŋ ’ko’d mo tani warki’d ki shi/in jin c̱i mondiki/e mo be. 46 Hili a’di yisa ta to gi shi/in jin ta jin ṯwa/a/ mo, hili a’di jin ta ji gi shuman is mo dhali yan’ko’d ji gi to gi shi/in mo be. 47 Wathi/ jin ta jin ṯwa/a/ mo tani a’di ta jany ’cesh mo, wathi/ jin cila bu’d mo. Dhali wathi/ jin ta jiŋ ’ko’d mo tani a’di ’peni momis mo be. 48 Me’d jin tana wathi/ jim bu’da ’cesh mo tani wakan si’da/ aris uni gwansan ta ku gi bu’da ’cesh mo. Dhali me’d jin tana wathi/ ji gi momis mo tani wakan si’da/ uni gwansan kun ’kon e momis mo. 49 Me’d jin ḵalkina ana jamas gi wathi/ gi bu’da ’cesh mo tani ana si’da/ mina ḵal jamas gi wathi/ jin ta ji gi momis mo be. 50 Aha/ ṯora um gwo yansan mo, iwaḵ mo, shuman is dhala bas mo tani uni mol mal gi Bampa/ ma Arumgimis gam mo walla si’da/ to jin mishi p̱u/ mo tani mol gam mal gi a’di jin moli p̱u/ mo be.

51 Hili, aha/ ṯora um gwo jin ta jim bag mo. Ki ana ’baar mo mina ’koki ish e mo be, hili aris ana ’baar mo minu aḵ e mo be, 52 e mo jin ta ari mo mo, dhali e mo jin ’kamu’thkunu e mo tani ka poome/ jin ta jiŋ ’ko’d dhalkunu me’d mo be. Haala poome/ midi koyu/ mo dhali uni gun wun mo tani minu ’deku/ mo e buŋgwar kun moli p̱u/ mo dhali ana minu aḵ mo be. 53 Haali/ buŋgwar is yan jin mishi p̱u/ mo tani midi mii war gi buŋgwar is jin moli p̱u/ mo dhali buŋgwar shuman is yan jin mishi wu mo tani midi mii shum mo ki mo jin moli wu mo be. 54 Ki a’di jin mishi p̱u/ mo midi shum mo ki a’di jin moli p̱u/ mo tani dhali a’di jin mishi wu mo tani midi shum mo ki a’di jin moli wu mo tani yan’ko’d a’di mina gwo p̱u’du/ mo jin onu jin ’kwarkunu mo cikise/ mo be ki:

Mowu a’di loskunu mo e mo jin p̱inu mii e mo be.

55 Ayy wuwa, mane miim pini jin p̱ina /e mii eye?

Ayy wuwa, mane mom pini jin woja /eya wojje?

56 Mowoj jin woja wu mo tani a’di ta miinthus mo dhali mom’bi’th gi miinthus mo tani a’di ta gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 57 Hili mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo midi di mo goma Arumgimis mo a’di jin c̱iki ana momp̱i mii e e Tap̱am bana jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

58 Wakan um pem gun enka/ mo, kun tana waḵ mo tani ṯeli mo dhali tayi ku gi minu mol joc̱ mo dhali ’dap̱i ’twa/ mo isa yempa/ eya ṯu’c gi Tap̱a mo mmomisha um ki um ’koki miiya ṯu’c gi Tap̱a ki p̱e’th mo be.

16

Mo jin C̱inu To gom Uni kun Dhunu mo ki She/ ki Dhelel Dhelel mo

1 Dhali isi gwo gom to jin c̱inu mo gom uni kun dhunu mo ki she/ ki dhelel dhelel mo. Me’d jin ḵankika/ ’kwaniŋ ḵaniisa gi Paŋ Galathiyya gwo mo tani wakan si’da/ miiyi um a’di mo ma. 2 Ka cim jin ṯwa/a/ ka dhas mo isa yempa/ mo tani aris um ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini dhu to ’pen ka pije/ mo dhali dhu a’di e mo jin dhunu to mo, ma to yin jin gamkina um mo, wakan ki to gun c̱inu mo tani minu ’koki mii tul is mo me’d jin miga/ p̱u’dku/ mo be. 3 Dhali ki aha/ mina bumburku/ mo tani aha/ mina hashki uni gwansan gun mina umi mish ’ban ki gwo jin ’kwara um mo mmoḵal tom bum jin c̱ina um ki me’d mo e Pa Urushaliim mo be. 4 Waḵki/ a’di midi ’taki ta shi/ miim ’boro’d gom aha/ mmoyaku/ mo si’da/ tani uni mini ta kum pem kun mini sus aha/ mo be.

Mo jin ’Kawurkunu mo gom Ii jin Iinu mo

5 Aha/ mina buṯi um mo ’ko’di mom pem jin miga/ pe Pam Makiduniyya mo haali/ aha/ dina gwo ibwa mo mmoya pe Pam Makiduniyya mo be. 6 Dhali wari aha/ mina c̱a’b nyaḵki um mo walla isi kan aha/ mina ’baar mondiṯ mo nyaḵki um mo, wakan ki um mini sus aha/ e yam pem jin yaka/ mo e mo gunn kun miga/ ya mo be. 7 Haali/ aha/ ona bwa mmop̱ar um e shwane/ mo, yisa jasi e yampe yisa. Aha/ tana gi mo ma ’teŋ kap̱e/ mo mmo’baar yila tiya mo nyaḵki um mo waḵki/ Tap̱a midi dhal aha/ bway mo be. 8 Hili aha/ mina c̱a’b mo e Pan Ep̱asus mo ntaga Acim Ḵamsiin mo be. 9 Haala campur waŋgala waŋgal mo dhali mo jin midi uma ṯu’c mo tani a’di ḵa’dkunu aha/ mo dhali ’kwani kun ta ’kup̱ mo tani tana ris ka ris mo be.

10 Ka Ṯimuṯẖawuus midi p̱u’dku/ mo tani hili a’di i e ki ’bore/ mo ma mmokar a’di ki kar ’pempa mo e bwam um mo haali/ a’di miiki’da ṯu’c gi Tap̱a mo me’d aha/ mo be. 11 Wakan dhalku/ ki dhal wathin ’deŋ kamu/ bway mo mmowaḵ a’di mo. Susu/ a’di e bway piti ki moŋḵu’th is mo ki a’di midi ’taki doḵu/ i aha/ mo, haali/ aha/ timkina a’di mo nyaḵka waḵ mo be.

Ḵwalany ’Te/ be. Gwondoṯ kun Doṯu mo dhali Monthe Me’d mo be

12 Haali/ goma kam bana ka Abulluus mo tani aha/ okina bwa ka daran du mo gom a’di mmobuṯi um mo nyaḵka waḵa tiya mo, hili a’di yisa ta bwa ma Arumgimis mo gom a’di mmoyaku/ shwane/ mo. A’di midi yaku/ mo waḵki/ a’di ta’d gi embula ’borga/ mo be.

13 ’Koyi ki montim mo mo ma. Doshi mmoṯel shoka ’cesh e moŋgam gwo is bum mo. ’Bithi adu is mo dhali ’bithi ki ’bi’th mo. 14 Dhalka ris to gwansan gun miina um mo tani miinu ki mo/en mo.

15 Shwane/ iwaḵ mo, um mishin ki kuŋ gu’b ma Isṯip̱anuus uni ta ku gi ṯwa/a/ kun gamki gwo is mo e Pa Aḵaa/iya mo dhali uni dhuki is buniŋ gana/ ki ’kwaniŋ gayiin mo goma ṯu’c gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo be. 16 Aha/ yuḵa um mo ki bwa jin o’d ka daran du mo jin mina umi ha gwo gi ’kwani kun wakan e mo dhali ka ris uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, kun ta kun nyaḵkana ṯu’c mii mo dhali kun mii to mo. 17 Aha/ ’kunya bwa mo gom p̱u’d jin p̱u’dkin ma Isṯip̱anuus mo dhala P̱urtunatus mo dhala Aḵaa/ikus mo haali/ uni ’tu’dki embul bum gun p̱ina um mo ba/. 18 Haali/ uni yeeyaa/ shi/in pem mo ki jim bum gana/ ilu/ mo. Hayyi ’kwani gi wakansan mo ma.

19 Arisa ḵaniisa gun ’kon e Pa Asiyya mo tani hashki um monthe me’d mo. Akiila dhala Piriskilla mo nyaḵki ’kwaniŋ ḵaniisa gi gu’b buni mo tani hashki uma du gi monthe me’d e Tap̱a mo be. 20 Arisa waḵi ’baar mo hashki um monthe me’d mo be. Theka the me’d ka rem ’kup̱ ki ’twaŋ gana/ jin p̱inu mo ma.

21 Aha/ jin tana Buulus ’kwarkina monthe me’d yansan ki me’d pem gana/ mo be. 22 Waḵka cin ’deŋ kamu/ dara’d gi mo/en gi Tap̱a mo tani dhalki a’di jeenu mo. Tap̱am bam, p̱u’du/ ma. 23 A’the gi Tap̱a Yesus midi di e um mo. 24 Mo/en pem midi di gom umi ’baar mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. Amen.

* 10:8 ṯalaaṯa wa ishriin alip̱

* 15:6 ḵumsumiyya

KURINṮH̱UUS SU/

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Gwo jiŋ ’Ko’d jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Paŋ KURINṮH̱UUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus a’di jin karu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki bwa ma Arumgimis mo, dhala Ṯimuṯẖawuus jin ta’da kam bana mo.

Eya ḵaniisa ma Arumgimis mo jin di’d e Paŋ Kurinṯẖuus mo nyaḵkaa ris uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, uni ’baar mo kun ’kokin mo e Pa Aḵaa/iya mo.

2 A ’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

Mii jin ’Bor ma Buulusa ’Bor Bwa I Is mo ’Ko’di Monṯo’c Bwa mo

3 Mom’bor mii midi di mo goma Arumgimis mo dhali Ababa gi Tap̱am bana ka Yesus Ḵrisṯẖos mo, a’di jin ta’da Baba jin cila momiimii mo dhali Arumgimis jin ta ji gi momalasi ’baar mo tani 4 a’di jin malaski ana mo eya ris monṯo’c bwam bana mo, wakan ki ana mina mish malas uni gwansan kun ’kon si’da/ e monṯo’c bwa mo ki malas jin malaskunu ana ki is bana mo ’peni Arumgimis mo be. 5 Haali/ me’d jin pwaḵkunu ana isa nyor ma Ḵrisṯẖos ki nyanye/ mo jin ’koshki a’di mo tani wakan si’da/ eya Ḵrisṯẖos mo tani ana minu pwaḵ momalas si’da/ ki nyanye/ mo be. 6 Waḵki/ aman ṯoju bwa mo tani a’di ta mii gom momalas bum mo dhali bway mowoṯẖ mo. Dhali waḵki/ aman malaskunu mo tani a’di si’da/ ta mii gom momalas bum mo jin wana gwo um kani bwa mo ki um ’kuc̱ki bwa mo ki ’kari’th mmo’dim ’kup̱ mo e mo gi isa nyor yan jin nyaḵka’d ki kun ’koshki am mo be. 7 Mo ma ’teŋ kap̱em bam mo gom um mo tani a’di molu yiḵin is mo haali/ aman misha ki um pwaḵki mo gi isa nyor baman bwa mo tani um si’da/ minu nyaḵ momalas baman pwaḵ mo be.

8 Haali/ aman ’tena bwa jin mina umi ta p̱us mo, iwaḵ mo, gom monṯo’c bwa jin wa aman kan e bwa mo e Pa Asiyya mo haali/ aman ’kokina mo wakan ki ji uṯẖ mo mmomol to ḵal kun ’thir aman mo haali/ moŋ’koki/em bam muru’di us kan mo be. 9 Hili aman ṯoshkina ki aman bu’thkina gwon dwall jin toru ’twa/a ’cesh mmowu mo. Hili a’di yansan mmodhu aman mo mmo’koki cesh mo ki is bam mo, hili eya Arumgimis mo a’di jin ’de’kki ku gi wukin mo be. 10 Hili a’di ’cuḵki aman mo ’peni mowu yan jin caaca kagahara mo dhali a’di midi ’cuḵ aman mo. Eya p̱o/ a’di mo tani aman dhukina mo ma ’teŋ kap̱em bam mo ki a’di midi ’cuḵ am doḵ/e mo be. 11 Um si’da/ mini mii woṯẖ am ki mon’tho mo, wakan ki ’kwani ka ris mini mii c̱i mom’bor bwa i is mo ap̱o/ gway bam mo gom mom’bor mii mo jin c̱ikunu aman mo gom gwo ka ris jin thoḵu mo goma ’tho ka ris kun ’thonu mo.

Mombuṯ ma Buulus jin Dhalkunu ’Pen mo

12 Haali/ ’bam bam kun dhunu aman ki ca mo tani ta cikise/ mo be jin ta gwo jin c̱inu mo gom ’twa/ ma dum bam mo ki aman boṯkina ki mii e mony’cesh mo dhali ki nyanye/ mo tani aman miikina a’di ’kup̱ ki um mo ki mii jin ḵogu mo dhali ki mii ma gayiin mo dhali ki mii jin daru gi washila/ mo, yisa ki moyuḵ gi mony’cesh yan mo, hili ka ’the ma Arumgimis mo be. 13 Haali/ am ’kwara um gwoŋ kamu/ ka wuny is yisa, hili ki gwo jin mina umi mish deŋ e mo dhali mish ’ban mo. Aha/ ṯosha ki um mini mish a’di ’bani ’baar mo ki dhegem mo. 14 Me’d jin mishkina um a’di ’ban ki ’bana kamu/ mo tani ki um mini mish dhu ’ba/ ki ca mo gom aman mo me’d jin misha aman ’ba/ dhu gom um mo ka tee gi Tap̱a Yesus mo be.

15 Haali/ aha/ misha ki isi mish gana/ mo gom a’di yan mo, ki aha/ okina bwa mo mmoyaku/ i um iṯwa/a/ mo, wakan ki um mini ta gi bwam ’boro’d ka ’buḵum ’ban mo be. 16 Aha/ okina bwa mo mmobuṯi um mo e bway pem jin yaka/ mo e Pam Makiduniyya mo dhali kulu/ i um ka nyaŋ’ko’d mo ’peni Pam Makiduniyya mo dhali jin mina umi sus aha/ mo e bway pem mo e Pa Yahuudiyya mo be. 17 A/aha/ tana aman/aḵ bwa e mo mmo/o gwo mo ki mii to yansana? Dhali aha/ thosonkina miim pem mo me’d wathi/ gi mony’cesha jin nyoŋ is mo mmo/o gwo mo ki: Nye dhali Yisa, ki ḵup̱a? 18 Haali/ ka jiŋ gana/ me’d jin tan ma Arumgimis a’di isiŋ gana/ mo tani gwom bam e um mo diki ta gwo ma Nye mo dhala Yisa mo be. 19 Haali/ Ya/ ma Arumgimis mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo tani a’di jin c̱ikina aman gwo e bwam um mo tani dhali iSilwaanus dhala Ṯimuṯẖawuus mo dhali aha/ mo tani yisa ta gwo ma Nye mo dhala Yisa mo, hili eya Yesus mo tani isa yempa/ mo tani a’di ta gwo ma Nye mo be. 20 Haali/ aris gwo kun on ma Arumgimis is mo tani gamki gwom buni jin onu ki Nye e a’di mo be. A’di be ta ’pemen gwo jin ona ana gwo ki Amen e a’di mo gom monyca ma Arumgimis mo be. 21 Hili a’di ta’da Arumgimis be jin ṯelki aman sho’k mo nyaḵki um eya Ḵrisṯẖos mo dhali gwom piti jin ḵankina a’di am mo be. 22 A’di karki mon’dap̱ piti ap̱o/ am mo dhali c̱iki aman Shi/in piti eya dum bam mo me’d to jin woṯẖu/ ’twa/ mo be.

23 Hili aha/ yuḵkina Arumgimis mo mmota aman/o gwo ap̱o/ aha/ mo. A’di ta gwo mmo’tash um ’twa/ mo ki aha/ tuḵkina is pem mo ’peni mo jin miga/ ’taki yaku/ e Paŋ Kurinṯẖuus mo be. 24 Yisa mmomiina aman miin tap̱a ap̱o/ moŋgam gwo is bum mo yisa. Aman miikina aṯu’c nyaḵki um mo gom bwaŋ ’kunygam bum mo haali/ um doshkin mo mmoṯel sho’k mo e moŋgam gwo is bum mo be.

2

1 Haali/ aha/ dina gwo ibwa mo yisa mmoyaku/ ibuṯi um mo ki gwo jin midi c̱i’th uma du mo. 2 Haali/ waḵki/ aha/ raḵa um c̱idhuwa du mo tani aja a’di midi mii aha/ ki bwam ’boro’d mo, hili a’din ’de/ jin c̱i’thka/ adu mowa? 3 Dhali aha/ ’kwarkina a’di me’d jin miikika/ mo, wakan ki me’d jin p̱u’dkika/ mo tani aha/ minu ’koki c̱itha du ki uni gwansan kun mini ’taki ’koki mii aha/ ki bwaŋ ’kunyga/ mo. Haali/ aha/ misha ki isa duŋ gana/ gom umi ’baar mo ki moŋ’kuny bwam pem mo tani midi ’taki ta moŋ’kuny bwa gom umi ’baar mo be. 4 Haali/ aha/ ’kwarkina a’di i um mo ’peni bwa jin ṯoco’d mo dhali ka du jin ’pe’d she/ mo dhali ki jabu’th jin up̱ka/ mo e em pem mo, yisa mmoraḵ um c̱idhuwa dum bum mo yisa, hili mmodhal um bway mo mmomish mo/en jin ishki’d ka enthus mo, a’di jin takika/ mo gom um mo be.

Mo ma Mure/ Miinthus jin Dhalkunu ’Pen mo gom A’di jin Dhaŋki Gwo mo

5 Hili waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ raḵki mo jin c̱idhuwa du mo tani a’di raḵki a’di mo yisa gom aha/ mo, hili ki shem boc̱ mo, – a’di yisa ta gwo jin onu ki ’bitha – gom umi ’baar mo. 6 Haali/ gom wathin ’de/ wakan mo tani ajisa yansan jin dhukina ’kwani ka woho/ mo tani a’di ’kosh jwa mo be. 7 Wakan um mini ’taki mii dhal mii e i is mo mmoṯu’k mo mmodhal a’di amure/ miinthus piti ’pen mo dhali malas a’di mo, walla a’di minu kumki ’twa/a ’cesh mo ki bwa jin diṯadiṯ ki nyanye/ mo. 8 Wakan aha/ yuḵa um mo mmo’deki a’di mo ki mo/en bum mo gom a’di mo be. 9 Haali/ gom mii gi wakan mo tani a’di ’kwarkika/ gwo yan mo ki aha/ mina nyo/ um mo dhali mish gwo ’ban mo waḵki/ um ta imanha gwo e mo gom to ’baar mo be. 10 A’din ’de/ yin jin mina umi dhal miinthus piti ’pen mo tani aha/ si’da/ mina dhal a’di miinthus piti ’pen mo be. A’di jin dhalkika/ miinthus piti ’pen mo tani waḵki/ aha/ dhalkina miinthus ma ciŋ kamu/ ’pen mo tani a’di dhalkika/ mo gom gway bum mo e buŋ’kus ma Ḵrisṯẖos mo be, 11 mmonona Seṯaan ’twa/ mo ’peni mmogam uma du is ki me’d mo gom shi/ miim ’boro’d apo/ ana mo. Haali/ ana yisa tana p̱us mo goma maḵ piti yisa.

Mo/is jin Anankin ma Buulus mo Me’d jin Dina A’di e Pan Taruwaas mo

12 Ki aha/ pu’dkina mo e Pan Taruwaas mo mmoc̱i gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo tani acampur a’di ḵa’dkunu aha/ mo e Tap̱a mo be. 13 Dhali hili adum pem yisa mish ta gi mosi/is yisa haali/ aha/ dinaki gam akam pem ka Tiithus imun mo. Wakan aha/ bu’thkina moyam pem mo mmoya mo ’peni uni mo mmoya ki sule/ e Pam Makiduniyya mo be.

Mo jin P̱inu Mii E eya Ḵrisṯẖos mo

14 Hili mom’bor bwa i is mo midi di mo goma Arumgimis mo a’di jin di’d eya Ḵrisṯẖos mo jin di’d mo mmoshu ana bway mo isa yempa/ mo e momp̱i mii e mo dhali e ana mo tani mo jin teru/ mo eya ris mo ’baar mo goma shima ḵuyga/ gi moyuḵ piti mo be. 15 Haali/ ana tana ashima ḵuyga/ jin c̱ii mo eya Ḵrisṯẖos mo goma Arumgimis mo e bwaman uni gwansan kun takunu is ki me’d mo dhali e bwaman uni gwansan kun ’ce’dki sho’k mo be. 16 E jan ’deŋ kamu/ mo tani ashima ḵuyga/ jin ḵuyi mo ’peni wu, itan wu mo dhali e jaŋ kamu/ mo ashima ḵuyga/ ’peni mondiki/e, itan mondiki/e mo. Kaja a’di i’koshki jwa mo gom to gwansan mo? 17 Haali/ aman yisa wana e ki ’kwani ka risa, uni gun laṯ ’kwani e gi gwo ma Arumgimis mo. Hili mmota ’kwani kun daran ki washila/ mo ki gwoŋḵan ma Arumgimis mo dhali e jis/e ma Arumgimis mo tani aman ṯorkina gwo mo goma Ḵrisṯẖos mo be.

3

Imanmii Mii gom Gwon This jin Gamu Me’d mo

1 A/aman ṯelkina mii ’pen mo mmoha me’d doḵ/e ibwambori uma? Walla aman mina mii ta gi gwo jin ’kwarkunu mo gom miim ’boron bam mo me’d unin tiya gun miin kan mowa? Walla gwo wakan ’peni uma? 2 Um ki is bum ta gwo jin ’kwarkunu mo mmoṯor miim ’boron bam mo kun ’kwarkunu mo eya dum bum mo kun minu mish mo dhali kun minu deŋ e mo ki ’kwani ’baar mo be. 3 Dhali um ṯoru mo ki um ta gwoŋ ’kwar ’pena Ḵrisṯẖos mo a’di jin c̱ikina aman um mo. A’di yisa jin ’kwarkunu mo ka galama risha, hili ki Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis jin di ki e mo, yisa ap̱o/ wosha pa’dga/ mo hili adum pa’dga/ gi wathimpa en’thi/ mo be.

4 Jwa jin wuna amana wu i is mo tani eya Ḵrisṯẖos mo ’kup̱ ka Arumgimis mo be. 5 Yisa mmotana aman uni kun mini ’kosh jwa mo ki is bama mmose gwoŋ kamu/ i is yisa me’d jin yayi’d ’peni aman mowa. Mom bam jin ’kosha aman jwa mo tani ’peni Arumgimis mo be, 6 a’di jin thumki aman mo mmota ku gi mini mii to mo gom gwon this jin gamu me’d mo, yisa e gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo, hili e Shi/in mo be. Haali/ gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo tani a’di ’koshki’da ’kosh mo, hili Shi/in a’di c̱iki mondiki/e mo be.

7 Dhali waḵki/ mo jin ’dap̱u/ isi jwa mo, a’di jin c̱ikunu jamas mo ap̱o/ wosha pa’dga/ mo p̱u’dki’d mo ki mo jin mii ki ra/ ra/ mo, ki ’Kwani ma Israyiil mol bwam/e ma Musa p̱ar e mo kan gom mondhel piti mo, mmothiskina a’di e ki liw liw kansan mo tani 8 ata gara/ imina mo jin ’dap̱u/ isi jwa mo jin ta gi Shi/in mo ’taki ḵu’th is mo ki mii jin miinu ki ra/ra/ kagahara ki nyanye/ mo? 9 Haali/ waḵki/ mo jin miinu ki ra/ra/ di’d mo gom mo jin ’dap̱u/ isi jwa mo gom miiwaḵ mo tani mo jin ’dap̱u/ isi jwa mo gi mii ma ḵar/e mo midi mii se ka pije/ ki ra/ra/ mo mmobol jin ṯwa/a/ e kagahara mo be. 10 Dhali ka jiŋ gana/ e shushan mii yansan mo tani mo jin mii ki ra/ra/ mo tani wara’d ki mo ma ra/ra/ jin diki p̱i ari shusha kamu/ mo haali/ mo ma ra/ra/ jin ta jiŋ ’ko’d jin bol a’di e mo be. 11 Haali/ waḵki/ a’di jin ’baarkunu mo pu’dki’d mo ki mo ma ra/ra/ mo tani a’di jin midi di kan ka go/ mo midi mii ta gi mo ma ra/ra/ kagahara ki nyanye/ mo be.

12 Me’d jin tana aman gi mo ma ’teŋ kap̱e/ gi wakan mo tani aman tana ku gi ’koki ju/ kagahara mo be. 13 Yisa me’da Musa a’di jin kumki bwam/em piti ki burrinye/ mo, wakan jin mina ’Kwani ma Israyiil ’koki hil mo ma ra/ra/ jin midi ’baar mo me’d jin sula a’di mo. 14 Hili adum buni ’bi’thkin ki ’bi’th mo. Haali/ ntaga tee yansan mo tani ki uni deŋki gwon dhamo/ jin gamu me’d e mo tani burrinyem bwam/em buni yansan di’d naskina/ kan ki dar gi momp̱e’d mo haali/ jasi eya Ḵrisṯẖos mo tani a’di ḵalki a’di mo be. 15 Nye, ntaga tee yansan mo me’dyin deŋkina uni Gwo ma Musa e mo tani burrinye/ ki kum uni adum buni ’kup̱ mo be. 16 Hili waḵki/ wathi/ ki ṯu’k mo e Tap̱a mo tani burrinye/ a’di p̱e’dkunu mo be. 17 Dhali shwane/ Tap̱a a’di ta Shi/in mo dhali mo jin dina Shi/in gi Tap̱a mo tani a’di idina mo kun ’konu ki ’kus mo be. 18 Dhali ana ’baar mo dara gi bwam/e kun kumu mo mmohilkina ana monyca gi Tap̱a mo dhali mondhel jin dhelu/ mo mo tani ana ’kokunu mo mmo/aḵ e mo e jamas piti mo ’peni monycan ’deŋ kamu/ itan monycaŋ kamu/ mo. Haali/ monyca yansan p̱u’dki’d ’peni Tap̱a mo, a’di jin ta Shi/in mo be.

4

Ḵumman To e Toŋ’kul Bwa mo jin Ta’da Je mo

1 Wakan, mmotana aman gi mii yansan mmomii mo ki momiimii ma Arumgimis mo tani aman yisa min ma dum bami ṯa’k ka luŋgu’b mo yisa. 2 Aman dhaŋkina to shigga/ mo dhali mii gun ishuwa ’cesh mo. Dhali aman ushkina mo mmoboṯki mii ma maḵ mo walla mmolaṯ gwo ma Arumgimis e mo, hili mmoṯor gwo eya tente/ gom gwoŋ gana/ mo tani aman mina dhu is bam ki ku gi ha me’d mo gom ’twa/ ma du ma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ e jis/e ma Arumgimis mo be. 3 Dhali isi kan waḵki/ gwom ’borgam bam kumu ’kup̱ mo tani a’di kumu ’kup̱ jasi gom uni gwansan kun ’koni mothis e mo be. 4 E ’kup̱ miim buni yan mo tani arum gi mony’cesh yan jin luŋa uni mo tani dha’bki uni adum buni e mo uni gun daran gi gwo jin gamu is mo, mmonon uni ’peni mmop̱ar moŋkush gi gwom ’borga/ e mo jin ta monyca ma Ḵrisṯẖos mo, a’di jin nyaḵki’da nyaḵ ka Arumgimis mo be. 5 Haali/ gwo yan jin c̱ina aman mo tani ta gwom bam ki is bam mo yisa, hili aYesus Ḵrisṯẖos jin ta Tap̱a mo, dhali gom miiny c̱iŋkina/ jin tana aman ki is bam mo gom um mo tani a’di gom gway ma Yesus mo be. 6 Haali/ a’di ta’da Arumgimis jin o gwo mo ki: Dhalki moŋkush a’di ’twaḵki mondhurumi’d bwa mo, a’di jin kushki mo mo eya dum bana mo mmoc̱i moŋkush gi moyuḵ gi monyca ma Arumgimis e jis/e ma Ḵrisṯẖos mo be.

7 Hili aman tana gi ḵumman to yan e toŋ’kul bwa mo jin ta’da je mo mmoṯor gwo ki mom’bi’th yan ta gummp̱a/ gi monyca ma Arumgimis mo dhali a’di ta jim bam yisa. 8 Aman ṯo’ckunu bwa mo ka ris ’twaŋkal kuku/ mo tani hili mmoṯẖa’th ’pena ’cesh yisa, am duŋkurkunu adu is mo tani hili mmodirkunu aman e mo ma c̱is yisa, 9 aman ’koshkunu mo tani hili aman ’konuki dhal ’pen mo, aman dorkunu ḵal ’ko’da ’cesh mo tani hili aman yisa ’ce’dkunu sho’k mowa. 10 Isa yempa/ aman ḵalkina e buŋgwar is bam mowu ma Yesus mo, wakan ki mondiki/e ma Yesus si’da/ minu ṯor eya tente/ e buŋgwar is bam mo be. 11 Haali/ ki aman ’kona ki e mo isa yempa/ mo tani aman c̱ikunu mo mmowu mo gom gway ma Yesus mo, wakan ki mondiki/e ma Yesus mo minu ṯor mo eya tente/ mo e buŋgwar gi shuman is bam mo jin mishi wu mo be. 12 Wakan ba/ mowu miiki’da ṯu’c e am mo, hili mondiki/e e um mo be.

13 Me’d jin tana aman gi Shi/ina ’de/ gi moŋgam gwo is mo me’d a’di jin di’d e a’di jin ’kwarki gwo ki: Aha/ gamkina gwo is mo dhali wakan aha/ ṯorkina gwo mo tani, aman gara/ gama gwo is mo dhali wakan aman ṯorkina gwo mo, 14 mmomish ki a’di jin ’de’kki Tap̱a Yesus ’peni mowu mo midi ’de’k aman si’da/ mo nyaḵka Yesus mo dhali sus am nyaḵki um mo e buŋ’kus piti mo be. 15 Haali/ a’di ’baar mo gom gway bum mo, wakan me’da ’the mmopeperkina a’di e ’kwani ki nyanye/ ki nyanye/ mo tani mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo minu mar is ki nyanye/ gom monyca ma Arumgimis mo be.

Moŋ’ko ki Moŋgam Gwo Is mo

16 Wakan aman mina ’koki biṯ bwa ka luŋgu’b mo. Ba buŋgwar isa dhamom bam a’di shigkunu is mo, hili isi bwamana dum bam mo tani a’di jin yosu ki yos yos isa yempa/ mo be. 17 Haali/ mo jin ṯoju bwa yansan mo jin tawasha tawash jin di’d jasi ki ari mo mo tani a’di thosonki’d mo gom aman mo mondiṯ ki monyca jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo jin molu kar ka p̱ar mo. 18 Haali/ aman ’konaki hil ’kup̱ ki to kun mishu mo, hili ’kup̱ ki to kun ’konuki mish mo. Haali/ to gun mishu mo tani ’kon eya tente/ ki laŋ laŋ mo, hili to gun ’konuki mish mo tani uni ta to gun mini ’ko ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

5

1 Haali/ aman misha ki waḵki/ gu’ba’ku/ gi mony’cesh yan mo jin ’kona aman nycine/ ’ce’dkunu sho’k mo tani aman tana gi monyaŋ ’peni Arumgimis mo, gu’b jin nyaŋu ki me’d yisa, a’di jin midi di ki sule/ sule/ e momis mo be. 2 E mahan ka jiŋ gana/ mo aman ohonkina mo dhali ’kosh ḵwa/a/ mo mmoshum mo ki moŋ’kom bam e momis mo. 3 Wakan ki mo jin mina amani shum ki a’di mo tani aman minu ’koki gam is ’te/ mo be. 4 Haali/ me’d jin ’kona aman mo naskina/ e gu’ba’ku/ yan mo tani aman wukina shure/ ki mo/anan is mo, yisa ki aman minu ’koki hi’th is ki to mo, hili ki aman minu hi’th is ki to ki nyanye/ mo, wakan ki buŋgwar is yan jin mish wu mo tani minu los mo ki mondiki/e yan mo be. 5 A’di jin thosonki aman is mo gom to yan gana/ mo tani a’di ta’da Arumgimis mo, a’di jin c̱iki aman Shi/in mo me’d to jin woṯẖu/ ’twa/ mo be.

6 Wakan aman isa yempa/ mo tani tana gi mo ma duŋ gana/ jin ’bidhu is mo. Dhali aman misha ki me’d jin ’kona aman e moŋ’kom bam e buŋgwar is mo tani aman si’da ki si’d ’peni Tap̱a mo be. 7 Haali/ aman iina ki moŋgam gwo is mo, yisa ka shureya. 8 Aman tana ga duŋ gana/ jin ’bidhu is mo, dhali amani imina dhal mii e i is mo mmosi’d mo ’peni buŋgwar is mo dhali nyaḵ ’ko ki Tap̱a mo be. 9 Wakan waḵki/ aman nyaḵa ’ko mo walla si’d mo tani aman karkina a’di ki tom bam jin guna aman ki e mo mmo’bor a’di bwa mo be. 10 Haali/ ana ’baar mo mina mii pi mo e bwambor ma ḵursi ma Ḵrisṯẖos gi gwon dwall mo, wakan ki ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini ’taki bu’th to kun ’boron mo walla kun shiyin mo be isi me’d mii kun miikina uni ki buŋgwar is mo be.

Mii jin Miinu To mo goma Gwam jin Gwamkunu mo

11 Gom mii gi wakan mo tani mmomisha aman mii jin minu ḵo/ Tap̱a mo tani aman lalkina ’kwani sho’k ki gwo mo. Hili a’di jin tana aman mo tani a’di mish ma Arumgimis mo dhali aha/ tana ga ’teŋ kap̱e/ mo ki a’di si’da/ mishu ki ’twa/ ma dum bum mo be. 12 Aman yisa dhuna is bam ki ku gi ha me’d mo e um mo doḵ/e, hili mmoc̱i um mo jin raḵu mo mmodhu is ki ca mo gom am mo be. Wakan ki um mini mish thoḵ uni gwansan gwo mo kun dhu ’bam buni ki ca mo gom is buni mo gom monyca jin dina wathi/ nycine/ mo dhali yisa goma dum piti mo. 13 Haali/ waḵki/ aman sona du ki is bam mo tani a’di goma Arumgimis mo be. Waḵki/ aman ḵutha is mo ki ’cese/ ’cese/ eya dum bam mo tani a’di gom um mo be. 14 Haali/ mo/en ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di ’timkina amana du mo haali/ aman su’kkunuwa du mo ki ṯal ’deŋ kamu/ wu’d mo gom ’kwani ’baar mo. Wakan aris ’kwani ’baar mo wukin mo be. 15 Dhali a’di wuki’d mo gom ’kwani ’baar mo ki uni gwansan kun ’kon mo mini doḵ/e ’koki ’ko mo gom buŋgwar is buni mo hili gom a’di mo jin wuki’d mo gom gway buni mo dhali jin ’de’kkunu mo be.

16 ’Peni mo yan shwane/ mo, ki mii gi wakan mo tani aman ’konaki nyiṯẖ wathin ’deŋ kamu/ ’peni ji en’thi/ mo. Isi kani ba am isa gush nyiṯẖa Ḵrisṯẖos mo ’peni ji wathimpa en’thi/ mo tani aman nyiṯẖa a’di wakan doḵ/e yisa. 17 Wakan be waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ di’d mo eya Ḵrisṯẖos mo tani a’di ta jin this jin uḵu mo. Miin dhamo/ pekin mo tani dhali hili miin this uni p̱u’dkin mo be. 18 Aris uni gwansani ’baar mo ’peni Arumgimis mo be, a’di jin gwamki ana mo eya Ḵrisṯẖos mo ki is piti mo dhali c̱i ana mii ki mo gi gwo jin gwamkunuwa gwam mo be. 19 Gwo a’dan be. Arumgimis diki’d eya Ḵrisṯẖos mo mmogwamkina a’di ’kwaniny’cesh mo ki is piti mo, yisa mmodhu gwon dhaŋ buni ap̱o/ uni mo, dhali dhu gwo e me’d bana mmoṯor mo, gwo gi mo jin gwamkunuwa gwam mo be. 20 Wakan ana tana iman/ii goma Ḵrisṯẖos mo, haali/ mo ma Arumgimis jin yip̱kina a’di ’kup̱ mo tani e ana mo be. Dhali aman yuḵkina um mo gom gway ma Ḵrisṯẖos mo be: Wari um ki ku gun gwamkin ma Arumgimis mo ma. 21 Gom gway bana mo tani a’di ki kar a’di mo mmota ji gi miinthus mo, a’di jin molki miinthus mo. Wakan e a’di mo tani ana minu dhuku/ mo ki ku ma ḵar/e mo goma Arumgimis mo be.

6

1 Mmonyaḵa um to mii ki a’di mo tani aman malaskina um mo mmo’koki budha ’the ma Arumgimis ki p̱e’th mo. 2 Haali/ a’di oki gwo mo ki:

Ka tee jin budhuwa bu’th mo tani aha/ ciḵkina /e gwo mo

dhali woṯẖ /e mo ka tee gi mowoṯẖ mo be.

Dhali hili mo mo ma. Shwane/ a’di ta’da tee jin budhuwa bu’th shwane/ mo. Hili mo mo ma. Shwane/ a’di ta’da tee gi mowoṯẖ mo be. 3 Aman ’konaki kar toŋ kola kamu/ e bway gi jan ṯal ’deŋ kamu/ mo, wakan ki gwon ṯẖutha kamu/ minu ’koki gam mo ap̱o/ miim bam jin miina am to mo be. 4 Hili me’d c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo tani am dhuna is bam mo ki ku gun ha me’d mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo. E dhan mon’dim ’kup̱ mo, e monṯo’c bwa mo, e miiŋ ḵaḵga/ mo, e mii gun shi/ashi/ mo, 5 e mondor mo, eya sijin mo, e mo ma dulaṯṯ mo, e mo ma ṯu’c jin caaca mo, e montima tim mo, en ṯe/ mo, 6 ki mii gun dheleladhelel mo, ki moyuḵ mo, ki mo jin ’kuc̱u bwa ki ’kari’th mo e mo gi isa nyor mo, ki mii jin miinu ki bwaŋkush mo, dhali ki Shi/in Dheleladhelel mo, ki mo/en gana/ mo, 7 ki gwoŋ gana/ jin onu mo, dhali ki mom’bi’th ma Arumgimis mo, ki to/as gi mii ma ḵar/e mo gom me’da bim poros mo dhali me’da cam mo be, 8 e montaḵ mo dhali mo jin ushuwa taḵ taḵ mo, e gwonthus jin ṯoruwa p̱o/ mo dhali e gwom ’boro’d jin ṯoruwa p̱o/ mo. Aman miinu me’d ’kwani gun he’kkina he’k e mo tani hili aman tana kuŋ gana/ mo, 9 me’d uni gun ’konuki mish mo tani hili aman mishu mo ki ’bore/, dhali me’d kun ’kon mo e mowu mo tani dhali hili mo mo ma, aman ’kona ki e mo, me’d uni gun c̱ikunuwa jisa mo tani hili aman ’konuki ’kosh jwa mo be, 10 me’d kun ’kon ki bwan diṯadiṯ mo tani hili isa yempa/ mmo’kuny bwa mo, me’d uni kun hatha’ko’d ki ha’th mo tani hili aman miikina mii ka ris kun ta pa ki pa mo, me’d uni gun dar gi to mo tani hili aman tana ga ris to ’baar mo be.

11 ’Twam bam ḵa’dkunu mo gom um gi Paŋ Kurinṯẖuus mo. Adum bam waŋgala waŋgal mo be. 12 Um yisa ’tashu ’twa/ ki aman mo yisa hili um i’tashu ’twa/ ka dum bum kun sicasi’c mo be. 13 E miim pem jin miga/ kul ’kup̱ ki um mo tani – aha/ mina o um gwo mo me’d um ta uc̱i mo – Waŋgali adum bum si’da/ mo ma.

Um Ta Monyc̱a’b ma Arumgimis jin Di ki E mo

14 Dhalku/ ki mash ki uni kun daran gi gwo jin gamu is mo ma. Haali/ mii ma ḵar/e midi nyaḵ to mii ki to shigga/ kata mo? Walla moŋkush midi nyaḵ to mii ki mondhurumi’d kata mo? 15 Bwa ma Ḵrisṯẖos midi gam me’d ki bwa ma Bali/aal mmana mo? Walla wathi/ jin gam gwo is taki’d gi to jin nyaḵka’d mo ki a’di jin dara’d gi gwo jin gamu is mowa? 16 Gwo gi wakata mina gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis gam me’d mo ki ji gi luŋu tomp̱inycon mo? Haali/ ana tana gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis jin di ki e mo me’d gwo jin on ma Arumgimis mo ki:

Aha/ mina di e uni mo dhali nyaḵ shekem ibwaman uni mo,

dhali aha/ mina ta uni Arumgimis buni mo,

dhali uni mini ta ’kwanim pem mo be.

17 Gom gwo gi wakan mo tani piyi um ka pije/ mo ’peni uni mo

dhali dhuyi is bum ki she/ ’peni uni mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo.

Dhali dhalki to nyoggaŋ kamu/ ki ta is ki me’d mo.

Yan’ko’d aha/ mina hayy um mo be,

18 dhali aha/ mina ta um Ababa mo,

dhali um mini ta iya/m pem mo dhali i’bwa/m pem mo.

A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo, a’di jin ta a’di jin Eḵa/ Eḵ mo be.

7

1 Me’d jin takina ana gi gwo gwansan gun onu is mo tani um gun enu mo tani dhalki ana dhelela is bana mo ’pena ris mii gun nyo/i buŋgwar isi ’baar mo dhali shi/in mo mmosus mo jin ḵogu ki jaro/ jaro/ mo e moŋḵo/ goma Arumgimis mo.

ABuulus ’Kunykina Bwa mo gom ’Kwaniŋ Ḵaniisa kun Ri’ckina Du Is mo

2 Ḵa’di adum bum gom aman mo. Aman ’konaki ṯẖu’th to mii e jan ṯal ’deŋ kamu/ mo. Aman ’konaki p̱u/ jan ṯal ’deŋ kamu/ mo. Aman ’konaki bu’th shi/ miim ’boro’da kamu/ gom jan ṯal ’deŋ kamu/ mo. 3 Aha/ dinaki o gwo yansan mo mmowaḵ um mo haali/ aha/ ona gwo yansan nṯwa/a/ mo ki um dhuna aman mo eya dum bam mo, mmowu mmonṯal ’de/ mo dhali mmo’ko ki e e monṯal ’de/ mo be. 4 Aha/ tana gi dhan mo jin wuka/ um jwa i is mo. Aha/ tana gi dhan mo jin karka/ is ki ca mo gom um mo. Aha/ ’tu’dkunu mo ki momalas mo. Ki mom bami ’baar mo jin ṯoju aman bwa mo tani moŋ’kuny bwam pem guski’d ki sho’k piti mo be.

5 Haali/ isi kani ki aman p̱u’dkina mo e Pam Makiduniyya mo tani buŋgwar is bam yisa gamki mo ma si/isa kamuwa, hili aman ṯo’ckunu bwa mo ka ris mo jin ṯuku mo, mo/as ki us mo dhali ki moŋḵo/ is e bwaman mo. 6 Hili Arumgimis a’di jin malaski a’di jin biṯkunu bwa ka luŋgu’b mo tani malaski aman mo gom p̱u’d jin p̱u’dkin ma Tiithus mo be. 7 Dhali yisa jasi gom p̱u’d jin p̱u’dkina a’di ’te/ mo, hili si’da/ ki momalas jin malaskina a’di um mo ki gwo jin ṯorkina a’di aman mo gom ḵwa/am bum jin ’koshki um mo, dhali gom kom bum jin gwokina um mo, dhali gom mii jin shwa uma nyor ka nyor mo gom aha/ mo, wakan ki aha/ mina bwa ’kuny kagahara mo be. 8 Haali/ isi kani waḵki/ aha/ raḵa um mmoḵal bwan diṯi’d mo gom gwom pem jin ’kwarkika/ um mo tani aha/ yisa guna is mo gom a’di mo (ba aha/ gukina isi ṯwa/a/ mo be) haali/ aha/ nyiṯẖkina ki gwo yansan jin ’kwarkika/ um mo tani jwakaṯki um mo be, bahili jasi gom ari mo mo. 9 Ki a’di gi wakan mo tani aha/ ’kunykina bwa mo, yisa haali/ um jwakaṯkunu mowa, hili haali/ um jwakaṯkunu mo e mo jin susu mmorica du is mo. Haali/ um suruna ki monyjwakaṯ mo jin ta a’di ’peni Arumgimis mo, wakan ki um mina isi ’koki ’kosh ka nyor gom toŋ kamu/ jin thisu e mo gom aman mo be. 10 Haali/ monyjwakaṯ ’peni Arumgimis mo a’di ki wagas mo jin rijuwa du is mo jin shu’di tagi bway mo jin tanuwa ta is ki me’d jin diki sus e mo jin ’donu is mo, hili monyjwakaṯ jin ta ji gi ’kwaniny’cesh mo tani a’di wagaski mowu mo be. 11 Haali/ hili ma, mo jin gwona bwa ka daran du mo monyjwakaṯ yan jin ta ji ’peni Arumgimis mo tani a’di wagaskunu mo e um mo, mom’ba/ jin ganankina um mo mmoṯor markin bum mo ki is bum mo, mo ma nyor jin deḵki um mo, dhali mo ma ayy/ayy/ayy/am bum mo, dhali moŋḵwa/am bum jin ’koshki um mo, dhali mii jin shwa uma nyor ki thiṯẖ dhali ajisa jin gamkunu mo be. Eya ris mii jin su’kkina um mo tani um ki is bum nyo/kunu mo ki ku gun ’kona mii ki ’ko ’ba/ mo goma ris mii kun ’konu ki baṯẖ mo be. 12 Wakan, aha/ bala ’kwarkina gwo e um mo tani hili yisa gom a’din ’de/ yin jin ṯẖu’thki to mii mo walla gom a’din ’de/ yin jin ’koshkina is ka nyor mo gom mii jin ṯẖutha a’di mii mo yisa, hili ki mo jin shwa uma nyor ki thiṯẖ mo gom aman mo jin minu ’taki ṯor mo eya tente/ gom um e jis/e ma Arumgimis mo be. 13 Wakan aman malaskunu mo be.

Dhali ki momalas ganam bam jin ’ce’du ’ba/ mo tani aman ’kunykina bwa kagahara mo e moŋ’kuny bwa ma Tiithus mo haali/ adum piti a’di sikunu is mo gom umi ’baar mo be. 14 Haali/ waḵki/ aha/ ṯorkina a’di gwoŋ kamu/ mo gom mmokarka/ is ki ca mo gom um mo tani aha/ yisa karu ki mon’the is yisa. Hili jasi me’da ris gwo ’baar mo kun okina aman e um mo tani ta gwoŋ gana/ mo tani wakan ’bam bam jin dhuna am ki ca mo e bwambor ma Tiithus mo tani a’di nyo/kunu ki nyo/ gana/ mo be. 15 Dhala dum piti p̱u’dki’d ka pije/ ’baar mo kagahara gom um mo me’d jin kakina a’di gwom bum e jin hakina um e ’baar mo dhali moŋḵo/ jin ḵoka/ um mo dhali adee jin deekina um mo a’di jin bu’thkina um a’di mo be. 16 Aha/ ’kunykina bwa mo haali/ aha/ takina gi mo jin wuka/ um jwa i is mo jin ’boro’d ki ’bor gana/ mo be.

8

Mii jin C̱inu To ka ’Ka’d Me’di Is mo

1 Aman ŋap̱a um mmomish mo mo iwaḵ mo gom gwo ma ’the ma Arumgimis mo jin ṯorkunu mo eya ḵaniisa ’baar mo e Pam Makiduniyya mo be. 2 Haali/ e mompal gi mo jin ṯocu bwa mo jin eḵa/ eḵ mo tani moŋ’kuny bwam buni jin eḵki’d ki eḵ mo dhali moha’th’ko’d buni jin shwa’da nyor mo tani a’di guski’d ki sho’k piti mo ki pa jin tana uni ki to jin ’ka’da uni me’di is mo ki miim buni mo be. 3 Haali/ uni c̱iki to mo isi ki jim buni jin tana uni mo, me’d gwo jin mishka/ ṯor mo dhali ki tom buni jin ’ce’de’da p̱o/ jin c̱ina uni mo tani a’di ’peni bwam buniŋ gana/ mo be. 4 Uni ’thoki am mo ka dun dara’d mo gom mii ma ’the yan mmonyaḵ to mii mo mmowoṯẖ uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 5 Dhali yansan miikina uni mo, yisa me’d jin ṯoshkina aman mo, hili nṯwa/a/ mo tani uni c̱iki is buni ki Tap̱a mo dhali ki aman mo ki bwa ma Arumgimis mo be. 6 Isi ki gwo gi wakan mo tani aman ṯirrishkina aTiithus ki gwo mo haali/ a’di ṯelki mii ’pen mo hila/ mo tani a’di midi ’taki mii thim mii ma ’the yan e bwam um mo be. 7 Dhali me’d jin ’kokina um imis eya ris to ’baar mo e moŋgam gwo is mo, e mo jin onu gwo mo, e moyuḵ mo, eya risa du gun darkin gi dar mo, dhali e mo/en bum gom am mo tani hili si’da/ ki um mini ’ko imis gom mii ma ’the yansan si’da/ mo be.

8 Gwo yansan oka/ yisa mmoḵana ḵan mo, hili mmonyo/ mii mo ki mii gi cin tiya kun miina uni ka daran du mo ki mo/en bum si’da/ mini ta kuŋ gana/ kun dar ki washila/ mo be. 9 Haali/ um mishkina ’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo, ba ki a’di ta pa ki pa mo tani a’di warki’d ka ha’th’ko’d gom gway bum mo. Wakan ki mo ma ha’th’ko’d piti mo tani um mini war ki uni gun ta pa ki pa mo be. 10 Dhali e mii yansan mo jin ’konu ki baṯẖ mo tani aha/ c̱ikina uma yuḵ mo. A’di jin ’boro’d gom um mo mmothim a’di shwane/ mo tani a’di jin ṯelkina um ’pen ki yil ’de/ yin kagush mo, yisa jasi mmomii to ’te/ mo, hili mmo/o bwa mo be. 11 Wakan ki mo/is bum e bwa jin ona um ki mii a’di mo tani mini ’taki ta p̱ar mo ki miim bum jin thimkina um a’di mo ’peni to gun takina um mo be. 12 Haali/ waḵki/ mo jin isu di’d mo tani a’di mishkunu bu’th mo me’d isi to gun takina wathi/ mo, yisa me’d isi to jin darkina a’di yisaa. 13 Aha/ dinaki o gwo yansan ki kun tiya mini ’taki ta gi mii gun ’disha’dish abor mo dhali uma tiya mmoḵal to kun diṯadiṯ mo. 14 Hili mmonyaḵa nyaḵ to mo, gom tom bum gun ishkin ka enthus mo shwane/ e mo yan mo tani mini ’taki thip̱a thip̱ mo gom tom buni gun hara uni mo, wakan ki tom buni gun ishkin ka enthus mo tani mina uni ’taki thip̱ um ki to gun hara um mo, wakan ki mo jin nyaḵu to midi di mo be. 15 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: A’di jin kwanyki to ki nyanye/ mo tani dara’d ki ji gi uri ’kup̱ mo dhali a’di jin kwanyki’d ari’ceenne/ mo tani yisa hara toŋ kamuwa.

Tiithus dhali Kum Piti kun Nyaḵ A’di Ii mo

16 Hili c̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo eya Arumgimis mo a’di jin karki bwa jin onu ka daran du mo mmohila hil mo gom um eya du ma Tiithus mo be. 17 Haali/ a’di yisa ibu’thki miiŋ ’kup̱ bam jin yip̱a amana, hili a’di ki is piti ka daran du mo tani a’di midi yaku/ i um mo ki bwam pitiŋ gana/ mo be. 18 Ki a’di mo tani aman hashkina akam bana a’di jin torkina gway piti ḵarash eya risa ḵaniisa ’baar mo gom gwony c̱im piti jin c̱ina a’di mo gom gwom ’borga/ mo be. 19 Dhali hili jasi gom a’di jan yisa, hili a’di karkunu ’pen ka pije/ mo ka risa ḵaniisa ’baar mo mmonyaḵ ya ki am mo gom mii ma ’the yan mo jin ’kokina aman mmoḵal ki mii mo gom monyca gi Tap̱a mo dhali mmoṯor bwam bam jin o’d ka daran du mo mmo/is mo be. 20 Am ’kona e ki mii ki ’kahar mo ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki ’taki ’taḵ manya/ ap̱o/ am mo gom to jin c̱iyunu ki me’d jin ’ka’du i is mo a’di jin miikina aman to mo be. 21 Haali/ aman gukina a’di ki e mo a’di jin ta montaḵ mo, yisa jasi e jis/e gi Tap̱a mo yisa, hili si’da/ e jis/e gi ’kwani mo be. 22 Dhali ki uni mo tani aman hashkina akam bam a’di jin nyo/kina aman mo me’d ka ris mo dhali gamkina aman mo ki a’di i/ona bwa ki oŋ gana/ goma ris to ’baar mo. Dhali hili a’di shwane/ a’di ona bwa ki dhan o jin shi/ashi/ mo gom dhan miim piti jin wukina a’di um jwa i is mo be. 23 Haali/ me’da Tiithus mo tani a’di ita’da manpwaḵ to bwa nyaḵki aha/ mo dhali agarr pem jin miiki to nyaḵki aha/ gom um mo. Dhali gom iwaḵ bana mo tani uni ita imandhunu ki she/ mo eya risa ḵaniisa mo gom monyca ma Ḵrisṯẖos mo be. 24 Wakan nyo/i mii mo ibwambora risa ḵaniisa mo gom mo/en bum mo dhali gom ’bam bam kun dhunu aman ki ca mo gom um mo ibwambori ’kwani gwansan mo be.

9

To jin C̱inu mo gom Imandhunu ki She/ ki Dhelel Dhelel mo

1 A’di yisa ta gwo jin miga/ mii i’kwar mo gom um mo gom to jin c̱inu ki me’d mo gom uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 2 Haali/ aha/ mishkina miim bum jin iskina um mo, a’di jin karkika/ ’ba/ ki ca mo gom um mo ibwambori ’Kwani gi Pam Makiduniyya mo mmo/o gwo mo ki ’Kwani gi Pa Aḵaa/iya uni ’kokin mo mmothoson is buni mo ’peni yil kagush mo. Dhali miim bum jin shwa uma nyor ki thiṯẖ tani a’di merki unin tiya is ka woho/ mo be. 3 Hili aha/ hashkina iwaḵ mo, wakan ki ’bam bam gun dhuna aman ki ca mo gom um mo tani minu ’koki nyo/ ki p̱e’th eya yir yansan mo be, wakan ki um mini thoson is mo me’d gwo jin okika/ gom um mo jin midi ’taki di moyi. 4 Isi ciki/ waḵki/ ’kwanin tiya ’peni Pam Makiduniyya mini p̱u’dku/ mo nyaḵki/ aha/ mo dhali gam um ki um ’koki thoson is mo tani aman minu dhu ki mon’the is mo, mmomol ’twaŋ kamu/ o mo gom um mo, gom mo jin wuna aman um jwa i is kan mo be. 5 Wakan aha/ ṯoshkina ki a’di ta mii jin minu mii mii mo mmodhuki iwaḵ ’pen mo mmo/ii mo e um mo nṯwa/a/ ki aha/ mo dhali thoson nṯwa/a/ mo gom to jin c̱inu ki me’d mo jin ona um gwo is mo, wakan ki a’di minu thoson is mo, yisa mmoḵana ḵan ki ’bi’th mo gom a’di mo hili ki bwa jin c̱iki to ki me’d mo be.

6 ’Kup̱ gwo a’dihe/ be. A’di jin siki to ki gwa’d gwa’d mo tani a’di si’da/ midi ’ciṯẖ to jin gwa’dagwa’d mo dhali a’di jin siki to ka enthus mo tani a’di si’da/ midi ’ciṯẖ to ka enthus mo be. 7 Aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini mii to gun dhukina uni eya dum buni mo, yisa ki is jin iriŋkunu mo walla ki mo jin rukunykunuwa rukuny mo haali/ Arumgimis enki uni gun c̱i to ka ’ka’d me’di is mo be. 8 Dhali Arumgimis mishi um ṯe mo ka ris mom’bor mii e mo jin isha to ka enthus mo be. Wakan ki um isa yempa/ takin gi to jin ’koshi jwa mo ’pena ris to ’baar mo dhali wakan si’da/ um mini ṯe aris mii gun ishin ka enthus goma ris miim ’borga/ mo be. 9 Me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

A’di yeḵki to mo isa dhana/ mo, a’di c̱iki to mo gom uni gun hatha’ko’d mo.

Momii ma ḵar/em piti a’di ’dimki ’kup̱ mo gom mii jin ’konu ki sule/ mo be.

10 A’di jin c̱iki’da ḵa’bany to ka mansi to mo dhali tonṯe/ goma manshwa to mo tani a’di midi thip̱a thip̱ mo dhali mara ḵa’bany bum is mo dhali ganan mondhe’d bum jin ta mii ma ḵar/e mo be. 11 Dhali um minu saka’th mo eya ris bwayi ’baar mo ki ’twaŋkal kuku/ mo gom dhan tony caaga/ kun c̱ina um ki me’d mo, a’di jin minu wagas ki am mo gom mo jin c̱inu a’bor bwa i is mo goma Arumgimis mo be. 12 Haali/ gom mii yansan jin miikunu mo tani yisa jasi goma thip̱ kun thip̱u ki to gom uni gun dhunu ki she/ gom to gun hara uni mo yisa hili si’da/ gom mo ka ris kun c̱inu a’bor bwa i is mo goma Arumgimis mo kun sokin ki sho’k buni mo be. 13 E bwaŋ’kwariny mo yansan jin nyo/u mo gom mo jin miinu to mo tani um mini kara Arumgimis ki ca mo gom gwo jin hana um e mo mmomii mo gom monyiṯẖ jin nyiṯẖkina um gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo dhali gom to jin c̱ina um ka ’ka’d me’di is mo gom uni mo dhali gom cin tiya ’baar mo si’da/. 14 Dhali me’d jin ’kosha ḵwa/a/ uni gom um mo dhali ’tho gom um mo haali/ goma ’the ma Arumgimis jin bononi mii mo jin di e um mo. 15 Mom’bora ’bor bwa i is mo eya Arumgimis mo gom to jin c̱iyunu ki me’d mo jin c̱ina a’di mo a’di jin molu kolol mo be.

10

Mii ma Buulus jin ’Ce’dkina A’di Gwo She/ mo gom Mii jin Miina A’di To mo

1 Aha/ Buulus ki is pem lalkina um sho’k ki gwo mo ki mii ma ’thup̱ e mo dhali mii ma du jin ’thup̱ki’d eya Ḵrisṯẖos mo – Aha/ jin kara is ki gwa’d mo ki ana ’kona ka ḵarambor mo, hili aha/ dara gi monyju/ mo ki aha/ p̱ikina ’peni um mo – 2 Aha/ ’thokina um ki aha/ dikina e buŋ’kus bum mo ki aha/ mina ’taki diki ṯor mom pem jin dika/ ki ju/ mo gom miiny jwa jin wunu i is mo me’d jin miga/ ṯora p̱o/ kun tiya mo kun ’bapaski aman is ki mii mo kun ’dap̱i e ki buŋgwar is ga ’cesh mo. 3 Haali/ ba aman ’kona e mony’cesh mo tani aman yisa ḵalkina mo/as gi mony’cesh mo. 4 Haali/ to gi mo/as bana ’koki ta mo ma mee gi mony’cesh jin asa ana mo, hili uni ta ku gi mom’bi’th jin piyi’d ’peni Arumgimis mo mmo’ce’da cur gi mo jin ṯenu mom’bi’th sho’k mo be. 5 Ana ’ce’dkina gwo jin garu ’kusi ’twa/ sho’k mo dhala ris mo jin dhunu is ki ca mo mmo’tasha ’tash ’twa/ mo gom mo jin minu nyiṯẖa Arumgimis mo dhali budha ris gwo kun kulumkina ana i bwa mo mmodhu mo mmoha gwo ma Ḵrisṯẖos e mo be. 6 Mmonyoŋ is mo mmorica ris gwo gun ushu ha e mo ki gwom bum gun hakina um e kun thimkunu mo be.

7 Hili a’di jin di’d e bwambori jis/em bum mo. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ wu’da wuny jwa i is mo ki a’di ta jim ma Ḵrisṯẖos mo tani dhalki a’di ka is piti e mo ki a’di ta ji ma Ḵrisṯẖos mo be. Wakani am si’da/ mo be. 8 Haali/ isi kan waḵki/ aha/ kara ’ba/ ki ca mo ’teki shi/ ari nyanye/ mo gom moshirr bam mo jin c̱ikina Tap̱a am mo gom mo jin nyaŋu um is mo dhali yisa gom mmo’ce’d um sho’k mo tani aha/ yisa minu kar ki mo ma ’the is mo. 9 Aha/ mina ’taki diki su’k uma du ka war moyi ki gwom pem jin ’kwarkika/ um mo be. 10 Haali/ uni o gwo mo ki: Gwom piti kun ’kwarkina a’di mo tani diṯadiṯ mo dhali ’bitha’bi’th mo, hili mo jin dina a’di e buŋ’kus is mo tani ’ka’da’ka’d mo dhali gwom piti jin ona a’di mo tani waḵu mo be. 11 Dhalki ’kwani gi wakan mish gwo ’ban mo ki gwo gun ona aman e gwo kun ’kwaru mo me’d jin p̱ina aman mo tani aman miikina a’di me’d jin ’kokina aman mo be. 12 Yisa mmomiina aman ka gugundhi/ mmodhu is bam ka p̱ar nyaḵki unin tiya gwansan kun dhuki is buni ki ku gun ha me’d mo. Hili ki uni barki is buniŋ gana/ ki tiyan tiya mo tani dhali dhu is buni ka p̱ar mo ka rem ’kup̱ mo tani uni dar gi gwo jin mishu ’ban mo be.

13 Hili aman mina ’koki dhu is ki ca mo mmo’ce’d gwayu/ mii ap̱o/ mo, hili aman mina dhu gwayu/ ma Arumgimis mo a’di jin dherkina a’di aman mo mmojidhir mo isi kan e umi. 14 Haali/ aman ki is bam yisa ’ce’dkina agagala/ mo, ma me’d jin dina aman ki jithirku/ i um mo. Aman takina uni kun ṯwa/a/ mo kun p̱u’dkin ’peni bway jin si’dasi’d e um mo gom gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo be. 15 Aman ’konaki dhu ’bam bam ki ca mo mmo’ce’d gwayu/ mii ap̱o/ mo e mii jin miina ’kwanin tiya to mo. Hili mo ma ’teŋ kap̱em bam a’dan be. Ki moŋgam gwo is bum minu eḵ mo tani bwam mondhe’d bam e bwam um mo minu galal ki galal jin caaca mo be. 16 Wakan ki am mina ’taki c̱i gwom ’borga/ eya ris bampa/ ’baar mo mmo’ce’d uma p̱o/ mo ki dar gi mii jin dhunu ’ba/ ki ca mo gom mii jin iskin hila/ mo e bwam mondhe’d gi cin tiya mo be. 17 Dhalki a’di jin kar ’ba/ ki ca mo tani kar ’ba/ ki ca mo e Tap̱a mo be. 18 Haali/ a’di yisa ta wathi/ jin midi kar is piti ki ji gi ha me’d mo jin minu bu’th mo, hili wathi/ a’di imina Tap̱a kar ki ji gi ha me’d mo be.

11

ABuulus dhali ku gi Ta Thus ki Thus mo kun Dhunu ki She/ mo

1 Aha/ onayi ki um mini dhal aha/ ari bway mo mmo/o ari gwom p̱us mo. ’Kuc̱i bwa mo ma ki ’kari’th gom aha/ mo. 2 Aha/ sura i mon’thoṯẖ bwa gom um mo jin piyi’d ’peni Arumgimis mo haali/ aha/ doshkina um eya Ḵrisṯẖos mo mmoc̱i um me’d nyaranyaŋa’b this jin dheleladhelel mo goma kaṯẖ ma yim mo be. 3 Hili aha/ ḵo/kina is mo, me’d mii jin miina tasha/ mo mmoheka Hawwa e mo ka maḵ piti mo tani ki gwom bum kun kulumkina umi bwa mo tani mini sus um mmoper mo ’peni mii gun daru gi washila/ mo dhali miin dhelelga/ kun ta mii ma gayiin eya Ḵrisṯẖos mo be. 4 Haali/ waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi p̱u’dku/ mo dhali c̱i gwo goma Yesusa kamu/ mo jin diki ta a’din ’de/ jin c̱ina aman um gwo mo tani walla waḵki/ um bu’th shi/in kun ’ko ki she/ mo ’peni a’din ’de/ jin butha um mo walla waḵki/ um bu’th gwom ’borga/ jin di ki she/ mo ’peni a’di jin bu’thkina um mo tani um komki ’peni a’di ki jahanne/ mo be. 5 Aha/ ṯosha ki aha/ dinaki kar ari sheŋ kamu/ mo gom uni gwansan kun dhunu ki she/ mo kun bolona bol e mo be. 6 Isi kani waḵki/ aha/ dina ’twam pem ki ta gwocon mmoṯor gwo mo tani aha/ dara gi mo jin nyiṯẖuwa nyiṯẖ mo yisa. Hili eya ris bwayi ’baar mo ki ’twaŋkal kuku/ mo tani aman ṯorkina um a’di yansan eya tente/ eya ris to ’baar mo be.

7 A/ki aha/ miikina miinthus mo mmokarka/ is pem ki gwa’d wakana ki um minu ’taki dhu ki ca mo haali/ aha/ c̱ikina um gwo ma Arumgimis jin ta gwom ’borga/ mo ki dar gi mii jin ’thonu to ’peni um mo be. 8 Aha/ ’tulkina to ’pena ḵaniisan tiya mo mmobu’thkika/ to gun c̱inu ’peni uni mo goma thip̱ jin miinuwa thip̱ mo, ki mii gi wakan mo mmomii um to mo be. 9 Dhali ki aha/ nyaḵa di ki um mo dhali aha/ hara to mo tani aha/ dinaki kar jan ṯal ’deŋ kamu/ ton diṯi’d ibwa mo haali/ tom pem jin taka/ mo tani ’kokunu mo mmothip̱ aha/ ’pena waḵ mo uni gun p̱u’dkin mo ’peni Pam Makiduniyya mo be. Wakan aha/ tuḵkina is mo dhali aha/ mina isi tuḵ mo ’peni mo si’da/ jin ’konu ki ton diṯin ibwa mo e um mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo. 10 Me’d gwoŋ gana/ ma Ḵrisṯẖos jin diki’d e aha/ mo tani ’bam pem jin karka/ ki ca mo tani aha/ mina ’twa/ diki ’dap̱ mo e bampa/ gi Pa Aḵaa/iya mo be. 11 Dhali kataye? Haali/ aha/ dinaki en uma? Arumgimis mishki’d ki aha/ ena um mo be.

12 Dhali a’di jin miikika/ mo tani aha/ mina ṯikir a’di mii mo jin miga/ non uni gwansan kun se gwo i is mo, uni gun dhuki ’bam buni ki ca mo gom gwo jin hashu uni mo ki uni gun mini ’taki se gwo i is mo mmo/o ki uni i miiki mii mo ki mii ma garrne/ mo me’d aman mo be. 13 Haali/ ’kwani gi wakan ta uni gun dhunu ki she/ mo gun ta thus mo dhali imanmiiya ṯu’c gun he’kkina he’k e mo, kun warki is buniŋ gana/ ki uni ma Ḵrisṯẖos kun dhunu ki she/ mo. 14 Dhali mo jin meru di’da? Haali/ isi kani aSeṯaan warki is pitiŋ gana/ ka man’doyu gwo gi moŋkush mo be. 15 Wakan a’di yisa ta to jin meru waḵki/ c̱iŋkinam piti si’da/ warki is buni me’d is gi c̱iŋkina/ gi mo ma ḵar/e mo be. Hili ’pemen buni mini ’ko isi ki miim buni gun miikina uni mo be.

Mo jin ’Kosh ma Buulus Is ka Nyor mo Me’d jin Tana A’di Amankaru ki She/ mo

16 Aha/ rasha gwo e mo ba/. Dhalki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mii diki ṯosh ki aha/ tana p̱us mo. Hili isi kani waḵki/ um ṯoshkin kan mo tani budhi aha/ mo ma me’d wathim p̱us mo, wakan ki aha/ gara/ mina ’taki kar ari ’ba/ ki ca mo. 17 (A’di jin oka/ mo tani a’di oka/ mo yisa ki moshirr gi Tap̱a mo, hili me’d wathim p̱us mo mmokarkika/ ’ba/ ki ca mo mmowuwa wuny jwa i is mo be. 18 Me’d jin tana ’kwani aris ka ris kun dhu ’ba/ ki ca mo gom to ga ’cesh mo tani aha/ gara/ mina kar ’ba/ ki ca mo be.) 19 Haali/ um ’kunykina bwa mo mmo’kuc̱ bwa mo gom uni gun ta p̱us mo me’d jin yuḵa um ki yuḵ ki is bum mo. 20 Haali/ um ’kuc̱ki bwa mo waḵki/ wathi/ dhu um ki c̱iŋkinam piti mo, walla ’kwar um ka gwap̱i/ mo, walla bu’th shi/ miim ’boron bum mo, walla ’theḵ thini mis mo, walla dor um e jis/em bum mo. 21 E mon’the is pem mo tani aha/ mina mii o gwo mo ki am ’kokina mo ki is jin ’ka’da’ka’d kagahara mo gom mii jan mo be.

Hili ma a’diyin jin mina jan ṯal ’de/ ibu’th ki moŋkar ’ba/ nycine/ mo tani – aha/ okina gwo me’d wathim p̱us mo – aha/ si’da/ bu’thkina mo mmokar ’ba/ ki ca mo ki a’di jan mo be. 22 A/uni ta ’Kwani Ibraniyiina? Wakan aha/ garayi. A/uni ta ’Kwani ma Israyiila? Wakan aha/ garayi. A/uni ta emen ma Ibrahiima? Wakan aha/ garayi. 23 A/uni ta c̱iŋkina/ ma Ḵrisṯẖosa? Aha/ tana jan ’de/ jin ’boro’di. – Aha/ ona gwo mo me’d wathi/ jin gusi’da du mo. Aha/ tana a’di jin ’boro’d ki ’bor gana/ kagahara goma ṯu’c jin caaca kagahara mo dhali gom mmodi eya sijin kagahara mo dhali gom mondor jin molu deŋ e mo dhali gom mmo’dish ’twa/ isa yempa/ mmowu mo. 24 Me’di mudhe’d mo aha/ bu’thkina mondor ’peni me’d gi ’Kwani Yahuuda/ mo ki mondor jin ’kona issu/ i/aṯẖ ’de/ mo. 25 Me’di kwara mo aha/ dorkunu mo ki cwa mo. Ki eŋ kamu/ mo tani aha/ ’koshkunu ki wosh mo. Me’di kwara mo tani aha/ dikina e bwam ma ḵur yi’de/ jin pwaṯẖki bwa mo. Ki mon’thiny ilu/ mo dhali ki montee ilu/ mo tani aha/ hashkina e ’kuḵumma/ yi’de/ mo be. 26 E ya jin yaka/ me’d ka ris mo, aha/ ’dap̱a ’kup̱ e mo jin ṯagu wu mo ’peni yi’de/ kun son mo, e mo jin ṯagu wu mo ’peni imandil to mo, e mo jin ṯagu wu mo ’peni ’kwanim pem mo, e mo jin ṯagu wu mo ’peni ’kwani gun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo, e mo jin ṯagu wu mo e ’peŋkuman bampa/ mo, e mo jin ṯagu wu mo e mombwaasho mo, e mo jin ṯagu wu mo e ḵumma/ yi’de/ mo, e mo jin ṯagu wu mo ’peni iwaḵ pem gun ta thus ki thus mo, 27 e mii ma ṯu’c jin ’batha’ba’th mo, e miiny c̱iŋkina/ jin shwa’da nyor ki thiṯẖ mo, e mon’thiny ka ris ki dar gi e ki ish mo, e ṯe/ jin ’kosho’da ’kosh mo dhali e yi’de/ jin bu’thki’da bu’th mo, me’d ka ris ki dar gi tonṯe/ mo, dhali e mon’thup̱ga/ mo dhali ki is gana/ ’te/ mo. 28 Dhali ki dar gi mii gwansani ’baar mo ka p̱o/ mo tani to di’d jin yap̱ aha/ mo isa yempa/ mo, a’di jin ta mo/anan is pem goma risa ḵaniisa ’baar mo be. 29 Kaja a’di ’ka’da ise idhali aha/ idina is ki ’ka’d mo? Kaja a’di jin karu mmobiṯ moye idhali aha/ idin ma nyor ki deḵ mo?

30 Waḵki/ aha/ mina mii kar ’ba/ ki ca mo tani aha/ mina kar ’ba/ ki ca mo gom to gun ṯoru aha/ e moŋ’ka’d is pem mo be. 31 Arumgimis dhali Ababa gi Tap̱a Yesus mo tani a’di jin ’boru mii mo gom mii ma sule/ mo tani a’di mishki’d ki aha/ dinaki ta ṯor mo be. 32 E Pan Dimashk mo tani amudhiir jin diki’d e bwaŋ’kwariny ma Maliḵ jin ta’da Areta mo, jin jiki ’peŋkuman Bampa/ gi Pan Dimashk mo jin mina a’di bu’th aha/ mo be. 33 Hili aha/ thulkunu ka ’cesh mo e bwam ma nura/ mo gi eŋ ’kup̱ gi embul shu’d ma goŋ mo dhali ye ’peni me’d piti mo be.

12

Tonyjan ma Buulus mo dhali Gwo jin ’Ceenu mo

1 Aha/ mina mii kar ’ba/ ki ca mo. Toŋ kamu/ yisa di’d jin midi ta shi/ miim ’boro’d gom a’di mo tani hili aha/ mina yip̱ ’kup̱ e tonyjan mo dhali gwo jin ’ceenu jin ta ji gi Tap̱a mo be. 2 Aha/ misha wathi/ jin diki’d eya Ḵrisṯẖos mo, a’di jin diki’d ki yil ḵarpa’c aṯẖ ’de/ mo ’thissa/, a’di jin bu’thkunu mo e bwam momis jin ’kon ma p̱o/i kwara mo – waḵki/ ki buŋgwar is mo walla ki dar gi buŋgwar is mo tani aha/ dinaki mish mo mo. Arumgimis a’di mishki mo mo be. 3 Dhali aha/ misha ki wathi/ yansan a’di bu’thkunu mo e bwam monyjaro/ ma Arumgimis mo – waḵki/ a’di e buŋgwar is mo walla ki dar gi buŋgwar is mo tani aha/ dinaki mish mo mo. Arumgimis a’di mishki mo mo be. 4 Dhali a’di ciḵki gwo ki to gun minu mol ṯor mo, jin mina wathi/ mol bah mo be. 5 Gom gway gi wathi/ yansan mo tani aha/ mina kar ’ba/ ki ca mo, hili eya p̱o/ gway gi is pem gana/ mo tani aha/ mina diki kar ’ba/ ki ca mo isi ciki/ jasi moŋ’ka’d is pem mo be. 6 Ba waḵki/ aha/ onayi ki kar ’ba/ ki ca mo tani aha/ mina diki ta p̱us mo haali/ gwo jin miga/ ṯor mo tani midi ta gwoŋ gana/ mo be. Hili aha/ ṯu’kkina is mo ’peni a’di mo, wakan ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki diki kulum gwo ap̱o/ aha/ ki nyanye/ ’peni a’di jin p̱arkina a’di e e aha/ mo walla ciḵ ’peni aha/ mo be. 7 Dhali mmonon aha/ ’peni mo jin miga/ kar ’ba/ ki ca mo goma ris gwony ’cee gwansan kun ishkin ka enthus mo tani a’de/ a’di c̱ikunu aha/ mo e buŋgwar is pem mo a’di jin ta’da gumbway ma Seṯaan mo mmoṯukun aha/ mo, mmonon aha/ mo ’peni mo jin miga/ ’taki kar ’ba/ ki ca ki nyanye/ mo. 8 Me’di kwara mo tani aha/ yuḵkina Tap̱a mo mmo’tho mo gom a’di yan mo ki a’di midi ’taki dhal aha/ mo. 9 Hili a’di ki o aha/ gwo mo ki: A’them pem a’di ’koshi jwa mo gom /e mo haali/ mom’bi’th pem a’di nyo/u mo ki nyo/ gana/ e mo is jin ’ka’da’ka’d mo. Aha/ mina bwa ’kuny ki nyanye/ kagahara ’baar mo mmokar ’ba/ ki ca mo e mom pem kun ’ka’dka/ is mo ki mom’bi’th ma Ḵrisṯẖos midi c̱a’ba p̱o/ aha/ mo be. 10 Gom gway ma Ḵrisṯẖos kan mo tani aha/ c̱a’bkina ka this mo i e mo e is jin ’ka’da’ka’d mo, eya waḵ jin waḵu mo, e miiny c̱iŋkina/ jin shwa’da nyor ki thiṯẖ mo, e mo gun ṯojuwa ṯo’c bwa mo, dhali e mii ma c̱is mo. Haali/ ki aha/ ’ka’da is kan mo tani aha/ ’bi’thkina is ki ’bi’th mo be.

Mo jin Anankin ma Buulus Is mo goma Ḵaniisa gi Paŋ Kurinṯẖuus mo

11 Aha/ takina p̱us mo. Um ḵankaa/ ki ’bi’th mo gom a’di mo haali/ aha/ ḵa ba/ imina ’taki ha me’d ki haŋ gana/ ki um mo. Haali/ aha/ dinaki kar ari sheŋ kamu/ mo gom uni gwansan kun dhunu ki she/ mo kun bolona bol e mo, isi kani ba aha/ tana toŋ kamuwa. 12 Jamas mii goma mankaru ki she/ jin ta jiŋ gana/ mo tani uni thimkunu mo e bwam um mo eya ris bwa ’baar mo kun ’kuc̱kunu mo ki ’kari’th mo dhali ki jamas mii mo dhali ki momer mo dhali ki miiny caaga/ mo. 13 Haali/ ’peni shi/ miim ’boro’d jana nonu um mo jin tan ma ḵaniisan tiya mo, isi ciki/ aha/ ki is pem dinaki kar tondiṯi’da p̱o/ um mo. Dhalki aha/ ’peni mii yan jin ṯẖu’thka/ mo ma.

14 Mmahan gom me’d kun ’koni kwara mo tani aha/ thosonkina is pem mo mmoyaku/ i um mo. Dhali aha/ mina diṯ um mii ki diṯ yisa, haali/ aha/ dinaki simm to gun tana um e mo, hili aha/ simma jasi um e mo. Haali/ ushi uc̱i ḵa ba/ imini ’koki mii dhu to mo gom icom buni mo, hili icom gom uc̱im buni mo be. 15 Aha/ mina bwa ’kuny mo ki ’kuny gana/ mo mmo’baar tom pem mo dhali mmo’baaru is pem mo gom gway ma ḵashiram bum mo. Waḵki/ aha/ ena um kagahara mo tani a/dhali aha/ minu en ki gwa’d gwa’d mowa? 16 Hili ’boro’d be ki aha/ ki is pem dinaki diṯ um mii ki diṯ mo. Dhali um o gwo mo ki aha/ miikina ka maḵ mo dhali aha/ he’kkina um e mo ka gany pem mo. 17 A/aha/ bu’thkina shi/ miim ’boro’d ’peni um ki unin tiya gwan gun hashkika/ e um mowa? 18 Aha/ ḵankina Tiithus gwo mo mmoyaku/ mo dhali mmohasha kam mmonyaḵ ya ki a’di mo. A/dhala Tiithus bu’thki shi/ miim ’boro’d ’peni um mowa? A/’kona am ki mii mii jin nyaḵa’d e shi/ina ’de/ mowa? A/’kona aman ki nyaḵ ŋaṯgin gun nyaḵkan mowa?

19 A/um ’kon mmoṯosh isa yempa/ ki aman ’ce’dkina gwo she/ mo gom buŋgwar is bam mo ibwambori um mowa? A’di ibwambori jis/e ma Arumgimis mo ba/ ki aman ṯorkina gwo goma Ḵrisṯẖos mo dhali a’di ’baar mo gom mmonyaŋ bum kun minu nyaŋ um is mo, um gun enu mo be. 20 Haali/ aha/ ḵo/kina is mo ki aha/ wari mina ’taki p̱u’dku/ mo dhali gam um me’d jin dika/ ki o bwayi, dhali ki um mini ’taki gam aha/ me’d jin mina um i’koki o bwa moyi. Wakan wari ki mo jin waluwa wal midi di mo walla bwan dhap̱an mo walla mo ma nyor mo walla mii jin miinu ka ham ’kus mo walla mo jin thudhuwa thu’th ’pen mo walla mo ma le’d jin tanu mo walla mo jin ’theḵu ’ba/ mmis mo walla mo ma dulaṯṯ jin miinu mo. 21 Aha/ ḵo/kina is mo ki me’d jin miga/ p̱u’dku/ mo doḵ/e mo tani Arumgimis pem a’di midi ’taki kar aha/ ki is jin gwa’da’d mo ibwambori um mo dhali aha/ mina ’taki mii ko mo goma ris uni gwansan kun miiki miinthus iṯwa/a/ mo dhali ’koki rica du is mo ’peni mon’dap̱ em buni mo dhali mii gun miinu miinyc̱al mo dhali mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo, a’di jin boṯkina uni mo mmomii mo be.

13

Ḵwalany ’Te/ be. Gwo jin Rumkunuwa Rum mo dhali Monthe Me’d mo

1 Yansan ta me’di kwara mo jin murka/ p̱u’dku/ i um mo. E mii gunn kun yera yer is ki gway mo tani minu mii ṯe mo ki te’b ki ’twaŋ ’kwani su/ mo walla ki ’twaŋ ’kwani ikwara mo kun mini mii ta iman/o gwo mo. 2 Aha/ rumkina uni gwansan kun mii miinthus nṯwa/a/ ki gwo mo dhali aris unin tiya si’da/ mo, dhali aha/ rumkina uni ki gwo mo shwane/ me’d jin p̱ikika/ mo me’d jin miikika/ mo ki aha/ dikina i buŋ’kus mo eya p̱om buṯ pem jin ’kon ma p̱o/i su/ mo ki aha/ mina diki ’tash uni ’twa/ mo waḵki/ aha/ mina p̱u’dku/ doḵ/e mo 3 haali/ um ’kokina gwo ibwa mo mmonyo/ mii mo ka Ḵrisṯẖos a’di ṯorki gwo e aha/ mo. A’di yisa ’ka’da is ki ’ka’da e mo jin ṯu’ba a’di um mo, hili a’di ta gi mom’bi’th e um mo be. 4 Haali/ a’di ’koshkunu jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo e mo jin ’ka’da a’di is ki ’ka’d mo, hili a’di di’d ki e mo doḵ/e ki mom’bi’th ma Arumgimis mo. Haali/ aman ’ka’da is e a’di mo, hili mo jin ṯu’bu/ um mo tani aman mina nyaḵ ’ko ki a’di mo ki mom ’bi’th ma Arumgimis mo be.

5 Nyiṯẖi/ is bum mo ma, mmop̱ar e waḵki/ um shurkin mo e moŋgam gwo is bum mo. Pali is bum mo ma. ’Kona um ki nyiṯẖa ka Yesus Ḵrisṯẖos a’di diki’d e um mo – isi ciki/ ka jiŋ gana/ um ushki me’d mo mmogam mompal ’kup̱ mo be. 6 Aha/ ona bwayi ki um mini gam gwo ki aman ’konaki ta ku gun ush me’d mo be. 7 Hili aman ’thokina Arumgimis mo ki um mini ’koki mii a’di jin ta thus ki thus mo – yisa ki aman wana e gi uni gun gam mompal ’kup̱ mo ’te/, hili ki um mini mii a’di jin ta jiŋ ḵar/e mo, ba am a’di iwana e ki uni gun ushi me’d mo be. 8 Haali/ aman mina mol toŋ kamu/ mii ap̱o/ gwoŋ gana/ mo, hili jasi gom gwoŋ gana/ mo be. 9 Haali/ aman ’kunykina bwa mo ki aman ’ka’dkina is mo dhali um a’di i’bi’thkin ki ’bi’th mo. A’di jin ’thokina am mo tani ta gom miim bum jin minu nyo/ shoka ’cesh mo be. 10 Aha/ ’kwarkina gwo yansan ki aha/ si’da ’peni um mo, ki mii gi wakan ki aha/ mina p̱u’dku/ mo tani aha/ mina diki mii o gwo jin ’bitha’bi’th mo mmobu’thka/ moshirr mo a’di jin c̱ikina Tap̱a aha/ mo gom mo jin nyaŋuwa nyaŋ is mo dhali yisa mmop̱or to bwa mo.

11 Ḵwalany ’te/ ba/, iwaḵ mo. ’Koku/ ma. Ṯoki miim bum ma. C̱iya hirdhe/ ki gwom pem mo ma. Gami gwo me’d ka rem ’kup̱ mo ma. ’Koyi e moŋḵu’th is mo ma. Dhali Arumgimis gi mo/en dhali ji gi moŋḵu’th is mo a’di midi di e um mo be. 12 Theka the me’d ka rem ’kup̱ mo ma ki ’twa/ jin ḵogu jin p̱inu mo. 13 Aris uni ’baar mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani theki um me’d mo be.

14 A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali mo/en ma Arumgimis mo dhali anyaḵ jin nyaḵku to mii gi Shi/in Dheleladhelel mo tani mini ’ko e umi ’baar mo be.

GALATHIYYA

1

2

3

4

5

6

Gwo jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Paŋ GALATHIYYA mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus jin ta a’di jin karu ki she/ mo – yisa ’peni ’kwani mo walla ki wathiŋ kamu/ mo, hili ka Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali Arumgimis jin ta’da Baba mo, a’di jin ’de’kki a’di mo ’peni mowu mo be – 2 dhali arisa waḵ pemi ’baar mo, uni kun nyaḵki ’ko ki aha/ mo.

Eya risa ḵaniisa gi Paŋ Galathiyya mo be.

3 A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be, 4 a’di jin c̱iki is piti mo gom miinthus bana mo mmo’cuḵ ana mo ’peni she/ yil jin ta jin thus yan mo isi ki bwa ma Arumgimis bana mo dhali a’di jin ta Com mo. 5 E a’di mo tani imina monyca icil mo gom mo jin minu ’ko ki sule/ mo dhali ki sule/ ya ye ’ba/ mo be. Amen.

Gwom ’Borgaŋ Kamu/ Yisa Di’da

6 Aha/ merkina mo ki um ki jahanne/ kan aḵki a’di e mo a’di jin yuḵki um mo eya ’the ma Ḵrisṯẖos mo dhali ṯu’k mo e gwom ’borgaŋ kamu/ mo – 7 yisa e gwom ’borga/ jin ta jiŋ kamuwa, hili haali/ kun tiya ’kokin mo kun ṯo’cki um bwa mo dhali kun ona bwa ki aḵ gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos e mo be. 8 Hili isi kani waḵki/ aman walla aman’doyu gwo ’peni momis mo mini ’taki c̱i um gwom ’borgaŋ kamu/ ki c̱a’ckon mo ki a’di jin c̱ikina aman e um mo tani dhalki a’di jeenu mo. 9 Me’d gwo jin okina aman iṯwa/a/ mo wakan shwane/ mo tani aha/ ona gwo doḵ/e mo ki: Waḵki/ a’din ’deŋ kamu/ c̱i um gwom ’borga/ ki c̱a’ckon mo ki a’di jin bu’thkina um mo tani dhalki a’di jeenu mo ma.

10 A/aha/ shwane/ simmkina ’the gi ’kwani eya, walla ’the ma Arumgimis mo? Walla aha/ palkina mii mo mmo’bor ’kwani bwa mowa? Waḵki/ aha/ dina mo naskina/ mo mmo’bor ’kwani bwa mo tani aha/ mina ’taki diki ta c̱iŋkina/ ma Ḵrisṯẖos mo be.

Mo jin Warkin ma Buulus ki A’di jin Karu ki She/ mo

11 Haali/ aha/ mina ’taki dhal um imish mo moyi, iwaḵ mo, ki gwom ’borga/ a’di jin c̱inu ki aha/ mo tani diki ta gwo ’peni isi gwo gi wathi/ en’thi/ mo. 12 Haali/ aha/ dinaki bu’th a’di ’peni wathi/ en’thiŋ kamu/ mo, walla si’da/ aha/ dinuki ṯor a’di mo, hili a’di p̱u’dki’d mo ki gwo jin ’ceen ma Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 13 Haali/ um ciḵki gwo mo gom mondiki/em pem jin ta jin dhamo/ jin ta ji gi mii gi ’Kwani Yahuuda/ mo, a’di iṯo’ckika/ ḵaniisa ma Arumgimis bwa mo ki mombujur mo dhali pal mii mo mmo’ce’d a’di sho’k mo be. 14 Dhali aha/ bolkina uni e mo ki miiŋ ’Kwani Yahuuda/ mo, mmo’ce’d uni ka ris ap̱o/ mo uni gun ta ku gi yil pem gana/ mo e bwaman ’kwanim pem mo haali/ aha/ shwakina nyor ki thiṯẖ mo gom gwon dhamo/ gun luḵu ’peni ’kwani gwanyjaḵam pem mo be. 15 Hili ki a’di jin karki aha/ ki she/ mo nṯwa/a/ ki aha/ dinuki dho’th mo dhali yuḵ aha/ mo goma ’them piti mo tani, 16 a’di ’borkina bwa mo mmoṯor Ya/m piti eya tente/ e aha/ mo. Ki mii gi wakan mo tani ki aha/ mina c̱i gwo gom a’di e bwaman ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. Ki a’di wakan mo tani aha/ dinaki ṯora ṯor ki a’diŋ kamu/ jin ta buŋgwar is mo walla abas mo, 17 walla aha/ si’da/ dinaki ya ka gagamis e Pa Urushaliim mo e uni gwansan kun ’kokunu mo mmodhu ki she/ mo nṯwa/a/ ki aha/ mo, hili aha/ yakina mo e Bampa/ gi Pa Arabiyya mo be dhali doḵ/e aha/ doḵkina ka nyaŋ’ko’d mo e Pan Dimashk mo be.

18 Dhali yan’ko’d ’ko’di yili kwara mo tani aha/ yakina ka gagamis e Pa Urushaliim mo mmobuṯa Sap̱a mo dhali nyaḵ c̱a’b ki a’di ka cim ma ḵarpa’c mo be. 19 Hili aha/ dinaki p̱ar unin tiya e kun dhunu ki she/ mo isi ciki/ jasa Yakuub jin ta’da kam gi Tap̱a mo be. 20 (Dhali gwo jin ’kwarkika/ e um mo tani ibwambor ma Arumgimis mo aha/ dinaki ta aṯor mo be.) 21 Dhali yan’ko’d aha/ yakina e Bampa/ gi Pan Suriyya mo dhali Paŋ Kilikiyya mo be. 22 Dhali aha/ ’konu mo mmomol mo naskinayi ki jis/e ma risa ḵaniisa ma Ḵrisṯẖos e Bampa/ Yahuudiyya mo be. 23 Uni ciḵki jasi gwo jin onu mo ki: A’di jin ṯo’cki ana bwa mo ’thissa/ a’di di’d shwane/ mmoc̱i gwo gi moŋgam gwo is mo, a’di jin palkina a’di mmo’ce’d sho’k mo be. 24 Dhali uni karkina Arumgimis ki ca mo gom aha/ mo be.

2

ABuulus A’di Bu’thkunu mo ki Unin Tiya kun Dhunu ki She/ mo

1 Dhali yan’ko’d ’ko’di yili ’kume’d i’ce’dka doŋon mo tani aha/ yakina ka gagamis mo doḵ/e e Pa Urushaliim mo nyaḵka Barnaaba mo mmosusa Tiithus nyaḵki aha/ mo be. 2 Aha/ yakina mo ki gwo jin ’ceenu mo, dhali aha/ karkina a’di ibwambori uni mo (hili ki kup̱ mo e bwambori uni gwansan kun dhunu ki uni gun tana shu/um bway mo) gom gwom ’borga/ mo a’di jin c̱ika/ mo e bwaman ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo, isi ciki/ ki aha/ mina ’taki gus mo walla ki aha/ guskina ’te/ ki p̱e’th mo. 3 Hili isi kani aTiithus a’di jin nyaḵki ya ki aha/ mo, a’di yisa ṯucu mo mmo’ciṯẖa/ munyjal yis piti mo, ba a’di ta Wathiŋ Griḵi mo be. 4 Hili haali/ gom iwaḵ kun ta thus mo kun susu mo ibwaman mo ki kup̱ mo tani uni kun hurki bwaman mo mmo’kar mom bam jin ’kona am ki ’kus e mo, a’di jin takina aman eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, ki uni mini ’taki sus am e mo jin deḵuwa deḵ mo be. 5 E uni mo tani aman ’konaki dhas is bam bway mo isi kan gom ari mo mo, ki gwoŋ gana/ gi gwom ’borga/ minu dhu mo gom um mo be. 6 Dhali ’peni uni gwansan si’da/ kun onu ki uni tana shu/um bway mo gom toŋ kamu/ mo (A’di jin tana uni mo tani midi diki mii toŋ kamu/ gom aha/ mo. Arumgimis diki ṯor mii ma gwar ’de/ mo). Uni gwansan, aha/ ona gwo mo, e uni kun onu ki uni tana shu/um bway mo tani mini ’koki mar toŋ kamu/ is gom aha/ mo be. 7 Hili ki gwony c̱a’ckon mo, ki uni p̱arki mii e mo ki aha/ karkunu mo mmoc̱i gwom ’borga/ ki ’kwani kun ’kon ka munyjal yisi e mo me’d jin karkunu aBuṯerus mo mmota amanc̱i gwom ’borga/ gom uni gun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo be. 8 (Haali/ a’di jin miiki’da ṯu’c mo ka Buṯerus mo gom gwo gi hashu mo e uni gun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo tani miiki’da ṯu’c mo e aha/ si’da/ mo gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo.) 9 Dhali ki uni nyiṯẖkina ’the jin c̱ikunu aha/ mo tani aYakuub dhala Sap̱a dhala Yohaan uni gun onu ki uni tana atiŋkiliŋ mo tani c̱iki aha/ bway mo dhala Barnaaba mo abim poros gi mmonyaḵ to mii mo, ki aman mina ’taki ii mo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo, dhali uni e ’kwani kun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo be. 10 Jasi uni ona bwayi ki aman mina ka uni gun hatha’ko’d e mo, a’di jin ta to yan gana/ jin gananka/ ’ba/ mo ka daran du mo mmomii mo be.

ABuulus Ḵucurki’da Buṯerus mo e Pa Anthaakiya mo

11 Hili ka Sap̱a p̱u’dki’d mo e Pa Anthaakiya mo tani aha/ ceshkina a’di mo ka ḵarambuye/ mo ki jis/em piti mo haali/ a’di doshki’d mo mmowaḵkunu a’di mo be. 12 Haali/ nṯwa/a/ mo, ki ’kwanin tiya p̱u’dkin mo ’pena Yakuub mo tani a’di nyaḵki to shwa ki ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. Hili ki uni p̱u’dkin mo tani a’di guki is piti ka nyaŋ’ko’d mo dhali ḵwa/ is piti bwa mo mmoḵo/kina a’di ’kwani kun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo be. 13 Dhali nyaḵki a’di mo tani ’Kwani Yahuudan tiya kun boc̱kin mo tani nyaḵki mii yan mii mo ki mii washila/ mo. Wakan ka Barnaaba si’da/ a’di ḵalkunu shoki mis ki miim buni jin miikina uni ki washila/ mo be. 14 Hili ki aha/ mishkina ki uni ’konuki dosh ka ji sho’k mo gom gwoŋ gana/ gi gwom ’borga/ yan mo tani aha/ okina Sap̱a ibwambori uni ’baar mo ki: Waḵki/ /e ba ta ji Yahuuda/ mo tani dhali diki mii me’d wathi/ jin diki ta Wathi/ Yahuuda/ mo tani dhali diki mii me’d Wathi/ Yahuuda/ mo tani /e mini mish ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ dhu me’d ’Kwani Yahuuda/ kata mo?

’Kwani Yahuuda/ Nyaḵan ki ’Kwani kun ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo kun Woṯẖu/ ki Moŋgam Gwo Is mo

15 Ana ki is bana ana kun tana ’Kwani Yahuuda/ ka dho’th mo dhali yisa ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ kun ta imanmii miinthus mo, 16 dhali ana gun misha mo mo ki wathi/ dinuki kar ki mo ma ḵar/e ki mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo, hili ki moŋgam gwo is eya Yesus Ḵrisṯẖos mo, isi kani ana gamkina gwo is eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo. Ki mii gi wakan mo mmodhuwa dhu ki mo ma ḵar/e mo ki moŋgam gwo is eya Ḵrisṯẖos mo dhali yisa ki mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo haali/ ki mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin minu kar ki mo ma ḵar/e mo be. 17 Hili waḵki/ miim bana jin pala ana ki ana minu dhu ki mo ma ḵar/e eya Ḵrisṯẖos mo tani ana ki is bana minu gam mo ki ana tana imanmii miinthus mo a/aḴrisṯẖos a’di karu mo mmomii miinthusa? Dhalku/ ki ṯosh kan mo. 18 Hili waḵki/ aha/ ki nyaŋ to gwansan is doḵ/e mo, uni gun ’tuḵka/ mo tani yan’ko’d aha/ nyo/a is pem mo ka mandhaŋ gwo mo be. 19 Haali/ ki gwoŋḵan jin c̱inu mo tani aha/ wuna mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo ki aha/ mina di mo goma Arumgimis mo be. 20 Aha/ nyaḵkunu ’kosh ki cwany’ciṯẖan dhul nyaḵka Ḵrisṯẖos mo. Dhali a’di yisa ta aha/ jin dina ki eya, hili aḴrisṯẖos a’di jin diki’d ki e e aha/ mo. Dhali mondiki/e jin dika/ ki e e buŋgwar is mo shwane/ tani aha/ dina ki e ki moŋgam gwo is mo e Ya/ ma Arumgimis mo, a’di jin enki aha/ mo dhali c̱i is piti mo gom aha/ mo be. 21 Aha/ dinaki p̱uuwa ’the ma Arumgimis mo. Haali/ waḵki/ mo jin dhunuwa dhu ka ḵar/e diki’d mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo tani, kan, Ḵrisṯẖos wuki’d mo ki dar gi ’kup̱ miiŋ gana/ mo be.

3

Gwoŋḵan jin C̱inu mo walla Gwo jin Gamu Is mo

1 Ayy um ’Kwani gi Paŋ Galathiyya kun ta p̱us mo. Um gun ṯorkunuwa Yesus Ḵrisṯẖos eya tente/ mo ibwambori jis/em bum mo a’di jin ’koshkunu ki cwany’ciṯẖan dhul mo tani aja iceshki um ki en dhathu/ mo? 2 Dhalki aha/ doṯa um jasi gwo gom gway yansan mo. A/ki um bu’thki Shi/in ki mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mowa? Walla ki gwo jin ciḵkina um ki moŋgam gwo is mo? 3 Ayy, um ’kona isi p̱usi mana? Mmoṯelkina um mii ’pen mo ki Shi/in mo, a/dhali um shwane/ daḵki ’kup̱ mo ki buŋgwar is mowa? 4 A/ki gwo gi wana um kani bwa imiikina um aris to ki p̱e’th mo kana? – ba a’di ’te/ wari ka jiŋ gana/ ita jim p̱e’th mo. 5 Dhali a’di si’da/ jin thip̱ki’da thip̱ ki Shi/in e um mo dhali mii miimer e bwam um mo tani a/a’di ki mii a’di ki gwoŋḵan jin c̱inu mo walla ki gwo jin ciḵu ki moŋgam gwo is mo?

6 Wakan a/Ibrahiim gamki’da Arumgimis gwo is mo, dhali a’di karkunu mo gom a’di ki mo ma ḵar/e mo. 7 Wakan um mini hil mii i e ki a’di ta mii gi ’kwani gi moŋgam gwo is mo kun ta iya/ ma Ibrahiim mo be. 8 Dhali Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo, mmonyiṯẖkina a’di nṯwa/a/ mo ka Arumgimis midi dhu ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ ki mo ma ḵar/e ki moŋgam gwo is mo tani a’di c̱iki gwo ki gwom ’borga/ nṯwa/a/ ka Ibrahiim mo mmo/o gwo mo ki: E /e mo tani aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo tani minu ’bor mii mo be. 9 Wakan mo, ’kwani gwansan kun ta ku gi gami gwo is mo tani uni ’boru mii mo nyaḵka Ibrahiim mo a’di jin ta’d gi moŋgam gwo is mo be.

10 Haali/ aris uni ’baar mo kun ’ko ’ko’d e mii gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani uni ’kon e bwaŋ’kwariny monyjee mo. Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: Monyjee midi di mo goma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni gun ’koki ’ko ’ko’d eya ris to ’baar mo kun ’kwarkunu mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali mii uni mo be. 11 Dhali a’di di’d eya tente/ be ki wathi/ en’thiŋ kamu/ yisa di’da jin minu kar ki mo ma ḵar/e mo ibwambor ma Arumgimis ki gwoŋḵan jin c̱inu mo. Haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: A’di jin karu ki mo ma ḵar/e ki moŋgam gwo is mo tani a’di midi di ki e mo be. 12 Hili gwoŋḵan jin c̱inu mo tani diki di ap̱o/ mo jin gamu gwo is mo, haali/ gwo ’kwarkunu mo ki: A’di jin mii uni mo tani a’di midi di ’ko’di uni mo be. 13 AḴrisṯẖos a’di wanki ana ’ba/ mo ’peni monyjee gi gwoŋḵan jin c̱inu mo mmowarkina a’di ki monyjee gom ana mo – haali/ a’di ’kwarkunu mo ki: Monyjee midi di goma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni kun shirki is buni ap̱o/ cwa mo – 14 Ki eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani mo jin ’boruwa Ibrahiim mii mo midi ’taki p̱u’du/ ap̱o/ ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ki ana mina ’taki bu’th gwo jin onu is mo gom Shi/in e moŋgam gwo is mo be.

Gwoŋḵan jin C̱inu mo dhali Gwo jin Onu Is mo

15 Aha/ mina c̱i um mii gi wathi/ en’thi/ gom she/mm mii mo, iwaḵ mo. Wathiŋ kamu/ yisa di’da jin midi p̱uu gwo gom mal gi wathi/ mo walla mar gwom piti is mo ’ko’di a’di ṯekunu shoka ’cesh mo. 16 Dhali gwo kun okunu is mo dhukunu mo goma Ibrahiim mo dhali gom emen piti mo. A’di diki o gwo mo ki: Dhali e emen piti mo, mmo/o gwo goma ris mo. Hili mmo/o gwo mo gom a’din ’de/ mo ki: Dhali gom emen pini mo, a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 17 A’di ta ’pemen gwo jin oka/ mo. Ki gwoŋḵan jin c̱inu mo jin p̱u’dki’d ki yil kun ’koni iss* ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’de/ i’ce’dka ’kume’da p̱o/ mo ŋ’ko’d mo tani a’di diki kar gwo mmop̱uu mo, gwo jin gamu me’d mo ’thissa/, a’di jin ṯen ma Arumgimis shoka ’cesh mo. Wakan ki gwo jin onu is mo minu kar ki jim p̱uu mo be. 18 Haali/ waḵki/ mal ta ji gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di yisa di mo ’ko’di gwo jin onu is mo, hili Arumgimis ki c̱i a’di ka Ibrahiim ki gwo jin onu is mo be.

19 Kata c̱inu gwoŋḵan jin c̱inuye? A’di karkunuwa p̱o/ mo gom gwon dhaŋ mo ntagi emen midi ’taki p̱u’du/ mo e a’di jin okunu gwo is mo. Dhali a’di karkunu ’pen ka pije/ mo ki iman’doyu gwo mo ki a’di jin doshki’di bwaman mo mmowoṯẖa/ woṯẖ mo. 20 Dhali a’di jin doshki’d e bwaman mo mmowoṯẖa/ woṯẖ mo tani a’di diki ta ’pemen mmodi jasi ’de/ mo. Hili Arumgimis a’di ṯal ’de/ mo be.

’Kup̱ Gwoŋ Gana/ gom Gwoŋḵan jin C̱inu mo

21 A/dhali gwoŋḵan jin c̱inu mo a’di di’da p̱o/ gwo jin on ma Arumgimis is mowa? Dhalku/ ki ṯosh kan mo. Haali/ waḵki/ gwoŋḵan jin c̱inu mo minu ’taki c̱i mo mmokar mo jin ’konu ki e mo tani yan’ko’d mo ma ḵar/e midi ’taki di mo ka jiŋ ganayi ki gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 22 Hili Gwo jin ’kwarkunu mo tani tulki’da ris to ’baar mo ’twa/ mo e miinthus mo, ki gwo jin onu is mo e moŋgam gwo is eya Yesus Ḵrisṯẖos mo tani minu ’taki c̱iki uni gwansan kun gami gwo is mo be.

23 Dhali nṯwa/a/ ki moŋgam gwo is diki p̱u’d mo tani ana ’kokunu mo mmohem mo e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo, mmodhukunu ana e bwaŋ’kwariny mo jin ’tashuwa ’tash ’twa/ mo ntagi moŋgam gwo is minu ṯor eya tente/ mo be. 24 Wakan gwoŋḵan jin c̱inu mo tani a’di ta’da mansus bana mo ntaga Ḵrisṯẖos p̱u’dki’d mo, ki ana minu dhu ki mo ma ḵar/e ki moŋgam gwo is mo be. 25 Hili shwane/ moŋgam gwo is a’di p̱u’dki’d mo, i/ana doḵ/e yisa i’kona mmo’ko mo e bwaŋ’kwariny a’di jin suski’da sus mo 26 haali/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani umi ’baar mo ta iya/ ma Arumgimis mo ki moŋgam gwo is mo be. 27 Haali/ aris umi ’baar mo kun miikunu ki yi’de/ mo eya Ḵrisṯẖos mo tani hi’thkina Ḵrisṯẖos i’ba/ mo be. 28 Wakan walla Wathi/ Yahuuda/ yisa di’da walla Wathiŋ Griḵi mo, walla wathi/ jin ta c̱iŋkina/ jin yolu mo yisa di’da walla moŋ’ko ki ’kus mo, walla kun tana gwaṯẖ yisa di’da walla iyima ’bomi mo. Haali/ umi ’baar mo ṯal ’de/ mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 29 Dhali waḵki/ um ta ku ma Ḵrisṯẖos mo tani um ta emen ma Ibrahiim mo, mmota gi mal isi ki gwo jin onu is mo be.

4

1 Gwo jin oka/ mo gom mal mo a’dihe/ be. Me’d jin tana a’di a’ci mo tani a’di jin midi ḵal mal mo diki bol mii jin tanu c̱iŋkina/ e ki ’bor mo, ba a’di ita a’di jin cila mali ’baar mo. 2 Hili a’di diki’d mo e bwaŋ’kwariny imanhil a’di jin aṯẖa she/ mo dhali imandhu tom piti mo ntaga tee jin karkina com a’di mo be. 3 Wakan gom ana mo. Ki ana takina uc̱i mo tani ana takina c̱iŋkina/ gi gwo ma bwa nyara/ gom gwoŋḵan gi mony’cesh yan mo. 4 Hili ka tee p̱u’dki’d mo mmothimkunu a’di mo tani Arumgimis hashki Ya/m piti mo, a’di jin dhodhu ’pena ’bom mo dhali a’di jin dho’thkunu mo e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo be, mmowan uni gwansan ’ba/ mo, uni kun ’kokin mo e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo, 5 wakan ki ana mina bu’th mo jin thip̱uwa thip̱ me’d iya/ mo be. 6 Dhali haali/ um ta iya/ mo tani Arumgimis hashki Shi/in gi Ya/m piti eya dum bana mo mmocuu gwo mo ki: Abba. Ababa. 7 Wakan eya Arumgimis mo tani um yisa ’koni mmo’ko mo mmota c̱iŋkina/ mo, hili um ta iya/ mo, dhali waḵki/ um ta iya/ mo tani um ta gi mal mo be.

ABuulus Dina Isi Gwo Ibwa mo gom Uni kun Gami Gwo Is mo

8 Kadhamo/ ki um ’koki mish Arumgimis mo tani um ’kokin mo ki mondeḵ is mo e moŋ’ko gi uni gun ’koki ta gi buyempa ma rum kun luŋu mo. 9 Hili shwane/ mmop̱u’dkina um mo mmomisha Arumgimis mo tani, walla ki mii jin dhalu e i is mo ki um mishu ka Arumgimis mo tani um mini mish doḵ ka nyaŋ’ko’d kata mo e gwo ma bwa nyara/ gom gwoŋḵan gi mony’cesh gwansan kun ’ka’da is ki ’ka’d mo dhali kun hatha’ko’d ki ha’th kan mo? Um ona bwa mmota c̱iŋkinam buni mo doḵ/eya? 10 Um ’kon mmodhuwa tee mo dhala ppe mo dhali yir jin aḵka’da aḵ mo dhali yil mo be. 11 Aha/ ḵo/ka is mo ki aha/ miikina ṯu’c ap̱o/ um ki p̱e’th mo.

12 Iwaḵa, aha/ yuḵa um mo, wayi e ki aha/ mo ma haali/ aha/ si’da/ wana e ki um mo. Um ’koki ṯẖuthaa/ mii mo be. 13 Haali/ um mishkin mo ki mo jin ’ba’thka/ mo e buŋgwar is pem mo tani a’di c̱ikika/ um gwo gom gwom ’borga/ yani ṯwa/a/ mo be. 14 Dhali ba mondim pem yin a’di ta mompal gom um mo tani um yisa ushi aha/ mo walla waḵ aha/ mo, hili um bu’thki aha/ mo me’da man’doyu gwo ma Arumgimis mo dhali me’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 15 Mane monṯem bum jin surki’d ki um mo be ’te/? Haali/ aha/ tana man/o gwo gom um mo ki um mini ’taki buḵ aha/ em bum ka pije/ mo dhali c̱iyu/ uni ki aha/ mo waḵki/ a’di mishu mii mo be. 16 A/ki aha/ wara ka manta ’kup̱ gi um mmoṯorka/ um gwoŋ gana/ mo? 17 Uni ta malgin ki malgin gom um mo, dhali hili yisa gom ’kup̱ miiŋ gana/ mo. Uni ona bwa mmomu’th um ’twa/ mo ’peni aha/ mo ki um mini ’taki ta malgin gom uni mo be. 18 Haali/ gom ’kup̱ miim ’borga/ mo tani a’di ’boro’d mmoc̱i gwo maŋ ki shem ’boro’d mo isa yempa/ mo dhali yisa ki aha/ dikina nyaḵki um mo ’te/. 19 Ushi uc̱im pema, aha/ shwana bwan dho’th mo doḵ/e ntaga Ḵrisṯẖos minu uḵ mo e um mo be. 20 Aha/ ona bwayi mmo’taki di nyaḵki um mo ishunsan dhali aḵ ’twam pem e jin ṯorka/ gwo mo haali/ aha/ duŋkurkunuwa du is mo gom um mo be.

Gwo jin Be’dkunu ka P̱ar mo goma Haagar mo dhala Saarah mo be

21 Ṯori aha/ gwo mo ma, um gun ona bwa mmo’ko mo e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo. A/’kona um ki ciḵ gwoŋḵan jin c̱inu mowa? 22 Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ka: Ibrahiim ta gi iya/i su/ mo, jan ’de/ ta ji gi c̱iŋkina/ mo dhali jan ’de/ ta ji ma ’bom jin di’d ki ’kus mo be. 23 Hili ya/ ma ’bom jin ta c̱iŋkina/ mo tani a’di dho’thkunu mo me’d isi gwo gom buŋgwar is mo dhali ya/ ’pena ’bom jin di ki ’kus mo tani a’di e gwo jin onu is mo be. 24 Dhali a’di yansan ibe’dki gwo gi ’pemena kamu/ mo. Ki up̱ su/ gwansan ita gwo gun gamu me’d mo. Jan ’de/ ’peni Wosh Sinaa/ mo mmodho’th uc̱i gom miiny c̱iŋkina/ mo. Ayim jin ta’da Haagar mo be. 25 Dhala Haagar a’di ta Wosh Sinaa/ e Pa Arabiyya mo. Ayim a’di nyaḵka’d ki Pa Urushaliim jin di’d shwane/ mo, haali/ a’di ta c̱iŋkina/ jin yolu nyaḵki uc̱i ma yim mo be. 26 Dhali hili Urushaliim jin di’di momis mo tani a’di di ki ’kus mo dhala yim a’di ta’da ata’dam bana mo be. 27 Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

’Kunyi bwa mo ma, ayy /en ’de/ yin jin tana burum mo jin diki dho’th mo.

C̱eyi ’twa/ mo ma dhali cuuyi mo, /e jin dina bwa ma dho’th ki shwa mo.

Haali/ ayim ma’du/ a’di ta’d gi uc̱i ki nyanye/ mo

mmobola yim e, a’di jin ta’d ga kaṯẖ mo be.

28 Dhali ana iwaḵ mo, wana e ga Is/hak mo mmota uc̱i gi gwo jin onu is mo be. 29 Hili ki me’d c̱aan a’di jin dho’thkunu isi ki gwo gi buŋgwar is mo tani ṯo’cki a’di bwa mo a’di jin dho’thkunu mo isi ki gwo gi Shi/in mo. Dhali a’di wakan shwane/ mo be. 30 Hili Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo o gwo kataye? O ki ura yim c̱iŋkina/ ka pije/ mo dhali ya/ ma yim mo haali/ ya/ ’pena yim jin ta c̱iŋkina/ jin yolu mo tani a’di midi diki gam mal mo nyaḵki ya/ ma ’bom jin di ki ’kus mo be. 31 Wakan iwaḵa, ana ’konaki ta uc̱i gi c̱iŋkina/ jin yolu mo, hili ana tana uc̱i ma ’bom jin di ki ’kus mo be.

5

Doshi ma ki Mo jin Ṯelu Sho’k mo e Mo jin ’Konu ki ’Kus mo

1 Haali/ gom mo jin ’konu ki ’kus mo tani aḴrisṯẖos a’di dhu ana ki ’kus mo. Gom gwo gi wakan mo tani doshi ma dhali ṯeli sho’k mo. Dhali dhalku/ ’ba/ ki mii ’ce’d mo doḵ/e mmonyaḵ dhaŋḵa’b ’ba/ bu’th ki mii jin tanu c̱iŋkina/ mo.

2 Aha/ jin tana Buulus ona gwo yan e um mo. Waḵki/ um bu’thki mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo tani aḴrisṯẖos midi mii diki mii ta gi shi/ miim ’boro’d gom um mo. 3 Aha/ baha gwo mo doḵ/e eya ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo uni gun bu’thki mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo ki a’di minu deḵ mo mmodhu gwoŋḵan jin c̱inu mo ka ’bimpil mo be. 4 Um kun minu dhu ki mo ma ḵar/e gi gwoŋḵan jin c̱inu mo tani um minu ’ciṯẖ ’twa/ ’pena Ḵrisṯẖos mo be. Um ṯa’kkin mo ’peni bway ma ’the mo be. 5 Haali/ ki Shi/in mo tani dhali ki moŋgam gwo is mo tani ana c̱orkina c̱or mo gom mo ma ’teŋ kap̱e/ gi mo ma ḵar/e mo be. 6 Haali/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo walla e mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo walla e mo ma munyjal yis jin ’konuki ’ciṯẖ mo tani a’di midi mii toŋ kamuwa? Hili moŋgam gwo is mmomiina a’di to mo ki mii gi mo/en mo be. 7 Um ’kokin mo mmoso ki ’bore/ mo. Kaja nonki um ’kup̱ mo ’peni moha gwoŋ gana/ e mo? 8 Mii yansan jin laluwa lal sho’k mo tani a’di diki di ’peni a’di jin yuḵki um mo. 9 Ara cumaṯa gwa’dga/ tani a’di seki’da gana’th jin ta’da gabul ka ’bimpil mo. 10 Aha/ wukina Tap̱a jwa i is mo ki um mini ’koki budha yisaŋa kamu/ mmodhal jim pem mo. Dhali a’di jin ṯo’c um bwa mo tani a’di midi mii bu’th gwon dwall jin minu mii tor ’twa/a ’cesh gom a’di mo, ma a’di yin jin tana a’di mo. 11 Hili waḵki/ aha/ iwaḵ mo, dina mmoc̱i gwo mo gom mo jin ’ciṯẖuwa munyjal yis mo tani atinta iṯo’ckunu aha/ bwa mo naskina/? E mii yan mo tani mo jin goluwa gol mo jin ta cwany’ciṯẖan dhul mo tani a’di joc̱kunu mo be. 12 Aha/ onayi ki uni gun ’kon mmoduŋkur um mii is mo mini uṯẖ is buniŋ gana/ ki ṯollo’k mo.

13 Haali/ um yuḵkunu mo mmo’ko ki ’kus mo iwaḵ mo. Dhali dhalku/ ki bu’th mom bum jin ’kona um ki ’kus mo mmota shi/ embula ’borga/ mo gom buŋgwar is mo. Hili e mo/en mo tani tayi imanmii to ka rem ’kup̱ mo ma. 14 Haali/ gwoŋḵan jin c̱inu ka ’dan’dap̱ mo tani a’di thimkunu mo e gwon ’de/ mo, jin o gwo mo ki: /E mini en amannyaḵ c̱a’b pini jin ’dish /e is mo me’d is piniŋ gana/ mo be. 15 Waḵki/ um ki shila shil ki she/ mo dhali losa los ka rem ’kup̱ mo tani hil ki ’bore/ ki um minu ’koki ’ce’d sho’k ka rem ’kup̱ mo be.

Maman gi Shi/in mo dhali Mii jin Miinu ki Shuman Is mo

16 Hili aha/ ona gwo mo ki: Iiyi mo e Shi/in mo dhali dhalku/ ki ṯe bwa en’dap̱ kun o um ki buŋgwar is mo. 17 Haali/ bwa en’dap̱ kun onki buŋgwar is mo tani a’di miinu ap̱o/ Shi/in mo, dhali bwa jin o’dki Shi/in mo tani ap̱o/ buŋgwar is mo, haali/ uni gwansan ita gwo kun thanyi ’twa/ ka rem ’kup̱ mo mmonon um ’peni mii gun o um bwa moyi. 18 Hili waḵki/ um shuna Shi/in bway mo tani um yisa i’kokin mo e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo. 19 Dhali hili mii gi buŋgwar is mo tani uni ’kon eya tente/ ki ṯẖorony mo: mo jin miinu miinyc̱al mo, dhali mo jin ’dap̱uwa ’dap̱ e mo, dhali mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo, 20 dhali mo jin luŋu tomp̱inycon mo, dhali mii kun miinu mii ŋaari/ mo, dhali mii kun tanu ’kup̱ ki ’kup̱ mo, dhali mii kun biruwa bir mo, dhali mii kun tanuwa ṯacum bwa mo, dhali mii kun miinuwa nyor mo, dhali mii kun tanuwa ham ’kus ka ham ’kus mo, dhali mii kun ushu gwo gam me’d mo, dhali mii kun ’konu ka non she/ mo 21 dhali mii kun tanu dhap̱an mo dhali mii kun ’kosh ma suwa ’kosh mo, dhali mii kun waluwa wal e moŋ’kup̱a su mo, dhali mii gi wakansan mo. Aha/ ruma um ki gwo mo, me’d jin rumkika/ um iṯwa/a/ mo, ki uni gwansan kun miiki to gi wakansan mo tani mini ’koki gam mal gi Bampa/ ma Arumgimis mo. 22 Hili maman gi Shi/in a’di ta mo/en mo dhali moŋ’kuny bwa mo dhali mo ma ḵu’th is mo dhali mombwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo dhali mii jin tanu ki bwaŋkush mo, dhali mombwam ’borga/ mo dhali mombwa kun tanu ku isiŋ gana/ mo, 23 dhali mombwa kun ’thup̱u e ki ’thup̱ mo dhali mombwa ma du jin ’timu/ mo. Ap̱o/ mii gi wakan mo tani gwoŋḵana kamu/ jin c̱inu mo yisa di’da. 24 Dhali uni gwansan kun ta ku ma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani uni ’koshki buŋgwar is buni mo nyaḵki e kun dhuna uni ki ’thir ’thir mo dhali bwa en’dap̱ buni mo be.

25 Waḵki/ ana ’kona e Shi/in mo tani dhalki ana si’da/ iina e Shi/in mo. 26 Dhalki ana nona is bana mo ki c̱oṯ c̱oṯ mo walla rukunya rukuny ’kup̱ ka rem ’kup̱ mo walla ta dhap̱an ka rem ’kup̱ mo.

6

Ḵali To kun Diṯadiṯ I’ba/ ka Rem ’Kup̱ mo

1 Iwaḵa, waḵki/ wathiŋ kamu/ bulu ’twa/a ’cesh e gwon dhaŋa kamu/ mo tani um gun ta gi to gi shi/in mo mini mii wari a’di is ka nyaŋ’ko’d mo e shi/in jin ’thup̱u e ki ’thup̱ mo. Hili ’kup̱, ’kup̱ki is pini mo isi ciki/ ki /e minu pal mo gara/. 2 Ḵali ton diṯin ka rem ’kup̱ mo, dhali ki mii gi wakan mo tani um mini thim gwoŋḵan ma Ḵrisṯẖos mo be. 3 Haali/ waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi kulum gwo ibwa mo ki a’di ta a’di mo tani ki a’di diki ta toŋ kamu/ mo tani a’di he’kki isi is pitiŋ gana/ e mo be. 4 Hili dhalki ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ pali miim buniŋ gana/ mo, dhali gwo jin di a’di a’diŋ kamu/ ibwa mo mmokar ’ba/ ki ca mo tani midi di gom is piti a’di ’de/ mo dhali yisa eya mannyaḵ c̱a’b jin ’dish a’di is mo be. 5 Haali/ ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini ḵal is kom mo gom tom buniŋ gana/ jin ḵala uni mo be.

6 Dhalki a’di jin ṯoru gwo mo nyaḵka’da ris tom ’boron pwaḵ bwa mo ki a’di jin ṯorki gwo mo.

7 Dhalku/ ki ta ku gi hegu e mo. Arumgimis yisa ta ji gi minu mii ka maḵa. Haali/ ma to yin jin mina wathi/ si mo tani a’di si’da/ imina a’di i’ciṯẖ mo be. 8 Haali/ a’di jin siki to gom buŋgwar is piti mo tani a’di midi ’ciṯẖ to ’peni buŋgwar is jin midi p̱u/ mo. Dhali hili a’di jin midi si to gom Shi/in mo tani a’di midi ’ciṯẖ mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo ’peni Shi/in mo be. 9 Dhali dhalki ana daḵa mii is jin wu e mo mmomii miim ’borga/ mo, haali/ ki she/ yil mo mo tani ana mina ’ciṯẖ to mo waḵki/ ana ’kona bwa ki biṯ ka luŋgu’b mo be. 10 Dhali wakan mo tani me’d jin takina ana ki embula ’borga/ mo tani dhalki ana miina miim ’boron e ’kwani ’baar mo dhali isi kan ki jim mum mo gom uni gwansan kun ’kokin eya ṯa/ gi moŋgam gwo is mo be.

Mo jin Daḵa Gwo Me’d mo jin Rumuwa Rum mo dhali Monthe Me’d mo

11 Misha uma adhan toŋ gwo gun ’kwarkika/ um ki me’d pem gana/ mowa? 12 A’di ta uni gwansan kun ona bwa ki ṯor eya tente/ eya p̱or ma pije/ ’te/ gom buŋgwar is mo kun mini ṯu’c um ki um minu ’ciṯẖa/ munyjal yis mo, dhali ki jasi mii gi wakan mo tani uni ti, iminu ’koki ṯo’c bwa mo gom cwany’ciṯẖan dhul ma Ḵrisṯẖos mo be. 13 Haali/ isi kani uni gwansan kun bu’thki mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo tani uni yisa ki is buni idhuki gwoŋḵan jin c̱inuwa. Hili uni ona bwa mo ki ta gi mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo ki uni mini ’tash miinyca mo ’te/ e buŋgwar is bum mo. 14 Hili mii gi wakan midi diki thoṯẖaa/ is mo mmokar ’ba/ ki ca mo isi ciki/ e cwany’ciṯẖan dhul gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo. Ki a’di mo tani mony’cesh ’koshkunu jwa mo gom aha/ mo dhali aha/ gom mony’cesh mo be. 15 Haali/ walla mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo tani yisa ’dap̱a’dap̱ ki toŋ kamuwa walla mo ma munyjal yis kun ’konu i e mo si’da/, hili a’di jin minu uḵ jin midi ta jin this mo be. 16 Moŋḵu’th is dhali momiimii mini ’ko ap̱o/ umi ’baar mo, um gun iikin mo e gwoŋḵan yansan mo, ap̱o/ um gun ta ’Kwani ma Israyiil kun ta ku ma Arumgimis mo be.

17 ’Peni shwane/ mo tani dhalku/ ki dhal wathin ṯal ’deŋ kamu/ bway mo mmoṯo’c aha/ bwa mo, haali/ aha/ ḵalkina adu’d gi doru aha/ goma Yesus e buŋgwar is pem mo be.

18 A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo midi di e shi/in bum mo, iwaḵ pem mo. Amen.

* 3:17 urbumiyya wa ṯalaṯiin

EP̱ASUS

1

2

3

4

5

6

Gwo jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Pan EP̱ASUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus jin ta a’di jin karu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus ki bwa ma Arumgimis mo be.

E uni gwansan gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, uni si’da/ kun ta ku isiŋ gana/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

2 A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

Mom’bor Mii gi Shi/in eya Ḵrisṯẖos mo

3 Mom’bor mii midi di mo goma Arumgimis mo dhali Ababa gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo, a’di jin ’borki ana mii mo eya Ḵrisṯẖos ka ris mii kun ’boruwa ’bor mii mo e to gi shi/in mo e mo kun ’kon e momis mo be. 4 Isi kani me’d jin kwanykina a’di ana mo e a’di mo nṯwa/a/ ki mony’cesh yan ’konuki ḵa’b mo, ki ana mina ta ku gun ḵogu mo dhali ta ku gun mini ta kun dar gi thalkin ibwambori a’di mo be. 5 A’di ’kawurki ana mo e mo/en mo mmota iya/m piti mo eya Yesus Ḵrisṯẖos mo isi ki gwoŋ ’kup̱ bwam ’borgam piti mo 6 gom momaŋ ma ’the gi monycam piti mo a’di jin c̱ikina a’di ana ki me’d mo e A’di jin Enu mo be. 7 E a’di mo tani ana tana gi mo jin wanuwa wan ’ba/ ka bas piti mo dhali amure/ gi gwon dhiŋ bana kun dhalkunu ana ’pen mo, isi ka ’them piti jin tana a’di pa ki pa mo 8 a’di jin karkina a’di mmogus ap̱o/ ana mo be. 9 Haali/ a’di ṯorki ana a’di i e eya tente/ mo eya ris moyuḵ mo dhali mmonyiṯẖ gwo jin c̱inu mo ki jim bag mo jin ta bwam piti mo, isi ki gwoŋ ’kup̱ bwam ’borgam piti mo, a’di jin karkina a’di eya Ḵrisṯẖos mo be 10 me’d gwo jin ’kawurkina a’di mo gom mo jin minu thim mo, mmogama ris to ’baar mo me’d e a’di mo, to gun ’kon e momis mo dhali to gun ’kon e mony’cesh mo be.

11 E a’di mo isi ki gwoŋ ’kup̱ bwam ’borgam piti mo a’di jin thimki’da ris to ’baar mo isi ki bwaŋ gwom piti jin ’kawurkina a’di mo be. 12 Ana kun takina gi mo ma ’teŋ kap̱e/ eya Ḵrisṯẖos nṯwa/a/ mo tani ana ’kawurkunu mo dhali dhu ’pen ka pije/ mo mmo’ko mo gom montaḵ mo gom monycam piti mo be. 13 E a’di mo um si’da/ kun ciḵki gwoŋ gana/ mo dhali gwom ’borga/ mo gom bway gi mowoṯẖ bum mo dhali gam gwo is mo e a’di mo tani um ’kokunu mo mmo’dap̱ ’twa/ ki a’di jin okunu is mo a’di jin ta Shi/in Dheleladhelel mo be. 14 A’di jin ta to jin woṯẖu/ ’twa/ mo gom mal bana mo ntagi ana mina bu’th a’di mo e montaḵ gi monycam piti mo be.

Mo jin ’Thonuwa ’Tho mo gom Moyuḵ mo dhali Monyiṯẖ To mo

15 Gom ’kup̱ gwo yan mo tani haali/ aha/ ciḵkina gwo mo gom moŋgam gwo is bum mo e Tap̱a Yesus mo dhali mo/en bum ’kup ki uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani 16 aha/ yisa daḵa mo mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo gom um mo mmoka um e mo e mon’thom pem mo 17 ka Arumgimis jin ta a’di gom Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo dhali Ababa gi Monyca mo midi c̱i um shi/in gi moyuḵ mo dhali gwo jin ’ceenu e monyiṯẖ jin nyiṯẖa um a’di mo, 18 mmotana um gi e ma du kun ’twaḵki mo ki ’twaḵ jin shi/i’d mo, ki um mini mish mo ma ’teŋ kap̱e/ yan mo jin yuḵkina a’di um icine/ mo dhali mom piti jin tana a’di pa ki pa mo gi mal gi monycam piti e uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, 19 dhali mom’bi’th piti yan jin eḵki’d ki eḵ jin shi/i’d jin molu bar mo e ana kun gama gwo is mo isi me’d miim piti jin miina a’di ka dhan ’bi’th jin ta’da dem dem mo, 20 a’di jin thimkina a’di eya Ḵrisṯẖos mo me’d jin ’de’kkina a’di a’di mo ’peni mowu mo dhali kar a’di mmoc̱a’b ki me’da bim poros piti mo e mo kun ’kon e momis mo be, 21 isi mis gana/ mo ap̱owa ris gwoŋḵan kun c̱inu ki ’bi’th mo dhali moshirr mo dhali mom’bi’th mo dhali mo jin tanu tap̱a mo, dhali ap̱owa ris gwayi ’baar mo kun yerkunu mo, yisa jasi e she/ yil yana, hili si’da/ e yil jin midi p̱u’du/ mo be. 22 Dhali a’di dhuki’da ris to ’baar mo e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo dhali a’di karki a’di ki a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ ap̱owa ris to ’baar mo goma ḵaniisa mo, 23 a’di jin ta buŋgwar is piti mo, gom mon’tu’d piti jin ’tu’dkina a’di a’tu’di ’baar mo be.

2

’Peni Mowu Ntagi Mondiki/e mo

1 Dhali a’di dhuki um ki e mo, ki um kun ’kokin mo mmowu mo gom gwon dhaŋ mo dhali miinthus mo, 2 e uni kun iikina um ’thissa/ mo mmobaṯẖkina um ya gi mony’cesh yan mo dhali mmobaṯẖkina um miin tap̱a gi mom’bi’th kun p̱wanu/ e mis mo, jin ta shi/in c̱aan jin di’d mmo/um mo e iya/ gi iman/ush gwo ha e mo be. 3 Ibwaman uni gwansan mo tani ana ’baar mo ’kokina mo nṯwa/a/ mo e em bana mo kun dhuna ana ki ’thir ’thir mo gom buŋgwar is bana mo, mmobaṯẖ bwa en’dap̱ mo gom buŋgwar is mo dhali bwa mo, dhali wakan ana ’kokina mo ki buyem pa mmota uc̱i ma nyor mo me’d ’kwanin tiya kun ta ’kwani en’thi/ mo be. 4 Hili Arumgimis a’di jin ta pa ki pa e momiimii mo, ’peni dhan mo/en jin enkina a’di ana mo tani 5 isi kani ki ana ’kokina mo mmowu mo e gwon dhaŋ bana mo tani a’di ki dhu ana mo mmo’ko ki e mo mmonṯal ’de/ mo nyaḵka Ḵrisṯẖos mo (Ka ’the mo tani um woṯẖkunu mo be), 6 dhali a’di ki cu ana mis mo nyaḵki a’di mo dhali a’di ki dhu ana mmonyaḵ ’ko ki a’di mo e mo kun ’kon e momis mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be 7 ki she/ yil gunn kun mini p̱u’du/ mo tani a’di midi ṯor dhan pam piti jin tana a’di ka ’them piti jin molu bar mo e bwaŋkush piti mo ’kup̱ ki ana mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 8 Haali/ ka ’the mo tani um woṯẖkunu mo ki moŋgam gwo is mo be. Dhali yansan ta mii jin miina um ki is bum mo yisa. A’di ta to jin c̱in ma Arumgimis ki me’d mo be. 9 Yisa, haali/ gom to jin miinu mowa, isi ciki/ jin mina wathin ’deŋ kamu/ diki kar ’ba/ ki ca mo. 10 Haali/ ana tana kuma ṯu’c piti mo kun uḵkunu mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo gom mii ma ṯuca ’borga/ mo, uni gun thosonkin ma Arumgimis nṯwa/a/ mo ki ana mina ’taki ii e uni mo be.

Mo jin Ṯalu Isa ’De/ mo eya Ḵrisṯẖos mo

11 Wakan kayi gwo e mo ki um ’thissa/ ta ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ e buŋgwar is mo kun yuḵkunu gway ki ku gi ’kon ka munyjal yis i e mo ki uni gun yuḵkunu ki uni gun ’ciṯẖuwa munyjal yis mo, a’di jin miikunu e buŋgwar is ki me’d gi ’kwani mo be. 12 Kayi gwo e mo ki um ’thissa/ me’dyin um ḵwa/kunu bwa mo ’pena Ḵrisṯẖos mo, dhali um ta ku gi ’kon ka pije/ ’peni ’peŋkuman bampa/ ma Israyiil mo dhali um ta ’kwani kun moli gwo jin gamu me’d mo jin onu is mo. Um daran gi mo ma ’teŋ kap̱e/ mo dhali um daran ga Arumgimis gana/ mo e mony’cesh mo be. 13 Hili shwane/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani um kun ’thissa/ si’dkin mo kagahara mo tani um suskunu mo mmo’dish mii is mo ka bas ma Ḵrisṯẖos mo be. 14 Haali/ a’di ta moŋḵu’th is bana mo, a’di jin dhuki ana mmonṯal ’de/ mo dhali jin ’tuḵki mo ma goŋ jin ḵwa/u bwa mo ’peni mo jin tanu ’kup̱ mo 15 mmop̱uukina a’di e buŋgwar is piti mo gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali jin ’kwarkunu mo, dhali jin onu mo ki a’di midi ’taki uḵa uḵ e is pitiŋ gana/ mo wathin ṯal ’de/ jin ta jin this mo e mo gi unin su/ mo, wakan a’di karki mo ma ḵu’th is mo. 16 Dhali wakan si’da/ a’di midi ’taki mii mii jin gwamkunuwa gwam mo gom am mo dhali um mo eya Arumgimis mo e buŋgwar isa ’de/ mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo. Wakan a’di ki dil mo jin tanu ’kup̱ sho’k mo ntagi ’pemen mo be. 17 Dhali a’di p̱u’dki’d mo dhali c̱i gwo gom moŋḵu’th is e um mo, um gun ’thissa/ si’dkin mo ki si’d thus mo dhali moŋḵu’th is e uni gwansan kun ’dishkina ’dish is mo be. 18 Haali/ e a’di mo tani aman dhali um takina gi bway mo e Shi/ina ’de/ mo eya Baba mo be. 19 Wakan um doḵ/e yisa ’kokin mo mmota ’kwani kun ’kon ka pije/ mo walla ’kwani kun ’kon ki ’kus mo ’peni bampa/ mo, hili um ta ku gi ’peŋkuman bampa/ mo nyaḵki uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali um ṯal ma waḵa ’de/ mo eya ṯa/ ma Arumgimis mo 20 jin nyaŋkunu mo ap̱o/ mo jin ḵa’bkunu mo jin ta uni kun dhunu ki she/ mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo. AḴrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, a’di ki is pitiŋ gana/ a’di ta’da ’kaŋ’kup̱ gi dhan wosh gi ’penabi mo be. 21 E a’di mo tani aris mo ’baar mo kun re’du mo tani gam me’d imonṯal ’de/ mo dhali cu mo mmota gu’b gi mondheleladhelel e Tap̱a mo be. 22 E a’di mo tani um si’da/ inyaŋkunu mo e a’di jin ta monyc̱a’b ma Arumgimis e Shi/in mo be.

3

Mii jin Miina ’Kwani To mo gom ku gi ’Koki Ta ’Kwani Yahuuda/ mo

1 Gom ’kup̱ mii yansan mo aha/ jin tana aBuulus mo, aha/ jin tana habuus goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo gom gway bum mo um kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. 2 Ṯoshka/ ki um ciḵ gwo mo gom mo jin dhunuwa ’the ma Arumgimis mo a’di jin c̱ikunu aha/ mo gom um mo, 3 mmoṯorkunu aha/ gwo mo jin c̱inu ki jim bag mo mmomish mo ki gwo jin ’ceenu mo, me’d gwo jin ’kwarkika/ ki e ’pe’pere/ mo. 4 Ki um mini deŋ yansan e mo tani um mini nyiṯẖ a’di jin nyiṯẖka/ mo e gwo ma Ḵrisṯẖos jin c̱inu ki jim bag mo, 5 a’di jin dinuki ṯor iya/ gi ’kwanin tiya ka nyaḵum yil buni mo me’d jin ṯorkunu a’di mo shwane/ e unim piti kun dhunu ki she/ ki jiŋ ḵogu mo dhali imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo ki Shi/in mo. 6 Ba kani a’di ita gwo gom ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmonyaḵ mal mo, mmota waḵa ’de/ mo e buŋgwar is mo dhali mmonyaḵ gwo pwaḵ bwa jin onu is eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus ki gwom ’borga/ mo be.

7 Gom gwom ’borga/ yan mo tani aha/ karu ka manmii to mo isi ki to jin c̱in ma Arumgimis ki me’d ka ’the mo, a’di jin c̱ikunu aha/ mo ki mo/um ki mom’bi’th piti mo be. 8 E aha/ mo tani ba aha/ itana a’di jin p̱isap̱is mo eya ris uni kun dhunu ki she/ mo tani a’the yansan c̱ikunu aha/ mo mmoc̱i gwo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo, mo jin tan ma Ḵrisṯẖos pa ki pa mo jin molu deŋ e mo 9 dhali mmodhala ris ’kwani ’baar mo mmop̱ar e mo a’di yan jin ṯi’thkunu mo ki jim bag mo mmoba’kkunu a’di ki yil ka ris mo eya Arumgimis jin uḵki’da ris to ’baar mo be. 10 Dhali wakan mo ka ḵaniisa mo tani ’ban ka ris gi moyuḵ ma Arumgimis mo minu ’taki ṯor mo e mom’bi’th kun molu gadhir mo dhali mom’bi’th mo kun ’kon e mo kun ’kon e momis mo be. 11 A’di yansan ta isi ’kup̱ gwo ibwaŋ gwom piti ki mo jin ta ji ma sule/ mo a’di jin torkina a’di ’twa/a ’cesh mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Tap̱am bana mo be. 12 E a’di mo tani ana dara gi monyju/ mo dhali wu a’di jwa i is mo gom bway yan e moŋgam gwo is bana e a’di mo be. 13 Wakan aha/ yuḵkina um mo mmodhalka du ki biṯ ka luŋgu’b mo ap̱o/ is pem jin ’koshki aha/ ka nyor mo gom um mo, a’di jin ta montaḵ bum mo be.

Momish Mo/en ma Ḵrisṯẖos mo

14 Gom ’kup̱ mii yansan mo tani aha/ biṯkina ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambor ma Baba mo. 15 ’Peni a’di mo tani arisa waḵ kun ’kon e momis mo dhali kun ’kon e mony’cesh mo tani yerkunu gway mo, 16 ki isi pam piti jin tana a’di mo gom monycam piti mo tani a’di midi ’taki c̱i um mom’bi’th is ki dem dem ki Shi/in piti jin di isi bwaman wathi/ mo. 17 Dhali ka Ḵrisṯẖos midi ’taki di eya dum bum mo ki moŋgam gwo is mo dhali ki um mmotakina um ka birman mo dhali mo jin ḵa’bu/ mo e mo/en mo 18 mini ’taki ta gi mom’bi’th mo mmobu’th nyaḵka ris uni ’baar mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo a’di jin ta mombeega/ mo dhali mo kun tana luc̱ mo dhali monturga/ mo dhali moŋ’kulga/ mo 19 dhali mmomish mo/en ma Ḵrisṯẖos mo, a’di jin bolki mo jin nyiṯẖuwa nyiṯẖ e mo ki um minu ’taki ’tu’d mo ka ris mo ma Arumgimis jin ’tu’da a’di a’tu’d mo be.

20 Dhali e a’di mo, a’di jin ta gi mom’bi’th mo mmo/um mo e bwam ana mo, a’di jin mishki to mii mo ki nyanye/ mmobola ris to ’baar mo e kun doṯkina ana mo walla kun ṯoshkina ana mo, 21 e a’di mo tani monyca midi di mo eya ḵaniisa mo dhali eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ntaga risa nyaḵum yil gi ’kwani mo gom mii ki sule/ mo dhali ki sule/ mo. Amen.

4

Mo jin Gamu Gwo Me’d ki Shi/in mo

1 Wakan aha/ jin tana habuus gom Tap̱a mo yuḵkina um mo mmoshuwa shum bway ki mii kun ha me’d mo ka yuḵ jin yuḵkunu um mo be 2 ka ris mii kun dhunu is ki gwa’d mo dhali ki mii ma ’thup e mo, ki bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo, mmothonkina uma thon me’di ’ko’d ka rem ’kup mo e mo/en mo 3 mmoganankina um ’ba/ mo mmohal mo jin gamu gwo me’d e Shi/in mo eya deḵ jin deḵu/ gi mo ma ḵu’th is mo. 4 Buŋgwar isi ṯal ’de/ mo dhali Shi/ini ṯal ’de/ mo jasi me’d jin ’kokunu mo mmoyuḵ um mo e mo ma ’teŋ kap̱en ’de/ mo, a’di jin ta’da yuḵ bum jin yuḵkunu mo, 5 ki Tap̱an ṯal ’de/ mo dhali moŋgam gwo isa ’de/ mo dhali monṯal ’de/ jin cuc̱uwa cuc̱ mo, 6 ka Arumgimis ’de/ mo dhali Ababa gi ana ’baar mo, a’di jin diki’da p̱owa ris mo ’baar mo dhali eya ris to ’baar mo dhali e bwaman ana ’baar mo. 7 Hili a’the c̱ikunu ana ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo isi ki mombar to jin c̱in ma Ḵrisṯẖos ki me’d mo. 8 Wakan a’di okunu gwo mo ki:

Ki a’di shinki bway momis mo tani a’di suski’da risa buhany uni gun bu’thkunu mo

dhali a’di c̱iki to kun c̱inu ki me’d mo e ’kwani mo.

9 (E gwo jin onu mo ki: A’di shinki bway momis mo, a’di ta ’pemen gwo gi wakata moye? Jasi ki a’di si’da/ thulki’d mo ka luŋgu’b isi moŋ’kulga/ gi mony’cesh mo. 10 A’di jin thulki’d mo tani ta a’di si’da/ jin shinki bway momis mo ap̱owa ris mo gun si’dasi’d mo ki a’di midi ’taki ’tu’da ris to ’baar mo.) 11 Dhali tom piti kun c̱ina a’di ki me’d mo annihe/ be. Ki kun tiya mini ’taki ta uni kun dhunu ki she/ mo dhali kun tiya mmota imanc̱i gwo ma Arumgimis jin onu is mo dhali kun tiya mmota imanc̱i gwom ’borga/ mo dhali kun tiya mmota imanhila hil eya ḵaniisa mo dhali kun tiya mmota imanṯor gwo mo 12 gom to gun ’tumu ’pen mo gom ’kwani kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo goma ṯu’c jin minu mii mo, dhali goma nyaŋ jin minu nyaŋ buŋgwar is ma Ḵrisṯẖos mo, 13 ntagi ana ’baar mo mina ḵu’th is mo e mo jin gamu is me’d mo gi moŋgam gwo is mo dhali monyiṯẖ Ya/ ma Arumgimis mo eya ’bap̱ jin ’bap̱u/ mo ntagi mom bar gi tur piti jin ’tu’dkunuwa Ḵrisṯẖos mo. 14 Wakan ki ana mina ’taki ’koki ’ko mo mmota uc̱i naskina/ mo ki ana minu ’koki ’dash mo dhali wuṯul mo dhali ḵal mo ka ris ’tham gi gwon thus ki eŋ ’kwani kun korakor mo ka maḵ buni kun takina uni mo eya he’k e jin he’kkina uni ka gany mo. 15 Dhali mii gwan e i is mo mmoṯor gwoŋ gana/ e mo/en mo ki ana mina mii ca mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo e a’di mo, a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ mo, a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos mo be. 16 ’Peni a’di mo tani buŋgwar ka ’bimpil gamki is mo dhali c̱u’th ’kup̱i monṯal ’de/ mo ka ris gwocor mo, uni kun thip̱kina thip̱ gom a’di mo, ka ris yilsaŋ gi buŋgwar is ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ’kon mo mmomiiya ṯu’c ki ’dantar mo mmoca buŋgwar is mo dhali mmonyaŋa nyaŋ ki is piti e mo/en mo be.

Mondiki/en This eya Ḵrisṯẖos mo

17 Shwane/ aha/ karkina gwom pem mo dhali bah gwom pem mo e Tap̱a mo ki um mini mii ’koki ’ko mo me’d jin ’kona ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo e mii ma dum buni gun ’kona uni ki p̱e’th mo. 18 Uni tan ma dum buni a’tum ka ’tum mo mmo’ko ki dar gi momish gwo ’ban mo, mmo’ko ka pije/ ’peni mondiki/e ma Arumgimis mo haali/ gom miim p̱us buni kun ’kokin e uni mo goma dum buni gun ’bi’thkin ki ’bi’th mo. 19 Uni warkin ki enthus mo dhali uni c̱iki is buniŋ gana/ mo e mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo, mmopur bwa mo mmoboṯka ris mii gun ’dap̱u/ e ki she/ ki she/ mo be. 20 Wakan um ’koki da/ara Ḵrisṯẖos mo be. 21 Ṯoshka/ ki um ciḵ gwo gom a’di mo dhali ki um ṯorkunu gwo mo gom a’di mo me’d gwoŋ gana/ jin di’d eya Yesus mo. 22 Dhuyi aris miin dhamom bum ’pen ka pije/ mo, uni gun cila miim bum kun miina um kadhamo/ mo dhali kun p̱u/kin mo e mo ma he’k e ki e kun ’dap̱u/ mo 23 dhali tayi this mo e shi/in gi bwam bum mo 24 dhali hithi miin this mo, a’di jin uḵkunu mo mmowa e ka Arumgimis e mo ma ḵar/eŋ gana/ mo dhali moŋḵogu mo be.

25 Wakan dhalki ana dhuna ris gwon thus ’pen ka pije/ mo, dhali dhalka ris ’kwani ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ o gwoŋ gana/ e uni gun nyaḵa uni ’ko mo haali/ ana tana to isa ’de/ ka rem ’kup mo be. 26 Ka nyor di’d mo tani hili dhalku/ miinthus ki mii mo. Dhalku/ ki dhala tente/ iya jis mo ka nyor buma du mo. 27 Dhali dhalku/ embula ’borga/ ki c̱i mo gom tap̱a ma ruma ’cesh mo. 28 Dhalku/ ki dhal a’din ’di/ bway mo mmodi mo mmoḵwal to mo, hili dhalki a’di dhal mii e i is mo mmomiiya ṯu’c mo, mmomiiya ṯu’c ki isi miim pa ki me’d piti mo, wakan ki a’di midi ’taki mish to c̱i mo gom uni gwansan kun mini mii ta gi to mo. 29 Dhalku/ ki dhal gwon thus bway mo mmop̱u’du/ ’peni ’twam bum mo, hili jasi a’di jin ’boro’d gom gwo jin yedhuwa ye’th sho’k mo, a’di jin midi ha me’d ki embul yan mo ki a’di midi ’taki c̱iya ’the ki uni gwansan kun ciḵki gwo mo be. 30 Dhali dhalku/ ki jwakaṯ Shi/in Dheleladhelel ma Arumgimis mo e a’di jin ’dap̱kunu um ’twa/ mo goma tee gi wanuwa wan ’ba/ mo be. 31 Dhalka ris mii kun ḵa/aḵa/ ’pen mo dhala nyor jin deḵki’da deḵ mo dhala nyor jin miinu mo dhali cuuwa/ jin ’theru/ mo dhali mo ma thu’th ’pen jin thudhu mo mmodhu ’pen ka pije/ mo ’peni um mo nyaḵka ris mii kun dup̱a dup̱i e mo, 32 dhali tayi gi bwaŋkush ka rem ’kup̱ mo ka du kun ’ka’da’ka’d mo mmodhala mure/ gi miinthus ’pen ka rem ’kup̱ mo me’d mii jin dhalkin ma Arumgimis uma mure/ miinthus bum ’pen mo eya Ḵrisṯẖos mo be.

5

Iiyi Me’d Uc̱i gi Moŋkush mo

1 Wakan tayi imanthoḵa Arumgimis mii mo me’d uc̱i gun enu mo be. 2 Dhali iiyi e mo/en mo me’da Ḵrisṯẖos enki ana mo dhali c̱i is pitiŋ gana/ mo gom ana mo mmota to jin ḵuyaḵuy mo jin c̱inu mo dhali jin ’ciṯẖu/ ’kus mo goma Arumgimis mo.

3 Hili mo jin miinu miinyc̱al mo dhala ris mii kun ta en’dap mo walla mo jin tanuwa ’thoṯẖum bwa mo minu ’koki mii yer gway mo isi bwaman um kani me’d jin hana mii me’d mo e bwaman uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 4 Dhalku/ ki dhal miiŋ kamu/ jin nyo/anyo/ bway mo mmodi mo, walla gwom p̱us jin onu mo walla miin salkin mo, uni gun ’koki ha me’d mo. Hili mmodhal mii gwansan e i is mo mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo. 5 Mishi ki ’bore/ gom gwo yan mo ma. Wathin ’deŋ kamu/ jin mii miinyc̱al jin haku ’pen c̱eŋ gwas mo walla jin ’dap̱a’da ’dap̱ e mo walla jan ’deŋ kamu/ jin ta’da ’thoṯẖum bwa mo (a’di jin ta mii jin luŋu to mo) midi diki gam ari mal e Bampa/ ma Ḵrisṯẖos mo dhali Arumgimis mo be. 6 Dhalku/ ki dhal wathin ’deŋ kamu/ bway mo mmohe’k um e mo ki gwo kun ’ko bwa ’te/ mo haali/ gom to gi wakansan mo tani a’di ip̱u’dkin ma nyor ma Arumgimis ap̱o/ iya/ gi uni gun ush gwo ha e mo. 7 Wakan dhalku/ ki ce e ki uni mo 8 haali/ ’thissa/ um ’kokin mo e mondhurumi’d mo, hili shwane/ um ta ku gi moŋkush e Tap̱a mo. Iiyi um mo me’d uc̱i gi moŋkush mo 9 (haali/ maman ’peni moŋkush mo a’di gamkunu mo eya ris miim ’borga/ mo dhali mii kun tana ḵar/e mo dhali mii gi gwoŋ gana/ mo). 10 Dhali pali mii mo mmoda/ar a’di jin midi ’bor Tap̱a bwa mo. 11 Dhalku/ mii ki nyaḵ mii ki mondhurumi’d mo jin moli maman dho’th mo, hili dhali mii e i is mo mmodhu uni eya tente/ mo. 12 Haali/ a’di ta mii jin ’thenu is mo isi kani mmo/o gwo gom to gwansan kun miina uni ka ḵwal is mo. 13 Hili waḵki/ toŋ kamu/ ṯal ’de/ ṯoru eya tente/ ki moŋkush mo tani a’di wara’d ki to jin mishu mo haali/ ton ’deŋ kamu/ jin wara’d ki to jin mishu mo tani a’di ta moŋkush mo be. 14 Wakan a’di okunu gwo mo ki:

Meri is mo, ayy /e jin ishki e mo, dhali cuyi mis mo ’peni mowu mo

dhala Ḵrisṯẖos midi c̱i /e moŋkush mo be.

15 Hili ki thoson mo gom ii jin mina umi ii mo, yisa me’d ’kwani kun dar gi moyuḵ mo, hili me’d ’kwani kun ta gi moyuḵ mo, 16 mmowar mo is mo haala tee ta thus ki thus mo be. 17 Wakan dhalku/ ki ta p̱us mo, hili mishi gwo ’ban mo gom bwa gi Tap̱a jin wa cikise/ mo be. 18 Dhali dhalku/ ki ta uni kun ’kosh ma su mo, gom mii ma dhor piti mo. Hili ’tu’di mo ki Shi/in mo 19 mmoṯora ṯor ka rem ’kup̱ mo e gway kun yuḵu mo mmoka mo jin miinuwa mii e mo dhali e gway jin maŋuwa maŋ mo dhali e gway jin yuḵu mo gom to gi shi/in mo mmoyuḵ gway mo dhali mmomii ko ’pena dum bumi ’baar mo gom Tap̱a mo, 20 isa yempa/ mo dhali goma ris to ’baar mo mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo ki gway gi Tap̱am bana ka Yesus Ḵrisṯẖos mo eya Arumgimis jin ta’da Baba mo be.

Ikaṯẖ dhali I/ash mo

21 ’Dap̱i ki me’d ka rem ’kup̱ mo ki moŋḵo/ ma Ḵrisṯẖos mo. 22 Up, ’dap̱i ki me’d ki gwo gi ikaṯẖim bum mo me’d mii jin miina um e Tap̱a mo be. 23 Haali/ wathiŋ gwaṯẖ a’di ta’da ’kaŋ’kup̱ gom ash mo me’da Ḵrisṯẖos mmotana a’di a’kaŋ’kup̱ goma ḵaniisa mo, a’di jin ta buŋgwar is piti mo dhali mmotana a’di a’di ki is piti Amanwoṯẖ a’di mo be. 24 Me’d jin ’dap̱ ma ḵaniisa ki me’d ka Ḵrisṯẖos mo tani wakan dhalka ris up si’da/ ’dap̱an ki me’d ka ris to gi ikaṯẖim buni mo. 25 Kwaniŋ gwaṯẖa, eni up̱ bum mo ma me’da Ḵrisṯẖos mmo/enkina a’diya ḵaniisa mo dhali c̱i is pitiŋ gana/ mo goma yim mo 26 ki a’di midi dhagama yim mo ki mo jin dhelelkina a’di ayim mo ki gwo mo me’d mo jin lamu ki yi’de/ mo 27 ka ḵaniisa minu kari bwambori a’di mo ki ra/ ra/ mo ki dar gi monyo/o’d mo walla mo jin dudup̱a dudup̱ mo walla ma to gi wakan mo, ka yim midi dheleladhelel mo dhali dar gi monthalkin mo. 28 Isi kani gwaṯẖ si’da/ mini mii en up̱ buni mo me’d is buniŋ gana/ mo. A’di jin eni ashim piti mo tani eni is pitiŋ gana/ mo be. 29 Haali/ wathiŋ kamu/ yisa di’da jin shi/i buŋgwar is piti i e mo, hili a’di ki thip̱ a’di mo dhali ŋa/ a’di mo me’d mii jin miikin ma Ḵrisṯẖos goma ḵaniisa mo, 30 haali/ ana tana tom buŋgwar is piti mo be. 31 Haali/ gom ’kup̱ gwo gi wakan mo tani wathi/ midi mii ḵwa/ bwa mo ’peni com mo dhali kum mo dhali gam is ki ashim piti mo dhali uni su/ mo tani mini ṯal ’de/ mo be. 32 Gwo yansan ta dhan gwo jin bagu mo dhali aha/ butha ’pemen yan kan mo mmotana a’diya Ḵrisṯẖos mo dhala ḵaniisa mo be. 33 Bahili dhalka ris umi ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo eni up̱ bum mo me’d is bum gana/ mo, dhali dhalki up̱ si’da/ hilin ki ’bore/ mo ki uni mini taḵ ikaṯẖim buni mo be.

6

Gwo jin Hanu E mo dhali Mo/en mo

1 Uc̱iya, hayi gwo gi ibabam bum e mo dhali ikwan mo e Tap̱a mo, haali/ a’di yansan ta miim ’boro’d mo be. 2 Taḵi ibabam bum mo dhali ikwan mo (Gwo yansan ta gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo jin ta jin ṯwa/a/ mo jin ta gi gwo jin onu is mo.), 3 ki a’di midi ’taki ’bor mo gom um mo dhali ki um mini ’taki ’ko ki ’kom ’pempaŋ gana/ e mony’cesh mo. 4 Ibaba, dhalku/ ki rukuny uc̱i ka nyor mo, hili thip̱i uni mo e mo jin ’dap̱uwa bora ’cesh mo dhali e mo jin yedhuwa ye’th sho’k ki gwon Tap̱a mo.

5 Um c̱iŋkina/ gun yolu mo, hayi gwo gi uni gwansan e mo kun ta tap̱am bum e mony’cesh mo ki moŋḵo/ is mo dhali ki mondee mo ka dun ṯal ’de/ mo me’d mii jin miina um goma Ḵrisṯẖos mo, 6 yisa e bway gi jis/e jin miina ’kwani to mo, mmo’bor ’kwani bwa mo ’te/ yisa, hili me’d uni kun ta c̱iŋkina/ kun mii to goma Ḵrisṯẖos mo mmomii bwa ma Arumgimis ’pena du mo, 7 mmomii to ki bwaŋ gana/ mo me’d mii jin miina um gom Tap̱a mo, dhali yisa gom ’kwaniya, 8 mmomisha um ki ma to gunn kun miina kun tiya ki ’bore/ mo tani a’di midi bu’th to jin nyaḵa’d kan doḵ/e mo ’peni Tap̱a mo waḵki/ a’di ta c̱iŋkina/ jin yolu mo walla ta a’di jin di ki ’kus mo be. 9 Itap̱a, miiyi to kun nyaḵan gom uni mo ma, dhali ’doyi bwa ka ’kany’cesh mo ’peni mo jin shwanuwa ’cesh ki sho’k mo, mmomisha um ki a’di jin ta Tap̱am buni dhali Tap̱am bum mo tani a’di di’d e momis mo, dhali mo jin miinuwa mii ka gwar ’de/ yisa di’da e a’di mo be.

Agoŋgoro/ ma Arumgimis ka ’Bimpil mo

10 Ḵwalany ’te/ be. ’Bithi um is mo e Tap̱a mo dhali e mom’bi’th ma dem dem piti mo. 11 Hithi agoŋgoro/ ma Arumgimis ka ’bimpil mo ki um mini mish dosh mo ap̱owa ’kanyco/ gi tap̱a ma ruma ’cesh mo. 12 Haali/ ana ’konaki ’thir mo ap̱o/ buŋgwar is mo dhala bas mo, hili ap̱o/ mom’bi’th kun molu gadhir mo dhali ap̱o/ mom’bi’th mo, dhali ap̱o/ itap̱a kun ji mony’cesh yan mo jin ta mondhurumi’d mo shwane/, dhali ap̱owa risa buhany shi/in thus kun ’koki ta gi buŋgwar is ga ’cesh mo e mo kun ’kon e momis mo. 13 Wakan budhi agoŋgoro/ ma Arumgimis ka ’bimpil mo ki um mini mish dosh mo mmoroc̱ mo ka tee jin ta thus mo dhali mmothimkina um a’di mo tani mmodosh mo be. 14 Doshi um wakan mo mmodeḵ wac̱kan gi gwoŋ gana/ mo e empa’d bum mo dhali hithi arac̱pa/ gi mii ma ḵar/e mo 15 dhali mmo’kamu’thkina um sho’k bum ki mo jin thosonkunu mo ki gwom ’borga/ mo gi mo ma ḵu’th is mo be. 16 Ap̱owa ris mii gwansani ’baar mo tani budhi agoŋgoro/ me’d bum mo, a’di jin ta moŋgam gwo is mo, haali/ e a’di mo tani um mini mish usa ris shemen toŋ kan kun ’bathan kun shina a’dinthus ’de/ yin mo. 17 Dhali budhi toŋ’kup̱ ki bway mowoṯẖ mo dhali gandala turga/ gi Shi/in mo, a’di jin ta gwo ma Arumgimis mo be. 18 Thoyi isa yempa/ e Shi/in ka risa ’tho mo dhali ka di’b is jin di’bu/ mo, ki um mini ’dim ’kup̱ mo ki montim mo mo mmodi’ba di’b is goma ris uni ’baar mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo be. 19 Dhali gom aha/ si’da/ ki mo jin bahkunu gwo mo minu ’taki c̱i aha/ mo e ’twam pem jin miga/ c̱ee mo ki dar gi monyju/ mo mmobah gwo jin c̱inu ki jim bag mo, a’di jin ta gwom ’borga/ mo. 20 Haali/ aha/ tana amanya eya jindhiir mo gom a’di mo jin miga/ ’taki bah a’di eya tente/ ki dar gi monyju/ mo me’d jin miga/ ḵa ’taki ṯor gwo mo ba/.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Monthe Me’d mo

21 Dhali ki um si’da/ mini ’taki mish mo mo gom mondim pem mo dhali mii jin miga/ mo tani Tiḵikus, a’di jin ta’da kam bana jin enu mo dhali a’di jin ta isiŋ gana/ mo e miin to gi Tap̱a mo tani midi ṯor um gwo mo goma ris to ’baar mo be. 22 Aha/ hashkina a’di i um mo gom ’kup̱ gwom bwam ’boro’d yan mo, ki um mini ’taki mish mo mo ki aman anann be, dhali ki a’di midi ’taki ’bitha dum bum is mo be.

23 Moŋḵu’th is midi di mo gom iwaḵ mo dhali mo/en nyaḵki moŋgam gwo is mo ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 24 A’the midi di mo gom umi ’baar mo, um gun enki Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo ki mo/en jin midi diki wuwa mashira/ mo be.

P̱ILIBBI

1

2

3

4

Gwo jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Pam P̱ILIBBI mo

1

Monthe Me’d

1 ABuulus dhala Ṯimuṯẖawuus kun ta c̱iŋkina/ goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo.

E uni ’baar mo kun dhunu mo ki she/ ki dhelel dhelel eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, e uni gun ’kon mo e Pam P̱ilibbi nyaḵki ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ma ḵaniisa dhali uni gun cila to hil mo.

2 A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo.

Mon’tho ma Buulus gom ’Kwani gi Pam P̱ilibbi kun Ta Imangam Gwo Is mo

3 Aha/ ’bora Arumgimis pem bwa i is mo ap̱owa ris mom pem jin kaka/ um e mo be. 4 Isa yampa/ eya ’thom pem mo gom umi ’baar mo mmomii mon’thom pem ki bwaŋ ’kunyga/ mo. 5 Mmo’bora ’bor bwa i is mo gom gwom ’borga/ jin nyaḵu um pwaḵ ki aha/ ’pena tee jin ṯwa/a/ ntagi shwane/ mo be. 6 Dhali aha/ misha ka jiŋ gana/ ki a’di jin ṯelki’da ṯu’c jin ’boro’d ’pen e um mo tani midi ’baar a’di mo ka tee ma Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 7 A’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom aha/ mmokulum gwo i bwa mo gom umi ’baar mo kansan mo haali/ aha/ dhuna um eya dum pem mo haali/ aris umi ’baar mo nyaḵu/ a’the pwaḵ ki aha/ mo me’d jin dika/ eya sijin mo dhali mmo’ce’d gwo she/ mo dhali mmoṯel gwom ’borga/ sho’k mo. 8 Haali/ Arumgimis ta’da man/o gwo gom aha/ mo mmo’kosha ṯe/ aha/ mo gom umi ’baar mo ka du ma Ḵrisṯẖos jin gama gam mo jin ta’da Yesus mo. 9 Dhali a’di ita mon’thom pem ki mo/en bum mini ish ki nyanye/ ki nyanye/ mo nyaḵki yuḵ ilu/ mo dhali mmonyiṯẖa ris to ’baar mo. 10 Wakan ki um mini ṯes to kun ’boron ki ’bor gana/ mo dhali mmota kun dhelelin mo dhali kun dar gi mii m’ba/ mo goma tee ma Ḵrisṯẖos mo be. 11 Mmo’tu’d mo ki maman gi mo ma ḵar/e jin p̱u’du’d ’pena Yesus Ḵrisṯẖos mo mmota monyca mo dhali momaŋ ma Arumgimis mo be.

Gom Aha/ Mmodi mo tani A’di Ta’da Ḵrisṯẖos mo

12 Aha/ ŋap̱a um mmomish mo mo, iwaḵ, gom to gun mii aha/ mo ka jiŋ gana/ tani a’di ta ’pemen mmop̱al gwom ’borga/ mo be. 13 Dhali wakan mondeḵ pem goma Ḵrisṯẖos a’di wara’d ki mo jin mishu mo isi ki tur mo e uni gun dhunu mo mmohil gu’b ma mudhiir e mo jin jin ma askar ma Ithaaliya aji mo dhala ris unin tiya si’da/ mo. 14 Dhali awaḵa tiya ka ris bu’thkina du mo e Tap̱a gom mondim pem eya sijin mo dhali uni dar ma du mo ki nyanye/ mmoṯor gwo ma Arumgimis ki dar gi moŋḵo/ is mo be.

15 Kun tiya ka jiŋ gana/ c̱i gwo goma Ḵrisṯẖos ’peni bwa shigga/ mo dhali mmobira bir si’da/ mo hili kun tiya si’da/ ki bwaŋ gana mo be. 16 Ku gi ’ban yansan mii a’di ki mo/en mmomisha uni ki aha/ karkunu mo gom gwo mmo’ce’d she/ mo gom gwom ’borga/ mo. 17 Ku gi ṯwa/a/ c̱i gwo goma Ḵrisṯẖos ’peni bwa jin ḵwa/u mo tani yisa ki bwaŋ gana/ mo hili uni kulumki gwo ibwa mo mmoṯo’c aha/ ’kus mo e mondim pem eya sijin mo be. 18 Gomata ’te/. Jasi eya ris mii ’baar mo waḵki/ mii jin p̱wanu/ ’te/ mo walla e gwoŋ gana/ mo tani aḴrisṯẖos c̱ikunu ’twa/ maŋ mo dhali e a’di yan kantan mo tani aha/ ’kunykina bwa mo be.

19 Nye, dhali aha/ mina bwa ’kuny mo. Haali/ aha/ misha ka ’thom bum jin ’thokina um mo dhali mowoṯẖ gi Shi/in ma Yesus Ḵrisṯẖos kan mo tani a’di ṯu’kki mii is mo mmo’cuḵ aha/ mo be. 20 Me’d jin tana a’di moŋganan ’bam pem mo dhali mo ma ’teŋ kap̱e/ mo ki aha/ mina isi diki ’theya ’the ki sule/ mo tani hili ka du jin roc̱u sho’k isi bwaman mo shwane/ me’d isa yempa/ mo tani aḴrisṯẖos minu eh mo e buŋgwar is pem mo waḵki/ a’di ta mondiki/e walla mowu mo. 21 Haali/ gom aha/ mmodi mo tani a’di ta’da Ḵrisṯẖos mo dhali mmowu mo tani a’di ta nyunycina/ mo be. 22 Waḵki/ a’di ta mo gi ’konu ki e e buŋgwar is mo tani a’di ta ’pemen mmoḵal maman goma ṯu’c pem mo. Hili aha/ mola ṯor naskina/ a’di jin miga/ kwany mo. 23 Aha/ budha bwa ka yissa/ mo. Bwa oyaa/ ki ḵwa/ is mo dhali mmonyaḵ di eya Ḵrisṯẖos mo haali/ a’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo be. 24 Hili mmodi mo ki buŋgwar is mo tani a’di minu mii mii mo gom gway bum mo be. 25 Dhali mmomishga/ yan ki isa duŋ gana/ mo tani aha/ misha ki aha/ mina di mo dhali rash c̱a’b mo e umi ’baar mo gom moŋḵal iim bum mo dhali bwaŋ’kunygam bum mo e moŋgam gwo is mo. 26 Wakan e aha/ mo tani ki um mini ta gi ’kup̱ mii mo kun mini ish ka enthus mo mmodhu ’ba/ eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo gom mmomiga/ p̱u’dku/ doḵ/e e um mo be.

27 Jasi a’di imina umi mii mo: Dhali dhalki um ta kum paŋ gana/ mo kun mini ha me’d mo gom gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo. Wakan waḵki/ aha/ mina yaku/ mo dhali p̱ar um e mo walla aha/ mina p̱i mo tani aha/ mina ’taki ciḵ gwo gom um mo ki um ṯelki sho’k mo e shi/ina ’de/ mo ka dun ṯal ’de/ mo mmobira bir ki ’ban kuku/ mo gom moŋgam gwo is gi gwom ’borga/ mo be. 28 Dhali mmo’koki ḵo/ is gom toŋ kamu/ ṯal ’de/ mo ’peni uni gun asa uma p̱o/ mo. A’di ta to jin ṯoru eya tente/ mo gom uni mo mmo’kol e ki me’d mo gom mony’ce’d sho’k buni mo hili gom bway mowoṯẖ bum mo tani dhali a’di yan ’peni Arumgimis mo be. 29 Haali/ a’di c̱ikunu um mo gom gway ma Ḵrisṯẖos mo tani ki um mini ’taki ’koki gam a’di gwo is jasi ’te/ mo hili um si’da/ mina isi ’kosh ka nyor gom gway piti mo be. 30 Mmomal e e moŋ’kosh mii yan a’di jin p̱arkina um e mo dhali jin ciḵkina um jin di’d e aha/ shwane/ mo be.

2

Ḵrisṯẖos Mmokarkina A’di Is ki Gwa’d mo tani A’di Karkunu ki Ca mo

1 Wakan waḵki/ mo jin roc̱uwa du sho’k mo eya Ḵrisṯẖos di’d mo dhali mo gi lalu sho’k mo ki gwo gi mo/en mo dhali mo gi nyaḵu to mii ka dun ’de/ gi Shi/in mo dhali waḵki/ adu jin gama gam mo dhali mii jin miinu ki mo/en mo tani 2 ’tu’daa/ mo ki mom’bor bwa mo mmota ga du jin nyaḵka’d mo mmo’tu’d ki mo/en ’de/ mo dhali mmo’tu’d ki bwan ’de/ mo dhali ka dun ’de/ mo be. 3 Dhalka aŋkirre/ ki mii mo mmota ham ’kus mo walla mmodhu is ki ’kwanim pa mo. Hili mmodhu is ki gwa’d mo mmohil ci i e ki ’bore/ mmobol is bumi e mo. 4 Dhalka ris um ka ’deṯe/ ’deṯe/ hil to gi cin tiya i e mo mmo’koki hil jasi tom bum gana/ i e mo. 5 Tayi gi bwa yan e bwaman is bum um ’cena mo ma, a’di jin takina um eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, 6 a’di ba/ a’di jin ta jamas ma Arumgimis mo tani a’di diki o ki mo gi nyaḵa nyaḵ ka Arumgimis midi ta to jin minu bu’th ki wup̱ mo. 7 Hili a’di karki is piti bwa ’te/ mo mmobu’th jamas gi c̱iŋkina/ mo mmodhodhu a’di ki dho’th jin dho’thkunu ’kwani kansan mo be. 8 Dhali mmogamu a’di kan ki is gi wathiny’cesh mo tani a’di karki isi is piti ki gwa’d mo dhali mmowar ka manha gwo e mo mmowu mo isi wu gi cwany’ciṯẖan dhul mo be. 9 Wakan Arumgimis karki a’di ki caŋ gana/ mo dhali c̱i a’di gway jin di’d eya p̱owa ris gwayi ’baar mo. 10 Dhali ki gway ma Yesus mo tani aris ’kup̱a’dup̱uni ’baar mo mini mii luŋ mo ki ’beles e momis mo dhali e mony’cesh mo dhali e bwaŋ’kwariny mony’cesh mo 11 dhala risa le’di ’baar mo mini pi gwo mo ka Yesus Ḵrisṯẖos ta Tap̱a mo gom monyca ma Arumgimis jin ta Com mo be.

Kushi Um Mo mo Me’d Moŋkush e Mony’cesh mo

12 Dhali wakan, um pem gun enka/ mo, me’d jin hana um gwo e isa yempa/ mo tani wakan shwane/, yisa jasi mmodika/ um e buŋ’kus mo hili ki nyanye/ mmop̱ika/ mo, miiyi mowoṯẖ bum gana/ mo ki moŋko/ is mo dhali ki mondee mo. 13 Haali/ Arumgimis umki mii mo e um mo dhali ki bwa jin ta bwa mo dhali ki bwa ma ṯu’c jin ta bwam pitiŋ gana/ mo be.

14 Miiyi aris to ’baar mo ki dar ga gumgum mo ma walla ki gwo jin doṯuwa doṯ mo. 15 Ki um mini dar gi mii ’ba/ mo dhali dar ga maḵ mo mmota uc̱i ma Arumgimis mo mmodar gi thalkin mo e bwaman ’kwani ma nyaḵum yil mo kun burusha ii ki burush mo dhali kun c̱aca ii ki c̱aca mo e bwam uni mo, uni kun kusha um mo me’d moŋkush eya ’cesh mo. 16 Mmolana um gwo gi mondiki/e bu’th mo wakan ka tee ma Ḵrisṯẖos mo tani aha/ mina kar is ki ca mo ki aha/ dinaki gus mo ka wuny is walla miiya ṯu’c ka wuny is mo be. 17 Me’d waḵki/ aha/ ’thinu mo e mo jin miinuwa basa ’cesh mo gom moŋgam gwo is bum mo tani aha/ ’bora bwa mo dhali ’kunya bwa mo nyaḵki umi ’baar mo be. 18 Wakan si’da/ um mina bwa ’bor mo dhali ’kuny bwa mo nyaḵki aha/ mo be.

Ṯimuṯẖawuus dhala Abap̱rudiṯus mo

19 Aha/ ṯosha e Tap̱a Yesus mo mmohashka/ Ṯimuṯẖawuus e um mo ki ’dishe/ mo. Wakan ki aha/ minu malas mo ki gwo ’peni um mo. 20 Aha/ dara gi jan ’de/ jin waki a’di mo jin midi ta gi bwaŋ gana/ mo mmo/anan is gom mmo’kona um ki ’kom pa mo. 21 Uni ’baar mo hili jasi ’kup̱ki tom buni mo, yisa gom to ma Yesus Ḵrisṯẖos mo. 22 Hili Ṯimuṯẖawuus ta a’dim pa jin misha um mo mmomii to me’d ya/ jin mii to gom com mo tani a’di miiki to nyaḵki aha/ mo gom gwom ’borga/ mo be. 23 Aha/ ṯosha wakan mmohashki a’di i um mo ki ’dishe/ me’d jin miga/ mish ki a’di midi ya kata gom aha/ mo. 24 Dhali aha/ gama gwo is e Tap̱a mo ki aha/ ki ’dishe/ ki is pem mina yaku/ si’da/ mo be.

25 Aha/ kuluma gwo ibwa ki kulum gana/ mo ki a’di minu mii mii mmohash ki uma Abap̱rudiṯus a’di jin ta’da kam pem mo dhali agarr jin nyaḵa’da ṯu’c mii mo dhali agarr jin ta’da askar mo dhali amanyam bum mo dhali amanmii to jin miga/ mii ta mo. 26 Haali/ a’di ’kosha ṯe/ umi ’baar kagahara mo dhali a’di butha ’tham mo haali/ um ciḵ gwo mo gom a’di ki a’di ’ba’thki’d mo be. 27 Ka jiŋ gana/ a’di ’ba’thki’d mo mmo’dish ’twa/ mmowu mo be. Hili Arumgimis miimii ap̱o/ a’di mo dhali yisa jasi e a’di, hili ap̱o/ aha/ si’da/ isi ciki/ aha/ mina ’taki ta gi bwan diṯi’d jin ta jin diṯadiṯ mo. 28 Aha/ tup̱a bwa kagahara mo mmohash ki um a’di wakan mo ki um mina bwa ’kuny mo mmop̱ar a’di e mo doḵ/e dhali kan mo ki aha/ mina mo/anan is pem idinin is mo be. 29 Wakan buthi a’di e Tap̱a ki bwaŋ ’kunyga/ ’baar mo ma dhali taḵi ’kwani kun wakan mo. 30 Haali/ a’di muru’di wu mo goma ṯu’c ma Ḵrisṯẖos mo, a’di c̱i mondiki/em piti mmothima ṯu’c bum gom aha/ mo be.

3

Gwoŋ Gana/ gi Mii ma Ḵar/e mo

1 Gom gwo jin boc̱o’d mo gom um, iwaḵ pem mo. ’Bori bwa mo ma, e Tap̱a mo. Mmo’kwar um gwo kun nyaḵkan mo tani a’di diki ṯocaa/ bwa mo haali/ a’di ta’da teṯe/ gom um mo be.

2 Jiyi a’ka ki e ki ’bore/ mo ma. Dhali jiyi uni gun mii tonthus ki e ki ’bore/ mo ma. Jiyi uni gwansan ki e ki ’bore/ mo ma kun ’ciṯẖi/ buŋgwar is is mo. 3 Haali/ ana tana uni gun ’ciṯẖuwa munyjal yis gana/ mo ana gun luŋa Arumgimis ki shi/in mo dhali monyca eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo dhali mmo’koki dhu buŋgwar is e buŋgwar is mo. 4 Ba aha/ ki is pem tana gi ’kup̱ gwo mo gom buŋgwar is jin ta buŋgwar is mo si’da/. Waḵki/ wathiŋ kamu/ midi kulum gwo ibwa ki a’di ta gi ’kup̱ gwo e buŋgwar is mo tani aha/ tana ki nyanye/ ki nyanye/ mo be. 5 Aha/ ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo ka cim pekwara mo dhali aha/ tana wathi/ ’peni ’Kwani ma Israyiil mo dhali aha/ tana ja waḵ ma Benyamiin mo, dhali aha/ tana ji Ibraniyiin mo jin dhodhu e ’Kwani ma Ibraniyiin mo be. Me’d gwo gi gwoŋḵan jin c̱inu ki ’Kwani P̱arisiyiin mo tani 6 aha/ shwakina anyor mo mmoṯoca ḵaniisa bwa mo, me’d gwo gi mo ma ḵar/e jin baṯẖ gwoŋḵan jin c̱inu i’ko’d mo tani aha/ dina ka p̱o/ mo be. 7 Hili waḵki/ nyunycinaŋ kamu/ di’d jin taka/ mo tani a’di karka/ me’d to jin thisu e mo gom gway ma Ḵrisṯẖos mo be. 8 Ka jiŋ gana/ aha/ dhuna ris to me’d to kun thisu e mo gom to jin bolo’da ris to ’baar mo e ki ’bor mo jin ta mmomisha Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Tap̱am pem mo be. Dhali gom gway piti mo tani aha/ wana gwo kan e bwa mo mmodhala ris to ’peni ’baar mo dhali aha/ dhuna uni me’d to gun pishu mo ki mii gi wakan ki aha/ mina gama Ḵrisṯẖosa du is mo be. 9 Dhali ki aha/ minu this mo i is e a’di mo, yisa mmota gi mo ma ḵar/e ki is pem mo yisa, mmo’dap̱ ’ko’di gwoŋḵan jin c̱inu mo. Hili a’di jin ta mo gi gamu gwo is eya Ḵrisṯẖos mo. Mo ma ḵar/e yan ’peni Arumgimis mo a’di jin di ’ko’d e mo jin gamu gwo is mo be. 10 Ki aha/ mina mish a’di mo dhali mom’bi’th gi mompim piti mo dhali aha/ mina pash mo gi isa nyor piti mo mmowar waki a’di e jwam piti mo be. 11 Wakan waḵki/ a’di mishu mii mo gom aha/ ki aha/ mina bumbur mo e mo jin pinu mo ’peni mowu mo be.

Yana ’Kup̱ ki ’Kup̱a Ŋwa mo

12 Yisa mmobu’thkika/ to yansan mo hila/ walla mmowarki jim ’borgaŋ gana/ mo hila/, hili aha/ dina mmo/ur a’di mo mmomiga/ bu’th a’di jin bu’thkin ma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus aha/ mo, mmokar aha/ mo mmota jim piti mo be. 13 Iwaḵa, aha/ dinaki kar is pem ki jim bu’th to mo hila/. Hili ton ṯal ’de/ miiga/ mo mmodhalka ris to gunn ŋ’ko’d mo dhali mmogoŋ is ka ḵarambuye/ ki to gun ’koni buŋ’kup̱ mo tani 14 aha/ gusa ur to i’ko’d mo e mo jin tanu gi ’kup̱ to mo mmogam ’kup̱a ŋwa ’pena yuḵ ma Arumgimis ’peni momis mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 15 Dhalki ana gwansan gun isa mo tani tana gi bwa ki wakan mo ma. Dhali waḵki/ um ’kona bwa ka bwanycin mo, ma e ton tiya mo tani Arumgimis midi ṯor a’di yan eya tente/ e um si’da/ mo be. 16 Isi kan dhalki ana iina iiŋ gana/ mo e mo jin bumburkina ana mo.

17 Iwaḵa, ’thoḵaa/ mii mo ma dhali ḵuthi uni gwansan ki e mo ma uni gun ’kokin mo mmomii kan me’d jin p̱ara um she/mm e e aman mo. 18 Haali/ uni ka ris ṯorkika/ um mo me’d ka ris mo dhali shwane/ aha/ ṯora um gwo ki jabu’th mo uni gun ’kokin mo mmomii waki uni gun ta ’kup̱ gi cwany’ciṯẖan dhul ma Ḵrisṯẖos mo be. 19 ’Pemen buni ta mony’ce’d sho’k mo dhali arum buni jin luŋa uni mo tani ta bwa mo dhali uni caki can thus e mon’the is buni mo ki bwa jin dhuna uni ki to ga ’cesh mo be. 20 Hili ’peŋkuman pam bana a’di ta momis mo be dhali ’peni a’di mo tani ana c̱orkina Amanwoṯẖ mo jin ta Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be, 21 a’di jin midi aḵ buŋgwara ha’th’ko’d bana yan e mo mmowa e ki buŋgwar is piti mo e monyca mo ki mom’bi’th jin ’bitha a’di e mo mmomisha ris to dhu ’baar mo mmobaṯẖ a’di i’ko’d me’d is pitiŋ gana/ mo be.

4

’Kunyi Bwa mo ma e Tap̱a mo

1 Wakan iwaḵ pem, um gun enka/ mo dhali kun ’kosha ṯe/ aha/ mo dhali kun ta bwaŋ ’kunygam pem mo dhali kun ta toŋ’kup̱ pem mo tani ṯeli sho’k wakan e Tap̱a mo ma um gun enka/ ki mo/en gana/ mo.

2 Aha/ malaskina Ap̱uudiya mo dhali aha/ malaskina Sinṯiiḵi mo mmogam gwo me’d mo e Tap̱a. 3 Dhali aha/ doṯkina /e si’da/ amannyaḵ dhaŋḵa’b ganam pem bu’th mo ki woṯẖi/ up̱ gwansan mo ma, haali/ uni nyaḵkina ṯu’c mii ki ’ban kuku/ nyaḵki aha/ mo e gwom ’borga/ nyaḵka Aḵlimandus mo dhali kun tiya kun nyaḵkana ṯu’c mii ki aha/ mo uni gun ’kona gway eya warka/ gi mondiki/e mo be.

4 ’Kunyi bwa mo ma, e Tap̱a, isa yempa/ mo. Doḵ/e aha/ mina o um gwo mo ki: ’Kunyi bwa mo ma. 5 Dhalka ris ’kwani ’baar mo mishi mo mo ma, mo ma dum bum jin ’tima um mo. Haali/ Tap̱a a’di ’disha ’twa/ mo hila/. 6 Dhalka anan ki anan mo gom ton ’deŋ kamu/ mo ma hili eya ris to ’baar mo ki mon’tho mo dhali ka thip̱ jin thip̱u mo ki mom’bor bwa i is mo tani dhalki ton doṯ bum minu mish mo eya Arumgimis mo. 7 Dhali moŋḵu’th is ma Arumgimis a’di jin peki’d eya ris mo jin mishu gwo ’ban mo tani a’di midi jiya dum bum mo dhali bwam bum eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

Kulumi Gwo gi To Gwansani Bwa mo

8 Gom gwo jin boc̱o’d mo gom um, iwaḵ mo tani aris to gun ta kuŋ gana/ mo, aris to gun ta kun taḵu mo, aris to gun ta kuŋ ḵar/e mo, aris to gun ta kun dhelelin mo, aris to gun ta kun ŋa/u mo, aris to gun ta kuny jaro/ mo, waḵki/ akamu/ midi ’taki di jin bol tiya e ki ’bor gana/ mo tani waḵki/ ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki di jin ta jin ha me’d mo ki momaŋ mo tani kulumi gwo gwansani bwa mo ma. 9 To gun da/ara um mo dhali kun budha um mo dhali kun ciḵa um mo dhali kun p̱arkina um e mo e aha/ mo tani to gwansan miiyi uni mo ma dhali Arumgimis gi moŋḵu’th is midi di e um mo be.

Gwo Ṯoru gom To jin C̱ina ’Kwani gi Pam P̱ilibbi ki Me’d mo

10 Hili aha/ ’bora bwa mo e Tap̱a ki canye haali/ me’d doḵ/e hila/ um ṯuju bwam bum ki cu mo mmokayaa/ e mo. Ka jiŋ gana/ um kaka/ e mo hili um dar gi bway ’boro’d mo mmomii to mo. 11 Yisa mmo/oka/ gwo gom mo gi hara to mo haali/ aha/ mishkina mo ki is pem mo ki mo yin jin dika/ nycine/ mo tani aha/ c̱a’bkina mo ka this mo i e mo be. 12 Aha/ misha mmokar is ki jiŋ gwa’d mo dhali aha/ misha si’da/ mmo/isha to ka enthus mo. Eya ris to ’baar mo dhali gom to ’baar mo tani aha/ mishkina ka malimbu’da/ mmokap̱ mo dhali mmo’kosha ṯe/ mo, mmo/isha to ka enthus mo dhali mmohara to mo. 13 Aha/ misha aris to ’baar mo mii mo e a’di jin ’bi’thki aha/ is mo be.

14 Bahili um miikin ki ’bore/ mo mmoc̱ina um to gom aha/ gom monṯo’c is pem mo be. 15 Dhali um ki is bum si’da/ mishin um gi Pam P̱ilibbi ki me’d ka muŋ’kup̱ ’peni gwom ’borga/ ki aha/ dhalkina Pam Makiduniyya ’pen mo tani aḵaniisaŋ kamu/ yisa nyaḵ to mii ki aha/ yisa e momii jin c̱inu to ki me’d mo dhali e mo jin budhu to mo hili isi ciki/ um ’cena mo be. 16 Gom me’dyin e Pan Tasaluniiki tani um hashki jan ’de/ mo dhali doḵ/e gom to jin miga/ mii ta mo. 17 Yisa mmosimmka/ to jin c̱inu ki me’d e mo yisa, hili aha/ simma maman e mo ki a’di midi mar is mo mmoḵam gom um mo be. 18 Hili aha/ bu’thkina to ’baar mo ki nyanye/ mo. Aha/ ’tu’dkunu mo mmobu’thkika/ to mo ’pena Abap̱rudiṯus mo, to gun p̱u’dkin mo ’peni um jin ta’da shim jin c̱inu jin ḵuyi mo ki ḵuy jin ta mo jin miikunuwa bas mo jin mishu bu’th mo mmo’bora Arumgimis bwa i is mo be. 19 Dhali Arumgimis pem midi thip̱ um ka ris to gun mina umi mii ta mo isi to gun waki kun tana a’di pam piti mo e monyca eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 20 Shwane/ dhalki monyca a’di di’d eya Arumgimis bana jin ta’da Babam bana ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ moonnii. Amen.

Ḵwalany Monthe Me’d jiŋ ’Ko’d mo

21 Theka ris uni ’baar mo me’d kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ma. Dhala waḵ kun ’kon nyaḵki aha/ mo tani theki um me’d mo si’da/. 22 Aris uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani theki um me’d mo uni gun mumki ’ko mo e gu’b ma Kaysar mo be.

23 A’the ’peni Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos midi di e shi/in bum mo be.

KULUUSI

1

2

3

4

Gwo jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Paŋ KULUUSI mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus, a’di jin karu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki bwa ma Arumgimis mo dhala Ṯimuṯẖawuus jin ta’da kam bana mo.

2 E uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali iwaḵ kun ta ku isiŋ gana/ mo eya Ḵrisṯẖos mo, uni kun ’kokin mo e Paŋ Kuluusi mo.

A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo be.

Mon’tho ma Buulus mo gom ’Kwani kun Gami Gwo Is mo e Paŋ Kuluusi mo

3 Aman isa yempa/ ’bora Arumgimis bwa i is mo, a’di jin ta’da Baba gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo, me’d jin ’thokina aman mo gom um mo, 4 haali/ aman ciḵkina gwo gom moŋgam gwo is bum eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo dhali mo/en jin takina um mo goma ris uni ’baar mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, 5 haali/ mo ma ’teŋ kap̱e/ a’di karkunu mo gom um e momis mo. Gom a’di yansan mo tani um ciḵki gwo nṯwa/a/ mo e gwo jin ta gwoŋ gana/ mo, a’di jin ta gwom ’borga/ mo, 6 a’di jin p̱u’dki’d e um mo, me’d a’di ka jiŋ gana/ diki’d e mony’ceshi ’baar mo mmodho’thkina a’di maman mo dhali mmo’twaḵkina a’diya ’twaḵ mo – wakan e bwam um ki is bum mo ’pena tee jin ciḵkina um a’di mo dhali mish a’di ’ban mo, a’di jin ta’da ’the ma Arumgimis mo e gwoŋ gana/ mo, 7 me’d jin da/arkina um a’di mo ’pena Abap̱raas mo, a’di jin ta’da garr bam jin enu jin mii to mo. A’di ta a’di isiŋ gana/ mo jin mii to goma Ḵrisṯẖos mo gom gway bam mo 8 dhali a’di ṯorki a’di aman mo gom mo/en bum e Shi/in mo be.

9 Dhali wakan ’pena tee jin ciḵkina aman a’di mo tani aman yisa daḵkina ’tho mo mmo’tho mo gom um mo, mmodoṯa/ doṯ mo ki um minu ’taki ’tu’d mo ki monyiṯẖ bwam piti mo eya ris miin to gi shi/in gi moyuḵ mo dhali momish gwo ’ban mo, 10 mmosusa sus e bway mii kun mini ha me’d gom Tap̱a mo, mmo’tu’d mo ki mii kun mini ’bor a’di bwa i is mo mmoḵal mamana dho’th mo goma ris miim ’borga/ mo dhali mmomara mar is mo ki monyiṯẖa/ Arumgimis mo be. 11 Dhalki um ’bitha is mo eya ris mom’bithi ’baar mo isi ki monycam piti jin c̱a’bki dem dem mo goma ris mo jin ’dimuwa ’dim ’kup̱ mo dhali bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo ki moŋ’kuny bwa mo, 12 mmoc̱iya Baba bwam ’boro’di is mo, a’di jin thumki ana mo mmonyaḵ mal pwaḵ ki uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo e moŋkush mo be. 13 A’di ’cuḵki ana mo ’peni mom’bi’th gi mondhurumi’d mo, mmo’ciṯẖ ana agap̱ mo e bampa/ gi Ya/m piti jin ena a’di mo, 14 e a’di jin takina ana mo jin wanuwa wan ’ba/ mo dhali amure/ gi miinthus jin dhalkunu ana ’pen mo be.

Mon’tu’d ma Arumgimis jin ’Tu’dki’d mo

15 A’di jin bu’thki jamas ma Arumgimis mo, a’di jin molu mish ki e ga ’cesh mo, a’di jin ta’da bwa nyara/ jin ṯwa/a/ ka ris to ’baar mo kun uḵu mo be. 16 Haali/ e a’di mo tani aris to ’baar mo ’kokunu mo mmo/uḵ mo e momis mo dhali e mony’cesh mo, uni gun mishu ki e ga ’cesh mo, dhali uni kun molu p̱ar e ki e ga ’cesh mo, waḵki/ adhana ḵursi ma maliḵ mo walla mo jin tanu tap̱a mo, walla mom’bi’th kun molu gadhir mo walla moshirr mo tani – aris to ’baar mo ’kokunu mo mmo/uḵ mo e a’di mo dhali gom a’di mo be. 17 A’di diki’di ṯwa/a/ ka ris to ’baar mo, dhali e a’di mo tani aris to ’baar mo tulkunu ’twa/ ’kup̱ mo e a’di mo mmonṯal ’de/ mo be. 18 A’di ta’da ’kaŋ’kup̱ gom buŋgwar is mo a’di jin ta’da ḵaniisa mo. A’di ta monṯel ’pen mo, a’di ta’da bwa nyara/ ’peni mowu mo, ki a’di eya ris to ’baar mo tani midi ’taki ta isa ’cilman gana/ mo be. 19 Haali/ e a’di mo tani arisa ’tu’d kun ta ku ma Arumgimis mo tani ’borkina bwa mo mmota gi moŋ’ko mo be. 20 Dhali e a’di mo tani a’di gwamki’da gwam ki is pitiŋ gana/ mo eya ris to ’baar mo, waḵki/ to gun ’kon e mony’cesh mo walla e momis mo tani a’di karki mo ma ḵu’th is ka bas piti ki cwany’ciṯẖan dhul mo be.

21 Dhali um kun ’thissa/ ’kokin ka pije/ ’peni a’di mo dhali kun ta ’kup̱ ki ’kup̱ eya dum bum mo mmomii to kun ta thus ki thus mo tani 22 a’di shwane/ gwamki’da gwam mo ki is piti mo jin ta shuman is ki jwam piti mo, ki mii gi wakan mo tani a’di midi ṯor um eya tente/ mo me’d ku gun dhelelkin mo dhali kun dar gi thalkin mo dhali ku gun mini dar gi mo ma waḵ ibwambori a’di mo, 23 ba shi/ mii a’dan ’te/ ba/, waḵki/ um mini ṯikir ’ko mo e moŋgam gwo is mo, ki moŋḵa’b mo dhali ṯel sho’k mo, yisa mmoṯi’k mo ’peni mo ma ’teŋ kap̱e/ gi gwom ’borga/ jin ciḵkina um mo, a’di jin c̱ikunu aris ’kwani ’baar mo kun uḵkunu mo e bwaŋ’kwariny momis mo, dhali gom a’di mo tani aha/ jin tana Buulus warkina ka manmii a’di mo be.

ABuulus Miiki To mo goma Ḵaniisa mo

24 Dhali shwane/ aha/ ’kunykina bwa mo e is pem mo jin ’koshki aha/ ka nyor mo gom gway bum mo, dhali e shuman is pem mo tani aha/ thimkina a’di jin harkunu mo e mo jin ṯocuwa Ḵrisṯẖos bwa mo gom gway gi buŋgwar is piti mo, a’di jin ta’da ḵaniisa mo. 25 A’di jin warkika/ ka manmii to mo isi ki gwo jin piyi’d ’peni Arumgimis mo gom mo jin taka/ amandhu gwo mo, a’di jin c̱ikunu aha/ mo gom um mo mmokar gwo ma Arumgimis ki a’di minu mish eya tente/ mo, 26 a’di jin ta gwo ma Arumgimis jin bagu mo, a’di jin ba’kkunu ki she/ yil ka ris mo dhali mo ma nyaḵum yil gun tanu mo, dhali hili shwane/ a’di ṯorkunu eya tente/ ki kum piti kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 27 E uni mo tani Arumgimis ki kar bwa mo mmoṯor eya tente/ mo ka dhan mii kun wani caa e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ki monyca jin ta pa ki pa mo e gwo yansan jin c̱inu ki jim bag mo, a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos jin di’d e um mo, jin ta mo ma ’teŋ kap̱e/ gi monyca mo be. 28 A’di jin bahkina aman gwo mo mmoruma ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki gwo mo dhali ṯora ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ gwo mo eya ris moyuḵ mo ki aman mina ’taki dhuwa ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo ki ku gun isin mo eya Ḵrisṯẖos mo be. 29 Haali/ gom mii yan mo tani aha/ miikina mii jin ’batha’ba’th mo, mmo/uṯẖ mo ki is jin umu’di ’baar mo, a’di jin ṯẖi’thki’da ṯẖi’th mo e aha/ mo.

2

1 Haali/ aha/ ona bwa ki um mini mish mo mo ka dhan mii jin picirkika/ mo gom um mo dhali uni gwansan kun ’kon mo e Pa Lawudikiyya mo dhali goma ris uni ’baar mo kun ’koki p̱ar jis/em pem e mo 2 ka dum buni minu ’taki ’bi’th is mo me’d jin re’dkunu uni mo mmonṯal ’de/ mo e mo/en mo, mmota ga ris mo kun tanu pa ki pa mo gi momish mo mo ’pena duŋ gana/ mo dhali monyiṯẖa/ Arumgimis gwom bag yan mo a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos mo. 3 E a’di mo tani aris moyuḵ kun ishki ḵumma/ mo dhali mo jin nyiṯẖuwa nyiṯẖ mo be. 4 Aha/ ona gwo yansan mo wakan ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki diki he’k um e mo ki gwo ma maḵ jin onu mo. 5 Ba aha/ p̱ina e buŋgwar is mo tani hili aha/ dina e um ki shi/in mo, mmo’kuny bwa mo mmop̱ar miim ’boron bum kun miina um ka p̱ara p̱o/ e mo dhali mom bum jin ṯela um sho’k mo ki moŋgam gwo is bum eya Ḵrisṯẖos mo be.

6 Wakan, me’d jin bu’thkina uma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus jin ta Tap̱a mo tani wakan ’koyi e a’di mo, 7 mmotana um ka birman mo e a’di mo dhali mmonyaŋa um is mo e a’di mo dhali mmoṯela um sho’k mo e moŋgam gwo is mo, jasi me’d gwo jin ṯorkunu um mo, mmoso ki sho’k bum e mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo be.

Mon’tu’d jin ’Tu’dki’d jin Ta Mondiki/e eya Ḵrisṯẖos mo

8 Jiyi mo ki e ki ’bore/ mo ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki ’kwar um ka gwap̱i/ mo ki gwoŋ ’kwaniŋ gaŋgasha/ mo dhali ki gwo kun hekuwa he’k e kun ’ko bwa ’te/ mo, isi ki gwoŋ ’kwani en’thin dhamo/ mo kun luḵu mo, isi ki gwo ma bwa nyara/ gom gwoŋḵan gi mony’cesh yan mo, dhali yisa isi ki gwo ma Ḵrisṯẖos mo. 9 Haali/ e a’di mo tani mon’tu’d ka ’bimpil mo jin ta ji ma Arumgimis mo mmotana a’di Arumgimis mo tani c̱a’bki’d e buŋgwar is piti mo. 10 Dhali um p̱u’dkin mo mmo’tu’da/ ’tu’d mo e mondiki/em piti mo, a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ goma ris montap̱a kun tanu mo dhala ris moshirr mo be. 11 Dhali e a’di mo si’da/ um ’kokunu mo mmo’ciṯẖa/ munyjal yis mo ka munyjal yis jin ’ciṯẖu/ ki dar gi me’d mo, ki mii jin dhalu buŋgwar is gi shuman is ’pen mo e mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ jin ta ji ma Ḵrisṯẖos mo. 12 Dhali um ’kokunu mo mmokan mo nyaḵki a’di mo e mo jin cuc̱uwa cuc̱ mo dhali e mii jin ’kokunu mmocu um mis mo si’da/ nyaḵki a’di e moŋgam gwo is mo e mo/um ma Arumgimis mo, a’di jin ’de’kki a’di mo ’peni mowu mo be. 13 Dhali um, um kun ’kokin mo mmowu mo e gwon dhaŋ mo dhali e mo ma munyjal yis bum jin ’konuki ’ciṯẖ um mo e shuman is bum mo tani Arumgimis a’di ki dhu ki e mmonṯal ’de/ nyaḵki a’di mo, mmodhalkina a’di ana aris gwon dhaŋ bana ’pen mo, 14 mmo’koshkina a’di gwo jin ’kwarkunu mo jin diki’da p̱o/ ana mo, a’di jin theke’thki’da theke’th mo gom gwoŋḵan mo be. A’di yansan idhalkina a’di ka p̱o/ mo, mmoṯelkina a’di a’di ka musmaar mo ap̱o/ cwany’ciṯẖan dhul mo. 15 A’di dininki mom’bi’th kun molu gadhir she/ mo dhali mom’bi’th mo, dhali a’di ki ṯor uni eya tente/ mo jin mina uni ta she/mm mo mmop̱ikina a’di uni e ki mii mo be.

Simmi To E mo kun Ta ku gi Momis mo

16 Wakan dhalki wathin ṯal ’deŋ kamu/ ki dhal bway mo mmokar gwo waḵ ap̱o/ um mo e gwo jin doṯuwa doṯ mo gom tonṯe/ mo dhali tomp̱i mo walla gom mo ma yuḵ jin yuḵu ka tul ’kup̱ mo walla goma appen this mo walla goma cim ma pesu/ mo. 17 Uni gwansan ta jasa ḵashira/ gom to kun mini p̱u’du/ mo, hili buŋgwar is gi mii mo tani uni ta ku ma Ḵrisṯẖos mo be. 18 Dhalku/ ki dhal wathin ’deŋ kamu/ bway mo mmoṯẖu’th um thum mo, mmodi’b um is mo mmowu is ka ’cesh mo dhali luŋ iman’doyu gwo mo, mmodoshkina a’di ap̱o/ tonyjan piti mo, mmose mo ki ’pura/ ’pura/ ki dar gi ’kup̱ mii mo ki bwa gi buŋgwar is ’te/ mo. 19 Dhali yisa mmoṯela a’di e a’di jin ta’da ’Kaŋ’kup̱ mo. ’Peni a’di mo tani buŋgwar is ka ’bimpil thip̱ki’da thip̱ mo dhali re’di monṯal ’de/ ki mom piti gun gamu is mo dhala billa/ mo mmo’twaḵ mo ki mon’twaḵ jin di’d ’peni Arumgimis mo be.

20 Waḵki/ um wukin mo nyaḵka Ḵrisṯẖos mo gom gwo ma bwa nyara/ gom gwoŋḵan gi mony’cesh yan mo tani gomatinta ’kokina um ki moŋ’ko mo jin cila ’kwaniny’cesh mo? Atinta ’dap̱kina um ’twa/ mo ki gwoŋḵan jin ’tashuwa ’tash bway mo? 21 Uni gun o gwo mo ki: Dhalku/ to ki bu’th is ki me’d mo. Dhali, Dhalku/ to ki nyoḵ mo. Dhali, Dhalku/ to ki ta is ki me’d mo. 22 (Uni ta to gwansani ’baar mo kun minu ’ce’d sho’k mo mmomii uni mo), isi ki gwoŋḵan gi ’kwani en’thi/ mo dhali gwo kun ṯoru mo? 23 Uni gwansan ka jiŋ gana/ miikunu ’pena p̱or ma pije/ mo mmoshusha du mo gom mii ma gayiin jin ta’da teṯeŋ gana/ mo dhali mo jin wunu is ka ’cesh mo dhali diki ’tash buŋgwar is ’twa/ mo, hili uni ’koki ta to gun ’bitha she/ ki ’bi’th mo mmonona non mo ’peni mii gi buŋgwar is jin din ma du ki ’thup̱ mo.

3

1 Waḵki/ um ’deku mo nyaḵka Ḵrisṯẖos mo tani simmi mii e mo gom to gun ta ku gi momis mo, e mo jin din ma Ḵrisṯẖos mo, e mo jin c̱a’bkina a’di ka bim poros ma Arumgimis mo be. 2 Dhuyi adum bum gom to gun ’kon e momis mo, yisa gom to gun ’kon e mony’cesh mo. 3 Haali/ um wukin mo dhali moŋ’koki/em bum a’di bagkunu mo nyaḵka Ḵrisṯẖos eya Arumgimis mo be. 4 Ka Ḵrisṯẖos, a’di jin ta moŋ’koki/em bana minu piyu/ mo tani um si’da/ minu piyu/ mo nyaḵki a’di mo e monyca mo be.

Miin Dhamo/ mo dhali Miin This mo

5 Wakan, ’koshi mii ga ’cesh jwa mo kun ’kon e um mo, kun ta mo gun miinu miinyc̱al mo dhali mo gun ’dap̱u e mo dhali e kun dhunu ki ’thir ’thir mo dhali bwan thus kun pishu is mo dhali mo jin ’thoṯẖu/ bwa mo, a’di jin ta mii jin luŋu tomp̱inycon mo be. 6 Gom mii gwansan mo tani a’di ip̱u’dkin ma nyor ma Arumgimis ap̱o/ iya/ gi ’kwani kun ushi gwo ha e mo. 7 E mii gwansan ’thissa/ mo tani um iikin e uni mo me’d jin ’kokina um mo e bwam uni mo be. 8 Hili shwane/ dhuyi uni ’baar mo ’pen ka pije/ mo, mii ma nyor mo, dhali anyor jin deḵki’da deḵ mo, dhali mii gun dup̱a dup̱i e mo dhali mo ma thu’th ’pen jin thudhu ka sor gun walu mo dhali gwo nyogga/ ’peni ’twam bum mo. 9 Dhalku/ ki ta aṯor ka rem ’kup̱ mo, mmomisha um ki um dhalki mii gi buyempan dhamo/ ’pen mo ki miim piti kun boṯkina um mo. 10 Dhali um ki hi’th miim buyempan this mo, a’di jin uḵkunu mo doḵ/e e monyiṯẖa/ nyiṯẖ mo ’ko’di jamas gi a’di jin uḵki’da uḵ mo. 11 Mmahan mo tani Wathiŋ Griḵi dhali Wathi/ Yahuuda/ mini mol ’ko ki she/ mo, dhali mo ma munyjal yis jin ’ciṯẖu/ mo dhali mo ma munyjal yis jin ’konuki ’ciṯẖ mo, dhali wathi/ jin diki wal ’twaŋ Griḵi mo dhali jin mii mii kun ḵaŋkama ḵaŋkam mo, dhali c̱iŋkina/ jin yolu mo dhali wathi/ jin di ki ’kus mo, hili aḴrisṯẖos a’di ta to ’baar mo dhali e ana ’baar mo be.

12 Wakan, hithi ma mii gwansan mo, me’d uniŋ gana/ kun kwanykin ma Arumgimis mo, um kun dhelelkin mo dhali kun enu mo, mii gi wakansan mo kun ta mii kun ḵwojuwa ḵwo’c e i is mo dhali mii kun miinu ki bwaŋkush mo dhali mii gun dhunu is ki gwa’d mo dhali mii kun miinu ka ’thup̱ e mo dhali mii kun ’kuc̱u bwa ki ’kari’th mo, 13 mmothona thon me’di ’ko’d ka rem ’kup̱ mo dhali, waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ ta gi gwo walla/ ap̱owa kamuŋ kamu/ mo tani dhali adhal gi miinthus ’pen ka rem ’kup̱ mo ma. Me’d mii jin dhalkina Tap̱a uma mure/ miinthus bum ’pen mo tani um si’da/ mini mii dhalka mure/ miinthus ’pen mo. 14 Dhali ap̱owa ris mii gwansani ’baar mo tani hithi mo/en mo, a’di jin deḵki’da ris to ’baar mo mmonṯal ’de/ mo ki ’bor gana/ mo ki dar gi mo ma dhadharmu’th mo. 15 Dhali dhalki moŋḵu’th is ma Ḵrisṯẖos bway mo mmojiya dum bum mo e a’di ka jiŋ gana/ jin yuḵkunu um mo e buŋgwar isa ’de/ mo, dhali mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo. 16 Dhalki gwo ma Ḵrisṯẖos c̱a’ba’d e um ki c̱a’b ’pempaŋ gana/ mo me’d mii jin ṯorkina um gwo mo dhali mmorogom gwo ka rem ’kup̱ mo ka ris moyuḵ mo, dhali me’d jin yuḵkina um gway mo mmoka mo jin miinuwa mii e mo dhali gway jin maŋuwa maŋ mo dhali gway jin yuḵu gom to gi shi/in mo ki mii jin ’boruwa ’bor bwa i is eya dum bum goma Arumgimis mo be. 17 Dhali ma eya ris to gunn kun mina um imii mo tani e gwo gun ona um mo walla mii gun miina um mo tani miiyi aris to ’baar mo ki gway gi Tap̱a Yesus mo mmoc̱i mo jin ’boruwa ’bor bwa i is ka Arumgimis mo, a’di jin ta’da Baba e a’di mo be.

Mo jin Nyaḵu To Mii mo e Moŋ’ko ’Kwani gi Moŋ’koki/en This mo

18 Up̱ ’dap̱i ki me’d ki gwo gi ikaṯẖim bum mo me’d gwo jin ha me’d e Tap̱a mo. 19 ’Kwaniŋ gwas, eni up̱ bum mo ma, dhali dhalki uni ki ’cwar mo. 20 Uc̱iya, hayi gwo gi icim e mo dhali gwo gi ikwan e mo goma ris to ’baar mo, haali/ mii yansan mo tani a’di ki ’bor Tap̱a bwa mo. 21 Ibaba, dhalku/ ki rukuny uc̱im bum ka nyor mo, isi ciki/ uni mini ’koki ’bitha du is mo. 22 C̱iŋkina/ kun yoluwa, hayi gwo e eya ris to ’baar mo gi uni gwansan kun ta tap̱am bum mo e mony’cesh mo, yisa ki mii kun miinu e jis/eŋ ’kwani mo mmo’bor ’kwani bwa mo ’te/ yisa, hili ka dun ṯal ’de/ mo mmoḵo/ Tap̱a mo be. 23 Ma eya risa ṯu’c bum gunn kun miina um mo tani miiyi a’di ki bwaŋ gana/ mo me’d jin miina um Tap̱a to mo, dhali yisa gom ’kwaniya, 24 mmomishkina um ’peni Tap̱a mo ki um mini bu’th mal mo me’d tom bum jin ish ḵumma/ mo. Um miiki Tap̱a Ḵrisṯẖos to mo be. 25 Haali/ amanṯẖu’th to mii mo tani a’di minu doḵu/ tonthus ap̱o/ a’di jin miikina a’di mo dhali mii jin miinu ka gwar ’de/ yisa di’da.

4

1 Itap̱a, miiyi c̱iŋkinam bum kun yola um ki mii ma ḵar/e mo dhali ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo, mmomisha um si’da/ ki um ta gi Tap̱am bum e momis mo.

2 Ṯikiri mosho’k ṯel mo e mon’tho mo mmotimkina uma tim mo gom a’di ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo 3 dhali ’thoyi mo gom am si’da/ ka Arumgimis midi ’taki ḵa’d amana campur gom gwo mo, mmobah gwo ma Ḵrisṯẖos jin c̱inu ki jim bag mo gom gway gi a’di jin dikika/ eya sijin mo 4 ki aha/ mina ’taki ṯor a’di eya tente/ me’d jin miga/ ’taki ṯor a’di ḵa ba/.

5 Boṯi ki mii ki is bum gana/ ki yuḵ yuḵ mo ’kup̱ki uni gwansan kun ’kona pije/ mo mmowara tee is mo. 6 Dhalki gwom bum kun ona um isa yempa/ mo ta gwo ma ’the mo dhali kun c̱emesa c̱emes ka ’doŋkoro/ mo, wakan ki um mini mish mo mo gwo kun mina um ḵa ba/ ithoḵ ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Monthe Me’d mo

7 Tiḵikus a’di midi ṯor uma ris to ’baar mo kun miika/ mo. A’di ta’da kam bana jin enu mo dhali ta a’di isiŋ gana/ mmomii to mo dhali agarr jin ta’da manmii to e Tap̱a mo be. 8 Aha/ hashkina a’di i um mo gom isi gwoŋ ’kup̱ gwo yan gana/ mo ki um mini mish mo mo gom ’kom bam jin ’kona am mo dhali ki a’di midi ’taki ’bi’th uma dum bum is mo, 9 dhali nyaḵki a’di mo si’da/ a’di jin ta’da Unisiimus mo, a’di jin ta isiŋ gana/ mo, dhali jin ta’da kam bana jin enu mo, a’di jin ta jan ’de/ gi is bum gana/ mo. Uni mini ṯor uma ris to ’baar mo kun buthi mo mo e mo yan mo.

10 Aristarḵus jin ta’da agarr pem jin nyaḵkaa/ c̱a’b eya sijin mo tani theki um me’d mo dhala Markus jin ta nam ma Barnaaba mo (isi gwo gom a’di jin bu’thkina um mmoye’thkunu um sho’k ki gwo mo – waḵki/ a’di midi p̱u’dku/ i um mo tani buthi a’di mo ma), 11 dhala Yesuu/ a’di jin yuḵkunu gway ka Yusthus mo. ’Kwani gwansan uni ta jasi uni kun ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo e bwaman uni kun nyaḵkaa/ ṯu’c mii mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo, dhali uni ita momalas pem mo be. 12 Abap̱raas, a’di jin ta jan ṯal ’de/ ki is bum mo, jin ta’da manmii to goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani theki um me’d mo, isa yempa/ mmoka um e mo ka dun dara’d mo e mon’thom piti mo, ki um mini ’taki dosh mo me’d ku gi isin mo dhali mmomish mo ki isi mish gana/ ’baar mo a’di jin ta bwa ma Arumgimis mo be. 13 Haali/ aha/ tana aman/o gwo gom a’di mo haali/ a’di miiki’da ṯu’c jin ’batha’ba’th mo gom um mo dhali gom uni gwansan kun ’kon e Pa Lawudikiyya mo dhali e Pa Hiyarabulis mo be. 14 ALuuka, a’di jin ta’da hakiim jin enu mo dhala Dimas mo theki um me’d mo. 15 C̱iki monthe me’d pem eya waḵ kun ’kon e Pa Lawudikiyya mo dhali eya Nimp̱aas mo dhala ḵaniisa jin di’d e gu’b ma yim mo. 16 Dhali ki gwo yansan deŋkunu e mo e bwam um mo tani dhalki a’di si’da/ deŋu e mo eya ḵaniisa gi Pa Lawudikiyya mo be dhali hili ki ’bore/ ki um ki deŋ gwo yan e si’da/ gwo ’peni Pa Lawudikiyya mo. 17 Dhali oya Arḵibbus gwo mo ki: Hili ki ’bore/ ki /e mini thim to mii mo a’di jin bu’thkina /e ’peni Tap̱a mo.

18 Aha/ Buulus i’kwarkina gwo monthe me’d yan ki me’d pem gana/ mo. Kayi amaḵḵiyam pem e jin deḵkunu aha/ mo. A’the midi di gom um mo.

TASALUNIIKI ’DE

1

2

3

4

5

Gwo jin Ṯwa/a/ jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Pan TASALUNIIKI mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus dhala Silwaanus dhala Ṯimuṯẖawuus.

Eya ḵaniisa gi Pan Tasaluniiki mo eya Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo.

A’the e um mo dhali moŋḵu’th is mo be.

Moŋgam Gwo Is gi ’Kwani gi Pan Tasaluniiki mo dhali She/mm kun Tana Uni mo

2 Aman c̱ikina mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo eya Arumgimis isa yempa/ mo gom umi ’baar mo mmoṯikir gway bum mmoka e eya ’thom bam mo, 3 mmoka e ibwambor ma Arumgimis bana mo dhali Ababa mo gom miim bum gi moŋgam gwo is mo dhali miin to kun miina um ki mo/en mo dhali mmoṯel sho’k mo e mo ma ’teŋ kap̱e/ e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 4 Haali/ aman misha mo iwaḵ mo, um kun enu ka Arumgimis mo, me’d jin kwanykina a’di um mo 5 haali/ gwom ’borgam bam p̱u’dki’d e um mo jasi ki gwo yisa, hili si’da/ ki mom’bi’th mo dhali ki Shi/in Dheleladhelel mo dhali ki gwo jin ’tu’du’d mo ki mo jin suguwa du mo. Um mishkin ki aman tana ’kwani kun wakata kun nyo/kunu mo e bwam um mo gom gway bum mo. 6 Dhali um warkin ki imanthoḵ aman mii mo dhali gom Tap̱a mo haali/ um bu’thki gwo mo ki mo gi isa nyor jin ’kosho’d kagahara mo ki moŋ’kuny bwa mo jin ta moshi/irr ki Shi/in Dheleladhelel mo. 7 Wakan ki um warkin ki uni gun ta she/mm goma ris uni kun gamki gwo is mo e Pam Makiduniyya mo dhali e Pa Aḵaa/iya mo be. 8 Haali/ gwo gi Tap̱a yisa igwoki’d mo jasi ’peni um e Pam Makiduniyya mo dhali Pa Aḵaa/iya mo hili si’da/ moŋgam gwo is bum si’da/ eya Arumgimis mo a’di yaki’d ka pije/ eya ris mo ’baar mo. Wakan ki aman yisa mina ta gi toŋ kamu/ mmo/o mo. 9 Haali/ uni ki is buni be’dki isi gwo mo gom aman mo gom han jin hankunu aman mo e bwaman um mo dhali gom mom bum jin ṯu’kkina um mo eya Arumgimis mo ’peni aris tomp̱inycon mo mmomii to gom a’di jin di ki e mo, a’di jin ta’da Arumgimis gana/ mo be, 10 dhali mmoc̱or Ya/m piti ’peni momis mo, a’di jin cukina a’di mis mo ’peni mowu mo, a’di jin ta’da Yesus jin midi ’cuḵ ana mo ’pena nyor jin midi p̱u’du/ mo be.

2

Miin To ma Buulus jin Miina A’di e Pan Tasaluniiki mo

1 Haali/ um ki is bum mishki mo mo iwaḵ mo, ki buṯ jin buṯa aman e um mo tani diki ta jim p̱e’th mo. 2 Hili ba aman hila/ i’koshkina is ka nyor mo dhali miinu ki mon’the is kun shi/ashi/ mo e Pam P̱ilibbi mo me’d jin mishkina um mo dhali aman takina gi mo ma dum bam jin ’bi’thkina aman is mo eya Arumgimis mo mmobah um gwom ’borga/ ma Arumgimis mo e jis/e ka dhan mo jin tanu ’kup̱ ki ’kup̱ mo be. 3 Haali/ momalas bam mo diki pi ’peni mo ma he’k e mo walla mii kun nyo/anyo/ mo walla a’di jin miinu ka maḵ mo. 4 Hili jasi me’d jin ṯeskunu aman ka Arumgimis mo mmota imandhu to mo gom gwom ’borga/ mo tani wakan aman ṯorkina gwo mo, yisa mmomii mii mmo’bor ’kwani bwa mo yisa, hili mmo’bora Arumgimis bwa i is mo, a’di jin nyo/ki’da dum bam mo be. 5 Haali/ aman ’konaki bu’th gwo kun onu kun ta ku ma raḵakokosh mo, me’d jin misha um mo, walla mii jin diḵ mii e mo gom bwa jin puru’d mo me’d jin tan ma Arumgimis aman/o gwo mo. 6 Wakan si’da/ aman ’konaki simm monyca e mo ’peni ’kwani mo walla ’peni um mo walla ’peni ’kwanin tiya mo, ba aman mina ’taki ta ku gun ’theḵki gwo mo gom to mo me’d uni kun dhunu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos mo. 7 Hili aman takina ’kwani kun ’thup̱ ma du mo e bwaman um mo me’da yim jin hilki’da hil mo gom uc̱im piti mo be. 8 Wakan aman usha e joc̱o/ mo gom bwa jin o am ki um mo. Aman thosonkina is mo mmonyaḵa nyaḵ ki um mo, yisa jasi gwo gom gwom ’borga/ ma Arumgimis mo, hili si’da/ is bam gana/ mo haali/ um warkin ki uni kun ena am ki en gana/ mo be.

9 Haali/ um kaki miim bam jin miina aman to e mo dhali mii gun ’batha’ba’th mo, iwaḵ mo. Aman miikina mii mon’thiny mo dhali ki montee ilu/ mo ki aman mina ’taki diki dhu ton diṯin e ’ba/ ap̱o/ jaŋ kamu/ mo me’d jin ’kokina am mmoc̱i gwom ’borga/ ma Arumgimis e um mo be. 10 Um ta iman/o gwo mo dhali Arumgimis si’da/ mo gom mii ma gayiin bam mo dhali mii kun ta ku ma ḵar/e mo dhali mii kun daru/ ki thalkin mo ibwambori um kun ta imangam gwo is mo be. 11 Haali/ um mishki mo mo me’d mii kun miina com mo gom uc̱im piti mo tani aman malaskina um ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali ’bi’th uma du is mo dhali ḵan um gwo mo 12 mmo’ko ’ko jin ha me’d mo goma Arumgimis mo, a’di jin yuḵki um mo e bampam pitiŋ gana/ mo dhali monyca mo be.

13 Dhali aman si’da/ ’bora Arumgimis bwa i is mo ki ṯikir ṯikir mo gom mii yan mo haali/ ki um bu’thki gwo ma Arumgimis mo jin ciḵkina um ’peni aman mo tani um bu’thki a’di mo me’d gwoŋ ’kwani yisa, hili me’d a’di jin ta a’di mo, a’di jin ta gwo ma Arumgimis mo, a’di jin diki’d mo mmo/um mo e um kun gamki gwo is mo be. 14 Haali/ um, iwaḵ mo, um warkin ki imanthoḵ mii mo ka ḵaniisa ka ris mo kun ta ku ma Arumgimis mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, uni kun ’kokin mo e Pa Yahuudiyya mo. Haali/ um ’koshkina is ka nyor mo ki ton ṯal ’de/ mo ’peni ’kwani gi bampam bum mo me’d mii kun miikunu uni mo ’peni ’Kwani Yahuuda/ mo, 15 uni kun ’koshki Tap̱a Yesus jwa mo nyaḵki imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo dhali ur am ka pije/ gara/ mo dhali mii gi wakan diki ’bora Arumgimis bwa mo dhali uni ta ’kup̱ ki ’kup̱ mo gom ’kwani ’baar mo 16 mmononkina uni aman bway mo ’peni moṯor gwo e ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo ki uni minu ’taki woṯẖ mo. – Wakan me’d isa yempa/ mo uni ’tu’dki miinthus buni ki piny piny mo. Hili anyor ma Arumgimis p̱u’dki’d ap̱o/ uni ki ’ta’b mo.

ABuulus Dina Gwo Ibwa mo Mmobuṯi ’Kwaniŋ Ḵaniisa Doḵ/e mo

17 Hili me’d jin ’thissa/ ḵwa/kunu aman bwa mo ’peni um iwaḵ mo, ki ari mo mo e buŋgwar is mo tani, yisa eya du mo tani aman palkina mii mo ka daran du kagahara mo dhali o bwa ki o shiyi’d mo mmoṯora ṯor ki um ka ḵarambuye/ mo. 18 Haali/ aman ŋap̱a mmop̱u’dku/ i um mo – aha/ Buulus doḵ/e dhali doḵ/e mo – hila Seṯaan nonki aman ’kup̱ mo. 19 Haali/ mo ma ’teŋ kap̱em bam walla moŋ’kuny bwam bam walla toŋ’kup̱ jin dhuna aman ’ba/ ki ca mo ibwambori Tap̱a Yesus bana mo gom p̱u’d piti jin mina a’di p̱u’du/ mo tani a’di ta’da ta mo? A’di diki ta uma? 20 Haali/ um ta tontaḵ bam mo dhali moŋ’kuny bwam bam mo be.

3

1 Wakan ki aman mola ’dim ’kup̱ naskina/ mo tani aman okina bwa mo ki aman minu dhalku/ mo ŋ’ko’d mo e Pa Athiina mo aman ’cena mo 2 dhali aman hashkina aṮimuṯẖawuus mo, a’di jin ta’da kam bana mo dhali a’di jin ta’da manmii to mo goma Arumgimis mo gom gwom ’borga/ ma Ḵrisṯẖos mo, mmoṯel um sho’k mo e moŋgam gwo is bum mo dhali mmomalas um mo, 3 ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ minu ’koki joc̱ mo ki monṯo’c bwa gwansan mo. Um ki is bum mishki mo mo ki a’di yansan ta tom bana jin midi ’bag ana e mo be. 4 Haali/ me’d jin ’kona aman nyaḵki um mo tani aman ṯorkina um gwo gwansani ṯwa/a/ mo ki ana mina isi ’kosh ka nyor mo e monṯo’c bwa mo, me’d jin p̱u’dkina a’di kan mo me’d jin mishkina um mo be. 5 Gom ’kup̱ mii yansan mo ki aha/ mola a’di ’dim ’kup̱ mo naskina/ mo tani aha/ hashkina gwo mo ki aha/ mina ’taki mish moŋgam gwo is bum mo, gom moŋḵo/ is mo ka manpal ’kwani mo gamki bwaya kamu/ mmopal um mo, ki miin tom bam midi ’taki ta jim p̱e’th mo be.

6 Hili shwane/ me’d jin p̱u’dkin ma Ṯimuṯẖawuus mo e am mo ’peni um mo tani dhali ḵalki aman gwom ’boron mo gom moŋgam gwo is bum mo dhali mo/en bum mo dhali be’d gwo mo ki um isa yempa/ kaki aman e mo ki bwaŋkush mo dhali ḵwa/a/ ki ’kosh um mo mmop̱ar am e mo, me’d jin ’koshkina ḵwa/a/ aman si’da/ mo mmop̱ar um e mo – 7 haali/ gom ’kup̱ mii yan mo tani iwaḵ mo eya ris mo ma c̱is bam mo dhali monṯo’c bwa mo tani aman ’kokunu mo mmomalas mo ki um mo e moŋgam gwo is bum mo be. 8 Haali/ shwane/ aman ’kokina mo waḵki/ um mini ṯel sho’k e Tap̱a mo be. 9 Haali/ mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo ki mii gi wakata imina aman ic̱i eya Arumgimis mo gom um mo goma ris bwaŋ ’kunyga/ suru’dki amana a’di jin takina aman gom gway bum ibwambor ma Arumgimis mo 10 mmo’tho mo ka daran du mo ki mon’thiny ilu/ mo dhali montee mo ki aman mina ṯora ṯor ki um ka ḵarambuye/ mo dhali thip̱a thip̱ mo a’di jin hara um mo e moŋgam gwo is bum mo be.

11 Dhali shwane/ dhalki Arumgimis bana dhali Ababa ki is piti dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos c̱u’thki aman bway bam e um mo 12 dhali dhalki Tap̱a a’di dhu um mmomar mo/en is mo ka rem ’kup̱ mo dhali c̱i um mo/en jin ishki’d ka enthus ka rem ’kup̱ mo, dhali goma ris ’kwani ’baar mo, me’d mii jin miikina aman mo gom um mo. 13 Wakan ki a’di midi ṯela dum bum sho’k mo ki dar gi mii kun ’koni ’ba/ mo e mii gun ḵogu mo ibwambor ma Arumgimis bana mo dhali Ababa mo ki p̱u’d jin mina Tap̱a Yesus bana p̱u’du/ mo nyaḵka ris unim piti kun dhelelkin mo be.

4

Mii kun Miina Wathi/ Mii Mii mo Mmo’bora Arumgimis Bwa mo

1 Ḵwalany ’te/ ba/ iwaḵa, aman yuḵkina um mo dhali malas um mo e Tap̱a Yesus mo ki um me’d jin da/arkina um gwo mo ’peni aman mo gom gwo jin mina um ḵa ’ko mo ba/ dhali ’bora Arumgimis bwa mo jasi me’d mii jin miikina um mo tani miiyi wakan ki nyanye/ mo dhali ki nyanye/ mo. 2 Haali/ um mishki gwo jin ye’thkina aman um sho’k mo e Tap̱a Yesus mo be. 3 Haali/ a’di yansan ta bwa ma Arumgimis mo, ki um minu dhagam mo, ki um mini ’do is mo ’peni mo jin miinu miinyc̱al mo, 4 ki um ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini mish mo mo mmobu’th up̱ gom is bum gana/ mo e mii jin ḵogu mo dhali montaḵ mo, 5 yisa e mii jin dhunu e ki ’thir ’thir mo mmo’dap̱ e mo me’d mii kun miina ’kwani kun daran ki ji gi luŋu mo, uni kun ’koki misha Arumgimis mo, 6 dhali ki wathin ’deŋ kamu/ midi diki dhaŋ gwo mo dhali mii akam piti ki shi/ e mii yan mo, haali/ Tap̱a a’di ta’da manrica ris to gwansani ’baar mo me’d gwo jin rumkina aman um iṯwa/a/ ki ’bi’th ’bi’th mo. 7 Haali/ Arumgimis diki yuḵ ana mo gom mii en’dap̱ mo, hili e miin dhelelga/ mo. 8 Hili a’diyin jin midi ush gwo yansan mo tani a’di ushki gwo gi wathi/ yisa, hili Arumgimis mo, a’di jin c̱iki Shi/in piti jin Dheleladhelel e um mo be.

9 Hili isi gwo gom mo/eni e mo iwaḵ mo um yisa mini mii ta gi jan ’deŋ kamu/ jin midi ’kwar um to mo, haali/ um ki is bum ṯorkunu gwo ka Arumgimis mo ki um mini ena en ka rem ’kup̱ mo 10 dhali ka jiŋ gana/ umi ’baar mo enki iwaḵ mo kun ’kokin mo e Pam Makiduniyya mo. Hili aman malaskina um mo iwaḵ mo mmomii uni ki nyanye/ mo dhali ki nyanye/ mo, 11 mmogu a’di ki e mo mmo’ko ki ’dantar mo, mmohil isi miim bumi e mo, dhali mmomiiya ṯu’c ki me’d bum mo me’d gwo jin ḵankina aman um mo. 12 Wakan ki miim bum mini yuḵ montaḵ ’peni ’kwani kun ’kon ka pije/ mo dhali mmo’koki ’tho to ’peni cin tiya mo.

Ku gun Wukin mo dhali kun ’Ko ki E mo ka Tee jin Mina Tap̱a P̱u’du/ mo

13 Hili aman mina ’koki dhal um bway mo mmota p̱us moyi, iwaḵ mo, isi gwo gom uni gwansan kun ishki e mo ki um minu ’koki jwakaṯ mo me’d mii kun miina kun tiya kun daran gi mo ma ’teŋ kap̱e/ mo. 14 Haali/ me’d jin gamkina ana gwo is ka Yesus wuki’d mo dhali cu mo doḵ/e, isi kan si’da/ wakan eya Yesus mo tani Arumgimis midi ’doyu/ nyaḵki a’di si’da/ uni gwansan kun ishki e mo be. 15 Haali/ a’di yansan ibahkina aman e um mo ki gwon Tap̱a mo ki ana kun ’kona ki e mo dhali kun boc̱kin mo ntagi p̱u’d jin mina Tap̱a p̱u’du/ mo tani ana mina ’koki sul uni gwansan bway mo kun ishki e mo be. 16 Haali/ Tap̱a ki is piti a’di midi thulu/ ’peni momis ki cuuwa/ jin ḵanu mo, nyaḵka yuḵ ma man’doyu gwo jin ca’d mo, dhali nyaḵki ko ma poome/ ma Arumgimis mo. Dhali uni gun wukin eya Ḵrisṯẖos mo tani mini cu misi ṯwa/a/ mo be. 17 Dhali yan’ko’d ana kun ’kona ki e mo dhali kun boc̱kin mo minu nyaḵ bu’th mo nyaḵki uni mo mmonṯal ’de/ mo mmogam Tap̱a ’kup̱ mo e bwaa raḵ mo e momis mo. Dhali wakan ana mina nyaḵ ’ko ki Tap̱a ki sule/ mo. 18 Dhali ki mii gi wakan mo tani malasiya malas ka rem ’kup̱ e gwo gwansan mo ma.

5

Thosoni Is mo gom P̱u’d jin Mina Tap̱a P̱u’du/ mo

1 Hili isi me’d gwo goma tee mo dhali yir mo mo iwaḵ mo, um mini mii ’koki ta gi gwon ’deŋ kamu/ jin minu ’kwarku/ e um mo. 2 Haali/ um ki is bum mishki mo ki ’bore/ mo ka tee jin mina Tap̱a p̱u’du/ mo tani a’di wana e ki wathin ’di/ jin midi yayu/ mon’thiny mo. 3 Ki ’kwani mini o gwo mo ki: Moŋḵu’th is a’diheye dhali mo jin ’konu ’kom ’pempa mo tani yan’ko’d ki jahanne/ mony’ce’d sho’k midi p̱u’d apo/ uni mo me’da nyor ma ’ci jin shwa’da ’bom mo. Dhali moŋkamu/ minu yeya? 4 Hili um yisa ’kon e mondhurumi’d mo iwaḵ mo, haala tee yansan midi diki wuny um is mo me’d mii jin miina wathin ’diyi. 5 Haali/ umi ’baar mo ta iya/ gi moŋkush mo dhali iya/ ma tee mo. Ana ’konaki ta uni gi mon’thiny mo walla gom mondhurumi’d mo. 6 Wakan dhalki ana ki ish e mo me’d mii kun miina ’kwanin tiya mo, hili dhalki ana ’kona ki e i’kup mo dhali tim mo mo ki ’cese/ ’cese/ mo. 7 Haali/ uni gwansan kun ishki e mo tani ishki e mo e mon’thiny mo dhali uni gwansan kun ’koshkin ma su mo tani ’koshkin ma su mo mon’thiny mo be. 8 Hili me’d jin takina ana uni ma tee mo tani dhalki ana tima mo mo dhali hitha rac̱pa/ gi moŋgam gwo is mo dhali mo/en mo dhali gom toŋ’kup̱ mo tani a’di ta mo ma ’teŋ kap̱em bana gi bway mowoṯẖ mo be. 9 Haali/ Arumgimis diki ’kawur ana mo goma nyor mo hili ki ana mina bu’th bway mowoṯẖ mo e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo, 10 a’di jin wuki’d mo gom ana mo, wakan waḵki/ ana ’kona ki e mo walla isha e mo tani ana mina ’taki ’ko nyaḵki a’di mo be. 11 Wakan ’bithi ci adu is ka rem ’kup̱ mo dhali nyaŋi anyaŋ ka rem ’kup̱ mo jasi me’d mii jin miikina um mo be.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Momalas mo dhali Monthe Me’d mo

12 Hili aman yuḵkina um mo iwaḵ mo, mmotaḵ uni gwansan ḵun miiki mii e bwam um mo dhali uni gun can ki um e Tap̱a mo dhali uni gun logomki um ki gwo mo, 13 dhali taḵi uni mo ki taḵ jin caaca mo e mo/en mo goma ṯu’c buni mo be. Hili tayi gi mo ma ḵu’th is e bwaman is bum gana/ mo. 14 Dhali aman malaskina um mo, iwaḵ mo, ki um mini ṯo’k uni gwahan kun tana p̱iny is mo, dhali ’bithi uni gwansan adu is mo kun ’thina buye/ ki miin to mo, dhali woṯẖi/ uni kun ’ka’da is mo, ’kuc̱i bwa ki ’kari’th mo gom uni ’baar mo. 15 Hili ki ’bore/ ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um midi diki raḵ tonthusi bway mo gom tonthus jin miinu mo, hili isa yempa/ simmi mii e mo mmomii miim ’boro’d ka rem ’kup̱ mo dhali gom ’kwani ’baar mo. 16 ’Kunyi bwa mo isa yempa/ mo. 17 ’Thoyi ki ṯikir ṯikir mo. 18 C̱iyi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo goma ris mii ’baar mo kun ṯu’k ’ban mo. Haali/ a’di yansan ta bwa ma Arumgimis eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo gom um mo be. 19 Dhalku/ Shi/in ki us mo. 20 Dhalku/ gwo jin onu is ki waḵ mo. 21 Hili nyo/i aris to ’baar mo. Ṯeli mo e a’di jin ’boro’d mo. 22 ’Doyi is mo ’peni aris e ’baar mo kun ta tonthus mo.

23 Dhalka Arumgimis jin ta moŋḵu’th is ki is piti mo dhagam um ka ’bimpil mo, dhali dhalki shi/in bum dhala ḵashiram bum dhali buŋgwar is bum minu dhu ki ’dantar mo dhali dar gi monthalkin mo gom p̱u’d jin mina Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana p̱u’du/ mo be. 24 A’di jin yuḵki um mo tani ta a’di jin ta isiŋ gana/ mo dhali a’di midi mii a’di mo.

25 Iwaḵa, ’thoyi gom aman mo ma.

26 Theyi arisa waḵ me’d mo ki ’twa/ jin p̱inu ki jiŋ ḵo/ mo.

27 Aha/ ḵankina um gwo mo ki gwon Tap̱a mo ki gwo yansan minu deŋ e mo goma risa waḵi ’baar mo be.

28 A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo midi di e um mo be.

TASALUNIIKI SU/

1

2

3

Gwo jiŋ ’Ko’d jin ’Kwar ma Buulus gom ’Kwani gi Pan TASALUNIIKI mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus dhala Silwaanus dhala Ṯimuṯẖawuus mo.

Eya ḵaniisa gi Pan Tasaluniiki mo eya Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

2 A’the e um mo dhali moŋḵu’th is eya Arumgimis a’di jin ta’da Baba mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

Gwon Dwall ka Tee jin Min ma Ḵrisṯẖosi P̱u’du/ mo

3 Am ḵara ba/ mina c̱i mo jin ’boruwa Arumgimis bwa i is mo isa yempa/ mo gom um mo iwaḵ mo, me’d jin gama a’di ki gam mo, haali/ moŋgam gwo is bum ’twaḵki’d ka enthus mo dhali mo/en bum ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo gom mo/en jin ena um ka rem ’kup̱ mo a’di markunu is mo be. 4 Wakan aman ki is bam dhuna ’ba/ ki ca mo gom um mo eya risa ḵaniisa ma Arumgimis mo gom sho’k bum jin ṯelkina um mo dhali moŋgam gwo is bum eya ris mom bum jin ’koshu um mo dhali e monṯo’c bwa jin ’kokina umi mo’dim ’kup̱ mo be.

5 Mii yansan a’di mishu mo eya tente/ mo ki gwon dwall ma Arumgimis jin ta’da ḵar/e mo ki um minu ’taki dhu ki uni gun ha me’d mo gom Bampa/ ma Arumgimis mo gom a’di jin ’koshkina um is ka nyor mo be. 6 Haali/ Arumgimis ka jiŋ gana/ karki a’di ki miiŋḵar/e mo mmoraḵ monṯo’c bwa ibway mo ki uni gwansan kun ṯo’cki um bwa mo be 7 dhali mmoc̱i um mo ma si/is mo, um kun tashkunu ki bwan diṯin mo nyaḵki am mo me’d jin mina Tap̱a Yesus ’ceeyu mo ’peni momis mo nyaḵki iman’doyu gwom piti kun ’bitha’bi’th mo e o’d jin shwa’d ka le’dan mo, 8 mmorica ri’c ap̱o/ uni gwansan kun ’koki misha Arumgimis mo dhali ap̱o/ uni gwansan kun ’koki ha gwom ’borga/ gi Tap̱a Yesus bana e mo mmomii mo. 9 Uni mina isi ’kosh ka nyor mo gom gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo gom mii ma ḵar/e mo, a’di jin ta mo jin minu ’ce’d sho’k ki sule/ ya ye ’ba/ mo dhali mo jin dheru bwa ki sule/ mo ’peni buŋ’kus gi Tapa mo dhali ’peni monycam piti gi mom’bi’th mo 10 me’d jin mina a’di p̱u’du/ ka tee c̱aan mo ki a’di minu kar ki ca mo e kum piti kun dheleladhelel mo dhali a’di min ma ris ’kwani ’baar mo mer mo, uni kun gamki a’di gwo is mo, haali/ gwo jin ṯoru e um mo tani gamkunu is mo be. 11 Itagi ’pemen yan mo isa yempa/ mo tani aman ’thokina mo gom um mo ka Arumgimis bana midi dhu um ki uni kun ha me’d mo ka yuḵ piti mo dhali thima ris ’kup̱ mii ’baar mo kun ’boron mo dhali mii kun piyin mo ’peni mo jin gamu gwo is mo ki mom’bi’th piti mo. 12 Wakan ki gway gi Tap̱a Yesus bana mo minu kar ki ca mo e um mo dhali um e a’di mo isi me’d gwo ma ’the ma Arumgimis bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

2

Wathin ’De/ Yin jin Ush Gwoŋḵan mo

1 Dhali shwane/ isi gom gwo jin mina Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana p̱u’du/ mo dhali goma dhana tul ’kup̱ bana jin mina ana gam a’di ’kup̱ mo tani aman yuḵkina um mo iwaḵ mo. 2 Dhalku/ ki ta uni gun mina isi la yiḵin ki jahanne/ mo eya du mo walla la dhal cuuwa/ me’d mo walla ki shi/in mo walla ki gwo mo, walla ki gwo jin ’kwarkunu mo mmo/o ki a’di ta jim bam mo mmoṯes gwo mo ka tee gi Tap̱a p̱u’dki’d mo. 3 Dhalku/ ki dhal wathin ’deŋ kamu/ bway mo mmomu’th um e ki bwaya kamu/ mo. Haala tee c̱aantan midi diki p̱u’du/ ciki/ mo isi ciki/ mo, mo jin dhalu gwo ’pen mo midi p̱u’du/ nṯwa/a/ mo dhali wathin ’de/ yin jin ush gwoŋḵan mo minu ṯor eya tente/ mo, a’di jin ta ya/ gi mo jin daḵu gwo me’d mo 4 a’di jin ceshki mo ki ŋarr mo dhali kar is piti ki ca mo ap̱owa risa rum kun yuḵu gway kan ka wuny is mo walla to jin luŋu mo, wakan a’di ki bu’th monyc̱a’b piti e gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis mo mmobah gwo mo ki a’di ki is piti ta’da Arumgimis mo be. 5 ’Kona um ki ka gwo eya, ki me’d jin dikika/ e um naskina/ mo tani aha/ ṯorkina um gwo yansan mowa? 6 Dhali um mishki mo mo ki a’di jin ’tashki a’di ’twa/ mo shwane/ wakan mo ki a’di minu ṯor eya tente/ ka teem piti mo. 7 Haali/ mom’bi’th jin ta jiŋ kup̱ ’peni mo jin ushu gwoŋḵan mo di’d mo hila/ mmo/um mii mo. Hili jasi a’di jin ’tashi a’di ’twa/ mo shwane/ midi mii wakan ntaga tee jin minu bu’th a’di ’peni bway piti mo be. 8 Dhali yan’ko’d a’din ’de/ yin jin ush gwoŋḵan mo tani minu ṯor eya tente/ mo, dhali Tap̱a Yesus midi ’kosh a’di jwa mo ki shi/irr ki ’twam piti mo dhali ’ce’d a’di sho’k mo ki is piti mo jin mina a’di piyu/ mo dhali ki p̱u’d piti jin mina a’di p̱u’du/ mo be. 9 Momp̱u’d jin mina a’din ’de/ yin jin ushi gwoŋḵan ip̱u’du/ mo ki mo jin um ma Seṯaan mii mo tani midi di ka ris mom’bithi ’baar mo dhali ki jamas mii ma maḵ mo dhali momer kun ta ku ma maḵ mo, 10 dhali nyaḵka ris mo jin hekuwa he’k e mo kun ta kun thus mo gom uni gwansan kun ’kokini mo’ce’d sho’k mo haali/ uni ushki gwoŋ gana/ en mo dhali wakan ki uni minu ’taki woṯẖ mo. 11 Wakan Arumgimis a’di hashki’da p̱o/ uni adhan mo jin susuwa sus mmoper mo ’peni gwoŋ gana/ mo mmodhu uni mmogam a’di jin ta thus ki thus is mo. 12 Wakan ki uni ’baar mo minu waḵ mo, uni kun ’koki gam gwoŋ gana/ is mo, hili uni ’kola ’ce mo e momii mii kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo.

Mo jin Kwanykunuwa Kwany mo gom Bway Mowoṯẖ mo

13 Hili am ḵara ba/ imina c̱i mo jin ’boruwa Arumgimis bwa i is mo isa yempa/ mo gom um mo iwaḵ mo, um gun enu ki Tap̱a mo, haali/ Arumgimis kwanyki um ’peni ka muŋ’kup̱ mo mmota ku gi minu woṯẖ mo e mii kun dhagamkunuwa dhagam ki Shi/in mo dhali mo jin gamkunu gwo is e gwoŋ gana/ mo. 14 E mii yan mo a’di yuḵkina a’di um mo e gwom ’borgam bam mo, wakan ki um mini bu’th monyca gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 15 Wakan mo tani iwaḵ mo, doshi mo dhali ṯeli sho’k mo dhali budhi gwo kun luḵu um mo, a’di jin ṯorkunu um ki aman mo, wakan, ki gwo jin onu ki ’twa/ mo walla ki gwo jin ’kwaru mo be.

16 Dhali shwane/ dhalki Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana ki is piti mo dhali Arumgimis jin ta’da Babam bana mo, a’di jin enki ana mo dhali c̱i ana momalas jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo dhali mo ma ’teŋ kap̱eŋ gana/ ka ’the mo, 17 dhalki a’di malaski’da dum bum mo dhali ṯel uni sho’k mo eya risa ṯuca ’borga/ mo dhali gwo mo be.

3

’Thoyi gom Aman mo

1 Ḵwalany ’te/ be, iwaḵ mo, ’thoyi gom am mo, ki gwo gi Tap̱a midi p̱ala/ ki lala’th mo dhali p̱i mii e mo me’d mii jin miikina a’di e bwam um mo 2 dhali ki aman minu ’cuḵ mo ’peni ’kwani kun daran gi ’ce mo dhali kun ta thus ki thus mo. Haali/ ’kwani ’baar mo yisa ta gi gwo jin gamu is mo yisa. 3 Hili Tap̱a a’di ta a’di isiŋ gana/ mo. A’di midi ’bi’th um is mo dhali ji um ’peni a’dinthus ’de/ yin mo. 4 Dhali aman takina gi mo jin wukina aman Tap̱a jwa i is mo gom um mo ki um ’kon mmomii to shwanetan mo dhali ki um mini mii to kun ḵankina aman um gwo mo be. 5 Dhalki Tap̱a a’di c̱u’thki’da dum bum mo e mo/en mo goma Arumgimis mo dhali e sho’k jin ṯelu mo eya Ḵrisṯẖos mo be.

Mii ma Mure/ jin ’Ko ’Kwani I’ba/ mo gom Mii jin Minu Imiiya Ṯu’c mo

6 Dhali shwane/ aman ḵankina um gwo mo iwaḵ mo, e gway gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo ki um mini non is bum mo ’peni ikana tiya mo, uni kun ’kokin mo e mo ma p̱iny is mo dhali yisa isi e gwo jin luḵu mo jin bu’thkina um ’peni aman mo. 7 Haali/ um ki is bum mishki mo mo gom um ḵa ba/ imini ta imanthoḵ aman mii mo. Aman ’konaki ta ap̱iny is mo me’d jin ’kokina aman e um mo. 8 Aman ’konaki shwa tonṯe/ gi wathin ṯal ’deŋ kamu/ mo ki dar gi to jin ro’du mo. Hili ka ṯu’c bam jin ’batha’ba’th mo dhali ki miin to jin miikina aman ki mon’thiny ilu/ mo dhali ki montee mo tani ki aman mina ’taki ’koki dhu ton diṯini ’ba/ aciŋkamu/ ’peni um mo. 9 A’di yisa wakana haali/ aman ’konuki dhal bway mo mmomii kan mo, hili mmoc̱i um e miim bam kun boṯa am mo mmota she/mm mo ki um mini ta imanthoḵ aman mii mo be. 10 Haali/ isi kani me’d jin ’kokina aman e um mo tani aman c̱ikina um gwoŋḵan yansan mo ki: Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki miiya ṯu’c mo tani dhalku/ ki dhal a’di bway mo mmoshwa tonṯe/ mo. 11 Haali/ aman ciḵkina gwo mo ki uma tiya ’kokin mo e mo ma p̱iny is mo, dhali ta imankul gu’b ’te/ mo, mmo’koki miiya ṯuca tiya mo ’te/. 12 Dhali ’kwani gi wakansan mo tani ḵankina aman um gwo mo dhali malas mo e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo mmomii to ki me’d buni ki shwam mo dhali mmogam to ka ṯu’c buni jin mina uni mii ta mo. 13 Iwaḵa, dhalku/ is ki wu e mo mmomii miim ’borga/ mo.

14 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi ush gwo ha e mo jin ona aman mo eya warka/ yansan mo tani buḵi wathi/ yan ka pije/ mo dhali dhalku/ a’di ki ’dish is mo mmonyaḵ to mii ki a’di mo ki a’di mina isi ’theya ’the mo. 15 Dhali dhalku/ ki hil a’di me’d a’di jin ta ’kup̱ ki um mo, hili rumi a’di ki gwo mo me’da kam bum mo.

Mom’bor Mii jin Dhalu Me’da P̱o/ ’Kwani mo

16 Dhali shwane/ dhalki Tap̱a gi moŋḵu’th is ki is piti mo c̱i um moŋḵu’th is mo eya ris mo ’baar mo dhali ka ris ’twaŋkal kuku/ mo. Tap̱a midi di nyaḵki umi ’baar mo.

17 Aha/ Buulus ’kwarkina monthe me’d yansan ki me’d pem gana/ mo. A’di ta’da du’d mii kun ’kwarkika/ eya ris gwom pem mo. A’di ta miim pem jin ’kwarkika/ gwo mo. 18 Dhali a’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana midi di e umi ’baar mo be.

ṮIMUṮH̱AWUUS ’DE/

1

2

3

4

5

6

Gwo jin Ṯwa/a/ jin ’Kwar ma Buulus goma ṮIMUṮH̱AWUUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus a’di jin karu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki gwoŋḵan ma Arumgimis mo jin ta’da Manwoṯẖ bana mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus jin ta mo ma ’teŋ kap̱em bana mo be.

2 Eya Ṯimuṯẖawuus mo, a’di jin ta’da ’cim pem gana/ e moŋgam gwo is mo.

A’the dhali momiimii dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Tap̱am bana mo be.

Arum jin Rumuwa P̱o/ Gwon Thus jin Ṯoru mo

3 Me’d jin ṯirrishkika/ /e ki gwo mo me’d jin yakika/ ya mo e Pam Makiduniyya mo mmoc̱a’b mo e Pan Ep̱asus mo ki /e mini ’taki ḵan ’kwanin tiya gwo mo mmo’koki ṯor gwonṯora kamu/ jin diki she/ mo 4 walla si’da/ mmo’koki c̱iya hirdhe/ ki is buni mo gom gwo lolop̱ jin ta ja maḵ buni mo dhali mo jin beledhu gwo mo jin dar ki ’pemen mo, a’di jin shushki’da du mo mmodoṯ gwo mo ’te/ mmodhal mii e i is mo gom gwo jin yedhu sho’k jin piyi’d ’peni Arumgimis mo, a’di jin ta gwo e moŋgam gwo is mo. 5 Hili tom bam jin ’dona am ki e mo mmoḵankina aman gwo mo tani ta mo/en be, a’di jin piyi’d ’pena du jin dheleli’d mo dhali ’peni ’twa/ ma dum ’borga/ mo dhali ’peni moŋgam gwo is jin dar ki washila/ mo. 6 ’Kwanin tiya mmogaskina uni mo ’peni to gwansan mo tani uni wanykin ki wanya/ wanya/ mo e gwo kun ’ko bwa ’te/ mo kun ’kokina uni mmoṯora ṯor mo, 7 mmo’kona uni gwo ibwa mo mmota uni kun ta imanṯor gwo mo gom gwoŋḵan jin c̱inu mo. Uni dar ki mo jin mishu gwo ’ban mo gom gwo kun ona uni mo walla gom to kun ona uni gwo mo ki gwo jin gwona uni ’kus mo be.

8 Dhali ana misha mo mo ki gwoŋḵan jin c̱inu mo, a’di ’boro’d mo, waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ midi mii a’di mo me’d jin dhala gwoŋḵan a’di bway mo mmomii mo. 9 A’di midi mii mish gwo yansan ’ban mo, ki gwoŋḵan jin c̱inu mo yisa ’thikunuwa ’cesh mo gom uni kun ta kuŋ ḵar/e mo, hili gom iman/ush gwoŋḵan mii mo dhali iman/ush gwo ha e mo, dhali gom ku gi ushuna ush goma Arumgimis mo dhali imanmii miinthus mo, dhali gom ku gi ’koki dhelel mo dhali gom ku gi ’koki dhu mii kun ḵogu mo dhali gom iman’kosha mee mo ki icom mo dhali iman’kosha mee mo ki ikum mo dhali iman’kosha mee mo ki ’kwani mo, 10 dhali ’kwani kun mii miinyc̱al mo dhali imanha’k ’pen c̱eŋ gwas mo dhali imanḵwal ’kwani mo dhali imanta ṯor mo dhali imanthul me’da po/ gwo ka maḵ mo dhali ma to gunn kun miinu ki c̱a’ckon mo e gwoŋ gana/ jin ṯoru mo, 11 isi ki gwo gi monyca gi gwom ’borga/ mo jin ta ji ma Arumgimis jin ’boru mii mo, a’di jin c̱ikunu aha/ mo mmodhu mo be.

Mii ma Buulus jin ’Bora A’di A’bor Bwa i Is mo gom Mo jin Miinuwa Mii mo

12 Aha/ ’borkina a’di bwa i is mo a’di jin c̱iki aha/ mom’bi’th mo gom a’di yan mo, a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo jin ta Tap̱am bana mo, haali/ a’di mishki aha/ mo ki aha/ tana ji isiŋ gana/ mo mmokarkina a’di aha/ ’pen ka pije/ mo mmomii to mo gom a’di mo, 13 ba aha/ ’thissa/ walkina gwo sor mo dhali aha/ ’koshkina ’kwani mo dhali aha/ sorkina a’di mo. Hili aha/ bu’thkina momiimii mo haali/ aha/ miikina miim p̱us mo mmodika/ e mo jin daru ki gwo jin gamu is mo. 14 Dhali a’the gi Tap̱am bana guski’d ki sho’k piti gom aha/ mo nyaḵki moŋgam gwo is mo dhali mo/en mo kun ’kon eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 15 Gwo yan jin onu mo ta gwoŋ gana/ mo dhali a’di ha me’d ki haŋ gana/ mo mmobu’th a’di ’baar mo ka Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus p̱u’dki’d mo e mony’cesh yan mo mmowoṯẖ uni kun miiki miinthus mo. Dhali aha/ tana ’kaŋ’kup̱ jin ta’da manmii miinthus mo. 16 Hili aha/ bu’thkina momiimii mo gom ’kup̱ mii yan mo, ki, e aha/ mo tani me’d jin taka/ ’kaŋ’kup̱ mo tani Yesus Ḵrisṯẖos midi ’taki ṯor eya tente/ bwa ma dum pitiŋ gana/ mo jin ’kuc̱a a’di ki ’kari’th mo mmota she/mm mo gom uni gwansan kun mini ’ko mo mmogam gwo is mo e a’di mo gom moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 17 Eya Maliḵ jin di’d ki she/ yil mo, jin midi mol wu mo, dhali jin molu mish ki e ga ’cesh mo, a’di jin ta’da Arumgimis mo jin di’d ’deŋ gana/ mo, a’di minu taḵ mo dhali kar ki ca mo goma sule/ mo dhali ki sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen.

18 Gwoŋḵan yansan ḵankika/ /e mo, Ṯimuṯẖawuus, /e jin ta ya/m pem mo, isi ki gwo kun onu is mo kun bagu mo, uni kun ṯorkunu mo gom /e mo, ki /e mmoshi/irrkunu ki uni mo tani mini ’taki asa asa ’borga/ mo 19 mmoṯel moŋgam gwo is sho’k mo dhali ’twa/ ma duŋ gana/ mo. Mmo/ush gwo ’peni ’twa/ ma du mo tani ’kwanin tiya pwaṯẖki moŋgam gwo is buni mo. 20 E bwaman uni gwan mo tani ta iHiminayus mo dhala Iskandar mo, uni ’kon mo, uni kun c̱ikika/ ka Seṯaan mo ki uni mini da/ar mii mo mmo’koki wal gwo sor mo be.

2

Gwo jin Yedhuwa Ye’th Sho’k mo gom Isi Gwo Goma ’Tho mo jin Minu ’Tho mo

1 Gwo jin ta jin ṯwa/a/ ki gwo ’baar mo tani a’dihe/ be. Aha/ ṯirrishkina aṯirrish ki gwo mo ki mo jin di’buwa di’b is mo dhali mo ma ’tho mo jin ’thonu mo dhali gwo jin woṯẖu/ is mo dhali mo jin c̱inuwa ’borim bwa i is mo minu mii mo gom ’kwani ’baar mo, 2 gom imaliḵ mo dhali gom ’kwani ’baar mo kun ’ko ’kom ’penkap̱an mo, ki ana mina ’kowa lam bana ki shwam mo dhali ki moŋḵu’th is mo dhali ki mii ma gayiin mo dhali ki ana minu tul ’twa/ ’kup̱ mo ki momaŋ mo ka ris ’twaŋkal kuku/ mo be. 3 Mii yansan a’di ’boro’d mo dhali a’di mishkunu bu’th mo e jis/e ma Arumgimis jin ta’da Manwoṯẖ bana mo, 4 a’di jin dina gwo ibwa mo goma ris ’kwani ’baar mo ki uni minu woṯẖ mo dhali mmop̱u’du/ mo mmonyiṯẖ gwoŋ gana/ mo be. 5 Haali/ Arumgimis ṯal ’de/ mo be dhali jan ’de/ di’d si’da/ jin doshki’d e bwaman ma Arumgimis mo dhali ’kwani mo, a’di jin ta wathi/ jin ta’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, 6 a’di jin c̱iki is piti mo mmota to jin wani ’kwani ’baar mo ’ba/ mo. Gwonṯor gom a’di mo tani a’di ṯorkunu mo ki embul ma teem piti mo. 7 Gom a’di yan mo tani aha/ karkunu ’pen ka pije/ mo mmota amanc̱i gwo mo dhali mmota a’di jin karu ki she/ mo (Aha/ ṯora gwo ki ṯor gana/ mo. Aha/ dinaki ta aṯor mo). Aha/ tana amanṯor ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ gwo mo e moŋgam gwo is mo dhali e gwoŋ gana/ mo be.

8 Aha/ dina gwo ibwa mo si’da/ eya ris mo ’baar mo ki ’kwani mini mii ’tho mo, mmo’de’k me’d kun dhelelini mis mo ki dar ka nyor mo walla dar gi wala jin walu mo ki ṯas ṯas mo. 9 Wakan si’da/ up̱ mini nyoŋ is buniŋ gana/ mo ki dar gi mo jin minu ṯera ṯer mo dhali mmohi’th burrinye/ i is mo kun gamana gam mo kun diṯ ma po/ e mo, yisa mmoṯo’da mur kagahara mo walla mmohi’th ’dolkon gana/ i is mo walla mmohi’th dhema/ i is mo walla mmohi’th burrinye/ kun ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo. 10 hili uni mini nyoŋ is ki miim ’borga/ mo me’d jin mina a’di ha me’d mo gom up̱ kun o gwo ki ’twa/ mo ki uni tana gayiin mo gom ji gi luŋu mo. 11 Dhalka ’bom da/ar mii mo mmoc̱a’b ki shwam mo dhali c̱a’b ki c̱a’b ’ko’d me’di ’baar mo. 12 Aha/ dinaki dhala ’boma kamu/ bway mo mmota amanṯor gwo mo walla mmota gi moshirr ap̱o/ ’kwaniŋ gwas mo. Ayim midi mii c̱a’b ki shwam mo. 13 Haala Aadam a’di ta a’di jin uḵu nṯwa/a/ mo dhala Hawwa ŋ’ko’d mo. 14 Dhala Aadam yisa ihe’kkunu eya, hila ’bom a’di ihe’kkunu e mo dhala yim warki’d ka mandhaŋ gwo mo be. 15 Hila ’bom minu woṯẖ mo ki mo jin dhodhu uc̱i mo waḵki/ ayim midi rash di mo e moŋgam gwo is mo dhali e mo/ena en mo dhali mii kun dheleladhelel mo dhali mii kun miinu ki dar gi mii ma ṯer mo.

3

Monthum jin Thumkunu mo gom Jwahaŋ ’Kwaniŋ Ḵaniisa mo

1 A’di ta gwo jin ta isiŋ gana/ be jin onu ki: Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ dina gwo ibwa mo mmomiiya ṯu’c jin miina jwahaŋ ’kwani mo tani a’di ona bwa ka ṯuca ’borga/ mo be. 2 Wathi/ gwanyjaḵa/ midi mii diki mii ta gi mii ’ba/ mo, dhali a’di midi mii ta ga ’bom jasi ’de/ mo, dhali a’di midi mii ta wathi/ jin min ma du ’tim mo, dhali a’di midi mii ḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ mo dhali a’di midi mii diki lo’b is piti nycine/ mo, dhali a’di minu mii ta gu’b piti ŋal mo, dhali a’di midi mii ta gwocon ki gwocon mo mmoṯor gwo mo, 3 dhali a’di midi mii diki ’dish mo ma su is mo, dhali a’di midi mii diki mii mii ki ra’b mo hili a’di mina e mii ’thup̱a’thup̱ mo, dhali a’di midi mii diki wala le’d ki ṯas ṯas mo, dhali a’di midi mii diki ta aman/ena guurush mo si’da/. 4 A’di midi mii mish kuŋ gu’b piti dhu ki ’bore/ mo, mmodhu uc̱im piti mmo’dap̱a bora ’cesh mo mmociḵ gwo mo dhali mmotaḵa taḵ mo ka ris ’twaŋkal kuku/ mo. 5 Haali/ waḵki/ wathi/ diki mish kuŋ gu’b piti dhu ki ’bore/ mo tani ba ki jin ta’da ta mmina a’di mish ’kwaniŋ ḵaniisa ma Arumgimis dhu mo? 6 A’di midi mii diki ta wathi/ jin ta jin this mo jin daḵa bu’th gwo jin gamu is mo haali/ a’di midi ’taki se ki ’pura/ ’pura/ mo ki ’ba/ jin kara a’di ki ca mo, dhali biṯ mo e mo jin waḵu tap̱a ma ruma ’cesh mo. 7 Bahili a’di minu mii maŋ mo ki ’kwani kun ’kon ka pije/ mo haali/ a’di midi ’taki biṯ mo e mo jin waḵuwa waḵ mo dhali eya gume/ gi tap̱a ma ruma ’cesh mo.

Monthum jin Thumkunu mo gom Imanhila Hil mo goma Ḵaniisa mo

8 Wakan si’da/ ’kwani kun dhunu mo mmohil to ma ḵaniisa i e mo tani uni mini mii ḵa/aḵa/ mo, mmo’koki ta gi ’twa/ jin onu gwo isu/ mo, dhali mmo’koki jima su i ’twa/ mo, dhali mmo’koki pur bwa mo goma guurush mo. 9 Uni mini mii bu’th gwo jin c̱inu ki jim bag mo jin gamu is mo ki ’twa/ ma dun dhelelgam buni mo. 10 Dhali uni si’da/ minu mii nyo/i ṯwa/a/ mo. Dhali yan’ko’d waḵki/ uni nyo/u ki is buni mo ki uni ta uni kun dar gi mii ’ba/ mo tani dhalki uni mii to mo me’d uni kun cila to hil mo goma ḵaniisa mo. 11 Wakan si’da/ up̱ mini mii ḵa/aḵa/ mo, mmo’koki thutha thu’th ’pen mo, hili uni mini ta uni kun mini ’tima du mo, mmota uni isiŋ gana/ mo eya ris to ’baar mo be. 12 Dhalki uni kun cila to hil goma ḵaniisa mo ta gi up̱ jasi ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali dhalki uni mish uc̱im buni dhu mo dhali kuŋ gu’b buni ki ’bore/ mo. 13 Haali/ uni gwansan kun miiki to ki ’bore/ mo me’d uni gun cila to hil mo goma ḵaniisa mo tani uni gam ’twa/ maŋ mo gom miiŋ gana/ jin gama uniya du is mo gom is buni mo dhali si’da/ adhan mo jin wunu jwa i is mo e moŋgam gwo is mo, a’di jin diki’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

Gwo jin C̱inu ki jim Bag mo gom ji Luŋ Bana mo

14 Aha/ ṯosha mmop̱u’dku/ i um ki ’dishe/ mo, hili aha/ ’kwarkina um gwo gwansan mo mmoye’th um sho’k mo. 15 Wakan, waḵki/ aha/ takina diiṯe/ mo tani um mini ’taki mish mo mo ki um ḵa ba/ mini ’taki mii mii ki is bum mo me’d uni kun ta kuŋ gu’b ma Arumgimis mo, a’di jin ta’da ḵaniisa jin ta ji ma Arumgimis jin di ki e mo, a’di jin ta’da atiŋkiliŋ mo dhala cur gi gwoŋ gana/ mo be. 16 Ka jiŋ gana/ ana pikina gwo mo gom a’di yansan jin ta dhan gwo jin c̱inu ki jim bag mo jin ta jim bana jin luŋa ana aluŋ mo:

A’di jin ṯorkunu eya tente/ mo e shuman is mo,

dhali a’di jin karkunu ki mo ma ḵar/e e Shi/in mo

dhali a’di jin p̱arkina iman’doyu gwo e mo

dhali a’di jin c̱ikunu gwo mo e bwaman kal gi ’kwaniny’cesh mo

dhali a’di jin gamkina ’kwani gwo is mo e mony’cesh mo

dhali a’di jin bu’thkunu bway momis mo e monyca mo.

4

Gwo jin Ṯoru Iṯwa/a/ mo gom Mo jin Minu Dhal Gwo jin Gamu Is ’Pen mo

1 Dhali Shi/in a’di ṯorki gwo ki ji lugum mo mmo/o gwo mo ki, ka cim kuŋ ’ko’d mo tani kun tiya mini per mo ’peni moŋgam gwo is mo mmoc̱iya hirdhe/ ki gwo gi shi/in kun he’kkunuwa he’k e mo dhali ki gwo kun ṯoru goma ruma ’cesh mo 2 e gwo ma p̱or ma pije/ mo kun tanuwa ṯor ka ṯor mo ki ’kwani gwansan mo kun sula ’twa/ ma dum buni mo, 3 uni gun nonki mash jin mashu mo dhali uni kun shush mii mo mmoga/ tonṯen tiya mo, uni kun uḵ ma Arumgimis mo mmota to gun minu bu’th ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo ki uni gwansan kun gamki gwo is mo dhali mish gwoŋ gana/ mo be. 4 Haali/ aris to ’baar mo kun uḵ ma Arumgimis mo tani uni ta tom ’boron mo, dhali toŋ kamu/ minu waḵ mo gomata? waḵki/ a’di budhu ki mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo, 5 haali/ a’di karu ki she/ mo wakan ki gwo ma Arumgimis mo dhali ka ’tho jin ’thonu mo be.

Amanmii To jin Ha Me’d mo goma Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

6 Waḵki/ /e mini dhu gwo gwansan kun yedhuwa ye’th sho’k mo ibwambora waḵ mo tani /e mini ta a’dim ’borga/ mo mmomii to mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, gom gura/ jin ’kana /e mo e gwo jin gamu is mo dhali gom gwom ’boro’d jin ṯoru /e mo a’di jin baṯẖkina /e mo be. 7 Dhalka hirdhe/ ki c̱i mo gom gwo lolop̱ jin ta ji ma maḵ mo jin diki ta ji ma gayiin mo dhali jin ta ji ma p̱ali/ mo. Nyoŋi is piniŋ gana/ mo e mii ma gayiin mo, 8 haali/ me’d jin hana a’di ari me’d mo mmonyoŋ buŋgwar is mo ’te/ mo tani mii ma gayiin a’di ha me’d mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo haali/ a’di gam mii adu is mo gom mondiki/e jin di’d shwane/ mo dhali si’da/ gom mondiki/e jin midi p̱u’du/ yilaŋ kamu/ mo be. 9 Gwo jin onu mo ta a’diŋ gana/ mo dhali ta a’di jin ha me’d mo mmobu’th ka ’bimpil mo. 10 Haali/ gom ’pemen yansan mo tani ana ’kona mo mmomiiya ṯu’c kun ’batha’ba’th mo dhali mmopicira picir mo haali/ ana takina ga ’teŋ kap̱em bana mo jin karkunuwa p̱o/ ma Arumgimis jin di ki e mo, a’di jin ta’da Amanwoṯẖ gom ’kwani ’baar mo, dhali ki ji mum mo gom uni gwansan kun gamki gwo is mo be.

11 Ḵani gwo gwansan mo ma dhali ṯori uni mo. 12 Dhalku/ ki dhal jan ’deŋ kamu/ bway mo mmowaḵ /e mo gom dhuru’c pini jin tana /e mo. Hili tayi she/mm mo gom uni mo uni kun gamki gwo is mo e gwom pini jin ṯora /e mo dhali e is pini jin thosona /e mo dhali e mo/en mo dhali e moŋgam gwo is mo, dhali e miin dhelelga/ mo. 13 Ntagi aha/ mina p̱u’dku/ mo tani ḵuthi is mo mmodeŋ Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu e mo e bwaŋ ’kwani mo, dhali c̱iyi gwo mo dhali ṯori gwo mo. 14 Dhalku/ ki ta p̱iny is mo gom to jin c̱inu ki me’d mo jin tana /e mo, a’di jin c̱ikunu /e mo ki gwo jin onu is mo jin bahu mo me’d jin dhukina jwahaŋ ’kwani me’d buni ap̱o/ /e mo be. 15 Boṯi ki mii gwansan kun minu mii mii mo. /E ki is pini imini ta agayiin gom uni mo. Wakan uni ’baar mo mini p̱ar yam pini jin yana /e e mo. 16 Hili is piniŋ gana/ i e ki ’bore/ mo dhali gwom pini jin ṯora /e mo. Noni is pini ki ’koho/ ’koho/ mo. Ki miim pini jin mina /e mii kan mo tani /e mini woṯẖ is pini mo dhali uni kun mini ciḵ gwom pini mo be.

5

Mii kun Minu Mii Mii mo ka Ḵarambuye/ mo gom cin Tiya mo

1 Dhalku/ wathiny ca’d ki ḵucur mo, hili malasi a’di mo me’d mii jin mina /e mii cim mo. Usi ’kwanin dhuru’c is mo me’d ikam pini mo. 2 Wakan si’da/ up̱ kun tana ṯi/ mo me’d ita’dam pini mo, dhali up̱ kun ta dhuru’c mo me’d i’bwahan mo, eya ris mii ’baar mo kun dheleladhelel mo.

3 Taḵi up̱ kun wuna ikaṯẖ ki wuŋ gana/ mo. 4 Waḵka ’boma kamu/ jin wun ma kaṯẖ mo ta’d gi uc̱i mo walla uc̱i gi uc̱im piti mo tani dhalki uni nṯwa/a/ da/ar gwo mo gom ji gi luŋum buni mo gom mii jin minu mii mii mo goma waḵ buniŋ gana/ mo mmoc̱i ton tiya ka nyaŋ’ko’d mo gom ita’dam buni mo dhali icom mo. Haali/ mii yansan a’di mishu bu’th mo e jis/e ma Arumgimis mo. 5 Ayim jin wun ma kaṯẖ ki wuŋ gana/ mo dhali jin dhalu a’di ’de/ mo tani ayim karki mo ma ’teŋ kap̱em piti ap̱owa Arumgimis mo dhali ṯikirki mii mo mmodi’ba di’b is mo dhali ’tho mo ki mon’thiny ilu/ mo dhali montee mo. 6 Ayim jin momoṯki’da dum piti mo tani a’di di’di mowu mo isi kani me’d jin din ma yim ki e mo. 7 Ḵani gwo yansan mo wakan ki uni mini ’ko ki dar gi mii jin waḵuwa waḵ mo. 8 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ diki thip̱a waḵ pitiŋ gana/ mo tani a’di waṯki gwo jin gamu is mo, dhali a’di boli wathi/ jin diki gam gwo is e ki shi/ mo.

9 Dhalku/ ki dhal jan ’deŋ kamu/ bway mo mmonyaḵ gway ’kwar ki uni kun wuna ikaṯẖ mo kun aṯẖa yili issi* kwara mo walla kun mashkunu mo ’thissa/ kagusha niin mo. 10 Dhala yim minu mii o gwo maŋ mo gom miim ’borga/ ma yim mo me’d jan ’de/ jin thip̱ki uc̱i mo mmoṯor mii jin minu ta gu’b piti ŋal mo, mmolam uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel sho’k mo, mmowoṯẖa/ woṯẖ mo gom uni kun ṯoju ’kus mo, dhali is ma yim jin kara a’di ka gayiin mo mmomii mii kun ’boron eya ris ’twaŋkal kuku/ mo. 11 Hili ushi uni gwansan gway ’kwar mo, uni kun ta dhuru’c kun wuna ikaṯẖ mo. Haali/ ki uni cana bwa en’dap̱ buni mo ap̱owa Ḵrisṯẖos mo tani uni ona bwa ki mash mo 12 dhali wakan uni tulki miiwaḵ is mo mmo’ce’dkina uni gwom buni kun ṯwa/a/ kun ona uni is mo. 13 Ki mii yan jin ’ce’de’da p̱o/ mo tani uni da/arki mii mo mmota p̱iny is mo dhali ta imanthap̱ gu’b ki sho’k mo dhali yisa mmotana uni jasa p̱iny is ’te/ yisa hili si’da/ uni tana le’d ka le’d mo dhali ta imankul gu’b ki kul kul mo mmoham gwo mo, mmo/o gwo mo kun mina uni ’taki ’koki o mo. 14 Wakan ba/ aha/ ona ki uni gun ta dhuru’c kun wuna ikaṯẖim buni mo tani dhalki uni mashan mo mmodho’th uc̱i mo, mmoji gu’b buni mo, dhali mmo’koki c̱i a’di jin ta ’kup̱ embula kamu/ mo mmosor ana mo. 15 Haali/ kun tiya uni hila/ perkin mo mmobaṯẖa Seṯaani sho’k mo be. 16 Waḵka ’boma kamu/ jin gami gwo is mo ta’d ga waḵ piti kun wuna ikaṯẖim buni mo tani dhalka yim woṯẖ uni mo jin mina ’kwaniŋ ḵaniisa ’koki ḵal mii kun diṯadiṯ mo, wakan ki uni mini woṯẖ uni gwansan kun wuna ikaṯẖ ki wuŋ gana/ mo.

17 Dhalki jwahaŋ ’kwaniŋ ḵaniisa uni kun ji mo ki ’bore/ mo, dhunu ki uni gun ha me’d mo ki montaḵ ka ’buḵum ’ban mo, ki nyanye/ gom uni gwansan kun mii to mo mmoc̱i gwo mo dhali mmoṯor gwo mo. 18 Haali/ Gwo ma Arumgimis jin kwarkunu mo o gwo mo ki: /E mini dhalka morbip̱ ki ’kamu’th ’twa/ mo ki a’di di’d mmotor pos ki sho’k mo, dhali, Amanmiiya ṯu’c minu mii c̱i to jin ha me’d ka ṯu’c piti mo. 19 Dhalku/ ki gam gwo me’d ap̱o/ wathiny jwahan ’deŋ kamu/ ki sule/ sule/ mo isi ciki/ mo gwo jin mishu eya tente/ mo ki ’twaŋ ’kwani su/ mo walla ki ’twaŋ ’kwaniŋ kwara mo be. 20 Gom uni gwansan kun ush miinthus daḵ mii mo tani ḵucuri uni mo ibwambora ris ’kwani ’baar mo, wakan ki unin tiya si’da/ mini ḵo/ is mo mmodosh mo. 21 E buŋ’kus ma Arumgimis mo dhali eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo dhali e iman’doyu gwom piti mo kun kwanykunu mo tani aha/ ḵana /e gwo mo mmodhuwa ris gwoŋḵan gwansan mo ki dar gi mii jin miinu ’peni gwo jin di’di bwa nṯwa/a/ mo walla ’peni mii jin miinu ka gwar ’de/ mo. 22 Dhalku/ ki la la mo e mo jin dhuna ’kwani me’da p̱o/ ’kup̱ wathi/ mo, walla mmonyaḵ miinthus mii jin miina wathiŋ kamu/ mo. Kari is pini ki dhelel dhelel mo.

23 Dhalku/ ki p̱i jasi yi’de/ mo naskina/, hili p̱iyi ari yiman amura’th mo gom gway gi bwam pini mo dhali gom ’ba’th pini jin ’kosh /e ki jahanne/ jahanne/ mo.

24 Miinthus gi ’kwanin tiya mo tani uni mishu eya tente/ mo, dhali uni dhunu eya tente/ mo gom gwon dwall mo, hili miinthus gi ’kwanin tiya mo tani uni minu piyu/ i’ko’d mo be. 25 Wakan si’da/ miim ’borga/ uni ṯoru eya tente/ mo, dhali isi kani me’d jin ’kona uni ki ’ko eya tente/ mo tani uni molu dhu ki ku gun bagu mo be.

6

1 Dhalka ris uni ’baar mo kun ’kon mo e bwaŋ’kwariny dhaŋḵa’b ’bam buni kun tana uni c̱iŋkina/ kun yolu mo mmodhu uni kun ta tap̱am buni ki uni gun ha me’d mo eya ris montaḵ mo, wakan ki gway ma Arumgimis mo dhali gwo jin ṯoru mo minu ’koki wal gwo sora p̱o/ mo be. 2 Uni gwansan kun takin gi itap̱a kun gamki gwo is mo tani uni mini mii ’koki dhu uni ki mon’the is mo mmo/o gwo mo ki uni ta ikam mo ’te/. Hili uni mini mii dhal mii yan e i is mo mmomii aris to ’baar mo ki ’bore/ ki nyanye/ mo haali/ uni gwansan kun miina c̱iŋkinam buni to mo tani ta uni kun gamki gwo is mo dhali uni gun enu mo be.

Mo jin Miinu Mii ma Gayiin mo Nyaḵki Mo jin ’Konu ka This Mo i E mo

Ṯori gwo mo dhali ṯirrishi gwo mo goma ris to gwansan kun minu mii mii mo. 3 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi ṯor gwoŋ kamu/ jin di ki she/ mo dhali diki gam gwo me’d mo ki gwom ’borga/ gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo tani dhali gwo jin ṯoru jin gamu me’d mo ki mii ma gayiin mo tani 4 a’di yin seki’d ki ’pura/ ’pura/ mo, ki ’ba/ jin karu ki ca mo. A’di diki mish toŋ kamu/ mo. A’di ta’d gi ’ba’th jin ’kosh a’di mo mmo’kosh ’daŋ gwo mo mmodoṯa/ doṯ mo dhali gom gwo jin sugu ki gwo mo, a’di jin wagaski miin dhap̱an mo, dhali mii kun biruwa bir mo, dhali mii kun thudhuwa thu’th ’pen mo dhali mmoṯosh gwon thus eya du ap̱o/ ’kwanin tiya mo 5 dhali mii gi gwo kun sugu e bwaman ’kwani mo ’peni bwam buni kun bulabul mo dhali kun dheru bwa mo ’peni gwoŋ gana/ mo, mmoṯoshkina uni ki mii ma gayiin jin luŋuwa luŋ mo ta ’pemen mmogam mii adu is mo. 6 Dhan mii ’kon kun gamuwa du is ki mii ma gayiin jin luŋuwa luŋ mo waḵki/ mo jin thisu is e di’d si’da/ mo, 7 haali/ ana ’konaki ’do miin tiya ’kup̱ pa mo e mony’cesh yan mo dhali a’di mishu ka jiŋ gana/ mo ki ana mola toŋ kamu/ bu’th mmoḵal ’peni mony’cesh mo. 8 Hili waḵki/ ana tana gi tonṯe/ mo dhali burrinye/ mo mmohi’th mo tani ana mina ’ko ka this mo i e mo gom uni gwansan mo. 9 Hili uni gwansan kun ’kona gwo ibwa mo mmota pa ki pa mo tani uni ṯa’kkin mo e mo jin paluwa pal mo dhali e mo ma gume/ jin bu’thki’da bu’th mo dhali eya ris miim p̱us mo dhali bwa jin onu gwo jin ta jama/ ki jama/ mo mmobul ’kwani ’kup̱ e mo jin daḵu gwo me’d mo dhali mo jin ’ce’duwa ’ce’d sho’k mo. 10 Haali/ mo jin enuwa guurush mo tani a’di ta’da birman goma ris tonthusi ’baar mo. Gom ’daŋ gwo yan jin ’kosho’d mo tani kun tiya perkin mo ’peni bway gi moŋgam gwo is mo dhali uni su’kkin ma dum buni ki la/a’d la/a’d ka ris mo.

Mo/as Gana/ jin Asu ki Moŋgam Gwo Is mo

11 Hili gom /e jin ta wathi/ ma Arumgimis mo tani ship̱iṯi/a ŋwac̱a/ mo ’pena ris to gwansan mo. Guyi a’di ki e mo a’di jin ta mo ma ḵar/e mo dhali mii ma gayiin mo dhali moŋgam gwo is mo dhali mo/en mo dhali sho’k mmoṯel mo dhali mon’thup̱ e mo. 12 Asi ki as gana/ mo gom moŋgam gwo is mo. Budhi a’di ki nyeŋ mo, a’di jin ta mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo, a’di jin yuḵkunu /e nycine/ mo me’d jin pikina /e gwom ’boro’d mo gom a’di mo e buŋ’kusi iman/o gwo ka ris mo. 13 Dhali e buŋ’kus ma Arumgimis mo, a’di jin c̱iki moŋ’koki/e mo goma ris to ’baar mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, a’di jin c̱iki gwom piti ibwambor ma Punthi Bilaaṯus mo, gwo jin pikina a’di ki piŋ gana/ mo tani 14 aha/ ḵana /e gwo mo mmodhu gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo ki dar gi monyo/o’d mo dhali ki dar gi mo jin waḵuwa waḵ mo ntaga tee jin mina Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana piyu/ mo be. 15 Dhali a’di yansan minu ṯor eya tente/ mo, ka tente/ jin ta’da ḵar/e mo jin ta Liṯgany gana/ ’de/ ki lish mo, jin ’boru mii mo, dhali a’di jin ta’da Maliḵ jin doshki’da p̱o/ imaliḵi ’baar mo dhali a’di jin ta Tap̱a jin doshki’da p̱o/ itap̱a ’baar mo, 16 a’di jin ta a’di ki is piti a’di ’de/ mo jin dar gi mo jin wunu mo dhali jin c̱a’bki’d mo e moŋkush jin molu ii ’kup̱ki cine/ mo, jin dina wathiŋ kamu/ ṯal ’de/ ki p̱ar e mo ki sule/ sule/ mo walla jin mola wathiŋ kamu/ p̱ar e ki sule/ mo be. E a’di mo tani montaḵ midi di mo dhali mo jin tanu tap̱a midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ moonnii. Amen.

17 Dhali gom uni kun ta pa ki pa mo e mony’cesh yan mo tani ḵani uni gwo mo mmo’koki ’do bwam buni isi mis mo walla mmodhu mo ma ’teŋ kap̱em buni ap̱o/ pa jin tana uni jin mii uni e ki ’kala/ ’kala/ mo, hili ap̱owa Arumgimis mo jin c̱iki ana aris to ’baar mo ki moŋ’ka’d me’di is mo mmo’kuny bwa mo. 18 Uni mini mii to ki ’bore/ mo mmota pa ki pa mo ki miim ’borga/ mo dhali mmoc̱i to ki nyanye/ ka ’ka’d me’di is mo. 19 Wakan mmodhuna uni to mmo/ish ḵumma/ mo gom is buni mo mmota moŋḵa’b jin ’bora’bor mo gom yilaŋ kamu/ mo tani wakan ki uni mini bu’th mondiki/e ki nyeŋ mo, a’di jin ta mondiki/eŋ gana/ mo be.

20 Ayy Ṯimuṯẖawuus, kari a’di jin ḵankunu /e mo mmodhu mo. Theṯẖi/ mo ’peni gwo jin waluwa ṯor ka wuny is mo ki dar gi mii ma gayiin mo dhali ayiseŋ gwo kun ’kon ki c̱a’ckon mo gom gwom p̱us jin yuḵu ki gwo gi moyuḵ mo. 21 Haali/ ki mo jin baṯẖu/ a’di i’ko’d mo tani kun tiya ŋana/ du’d mii mo isi gwo jin gamu is mo be.

A’the midi di e /e mo.

* 5:9 siṯṯiin

ṮIMUṮH̱AWUUS SU/

1

2

3

4

Gwo jiŋ ’Ko’d jin ’Kwar ma Buulus goma ṮIMUṮH̱AWUUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus, a’di jin karu ki she/ mo goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki bwa ma Arumgimis mo isi ki gwo jin onu is mo gom mondiki/e jin di’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be.

2 Eya Ṯimuṯẖawuus jin ta ya/m pem jin enka/ mo.

A’the dhali momiimii dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo jin ta Tap̱am bana mo.

Dhalku/ Is ki ’The mo

3 Aha/ ’bora Arumgimis bwa i is mo, a’di jin miiga/ to mo ki ’twa/ ma dum pem jin dheleladhelel mo, me’d mii jin miikina ibabam pem mo, ki aha/ kakina /e e ki ṯikir ṯikir mo e mon’thom pem mo. 4 Me’d jin kakika/ jabu’th pini e mo tani aha/ ’koshkina ṯe/ /e ki mon’thiny ilu/ mo dhali montee ilu/ mo mmop̱ar /e e mo, ki aha/ minu ’taki ’tu’d mo ki moŋ’kuny bwa mo be. 5 Aha/ rogomkunu ki gwo mo gom moŋgam gwo is pini mo jin dar ki washila/ mo, moŋgam gwo is yan jin c̱a’bki’di ṯwa/a/ mo eya ṯiŋkwan pini jin ta’da Lo/iis mo dhali ata’dam pini jin ta’da Ap̱niiki mo, dhali shwane/ aha/ misha ki isa duŋ gana/ mo ki a’di c̱a’bki’d e /e mo. 6 Me’d jin rogomkika/ /e ki gwo mo mmoṯi’k to jin c̱in ma Arumgimis ki me’d mo, a’di jin di’d e /e mo ki mo jin thulka/ /e me’d pema p̱o/ mo. 7 Haali/ Arumgimis diki c̱i ana shi/in ma shi/iny jwa mo, hili a’di ki c̱i ana shi/in gi mom’bi’th mo dhali mo/en mo dhali mmomisha du ’tim mo.

8 Dhalku/ ki mii ’the is mo mmoc̱i gwo mo gom Tap̱am bana mo, walla gom aha/ mmotaka/ habuus mo, hili budhi isa nyor pini jin pwaḵu /e mo gom gwom ’borga/ mo e mom’bi’th ma Arumgimis mo, 9 a’di jin woṯẖki ana mo dhali yuḵ ana mo ka yuḵ jin ḵogu mo, yisa gom miim bana jin ha me’d mo, hili ki miim piti kun ha me’d mo e ’kup̱ miim pitiŋ gana/ yan mo dhali a’the jin c̱ikina a’di ana mo tani eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo ki yil ka risi ṯwa/a/ mo, 10 dhali shwane/ a’di ṯoru eya tente/ mo gom is jin piyin ma Manwoṯẖ bana ka pije/ mo a’di jin ta’da Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, a’di jin p̱uuki wu mo dhali ḵalu mondiki/e mo dhali mo jin molu wu mo e moŋkush mo ki gwom ’borga/ mo be. 11 Haali/ gom gwom ’borga/ yansan mo tani aha/ karkunu ’pen ka pije/ mo mmota amanc̱i gwo mo dhali ta a’di jin karu ki she/ mo dhali ta a’di jin ta’da manṯor gwo mo. 12 Dhali wakan aha/ ’koshkina is ka nyor mo me’d jin ’kosha is aha/ ka nyor mo. Hili aha/ dina is ki ’the mo haali/ aha/ misha a’di jin gamka/ gwo is mo dhali aha/ misha ki isa duŋ gana/ ki a’di mishi ji ki ’bore/ ntaga Tee c̱aan mo a’di jin c̱ikika/ a’di mmodhu mo be. 13 Baṯẖi bway pem mo gom gwoŋ ganam pem kun ṯorka/ mo, uni kun ciḵkina /e ’peni aha/ mo e moŋgam gwo is mo dhali e mo/en mo, uni gun ’kon eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo. 14 Jiyi gwoŋ gana/ mo a’di jin c̱ikunu /e mo mmodhu mo ki Shi/in Dheleladhelel mo a’di jin c̱a’bki’d e bwaman ana mo.

15 /E mishki gwo hila/ mo ka ris uni gwansan kun ’kokin mo e Pa Asiyya mo tani ṯu’kkin mo ’peni aha/ mo dhali e bwam uni gwansan mo tani ta iPijallus mo dhala Harmujanis mo, uni ’kokin mo. 16 Dhalki Tap̱a a’di c̱i momiimii gom kuŋ gu’b ma Unisip̱urus mo haali/ a’di me’d ka ris yeki aha/ ’ba/ mo. A’di yisa ’thena is mo gom mondeḵ pem jin deḵu aha/ ka jindhiir mo, 17 hili ki a’di merki’d mo e Pa Ruumiya mo tani a’di ŋap̱ki’da ŋap̱ mo gom aha/ ki bur bur ka daran du mo dhali a’di gamki aha/ mo be. – 18 Dhalki Tap̱a c̱i a’di mo jin mina a’di gam momiimii mo ’peni Tap̱a mo ’pena Tee c̱aan mo – dhali /e mishkin ki ’bore/ mo aris to kun ḵalkina a’di ki mii mo e Pan Ep̱asus mo be.

2

Athuruḵ Gana/ ma Yesus Ḵrisṯẖos mo

1 /E si’da/ jin ta ya/m pem mo, ’bithi /e is mo eya ’the jin di’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, 2 dhali a’di jin ciḵkina /e ’peni aha/ nṯwa/a/ mo ka ma’diny iman/o gwo mo tani c̱iki uni ’kwani kun ta ku isiŋ gana/ mo mmodhu mo, uni kun mini mish tiyan tiya gwo ṯor si’da/ mo be. 3 Budhi isa nyor pini jin pwaḵu /e mo me’da thuruḵ gana/ ma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be. 4 Athuruḵa kamu/ yisa di’da jin midi re’d is piti ki to gi monyc̱a’b piti mo me’d jin dina a’di mmomii to ma thuruḵ mo, haali/ tom piti jin guna a’di ki e mo tani ta mii jin mina a’di mii mo mmokap̱ a’di adu mo, a’di jin kar a’di aṯu’c ma thuruḵ mo be. 5 Wathiŋ kamu/ jin ishki’da bor ka ’cesh mo e mo ma lo’b mo tani minu ’koki shum ki toŋ’kup̱ mo isi ciki/ a’di midi mii thim isi gwo jin ḵanuwa ḵan mo gom mo ma lo’b yansan mo be. 6 A’di ta’da mansi to jin mii’da ṯu’c jin ’batha’ba’th mo, a’di ḵa ba/ iminu pwaḵki ’kup̱ to jin ’ciṯẖu/ nṯwa/a/ mo. 7 Kulumi gwo ibwa mo gom gwo kun oka/ mo haali/ Tap̱a a’di midi c̱i /e mo jin mishu gwo ’ban mo goma ris to ’baar mo be.

8 Kayi aYesus Ḵrisṯẖos e mo a’di jin pikunu mo ’peni mowu mo, a’di jin ta emen ’pena Dawuu’d mo, me’d gwom pem jin c̱ikika/ e gwom ’borga/ mo, 9 a’di jin ta gwom ’borga/ a’di jin ’koshka/ is ka nyor mo dhali rash mo ka maḵḵiya m’bame’d mo me’da manṯẖu’th to mii mo. Hili Gwo ma Arumgimis mo tani a’di yisa ta gwo jin deḵu mowa. 10 Wakan aha/ ’dimkina ’kup̱ mo eya ris to ’baar mo gom gway gi uni kun kwanykunu mo, ki uni si’da/ mini ’taki bu’th bway mowoṯẖ yan jin diki’d eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo jin midi nyaḵ ya ki monyca ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 11 Gwo yan jin onu mo tani ta gwo jin ta isiŋ gana/ mo be ki:

Waḵki/ ana wuna mo nyaḵki a’di mo tani ana si’da/ mina ’ko ki e nyaḵki a’di mo be.

12 Waḵki/ ana ’dima ’kup̱ mo tani ana si’da/ mina nyaḵ tap̱a ta ki a’di mo be.

Waḵki/ ana mina waṯ a’di gway mo tani a’di si’da/ midi waṯ ana gway mo be.

13 Waḵki/ ana dara gi moŋgam gwo is mo tani a’di di’d kan mmota ji gi isiŋ gana/ mo be –

haali/ a’di midi mol is piti waṯ mo be.

Wathi/ jin Mii To jin Nyo/u ki Nyo/ Gana/ mo

14 Rogomi uni ki gwo yan mo dhali ḵan uni gwo mo ibwambori Tap̱a mo mmotheṯẖ gwo jin sugu mo gom gwo mo, a’di jin diki ḵal miiŋ kamu/ ’kup̱ pa mo, hili a’di jasi ’ce’d uni sho’k mo, uni kun ciḵ a’di mo. 15 Miiyi miim pini ki dher mo mmoc̱i buŋgwar is pini ka Arumgimis mo me’d a’din ’de/ jin ṯesu mo, mmota wathi/ ma ṯu’c mo, a’di jin mina isi mii diki ’the mo, a’di jin midi dher bway ka ḵar/e mo e gwoŋ gana/ mo, mmoṯor a’di ki ’twaŋ gwocon mo. 16 Theṯẖi/ mo ’peni gwo kun ’kon ki p̱e’th mo haali/ a’di midi sus ’kwani ka ris mo e mo jin ushuwa Arumgimis ki nyanye/ mo dhali ki nyanye/ mo 17 dhali gwom buni mini shwa bway mo me’d jama/ mo. E bwam uni gwansan mo tani ta iHiminayus mo dhala P̱ilitus mo, 18 uni kun wanykin mo ’peni gwoŋ gana/ mo mmobu’th gwo ki wup̱ mo mmo/o ki mompinu a’di peki’d mo hila/. Uni ki kum moŋgam gwo is gi ’kwanin tiya ’twa/a ’cesh mo. 19 Hili moŋḵa’b ma Arumgimis ṯelkunu sho’k mo mmodosh mo, mmoḵal mo jin dina gwo yan ka ’dan’dap̱ mo ki: Tap̱a mishi uni gwansan kun ta kum piti mo, dhali, Dhalka ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo uni kun yeri gway gi Tap̱a mo, ḵwa/ is buni bwa mo ’peni miinthus kun shi/ashi/ mo.

20 Dhali eya dhan gu’ba caaga/ mo tani toŋ’kul bwa ’kon si’da/ mo, kun ’koki ta jasi ’dolkon gana/ mo dhali ’dolkon kush mo, hili si’da/ toŋ’kul bwany cwa si’da/ mo dhali toŋ’kul bwa ma je kun ’thosu mo si’da/ dhali kun tiya kun tana ajji kun dhunu ki she/ ki dhuŋ gana/ mo dhali kun tiya si’da/ kun dhunu mmota abar mo. 21 Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi dhelel is piti mo ’peni mii kun waḵu mo tani a’di midi ta toŋ’kul bwa mo jin karu ki she/ ki kar gana/ mo goma ṯu’c gi montaḵ mo, mmota ji gi karu ki she/ mo dhali mishi to mii mo gom tap̱a gi gu’b mo, mmonyoŋkina a’di is mo goma risa ṯuca ’borga/ gunn mo. 22 Wakan ship̱iṯi/a ŋwac̱a/ mo ’peni miin dhuru’c pini jin karkina /e e ki ’thir ’thir mo dhali guyi mo ma ḵar/e ki e mo, dhali moŋgam gwo is mo, dhali mo/en mo dhali moŋḵu’th is mo nyaḵki uni gwansan kun yuḵki gway gi Tap̱a ’pena dum buni kun dheleladhelel mo. 23 Dhalka hirdhe/ ki c̱i mo gom mo jin doṯu/ gwowa doṯ mo kun ta gwom p̱us mo dhali gwo kun ’konuki ye’th sho’k mo. /E mishin ki uni c̱isina le’d jin walu ki ṯas ṯas mo. 24 Dhali amanmii to gom Tap̱a mo tani a’di midi mii diki mii ta amanwala le’d ki ṯas ṯas mo, hili a’di mina bwa mii ta gi kush gom ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, dhali jin midi mish ta amanṯor gwo ki ’twaŋ gwocon mo, mmothona thon me’di ’ko’d mo, 25 mmoḵucur unim piti gwahan ki gwo mo kun cesh a’di mo ki thiṯẖ mo, ki mii jin ’thup̱u e ki ’thup̱ mo. Arumgimis wari midi ’taki c̱i uni mo jin rijuwa du is mo dhali p̱u’du/ mo mmomish gwoŋ gana/ mo, 26 dhali uni mini ’taki ye mo ’pena gume/ gi tap̱a ma ruma ’cesh mo ’ko’di mom piti jin bu’thkina a’di uni mo mmomii bwam piti mo be.

3

Buye/ Mii jin Mina ’Kwani Ta mo ka Tee jiŋ ’Ko’d mo

1 Hili mishi gwo yansan ’ban mo, ki, ka tee kuŋ ’ko’d mo tani mo midi p̱u’du/ mo jin min ma wukura/ di mo. 2 Haali/ ’kwani mini en is buni mo dhali ena guurush mo dhali dhu ’ba/ ki ca mo dhali ’theḵ ’bam buni imis mo, dhali wal gwo sor mo, dhali ush gwo gi icom buni ha e mo dhali ikum mo, dhali uni mini ta iman/usha ’borim bwa c̱i mo, dhali uni mini ta uni gun ’koki dhelel mo, 3 dhali uni mini dar gi mo/en jin di’d eya du wathi/ en’thi/ mo, dhali uni mini ta iman/ush gwo gwam mo, dhali uni mini ta imanthutha thu’th ’pen mo, dhali uni mini ta imandar ga du kun ’timu mo gom e kun dhuna uni ki ’thir ’thir mo, dhali uni mini ta imanmii mii kun ḵaŋkama ḵaŋkam mo, dhali uni mini ta imanshi/ miim ’boro’di e mo, 4 dhali uni mini ta iman’ciṯẖ is ki gwo mo, dhali uni mini ta imanbujura bujur mo, dhali uni mini se ki ’pura/ ’pura/ mo mmodhu ’ba/ oki uni imishi mo mo, dhali uni mini ta iman/en ’kom ’peŋkap̱an buni mo mmodhal mo/en ma Arumgimis e i is mo, 5 mmodhu jasa warma’c mii gom ji gi luŋu mo, hili uni ki waṯ gway gi mom’bi’th piti mo. Theṯẖi/ mo ’peni ’kwani kun wakan mo. 6 Haali/ ibwaman uni gwansan mo tani uni ta uni kun kuli bway buni mo e gu’b gi ’kwanin tiya mo mmobu’th up̱ kun ta ’thalkina/ ki ’thalkina/ mo kun bur ma du mo ki wap̱ wap̱ ki miinthus mo dhali thap̱ miinthus kun ’kona e ki she/ ki she/ mo, 7 uni kun ta imanha ’kwani gunn gwo e mo, dhali yisa bumburkin ki sule/ e mo jin nyiṯẖu/ gwoŋ gana/ mo. 8 Me’da Yanniis dhala Yambiriis, uni ceshkina Musa mo mo, wakan si’da/ ’kwani gwansan uni ceshki mo mo gom gwoŋ gana/ mo, uni kun ta ’kwani kun p̱u/kin mo e bwam buni mo dhali kun ta gi moŋgam gwo is kun waḵu mo. 9 Hili uni mini thoṯẖ isa dhanaa? Haali/ mii ma p̱alim buni midi di eya tente/ mo gom ’kwani ’baar mo, me’d mii gi ’kwani su/ gwansan mo be.

Gwo ma Buulus jin Ta jiŋ ’Ko’d mo jin Ḵankina A’diya Ṯimuṯẖawuus mo

10 Shwane/ /e mishki gwom pem kun ṯorka/ mo dhali miim pem kun miika/ mo dhali tom pem jin guka/ ki e mo e mondiki/e mo dhali moŋgam gwo is pem mo, dhali bwam pem jin ’kuc̱ka/ ki ’kari’th mo, dhali mo/en pem mo, dhali sho’k pem jin ṯelka/ mo, 11 dhali monṯo’c bwam pem mo, dhali isa nyor pem jin ’koshki aha/ mo, dhali a’di jin p̱u’dki’di aha/ e Pa Anthaakiya mo, dhali e Pa Ikuniyya mo, dhali e Pa Listra mo, dhali monṯo’c bwa wana, kun ’dimka/ ’kup̱ mo. Hili ’peni uni gwansani ’baar mo tani Tap̱a a’di yeki aha/ ’ba/ mo be. 12 Ka jiŋ gana/ aris uni gwansan kun ’kona gwo ibwa mo mmo’ko isi ’ko ma gayiin mo e moŋ’koki/e mo eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani uni minu ṯo’c bwa mo be, 13 ki ’kwani gun mii tonthus mo dhali imanheka he’k e mo mini ṯẖi’th mii gun shiyin mo ntagi mii shigga/ kagahara mo, uni kun ta imanheka he’k e mo dhali uni kun he’kkunu e mo be. 14 Hili gom /e mo tani ṯikiri /e di mo e gwo jin da/arkina /e mo dhali e gwo jin gamkina /e is ki gam gana/ eya du mo, mmomishkina /e ’peni a’di jin da/arkina /e a’di mo 15 dhali mish ’ban ’peni mo jin tana /eya ’ci mo tani /e mishki gwo gwansan kun ’kwarkunu mo dhali kun ḵogu mo, uni gun mini mish /e sho’k ye’th mo gom bway gi mowoṯẖ ki moŋgam gwo is eya Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo. 16 Aris Gwo ma Arumgimisi ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ’kwarkunu mo tani uni shi/irrkin ma Arumgimis mo dhali ha me’d mo gom gwo mmoṯor mo dhali gom ḵucur jin minu ḵucura ḵucur mo dhali gom ṯo’k jin minu ṯoka ṯo’k mo dhali goma nyoŋ is jin minu nyoŋ mo gom mii ma ḵar/e mo 17 ki wathi/ ma Arumgimis minu ’taki thim mo, mmota ka ris to ’baar mo kun minu mii ta mo goma risa ṯuca ’borga/ ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo be.

4

1 Aha/ ḵana /e gwo mo ibuŋ’kus ma Arumgimis mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo, a’di jin midi dwall gwo mo gom uni kun ’kon ki e mo dhali kun wukin mo, dhali ki pim piti jin mina a’di piyu/ is ka pije/ mo dhali bampam piti mo be. 2 C̱iyi gwo mo, hayi me’d ki embul mo mo, dhali hayi me’d ki embul mo jin diki ’bor mo, dhali ṯokiya ṯo’k mo dhali ḵucuriya ḵucur mo, dhali malasiya malas mo, dhali dhalku/ buye/ ki ’thi mo e bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo dhali e gwo jin ṯoru mo. 3 Haali/ mo midi p̱u’du/ mo ki ’kwani mini ’koki ’dim ’kup̱ mo e gwom ’borga/ jin ṯoru mo, hili mmotana uni gi bwany’ce kun ḵasaḵas mo tani uni mini tul imanṯor gwo ’kup̱ mo gom is buni mo mmogam bwam buni kun ona uni ’kup̱ mo, 4 dhali uni mini ṯu’k mo ’peni gway gi gwoŋ gana/ jin ciḵu mo dhali ta c̱a/ ka c̱a/ e gwo lolop̱ jin ta ja maḵ mo. 5 Dhali gom /e mo tani isa yempa/ ṯeli /e sho’k mo, dhali ’dimi ’kup̱ mo e mo jin ’koshu is ka nyor mo, dhali miiya ṯu’c gi imanṯor gwom ’borga/ mo, dhali thimi miin tom pini mo.

6 Haali/ aha/ hila/ dikina e shushan mo jin minu mii aha/ abas mo. Dhali mom pem jin miga/ ḵwa/ is pem bwa mo tani a’di p̱u’dki’d mo be. 7 Aha/ askina ki as gana/ mo. Aha/ ’baarkina bway tur gi miiŋ gana/ mo. Aha/ karkina moŋgam gwo is mo. 8 ’Peni shwane/ mo to karkunu mo gom aha/ mo, a’di jin ta toŋ’kup̱ gi mo ma ḵar/e mo, a’di jin mina Tap̱a, jin ta’da amandwall gwo mo jin ta’da ḵar/e mo c̱i aha/ mo ka Tee c̱aan mo. Dhali yisa jasi e aha/ ’de/ mowa, hili si’da/ gom uni ’baar mo kun enki miim piti jin minu piyu/ a’di is ka pije/ mo be.

Gwo jin Yedhuwa Ye’th Sho’k gom ’Kwani ka ’Deṯe/ ’Deṯe/ mo

9 Miiyi ki is pini ki dher mo mmoyayu/ i aha/ ki jahanne/ mo. 10 Haala Dimas, a’di jin enki mony’cesh yan jin di’d shwane/ mo tani, a’di dhalki aha/ ’pen mo dhali yaki’d mo e Pan Tasaluniiki mo, dhala Kiriskis a’di yaki’d mo e Paŋ Galathiyya mo dhala Tiithus e Pan Dalmathiyya mo. 11 Luuka a’di di’d a’di ’de/ nyaḵki aha/ mo. Gama Markus mo dhali susi a’di mo nyaḵki /e mo, haali/ a’di ta a’dim paŋ gana/ jin mii to gom aha/ mo. 12 Tiḵikus, aha/ hashkina a’di e Pan Ep̱asus mo be. 13 Ki /e mini p̱u’du/ mo tani guyu/ burrinyem p̱om pem mo, a’di jin dhalkika/ nyaḵka Karbus mo e Pan Taruwaas mo, dhala warka/ si’da/ mo, dhali isi ki ji mum mo ayi’c kun ’kwaru gwo ap̱o/ mo. 14 Iskandar jin ta’da mantor to mo tani a’di miiki aha/ dhan to jin shi/ashi/ mo, dhali Tap̱a midi raḵ a’di to ibway mo gom miim piti jin miina a’di mo. 15 Jiyi a’di ki e mo, /e ki is pini mo, haali/ a’di ’bitha’bi’th mo mmocesh mo mo gom gwom bam jin ṯora aman mo be. 16 E gwom pem jin ta jin ṯwa/a/ jin ’ce’dka/ she/ mo tani wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin bu’thki ’ban gwom pem mo. Uni ’baar mo dhalki aha/ ’pen mo. Hili mii yan a’di minu mii dhalku/ ki dhu ap̱o/ uni mo. 17 Hili Tap̱a a’di doshki’d nyaḵki aha/ mo dhali c̱i aha/ mom’bi’th is mo mmobah gwo ki bah gana/ ’baar mo, ki aris ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mini ’taki ciḵ a’di mo be. Wakan aha/ yekunu mo ’peni ’twa/ ma dhop̱ mo be. 18 Tap̱a a’di midi ye aha/ ’ba/ mo ’pena ris tonthus mo dhali ta aha/ is ki me’d mo gom bampa/ jin ta ji momis piti mo be. E a’di mo tani monyca midi di mo gom ki sule/ mo dhali ki sule/ ya ye ’ba/ mo be. Amen.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Monthe Me’d mo

19 Theka P̱iriska me’d mo dhala Akiila mo, dhali kuŋ gu’b ma Unisip̱urus mo be. 20 Araastus diki’d mo e Paŋ Kurinṯẖuus mo. Dhala Ṯurup̱iimus a’di dhalkika/ mo e Pam Miliiṯus mo haali/ a’di ’ba’thki’d mo be. 21 Miiyi is pini ki dher mo mmoyayu/ nṯwa/a/ ki mo diki ta mondiṯ mo. Abuulus hashki monthe me’d gom /e mo. Kan si’da/ miikin ma Budis mo dhala Linus mo dhala Kalap̱idiyya mo dhala risa waḵi ’baar mo be.

22 Tap̱a midi di e shi/in pini mo. A’the midi di gom /e mo.

TIITHUS

1

2

3

Gwo jin ’Kwar ma Buulus goma TIITHUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus jin ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo dhali a’di jin karu ki she/ mo goma Yesus Ḵrisṯẖos mo mmop̱al moŋgam gwo is ma Arumgimis mo gom uni kun kwanykunu mo dhali gom monyiṯẖ buni jin nyiṯẖkina uni gwoŋ gana/ mo, a’di jin ṯekunu mo ki mii ma gayiin mo, 2 e mo ma ’teŋ kap̱e/ mo gom mo gi ’konu ki e ya ye ’ba/ mo, a’di jin okin ma Arumgimis gwo is ’peni kadhamo/ dhamo/ nnii mo, a’di jin diki ta aṯor ki sule/ mo be. 3 Dhali ki mo ma teeŋ gana/ mo tani a’di ki ṯor a’di eya tente/ ki gwom piti mo ki gwo jin c̱ikunu mo, a’di jin c̱ikunu aha/ mo mmodhu mo ki gwo jin ḵan ma Arumgimis mo jin ta’da Manwoṯẖ bana mo be.

4 Eya Tiithus jin ta’da ’cim pem gana/ mo e moŋgam gwo is jin nyaḵka’d mo.

A’the dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus Amanwoṯẖ bana mo be.

Mii ma Tiithus e Paŋ Kariiṯ mo

5 Gwo a’dihe/ be jin dhalkika/ /e mo e Paŋ Kariiṯ mo, ki /e mini ’taki thoson ki ’bore/ mo to kun aṯẖkin mo dhali dhu jwahaŋ ’kwani ’pen ka pije/ mo eya ris ’peŋkuman bampa/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, me’d gwo jin c̱ikika/ /e ka ḵarambuye/ mo, 6 ’kwani uni kun daran ki mii ’ba/ mo, uni kun mashi jasi me’d ’de/ ki lish mo, uni kun tana uc̱im buni imangam gwo is mo dhali yisa uni kun mishu yer is ki gway mo gom mo jin dara uni ka du kun ’timu mo gom e gun dhuna uni ki ’thir ’thir mo walla gom mo jin usha uni gwo ha e mo. 7 Haali/ jwaha/ wathi/, me’d wathi/ jin ta’da mandhu to goma Arumgimis mo ba/, a’di midi mii dar gi mii ’ba/ mo, dhali a’di midi mii diki ’theḵ ’ba/ imis mo, walla ta amanwar ki jahanne/ mo, walla ta a’di jin min ma su ’kosh mo, walla ta amanbujura bujur mo, walla ta amanpur bwa ki pur mo gom nyunycina/ mo. 8 Hili a’di minu mii ta gu’b piti ŋal mo, dhali a’di midi mii ta aman/en miim ’borga/ mo, dhali ta amanji is piti mo, dhali ta a’di jin kusha buye/ mo, dhali ta a’di jin dheleladhelel mo, dhali ta a’di jin mishi’da du ’tim ki is piti mo. 9 A’di midi mii bu’th gwoŋ gana/ ki nyeŋ mo mmoṯel shoki cine/ mo me’d jin ṯorkunu a’di a’di mo, wakan ki a’di midi ’taki mish c̱i gwo jin yedhuwa ye’th sho’k mo e gwoŋ gana/ jin ṯoru mo dhali si’da/ mmoḵucur uni gwansan ki gwo mo, uni kun dhaŋki a’di gwo i’twa/ mo. 10 Haali/ ’kwani tana ris kagahara mo ushki gwo ha e mo, uni kun ta iman/o gwo kun ’ko bwa ’te/ mo dhali kun ta imanheka he’k e mo, isi ki ji mum mo gom uni gwansan kun ’ciṯẖkunuwa munyjal yis mo. 11 Uni minu mii dhu ki shwam mo, haali/ uni kumkina waḵa tiya ’twa/a ’cesh mo ka ’bimpil mo mmoṯor gwo mo gom to jin mina uni gam ki nyunycinan thus mo, a’di jin dara uni ki bway ḵa ba/ mmoṯor mo. 12 Jan ṯal ’deŋ kamu/ di’d ’peni bwam uni mo jin kar is piti ka manc̱i gwo mo jin ta jim buniŋ gana/ mo mmo/o gwo mo ki: ’Kwani gi Paŋ Kariiṯ isa yempa/ tana ṯor mo dhali uni ta tombwaasho kun shi/ashi/ mo dhali kun shwan ma piny isa nyor mo dhali kun shwana ṯe/a nyor mo be. 13 Gwonṯor yansan ta gwoŋ gana/ mo. Wakan ḵucuri uni ki gwo jin kaaka ki uni mini ’taki ta kuŋ gana/ mo e moŋgam gwo is mo, 14 mmodhal mii e i is mo mmo’koki c̱iya hirdhe/ gom gwo lolop̱ jin ta ja maḵ gi ’Kwani Yahuuda/ mo walla gwoŋḵan gi ’kwani kun waḵki gwoŋ gana/ mo. 15 E uni kun dhelelkin mo tani aris to ta kun dhelelkin mo, hili e uni gun p̱u/kin mo tani dhali kun dar gi gwo jin gamu is mo tani toŋ kamu/ p̱iyi’d jin dhelelki’d mo. Bwam buniŋ gana/ mo dhali ’twa/ ma dum buni mo tani, uni p̱u/kin mo be. 16 Uni ṯorki gwo ki ’twa/ ki uni mishkina Arumgimis mo tani uni waṯki a’di gway ki miim buni mo be. Uni waḵkunu ki waḵ jin shi/ashi/ mo gom bul buni mo dhali uni ta iman/ush gwo ha e mo dhali uni ha me’d gom ari tom ’boro’da kamuwa?

2

Gwo jin Ṯoru jin Ta jiŋ Gana/ mo

1 Hili gom /e mo tani ṯori gwo mo a’di jin midi ha me’d mo gom gwonṯor gana/ mo. 2 Ḵani ’kwani kun can gwo mo mmo’tima du mo, dhali mmoḵa/aḵa/ mo dhali ḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ mo, mmota kuŋ gana/ mo e moŋgam gwo is mo dhali e mo/en mo dhali mmoṯel sho’k ki ṯel gana/ mo. 3 Ḵani up̱ gun tana ṯi/ gwo mo wakan ki uni mini ḵa/aḵa/ mo gom gway miim buni mo, mmo’koki ta imanthutha thu’th ’pen mo walla mmota c̱iŋkina/ ma su mo mmop̱i mo. Uni ḵa ba/ imini mii ṯor gwo mo gom a’di jin ’boro’d mo ba/. 4 Dhali wakan yethi up̱ kun ta dhuru’c sho’k mo mmo/en ikaṯẖim buni mo dhali uc̱im buni mo, 5 dhali mmota uni kun mini ḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ mo, dhali mmota uni gun mini ga/ gwasa tiya mo, dhali ta imandhu gu’b buni ki ’bore/ mo, dhali ta imanta gi bwaŋkush mo, dhali ta uni kun mini ’dap̱ ’twa/ mo e mo gi ikaṯẖim buni mo, ki gwo ma Arumgimis minu ’taki ’koki waḵ mo be. 6 Wakan ḵani ’kwani kun ta dhuru’c gwo mo ka daran du mo mmo’tima du ki is buni mo. 7 Ṯori is pini eya ris ’twaŋkal kuku/ mo mmota she/mm ki miim ’borga/ mo, dhali e gwom pini jin ṯora /e mo tani ṯori a’di jin dara’d ki jin thusi cine/ mo, dhali a’di jin ḵa/aḵa/ mo, 8 dhali gwom ’borga/ jin ṯora /e jin minu mol waḵ mo, wakan ki wathi/ jin ceshki mo mo tani minu kar ki mo ma ’the is mo mmodar gi tonthusa ’deŋ kamu/ mo mmo/o gom ana mo be. 9 Ḵani uniny c̱iŋkina/ gun yolu gwo mo mmo’dap̱ ’twa/ mo e itap̱am buni mo dhali c̱i uni moŋkap̱ mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo. Uni mini mii ’koki burush uni gwo i’twa/ mo, 10 walla mmoḵal to ki bwam buni mo, hili mmoṯor a’di jin di’d isi bwaman mo ki a’di jin ta jiŋ gana/ mo, wakan ki eya ris to ’baar mo tani uni mini mii ’taki nyoŋ gwonṯor ma Arumgimis is mo, a’di jin ta’da Manwoṯẖ bana mo be.

11 Haali/ a’the ma Arumgimis mo, a’di piki’d mo gom bway mowoṯẖ mo goma ris ’kwani ’baar mo be, 12 mmoye’th ana sho’k mo mmowaḵ gwo mo jin ushuwa Arumgimis luŋ mo dhali mii gun dhunu e ki ’thir ’thir mo e mony’cesh yan mo dhali mmo’ko mmoḵu’th is ki ’cese/ ’cese/ mo dhali mmota gi buyeŋ kush gana/ mo dhali mmomii mii ma gayiin mo e mony’cesh mo be, 13 mmoc̱ora c̱or mo gom mo ma ’teŋ kap̱em bana jin ’boru mii mo, a’di jin ta mompi gi monyca ma Arumgimis bana mo jin caaca mo dhali Amanwoṯẖ bana jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 14 A’di jin c̱iki is piti mo gom ana mo mmowan ana ’ba/ mo ’peni aris miinthus mo dhali mmodhelel ’kwanim pitiŋ gana/ mo gom is piti mo, uni kun shwana mii anyor ki thiṯẖ mo gom miim ’boron mo be.

15 Bahi aris to gwansan mo dhali malasiya malas mo dhali ḵucuriya ḵucur ki moshirri ’baar mo. Dhalku/ ki dhal wathin ’deŋ kamu/ bway mo mmowaḵ /e mo.

3

Ṯikiri Miim ’Borga/ mo kun Miinu mo

1 Rogomi uni ki gwo mo mmo’dap̱ ’twa/ mo e uni kun ta itap̱a mo dhali uni kun ta gi moshirr mo, mmota imanha gwo e mo, dhali mmota uni kun mini thoson is mo gom ma gom miiŋ gana/ mo, 2 mmo’koki o gwon thusa p̱o/ wathin ’deŋ kamu/ mo, mmotheṯẖ mo ’peni ’kwani kun walana le’d ki ṯas ṯas mo, mmota uni gun min ma du ’thup̱ mo dhali mmoṯora dum paŋ gana/ mo e miin taḵ goma ris ’kwani ’baar mo. 3 Haali/ ana ki is bana ’thissa/ nṯwa/a/ mooniin tani takina p̱us mo mmo/ush gwo ha e mo dhali ana suskunu per mo dhali ana takina c̱iŋkina/ ka ris mii kun dhukunu e ki ’thir ’thir mo, haali/ ana ’kona ’ce ki ’kol mo, mmo’baara teem bana mo jin dup̱uwa dup̱ i e mo dhali ki miin dhap̱an mo, dhali ana shinu i e ki ’kwani mo dhali ana shina shi/ i e ka rem ’kup̱ mo. 4 Hili ki miim ’borga/ mo dhali mii kun miinu ki mo/en ki bwaŋkush mo jin ta ji ma Arumgimis mo, a’di jin ta’da Amanwoṯẖ bana mo, piyin mo tani 5 a’di taki ana is ki me’d mo, yisa gom miim ’boro’da kamu/ jin miikina ana ki mii ma ḵar/e mowa, hili ki momiimiim pitiŋ gana/ jin ha me’d mo, ki mii jin lamkunu mo ka dho’th jin dhodhu doḵ/e mo dhali ki mii jin tanu this e Shi/in Dheleladhelel mo tani 6 a’di jin wolkina a’di ap̱o/ ana mo ki ehe/ ka Yesus Ḵrisṯẖos jin ta’da Amanwoṯẖ bana mo be. 7 Wakan ki ana minu ’taki dhu ki mo ma ḵar/e mo ka ’them piti mo dhali ta imanbu’th mal e mo ma ’teŋ kape/ gi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 8 Gwo jin onu mo be ta isi gwoŋ gana/ be.

Aha/ ona bwa ki /e mini ṯirrish gwo mo gom to gwansan mo ba/. Wakan ki uni gwansan kun gamki gwo is eya Arumgimis mo tani mini mii mii ka serec̱ mo mmoc̱i is buni mo ki miiŋ gana/ mo. Mii gwansan uni kun ta kum ’borgaŋ gana/ mo dhali ta ku kun mini ha me’d mo gom ’kwani mo be. 9 Hili theṯẖi/ mo ’peni mo jin doṯu/ gwowa doṯ mo kun ta gwom p̱us mo, dhali mo jin beledhu gwo mo, dhali mo jin biruwa bir mo dhali mo jin tanuwa le’d ki ṯas ṯas mo ap̱o/ gwoŋḵan jin c̱inu mo, haali/ uni dar gi shi/ miim ’boro’d mo dhali kun ta kum p̱e’th mo. 10 Haali/ gom wathi/ jin ḵali gwon thus jin ta’da he’k e mo tani ’ko’di a’di rumkunu ki gwo mo me’d ’de/ mo walla me’di su/ mo tani dhalku/ miiŋ kamu/ ki ’dish is mo nyaḵki a’di mo 11 mmomisha /e ki wathi/ gi wakan a’di wuṯulkunu mo dhali ta’da manmii miinthus mo. A’di waḵkunu ki is piti mo be.

Gwo jin Yedhuwa Ye’th Sho’k mo gom ’Kwani ka ’Deṯe/ ’Deṯe/ mo

12 Me’d jin miga/ hashka Artimas mo walla Tiḵikus mo e /e mo tani miiyi ki is pini ki dher mo mmoyayu/ i aha/ mo e Pa Nikubulis mo, haali/ aha/ dikina gwo ibwa mo mmo’baar mondiṯ imun mo be. 13 Miiyi ki miim pini ki dher mo mmoṯora Sinas gwo mo, a’di jin ta’da manmisha jo’d gwoŋḵan mo, dhala Abulluus mo mmo/iiyu/ e bway buni ki jahanne/ mo. Hili uni i e ki ’bore/ mo ki uni mina toŋ kamu/ diki har mo. 14 Dhali dhalki ’kwanim bana da/ar mii mo si’da/ mmoc̱i is buni ki miim ’boro’d mo, wakan ki uni mini woṯẖ miin tiya ’twa/ mo kun mini mii ta gi to mo dhali yisa mmomol maman gana/ dho’th mo.

Mom’bor Mii jin Dhalu Me’da P̱o/ ’Kwani mo

15 Aris uni ’baar mo kun nyaḵki ’ko ki aha/ mo tani hashki /e monthe me’d mo. Theki uni gwansan me’d mo kun enki aman mo e moŋgam gwo is mo be.

A’the midi di e umi ’baar mo.

P̱ILIMUUN

Gwo jin ’Kwar ma Buulus goma P̱ILIMUUN mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuulus jin ta’da habuus goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo dhala Ṯimuṯẖawuus jin ta’da kam bana mo,

Eya P̱ilimuun jin enu mo, a’di jin ta’da mannyaḵa ṯu’c bana mii mo. 2 Dhala Abp̱iyya mo jin ta ’bwah bana mo dhala Arḵibbus mo jin ta’da garr bana jin ta’da thuruḵ mo, dhala ḵaniisa e kuŋ gu’b pini mo.

3 A’the e /e mo dhali moŋḵu’th is ’peni Arumgimis jin ta’da Babam bana mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

Mo/en ma P̱ilimuun dhali Moŋgam Gwo Is Piti mo

4 Aha/ ’bora Arumgimis pem bwa i is isa yempa/ mo ki aha/ kakina /e e mo eya ’thom pem mo be, 5 haali/ aha/ ciḵkina gwo mo gom mo/en pini mo dhali gom moŋgam gwo is pini jin karkina /e ka ḵarambuye/ ki Tap̱a Yesus mo dhali goma ris uni ’baar mo kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, 6 dhali aha/ ’thokina ki moŋgam gwo is pini jin pwaḵkunu /e mo midi um mo mmonyiṯẖa ris to kun ’boron mo kun ta kum bana mo eya Ḵrisṯẖos mo be. 7 Haali/ aha/ tana gi moŋ’kuny bwa kagahara mo dhali momalas ’peni mo/en pini mo, /e jin tana kam pem mo, haali/ adu gi ’kwani kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo tani uni yenu ’ba/ mo e /e mo be.

ABuulus Woṯẖki Gwo Is goma Unisiimus mo

8 Isi kan mo tani ba aha/ dara gi monyju/ mo ki nyanye/ eya Ḵrisṯẖos mo mmoḵan /e gwo mo mmomii to kun ’theḵkunu gwo mo tani 9 hili gom gway gi mo/en mo tani aha/ ona bwa mo mmoyip̱ ’kup̱ ’kup̱ki /e mo – aha/ jin tana Buulus mo, aha/ jin tana amanya goma Ḵrisṯẖos mo dhali shwane/ aha/ tana habuus mo si’da/ goma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo be – 10 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ki /e mo, goma ’cim pem jin ta’da Unisiimus mo, aha/ jin warkina a’di ki com mo me’d jin dikika/ mo eya sijin mo. 11 (Kadhamo/ niin mo ’thissa/ tani a’di diki ha me’d gom /e mo, hili shwane/ mo tani a’di ta a’diŋ gana/ jin ha me’d mo gom /e mo dhali gom aha/ mo be.) 12 Aha/ hashkina a’di ka nyaŋ’ko’di /e mo, isa dum pem gana/ a’di ihashkika/ mo niin. 13 Aha/ onayi ki aha/ mina bwa ’taki ’kuny mo mmokar a’di nyaḵki aha/ mo, ki mii gi wakan mo tani ki a’di midi ’taki mii aha/ to mo gom gway pini mo me’d jin ṯikirkika/ di mo eya sijin mo gom gwom ’borga/ mo. 14 Hili aha/ ’tena bwa ki mii toŋ kamu/ ki dar gi gwom pini jin gama /e me’d mo, ki mii gi wakan mo tani ki tom pini kun ’boron minu ’taki ’koki mii ki mii kun ṯucu /e mo, hili ki bwam piniŋ gana/ jin di ki ḵany mo be.

15 Wariba/ a’di ta mii yansan jin ḵwa/kunu a’di is mo ’peni /e mo gom ari mo mo ki /e mini ’taki ta gi a’di ka nyaŋ’ko’d mo ki sule/ sule/ mo, 16 mmodoḵ/e kar a’di me’d c̱iŋkina/ jin yolu yisa, hili mmothis a’di mii ’ko’d e mo me’d c̱iŋkina/ jin ’konuki yol mo, mmokar a’di ka kam pini jin enu mo, dhali isi ki ji mum si’da/ mo gom aha/ mo, hili a’di ’teki nyanye/ gom /e ba/, gom mii kun ’konu ki shuman is mo dhali e Tap̱a mo be. 17 Wakan waḵki/ /e mini o bwa ki aha/ mo mmota agarr pini mo tani budhi a’di mo ma me’d mii jin mina /e ’taki bu’th aha/yi. 18 Waḵki/ a’di ṯẖu’thki /e toŋ kamu/ mii mo tani walla di ka murem pini ’ba/ mo gom toŋ kamu/ mo tani ’kwari a’di gom gway pem mo ma. 19 Aha/, jin tana Buulus mo, i’kwarkina gwo yansan ki me’d pem gana/ mo. Aha/ mina c̱i /e to mo gom a’di mo – ki aha/ mina diki o gwoŋ kamu/ mo goma murem pini jin dina /e aha/ i’ba/ mo, isi kani jin ta buŋgwar is piniŋ gana/ mo. 20 Nye, akam pem, aha/ ŋap̱a shi/ miim ’boro’d ’peni /e mo e Tap̱a mo. Yeyi aha/ adum pem eya Ḵrisṯẖos mo ma.

21 Gom jwam pem jin wuka/ /e i is mo gom gwom pini jin hana /e e mo tani aha/ ’kwarkina /e gwo yan mo, mmomishkika/ ki /e mini mii uni kan ki nyanye/ mo mmobol gwom pem jin oka/ /e e mo. 22 Ki mii yan jin miina /e e me’d mo tani thosoni gu’b yilkina/ si’da/ mo gom aha/ mo haali/ aha/ ṯosha e mon’thom pini mo ki aha/ minu c̱i ki /e mo be.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Monthe Me’d mo

23 Abap̱raas, a’di jin ta’da garr pem jin nyaḵ aha/ c̱a’b eya sijin mo gom gway ma Ḵrisṯẖos jin ta’da Yesus mo tani hashki /e monthe me’d mo, 24 dhala Markus si’da/ mii’d wakan mo dhala Aristarḵus mo dhala Dimas mo dhala Luuka mo, uni kun tana garr pem kun nyaḵ aha/ aṯu’c mii mo.

25 A’the gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos midi nyaḵ di ki /e e shi/in pini mo be.

Ibraniyiin

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Gwo jin ’Kwaru gom ’Kwani IBRANIYIIN mo

1

Arumgimis Ṯorki Gwo ki Ya/m Piti mo

1 Eya ris bway kun ’ko ki she/ ki she/ mo tani Arumgimis ṯorki gwo e ibabam bana kadhamo/ mo ki imanc̱i gwom piti kadhamo/ mo. 2 Hili ka tee kuŋ ’ko’d gwansan mo tani a’di ṯorki gwo e ana ki a’di jin ta Ya/ mo be, a’di jin karkina a’di ’pen ka pije/ mo mmota amanbu’th mal gom to ’baar mo. Dhali e a’di mo tani mony’cesh si’da/ uḵkina a’di mo be. 3 A’di dhelki monyca ma Arumgimis mo mo dhali ḵal isi jamas jin takina a’di buyempam pitiŋ gana/ mo, mmojeṯkina a’di aris to kun uḵu mo ki gwo gi mom’bi’th piti mo be. Ki a’di diki’d mmodhelela dhelel mo gom miinthus mo tani a’di c̱a’bki’d ki me’da bim poros gi a’di jin Eḵa/ Eḵ e momis mo, 4 mmowarkina a’di ki a’di jin ṯelki gantha/ mo mmope iman’doyu gwo ’kup̱ mo, ma gom gway piti jin bu’thkina a’di mo jin ’boro’d ki isi ’bor gana/ mo mmobol kum buni e mo be.

Ya/ A’di Iṯelki Gantha/ ki Iman’doyu Gwo mo

5 Haali/ eya man’doyu gwo jana sa/ i/on ma Arumgimis gwo mo me’d ’de/ mo ki:

/E ta Ya/m pem mo,

shwane/ aha/ dho’thkina /e mo?

walla doḵ/e,

Aha/ mina ta a’di com mo,

dhali a’di midi ta aha/ ya/um mo?

6 Dhali doḵ/e, ki a’di ḵalki mo ma dho’th jin ta ji ma bwanyara/ e mony’cesh mo tani a’di oki gwo mo ki:

Dhalki aris iman’doyu gwo ma Arumgimis luŋi a’di mo.

7 Gom iman’doyu gwo mo tani a’di ki o gwo mo ki:

A’di jin dhuki iman’doyu gwom piti mmota ’tham mo,

dhali c̱iŋkinam piti mmota akap̱any o’d ma le’dan mo.

8 Hili gom Ya/ mo tani a’di ki o gwo mo ki:

Aḵursin tap̱am pini, ayy Arumgimis, ta a’di jin midi di goma sule/ mo dhali ki sule/ mo.

Cwa ma ḵar/e mo ta cwa gi bampam pini mo.

9 /E enki mii ma ḵar/e mo dhali shi/ mo i e mo, mo jin ushu gwoŋḵan mii mo.

Wakan Arumgimis, jin ta’da Arumgimis pini mo, a’di ’koshki /e is mo

ka yin gi bwaŋ ’kunyga/ mo mmo’ce’d cin tiyam pini ap̱o/ mo.

10 Dhali,

/E jin ta Tap̱a mo, /e ḵa’bki mony’cesh sho’k mo ’peni ka muŋ’kup̱ mo,

dhali aris momis uni ta mii kun miina /e ki me’d pini mo be.

11 Uni minu ’ce’d sho’k mo tani, hili /e mini di mo be.

Uni mini wuwa dhan mo me’d burrinye/ jin shi/i isi ’baar mo.

12 Me’d burrinye/ jin kumu bwam/e mo tani /e mini ’kuc̱ uni is mo

dhali uni minu aḵ e mo me’d burrinye/ mo be.

Hili /e din naskina/ ki jamas jin tana /e /e mo,

dhali yil pini mini ’koki ush me’d mo be.

13 Hili eya man’doyu gwo jana sa/ i/ona a’di gwo mo me’d ’de/ mo ki:

C̱a’bi /e aha/ ki me’da bim poros pem mo

ntagi aha/ mina dhu ’kup̱ pini

mmota cwam pini jin mina /e idhu sho’k mo?

14 ’Kona ris uni ki ta shi/in kun mii to mo, kun hashkunu mo mmomii to mo, gom gway gi uni gwansan kun mini bu’th bway gi mowoṯẖ mowa?

2

Gum Dhan Mowoṯẖ mo

1 Wakan ana mina mii c̱iya hirdhe/ ki ’dish ’dish mo ki gwo jin ciḵkina ana mo, isi ciki/ ki ana minu ’koki bor ’peni a’di mo. 2 Haali/ waḵki/ gwo jin bahu ki iman’doyu gwo mo tani doshki’d ki sho’k mo dhali aris mo jin dhaŋu gwo mo walla mo jin ushu gwo ha e mo bu’thki mo jin raḵuwa raḵi bway jin ta jiŋ ḵar/e mo tani 3 i/ana mina ye kata mo, waḵki/ ana p̱inykina is mo gom dhan gumbway mowoṯẖ yan mo? A’di baḵkunu iṯwa/a/ mo ki Tap̱a mo, dhali a’di ṯelkunu sho’k mo e ana mo ki uni gwansan kun ciḵki a’di mo be, 4 ka Arumgimis di’d si’da/ mmoḵal gwo o ki jamas mii mo kun miikina a’di mo dhali aris momer mo dhali aris miimer kun ’kona e ki she/ ki she/ mo dhali ki to kun c̱inu ki me’d ki Shi/in Dheleladhelel mo, kun pwaḵkunu bwa mo isi ki bwam pitiŋ gana/ mo be.

A/’kaŋ’kup̱ gi Mowoṯẖ mo

5 Haali/ Arumgimis diki kar gwo gi moshirr mo ap̱o/ iman’doyu gwo mo gom to gun ta kun this kun minu mii e mony’cesh yan mo, a’di jin ’kokina ana mo mmo/o mo. 6 A’di pikunu mo e moŋkamu/ e gwo ma Arumgimis mo ki:

Wathi/ gi wakata mo, jin mina /e i/o bwa ki a’di mo,

walla ya/ gi wathi/ mo ki /e mini hil a’di i e mo?

7 /E karki a’di gom ari mo mo mmota jin gwa’da’d ki iman’doyu gwo mo.

Dhali /e shumki a’di ki monyca mo dhali ki montaḵ mo,

8 mmodhukina /e aris to ’baar mo e moshirr piti e bwaŋ’kwariny sho’k piti mo be.

Dhali goma ris to gun dhukunu mo e moshirr gi ’kwaniny’cesh mo tani a’di diki dhal toŋ kamu/ ka pije/ mo ’peni moshirr piti mo. Me’d jin dina a’di kan mo tani, ana ’konaki p̱ara ris to e naskina/ mo e moshirr piti mo. 9 Hili ana p̱arkina Yesus e mo, a’di jin diki’d ki ari mo mo mmokarkunu a’di ki gwa’d mo ki iman’doyu gwo mo tani a’di shumkunu mo ki monyca mo dhali montaḵ mo gom isa nyor jin wukina a’di mo. Wakan ka ’the ma Arumgimis mo tani a’di midi ’taki nyoḵ wu mo goma ris ’kwani ’baar mo be.

10 Haali/ a’di gama’d ki isi gam gana/ mo ki a’di, a’di jin uḵu to ’baar mo gom gway piti mo dhali a’di jin ’kon ma ris to ’baar mo mmo/uḵa uḵ ki a’di mo, mmosuskina a’di iya/ gi ’kwani ka ris mo e monyca mo, a’di jin ta’da shu/um bway gom gway gi mowoṯẖ buni mo tani ki a’di minu ’taki kar ji gi isi ’borgaŋ gana/ mo ki mo jin ’koshu is ka nyor mo be. 11 Haali/ a’di jin dhagamki’da dhagam mo dhali uni gwansan kun dhagamkunu mo tani uni takin gi mo ma ṯel ’pen jin ta’da ’kaŋ’kup̱ mo. A’di ḵa ba/ idina is ki ’the a’di mo mmoyuḵ uni ki iwaḵ piti mo, 12 mmo/o gwo mo ki:

Aha/ mina bah /e gway pini e iwaḵ pem mo

dhali e bwaman ma waambuhany ’kwani kun tuli is mo tani aha/ mina maŋ /e mo be.

13 Dhali doḵ/e,

Aha/ mina kar moŋgam gwo is pem e a’di mo,

Dhali doḵ/e,

Aha/ a’dihe/ mo, dhali uc̱i kun c̱in ma Arumgimis aha/ mo be.

14 Me’d jin wakina a’di kan mo mmobu’thkina uc̱i buŋgwar is mo dhala bas mo tani a’di ki is piti si’da/ bu’thki buyempa jin nyaḵka’d kan mo, ki, ki e mowu mo tani a’di midi ’taki ’ce’d a’di sho’k mo, a’di jin ta gi mom’bi’th gi mowu mo, a’di jin ta tap̱a ma ruma ’cesh mo 15 dhali ’cuḵ uni gwansani ’baar mo, uni kun ’kokin e mo jin ḵo/kina uni wu mo e moshirr gi mondeḵ mo mmo’baar moŋ’koki/em buni mo. 16 Haali/ ka jiŋ gana/ a’di diki ta gwo gom iman’doyu gwo mo a’di jin shwakina a’di jwa mo, hili gom emen ma Ibrahiim mo be. 17 Wakan a’di ḵa ba/ iṯuju mmowa e ki iwaḵ piti mo eya ris ’twaŋkal kuku/ mo, wakan ki a’di midi ’taki war ka gasiis jin ca’d mo jin ta’da manmiimii mo dhali jin ta isiŋ gana/ mo, e mo jin miinu to goma Arumgimis mo, mmomii mii jin ta ji ma the/m me’d gom miinthus gi ’kwani mo be. 18 Haali/ gom a’di ki is piti mo tani, a’di ’koshkina is ka nyor mo dhali a’di palkunu mo, a’di misha a’di uni gwansan woṯẖ mo kun palkunu mo be.

3

Yesus A’di Iṯelki Gantha/ ka Musa mo

1 Wakan iwaḵ kun ḵogu mo, um gun pwaḵkunu to gi momis mo ka yuḵ jin yuḵu mo, mmoḵwo’c jasi eya Yesus mo, a’di jin karkunu ki she/ mo dhali ta’da gasiis jin ca’d mo gom gwom bana jin pikina ana mo. 2 A’di ta a’di jin ta a’di isiŋ gana/ mo gom a’di jin karki a’di ’pen ka pije/ mo, me’da Musa mo mmotakina a’di isiŋ gana/ mo si’da/ e gu’b ma Arumgimis mo. 3 Hila Yesus a’di karkunu ki a’di jin haki me’d ki haŋ gana/ mo e monyca mo mmobola Musa e mo, me’da mannyaŋ gu’b jin taḵkunu kagahara mo mmobol gu’b e mo be. 4 (Haali/ aris gu’b ki she/ ki she/ nyaŋkunu ki ’kwani mo, hili amannyaŋa ris to ’baar mo tani a’di ta’da Arumgimis mo be.) 5 Dhala Musa a’di ta a’di jin ta isiŋ gana/ mo mmomiiya ris to ’baar mo e gu’b ma Arumgimis mo me’da manmii to mo, mmoṯesa ris gwo gom to ’baar mo kun minu mii ṯori ’ko’d mo be. 6 Hila Ḵrisṯẖos a’di ta a’di jin ta isiŋ gana/ mo ap̱o/ gu’b ma Arumgimis mo me’d ya/ mo. Dhali ana tana kuŋ gu’b piti mo waḵki/ ana mina bu’th gwo ki nyeŋ mo, gwo gom mom bana jin wukina ana a’di jwa i is mo dhali dhu ’ba/ ki ca mo e mo ma ’teŋ kap̱em bana mo be.

Asi/is gom ’Kwani ma Arumgimis mo

7 Wakan, me’d gwo jin okina Shi/in Dheleladhelel mo ki:

Shwane/, ki um mini ciḵ ’twam piti mo tani

8 dhalka dum bum ki ’bi’th mo me’d mii jin ushkunuwa ush mo

eya tee jin palkunu um mo e mombwaasho mo

9 e mo yin jin palkina ibabam bum aha/ mo

dhali mish miim pem ki yila issu/ mo.

10 Wakan aha/ c̱i’thkunuwa du mo ki ’kwani ma nyaḵum yil gwansan mo,

dhali o gwo mo ki: Uni isa yempa/ iikini dheres mo eya dum buni mo

dhali uni ’koki mish bway pem mo.

11 Me’d jin thulka/ me’da p̱o/ gwo mo goma nyor pem jin deḵga/ mo tani

uni mini ’koki cic̱ mo e mo ma si/is pem ki sule/ sule/ mo be.

12 Hili ki ’bore/ iwaḵ mo isi ciki/ ki jin ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um mo midi diki ’taki ta ga du jin ta thus ki thus mo mmo/ush gwo gam is mo, mmosus um mmoṯa’k mo ’peni bway ma Arumgimis jin di ki e mo be. 13 Malasiya malas ka rem ’kup̱ isa yempa/ mo isi me’d jin tana a’di atee jin yuḵu ka Tee Yan mo, jin mina miinthus diki he’k jan ṯal ’deŋ kamu/ e mo ki mo ma he’k em piti mo mmo’bi’th uma du mo. 14 Haali/ ana pwaḵkunu to eya Ḵrisṯẖos mo waḵki/ ana jasi ’te/ mo mina bu’th monyjwam bana jin wuna ana a’di i isi ṯwa/a/ mo mmoṯel sho’k mo ntagi ’pemen mo, 15 ki a’di ’konu mo mmo/o si’da/ mo ki:

Shwane/, ki um ciḵki ’twam piti mo tani

dhalka dum bum ki ’bi’th mo

me’d mii jin ushkunuwa ush mo.

16 Ki ija si’da/ uni i’kokin mo mmociḵ a’di mo dhali ’ko mo mmo/usha ush mo naskina/? ’Kona uni ki ta uni gwansani ’baar mo kun dhalki Pam Masir ’pen mo e bwaŋ’kwariny mii jin shun ma Musa ashu/um bway mowa? 17 Dhali ki ija a’di ic̱i’thki a’di adu ki yila issu/ mo? A’di diki ta uni gwansan kun miiki miinthus mowa, kun ishkina buŋgwar is buni e bwam ma sho mowa? 18 Dhali ki ija si’da/ ithulkina a’di me’da p̱o/ gwo mo mmo/o ki uni mini ’koki ’taki cic̱ mo e mo ma si/is piti ki sule/ sule/ mo, hili a’di diki ta uni gwansan kun ushki gwo ha e mo mmomii mowa? 19 Wakan ana p̱arkina uni e mo ki uni molki cic̱ mo haali/ uni ushki gwo gam is mo be.

4

1 Wakan, ki gwom piti jin okunu is mo gom cic̱ jin minu cic̱ mo e mo ma si/is piti diki’d mo tani dhalki ana ḵo/ka is mo isi ciki/ mo ki jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni um midi ’taki aṯẖa/aṯẖ mo mmojidhir a’di mo be. 2 Haali/ gwom ’boro’d p̱u’dki’di ana mo jasi me’d jin p̱u’dki’d e uni mo. Hili gwo jin ciḵkina uni mo tani diki war ki ji gi ha me’d gom uni mo, haali/ a’di diki ’dap̱ ki me’d mo ki moŋgam gwo is mo e uni gun ciḵki a’di mo be. 3 Haali/ ana kun gamkina gwo is mo tani cic̱kina mo e mo ma si/is yan mo, me’d gwo jin okina a’di mo ki:

Me’d jin thulka/ me’da p̱o/ gwo mo goma nyor pem jin deḵga/ mo tani

Uni mini ’koki cic̱ mo e mo ma si/is pem ki sule/ sule/ mo be,

ba miim piti ’baarkunu mo ’peni moŋḵa’b jin ḵa’bkina a’di mony’cesh mo be. 4 Haali/ a’di ṯorki gwo mo e moŋkamu/ mo goma cim ma pesu/ mo e bway ki wa cikise/ ki: Dhali Arumgimis siki is mo ka cim ma pesu/ mo ’pena ris to kun uḵkina a’di mo be. 5 Dhali doḵ/e e mo yansan mo tani a’di o gwo mo ki:

Uni mini ’koki cic̱ mo e mo ma si/is pem ki sule/ sule/ mo be.

6 Me’dyin ki mii gi wakan mo tani kun tiya ’kon mmocic̱ mo e a’di ki a’di diki’d naskina/ mo. Dhali uni gwansan kadhamo/ kun bu’thki gwom ’boro’d mo dhali ush me’d mo mmo’koki cic̱ a’di mo tani haali/ uni warkin ki iman/ush gwo ha e mo be. 7 Doḵ/e a’di karki’da teeŋ kamu/ mo mmo/o gwo mo ki: Shwane/, mmo/o gwo mo eya Dawuu’d mo, ma isi ’ko’di nnii mo, e gwo kun ’tulkunu mo hila/ ki:

Shwane/ ki um ciḵki ’twam piti mo tani

dhalka dum bum ki ’bi’th mo.

8 Haali/ waḵka Yashuu/ midi ’taki c̱i ki uni mo ma si/is mo tani Arumgimis midi diki ’taki o gwo goma teeŋ kamu/ jin midi di i’ko’d mo be. 9 Wakan a’di ic̱a’bkin ma cim ma pesu/ mo jin mina ’kwani ma Arumgimisi si/is mo be. 10 Haali/ a’diyin jin midi cic̱ mo eya tee jin min ma Arumgimisi si/is mo tani a’di si’da/ midi daḵ miim piti mo me’d jin daḵ ma Arumgimis miim piti mo be.

11 Wakan dhalki ana bira bir mo mmocic̱ mo e mo ma si/is yan mo, wakan ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi diki biṯ mo e ’kusan gwon ’de/ yan jin ushu gwo ha e mo. 12 Haali/ gwo ma Arumgimis ta gwo jin di ki e mo dhali umi is mo dhali kaaka ki ŋarŋar mo mmobol gandala turga/ jin ka’d ka ’ban su/ e ki ka mo mmosuka su’k mo mmoḵwa/a ḵashira/ bwa mo dhali shi/in mo, dhali gwocor mo dhali noro’d mo, dhali mmonyiṯẖ gwo kun kulumu ibwa mo dhali ayiseŋ gwo gi ’twa/ ma du mo. 13 Dhali ibwambori a’di mo tani to jin uḵuŋ kamu/ yisa di’da jin bagkunu ’peni a’di mo, hili aris uni ’baar mo dhunu eya tente/ mo dhali ’kon ki laŋ laŋ mo e bwambori em piti mo, a’di jin mina ana mii us is mo mmomii to mo.

Yesus Ta Dhana Gasiis jin Caaca mo

14 Me’d jin takina ana ka dhana gasiis jin caaca mo, a’di jin peki’d ki tur mo eya ris momis mo, a’di jin ta’da Yesus mo, jin ta Ya/ ma Arumgimis mo tani, dhalki ana budha a’di ki ri’d mo mmoṯel sho’k mo e gwom bana jin pina ana mo be. 15 Haali/ ana tana ka gasiis jin ca’d mo, a’di jin misha isa nyor ’ciŋ mo nyaḵki moŋ’ka’d is bana mo, a’di jin ta jan ṯal ’de/ jin palkunu mo ki ’twaŋkal kuku/ mo me’d ana mo tani hili a’di diki mii miinthus mo be. 16 Wakan dhalki mom bana jin wuna ana a’di jwa i is mo ’dish ana abor mo ki ’dish ’dish mo eya ḵursi ma maliḵ jin ta ji ma ’the mo, ki ana mina ’taki bu’th momiimii mo dhali gama ’the mo mmowoṯẖa/ woṯẖ mo ka tee jin minu mii ta gi a’di mo be.

5

1 Haali/ iris igasiis kun can ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun kwanykunu mo ’peni bwaŋ ’kwani mo tani uni dhukunu ’pen ka pije/ mo gom mii mo gom gway gi ’kwani mo mmo’disha uni Arumgimis is ki mii mo, mmoc̱i to gun c̱inu ki me’d mo dhali to kun ’ciṯẖuwa basa ’cesh mo gom miinthus gi ’kwani mo. 2 A’di mishi mii us is ka daran du mo gom ’kwani kun ta p̱us mo dhali kun thami mii mo, haali/ a’di ki is piti ’kamu ki mo jin ’ka’du is mo. 3 Haali/ gom mii yansan mo tani a’di ḵa ba/ imidi mii c̱i to jin c̱inu mmo’ciṯẖa/ basa ’cesh mo gom miinthus pitiŋ gana/ mo me’d mii jin nyaḵka’d ki isi nyaḵ gana/ mo me’d jin miina ’kwani gwansan mo gom miinthus buni mo be. 4 Dhali wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi kar is piti ki montaḵ yan ap̱o/ is piti mo, hili a’di yuḵkunu ka Arumgimis mo, jasi me’da yuḵ jin yuḵkunuwa Haruun wakan mo be.

5 Wakan si’da/ aḴrisṯẖos diki kar is pitiŋ gana/ ki ca mo mmominu kar a’di ka gasiis jin ca’d mo, hili a’di karkunu ’pen ka pije/ mo ki a’di jin oki gwo e a’di mo ki:

/E ta Ya/m pem mo.

Shwane/ aha/ dhotha /e mo.

6 Me’d gwo jin ona a’di si’da/ e moŋkamu/ mo ki:

/E tana gasiis jin midi di ki sule/ sule/ mo

mmothuḵ mii ma Malkisaadag i’ko’d mo.

7 Dhali ka tee jin bu’thkina a’di buŋgwar is gi ’kwani ki is piti mo tani, aYesus c̱iki mo ma ’tho jin ’thonu mo dhali di’ba di’b is mo ki ’twa/ jin caaca ki moŋko mo dhali ki jabu’th mo, e a’di jin mishi a’di is ta ki me’d mo ’peni mowu mo, dhali a’di ciḵkunu ko mo gom mii ma gayiin piti jin ḵogu mo. 8 Ba a’di ita Ya/ mo tani a’di da/arki gwo jin hanu gwo e mo gom to jin ’koshki a’di is ka nyor mo. 9 Dhali mmo’borkunu a’di ki ’bor gana/ mo tani a’di warki’d ki ’kusan gi bway gi mowoṯẖ ki sule/ sule/ mo e uni ’baar mo kun haki a’di gwo e mo be, 10 mmo’cemkin ma Arumgimis a’di gway mo mmota agasiis jin ca’d mo mmothuḵ mii ma Malkisaadag i’ko’d mo be.

Arum jin Rumu Ap̱o/ Mo jin Dhalu Gwoŋ Gana/ ’Pen mo

11 Gom gwo yansan mo tani ana takina gi gwo kagahara mo mmo/o mo, a’di jin ’bitha’bi’th mo mmobe’d ’pen ka pije/ mo, haali/ um ushkina ’ce ki us mo mmociḵ a’di mo be. 12 Haali/ ba um ka tee yansan mo tani um ḵa ba/ imini ’taki ta imanṯor gwo mo, hili um mini mii ta gi jan ’deŋ kamu/ mmoṯor um gwo mo doḵ/e isi ki gwo ma bwa nyara/ jin ṯwa/a/ gi gwo ma Arumgimis mo. Um mini mii ta ga ko mo mmop̱i mo, yisa mmoshwa maa ki ḵa’c yisa. 13 Haali/ aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ’ko ’ko’d eya ko mo tani uni daran gi ’twaŋ gwocon mo e gwo jin ta’da ḵar/e mo, haali/ uni ta uc̱i mo be. 14 Haali/ maa jin shwanu ki ḵa’c mo tani a’di gom ’kwani kun iskin mo be, a’di gom uni gwansan kun ye’thkunu sho’k mo ki gwoŋ gwocon gi bwam buni mo mmoboṯkina uni ki miim ’boro’d mmoḵwa’th mo ’peni a’di jin ta thus ki thus mo.

6

1 Wakan, dhalki ana dhala gwo ma bwa nyara/ kun ṯoru ’pen mo goma Ḵrisṯẖos mo dhali yip̱ ’kup̱ki isi yip̱ gana/ mo e mo jin isuwa is mo, yisa mmomina ana n’thi toŋ kamu/ doḵ/e ap̱o/ mo jin ḵa’bu/ e mo jin rijuwa du is mo ’peni mii kun wukin mo, dhali moŋgam gwo is ’kup̱ ka Arumgimis mo yisa, 2 ki gwo jin yedhu sho’k mo gom gwo gi mo jin lamuwa lam is mo ki miin dhamo/ mo, dhali mo jin ’thikunu mii ’ko’di me’d mo, dhali mompi ’peni mowu mo, dhali mo jin toru gwon dwall ’twa/a ’cesh ki sule/ mo. 3 Dhali mii yansan a’di imina ana imii mo waḵki/ Arumgimis midi dhal ana bway mo be. 4 Haali/ a’di molu mii mo mmotash mii e mo doḵ/e gom mo jin rijuwa du is mo gom uni gwansan kun takin gi e ma du kun ’twaḵki mo ki ’twaḵ jin shi/i’d ’thissa/ mo, uni gun nyoḵki to gi momis jin c̱inu ki me’d mo dhali war ki uni gun pwaḵkunu Shi/in Dheleladhelel mo be, 5 dhali uni kun nyoḵki mo jin ’kunya gwo ma Arumgimis mo dhali aris mom’bi’th kun mini p̱u’du/ ki she/ yil mo, 6 waḵki/ uni mini c̱i mii jin dhalu gwo ’pen mo, me’d jin ’koshkina uni Ya/ ma Arumgimis jwa mo ki cwany’ciṯẖan dhul mo gom gwo ki bwam buni mo dhali ’de’k a’di imis mo ki a’di midi bu’th mo jin waḵuwa waḵ mo be. 7 Haali/ mony’cesh jin p̱iki yi’den sho’k mo jin ṯa’kki ’twa/ me’d ka ris ap̱o/ a’di mo dhali a’di ki dho’th ’cemen to kun ha me’d mo gom gway gi uni gwansan kun ḵorki a’di mo tani mony’cesh bu’thki mom’bor mii ’peni Arumgimis mo be. 8 Hili waḵki/ a’di dho’thki’da risa ’de/ mo dhali arisa liṯ mo tani a’di ushki me’d mo dhali ’dishkina ’twa/ mo ki a’di minu jee mo. Dhali ’pemen piti mo tani a’di minu pur ki o’d mo be.

Momish ki Isa Duŋ Gana/ mo. Mo ma ’Teŋ Kap̱e/ mo

9 Hili um gun enu mo, aman lalkunu sho’k ki gwo mo eya dum bam mo gom um mo, mmomisha aman tom ’borga/ ’peni um mo kun ta kum bway gi mowoṯẖ mo, ba gwo gi wakan mo tani a’di i/okina aman gwo mo be. 10 Haali/ Arumgimis diki mola ḵar/e ta mo wakan mmoshampar miin tom bum ki e mo dhali mo/en jin ṯorkina um gom gway piti mo e miin to gun miikina um mo gom uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, me’d mii gun ’kokina um mmomii a’di shwanesan mo. 11 Dhali aman ona bwa ki isi oŋ gana/ ki um ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo mini ṯor mii yan ka daran du mo mmonyiṯẖa/ nyiṯẖ ki mii jin shi/i’d mo mmomish ki isa duŋ gana/ gom mo ma ’teŋ kap̱e/ jin midi di ntagi ’pemen mo be, 12 wakan, ki um minu ’taki ’koki soroṯẖ mo, hili thoḵi uni gwansan mii mo uni gun takin gi mal mo e gwo kun onu is mo ki moŋgam gwo is mo dhali ki bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo be.

13 Haali/ ka Arumgimis oki gwo is goma Ibrahiim mo me’d jin dara a’di gi jin ṯal ’deŋ kamu/ jin eḵa/ eḵ ki a’di jin thulkina a’di gwo me’da p̱o/ mo tani a’di ki is piti a’di ki thul a’di gwo me’da p̱o/ ki is pitiŋ gana/ mo 14 mmo/o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ mina ’bor /e mii mo dhali mar /e is mo be. 15 Dhali wakan a/Ibrahiim taki’d gi bwa jin ’kuc̱kina a’di ki ’kari’th mo mmobu’th gwo jin onu is mo. 16 ’Kwani ka jiŋ gana/ thulki gwo me’da p̱o/ ki a’di jin caaca mmobol uni e ki is buniŋ gana/ mo, dhali eya ris gwom buni kun suka uni mo tani gwo jin thulu me’da p̱o/ mo a’di ta gwo jiŋ ’ko’d jin toruwa bora ’cesh mo. 17 Wakan ka Arumgimis dina gwo ibwa mo mmoṯor mo jin p̱ina a’di gwo jip̱i e ki nyanye/ mo gom uni gun mini ḵal mal gi gwo jin onu is mo tani a’di diki aḵ buyempam pitiŋ gana/ e mo gom ’kup̱ bwaŋ ganam piti mo tani a’di hurki ’pen bway bwaman mo ki gwo jin thulkina a’di me’da p̱o/ mo be. 18 Wakan ki gwo kun ’koni su/ kun ’konuki aḵ e mo tani e mo jin moluwa Arumgimis nyo/ mo ki a’di ta thus mo tani ana kun takina gi mo jin sokina ana mo gom jwam bana jin sokina ana mo mmohur mo e a’di mo tani minu ’taki ’bitha du is mo mmobu’th mo ma ’teŋ kap̱e/ jin karkunuwa bori ana mo be. 19 Ana takina gi a’di yansan mo mmomish mo ki isa duŋ gana/ mo dhali ṯelu sho’k mo ka ḵar ’kup̱ toŋḵuthu’d goma ḵashira/ mo dhali mo ma ’teŋ kap̱e/ c̱aan jin jidhirki’d mo dhali cic̱ mo e mo yan jin ḵogu mo ibwamp̱o/ burrinye/ jin karu ka yolol mo mmodiḵ mo e mo, 20 mo c̱aan jin yakin ma Yesus nṯwa/a/ mo gom gway bana mo mmotakina a’di agasiis jin ca’d mo ki sule/ sule/ mo mmothuḵ mii ma Malkisaadag mo be.

7

Igasiis Thuḵki Mii ma Malkisaadag mo

1 Haala Malkisaadag yan jin ta’da maliḵ gi Pan Saliim mo dhali a’di si’da/ ta’da gasiis gi a’di jin Cayaa/ e ki Ca mo jin ta’da Arumgimis mo tani a’di gamki’da Ibrahiim ’kup̱ mo mmodoḵkina a’di ka nyaŋ’ko’d mo ’peni mo jin ’koshkina a’di imaliḵ mo dhali ’bor a’di mii mo be. 2 Dhali e a’di mo tani a/Ibrahiim ki ḵwa/ a’di to bwa mo jin ’dap̱ki’da ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d mo ’peni aris to ’baar mo. A’di ta a’di jin ṯwa/a/ mo ki mo jin luḵu gway piti mo jin ta’da maliḵ jin ta’da ḵar/e mo dhali a’di si’da/ ta’da maliḵ gi Pan Saliim mo, a’di jin onu ki, amaliḵ gi mo ma ḵu’th is mo be. 3 A’di di’d ki dar gi com mo, walla kum si’da/ mo, walla dar gi gwo jin beledhu gom emen piti mo, dhali a’di si’da/ dara’d gi mo ’pena tee ga muŋ’kup̱ mo walla ’pemen gi mondiki/em piti mo, hili a’di wana e ki Ya/ ma Arumgimis mo mmoṯikirkina a’di di mo mmota agasiis ki sule/ sule/ mo be.

4 Bahili ma. Cam piti wa’da/. A/Ibrahiim jin ta’da dhana baba gi ’Kwani ma Israyiil mo c̱iki a’di to jin ’dap̱ki’da ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d mo ’peni to kun dilunu mo. 5 Dhali uni gwansan kun ta emen gi ’Kwani Lawi mo kun bu’thki mo jin tanuwa gasiis mo tani uni ta gi gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo mmobu’th to kun ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d ’peni ’kwani mo, uni gun ta ikam buni mo, ba uni gwansan si’da/ ita emen ’pena Ibrahiim mo be. 6 Hili wathi/ yansan jin dara’d gi gwo jin beledhu ’peni emen buni mo tani bu’thki to jin ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d ’pena Ibrahiim mo dhali ’bor a’di mii mo, a’di jin ta gi gwo jin onu is mo be. 7 A’di ta gwo jin ’ce’dki’da gagala/ isi nnii mo ki gwo jin sugu ki a’di jin gwa’da’d mo tani ’borkunu mii ki a’di jin ṯelki gantha/ mo be. 8 Mmahan mo tani to kun ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d mo bu’thkunu mo ki ’kwani kun mishi wu mo. Mmun mo tani ki jan ṯal ’de/ mo jin ṯeskunu gwo mo ki a’di di’d ki e mo be. 9 Jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki o isi gwo ka Lawi ki is piti jin bu’thki to jin ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d mo tani c̱iki to kun ’dap̱ ’twa/ ka ’kume’d ka Ibrahiim mo, 10 haali/ a’di diki’d naskina/ e ’penṯẖi’th gi com mo ka Malkisaadag gamki a’di ’kup̱ mo be.

11 Waḵki/ mo jin tanu gu ki ’boron ki isi ’bor gana/ mo mishu jidhir mo ki mii gi ’Kwani Lawi ki mo jin tanuwa gasiis mo tani (Haali/ e bwaŋ’kwariny a’di mo tani ’kwani bu’thki gwoŋḵan jin c̱inu mo) gwo ki wakata iminu doḵ/e mii ta mo mmodoḵ sho’k mo goma gasiisa kamu/ mo mmocu mis mo mmothuḵ mii ma Malkisaadag i’ko’d mo, mmodhal jan ’deŋ kamu/ gway piti e i is mo, mmothuḵ mii ma Haruun i’ko’d mo? 12 Haali/ waḵki/ mo di’d mo mmo/aḵ mo jin tanuwa gasiis e mo tani a’di midi mii ta mii jin ŋap̱uwa ŋap̱ mo jin minu mii aḵa/ aḵ e mo e gwoŋḵan jin c̱inu mo si’da/. 13 Haali/ a’din ’de/ yin jin okunu gwo gwansan mo tani a’di cila mo jin tana a’di ja waḵa kamu/ mo, ’peni a’di jin dina a’din ’deŋ kamu/ ki mii to mo eya gwaṯa/ jin miinu to goma basa ’cesh ki sule/ sule/ mo. 14 Haali/ a’di mishu eya tente/ ki Tap̱am bana a’di ta emen ’pena Yahuuda/ mo dhala Musa si’da/ diki o gwoŋ ḵamkina kamu/ goma waḵ yansan gom mo jin tanu igasiis mo.

15 Gwo yansan a’di warki’d ki isi gwo jin mishu eya tente/ ki mish gana/ mo ka gasiisa kamu/ midi cuyi mis jin mina e waka Malkisaadag mo be, 16 a’di jin warki’d ka gasiis mo, yisa ki isi gwo jin ’theḵkina gwoŋḵana ’theḵ mo isi gwo gom buŋgwar is mo ’peni emen kun tanu mo, hili ki mom’bi’th gi mondiki/e jin molu dhi’th sho’k mo. 17 Haali/ gwo onu mo gom a’di mo ki:

/E tana gasiis ki sule/ sule/ mo,

mmothuḵ mii ma Malkisaadag i’ko’d mo be.

18 Dhali ki me’da kamu/ mo tani gwoŋḵana dhamo/ jin ’kwarkunu mo a’di p̱uunu/ mo haali/ a’di ’ka’dkina is ki ’ka’d mo dhali a’di ta dholgwon mo be. 19 (Haali/ gwoŋḵan jin c̱inu mo tani yisa piyi miiŋ kamu/ jin ’boro’d ki ’bor gana/ ’kup̱ ka pije/ yisa.) Dhali ki me’da kamu/ doḵ/e mo tani mo ma ’teŋ kap̱em ’borga/ mo tani a’di waru/ is mo, a’di jin ’dishkina ana Arumgimis is ki a’di mo be.

20 Dhali a’di si’da/ diki di mo ki dar gi gwo jin thulu me’da p̱o/ mo. 21 Haali/ unin dhamo/ gwansan kun warkin ki igasiis mo tani uni bu’thki mom buni kun tana uni igasiis mo ki dar gi gwo kun thula uni me’da p̱o/ mo. Dhali hili jan ṯal ’de/ yansan mo tani a’di bahu gwo mo ki gwo jin thulu me’da p̱o/ mo ki:

Tap̱a a’di thulki gwo me’da p̱o/ mo

dhali a’di midi diki aḵ bwam piti e ki sule/ mo.

/E tana gasiis ki sule/ sule/ mo be.

22 Mii yansan a’di ki c̱iya Yesus mo mmota to jin ’tashu ’twa/ mo gom gwom ’borga/ jin gamu me’d mo jin bolo’da kamu/ e mo.

23 Haali/ igasiisa dhamo/ tana ris ka ris ki em buni kun deŋu uni mo, haali/ uni dilu isa bora ’cesh ki wu mo ’peni miim buni jin ṯikirkina uni mii ma gasiis mo. 24 Hili a’di bu’thki mii, mii jin tana a’di agasiis mo mmoṯel ki sule/ mo, haali/ a’di ṯikirki di mo ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 25 Gom ’kup̱ gwo yan mo tani a’di mishki mii mo isa yempa/ mo mmota uni gwansan is ki me’d mo, uni kun ’dishkina Arumgimis is mo ki a’di mo, haali/ a’di isa yempa/ diki’d mo mmota amanwoṯẖ gwo is gom uni mo be.

26 Haali/ a’di ha me’d ki haŋ gana/ mo ki ana mina ’taki ta ga gasiis jin ca’d gi wakan mo, a’di jin ḵogu mo dhali a’di jin dar gi mii ’ba/ mo dhali a’di jin dar gi mo jin nyo/o’d mo, dhali a’di jin ḵwa/i is mo ’peni imanmii miinthus mo, dhali a’di jin karu ki ca mo ap̱o/ momisi ’baar mo. 27 A’di midi mii diki ta gi jamu/ mo me’d igasiis gwahan kun cakin mo mmo’ciṯẖ to/e ’kus mo goma bas jin miinuwa ’cesh isa yempa/ mo, mmo’ciṯẖi ṯwa/a/ mo gom miinthus pitiŋ gana/ mo dhali yan’ko’d gom miinthus gi ’kwani gwansan mo. A’di miiki mii yansan me’d ’de/ ki sule/ mo ki a’di c̱iki is pitiŋ gana/ mo. 28 Ka jiŋ gana/ gwoŋḵan jin c̱inu mo dhuki ’kwani ’pen ka pije/ mo e moŋ’ka’d is buni mo mmota igasiis kun can mo, hili gwo jin thulu me’da p̱o/ mo jin p̱u’dki’di ’ko’d mo ’ko’di gwoŋḵan jin c̱inu mo tani, a’di karki Ya/ ka pije/ mo, a’di jin karu mmota a’di jin ’boro’d ki ’bor gana/ ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

8

Adhana Gasiis jin Ca’d ki Gwon This jin Gamu Me’d mo

1 Dhali shushan gwo yan jin ’kona ana mmo/o mo tani ta gwo jin wa cikise/ mo be. Ana tana ka gasiis jin ca’d gi wakan mo, a’di jin ta jan ṯal ’de/ jin c̱a’bki’d ki me’da bim poros ma ḵursi ma maliḵ mo jin ta ji gi a’di jin Eḵa/ Eḵ e momis mo, 2 amanmii to mo e mo jin ḵogu mo dhali e gu’b c̱iŋŋaŋ gana/ mo, a’di jin ṯelu ki me’d gi wathi/ yisa, hili ki Tap̱a mo be. 3 Haali/ iris igasiis kun can uni dhukunu ’pen ka pije/ mo mmoc̱i to gun c̱inu ki me’d mo dhali mmo’ciṯẖ to/e ’kus mo mmomiiya basa ’cesh mo. A’di gara/ iminu mii ŋap̱a ŋap̱ goma gasiis yansan mmomii ta gi toŋ kamu/ si’da/ jin mina a’di mii c̱i mo mmomiiya bas mo be. 4 Dhali waḵki/ a’di midi ’taki di e mony’cesh yan mo tani a’di midi ’taki diki ta agasiis moyi, haali/ igasiis uni ’kokin mo mmoc̱i to gun c̱inu ki me’d mo isi ki gwoŋḵan jin c̱inu mo. 5 Uni bu’thki mii me’d mo mmota ayinyjwa mo dhali a’thintha/ mii mo gom to jin ḵogu mo jin di’di momis mo. Haali/ ka Musa murki’di nyaŋ gu’b burrinye/ mo tani a’di ye’thkunu sho’k ka Arumgimis mo mmo/o gwo mo ki: Hili ki ’bore/ mo ki /e mini nyaŋa ris to ’baar mo isi ki she/mm jin ṯorkunu /e mo ’peni ’kuwosha turga/ mo be. 6 Hili me’d jin wana a’di kan mo tani aḴrisṯẖos a’di bu’thki mo jin miinu to mo, a’di jin ’boro’d ki isi ’bor jin shi/i’d mo mmobol jin dhamo/ e mo, me’d gwo jin gamu me’d mo jin doshkina a’di agalany mo mmomii mo jin bolki’da kamu/ e mo, haali/ a’di ruu’kkunu mo ki gwo kun onu is mo kun bolki tiyan dhamo/ e mo be. 7 Haali/ waḵki/ gwo jin gamu me’d mo jin ta jin ṯwa/a/ mo midi ’taki ta a’di jin dar gi mii ’ba/ mo tani moŋkamu/ midi ’taki di yisa goma kamu/ jiŋ ’ko’d mo.

8 Haali/ a’di gamki mii jin ’ko uni ’ba/ mo ki a’di oki gwo mo ki:

Atee mini p̱u’du/ mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo.

Ki aha/ mina ṯel gwo jin gamu me’d jin ta jin this mo nyaḵki kuŋ Gu’b ma Israyiil mo

dhali nyaḵki kuŋ Gu’b ma Yahuuda/ mo tani

9 yisa mmowa e ki gwo jin gamka/ me’d nyaḵki ibabam buni mo

ka tee jin suska/ uni ka pije/ ki me’d pem mo

mmoshuyu/ uni bway ka pije/ ’peni Pam Masir mo,

haali/ uni ’koki ṯikir ’ko mo e gwom pem jin gamu me’d mo,

dhali wakan aha/ dinaki c̱iya hirdheŋ kamu/ e uni mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo be.

10 Gwo yansan a’di imiga/ gam me’d ki kuŋ Gu’b ma Israyiil mo

’ko’da tee gwansan mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo.

Dhali aha/ mina kar gwoŋḵan pem jin c̱inu mo eya dum buni mo

dhali ’kwar uni eya dum ba’dgam buni mo

dhali aha/ mina ta Arumgimis buni mo,

dhali uni mini ta ’kwanim pem mo be.

11 Dhali uni yisa mini mii ṯor ’kwani gwo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni kun ta cim buni mo,

walla ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo e ikam buni mo, mmo/o gwo mo ki: Mishi Tap̱a mo ma,

haali/ uni ’baar mo mini mish aha/ mo be,

’peni uni kun p̱isap̱is mo ntagi uni gun ’bap̱a’bap̱ mo be.

12 Haali/ aha/ mina miimii ’kup̱ ki miinthus buni kun miikina uni mo be,

dhali aha/ mina ka miinthus buni e doḵ/e yisa.

13 Mmo/ona a’di gwo mo gom gwo jin gamu me’d mo jin ta jin this mo tani mmoṯu/ulkina a’di mo a’di jin ta jin ṯwa/a/ mo me’d jin dhamo/ jin p̱uu’d mo be. Dhali a’di jin ta jin dhamo/ jin warki’d ki jin p̱uuki’d mo dhali wuwa mashira/ mo tani a’di hila/ midi us ki jog mo be.

9

Mo jin Ḵogu jin Ta ji gi Mony’cesh mo dhali ji gi Momis mo

1 Dhali isi gwo jin gamu me’d mo jin ta jin ṯwa/a/ mo taki’d gi gwoŋḵan gom mo jin luŋuwa luŋ mo dhali mo jin ḵogu mo jin ta ji gi mony’cesh mo. 2 Haali/ gu’b burrinye/, a’di thosonkunu mo, a’di jin ta jan ’de/ jin di’d ka pije/ mo. E a’di mo tani a’di ita mo jin karkunu ṯirkina/ ma lamba/ mo, dhala tharabeesa mo, dhali maaŋḵuthu’d jin karu i Buŋ’kus mo, a’di jin yuḵkunu ki Mo jin Ḵogu mo be. 3 Dhali ibwamp̱o/ mo jin dhunu burrinye/ mmoshir ka maḵamp̱o/ mo tani gu’b burrinyeŋ kamu/ doshki’d mo jin yuḵkunu ki Mo jin Ḵoguwa Ḵogi ’baar mo, 4 mmotana a’di ka gwaṯa/ gi ’dolkon gana/ mo gom mo jin duḵuwa ’bicajwahar mo dhala Sanduuḵ jin ’koshu is ki ’dolkon gana/ mo i’ko’d gwar piti ’baar mo, a’di jin dhunu gwo jin gamu me’d mo, a’di jin taki’da jji mo jin ta ’dolkon gana/ mo jin dhunuwa manna ibwaman mo, dhali cwa ma Haruun mo jin lu’kki’d mo dhali wosha ba’dga/ ki gwoŋḵan jin gamu me’d mo. 5 Dhali ap̱o/ a’di mo tani c̱arabiim* ’kon mmohetha bi ap̱o/ mo jin miinu mii ka the/m me’d mo. Gom to gwansan mo tani ana mola gwo o shwane/ e busho’k mo.

6 Mmomiikunuwa ris to gwansan kun nyoŋkunu mo wakansan mo tani igasiis ’kon mmoṯikir ii mo e gu’b burrinye/ jin di’d ka pije/ mo, mmothim miim buni kun boṯa uni mii mo kun ṯẖidhu mo. 7 Hili ki mo jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani a’di ta jasi mo jin min ma gasiis jin ca’di ya mo, dhali hili a’di midi yaki jasi me’d ’de/ ki yil mo, dhali a’di midi ya ki dar ga bas yisa, jin mina a’di ’ciṯẖ ’kus gom is piti mo dhali gom mii kun thama ’kwani mii mo be. 8 Dhali ki mii gi wakan mo si’da/ tani Shi/in Dheleladhelel a’di ṯorki bway e mo jin ḵoguwa ḵo/ mo, ki a’di dinuki ’ka’d ’twa/ naskina/ mo me’d mii gi gu’b burrinye/ ma pije/ jin doshki’d naskina/ mo 9 (a’di jin ta’da shimpira/ mii gom she/ yil yan mo). Isi ki gwo yansan jin miinu ki jiŋ garr mo tani to gun c̱inu ki me’d mo dhali to gun c̱inu mo mmo’ciṯẖ ’kus mo mmomiiya basa ’cesh mo, a’di jin mol ’bor ’twa/ ma du ’bor ki ’bor gana/ mo goma luŋ jin luŋu mo, 10 hili uni ki us mii is mo jasi gom tonṯe/ mo dhali gom tomp̱i mo dhali aris miin tiya kun lamu is ki she/ ki she/ mo gom gwon dhamo/ mo, uni kun ta mii gun ḵankunu mo gom buŋgwar is mo, mmo’dap̱ uni ’twa/a ’cesh mo ntagi mo jin min ma tee irica ri’c is mo.

11 Hili ka Ḵrisṯẖos piki’d mo mmota gasiis jin ca’d mo gom tom ’boron mo kun p̱u’dkin mo tani yan’ko’d e a’di jin ta gu’b burrinye/ jin bol a’di e ki ca mo dhali jin bol a’di e ki ’bor mo (a’di jin ’konuki uḵ ki me’d gi ’kwani mo, a’di jin diki ta mo jin uḵuwa uḵ mo e mony’cesh yansan mo) 12 a’di cic̱ki’d me’d ’deŋ gana/ mo gom mmoṯeya ṯe/ mo e Mo jin Ḵogu mo, dhali a’di diki budha bas mi mo dhala bas gi ushi bip̱ mo, hili abas pitiŋ gana/ mo, wakan a’di ki bu’th mo jin wanuwa wan ’ba/ ki sule/ sule/ mo. 13 Haali/ waḵki/ buŋgwar is gi ’kwani kun bulabul mo ḵukuskunu ka bas mi mo dhala bas ma morbip̱ mo dhali ki ’piny gi nas bip̱ mo dhagamki’da dhagam mo gom mo jin minu dhelel buŋgwar is mo tani 14 bakata ’te/ imin ma bas ma Ḵrisṯẖos, a’di jin c̱i is piti ka Arumgimis mo ki Shi/in gi mo ma sule/ ya ye ’ba/ mo, a’di jin dara’d gi thalkin mo mmodiki dhelel um ’twa/ ma dum bum ’peni mii kun wukin mo mmomii to goma Arumgimis jin di ki e mo.

15 Wakan a’di ta a’di jin doshki’da galany mo mmota gwon this jin gamu me’d mo. Wakan, ki uni gwansan kun yuḵkunu mo mini ’taki bu’th mal gi mo ma sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo jin onu gwo is mo, haali/ mowuŋ kamu/ bu’thki mo mo, a’di jin wanki uni ’ba/ mo ’peni gwon dhaŋ mo e bwaŋ’kwariny gwo jin ṯwa/a/ jin gamu me’d mo. 16 Haali/ waḵki/ gwo gi mal jin gamu me’d mo di’d mo tani jwa gi a’din ’de/ yan jin kar a’di mo tani a’di minu mii nyo/ mo be. 17 Haali/ gwo gi mal jin gamu me’d mo tani a’di bu’thki mo jasi ’ko’di mowu mo, haali/ a’di yisa minu bu’th ki ’bidha, ki com pitin ’de/ yan jin kar a’di mo tani di’d ki e mo naskina/. 18 Me’d isi kani gwo jin gamu me’d jin ta jin ṯwa/a/ ’konuki ṯe shoka ’cesh ki dar ga bas mo be. 19 Haali/ ka ris gwoŋḵan kun ’kwarkunu mo gi gwoŋḵan jin c̱inu ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo baḵkin ma Musa gwo e ’kwani ’baar mo tani a’di ki budha bas gi ushi bip̱ mo dhali mi mo, nyaḵki yi’de/ mo dhala mur ḵa’bal jin ta’da duḵ is mo dhali cwa ma ’tasha jal bip̱ mo dhali a’di ki ḵukusa bas ap̱owa warka/ ki is piti mo dhali aris ’kwani ’baar mo, 20 mmo/o gwo mo ki: Abas yansan a’di ta gwo jin gamu me’d mo jin ḵan ma Arumgimis um gwo mo be. 21 Dhali a’di si’da/ ki bway jin nyaḵka’d kan mo tani a’di ḵukuski’da bas ap̱o/ gu’b burrinye/ mo dhali eya aris toŋ’kul bwa mo kun mishu to mii nycine/ mo goma luŋ jin luŋu mo be. 22 Ka jiŋ gana/ e bwaŋ’kwariny gwoŋḵan jin c̱inu mo tani aris to ’baar ka woho/ mo tani uni dhelelkunu ka bas mo, dhali ki dar gi mo jin woluwa basa ’cesh mo tani mo jin minu ’taki dhala mure/ gi miinthus gi ’kwani ’pen mo tani mini ’taki di yisa.

Miinthus Karkunu ’Pen ka Pije/ ka Ḵrisṯẖos mo Mmomiikunu A’diya Bas mo

23 Wakan a’di ta mii jin minu mii ŋap̱a ŋap̱ mo goma yinyjwa gi to gi momis mo mmodhelel mo ki mii gwansan kun boṯu mmoṯẖi’th mo, hili to gi momis ki is buni mo tani mmodhelel mo ki mii kun ’ciṯẖuwa basa ’cesh kun bol gwansan e mo be. 24 Haala Ḵrisṯẖos a’di cic̱ki’d mo, yisa e mo jin ḵogu mo jin uḵu ki me’d gi ’kwani mo, a’di jin ta’da yinyjwa gi a’din ’deŋ gana/ mo, hili e momis ki is pitiŋ gana/ mo tani, hili a’di piki’d mo ibuŋ’kus ma Arumgimis mo gom gway bana mo be. 25 Walla yisa mmoc̱i is piti mo mmorash me’d ka ris mo me’d mii jin miin ma gasiis jin ca’d mo mmocic̱ mo e Mo jin Ḵogu mo me’d ’de/ ki yil mo ka basi me’d mo jin diki ta jim piti mo. 26 Haali/ wakan mo tani a’di mina isi ’taki ’kosh ka nyor mo mmorash me’d ka ris mo ’peni mo jin ḵa’bkunu mony’cesh sho’k mo. Hili ki mii gi wakan mo tani, a’di piki’d jasi me’d ’deŋ gana/ mo e ’pemen jiŋ ’ko’d mo gi she/ yil mo mmoḵal miinthus sho’k ka pije/ mo mmoc̱ikina a’di is piti mo mmota to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo be. 27 Dhali jasi me’d jin karkunu wu gom ’kwani mo mmowu mo me’d ’de/ mo tani dhali yan’ko’d mo jin toru gwon dwall ’twa/a ’cesh p̱u’dki’d mo tani 28 wakan aḴrisṯẖos, a’di jin c̱ikunu mo mmoḵal miinthus gi ’kwani ka ris me’d ’de/ mo tani a’di midi piyu/ doḵ/e me’di su/ mo tani yisa mmo/us mii is mo gom miinthus mo, hili mmota uni gwansan is ki me’d mo, uni gun gananki ’ba/ ki ganan jin shi/i’d mo mmoc̱or a’di mo be.

10

1 Haali/ me’d jin dina gwoŋḵan jin c̱inu mo mmota a’thintha/ gom tom ’boron kun mini p̱u’du/ mo, mmodhal mii yansan e i is mo gom jamas gana/ gi to gwansan kun p̱iyi mo ki mii mo tani a’di midi mol mii ki sule/ sule/ mo nyaḵki mii jin ’ciṯẖu/ to/e ’kus mo mmomiiya basa ’cesh mo jin ṯikirkunu mii mo mmoc̱i mo ki yil ’ko’di yil mo mmodhu uni gwansan ki kum ’boron mo mmo’dish mo is mo be. 2 Gwo jin ta jiny c̱a’ckon mo, a/mina uni daḵ mo mmoc̱i to jin ’ciṯẖu/ ’kus mowa? Waḵki/ imanluŋa luŋ uni dhelelkunu mo hila/ tani uni yisa mini doḵ/e ’ko mo mmota gi ’twa/ ma du gom miinthusa kamu/ mo. 3 Hili e to gwansan kun ’ciṯẖu/ ’kus mo mmomiiya bas mo tani gwo diki’d jin kakunuwa ka e mo gom miinthus mo ’ko’di yil ’ko’di yil mo be. 4 Haali/ a’di molu mii mo ka bas ma morbip̱ mo dhali mi mo mini ’taki ḵal miinthus gi ’kwani mo be.

5 Haali/ a’di gi wakan mo tani, ka Ḵrisṯẖos p̱u’dki’d e mony’cesh yan mo tani a’di ki o gwo mo ki:

To kun ’ciṯẖu/ ’kus mo mmomiiya bas mo dhali to gun c̱inu mo tani /e dina bwa ki o ki a’di mo,

hili buŋgwar is mo tani /e thosonki a’di gom aha/ mo be.

6 E mo jin purkunu to jin c̱inu mo dhali to kun c̱inu gom miinthus mo tani /e diki bu’th mo jin dina ’ce ki ’kol /e mo be.

7 Dhali yan’ko’d aha/ ona gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ p̱u’dkina mo mmomii bwam pini mo, ayy Arumgimis mo,

me’d gwo jin ’kwarkunu gom aha/ mo e ari gwo ma warka/ mo.

8 Ki a’di o gwo e ibuŋ’kup̱ imaṯṯaan mo ki: /E walla dina bwa ki o mo, walla /e yisa ta gi ’ceŋ kamu/ jin ’kol /e mo gom to gun ’ciṯẖu/ ’kus mo dhali to gun c̱inu mo dhali to kun c̱inu mmopur ki o’d mo dhali to gun c̱inu gom miinthus mo tani (Uni gwansan, uni c̱inu mo me’d isi gwo gi gwoŋḵan jin c̱inu mo be), 9 yan’ko’d doḵ/e a’di ki mar a’di is mo mmo/o gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ p̱u’dkina mo mmomii bwam pini mo. A’di p̱uuki mii jin ṯwa/a/ yan mo tani ki mii gi wakan ki a’di midi ṯel jiŋ ’ko’d sho’k mo be. 10 Dhali ki bwa ma Arumgimis yan mo tani ana dhagamkunu mo ki to jin c̱inu jin ta buŋgwar is ma Yesus Ḵrisṯẖos mo me’d ’de/ ki sule/ mo.

11 Dhali igasiis kun cani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo doshkin isa yempa/ ap̱o/ momiin to mo, mmoc̱i to kun rashu mii ki rash rash mo mmo’ciṯẖa/ basa ’cesh mo kun nyaḵkin kan mo, uni kun moli miinthus gi ’kwaniny’cesh ḵal ki sule/ sule/ mo. 12 Hili ka Ḵrisṯẖos a’di jin c̱iki is piti mo mmota to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo tani me’d ’deŋ gana/ gom ki sule/ mo gom miinthus gi ’kwani mo tani a’di c̱a’bki’d ki me’da bim poros ma Arumgimis mo be. 13 Dhali yan’ko’d a’di c̱orki mo mo ntagi ’kup̱ piti minu ’taki dhu mo mmota cwa gom sho’k piti jin mina a’di idhu mo be. 14 Haali/ gom me’d ’deŋ gana/ mo tani a’di c̱iki is piti mo mmodhu aris uni gwansani ’baar mo kun dhagamkunu mo ki kum ’borgaŋ gana/ mo gom ki sule/ mo. 15 Dhali Shi/in Dheleladhelel si’da/ a’di ki o gwo mo gom ana mo. Haali/ ’ko’di gwo jin onu is mo ki:

16 Yansan ta gwo jin miga/ gam me’d nyaḵki uni mo

’ko’da tee gwansan mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a mo ki:

Aha/ mina dhu gwoŋḵan pem jin c̱inu eya dum buni mo,

dhali ’kwar uni e bwam buni mo be.

17 Dhali yan’ko’d a’di ki mar a’di is mo mmo/o gwo mo ki:

Aha/ mina diki ka miinthus buni e mo dhali miim buni kun shina uni mii ki sule/ sule/ mo.

18 E mo jin dhaluwa mure/ gi miinthus gwansan ’pen mo tani moŋkamu/ yisa di’da doḵ/e jin minu mii c̱i to gom miinthus mo be.

Dhalki Ana ’Disha Mo Is mo dhali Ṯel Sho’k mo

19 Wakan iwaḵ mo, me’d jin takina ana ki mo jin wuna ana a’di jwa i is mo mmocic̱ mo e mo jin ḵogu mo ka bas ma Yesus mo 20 ki miin this mo dhali ki bway gi mii kun ’konu ki e mo jin ḵa’dkina a’di ki burrinye/ yan jin shiru ka yolol mo, a’di jin ta buŋgwar is piti mo be, 21 dhali me’d jin takina ana ka dhana gasiis jin caaca mo e gu’b ma Arumgimis mo tani 22 dhalki ana ’disha mii is mo ka duŋ gana/ mo mmo’tu’d mo mmomish mo ki isa duŋ gana/ ki moŋgam gwo is mo, ka dum bana kun ḵukuskunu ana ki dhelel dhelel mo ’peni tonthus gi ’twa/ ma dum bana mo dhali buŋgwar is bana kun lamkunu ki yi’de/ jin c̱a’bki yidhiṯẖ yidhiṯẖ mo be. 23 Dhalki ana budha ki ri’d mo ma ’teŋ kap̱em bana jin mina ana pi ki dar gi monṯosh mo, haali/ a’di jin oki gwo is mo tani a’di ta a’diŋ gana/ mo be. 24 Dhali dhalki ana si’da/ ’kona isi gwo i bwa mo, ma mo c̱i’th ci is ki mii ka rem ’kup̱ mo mmo/ena en mo dhali mmomii miim ’boron mo, 25 yisa mmop̱inykin is gom mo jin tulu is mmonṯal ’de/ mo, me’d jin boṯa kun tiya ki mii mo, hili mmo’bi’th ci adu is ka rem ’kup̱ mo, dhali isa yempa/ mo ki nyanye/ mo me’d jin p̱arkina uma Tee e mo mmo’dishkina a’di ki ’dish ’dish mo be.

26 Haali/ waḵki/ ana miina miinthus mo mmoḵal mii ki is mo ’ko’di ana bu’thkina mii jin nyiṯẖkina ana gwoŋ gana/ mo tani moŋkamu/ yisa di’da doḵ/e jin minu mii ’ciṯẖ to/e ’kus mo gom miinthus mo be. 27 Hili mii jin ḵogu is mo tani a’di ’thoyi mo gi gwon dwall mo dhali o’d jin c̱a’b ki wur wur mo, a’di jin midi shwa uni kun ta ’kup̱i ’baar mo be. 28 Wathi/ a’di jin ’ce’dki gwoŋḵan jin c̱inu ka Musa mo tani a’di wuki’d mo ki dar gi momiimii mo ki ’twa/ gi iman/o gwo kun ’koni su/ mo walla ikwara mo be. 29 Ba shi/ ma jisa bala wakata mo a/um kulum gwo ibwa mo ki a’di midi cil she/ mo gom wathi/ jin saki Ya/ ma Arumgimis ki sho’k mo, dhali jin sorki’da bas gi gwo jin gamu me’d mo, a’di jin dhagamkunu a’di mo dhali waḵ Shi/in ma ’the mo? 30 Haali/ ana misha a’di mo, a’di jin oki gwo mo ki: Mo jin minu tor gwon dwall ’twa/a ’cesh mo tani a’di ta jim pem mo. Aha/ mina gar to ’kusi bway mo. Dhali doḵ/e, Tap̱a a’di midi dwall ’kwanim piti gwo mo. 31 A’di ta to jin ḵogu is mo mmomina ’kwani ṯa’k mo e me’d ma Arumgimis jin di ki e mo be.

32 Hili yuḵa teen dhamo/ gwansan mo ki ’ko’di um ’kokina e ma du kun ’twaḵki mo mo tani um ’dim ’kup̱ mo e mii jin ’batha’ba’th jin jwakaṯki’d ki mo/isa nyor mo 33 dhali ka cima tiya mo mmoṯor ibwambori ’kwani mo mmota businye/ goma sor mo dhali monṯo’c bwa mo dhali ka cima kamu/ mmogam mii me’d ki uni gwansan kun miinu mii ki shi/ mo wakan. 34 Haali/ um ḵo’cki e gom ’kwani habuus mo dhali um bu’thki mo jin dilkunu um to mo kun tana um mo ki bwaŋ ’kunyga/ mo me’d jin misha um ki um ki is bum tan gi tom bum kun ’boron ki ’bor gana/ mo dhali kun mini ’ko ki sule/ mo. 35 Wakan dhalku/ ki buḵ is bum mo ’peni mom bum jin wuna uma wuny jwa i is mo, a’di jin ta gi dhan mo jin isha to ḵumma/ mo. 36 Haali/ um mini mii ta gi mo jin ’dimuwa ’dim ’kup̱ mo wakan ki um mini ’taki mii bwa ma Arumgimis mo dhali bu’th a’di jin okunu is mo.

37 Haali/ um c̱orkina c̱or mo ari’ceenne/ naskina/ mo

dhali a’din ’deŋ kamu/ jin midi p̱u’du/ mo dhali midi diki ta adiiṯe/ mo.

38 Hili a’dim pem jin ta’da ḵar/e mo tani midi di ki e e moŋgam gwo is mo,

dhali waḵki/ a’di midi guwa ’kany’cesh ka nyaŋ’ko’d mo tani

aḵashiram pem midi dar gi mo jin midi ’kol ’ce mo e a’di mo be.

39 Hili ana ’konaki ta uni gwansan kun mini ’dowa ’kany’cesh ka nyaŋ’ko’d mo dhali kun ’ce’du sho’k mo, hili ana tana uni gwansan kun ta gi moŋgam gwo is mo dhali mmodhuwa ḵashiram bana mo be.

11

Moŋgam Gwo Is mo

1 Moŋgam gwo is a’di imishu ki isa duŋ gana/ ki a’di ta to gom mo ma ’teŋ kap̱e/ mo, mmosuka du mo gom to kun ’konuki p̱ar e mo. 2 Haali/ ki a’di mo tani jwahaŋ ’kwanin dhamo/ uni bu’thki mo jin nyo/uwa nyo/ mo be. 3 Ki moŋgam gwo is mo tani ana mishkina gwo ’ban mo ki mony’cesh uḵkunu ki gwo ma Arumgimis mo, wakan ki a’di jin p̱arkunu e mo tani uḵkunu ki to kun ’koki piyu/ is ka pije/ mo be.

4 Ki moŋgam gwo is mo tani aHabiil a’di miiki’da Arumgimisa bas mo jin mishu bu’th mo mmobol ji ma Kayiin e mo ki mii jin bu’thkina a’di mo jin nyo/uwa nyo/ mo me’d wathiŋ ḵar/e mo. Haali/ Arumgimis ḵalki gwo o mo gom tom piti jin c̱ina a’di ki me’d mo jin bu’thkunu mo. A’di wuki’d mo, hili ki moŋgam gwo is piti mo tani a’di di’d ki e mo naskina/ mmo/o gwo mo be. 5 Ki moŋgam gwo is mo tani a/Aḵnuuḵ a’di bu’thkunu bway momis mo, wakan ki a’di midi ’taki diki p̱ar wu e mo. Dhali a’di yisa gamkunuwa, haali/ Arumgimis bu’thki a’di bway momis mo. Dhali nṯwa/a/ ki a’di dinuki bu’th bway momis mo tani a’di ḵalkunu gwo o mo ki a’di miiki to jin ’borki’da Arumgimis bwa mo be. 6 Ki dar gi moŋgam gwo is mo tani a’di molu mii mo mmo’bora Arumgimis bwa i is mo be. Haali/ a’diyin jin midi ’taki ’disha Arumgimis is mo tani midi mii gam gwo is ki a’di diki’d mo, dhali ki a’di midi c̱i uni gwansan to kun ish ḵumma/ mo kun ŋap̱i a’di mo be. 7 Ki moŋgam gwo is mo tani aNuuh, a’di rumkunu ka Arumgimis mo isi goma yirto jin dina a’di ki mish naskina/ mo tani a’di yip̱i unu ’kup̱ mo ki moŋḵo/ is jin ta’da gayiin mo, a’di ki dhera ḵur mo gom kuŋ gu’b piti jin minu ta is ki me’d mo be. Ki mii yan mo tani a’di ki mii miiwaḵ gom gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo gom ’kwaniny’cesh mo dhali a’di warki’d ka manḵal mal gom mo ma ḵar/e mo jin p̱u’dki’d ki moŋgam gwo is mo be.

8 Ki moŋgam gwo is mo tani a/Ibrahiim haki gwo e mo ki a’di yuḵkunu mo mmoya ka pije/ mo e mo jin mina a’di bu’th mal mo. Dhali ki a’di yaki’d ka pije/ mo tani, mo misha a’diya jin yana a’di ya mo? 9 Ki moŋgam gwo is mo tani a’di warki’d ki yilkina/ e mony’cesh jin onu gwo is mo, e mony’cesh jin diki ta jim pitiŋ gana/ mo, mmoc̱a’b e gu’b burrinye/ jin nyaŋu mo nyaḵka Is/hak mo dhala Yakuub mo, uni gun ta imanḵal mal mo nyaḵki a’di mo ki gwon ’de/ jin onu is mo be. 10 Haali/ a’di hilki’d gom ’peŋkuman bampa/ jin midi p̱u’du/ yilaŋ kamu/ mo, a’di jin ḵa’bu/ mo, a’di jin nyaŋkin ma Arumgimis mo dhali a’di jin uḵkina a’di mo be. 11 Ki moŋgam gwo is mo tani aSaarah, ayim ki is piti bu’thki mom’bi’th mo mmobwaa mo, isi kani ka yim ’baarkina yila dho’th piti mo, haala yim nyiṯẖki a’di ki a’di jin ta isiŋ gana/ mo, a’di jin oki gwo is mo be. 12 Wakan, ’peni wathin ’de/ mo tani, dhali a’di wana e ki wathiny jwa mo tani, emen tana ris ka ris dho’thkunu mo me’da cul gi momis mo dhali wa e ki emen ma si’b kun ishkin e bwaman ma gap̱ mo kun molu deŋ e mo be.

13 Aris uni gwansani ’baar mo wukin mo e moŋgam gwo is mo dhali yisa bu’th to jin onu gwo isa. Hili uni p̱arki a’di e mo dhali the a’di me’d ’pena dhana/ mo, dhali uni ’kokin mo me’d ’kwani kun ’kon ka pije/ mo ’peni bampaŋ kamu/ mo dhali me’d uni gun ’kon e bwaman ’kwanin tiya mo e mony’cesh mo be. 14 Haali/ ’kwani kun o gwo kan mo tani kar a’di eya tente/ mo ki uni ŋap̱ki mo mo jin minu nyaŋ gu’b buni nycine/ mo be. 15 Waḵki/ uni mini kulum gwo ibwa mo gom mony’cesh c̱aan jin iikina uni ka pije/ ’peni cine/ mo tani uni mini ’taki ta gi embula ’borga/yi mmodoḵ ka nyaŋ’ko’d i a’di mo be. 16 Hili, gom a’di gi wakan mo tani uni ’kokina gwo ibwa mo gom bampa/ jin dina jaro/ ki she/ mo, a’di yansan jin ta bampan ṯal ’de/ jin ta ji gi momis mo be. Ki mii gi wakan mo tani Arumgimis dina is ki ’the mo ki a’di minu yuḵ ka Arumgimis buni mo haali/ a’di thosonki uni ’peŋkuman bampa/ mo be.

17 Ki moŋgam gwo is mo tani a/Ibrahiim ki a’di palkunu mo tani c̱iki’da Is/hak mo, dhali a’di jin bu’thki gwo jin onu is mo tani thosonki is mo mmoc̱i ya/m pitin ṯal ’deŋ gana/ mo be, 18 ma e a’di jin onu gwo is mo ki: Eya Is/hak mo tani emen pini minu ’cem gway mo be. 19 A’di nyiṯẖki’d ka Arumgimis mishki ’kwani ’de’k mo isi kani ’peni mowu mo. Wakan, ki gwo jin wayina e kan jin okunu mo ki a’di bu’thki a’di ka nyaŋ’ko’d mo be. 20 Ki moŋgam gwo is mo tani a/Is/hak ’thoki’d gom mom’bor mii yilaŋ kamu/ ap̱owa Yakuub mo dhala Iisu mo be. 21 Ki moŋgam gwo is mo tani aYakuub ki a’di murki’di wu mo tani a’di ’borki iya/ ma Yuusup̱ mii ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, mmogaŋkina a’di is ka ’cesh mo mmoluŋa luŋ mo ap̱o/ ’kucwa jin guna a’di ime’d mo. 22 Ki moŋgam gwo is mo tani aYuusup̱ ki a’di dina mondiki/em piti ’kup̱ mo tani a’di ṯorki gwo eya tente/ mo gom ya ma pije/ gi Uc̱i ma Israyiil mo dhali a’di ki ḵan gwo mo gom isi kan piti jin minu kan a’di mo be.

23 Ki moŋgam gwo is mo tani aMusa ki a’di dho’thkunu mo tani a’di bagkunu ka ppe ’kup̱i kwara mo ki icom mo haali/ uni mishkin ka ’ci shina jaro/ ime’d mo. Dhali uni ’koki ḵo/ is mo gom gwoŋḵan ma maliḵ mo. 24 Ki moŋgam gwo is mo tani aMusa ki a’di caki’d mo tani ushki’d mo mmoyuḵkunu a’di ki ya/ gi ’bwa/ ma P̱irawn mo. 25 A’di ki dhal mii e i is mo mmokwany mo gi mii ma ha’th’ko’d mo nyaḵki ’kwani ma Arumgimis mo, ma mmodiki ’kuny bwa mo nyaḵki uni gwansan e mo jin ’konu ki ’kol ’ce e miinthus mo ki mo jin minu tor sho’k ka pupush mo be. 26 A’di nyiṯẖki’d mo ma sor jin ’koshu is ka nyor goma Ḵrisṯẖos mo mmota pa ki pa mo mmobol dhan to gi Pam Masir kun ish ḵumma/ e mo, haali/ a’di hilki’d gom to jin ish ḵumma/ jin minu c̱i mo be. 27 Ki moŋgam gwo is mo tani a’di dhalki Pam Masir ’pen mo, yisa mmoḵo/kina a’di anyor ma maliḵa, haali/ a’di ’dimki ’kup̱ mo mmohilkina a’di a’di jin molu mish mo be. 28 Ki moŋgam gwo is mo tani a’di karki mo jin penuwa Pe’kup̱anyolos mo dhali ḵukusa bas mo, wakan ka Man’ce’da bwanyara/ sho’k mo midi ’taki diki ta uni is ki me’d mo be.

29 Ki moŋgam gwo is mo tani ’kwani ’ciṯẖki Ḵumma/ Yi’de/ jin ta gi ’Per mo me’d mony’cesh jin ḵuthaḵu’th mo. Hili ’Kwani gi Pam Masir, ki uni palki mii mo mmomii mii jin nyaḵki’d kan mo tani uni loskina yi’de/ mo be. 30 Ki moŋgam gwo is mo tani adhana gaŋgara/ gi Pa Ariiha biṯki’da ’cesh mo ’ko’di uni kukulki a’di is mo ka cim pesu/ mo. 31 Ki moŋgam gwo is mo tani aRahab, a’di jin ta’da yim c̱al mo, diki ’ce’d sho’k mo nyaḵki uni gwansan mo, uni gun ush gwo ha e mo, haala yim a’di miiki mii mo mmohan ’kwani kun dhuyunu ’pen mo mmo’kar mo mo be.

32 Dhali ki gwo gi wakatinta imiga/ o moye? Haali/ mo midi har moyi gom aha/ mo mmoṯor gwo mo goma Gidyuun mo dhala Barag mo dhala Shamshuun mo dhala Yap̱taah mo dhala Dawuu’d mo dhala Samu/iil mo dhali imanc̱i Gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo – 33 uni ki moŋgam gwo is mo tani p̱iki bampan tiya e mo mmobu’th mo, dhali mmotor gwowa ’bora ’cesh mo gom mo jin dhunuwa dhu ka ḵar/e mo, dhali bu’th gwo kun onu is mo, dhali mu’th aris ’twa/ ma dhop̱ mo, 34 dhali mmo/us o’d jin biliṯki’d ka le’d mo, dhali ye shemen gandala turga/ mo, dhali mmogam mii adu is ki mom’bi’th mo ’peni moŋ’ka’d is mo dhali war ki a’di jin ’bitha’bi’th mo e mo ma mee mo, dhali dhu ’kwanin tiya kun tana thuruḵ ma mee mo mmoso mo. 35 Up̱ bu’thki kum buni kun wukin mo ki mompi jin piyunu/ mo. Kun tiya ’koshkunu is ka nyor ka ’cem ’cem mo, mmo/ush mo bu’th mo, mo jin ’cuḵuwa ’cuḵ mo, ki uni mini ’taki piyu mo doḵ/e e mondiki/e jin dina jaro/ ki she/ mo. 36 Kun tiya ’kosha is ka nyor ki mii jin miinu uni ka maḵ mo dhali kun tiya dorkunu ki yis bip̱ mo dhali isi kani kun tiya deḵkunu mo ka maḵḵiya mo dhali kun tiya takina habuus mo. 37 Uni ’koshkunu ki wosh mo. Dhali kun tiya ’ciṯẖu/ is bwa ka ’co’colo’c mo. Dhali uni palkunu mo. Dhali uni ’koshkunu jwa mo ki gandala turga/ mo. Uni iikin ki iiny c̱a/ mo mmo’tamkina uni ayi’c ḵa’bal i is mo dhali ayi’c mi mo, mmo/ii is ’teŋ gana/ mo, dhali mmoṯo’ckunu uni bwa ki mii ma ha’th’ko’d mo – 38 Gom uni mo tani mony’cesh diki ha me’d mo. Uni takina c̱a/ mo e bwam ma si’b mo dhali e moŋ’kuwosha turga/ mo dhali eya risa jurum wosh mo dhali e jis ga/ gi mony’cesh mo be.

39 Dhali aris uni gwansan mo, ba uni nyo/u ki nyo/ jin ’boro’d gom moŋgam gwo is buni mo tani uni ’koki bu’th to kun onu gwo is mo be. 40 Haali/ Arumgimis p̱arki to e nṯwa/a/ mo jin ’boro’d ki ’bor gana/ mo gom ana mo ki uni minu ’taki ’koki dhu ki uni kun isin mo ki dar gi ana mo be.

12

Ajisa gi Tap̱a jin Yedha A’di ’Kwani Sho’k mo

1 Wakan, me’d jin ’kamkunu ana ki deḵ ka dhana raḵ gi iman/o gwo mo tani dhalki ana si’da/ ṯẖadha aris tom bana ’baar mo kun diṯadiṯ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali miinthus kun tana junyu/ ki ana ki ’dish ’dish mo dhali dhalki ana sona ki bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo mmop̱ar sho’k mo gom to jin di’da bori ana mo be, 2 mmohil ’kup̱ ka Yesus mo a’di jin ta’da ’kaŋ’kup̱ mo dhali a’di jin midi thim moŋgam gwo is bana mo, ma a’di gom moŋ’kuny bwa jin diki’da bori a’di mo tani a’di ’dimki ’kup̱ mo gom cwany’ciṯẖan dhul mo mmoruḵkina a’di mo jin ’thenu is mo dhali a’di c̱a’bki’d ki me’da bim poros ma ḵursi ma Arumgimis mo be.

3 Nyiṯẖi/ a’di mo, a’di jin ’dimki ’kup̱ mo ’peni imanmii miinthus mo kun ta ’kup̱ ki ’kup̱ ki a’di kan ap̱o/ a’di mo, wakan ki um mini ’koki ca mo e mo jin wunu is e mo walla eya dum bum jin mina buye/ i’thi mo. 4 E mom bum jin askina uma shir shir ap̱o/ miinthus mo tani um ’koki ro’c a’di naskina/ mo mmop̱u’d mo e shushan mii jin mina umi wola bas buma ’cesh mo be. 5 A/dhali um ŋaki mo jin malasu um mo jin yuḵkunu um ki iya/ mowa? mmo/o gwo mo ki:

Ya/m pem dhalku/ ki halip̱a jisa jin yedha Tap̱a /e sho’k mo

walla dhalku/ ki sul mo jin ’bidhu /e adu is mo ki /e c̱inuwa jisa ki a’di mo.

6 Haali/ Tap̱a a’di ki c̱iya jisa jin yedhu wathi/ sho’k mo a’di jin ena a’di mo be.

dhali dor aris iya/ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni gun bu’thkina a’di mo be.

7 A’di ta’da jisa jin yedhu wathi/ sho’k mo jin mina umi mii ’dim ’kup̱i cine/ mo be. Arumgimis miiki um mo me’d iya/ mo. Haali/ ya/ jana ŋala/ di’d jin dina com ki c̱iya jisa mo? 8 Waḵki/ um dhalu ki dar ga jisa jin c̱inu mmoye’th um sho’k mo tani, a’di jin pwaḵkunu mo gom ’kwani ’baar mo tani, wakan um ta uc̱i kun ’kon ki lac̱a/ mo dhali um ’koki ta iya/ mo be. 9 Ki gwo yansan jin ’ce’de’d ap̱o/ mo tani ana takina gi ibabam bana mo e mony’cesh mo mmoc̱i ana ajisa mmoye’th ana sho’k mo dhali ana taḵkina uni mo be. Dhali bunya/ mina ana ’koki ’dap̱ ’twa/ mo eya Babam bana gi ku gi shi/in mo dhali ’ko mowa? 10 Haali/ uni c̱iki ana ajisa jin yedhu ana sho’k mo ki ari mo mo me’d jin ona bwa uni mo. Hili Arumgimis c̱iki ana ajisa jin yedhu ana sho’k mo gom mom’boro’d bana mo, ki ana mina pwaḵ mondhelel piti mo be. 11 Gom ari mo mo tani arisa jisa kun c̱inu mmoyetha ye’th sho’k mo tani wana e ki jin ’koshu ka nyor mo, ma mmodhal bwaŋ ’kunyga/ e i is mo. Yan’ko’d mo tani a’di ki gwono’d maman gi mo ma ḵar/e mo jin ta mo ma ḵu’th is mo e uni gwansan kun ye’thkina a’di sho’k mo be.

Arum jin Rumu Ap̱o/ ’Kwani kun Waḵkina ’The ma Arumgimis mo

12 Wakan ’deki me’d bum kun ’kon ki p̱olkon mo dhali ’bithi ’kup̱a’dup̱un bum kun miin ki ’ka’da/ ’ka’da/ mo 13 dhali dhuyi bway tur ka ji sho’k gom sho’k bum mo, wakan ki a’di jin ta ŋwol mo tani minu ’taki ’koki kar ka pije/ ’peni gwocor mo, hili mmodhal mii e i is mo mmowac̱a/ wac̱ mo be. 14 Biriya bir mo gom moŋḵu’th is mo nyaḵka ris ’kwani ’baar mo dhali gom mo ma dhelel mo, a’di jin mola wathiŋ kamu/ p̱ar Tap̱a e ki sule/ mo ki dar gi a’di mo be. 15 Mishi gwo ’ban mo ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki ush me’d mo mmobudha ’the ma Arumgimis mo, dhali dar gi mo ma birman jin ḵa/aḵa/ mo mmo’ka ale/ mo dhali raḵ monṯo’c bwa mo dhali ki a’di mo tani aris ’kwani ka ris warkin ki uni kun shi/u is mo be, 16 dhali ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi diki mii mii jin miinu miinyc̱al mo walla diki dhu mii kun ḵogu mo, me’da Iisu mo, a’di jin yolki mo ma bwanyaram piti ki tonṯe/ jin shwanu ’te/ mo be. 17 Haali/ um mishkin ŋ’ko’d ki a’di ona bwa ki mal gi mom’bor mii mo tani a’di waḵkunu mo haali/ a’di diki gam bula kamu/ mmorica du is mo, ba a’di ŋap̱ki a’di ki bur bur ki jabu’th mo be.

18 Haali/ um ’koki p̱u’d mo e wosh jin minu ta is ki me’d mo, a’di jin ta o’d jin shwa’d ka le’d mo, dhali mondhurumi’d mo dhali mondhurumi’d jin ’ceṯẖki’da ’tum mo dhali ap̱unthar jin ’theḵi’d mo 19 dhali ko ma poome/ mo dhali ’twa/ jin ta gi gwo kun ṯu’c imanciḵ uni mo mmodoṯ gwo mo ki gwo gwansan minu ’koki oku/ ki thatha/ thatha/ mo gom uni mo be. 20 Haali/ uni moli ’dim ’kup̱ moyi gom gwoŋḵan yan jin c̱ikunu mo jin o gwo mo ki: Waḵki/ isi kani tombwaasho midi mumbur wosh yan ki is mo tani a’di minu ’kosh ki wosh mo be. 21 Ka jiŋ gana/ nyc̱a/, wakan mo, mo jin ḵoguwa ḵo/ is diki’d mo e bwambori jis/em piti mo ka Musa o gwo mo ki: Aha/ deekina is mo ki moŋḵo/ is kagahara mo be. 22 Hili um p̱u’dkin mo e ’Kuwosh ma Sihyuun mo dhali e ’peŋkuman Bampa/ ma Arumgimis jin di ki e mo, a’di jin ta bampa/ gi momis jin ta Pa Urushaliim mo, dhali eya ris iman’doyu gwom piti kun molu deŋ e mo eya dhana tul ’kup̱ kun tula uni is mo be, 23 dhali eya dhana tul isa kamu/ gom uni kun tana bwanyara/ mo, uni gun ’kwarkunu gway mo eya warka/ gi momis mo, dhali eya Mandwall gwo mo a’di jin ta’da Arumgimis gom ’kwani ’baar mo, dhali eya ris shi/in gi ’kwani kun tana ḵar/e mo kun dhunu ki ku gun iskin mo, 24 dhali eya Yesus mo, a’di jin doshki’da galany mo gom gwo jin ta jin this jin gamu me’d mo, dhali e mo jin ḵukuskunuwa bas mo jin onu gwo ki o ma aane/ mo ka bas yan bol ji ma Habiil e mo be.

25 Hili um ki ’bore/ mo. Dhalki a’di ki ush mo, a’di jin ṯorki um gwo mo. Haali/ waḵki/ uni ’koki ye mo ki uni ushki a’di gwo mo, a’di jin rumki uni ki gwo mo e mony’cesh yan mo tani ba ana bala mina ye kata mo waḵki/ ana mina waḵ a’di mo, a’di jin rumki ana ki gwo mo ’peni momis mo? 26 ’Twam piti a’di yiḵinki mony’cesh is mo me’dyin mo. Dhali hili shwane/ a’di oki gwo is mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ doḵ/e mina yiḵin jasi mony’cesh is mo yisa, hili si’da/ momis mo be. 27 Gwo gwansan kun on ki: Aha/ doḵ/e mina, ba/ tani uni ’kayi gwo ’kus mo goma joc̱ jin joc̱u/ mo gom is jin yiḵinkunu mo, me’d gwo jin onu gom to kun uḵkunu mo, ki mii gi wakan mo tani ki to kun molu yiḵin is mo tani mini ’taki ’ko mo be. 28 Wakan mo, dhalki ana tana gi mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo gom mmobu’th ’peŋkuman bampa/ jin molu yiḵin is mo dhali wakan dhalki ana c̱ina Arumgimis mo jin luŋuwa luŋ mo jin mishu bu’th mo ki mo jin tuḵuwa tuḵ mo dhali ki moŋḵo/ is mo. 29 Haali/ Arumgimis bana a’di shwa’d ki o’d ki bar bar mo be.

13

Miin To kun Miinu ki ’Bore/ mo ’Borki’da Arumgimis Bwa mo

1 Dhalki mo/en jin en ma waḵ ka rem ’kup̱ mo ṯikir di mo. 2 Dhalku/ ki mii mii ma p̱inykin is mo mmoṯor mii jin minu ta gu’b bum ŋal mo goma ris yilkina/ mo, haali/ gom mii gi wakan mo tani kun tiya suski iman’doyu gwo gu’b buni mo ki mii jin molkina uni uni mo be. 3 Kayi uni gwansan e mo kun ’kokin eya sijin mo, ma me’d jin nyaḵkina um ’ko eya sijin nyaḵki uni mo. Dhali nyaḵki uni gwansan kun miinu ka jin thus e mo, haali/ um si’da/ nyaḵki ’ko e buŋgwar is mo be. 4 Dhalki mash jin mashu ki mash gana/ mo karu ki montaḵi bwaman umi ’baar mo dhali dhalki mo gi miinu miimash karu ki jiŋ ḵogu mo haali/ Arumgimis midi dwall gwo mo gom uni gun ha’k ’pen ’ceŋ gwaṯẖ mo dhali up̱ kun ta kumana ’ka mo dhali uni gun mii miinyc̱al mo. 5 Dhuyi moŋ’koki/em bum ki ’kus mo ’peni mo jin enuwa guurush mo dhali kap̱i um mo ki to jin tana um mo, haali/ a’di oki gwo mo ki: Aha/ mina diki ush me’d ki sule/ sule/ mo gom um mo walla aha/ mina diki dhal um ’pen mo be. 6 Wakan, ana mina kar dhan mo jin wuna ana a’di jwa i is mo mmo/o gwo mo ki:

Tap̱a a’di ta’da Manwoṯẖ pem mo be.

Dhali aha/ mina diki ta ḵo/is mo.

Ki to gi wakata imina ’kwani mii aha/ mo?

7 Kayi imanshu/um bway e mo, uni gwansan kun oki um gwo ma Arumgimis mo dhali nyiṯẖi/ adu’d mii mo gom moŋ’koki/em buni mo dhali thoḵiya thoḵ mo gom moŋgam gwo is buni mo. 8 Yesus Ḵrisṯẖos ta a’di ma tili/ mo dhali ji gi shwane/ mo dhali gom ki sule/ sule/ mo, a’di jin diki war mo. 9 Dhalku/ ki ta uni kun minu susi per mo ki gwo kun ṯoru kun ’kona e ki she/ ki she/ mo dhali kun molu mo naskina/. Haali/ a’di ’boro’d mo ka du minu ’bi’th is ka ’the mo, yisa ki tonṯe/ mo, a’di jin midi diki ha me’d mo gom uni gun shwaki uni mo. 10 Ana tana ga gwaṯa/ jin miinuwa basa ’cesh mo, dhali ’peni a’di mo tani uni gun miiki to mo gom gu’b burrinye/ mo tani ’konuki dhal bway mo mmoshwa to mo be. 11 Haali/ buŋgwar is gi to/e gwansan kun wolkunuwa bas buni kun ḵalkunu mo e mo jin ḵogu mo ka gasiis jin ca’d mo gom mii kun ’ciṯẖu/ a’di a’cesh mo gom miinthus mo tani uni c̱i’thkunu ki o’d mo ka pije/ ’peni gu’ba’ku/ mo be. 12 Wakan Yesus si’da/ ’koshkina is ka nyor mo ka pije/ mo ’peni ’twaŋkala goŋ mo, ki mii gi wakan mo tani ki a’di midi dhagam ’kwani ka bas pitiŋ gana/ mo be. 13 Wakan, dhalki ana ḵala ya ka bor mo e a’di ka pije/ mo ’peni gu’ba’ku/ mo, mmoḵala sor jin minu sor ana gom a’di mo be. 14 Haali/ mmahan mo tani ana dara gi ’peŋkuman bampa/ jin ta a’di jin midi di ki sule/ sule/ mo, hili ana simma ’peŋkuman bampa/ e mo jin midi p̱u’du/ mo be. 15 E a’di mo tani dhalki ana si’da/ ṯikira ’ko mo mmoc̱i mo jin miinuwa basa ’cesh mo mmomaŋa Arumgimis mo, a’di jin ta gwo mo kun mini pi ’peni ’twam bana kun ta maman mo ’peni mo jin nyiṯẖu/ gway piti mo be. 16 Dhalku/ ki mii mii ma p̱inykin is mo mmomii mii kun ’boron mo dhali mmopwaḵ to bwa mo a’di jin tana um mo, haali/ ki to gi wakan kun ’ciṯẖuwa basa ’cesh mo tani a’di ’borki’da Arumgimis bwa mo be.

17 Hayi uni gwo e mo uni kun tana shu/um bway gom um mo dhali ’dap̱i ’twa/a ’cesh e uni mo. Haali/ uni ’kon mo mmotima ḵashiram bum mo me’d ’kwani kun ’kokin mo kun mini mii c̱i gwo mo. Dhalki uni mii a’di yansan ki bwaŋ ’kunyga/ mo, dhali yisa ki bwa kun biṯu ka luŋgu’b yisa, haali/ a’di midi ’taki diki ta shi/ miim ’boro’d gom umi.

18 ’Thoyi gom aman mo, haali/ aman misha ki isa duŋ gana/ mo ki aman dhelelkina ’twa/ ma dum bam ki dhelel mo mmo/o bwa mo mmomii mii kun minu taḵa taḵ mo eya ris to ’baar mo be. 19 Aha/ ṯirrishkina gwo ka daran du kagahara mo ki um mini mii to gwansan mo, ki mii gi wakan mo tani ki aha/ minu ’taki waru/ mii is ka nyaŋ’ko’d mo e um mo ki ’dishe/ mo be.

Mom’bor Mii jin Dhalu Me’da P̱o/ ’Kwani mo dhali Monthe Me’d ki Ḵwalany mo

20 Shwane/ dhalka Arumgimis gi moŋḵu’th is, a’di jin guyi Tap̱a Yesus bana ’peni mowu mo doḵ/e, a’di jin ta’da Amanhil ḵa’bal, ka bas gi gwo jin gamu me’d jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo 21 mmoṯe um ka ris to kun ’boroni ’baar mo ki um mini mii bwam piti mo, mmo/umkina a’di e um mo a’di jin ’bor a’di bwa mo e bwambori jis/em piti mo, eya Yesus Ḵrisṯẖos mo, e a’di jin mina monyca icil ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ sule/ mo. Amen.

22 Aha/ yip̱a ’kup̱ ’kup̱ki um iwaḵ mo. Thonaa/ me’di ’ko’d mo ki gwom pem jin malaskika/ um mo haali/ aha/ ’kwarkina um gwo ki e ’pe’pere/ mo. 23 Um mini ’taki mish gwo ’ban mo goma kam bana ka Ṯimuṯẖawuus mo gom ’cuḵ jin ’cuḵkunu a’di mo. Ki a’di mo tani aha/ mina p̱ar um e mo waḵki/ a’di midi p̱u’du/ ki ’dishe/ mo be. 24 Theki aris imanshu/um bway me’d mo dhali aris uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. Uni gwansan kun p̱u’dkin mo ’peni Pa Ithaaliya mo hashki um monthe me’d mo be. 25 A’the midi di gom umi ’baar mo. Amen.

* 9:5 C̱arabiim, a’di jin ta to/e jin uḵu mo jin ’thup̱ki’da ḵursi ma Arumgimis is ka bim piti mo, mmoluŋ a’di mo gom monycam piti mo.

YAKUUB

1

2

3

4

5

Gwo jin ’Kwar ma YAKUUB mo

1

Monthe Me’d mo

1 AYakuub jin ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo dhali Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

E uni kun ’kon ma waḵi ’kume’d i’ce’dka su/ mo uni kun c̱ekerkunu bwa mo.

Monthe me’d mo.

Moŋgam Gwo Is dhali Mo jin Dhunu Is ki Gwa’d mo

2 Kari bwaŋ ’kunyga/ mo ma, iwaḵ pem, ki um jemki ’kup̱ ki mompal ki she/ ki she/ mo. 3 Haali/ um mishkin ki mompal gi moŋgam gwo is bum pucurki’d mo mmoṯel sho’k mo be. 4 Dhali dhalki mo jin ṯelu sho’k mo ’tu’da/ mo jin pucuru mo ki um mini ta kum ’borgaŋ gana/ mo dhali ta kun thimin mo mmo’koki har toŋ kamu/ mo.

5 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um hara moyuḵ mo tani dhalki a’di doṯo’da Arumgimis mo a’di jin c̱iki’da ris ’kwani ka duŋ gana/ mo ki dar gi ŋadhum mo dhali a’di minu c̱i a’di mo be. 6 Hili dhalki a’di doṯ a’di ki moŋgam gwo is mo ki dar gi bwa jin shinu ’kup̱ mo haali/ a’di jin shina bwa ’kup̱ mo tani wana e ki yi’deŋ ḵumma/ jin bir bakal mo jin boru mo dhali jin ’dasha ’tham mo be. 7 Haali/ wathi/ c̱aan midi mii diki mii ṯosh ki a’di midi bu’th toŋ kamu/ ’peni Tap̱a mo. 8 A’di jin ’kona bwa isu/ mo dhali a’di jin gwakalki ya mo e bway piti ’baar mo.

9 Hili dhalka kana ha’th’ko’d ki kar mo mmokar ’bam piti ki ca mo e mo jin karu a’di ki ca mo 10 dhali a’di jin ta pa ki pa mo e mo jin karu a’di ki gwa’d mo haali/ me’d jandi/ ma sho mo tani a’di midi la p̱e mo be. 11 Haala tente/ sulu’d mo ki mom’ba’th piti jin shi’bili to mo dhali a’di ki ḵutha sho mo dhali jandim piti raskin mo dhali jarom piti ’ce’dkunu sho’k mo. Wakan si’da/ wathi/ jin ta pa ki pa mo midi us mo ki jog e bway piti jin ura a’di to isho’k mo be.

Mo jin Paluwa Pal mo

12 Mom’bor mii gom wathi/ jin ’dimki ’kup̱ mo e mompal mo haali/ ki a’di mishki mompal mo tani a’di midi bu’th toŋ’kup̱ gi mondiki/e mo a’di jin on ma Arumgimis gwo is gom uni gwansan kun eni a’di mo be. 13 Dhalku/ wathiŋ kamu/ ki dhal bway mo ki a’di palu mo mmo/o gwo mo ki: Aha/ pal ma Arumgimis mo. Haali/ Arumgimis molu pal ki tonthus mo dhali a’di ki is piti si’da/ diki pal jan ṯal ’de/ mo be. 14 Hila ris ’kwani ka ’deṯe/ ’deṯe/ palkunu mo ki a’di jin diri’da dir mo dhali cesha bwa en’dap̱ buni mo be. 15 Dhali yan’ko’d mon’dap̱ e ki a’di bwaakunu mo tani a’di dho’thki miinthus mo dhali miinthus ki a’di caki’d mo tani ḵalki mowu mo be.

16 Dhalku/ ki ta uni gun hegu e mo ma, iwaḵ pem kun enka/ mo. 17 Aris tom ’boron gun c̱inu ki me’d mo kun ta kum ’borgaŋ gana/ mo tani uni ’peni momis mo mmothulu/ mo ’pena Baba gi moŋkush mo. E a’di mo tani mo jin aḵuwa aḵ yisa di’da walla ala p̱iyi’d si’da/ ’peni mo jin ṯukuwa ṯu’k mo. 18 ’Peni bwam pitiŋ gana/ mo tani a’di ki dho’th ana mo ki gwoŋ gana/ mo ki ana mina ta maman kun ṯwa/a/ ’peni mo/uḵ piti mo be.

Gwo jin Ciḵu dhali Mii Gwo mo

19 Mishi gwo yan mo ma, um iwaḵ pem kun enka/ mo. Dhalka ris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mer is mo ki jahanne/ mmociḵ gwo mo dhali c̱ori naskina/ mo dhali o gwo mo dhali c̱ori naskina/ mo dhali miiya nyor mo. 20 Haala nyor jin miina wathi/ mo tani a’di diki ta to jin mii mo ma ḵar/e goma Arumgimis mo. 21 Dhali ki mii gi wakan mo tani dhuyi aris tony nyogga/ ’pen ka pije/ mo dhali mii kun ’coḵa’coḵ kun ishin ka enthus mo dhali bu’thki mo jin dhunu is ki gwa’d mo gwo jin sinu mo a’di jin mishki’da ḵashiram bum woṯẖ mo.

22 Hili tayi imanmii gwo mo ma dhali dhalku/ ki ciḵ gwo jasi ’te/ mo mmohe’k is bum e mo. 23 Haali/ waḵki/ wathin ’de/ jin ciḵ jasi gwo ’te/ mo dhali diki mii a’di mo tani a’di wana e ki wathi/ jin hili jis/em piti jin dhodhu a’di mo eya hiljaro/ mo. 24 Haali/ ki a’di hilki is piti mo dhali ya mo tani dhali ki jahanne/ a’di ki this mohil jin wana a’di kan e mo be. 25 Hili a’di jin tu gwoŋḵan jin c̱inum ’borgaŋ gana/ mo tani a’di jin ta ji gi kara’da kar ki ’kus mo dhali a’di jin ’dim ’kup̱ mo mmodiki ciḵ jasi gwo ’te/ mo mmothis a’di e mo tani hili mii a’di yan jin miinu mo tani a’di iminu ’bor mii mo e a’di jin miikina a’di mo be.

26 Waḵki/ wathiŋ kamu/ kulum gwo ibwa ki a’di ta’da manluŋ to mo dhali diki ’kalitha le’d piti mo tani hili a’di he’kki’da dum piti e mo, mo jin luŋa wathi/ yan mo tani a’di ta mii jin miinu ki p̱e’th mo be. 27 Mo jin luŋu aluŋ jin dheleli’d mo dhali jin dinuki shi/ ki mii gi wakan mo ibwambor ma Arumgimis mo dhali Ababa a’di wa cikise/ mo be: mmohil gom uni gun tana thip̱a/ i e mo dhali uni gun wuna ikaṯẖ mo e monṯo’c bwam buni mo dhali mmokar is pitiŋ gana/ mo ki dar gi monyogga/ mo ’peni mony’cesh mo be.

2

Gwo jin Rumu Ap̱o/ Mii gi Miinuwa Mii ka Gwar ’De/ mo

1 Iwaḵ pem, dhalku/ mii ki mii ka gwar ’de/ mo me’d jin bu’thkina um moŋgam gwo is mo e Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo, a’di jin ta Tap̱a gi monyca mo. 2 Haali/ waḵki/ wathiŋ kamu/ ta gi ’dolkon to me’d mo dhali hi’th burrinye/ jin bol tiya e ki ’bor i is mo mmoyayu/ e gu’b gi montul is bum mo tani dhali wathiŋ kamu/ jin hatha’ko’d hi’th burrinyem p̱orkin p̱u’dki’d mo si’da/ tani 3 dhali um c̱i a’di jin hithi burrinye/ jin bol tiya e ki ’bor ahirdhe/ mo dhali o gwo mo ki: C̱a’bi imahan mo ma gana, dhali um ka yiha/ ki o wathi/ jin hatha’ko’d gwo mo ki: Doshi mmaṯṯaan, walla, C̱a’bi e sho’k pem mmahan mo ma tani 4 ’kona um ki mii to ka ḵwam bwa wakan e bwam is bum mo dhali ta imandwall gwo gom gwonthus kun kulumkina um ibwa mo ’taa? 5 Dhuyi ’ce mo ma, uma waḵ pem gun enka/ mo. Din ma Arumgimis ki kwany uni gwansan kun hatha’ko’d e mony’cesh mo mmota pa ki pa mo e moŋgam gwo is mo dhali mmota imanḵal mal gi bampa/ gi momis jin okina a’di gwo is gom uni gwansan kun eni a’di mo ’taa? 6 Hili um this wathi/ jin hatha’ko’d mii mo. A’di diki ta unim pa kun ’cwar umma? A’di diki ta uni gun dir um e mo jin dwallu gwo mo ’taa? 7 A’di diki ta uni gun wal gwo sora p̱o/ gway yan ki a’di jin taḵu mo jin yuḵu um mo ’taa?

8 Waḵki/ um ka jiŋ gana/ thimki gwoŋḵan ma maliḵ mo isi me’d Gwo ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo ki: /E mini en amannyaḵ c̱a’b pini me’d is piniŋ gana/ mo tani um miin ki ’bore/ mo be. 9 Hili waḵki/ um mii mii ka gwar ’de/ mo tani um miiki miinthus mo dhali um waḵa gwoŋḵan jin c̱inu mo me’d ’kwani gun dhaŋki gwo mo be. 10 Haali/ a’di yin jin dhuki gwoŋḵan jin c̱inu mo ka ’dan’dap̱ mo hili i/ush me’d mo gom jan ṯal ’de/ mo tani a’di wara’d ki wathi/ jin dina mii i’ba/ mo gom uni ’baar mo be. 11 Haali/ a’di jin o gwo mo ki: Dhalku/ c̱al ki mii mii mo ma, a’di si’da/ o gwo doḵ/e mo ki: Dhalka ’kosh ki mii ’kosh mo ma. Waḵki/ /e diki mii miinyc̱al mo hili i’kosha ’kosh mo tani /e waran ka mandhaŋ gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 12 Wakan oyi um gwo mo dhali miiyi to mo wakan me’d uni gwansan gun minu dwall gwo mo ’ko’di gwoŋḵan jin dhu’da dhu ki ’kus mo. 13 Haali/ gwon dwall a’di dar gi mo jin minu miimii mo e a’di jin diki ṯor momiimii mo. Hili momiimii ta mo jin p̱inu mii e ap̱o/ gwon dwall mo be.

Moŋgam Gwo Is ki Dar gi Mii mo tani A’di Wu’d mo be

14 Dhali gwo bala nyo/u kata mo, iwaḵ pem mo, waḵki/ wathi/ o gwo ki a’di ta’d gi moŋgam gwo is mo hili idiki mii to mo tani a/mina moŋgam gwo is piti ita a’di is ki me’d mo ’taa? 15 Waḵka kan walla ’bwahan hatha to hi’th ’ko’d mo dhali dar gi tonṯe/ mmoshwa mo tani 16 dhali jan ’de/ ’peni um o uni gwo mo ki: Iiku/ ki moŋḵu’th is mo ma, dhali, ’Bathi is ki ’ba’th mo, dhali, ’Tu’di/ mo, ki dar gi to jin c̱ina um uni mo mmota mo gom buŋgwar is buni mo tani a/dhali mii yan a’di nyo/u ki ’bore/ ’taa? 17 Wakan si’da/ moŋgam gwo is ki is piti mo waḵki/ a’di dinuki mii to mo tani a’di wu’d mo be.

18 Hili wathin ’deŋ kamu/ midi o gwo mo ki: /E tan gi moŋgam gwo is mo dhali aha/ tana gi mii mo. Ṯor aha/ moŋgam gwo is pini ki dar gi miim pini mo ma dhali aha/ ki miim pem mo tani mina ṯor /e moŋgam gwo is pem mo be. 19 /E gami gwo is ka Arumgimis ṯal ’de/ mo. /E miin ki ’bore/ mo be. Me’da rum thus kun nyo/on si’da/ gam gwo is mo dhali cuna is ki thunthur mo. 20 /E ona bwa ki to minu ṯora, /e cim p̱us yan, ki moŋgam gwo is ki dar gi mii mo tani a’di ta’da bush ’ko’d mo be. 21 Ibrahiim jin ta’da babam bana dinuki kar ki mo ma ḵar/e ki mii mo ki a’di c̱i ya/m piti ka Is/hak ap̱owa gwaṯa/ jin miinuwa basa ’cesh mo? 22 /E mishin ki moŋgam gwo is nyaḵ ya ki miim piti mo dhali moŋgam gwo is a’di thimkunu ki mii mo be. 23 Dhali Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo thimki gwo jin onu mo ka: Ibrahiim gamki’da Arumgimis gwo is mo dhali a’di karu a’di ki mo ma ḵar/e mo, dhali a’di yuḵu ka mugu ma Arumgimis mo be. 24 /E mishin ki wathi/ a’di karu ka ḵar/e ki mii mo dhali yisa ki moŋgam gwo is a’di ’de/ yisa. 25 Dhali ki mii jin nyaḵa’d kan mo tani dinuki kara Rahab si’da/ jin mii miinyc̱al mo, ki mo ma ḵar/e ki mii mo me’d jin bu’thkina a’di igumbway mo dhali ṯu’c uni ki ii ka pije/ ki bwaya kamu/ mowa? 26 Haali/ me’d buŋgwar jin dar gi shi/in mo tani a’di wuki’d mo, wakan si’da/ moŋgam gwo is jin dar gi mii mo tani a’di wuki’d mo be.

3

Ale’d

1 Um mini mii dhalku/ ki ta aris ka aris mo mmota imanṯor gwo mo, iwaḵ pem, haali/ um mishin ki ana gun ṯora gwo mo tani minu dwall gwo ki miiwaḵ jin ’bitha’bi’th ki nyanye/ mo be. 2 Haali/ ana ’baar mo tana iman’ciṯẖ mii ka ris e i’pen mo dhali waḵka cin ’deŋ kamu/ jin diki ’ciṯẖ mii e i’pen e gwo jin ona a’di mo tani a’di ta wathim ’borgaŋ gana/ mo jin mish ’kali’th buŋgwar isi ’baar mo si’da/. 3 Waḵki/ ana dhuna toŋ ’kali’th e ’twa/ shumarum mo jin mina uni ha ana gwo e mo tani ana susa buŋgwar is buni ’baar mo be. 4 Hili gwo goma ḵur yi’de/ mo ma si’da/, ba uni gun caaca kagahara mo tani dhali borkina ’tham kun ’bitha’bi’th mo tani uni shunu bway ki ushi cwam bum ’pen mo e mo yin jin ta bwa ma manbora ḵur mo be. 5 Wakan ale’d a’di ta ari tom buŋgwar is mo dhali kar ’ba/ ki ca mo gom to gun caaca mo. Bwany cwa wa’di caa jin karkunu mmoshwa ka le’d ga ara kap̱any o’d mo.

6 Dhali ale’d a’di ta o’d mo be. Ale’d a’di ta to gi ’kwaniny’cesh jin diki ta ḵar/e ibwaman tom buŋgwar is bana mo mmonyo/ buŋgwar isi ’baar mo mmoc̱i’th ki o’d ’peni buyem pa jin dhodhuwa dho’th jin dosh ’peni o’d mo dhali jin c̱idhu ki o’d ki mo/o’d mo. 7 Haali/ aris to gun ’kona sho’k do doŋon e ki she/ ki she/ mo tani dhali ’dii dhali to gun paarana ’cesh mo dhali to yi’de/ mo tani uni mishu non ’kup̱ mo mmo’te ’twa/ mo dhali uni nonu ’kup̱ mo mmo’te ’twa/ mo ki wathimpa en’thi/ mo be. 8 Hili wathimpa en’thiŋ kamu/ yisa mishuwa le’d non ’kup̱ mo mmo’te ’twa/ mo ki sule/ sule/ jin bir bakal ka yempa/ gom tonthus jin ’tu’du/ mo ka aṯi’d gi mowu mo be. 9 Ki a’di mo tani ana ’bora Tap̱a mii mo dhali Ababa mo dhali ki a’di mo tani ana jeekina ’kwani mo ana gun uḵkunu mo mmowa e ka Arumgimis mo. 10 ’Peni ’twa/ yan mo tani mom’bor mii p̱u’dki’d mo dhali monyjee mo. Iwaḵ pem, gwo yansan ḵa ba/ imidi ’taki diki di wakan mo. 11 A/yi’de/ yidhiṯẖga/ dhali jin ḵa/aḵa/ du’dun mo ’peni ’twan ’deya? 12 Cwamp̱u/ midi mish dho’th mamana seṯuuna, iwaḵ pem, walla cwalmana mura’th midi dhodha p̱u/ ’taa? Wakan si’da/ yi’dem ’bala’thga/ mol war ki yi’de/ jin yidhiṯẖi’d mo be.

Moyuḵ ’Peni Momis mo

13 Kaja a’di iyuḵayuḵ mo dhali mish gwo ’ban mo ibwam um mo? Ki miim ’borgam piti mo tani dhalki a’di ṯor a’di ki miim piti jin kara a’di is ki gwa’d mo ki moyuḵ mo. 14 Hili waḵki/ um ḵa/ ma du ki ḵa/ mo mmoshi/ bwa mo dhali ta ham ’kus mo mmo’tula dum bum nycine/ mo tani dhalku/ ki dhu ’ba/ ki ca mo dhali mmota aṯor mo gom gwoŋ gana/ mo. 15 Moyuḵ yansan diki waki jin yayi’d ka ’cesh ’peni momis mo hili a’di ta jany ’cesh mo, dar gi to gi shi/in mo, ta ji ma rum thus kun nyo/on mo be. 16 Haali/ ki mo gi shinu bwa mo dhali mmota ham ’kus mo mmo’tula du mo ’kon mo tani a’di mina mo jin duŋkuru mii mo dhali mo jin boṯu ki miim bulga/ ’baar mo ’ko mo be. 17 Hili moyuḵ ’peni momis mo tani ta jin ṯwa/a/ jin dheleli’d mo, yan’ko’d mmota gi moŋḵu’th is mo dhali mmo’thup̱ e mo dhali mmoḵa’d bwa mo dhali mmo’tu’d ki momiimii mo dhali ki maman gana/ mo dhali mmodar gi mii ma gwar ’de/ mo walla mmodar ki washila/ mo be. 18 Dhali maman gi mo ma ḵar/e mo tani a’di sinu ki moŋḵu’th is mo ki uni gwansan kun dhukina dhu ki moŋḵu’th is mo be.

4

Mmo’koki Ta Mugu gi ’Kwaniny’cesh mo

1 ’Peni mana yayin ma nyor mo dhali ’peni mana askina um ibwam um mo? A’di diki ta en’dap̱ bum ’taa? kun askin e tom buŋgwar is bum mo? 2 Um ’kona gwo ibwa mo tani dhali um ’koki gam a’di mo. Wakan um ki ’kosha ’kosh mo. Dhali um ’thoṯẖa bwa mo tani dhali um mol a’di bu’th mo. Wakan um askin mo dhali gama nyor mo. Um ’koki gam to mo haali/ um ’koki doṯ to mo be. 3 Um doṯki to mo tani dhali um ’koki bu’th a’di mo haali/ um doṯki to ki doṯ thus mo mmo’baar a’di jin ’dap̱a um e mo be. 4 Um ’kwaniny c̱al, ’kona um ki mish mo mo ki mmonyaḵ to mii ki ’kwaniny’cesh mo tani a’di ta ’kup̱ ka Arumgimis mo? Haali/ a’di wakan mo tani a’di yin jin ona bwa ki ta mugu gi ’kwaniny’cesh mo tani kar is piti mo mmota ’kup̱ ka Arumgimis mo be. 5 Walla a/ṯosha um ki Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo o gwo ka wuny is mo mmo/o gwo mo ki: A’di jin shwana dhap̱ana nyor ap̱o/ shi/in jin kara a’di mo mmoc̱a’b e ana mo? 6 Hili a’di c̱iki’da ’the ki nyanye/ mo be. Dhali wakan a’di o gwo mo ki: Arumgimis ceshki mo mo gom uni gun dhu ’ba/ ki ca mo hili a’di ki c̱iya ’the gom uni gun dhu is buni ki gwa’d mo be. 7 C̱i is bum wakan ka Arumgimis mo ma. Roc̱i tap̱a ma ruma ’cesh mo ma dhali a’di midi gus mo ’peni um mo be. 8 ’Dishi Arumgimis is mo ma dhali a’di midi ’dish um is mo be. Lami me’d bum mo ma, um ’kwani kun ta imanmii miinthus mo dhali dheleli adum bum mo ma, um ’kwani kun ’kona bwa ka susu/ mo. 9 Tayi buyem pa mo ma dhali koyi mo dhali ki kony jabu’th mo. Dhalki momp̱e’th bum wara’d ki moŋko mo dhali dhalki bwaŋ ’kunyu’d bum wara’d ki mondiṯ bwa mo. 10 Dhuyi is bum ki gwa’d mo ibwambori Tap̱a Arumgimis mo ma dhali a’di midi dhu um ki ca mo be.

Mmodwalla Kan Gwo mo

11 Dhalku/ gwonthus ki o ka rem ’kup̱ mo ma, iwaḵ pem. Haali/ a’di jin oki gwonthus ap̱owa kam piti mo walla dwalla kam piti gwo mo tani a’di oki gwo ap̱o/ gwoŋḵan jin c̱inu mo dhali dwall gwoŋḵan jin c̱inu gwo mo. Hili waḵki/ /e ki dwall gwoŋḵan jin c̱inu gwo mo tani /e tana manmii gwoŋḵan jin c̱inu mo yisa hili /e tana mandwall gwo mo be. 12 Amanc̱i gwoŋḵan jin c̱inu mo tani di’d ’de/ mo dhali amandwall gwo di’d ’de/ si’da/ mo, a’di jin mishi’da mish woṯẖ mo dhali mmo’ce’da/ ’ce’d sho’k mo. Hili ki /e ja dwallkina mannyaḵ c̱a’b pini gwo mo?

Dhalku/ ’Baki ’Theḵi Mis goma ’Thamo/ mo

13 Iiyu/ shwane/ mo ma, um uni gun o gwo mo ki: Shwane/ walla ka’thamo/ ana mina ii mo e mo ciki/ dhali ciki/ e bampa/ mo dhali ’baar yil mo imun mo dhali yol to mo dhali gam nyunycina/ mo. 14 Hili um ’koki mish to gun mini mii ka’thamo/ mo. Moŋ’koki/em bum wakata mo? Haali/ um tana wulp̱e/ kun piyin ki ari mo mo dhali la p̱i mo be. 15 Gom kan ḵa ba/ gun o gwo mo ki: Waḵki/ Tap̱a ona bwa mo tani ana mina ’ko ki e mo dhali ana ki mii to yansan mo walla to c̱aan mo. 16 A’di ta a’di, um dhuki ’bam bum ki gwo jin baha um mo. Aris mo jin dhunu is ki ca mo tani uni ta tonthus mo. 17 A’di yin jin mish jim ’boro’d mo mmomii mo dhali diki mii a’di mo tani gom a’di mo a’di ita miinthus mo be.

5

Gwo jin Rumu gom Uni gun Ta Pa ki Pa mo

1 Iiyu/ shwane/ um gun ta pa ki pa mo mmoko mo dhali mmowol cuuwa/ mo gom monṯo’c bwa gun p̱u’dkina p̱o/ um mo. 2 Tom bum kun tana um pa ki pa mo tani p̱u/kin mo dhali burrinyem bum shwan ma dhurany mo. 3 ’Dolkon ganam bum dhali ’dolkon kush bum wu gure/ mo dhali gurem buni kun wuna uni mo tani mini ta gwonṯor ap̱o/ um mo dhali a’di midi shwa buŋgwar is bum mo me’d o’d mo be. Um tul to gun ish ḵumma/ is mo goma cim kun ’koni ’ko’d mo be. 4 Hili to gi gama uni gun miina ṯu’c mo, uni gun ’ciṯẖi/ to mo e bwam buntom bum mo kun baga um ka wun mo tani gwokin kagahara mo. Dhali ko jin gwona iman’ciṯẖ to mo tani a’di jidhirki’d mo e bwany’ce gi Tap̱a Arumgimis gi momis mo be. 5 Um ’koni mony’cesh ki ’kom bum mo dhali ki bwam bum mo. Um momoṯkina dum bum mo eya tee jin ’ciṯẖu/ to ’kus mo. 6 Um ta imanwaḵa waḵ mo. Um ’koshki wathiŋ ḵar/e jwa mo. A’di diki roc̱ um mo be.

’Kuc̱i Bwa mo dhali Mo jin Paluwa Pal mo

7 ’Kuc̱i bwa mo ma ki ’kari’th wakan, iwaḵ pem, ntaga cim jin mina Tap̱a p̱u’du/ mo. Hili mo mo ma, amanḵor to c̱orki maman to jin tana aane/ e mony’cesh mo mmo’kuc̱a a’di bwa mo ki ’kari’th ap̱o/ a’di ntagi a’di bu’thki’da sho’k jin ṯwa/a/ dhala sho’k jiŋ ’ko’d mo be. 8 Um si’da/ ’kuc̱i bwa mo ma ki ’kari’th mo dhali ṯela dum bum sho’k mo gom ya gi mina Tap̱a p̱u’du/ e me’d hila/ mo. 9 Dhalku/ ki miiya gumgum mo, iwaḵ pem, ap̱o/ ka rem ’kup̱ mo ma, ki um minu ’koki dwall gwo mo. Hili mo mo ma, amandwall gwo a’di doshki’da p̱o/ campur mo be. 10 Me’d gi she/mm gi isa nyor mo dhali bwa jin ’kuc̱u mo ki ’kari’th mo tani iwaḵ pem, budhi imanc̱i gwo ma Arumgimis mo, uni gun c̱iki gwo gom gway gi Tap̱a Arumgimis mo. 11 Hili mo mo ma, ana yuḵa uni gwansan ki ku gi ’bora bwa mo, uni gun ’kokunu mo mmoṯel sho’k mo. Um ciḵki gwo mo goma Ayuub ṯelki sho’k mo dhali um p̱arki ’pemen jin di’di bwan Tap̱a e mo, bahili Tap̱a Arumgimis a’di jin hilki’da hil mo dhali mmomiimii mo be.

12 Hili ap̱owa ris to ’baar mo tani iwaḵ pem, dhalku/ ki o gwo is mmothul me’d mo walla gom momis mo walla gom mony’cesh mo walla ma e gwo jin onu isa tiya mo, hili dhalka nyem bum ta’da nye mo dhali hili dhalka yisam bum ta’da yisa mo, ki um mini ’koki ṯa’k mo e miiwaḵ mo be.

13 A/wathiŋ kamu/ ibwam um ’kosha is ka nyor mo ’taa? Dhalki a’di ’tho’d mo. Dhali a/wathiŋ kamu/ di’d jin ’bora bwa mo ’taa? Dhalki a’di yuḵ gway gi momaŋ mo. 14 A/wathiŋ kamu/ ibwam um ’ba’thki’d mo ’taa? Dhalki a’di yuḵ ’kwani gwanyjaḵa/ ma ḵaniisa mo dhali dhalki uni ’thon mo gom a’di mo dhali wol a’di ayini ’kup̱ ki gway gi Tap̱a mo 15 dhali ki mon’tho gi moŋgam gwo is mo tani a’di midi woṯẖ wathi/ jin ’batha’d mo dhali Tap̱a a’di midi cu a’di mis mo dhali waḵki/ a’di miiki miinthus mo tani a’di minu gwam mo be. 16 Dhali ki mii gi wakan mo tani piyi gwo miinthus bum ka rem ’kup̱ mo ma dhali ’thoyi ka rem ’kup̱ mo ma, ki um minu wac̱ mo be. Haali/ mon’tho gi wathiŋ ḵar/e mo tani ta gi mom’bi’th e a’di mmowagas mo be. 17 Iliyya a’di ta wathi/ jin nyaḵa e ’dap̱ ki ana mo dhali a’di ’thoki’d ka daran du mo jin min ma shoki diki he’th mo, dhali ki yili kwara mo tani dhali ka appe ’kona ’kup̱i pe’de/ mo tani asho’k diki he’th ap̱o/ mony’cesh mo be. 18 Dhali yan’ko’d a’di ’thoki’d mo doḵ/e dhali momis c̱iki’da sho’k mo dhali mony’cesh dho’thki maman tom piti mo be.

19 Iwaḵ pem, waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um dhereski’d mo ’peni gwoŋ gana/ mo tani dhali jamu/ ki sus a’di ka nyaŋ’ko’d mo tani 20 dhalki a’di mishi’d ki a’di yin jin susu’da manmii miinthus ka nyaŋ’ko’d ’peni bway dheres piti mo tani midi woṯẖ a’di aḵashiram piti ’peni mowu mo dhali midi kuma ma’diny miinthus ’kup̱ mo be.

BUṮERUS ’DE/

1

2

3

4

5

Gwo jin Ṯwa/a/ jin ’Kwar ma BUṮERUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ABuṯerus, a’di jin karu ki she/ mo goma Yesus Ḵrisṯẖos mo.

E uni gun ’kokin mo e bwaman ’kwanin tiya mo kun c̱ekerkunu bwa mo e Pam Buntus mo dhali e Paŋ Galathiyya mo dhali e Paŋ Kabbadukiyya mo dhali e Pa Asiyya mo dhali e Pam Biṯẖiniyya mo 2 uni kun kwanykunu mo dhali kun ’kawurkin ma Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali kun dhagamkunu mo ki Shi/in mo gom gwo jin hana uni e mo eya Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali goma bas piti jin ḵukuski’d mo.

Dhalka ’the dhali moŋḵu’th is minu mar is gom um mo.

Mo ma ’Teŋ Kap̱e/ jin Di ki E mo

3 Mom’bor mii midi di mo goma Arumgimis mo dhali Ababa gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo. Ka dhan momiimiim piti mo tani ana ’kokunu mo mmodho’th mo doḵ/e e mo ma ’teŋ kap̱e/ jin di ki e mo ki mompi ma Yesus Ḵrisṯẖos ’peni mowu mo, 4 dhali e mo mal jin budhu mo a’di jin moli p̱u/ mo, dhali jin dinuki shi/ ki mii mo, dhali jin midi diki us mo ki jog mo, dhali jin karkunu mo gom um mo e momis mo. 5 Um gun jinu ki mom’bi’th ma Arumgimis mo ki mo ki moŋgam gwo is ki bway mowoṯẖ mo, a’di jin thosonkunu mo mmoṯor eya tente/ ka tee jiŋ ’ko’d mo. 6 E mii yansan mo tani ’kunyi um bwa mo ma, ba shwane/ ki ari mo yansan mo tani um mina isi ’kosh ka nyor mo ki mompal ki she/ ki she/ mo. 7 Wakan ki moŋgam gwo is bum gana/ mo, jin ta yintho/ ki yintho/ mo mmobol ’dolkon gana/ e mo, a’di, ba a’di jin mishi p̱u/ mo tani a’di nyo/u ki mo/o’d mo tani minu ’taki gam mo mmoc̱i momaŋ mo dhali monyca mo dhali montaḵ mo e mony’cee jin minu ’ceeya Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 8 Ki dar gi mmop̱ar a’di e mo tani um enki a’di mo. Ba um bala kun ’koki p̱ar a’di e mo shwane/ mo tani um gamki gwo is e a’di mo dhali ’kunykina bwa mo ki gwo jin molu bah mo dhali jin eḵa/ eḵ mo. 9 Me’d gwo jin thimkunu mo gom moŋgam gwo is bum mo tani um bu’thki bway mowoṯẖ bum goma ḵashiram bum mo be.

10 Imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ kun oki gwo kun onu is mo goma ’the yan mo jin midi ta jim bum mo tani uni simmki mii e mo dhali doṯa/ doṯ mo gom bway mowoṯẖ yansan mo be. 11 Uni doṯkina doṯ mo goma ci en’thiŋ kamu/ mo walla mo mo jin ṯorkina Shi/in ma Ḵrisṯẖos jin di’d e uni mo me’d jin ṯorkunu gwo nṯwa/a/ mo gom isa nyor ma Ḵrisṯẖos mo dhali monyca jin midi di ŋ’ko’d mo be. 12 A’di ṯorkunu uni eya tente/ mo ki uni ’koki mii to mo gom is buni mo, hili gom um mo, eya ris to gun baḵkunu um shwane/ mo ki uni gwansan kun ta imanc̱i gwom ’boro’d e um mo ki Shi/in Dheleladhelel mo, a’di jin hashkunu ’peni momis mo, uni kun ta to jin ’koshkina iman’doyu gwo ṯe/ mo mmop̱ar e mo be.

Ayuḵ jin Yuḵu mo Mmo’ko ’Ko jin Ḵogu mo

13 Wakan deḵi adum bum mo dhali ḵuthi is ki ’cese/ ’cese/ mo, dhali dhuyi a’teŋ kap̱em bum ki mon’tu’d mo ap̱owa ’the mo, a’di jin p̱u’dki’di um mo ’peni mony’cee jin ’ceekunuwa Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 14 Me’d uc̱i gun ha gwo e mo tani dhalku/ mii ki tash mo mmodhu e ki ’thir ’thir mo me’d jin miikina um ’thissa/ e miin dhamom p̱us bum mo. 15 Hili me’d jin tana a’di jin yuḵi um, a’di jin ḵogu mo tani tayi um uni gun ḵogu mo ki is bum mo eya ris miim bum kun nyoŋa um is mo. 16 Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki: Um mini mii ta kun ḵogu mo haali/ aha/ tana a’di jin ḵogu mo be. 17 Waḵki/ um mini yuḵa yuḵ ap̱owa Baba mo, a’di jin dwallki ’kwani gwo ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki dar gi mii ma gwar ’de/ mo isi ki miim buni kun miina uni mo tani nyoŋi is bum ki moŋḵo/ is mo ka teem bumi ’baar mo jin ’kona um mo e bwaŋ ’kwanin tiya mo. 18 Um mishki mo ki um wankunu ’ba/ mo ’peni miim p̱e’th kun luḵu ’peni ibabam bum mo tani yisa ki to kun mini p̱u/ mo me’d ’dolkon kush mo walla ’dolkon gana/ mo, 19 hili um wankunu ’ba/ mo ka bas ma Ḵrisṯẖos jin ta yintho/ mo me’d ji gi ari ḵa’bal jin dar gi thalkin mo dhali jin ta jim ’borgaŋ gana/ mo. 20 A’di ’kawurkunu nṯwa/a/ mo ki mony’cesh yan ’konuki ḵa’b mo, hili a’di ṯorkunu eya tente/ e ’ko’d mo gom mo gi gway bum mo be. 21 E a’di mo tani um takin gi mo jin wunuwa Arumgimis jwa i is mo, a’di jin cuki a’di mis ’peni mowu mo, dhali c̱i a’di monyca mo, wakan ki moŋgam gwo is bum mo dhali mo ma ’teŋ kap̱em bum mo mini ’ko eya Arumgimis mo be.

22 Mmodhelelkina um aḵashiram bum mo ki gwom bum jin hana um e mo e gwoŋ gana/ mo gom washila/ jin p̱iyi’d e um mo e mo/en mo gom iwaḵ mo, mmo/enkina uma en mo ki bwan dara’d mo ’pena duŋ gana/ mo. 23 Um dho’thkunu mo doḵ/e ki dho’th this mo, yisa ’peni emen to jin midi p̱u/ mowa, hili ’peni emen to jin midi mol p̱u/ mo, e a’di jin ta gwo ma Arumgimis jin di’d ki e mo dhali jin midi di ki sule/ mo. 24 Haali/

Aris shuman isi ’baar mo uni wana e ka sho mo.

Dhala ris jarom buni mo tani uni wana e ki jandi/ ma sho mo.

Asho ḵu’thkin mo dhali jandim buni raskin mo

25 hili gwo gi Tap̱a mo tani a’di c̱a’bki’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

Gwo yansan a’di ta gwom ’boro’d mo, a’di jin c̱ikunu um mo be.

2

Wosh jin Di ki E mo jin Ta’da ’Duntula/ mo dhali Kal jin Ḵogu mo

1 Wakan dhuyi aris mii kun dup̱uwa dup̱i e ’pen ka pije/ mo dhali arisa maḵ mo dhali mii kun ta washila/ mo dhali miin dhap̱an mo dhali arisa thu’th ’pen kun thudhu mo. 2 Me’d usha ŋam ’pereny kun daḵa dhodhu mo tani oyi bwa mo goma ko mo jin ta to gi shi/in jin dheleli’d mo. Ki a’di mo tani um mini ca mo e bway gi mowoṯẖ mo. 3 Haali/ um nyoḵki bwaŋkush gi Tap̱a mo be.

4 Iiyu/ i a’di mo, a’di jin ta wosh yin jin di ki e mo, a’di jin waḵkina ’kwani mo, hili e jis/e ma Arumgimis mo tani a’di kwanykunu mo dhali a’di ta yintho/ ki yintho/ mo. 5 Dhali me’d wosh kun ’ko ki e mo tani tayi um ki is bum kun minu nyaŋ mo mmota gu’b gi to gi shi/in mo, mmota uni gun mii mii ma gasiis kun ḵogu mo, mmoc̱i to kun ’ciṯẖu/ ’kus mo kun ta gi shi/in mo kun mishu bu’th ka Arumgimis eya Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 6 Haali/ a’di ṯelki’d mo e Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo ki:

Hili mo mo ma, aha/ ’thikina aSihyuun wosh mo, a’di jin ta wosh ’penabi jin kwanyu mo dhali jin ta yintho/ mo.

Dhali a’di jin gam gwo is e a’di mo tani minu ’koki kar ki mo ma ’the is mo be.

7 Wakan e um mo um gun gamki gwo is mo tani a’di ta yintho/ mo, dhali hili gom uni gwansan kun ’koki gam gwo is mo tani:

Wosh gana/ yansan jin waḵkina imannyaŋ gu’b mo tani

a’di warki’d ka dhana ’kaŋ’kup̱ wosh gi ’penabi mo,

8 dhali

Wosh jin midi dhu ’kwani mmokol mo,

dhali wosh jin midi dhu uni mmoṯa’k mo,

haali/ uni golkunu mo haali/ uni ’koki ha gwo e mo me’d jin ’kawurkunu uni mo mmomii mo.

9 Hili um ta emen kun kwanykunu mo dhali imanmii mii ma gasiis jin waki ji ma maliḵ mo, dhali um ta kal gi ’kwani kun ḵogu mo, dhali um ta ’kwani ma Arumgimis ki is pitiŋ gana/ mo, ki um mini bah eya tente/ mo miim ’borgam piti mo, a’di jin yuḵki um mo ’peni bwam mondhurumi’d mo e moŋkush piti jin ta momer mo. 10 Nṯwa/a/ mo tani um ’koki ta ’kwani mo, hili shwane/ um ta ’kwani ma Arumgimis mo. Nṯwa/a/ mo tani um ’koki bu’th mo jin miinu mii mo, hili shwane/ um bu’thki momiimii mo be.

’Koyi Me’d Imanmii To goma Arumgimis mo

11 Um gun enu mo, aha/ yuḵa um mo me’d ’kwani kun ’kon ka pije/ mo ’peni bampaŋ kamu/ mo dhali me’d uni kun ’kon e bwaman ’kwanin tiya mo, mmoga/ mii kun dhunu e ki ’thir ’thir mo gi shuman is mo jin ta to jin aski’da asa p̱owa ḵashiram bum mo. 12 Hali miim ’borga/ mo mmonyoŋ is mo e bwaman ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo, wakan waḵki/ uni mini ’taki o gwo ap̱o/ um mo me’d imanṯẖu’th to mii mo tani uni mini ’taki p̱ar miim ’borgam bum e mo dhali kara Arumgimis ki ca mo eya tee gi mowoṯẖ mo be.

13 ’Dap̱i ’twa/ mo gom gway gi Tap̱a mo eya ris mii kun ṯelkina ’kwani en’thi/ ’pen mo gom ’kom buni mo, waḵki/ a’di midi ta maliḵ mo jin ta tap̱a ap̱o/ tiyan tiya mo 14 walla imudhiir mo kun hashu ki a’di mo mmoc̱i uni gwansana jisa mo kun ṯẖu’th to mii mo dhali maŋ uni gwansan kun miin ki ’bore/ mo. 15 Haali/ a’di ta bwa ma Arumgimis mo ki um ki miim ’borgam bum mo kun miina um mo tani mini mu’th ’twa/ gi ’kwanim p̱ali/ mo dhali miim p̱us buni mo. 16 Tayi ’kwani kun ’kon ki ’kus mo, hili ki dar gi mii jin mina umi bu’th mom bum jin ’kona um ki ’kus mo mmota mii jin diḵ mii gun miina um kun ta thus mo. Hili ’koyi me’d uni kun ta imanmii to goma Arumgimis mo. 17 Taḵi aris ’kwani ’baar mo. Eni iwaḵ bumi ’baar mo. Ḵoki Arumgimis mo. Taḵi imaliḵ mo.

She/mm Mii ma Ḵrisṯẖos jin ’Kosha Is A’di ka Nyor mo

18 Imanmii towa, ’dap̱i ’twa/ mo e tap̱am bum mo ka ris montaḵ mo, hili yisa jasi e uni gun mii mii ki bwaŋkush mo dhali mii ma ’thup̱ e mo, hili si’da/ e uni gun ’cwarkina ’cwar mo be. 19 Haali/ wathi/ a’di ṯesu mo waḵki/ a’di ta’d gi ’twa/ ma du ’kup̱ ka Arumgimis mo mmo’dim ’kup̱ mo e isa nyor mo me’d jin tana a’di isa nyor jin diki ta ḵar/e mo. 20 Haali/ to jin gama um a’di ta’da taye, waḵki/ um ki ṯẖu’th to mii mo dhali gam mondor mo gom a’di mo tani dhali um mini bu’th a’di ki bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mowa? Hili waḵki/ um ki mii miim ’boron mo dhali ’kosh is ka nyor mo gom a’di mo tani um bu’thki a’di ki bwa jin ’kuc̱u ki ’kari’th mo dhali um tan gi mo jin ṯes ma Arumgimis um mo be. 21 Haali/ gom a’di yan mo tani um yuḵkunu mo, haala Ḵrisṯẖos si’da/ ’koshu is ka nyor mo gom um mo, mmodhalkina a’di um she/mm piti mo ki um mini ’taki baṯẖa cuḵ piti mo be. 22 A’di diki mii miinthusa ’deŋ kamu/ mo. Dhali gwo maḵa ’deŋ kamu/ si’da/ dinuki gam ’pena le’d piti mo be. 23 Ki a’di sorkunu mo tani a’di diki raḵa sori bway mo. Ki a’di ’koshkina is ka nyor mo tani a’di diki shwaa ’cesh ki sho’k mo. Hili a’di gamki a’di gwo is mo, a’di jin ta’da mandwall gwo mo jin ta’da ḵar/e mo. 24 A’di a’di ki is piti ḵalki miinthus bana e is piti mo ap̱o/ cwa mo, ki ana mina ’taki wu miinthus mo dhali ’ko ki e mo e mo ma ḵar/e mo. Ki jamam piti jin dorkunu a’di mo tani um wac̱kunu mo be. 25 Haali/ um iikini per mo me’d ḵa’bal mo, hili shwane/ um doḵkin ka nyaŋ’ko’d mo eya Manhil Ḵa’bal mo dhali Amanjiya ḵashiram bum mo be.

3

Shush Mii jin Miina Up̱ kun Mashu mo dhali Ikaṯẖ mo

1 Wakan si’da/ um up̱a, ’dap̱i ’twa/ mo e ikaṯẖim bum mo, wakan ki kun tiya mo, ba kun tiya yisa ha gwo eya, uni minu ’taki gama du is ki dar gi gwo mo goma nyoŋ is gi i/ashim buni mo 2 ki uni mini p̱ar miim bum jin ṯuka uma ṯu’k is e mo dhali miin dhelelga/ mo gom mii kun nyoŋuwa nyoŋ mo. 3 Hili dhalku/ ki dhal miim bum mmota ji ma p̱or ma pije/ mo gom tom bum kun hidha um i is mo ka mur jin ṯo’du mo, dhali mmonyoŋ ’dolkon gana/ mo dhali hi’th burrinyem p̱o/ mo, 4 Dhali hili dhalki a’di ta’da ciŋ kamu/ jin bagu mo jin ta’da du mo ki wosh dhel jin moli p̱u/ mo jin ta shi/in jin ’thup̱a e mo dhali jin di’d ki shwam mo, a’di jin ta yintho/ ki yintho/ mo e bwambori jis/e ma Arumgimis mo. 5 Wakan ’thissa/ up̱ kun dhelelin mo, uni kun tan ga ’teŋ kap̱e/ eya Arumgimis mo tani nyoŋki is buni mo dhali ’dap̱ ’twa/ mo e gwo gi ikaṯẖim buni mo, 6 me’da Saarah mmohakina a’di gwo ma Ibrahiim e mo dhali yuḵ a’di ki tap̱a mo. Dhali um shwane/ mo ta uc̱i ma yim mo waḵki/ um mini mii mii ki ’bore/ mo dhali mmodiki dhal toŋ kamu/ bway mo mmodee um is mo be.

7 Wakan si’da/ um gwaṯẖa, ’koyi ki isi ’kom pa mo nyaḵki up̱ bum mo, mmoc̱i montaḵ goma ’bom mo me’d jin ’ka’da isa yim mo ki buŋgwar ma yim mo, haali/ um nyaḵki mal buthi mon’de/ mo ka ’the ki mondiki/e mo, ki mii gi wakan mo tani ka ’thom bum kun ’thona um mo tani minu ’koki ’taki non ’kup̱ mo be.

’Koshi Is ka Nyor ma gom Gway Mii ma Ḵar/e mo

8 Ḵwalany ’te/ be. Aris umi ’baar mo, tayi gi mo jin gamu gwo me’d e shi/in mo, dhali ḵoci e mo, dhali eni iwaḵ bum mo, dhali tayi ka duŋ ’ka’dga/ mo dhali bwa kun dhunu ki gwa’d mo. 9 Dhalku/ ki raḵ tonthusi bway mo gom tonthus mo walla dhalka sor ki raḵi bway mo goma sor jin soru mo. Hili ap̱o/ mii yan ki c̱a’ckon mo tani ’boriya ’bor mii mo haali/ gom mii yan mo tani um yuḵkunu mo ki um mini ’taki bu’th mo jin ’boruwa ’bor mii mo be. 10 Haali/ me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

A’di jin midi ’taki en mondiki/e mo

dhali p̱ar ateem ’borga/ e mo tani

dhalki a’di noni’da le’d piti ’peni tonthus mo

dhali ’twam piti ’peni mo jin onu gwo ma maḵ mo.

11 Dhalki a’di ṯu’kki’d mo ’peni tonthus mo dhali mii miim ’boro’d mo

dhali dhalki a’di simm moŋḵu’th is e mo dhali ur a’di isho’k mo.

12 Haali/ e gi Tap̱a a’di di’d ap̱o/ uni gun mii miiŋḵar/e mo

dhali ’cem piti ḵa’dkina a’di mo gom mon’thom buni mo be.

Hili bwam/e gi Tap̱a diki’da p̱o/ uni gun miiki tonthus mo.

13 Dhali kaja di’di mmoshi/ um mo waḵki/ um shwana miiŋ gana/ anyor ki thiṯẖ mo? 14 Hili isi kani waḵki/ um ’kosha is ka nyor mo gom gway gi mii ma ḵar/e mo tani um minu ’bor mii mo be. Dhalku/ uni ki ḵo/ mo walla dhalka du ki mur mo, 15 hili eya dum bum mo tani tuḵi aḴrisṯẖos me’d Tap̱a mo. Isa yempa/ mo tani um mini thoson is mo mmota iman’ce’d gwo she/ mo gom ma gom ’kwani gunn kun yuḵki um mo mmoc̱i gwo goma ’teŋ kap̱e/ jin di’d e um mo, hili miiyi a’di ka du jin ’thup̱u e mo dhali ka tuḵ jin tuḵu/ mo. 16 Dhali dhuyi ’twa/ ma dum bum ki dhelel dhelel mo, wakan waḵki/ um minu ’taki sor mo tani uni gwansan kun sorki um mo goma nyoŋ bum jin nyoŋa um is ki ’bore/ mo eya Ḵrisṯẖos mo tani uni minu dhu ki mo ma ’the is mo be. 17 Haali/ a’di ’boro’d ki ’bor gana/ mo mmo’kosh is ka nyor mo gom miiŋ gana/ mo waḵki/ a’di midi ’taki ta bwa ma Arumgimis mo mmobol mii jin ṯẖudhu mii e mo. 18 Haala Ḵrisṯẖos a’di wuki’d mo si’da/ gom miinthus mo me’d ’de/ mo gom ’kwani ’baar mo, a’di jin ta’da ḵar/e mo wuki’d mo gom uni kun ’koki ta ḵar/e mo, ki a’di midi ’taki sus ana eya Arumgimis mo. A’di karkunu mo mmowu mo ki buŋgwar is gi shuman is mo, hili a’di karkunu ki e mo e shi/in mo. 19 E a’di jin yakina a’di mo dhali c̱i gwo e shi/in kun ’kon eya sijin mo, 20 uni gun ’koki ha gwo e ’thissa/ mo, me’d jin ’kuc̱kin ma Arumgimis bwa ki ’kari’th mo mmoc̱ora c̱or ka tee ma Nuuh mo, me’d jin dikina a’di mmonyaŋa dhana ḵur mo, a’di jin ’kokina ’kwani ki daḵa/ icine/ mo, uni gun ’koni jasi pekwara mo, uni a’di itakunu is ki me’d ’peni yi’de/ mo be. 21 Mo ma cuc̱ jin cuc̱u/ jin ’dap̱a’d ki gwo yan mo tani a’di woṯẖki um shwane/ mo, yisa me’d mii jin ḵalkunuwa dihar ka pije/ ’peni buŋgwar is mo, hili me’d isi ’kup̱ jin yip̱kunu eya Arumgimis mo gom ’twa/ ma dun dhelelga/ mo ki mompi ma Yesus Ḵrisṯẖos mo, 22 a’di jin cic̱ki bway momis mo dhali a’di jin diki’d ka bim poros ma Arumgimis mo nyaḵki aris iman’doyu gwo mo dhali ki moshirr mo dhali mom’bi’th kun ’dap̱ki ’twa/ ki a’di mo be.

4

Imandhuwa ’The ma Arumgimis Gana/ mo

1 Haali/ me’d mii gi wakan mo tani aḴrisṯẖos ’koshkina is ka nyor e shuman is mo tani thosoni is bum mo ki gwon ’de/ mo mmokulumi bwa mo, haali/ a’diyin jin ’kosha is ka nyor mo e shuman is mo tani a’di daḵki miinthus mii mo, 2 wakan mmo’ko mo gom mo jin boc̱o’d mo naskina/ e shuman is mo yisa mmodoḵ/e dhu e ki ’thir ’thir ki e gi ’kwani en’thi/ mo, hili ki bwa ma Arumgimis mo be. 3 Hili dhalka tee yin jin yaki’d ki jim pe mo ’kosh jwa mo mmomii me’d mii kun miikina ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo mmo’kokina uni e mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo dhali e mii gun dhunu e ki ’thir ’thir mo dhali e mo jin ’kosh ma suwa ’kosh mo dhali e mii kun waluwa wal e moŋ’kup̱a su mo, dhali mmomii ki ra’b mo e mo ma su mo dhali e mii kun luŋu tomp̱inycon mo kun ’kona gwoŋḵan ki dhal bway mo. 4 Uni wunyu/ is shwane/ mo ki um ’koki gam mii me’d ki uni mo e miin ’de/ jin ’baara uni mo ki ’twa/ mo e mii gun miina uni ki ra’b mo, dhali uni sorki um mo. 5 Hili uni mini c̱i gwo e a’di mo, a’di jin thosonki is mo mmodwall gwo mo gom uni kun ’kon ki e mo dhali kun wukin mo be. 6 Haali/ gom gwo gi wakan mo tani a’di c̱inu gwom ’borga/ yan mo isi kani gom uni gun wukin mo, ba ki uni dwallkunu gwo mo e shuman is mo me’d ’kwani mo tani uni mini ’taki ’ko ki e mo e shi/in mo me’da Arumgimis mo be.

7 ’Pemen ma ris to gwansani ’baar mo tani p̱u’dkin hila/ mo be. Wakan dhuyi adum bum ki ’bore/ mo dhali ḵuthi is ki ’cese/ ’cese/ mo goma ’thom bum jin mina umi ’tho mo. 8 Ap̱owa ris mii gwansani ’baar mo tani buthi/ mii ki ri’d mo mmo/ena en ka rem ’kup̱ mo jin diki ush me’d mo, haali/ mo/en a’di kumki’da ris miinthus kun dhukunu ka maḵamp̱o/ ’twa/a ’cesh mo. 9 Boṯi ki mii jin minu ta gu’b bum ŋal mo ki dar ga gumgum ka rem ’kup̱ mo. 10 Me’d ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun bu’thki to kun c̱inu ki me’d mo tani bu’thki a’di mo mmomii to mo gom tiya ka rem ’kup̱ mo me’d imandhuwa ’the ma Arumgimis ki she/ ki she/ mo kun ta kum ’boron mo. 11 A’diyin jin oki gwo mo tani me’d a’din ’de/ yin jin baḵki gwoŋḵan ma Arumgimis mo. Dhali a’diyin jin mii to e mo jin miinu to mo tani me’d a’din ’de/ yin jin mii to mo ki mom’bi’th jin thip̱ ma Arumgimisa thip̱ mo. Ki mii gi wakan mo tani eya ris to ’baar mo Arumgimis minu kar ki ca mo eya Yesus Ḵrisṯẖos mo be. E a’di mo tani monyca cila a’di mo dhali mo jin tanu tap̱a mo gom ’pemen ki sule/ dhali ki sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen.

Mo jin ’Koshu Is ka Nyor mo Me’d Uni kun Ta Uni ma Ḵrisṯẖos Gana/ mo

12 Um gun enu mo, dhalku/ ki ta ku gun minu wuny is mo e mii kun ’batha’ba’th mo me’d o’d mo jin p̱u’dki’da p̱o/ um mo mmonyo/ um mo, me’d toŋ kamu/ jin molu mo jin mii um mo be. 13 ’Kunyi bwa mo isi me’d jin pwaḵkina um isa nyor ma Ḵrisṯẖos mo tani ki um si’da/ mina bwa ’taki ’kuny mo dhali ’bor mo, ki monycam piti minu ṯor eya tente/ mo be. 14 Waḵki/ um waḵu mo gom gway ma Ḵrisṯẖos mo tani um ’borkunu mii mo, haali/ Shi/in gi monyca mo dhali ji ma Arumgimis c̱a’bki’da p̱o/ um mo be. 15 Hili dhalku/ ki dhal jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni bwam um mo mmo’kosh is ka nyor mo me’d a’di jin ’koshki’da mee mo, walla me’d a’di jin ḵwalki’da ’di/ mo walla me’d a’di jin ṯẖu’th to mii mo walla me’d a’di jin shwan ma pipi anyor mo. 16 Hili waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’kosha is ka nyor mo me’d a’di jin ta’da Ḵrisṯẖiyan mo tani a’di mina is diki mii ’theya ’the mo, hili e bwaŋ’kwariny gway yan mo tani dhalki a’di kara’da Arumgimis ki ca mo. 17 Haali/ mo p̱u’dki’d mo gom gwon dwall mo mmoṯel ’pen ’peni uni gun tana ṯa/ ma Arumgimis mo. Dhali waḵki/ a’di ṯelu ’pen ki ana mo tani ’pemen midi ta ata mo gom uni gwansan kun ’koki ha gwom ’borga/ ma Arumgimis e mo? 18 Dhali me’d gwo jin ’kwarkunu mo ki:

Waḵki/ a’di ta to jin diṯa mii mo gom wathiŋ ḵar/e mo mmowoṯẖ mo tani

mane mo jin mina uni gun ushuna ush mo dhali imanmii miinthusi piyu ’ba/ ka pije/ mo?

19 Wakan dhalki uni gwansan kun ’kosha is ka nyor mo isi ki bwa ma Arumgimis mo mmomii miim ’boron mo tani dhalki uni miin mo dhali c̱iya ḵashiram buni eya Man/uḵ to jin ta isiŋ gana/ mo.

5

Hili Ama’diny ma Arumgimis mo ma

1 Wakan aha/ malaskina jwahaŋ ’kwaniŋ ḵaniisa mo e bwam um mo, me’d jin taka/ garr jin ta jwaha/ si’da/ mo dhali ta aman/o gwo mo gom isa nyor ma Ḵrisṯẖos mo dhali me’d jin bu’thkika/ monycam piti si’da/ jin minu ṯor eya tente/ mo be. 2 C̱iyi ama’diny ma Arumgimis tonṯe/ mo, a’di jin ḵanu um gwo mo mmomii mo, yisa ki mii jin minu ṯu’c uma, hili ki bwa jin onu mo, yisa gom mii jin minu gama du is ki mon’the is mo, hili ki ’ba/ jin ganankunu mo, 3 yisa ki mii jin mina umi ’cwara ’cwar ap̱o/ uni gwansan kun ḵanu um gwo mo mmomii to mo, hili tayi she/mm goma ma’diny ma Arumgimis mo. 4 Dhali ki a’di jin ta’da Manhil Ḵa’bal jin ta’da ’kaŋ’kup̱ minu ṯor eya tente/ mo tani um mini bu’th toŋ’kup̱ jin moli us ki jog mo jin ta monyca mo be. 5 Wakan si’da/ um gun ta dhuru’c mo ’dap̱i um ’twa/ mo e ’kwani kun ta gwanyjaḵa/ mo. Shumi is bum mo, aris umi ’baar mo, ki mo jin dhunu is ki gwa’d ka ḵarambuye/ ka rem ’kup̱ mo, haali/ Arumgimis ceshki mo mo gom uni gun dhu ’ba/ ki ca mo, hili a’di ki c̱iya ’the gom uni gun dhu is buni ki gwa’d mo be.

6 Wakan dhuyi is bum ki gwa’d mo e bwaŋ’kwariny me’d ma Arumgimis jin ta gi mom’bi’th mo, ki ka teeŋ gana/ yan mo tani a’di midi dhu um ki ca mo be. 7 Ṯa’kka ris mo/anan is bumi ’baar mo ap̱o/ a’di mo haali/ a’di mishi’da hil hil mo gom um mo be. 8 Ḵuthi is ki ’cese/ ’cese/ mo dhali timi mo mo. Haali/ a’di jin ta ’kup̱ki um jin ta tap̱a ma ruma ’cesh mo tani a’di aŋkaski’d ki mis me’da dhop̱ jin aŋkarki ko mo, mmosimm jan ṯal ’deŋ kamu/ e mo mmolos ki ’kolo’c ka kuluny mo. 9 Roc̱i a’di mo, dhali ṯeli sho’k mo e moŋgam gwo is bum mo, mmomisha um ki gwo jin wanu kani bwa gom isa nyor jin ’kosho’d mo tani a’di ’theḵkunu mo ’peni iwaḵ bum mo kun ’kon e mony’ceshi ’baar mo. 10 Dhali ’ko’di mo jin ’koshkina um is ka nyor ki ari mo mo tani Arumgimis jin ta’d ga ’the ’baar mo dhali a’di jin yuḵki um mo e monycam piti jin di’d ki sule/ sule/ mo eya Ḵrisṯẖos mo tani a’di ki is piti midi thoson um ki ’dantar mo, dhali ṯel um sho’k mo dhali ’bi’th um is mo be. 11 E a’di mo tani mo jin tanu tap̱a mo midi di goma sule/ mo dhali ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen.

Ḵwalany ’Te/ Ba/. Monthe Me’d mo

12 Ka Silwaanus, a’di jin ta’da kam bana jin ta isiŋ gana/ mo me’d jin oka/ gwo mo gom a’di mo tani aha/ ’kwarkina gwo ki e ’pe’pere/ mo gom um mo, mmomalasa malas mo dhali mmobah gwo mo ki a’di yansan ta’da ’the ma Arumgimis gana/ mo. Doshi ki sho’k jin ṯelu mo e a’di mo. 13 Ayim jin diki’d e Pam Baabil mo, a’di jin kwanykunu wakan mo tani hashki um monthe me’d mo. Dhali ya/m pem ka Markus miiki’d kan si’da/ mo. 14 Theka the me’d ka rem ’kup̱ mo ki ’twa/ jin p̱inu ki mo/en mo.

Moŋḵu’th is midi di gom umi ’baar mo, um kun ’kokin eya Ḵrisṯẖos mo be.

BUṮERUS SU/

1

2

3

Gwo jiŋ ’Ko’d jin ’Kwar ma BUṮERUS mo

1

Monthe Me’d mo

1 ASimaan jin ta’da Buṯerus mo, a’di jin ta c̱iŋkina/ mo dhali a’di jin karu ki she/ mo goma Yesus Ḵrisṯẖos mo.

E uni gwansan kun bu’thki moŋgam gwo is jin nyaḵka’d ki ji yinthom bana mo e mo ma ḵar/e ma Arumgimis bana mo dhali Amanwoṯẖ bana jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

2 Dhalka ’the dhali moŋḵu’th is minu mar is mo gom um mo e monyiṯẖ jin nyiṯẖkina uma Arumgimis mo dhali Tap̱a Yesus bana mo.

Ayuḵ Bum jin Yuḵu Um mo dhali Kwany jin Kwanykunu Um mo

3 Mom’bi’th piti jin piyi’d ’peni Arumgimis mo tani a’di c̱iki’da ris to ’baar mo e ana mo kun minu mii ta mo gom mondiki/e mo dhali mii ma gayiin mo e mo ma nyiṯẖ piti jin nyiṯẖkina ana a’di mo jin yuḵkina a’di ana mo e monyca jin ta jim pitiŋ gana/ mo dhali e miim ’borgam pitiŋ gana/ mo be. 4 E uni mo tani a’di c̱iki ana gwom piti kun onu is mo kun ta yintho/ ki yintho/ mo dhali kun eḵa/ eḵ kagahara mo, dhali ki uni gwansan mo tani ki um mini ’taki ye mo ’peni mo jin p̱u/uwa p̱u/ mo, a’di jin di’d e mony’cesh yan mo gom mo jin dhunu e ki ’thir ’thir mo, dhali ki um mini war ki imanpwaḵ buyempa jin piyi’d ’peni Arumgimis mo. 5 Haali/ gom ’kup̱ mii yan gana/ mo tani pali aris mii ki ’twaŋkal kuku/ mo mmogalal moŋgam gwo is bum is mo ki miim ’borga/ mo, dhali miim ’borga/ ki mii jin nyiṯẖuwa nyiṯẖ mo, 6 dhali mii jin nyiṯẖuwa nyiṯẖ mo ki mii ma du jin ’timu mo, dhali ki mii ma du jin ’timu mo ki mii sho’k jin ṯelu mo, dhali mii sho’k jin ṯelu mo ki mii ma gayiin mo, 7 dhali mii ma gayiin mo ki momish jin mishu ikam ka rem ’kup̱ mo, dhali mii jin mishu ikam ka rem ’kup̱ mo ki mo/en mo. 8 Haali/ waḵki/ to gwansan ta kum bum mo dhali ish ka enthus mo tani uni mini non um ’peni mii kun ushi me’d mo walla ’peni mo jin molu maman dho’th mo e monyiṯẖ jin mina umi nyiṯẖ Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo be. 9 Haali/ a’diyin jin midi har to gwansan mo tani a’di ta’da ja’da/ mo dhali hili’d isi shunse/ mo dhali a’di ŋaki mo mo ki a’di lamkunu mo ’peni miinthusa dhamom piti mo be. 10 Wakan iwaḵa, shwayi uma nyor ki thiṯẖ mo mmoṯe mo ma yuḵ jin yuḵu um mo dhala kwany jin kwanykunu um shoka ’cesh mo. Waḵki/ um mini mii to yan mo tani um mini ’koki ṯa’k ki sule/ sule/ mo. 11 Wakan, mo jin tanu pa ki pa mo minu c̱i um mo, a’di jin ta mo jin cic̱u mo e bampa/ gi Tap̱am bana mo dhali Amanwoṯẖ bana mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo, jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

12 Wakan aha/ dina gwo ibwa isa yempa/ mo mmoka um gwo e mo gom to gwansan mo, ba um mishki uni mo dhali um ṯelkunu sho’k mo e gwoŋ gana/ mo jin takina um mo be. 13 Aha/ ṯosha ki a’di ’boro’d mo me’d jin c̱a’bka/ ki c̱a’b buŋgwar is yan mo mmopir um is mo ki bway jin kaka/ um gwo e mo, 14 me’d jin mishka/ ki mo jin miga/ kar buŋgwar is pem ’pen ka pije/ mo ki ’dishe/ mo me’d gwo jin ṯora Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana aha/ mo be. 15 Dhali aha/ mina hil a’di i e mo, ki ’ko’di yam pem jin miga/ ḵwa/ is bwa mo tani um mini ’taki mish to gwansan ka e mo, ma ka tee c̱aan mo be.

Uni gun Ta Iman/o Gwo ki E mo gom Monyca ma Ḵrisṯẖos mo

16 Haali/ aman ’konaki baṯẖa gany gi gwo lolop̱ kun ta ku ma maḵi sho’k mo kun lolop̱u ki lolop̱ gwocon mo, me’d jin ṯora aman um eya tente/ mo mom’bi’th mo dhali momp̱u’d jin mina Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana p̱u’du/ mo, hili aman ’kokina mmota iman/o gwo ki e mo gom mo/eḵ piti mo. 17 Haali/ ki a’di bu’thki montaḵ mo dhali monyca ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali ’twa/ gwoyi’d gom a’di mo ki Monyca jin Eḵa/ Eḵ mo ki: Yansan ta Ya/m pem jin enu mo. Ki a’di mo tani aha/ ’bora bwa mo. 18 Aman ciḵkina ’twa/ yansan jin gwoyi’d ’peni momis mo haali/ aman nyaḵkina ’ko ki a’di mo e wosh jin ḵogu mo. 19 Dhali ana takina gi gwo jin onu is mo jin ṯenu ki nyanye/ mo be. A’di midi ’bor gom um mo waḵki/ um mini c̱iya hirdhe/ mo gom a’di yan mo me’da lamba/ mo mmo’twaḵkina a’di mo mo e bwam mondhurumi’d mo ntaga tee midi ’twaḵ mo mo dhala cul e gi mon’thamo/ ki cu mo eya dum bum mo. 20 Um mini mii mish to yan ’ban mo nṯwa/a/ mo, ki gwoŋ kamu/ jin onu isa kamu/ yisa di’da e bwaŋ Gwo ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo jin mina wathin ṯal ’deŋ kamu/ mish ’pemen piti ṯor ki is piti a’di ’de/ mo. 21 Haali/ gwoŋ kamu/ jin onu isa kamu/ yisa di’da jin p̱u’dki’d ki bwa gi wathi/ mo, hili ’kwani mmojoc̱kina Shi/in Dheleladhelel uni mo tani uni oki gwo ’peni Arumgimis mo be.

2

Imanc̱i Gwo kun Ta Thus ki Thus mo dhali Imanṯor Gwonthus mo

1 Hili imanc̱i gwonthus si’da/ cuki mis mo e bwaŋ ’kwani mo jasi me’d jin mina imanṯor gwonthus ’ko i bwam um mo, uni gun mini ḵal gwonthusa tiya kun ’ce’du/ sho’k ka ḵwal is mo, isi kani mmowaṯ Tap̱a gwo mo, a’di jin yolki uni mo, mmoḵal mo jin mina uni tor sho’k ka pupush ki is buni e mony’ce’d sho’k mo. 2 Dhali ’kwani ka ris mini baṯẖ miim buni kun ’kanuwa ḵanthi/ isho’k mo, dhali gom miim buni mo tani bway gi gwoŋ gana/ minu sor mo be. 3 Dhali e bwam buni kun purapur mo tani uni mini nyuny um mo mmota nyunycina/ ki gwonthus buni mo. ’Peni kadhamo/ miiwaḵ buni jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo tani diki ta nyoŋ’kor mo dhali mony’ce’d sho’k buni si’da/ mo tani diki ish e mo be.

4 Haali/ waḵki/ Arumgimis diki ’tash iman’doyu gwo ’twa/ mo me’d jin miina uni miinthus mo tani, hili a’di ki ṯa’k uni e mo/o’d mo dhali a’di ki dhu uni e jisa ’kulga/ mo kun ta mondhurumi’d jin ’ceṯẖki’da ’tum mo mmodhu uni ntagi gwo jin minu dwall mo be. 5 Waḵki/ a’di diki ’tash mony’cesha dhamo/ ’twa/ mo tani, hili a’di ki kara Nuuh ki ’dantar mo, a’di jin ta’da amanc̱i gwo mo gom mo ma ḵar/e mo nyaḵki ’kwani pesun tiya mo me’d jin ḵalkina a’di agannu/ yi’de/ ap̱o/ mony’cesh mo jin ’kona iman/usha ush mo. 6 Waḵki/ mii jin ṯugu ’peŋkuman bampa/ gi Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo ki burṯa/ o’d mo tani a’di ki waḵ uni mo ki mo jin toru gwo ’twa/a ’cesh ki mony’ce’d sho’k mo dhali dhu uni mo mmota she/mm mo gom uni kun mini ta uni gun ushuna ush mo. 7 Dhali waḵki/ a’di ye’da Luuth jin ta’da ḵar/e ’ba/ mo, a’di jin di’d ki dhan mo ma c̱is ki mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo gi ’kwanin thus gwansan mo 8 (Haali/ a’di jin misha wathiŋ ḵar/e yan mo dhali ciḵ mo me’d jin c̱a’ba a’di e bwam uni mo tani a’di ṯu/ulkunu mo ki isa nyor eya ḵashiram piti jin ta’da ḵar/e ka yempa/ mo ka tee kun baṯẖani ’ko’d mo ki miim buni kun ushkina uni gwoŋḵan mii mo). 9 Wakan Tap̱a mishki ye uni ’ba/ mo, uni kun tana gayiin ’peni mompal mo, dhali dhu uni gwansan kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo e bwaŋ’kwariny mo jin ’konu ka jisa ap̱o/ mo ntaga tee gi gwon dwall jin minu tor gwo ’twa/a ’cesh mo, 10 dhali isi ki ji mum mo gom uni gwansan kun c̱i is buni ki bwa en’dap̱ mo mmoshi/ is buni ki e gun dhuna uni ki ’thir ’thir mo dhali waḵ mo jin tanu ki moshirr mo.

Dhali dar gi monyju/ mo dhali ki bwam buni mo tani uni ’koki ḵo/a ḵo/ is mo mmosor uni kun ta gi monyca mo. 11 Bahili iman’doyu gwo mo, ba uni bol tiya e mo ki mo/eḵ jin caaca kagahara mo dhali mom’bi’th mo tani uni ’koki bah gwo sor jin ta gwon dwall ap̱o/ uni mo mmosul Tap̱a bway mo. 12 Hili uni gwansan wana e ki to/e gun ’kon ka miiny mo, kun ta to gun uḵu mo ki buyem buni mo, uni gun dho’thkunu mo mmobu’th mo dhali mmo’kosh mo tani sorkina sor mo e mii kun ’kokina uni mmota p̱us mo tani uni minu ’ce’d sho’k mo nyaḵki uni ki mony’ce’d sho’k jin ṯal ’de/ mo, 13 mmo’kosh is ka nyor e miin ṯẖu’th buni jin ṯẖu’thkina uni to mii mo. Uni tulki a’di ’kup̱ mo gom ’cem buni kun ’ko ki ’kol uni mo mmomiina uni ki ra’b mo e montee mo. Uni ta monyo/on mo dhali monthalkin mo mmomii ki ra’b mo e miim buni kun ’curkina uni e mo e mii ’baar mo dhali mmoko cuuwa/ ki ḵawwu mo e mo kun yuḵuwa yuḵ ka tul ’kup̱ mo mmonyaḵki um mo. 14 Uni takin gi em buni kun ’tu’dkunu ki piny piny ki miinyc̱al mo, a’di jin moli daḵ mo gom miinthus mo. Uni ellkina ell e mo gom ’kwanin tiya kun ’konuki ṯela ḵashiram buni sho’k mo. Uni takin ga dum buni kun yedhu sho’k mo e bwa jin purapur mo. Uni ta uc̱i kun jeekunu mo. 15 Mmodhalkina uni bwaya ḵar/e ’pen mo tani uni iiki iim per mo. Uni baṯẖki bway ma Balaam mo, a’di jin ta ya/ ma Basuur mo, a’di jin enki mo jin gamu nyunycina/ ’peni mii kun ṯẖudhu mo 16 hili a’di ḵucurkunu mo gom gwondhaŋ pitiŋ gana/ mo. Ntagi thuluny jin mol ’twa/ wal mo, ki wal a’di ki ’twa/ gi wathimpa en’thi/ mo dhali nona manc̱i gwo ’kup̱ ’pena du ma nyonkom piti jin gusa a’di mo be.

17 Uni gwansan ta jis yi’de/ kun du’dun kun ḵutha e ki ḵu’th mo dhali kun tana shile/ kun borkin ma p̱unthar mo. Gom uni mo tani mondhurumi’da ’tum a’di karkunu mo be. 18 Haali/ ’twam buni kun baha uni mmodhu ’ba/ ki ca mo eya p̱alim buni mo tani uni ellkina ell e ki mii kun ’kanuwa ḵanthi/ mo ki e kun dhunu ki ’thir ’thir ki buŋgwar is mo, mmo/ell ’kwani e mo, uni gun yekin mo ’peni yoḵkam gi uni kun ’kon e mii gun ṯẖudhu mo be. 19 Uni oki uni gwo is mo gom mo jin mina uni ’ko ki ’kus mo, hili uni ki is buni mo tani ta c̱iŋkina/ kun yolu mo e mo jin p̱u/u mo. Haali/ ma a’diyin jin midi p̱i wathi/ e mo tani a’di ta c̱iŋkinam piti mo be. 20 Haali/ waḵki/ ’ko’di uni yekin mo ’peni mo jin shi/u buŋgwar is mo ’peni mony’cesh mo ki monyiṯẖ Tap̱am bana mo dhali Amanwoṯẖ jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo tani uni doḵ/e koṯẖkunu mo e uni mo dhali p̱inu e mo tani moŋ’kom buni jin ta jiŋ ’ko’d mo tani warki’d ki shi/ kagahara mo gom uni mo mmobol jin ṯwa/a/ e mo be. 21 Haali/ a’di midi ’taki ’bor ki isi ’bor gana/ mo gom uni mo ki uni mini ’taki ’koki mish bwaya ḵar/e yansan ki sule/ sule/ mo dhali ’ko’di uni mmomishkina uni a’di mo tani uni ki ṯu’k ka nyaŋ’ko’d ’peni gwoŋḵan jin ḵogu mo jin c̱ikunu uni mo. 22 A’di p̱u’dki’di uni mo isi ki gwoŋ gana/ mo jin onu ’pena dhamo/ mo ki: A’ka laḵki ya/ piti ka nyaŋ’ko’d jin ya/kina a’di mo, dhali kuman ḵuthar up̱kunu yi’de/ mo jasi mmo’daŋkali bwam boro’th jin ’dorotha’doro’th mo be.

3

Gwo jin Onu Is mo gom P̱u’d jin Mina Tap̱a P̱u’du/ mo

1 Gwo yansan shwane/ a’di ta gwo jin ’kon ma p̱o/i su/ mo jin ’kwarkika/ um mo, um gun enu mo, dhali e uni su/ kan mo tani aha/ yiḵinkina uma du is mo e bwam bum kun dar ki washila/ mo e bway yan mo mmoka um gwo e mo, 2 ki um mini ’taki ka gwo e mo ki gwo kun onu iṯwa/a/ mo ki ’twa/ gi imanc̱i gwo ma Arumgimis kadhamo/ mo kun ḵogu mo dhali ki gwoŋḵan gi Tap̱a mo dhali Amanwoṯẖ mo e unim bum kun dhunu ki she/ mo. 3 Nṯwa/a/ ka ris to ’baar mo tani um mini mii mish gwo yansan ’ban mo ki uni kun tana maḵ ka maḵ mo mini p̱u’du/ ka tee kuŋ ’ko’d mo ka maḵ buni mo mmobaṯẖ en’dap̱ gana/ kun dhuna uni e ki ’thir ’thir mo 4 dhali o gwo mo ki: Mane gwom piti jin onu is ki a’di midi p̱u’du/ mo? Haali/ ’peni me’d jin wukina ibabam bana mo tani aris to ’baar mo ’kon mmoṯikir ’ko mo me’d mii kun ’kokina uni mo ’peni ka muŋ’kup̱ ki mo jin uḵkunu to mo. 5 Uni c̱i mii ’ko’d mo ki bwam buni mo, ki, ki gwo ma Arumgimis mo tani aris momis ’kokin kadhamo/ innii mo ba/, dhali mony’cesh uḵkunu ’peni yi’de/ mo dhali ki yi’de/ jin ta yi’de/yi 6 dhali ki a’di mo tani mony’cesh jin diki’d mo me’dyin, a’di halaskunu a’di ki yi’de/ mo dhali ’ce’d sho’k mo. 7 Hili ki gwon ’de/ mo tani aris momis dhali mony’cesh kun ’kokin mo shwane/ mo tani uni dhunu mo mmo/ish ḵumma/ mo gom mo/o’d mo, mmo’kokunu mmodhu uni mo ntaga tee jin minu tor gwon dwall ’twa/a ’cesh mo dhali ’ce’d ’kwani sho’k mo uni gun ushuna ush mo be.

8 Hili dhalku/ ki c̱i miin ’de/ yan ’ko’d mo, um gun enu mo, ki, ki Tap̱a mo tani ateen ’de/ yan wana e ki yil alip̱ mo dhali yil alip̱ mo tani a’di wana e ka teen ’de/ mo be. 9 Tap̱a a’di midi diki miiya diiṯe/ mo gom gwom piti jin ona a’di is mo me’d jin ona kun tiya ki a’di midi taya diiṯe/ mo, hili a’di thonki’da thon me’di ’ko’d mo ’kup̱ki um mo. A’di yisa ona bwa ki ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki this e mo, hili ka ris ’kwani ’baar mo mini ’taki jidhir mo e mo jin rijuwa du is mo be. 10 Hila tee gi Tap̱a mo tani a’di midi p̱u’du/ mo me’d wathin ’di/ mo dhali yan’ko’d aris momis mini pe mo ki dhan cuuwa/ jin minu rayu/ mo, dhali to kun ’kon e mo ma tor piti mo tani mini wa ki o’d jin c̱a’b ki wur wur mo, dhali mony’cesh yan mo dhali miim piti mo kun ’kona p̱o/ a’di mo tani minu puri ’baar mo be.

11 Haali/ me’d jin mina ris to gwansani ’baar mo wa mo wakan mo tani um mini ta ’kwani kun mini wakata ḵa ba/ mo mmomii mii kun ḵogu mo dhali mii mii ma gayiin mo 12 mmoc̱ora c̱or mo dhali gom bwa jin onu ka daran du mo goma tee ma Arumgimis mmop̱u’du/ mo, haali/ gom a’di mo tani momis minu ṯushun ki o’d mo dhali minu wa mo dhali to kun ’kon e mo ma tor piti mo tani uni minu ṯo’d ki o’d mo be. 13 Hili ki isi gwom piti jin onu is mo tani ana c̱ora momis kun ta kun this mo dhali mony’cesh jin ta jin this mo, a’di jin mina mo ma ḵar/e nyc̱a’bi cine/ mo be.

14 Wakan, um gun enu mo, me’d jin c̱orkina um gom to gwansan mo tani shwayi anyor ki thiṯẖ mo ki um minu gam e a’di mo ki dar gi monyo/o’d mo walla thalkin mo dhali um minu gam mo ki mo ma ḵu’th is mo. 15 Dhali kar mo ma thon jin thonkina Tap̱am bana ana me’di ’ko’d mo gom bway mowoṯẖ mo. Wakan si’da/ akam bana jin enu jin ta’da Buulus mo ’kwarki um gwo mo isi ki gwo ki moyuḵ jin c̱ikunu a’di mo 16 mmoṯor a’di yansan mo me’d miim piti jin miikina a’di eya ris gwom piti jin ’kwarkina a’di mo. Dhali gwon tiya kun ’kokin e uni mo tani ’bitha’bi’th mo mmomish ’ban mo, ki uni kun ta p̱us mo dhali uni kun ’konuki ṯel sho’k mo tani uni wuṯulki uni mii mo ntagi mo jin minu ’ce’d sho’k buniŋ gana/ mo be me’d jin miikina uni gom gwo ma Arumgimisa tiya kun ’kwarkunu mo. 17 Wakan um gun enu mo mmomisha um a’di nṯwa/a/ mo tani jiyi mo ki e mo isi ciki/ mo ki um minu ’koki ’de’k shoki mis mo ki gwo jin thamu mo ’peni ’kwani kun ush gwoŋḵan mii mo dhali this mom bum gana/ jin ṯela um sho’k e mo. 18 Hili ’bap̱i um mo eya ’the mo dhali e monyiṯẖ Tap̱am bana mo dhali Amanwoṯẖ jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo. E a’di mo tani monyca midi di mo ’peni shwane/ mo dhali ntaga tee jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen.

YOHAAN ’DE/

1

2

3

4

5

Gwo jin Ṯwa/a/ jin ’Kwar ma YOHAAN mo

1

Gwo gi Mondiki/e mo

1 A’di c̱aan jin diki’d ’peni ka muŋ’kup̱ mo dhali a’di c̱aan jin ciḵa aman mo dhali a’di c̱aan jin misha aman mo ki em bam mo dhali a’di c̱aan jin hila aman mo dhali jin tana aman is ki me’d bam mo isi gwo gi mondiki/e mo be, 2 dhali mondiki/e yan ṯoru eya tente/ mo dhali a’di hilkina aman mo dhali aman itana iman/o gwo gom a’di mo dhali mondiki/e yan ṯora aman um eya tente/ mo, mondiki/e yan jin di’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo, jin di’d eya Baba mo tani dhali a’di ṯorkunu aman eya tente/ mo be, 3 a’di c̱aan jin misha aman mo dhali ciḵ mo tani ṯora aman um eya tente/ si’da/ mo ki um si’da/ mini nyaḵ to mii ki aman mo dhali tom bana jin nyaḵa ana mii mo tani nyaḵka Baba mo dhali nyaḵki Ya/m piti jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo be. 4 Dhali to gwansan ’kwarkina aman mo, ki moŋ’kuny bwam bana minu thim mo be.

Arumgimis Ta Moŋkush mo be

5 Yan ta gwo be jin ciḵa aman ’peni a’di mo dhali jin c̱ina aman e um mo, ka Arumgimis ta moŋkush mo dhali e a’di mo tani mondhurumi’d p̱iyi’di ’baar mo be. 6 Waḵki/ ana ona gwo ki ana nyaḵa to mii ki a’di mo dhali ii ka yiha/ mo e mondhurumi’d mo tani ana tana ṯor mo dhali gwoŋ gana/ ’kona ana ki mii mo be. 7 Hili waḵki/ ana iina mo e moŋkush mo tani me’d a’di jin di’d e moŋkush mo tani ana nyaḵa to mii ka rem ’kup̱ mo dhali abas ma Yesus jin ta Ya/m piti mo tani a’di pucumki ana aris miinthusi ’baar mo be. 8 Waḵki/ ana ona gwo ki ana dara gi miinthus mo tani ana heka is banaŋ gana/ e mo dhali gwoŋ gana/ yisa di’d e ana mo. 9 Waḵki/ ana pina gwo miinthus bana mo tani a’di ta a’diŋ gana/ mo jin mii’d ka ḵar/e mo jin midi dhal ana miinthus bana ’pen mo dhali p̱ucum ana ’pena ris mii kun ’koki ta kuŋ ḵar/e mo be. 10 Waḵki/ ana ona gwo ki ana dara gi miinthus mo tani ana kara a’di mo mmota aṯor mo dhali gwom piti diki di e ana mo be.

2

AḴrisṯẖos Ta’da Manmalas Bana mo

1 Ushi uc̱im pema, aha/ ’kwarkina um gwo yansan mo ki um mini ’koki mii miinthus mo be. Hili waḵki/ wathiŋ kamu/ mii miinthus mo tani ana tana ka Manmalas mo nyaḵka Baba mo, aYesus Ḵrisṯẖos jin ta’da ḵar/e mo, 2 dhali a’di ita moŋgwam gom miinthus bana mo, dhali yisa jasi gom kum bana yisa, hili si’da/ gom miinthus gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo be. 3 Dhali gom a’di yan kan mo tani ana mina mish mo mo ki ana misha a’di mo waḵki/ ana dhuna gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo be. 4 A’di c̱aan jin o gwo mo ki: Aha/ misha a’di mo, ihili ush gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu ha e mo tani a’di ta’da ṯor mo be dhali gwoŋ gana/ yisa di’da e a’di mo. 5 Hili a’diyin jin dhu gwom piti mo tani e a’di mo ka jiŋ gana/ mo/en goma Arumgimis thimu ki ’bore/ mo be. Ki a’di gi wakan mo tani ana mina mish mo mo ki ana ’kona e a’di mo be. 6 A’di jin o gwo mo ki a’di c̱a’bki’d e a’di mo tani ḵa ya’d e bwaya ’de/ jin yana a’di mo ba/.

Gwoŋḵan jin ’Kwaru jin Ta jin This mo

7 Um gun enu mo, aha/ dinaki ’kwar um gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo jin ta jin this mo hili gwoŋḵana dhamo/ jin ’kwarkunu mo a’di jin takina um ’peni ka muŋ’kup̱ mo, gwoŋḵana dhamo/ jin ’kwarkunu mo jin ta gwo jin ciḵkina um mo be. 8 Doḵ/e aha/ ’kwarkina um gwoŋḵan jin ta jin this jin ’kwarkunu mo, a’di jin ta jiŋ gana/ e a’di mo dhali e um mo, haali/ mondhurumi’d peki’d mo dhali moŋkush gana/ a’di ’twaḵki mo mo hila/ mo be. 9 A’di jin o gwo ki a’di di’d e moŋkush mo dhali shi/a kam piti i e mo tani a’di di’d e mondhurumi’d naskina/ mo be. 10 A’di jin ene’da kam piti mo tani c̱a’bki’d e moŋkush mo be dhali e a’di mo tani mo jin gwoluwa gol p̱iyi’d mo be. 11 Hili a’di jin shi/ki’da kam piti i e mo tani a’di di’d e mondhurumi’d mo dhali ya e mondhurumi’d mo be dhali diki mish mo mo, mo jin yakina a’di iya mo haali/ mondhurumi’d dha’bki a’di em piti mo be.

12 Aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, ushi uc̱i, haali/ miinthus bum dhalkunu um ’pen mo gom gway piti mo be. 13 Aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, ibaba, haali/ um mishi a’di mo, a’di jin di’d ’peni ka muŋ’kup̱ mo. Dhali aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, um kun ta ’kwanin dhuru’c mo, haali/ um p̱iki a’dinthus ’de/ yin e mo. Aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, um kun ta uc̱i mo, haali/ um mishkina Baba mo be. 14 Aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, ibaba, haali/ um mishi a’di jin diki’d ’peni ka muŋ’kup̱ mo. Dhali aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, um kun ta ’kwanin dhuru’c mo, haali/ um ’bitha’bi’th mo dhali gwo ma Arumgimis c̱a’bki’d e um mo dhali um p̱iki a’dinthus ’de/ yin e mo be.

15 Dhalku/ ki en mony’cesh mo ma walla to kun ’kon e mony’cesh mo. Waḵki/ wathiŋ kamu/ eni mony’cesh mo tani mo/en goma Baba diki di e a’di mo be. 16 Haali/ aris to ’baar mo kun ’kon e mony’cesh mo kun ta mon’dap̱ e gi buŋgwar is mo dhali mon’dap̱ e gi e mo dhali mii mmodhu is ki ca mo tani a’di diki di ’pena Baba mo hili a’di ta jany ’cesh mo be. 17 Dhali mony’cesh peki’d mo dhali mon’dap̱ em piti mo, hili a’di jin mii’d ki bwa ma Arumgimis mo tani a’di c̱a’bki’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

AḴrisṯẖos jin Diki Ta jiŋ Gana/

18 Uc̱iya, a’di ta mo jiŋ ’ko’d mo dhali me’d jin ciḵa um gwo ka ḵrisṯẖosthus p̱u’dki’d mo tani wakan shwane/ arisa ḵrisṯẖos kun ’koki ta kuŋ gana/ p̱u’dkin mo. Dhali gom gwo gi wakan mo tani ana ki mish mo mo ki a’di ta’da cim jiŋ ’ko’d mo be. 19 Uni iikin ka pije/ ’peni ana mo hili uni ’koki ’ko ’peni ana mo haali/ waḵki/ uni mini ’taki ta kum bana mo tani uni mini ’taki rash ’ko e ana mo. Hili uni iikin ka pije/ mo ki a’di minu ṯor eya tente/ mo ki uni ’baar mo ’koki ’ko ’peni ana mo be. 20 Hili um ’koshu ki a’din ’de/ jin ḵogu mo dhali umi ’baar mo mishi a’di mo be. 21 Aha/ ’kwarkina um gwo yan mo, yisa haali/ um ’koki mish gwoŋ gana/ mo yisa, hili haali/ um mishi a’di mo dhali mish yan mo ka ṯora kamu/ yisa di’d e gwoŋ gana/ yan mo be. 22 Kaja a’di jin ta’da ṯor mo hili a’di jin waṯki gwo mo ka Yesus ta’da Ḵrisṯẖos mo. Yan ta’da ḵrisṯẖos jin diki ta jiŋ gana/ mo a’di jin waṯki’da Baba gwo mo dhali Ya/ mo. 23 A’din ’deŋ kamu/ jin waṯki Ya/ mo tani a’di diki ta ga Ababa mo. A’di jin piki gwo gom Ya/ mo tani a’di ta’d ga Ababa mo si’da/. 24 Dhalki a’di jin ciḵa um ’peni ka muŋ’kup̱ mo c̱a’ba’d e um mo. Waḵki/ a’di jin ciḵa um ’peni ka muŋ’kup̱ mo c̱a’ba’d e um mo tani yan’ko’d um mini ’ko e Ya/ mo dhali eya Baba mo be. 25 Dhali a’di ta gwo yansan jin okina a’di ana is mo jin ta mondiki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo.

26 Aha/ ’kwarkina um gwo yansan mo gom uni gwansan kun mini ’taki he’k um e mo be. 27 Hili moŋ’kosh jin bu’thkina um mo ’peni a’di mo tani c̱a’bki’d e um mo dhali um mini mii ’koki mii ta gi jan ’deŋ kamu/ jin midi ’taki ṯor um gwo mo, haali/ me’d moŋ’kosh piti ṯorki um gwo mo goma ris to ’baar mo dhali a’di ta gwoŋ gana/ mo dhali aṯor p̱iyi’d e a’di mo be. Me’d jin ṯora a’di um gwo mo tani wakan ’koyi e a’di mo ma.

28 Dhali shwane/ ushi uc̱iya, ’koyi e a’di mo ma, wakan ki a’di midi piyu/ mo tani ana mina ’taki ’koki ju/ mo dhali ’koki ḵo/ is ki mon’the is mo ibwambori a’di mo ki mom piti jin mina a’di p̱u’du/ mo be. 29 Waḵki/ um mishi mo mo ki a’di ta’da ḵar/e mo tani um mini mish mo mo ka ris uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun miin ki ’bore/ mo tani dho’thkunu ’peni a’di mo be.

3

Uc̱i ma Arumgimis mo

1 Hili mo/en ma Baba jin c̱ikunu ana mo ki ana minu yuḵ ki uc̱i ma Arumgimis mo. Dhali wakan ana tana uni mo be. A’di ta ’kup̱ gwo jin ’kona ’kwaniny’cesh ki mish ana mo haali/ uni ’koki mish a’di mo be. 2 Um gun enu mo, ana tana uc̱i ma Arumgimis shwane/ mo, a’di dinuki ṯor eya tente/ naskina/ mo a’di jin mina ana wa e mo, hili ana misha a’di ki a’di midi piyu mo tani ana mina e waki a’di mo haali/ ana mina p̱ar a’di e ki a’di wakan mo be. 3 Dhali aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ’kon ka ’teŋ kap̱e/ e a’di mo tani dhelelki is buni mo me’d a’di mmodhelelkina a’di mo be.

4 Aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun miiki miinthus mo tani uni ’kona mii i’ba/ mo mmo’ce’d gwoŋḵan jin c̱inu mo. Miinthus a’di ita to jin ’ce’d gwoŋḵan jin c̱inu mo be. 5 Um mishin ki a’di ṯoru eya tente/ mo mmoḵal miinthus mo be dhali e a’di mo tani miinthus p̱iyi’d mo be. 6 Wathin ’de/ jin c̱a’bki’d e a’di mo tani a’di diki di mo mmomii miinthus mo. Dhali wathin ’de/ jin di’d mo mmomii miinthus mo tani a’di diki p̱ar a’di e mo walla diki mish a’di mo be. 7 Ushi uc̱iya, dhalku/ ki dhal wathin ’de/ bway mo mmohe’k um e mo. A’di jin mii’d ki ’bore/ mo tani ta’da ḵar/e mo me’d a’di mmotana a’diya ḵar/e mo be. 8 A’di jin di’d mo mmomii miinthus mo tani a’di ta ji gi tap̱a ma ruma ’cesh mo, haali/ tap̱a ma ruma ’cesh a’di miiki miinthus ’peni ka muŋ’kup̱ mo. A’di ta ’kup̱ gwo jin ṯoru Ya/ ma Arumgimis eya tente/ mo mmo’ce’d mii gi tap̱a ma ruma ’cesh sho’k mo be. 9 Wathin ’de/ jin dhodhu ’peni Arumgimis mo tani a’di diki di mo mmomii miinthus mo, haali/ buyempa ma Arumgimis c̱a’bki’d e a’di mo, dhali a’di mol di mo mmomii miinthus mo haali/ a’di dho’thkunu ’peni Arumgimis mo be. 10 Gom mii yan kan mo tani a’di iminu mish mo mo eya tente/ mo gom uni gun ta uc̱i ma Arumgimis mo be dhali gom uni gun ta uc̱i gi Tap̱a ma ruma ’cesh mo: A’diyin jin diki di mo mmomii miim ’boro’d mo tani a’di ’peni Arumgimis yisa walla a’di jin diki ena kam piti mo.

Eni ka Rem ’Kup̱ mo

11 Haali/ a’di yansan ita gwo jin ciḵkina um ’peni ka muŋ’kup̱ mo ki ana mina en ka rem ’kup̱ mo be 12 dhali yisa mmowa e ka Kayiin mo a’di jin ta a’di ’peni a’dinthus ’de/ yin mo dhali ’kosha kam piti jwa mo. Dhali kata ’koshkina a’di a’di mo? Haali/ miim pitiŋ gana/ mo tani ta jin thus mo dhali mii ma kam piti ta jaŋ ḵar/e mo be. 13 Dhalku/ ki mer mo ma, iwaḵ pem, ki um shina ’kwaniny’ceshi e mo. 14 Ana misha ki ana pekina mo ’peni mowu mo e moŋ’koki/e mo haali/ ana ena awaḵ mo. A’di jin diki ena en mo tani a’di c̱a’bki’d e mowu mo be. 15 Macin ’de/ yin jin shi/ki’da kam piti i e mo tani ta’da man’kosha mee mo be dhali um mishin ki wathi/ jin ’koshki’da mee mo tani diki ta gi mondiki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo jin c̱a’bki’d e a’di mo. 16 Gom a’di yan kan mo tani ana misha mo/en mo ki a’di karki mondiki/em piti a’cesh mo gom ana mo dhali ana ḵa ba/ imina mii dhu moŋ’koki/em bana mo gom iwaḵ mo ba/. 17 Hili waḵki/ macin ’de/ yin jin ta gi to ga ’cesh mo dhali hila kam piti ki e mo e to jin mina a’di mii ta mo tani hili a’di ki mutha dum piti ap̱o/ a’di mo tani mo/en ma Arumgimis midi c̱a’bi a’di kata mo? 18 Ushi uc̱iya, dhalkina ki en ki gwo mo walla ka le’d mo hili ki mii mo dhali ki gwoŋ gana/ mo be.

Ana Dara ki Monyju/ Ibwambor ma Arumgimis mo

19 Gom gwo gi wakan mo tani ana mina mish mo mo ki ana tana ’kwani ’peni gwoŋ gana/ mo dhali mmomisha dum bana ibwambori a’di mo be 20 waḵka dum bana waḵ ana mo. Haali/ Arumgimis a’di ca’d ka dum bana mo dhali a’di mishki’da ris to ’baar mo be. 21 Um gun enu mo, waḵka dum bana diki waḵ ana mo tani ana dara gi monyju/ mo ibwambor ma Arumgimis mo be. 22 Dhali ana bu’thkina ’peni a’di mo, ma to yin jin doṯkina ana a’di mo, haali/ ana ’kokina mo mmodhu gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo dhali mmomii to jin ’bor a’di bwa mo be. 23 Dhali yan ta gwoŋḵan piti jin ’kwarkunu mo ki ana mina gam gway gi Ya/ is mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali mmo/en ka rem ’kup̱ mo me’d jin ḵankina a’di ana gwo mo be. 24 Dhali aris uni gun dhu gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo tani ’ko e a’di mo dhali a’di e uni mo. Dhali gom gwo gi wakan mo tani ana misha mo mo ki a’di c̱a’bki’d e ana mo ki Shi/in piti jin c̱ikina a’di ana mo be.

4

Shi/in ma Arumgimis dhali Shi/in ma Ḵrisṯẖos jin Diki Ta jiŋ Gana/ mo

1 Um gun enu mo tani dhalku/ ki gam gwo is eya ris shi/in mo hili nyo/i aris shi/in mo mmop̱ar e waḵki/ uni ta ku ma Arumgimis mo, haali/ imanc̱i gwonthus uni iikin ka pije/ e mony’cesh mo. 2 Gom gwo gi wakan mo tani um mini mish mo mo ki Shi/in ma Arumgimis mo: Aris shi/in ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun pi gwo ka Yesus Ḵrisṯẖos p̱u’dki’d mo ki buŋgwar is mo tani uni ’peni Arumgimis mo be, 3 dhali aris shi/in ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun ’koki pi gwo ka Yesus mo tani uni ’peni Arumgimis yisa. A’di yan ta shi/in ma ḵrisṯẖos jin diki ta jiŋ gana/ mo, a’di jin ciḵkina um gwo mo ki a’di midi p̱u’du/ mo dhali shwane/ a’di diki’d e mony’cesh hila/ mo be. 4 Ushi uc̱iya, um ’peni Arumgimis mo dhali um p̱iki uni e ki mii mo. Haali/ a’di jin di’d e um mo tani a’di eḵki’d mo mmobol a’di jin di’d e mony’cesh yan e mo be. 5 Uni ta ku ga ’cesh mo, dhali kan mo tani gwo jin ona uni mo tani ta ku ga ’cesh mo dhali ’kwaniny’cesh ciḵki uni gwo mo be. 6 Ana tana ku ma Arumgimis mo. A’diyin jin mishki’da Arumgimis mo tani ciḵki ana gwo mo dhali a’di jin diki di ’peni Arumgimis mo tani diki ciḵ ana gwo mo be. Gom gwo gi wakan mo tani ana misha mo mo gom shi/in gana/ mo dhali gom shi/in jin thamu o mo be.

Arumgimis Ta Mo/en be

7 Um gun enu mo, dhalki ana ena ka rem ’kup̱ mo ma, haali/ mo/en ta ji ma Arumgimis mo dhali a’di jin ene’da en mo tani dho’thkunu ’peni Arumgimis mo dhali a’di mishki’da Arumgimis mo be. 8 Dhali a’di jin diki di mo mmo/ena en mo tani a’di molki’da Arumgimis mo haali/ Arumgimis ta mo/en mo be. 9 Dhali e mii yan kan mo tani mo/en ma Arumgimis a’di ṯorkunu eya tente/ e bwam ana mo, ka Arumgimis hashki Ya/m pitin ’de/ mo e mony’cesh mo, wakan ki ana mina ’ko e a’di mo be. 10 Dhali mo/en a’dan be, yisa mmo/enkina ana Arumgimis mo hili mmo/enkina a’di ana mo dhali mmohashkina a’di Ya/m piti mo mmota mo jin gwamuwa gwam mo gom miinthus bana mo be. 11 Um gun enu mo tani waḵki/ Arumgimis ki en ana wakan mo tani ana ḵa ba/ imina mii en ka rem ’kup̱ si’da/ mo. 12 Wathimpan ’deŋ kamu/ yisa p̱arki’da Arumgimis e mo yisa. Waḵki/ ana ena ka rem ’kup̱ mo tani Arumgimis c̱a’bki’d e ana mo dhali mo/en piti thimkunu e ana mo be.

13 Gom gwo gi wakan mo tani ana misha mo mo ki ana ’kona e a’di mo dhali a’di e ana mo haali/ a’di c̱iki ana Shi/in pitiŋ gana/ mo be. 14 Dhali ana mishkina mo mo dhali ta iman/o gwo mo goma Baba mo mmohashkina a’di Ya/m piti mo mmota Amanwoṯẖ gom ’kwaniny’cesh mo be. 15 A’diyin jin pi gwo ka Yesus ta Ya/ ma Arumgimis mo tani Arumgimis c̱a’bki’d e a’di mo dhali a’di eya Arumgimis mo be. 16 Wakan ana misha mo mo dhali gam gwo is mo gom mo/en jin takin ma Arumgimis gom ana mo. Arumgimis ta ji gi mo/en mo dhali a’di jin c̱a’bki’d e mo/en mo tani c̱a’bki’d eya Arumgimis mo dhali Arumgimis c̱a’bki’d e a’di mo be. 17 Dhali mo/en a’dan be jin thimkunu e ana mo ki ana mina ’koki ta gi monyju/ mo goma cim jin dwallu gwo mo haali/ me’d jin wana a’di kan mo tani ana ’kokina mo e mony’cesh yansan mo be. 18 Moŋḵo/ isa kamu/ yisa di’da e mo/en mo hili mo/ena ’borgaŋ gana/ mo a’di ṯa’kki moŋḵo/ is ka pije/ mo. Haali/ moŋḵo/ is a’di gamkunuwa jisa mo dhali a’di jin ḵo/ki’da ḵo/ is mo tani diki thim mo/en mo be. 19 Ana ena en mo haali/ a’di nṯwa/a/ enki ana mo be. 20 Waḵka ciŋ kamu/ jin midi o gwo mo ki: Aha/ ena Arumgimis mo, dhali shi/a kam piti i e mo tani a’di ta’da ṯor mo, haali/ a’di jin diki ena kam piti mo tani a’di jin p̱arkina a’di e mo tani a’di mol ena Arumgimis mo ki a’di jin dina a’di ki p̱ar e mo be. 21 Dhali gwoŋḵan jin ’kwaru a’dan be jin takina ana ’peni a’di mo, ki a’di jin enki’da Arumgimis mo tani midi mii ena kam piti si’da/ mo be.

5

Moŋgam Gwo Is A’di Ip̱iki Mii E mo e Mony’cesh mo

1 Aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun gamki gwo is mo ka Yesus ta’da Ḵrisṯẖos mo tani uni ita uc̱i ma Arumgimis mo dhali aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun enki a’di jin dho’thki’d mo tani enki a’di jin dho’thkunu si’da/ mo be. 2 Gom gwo gi wakan mo tani ana misha mo mo ki ana ena uc̱i ma Arumgimis mo, ki ana ena Arumgimis mo dhali mmoha gwoŋḵan piti e kun ’kwarkunu mo be. 3 Haali/ mo/en ma Arumgimis a’dan be ki ana mina dhu gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo. Gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo diki ta ton diṯi’d mo. 4 Haali/ a’diyin jin dho’thkunu ’peni Arumgimis mo tani p̱iki mony’cesh e ki mii mo. Dhali momp̱i mii e a’dan be jin p̱i mony’cesh e ki mii mo jin ta moŋgam gwo is bana mo be. 5 Kaja a’di ip̱iki mony’cesh e ki mii mo hili a’di jin gamki gwo is ka Yesus ta Ya/ ma Arumgimis mo be.

Gwo jin Onu Isi gom Ya/ mo

6 Dhali yan ta a’di jin p̱u’dki’d ki yi’de/ mo dhali ka bas mo jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo, yisa jasi ki yi’de/ ’teya, hili ki yi’de/ mo dhali ka bas mo be. 7 Dhali Shi/in a’di ta’da aman/o gwo mo haali/ Shi/in a’di ta gwoŋ gana/ mo be. 8 Gwo kun onu mo tani uni ’koni kwara mo, Shi/in, dhali yi’de/, dhala bas. Uni kwara gwansan igami me’d mo be. 9 Waḵki/ ana budha gwo kun ona ’kwani mo tani gwo jin on ma Arumgimis mo tani a’di eḵki’d mo be. Haali/ gwo jin on ma Arumgimis a’dan be, ki a’di ta’da aman/o gwo gom Ya/m piti mo be. 10 A’di jin gamki gwo is e Ya/ ma Arumgimis mo tani a’di ta’da aman/o gwo e is piti mo. A’di jin diki gam Arumgimis gwo is mo tani kar a’di mo mmota aṯor mo haali/ a’di diki gam gwo jin on ma Arumgimis is mo gom gwo gi Ya/m piti mo be. 11 Dhali gwo jin onu a’dan be, ka Arumgimis c̱iki ana moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo dhali moŋ’koki/e yan e Ya/m piti mo be. 12 A’di jin ta gi Ya/ mo tani a’di ta gi mondiki/e mo be, dhali a’di jin diki ta gi Ya/ mo tani a’di dar gi mondiki/e mo be.

Mishi Gwo ki Um Ta gi Moŋ’koki/e ki Sule/ Ya Ye ’Ba/ mo

13 Aha/ ’kwarkina um gwo yansan e um kun gam gwo is e gway gi Ya/ ma Arumgimis mo, ki um mini mish mo mo ki um ta gi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be. 14 Dhali yan ta mo jin ’kona ana ki ju/ mo jin takina ana e a’di mo, waḵki/ ana mina doṯ toŋ kamu/ isi ki bwam piti mo tani a’di ciḵki ana gwo mo be. 15 Dhali waḵki/ ana misha mo mo ki a’di ciḵki ana gwo mo e to yin jin doṯkina ana a’di mo tani ana misha mo mo ki ana mina bu’th a’di yin jin doṯkina ana a’di mo be. 16 Waḵki/ wathin ’deŋ kamu/ p̱arki’da kam piti e mo mmomii miinthus jin diki ta ji gi wunu mo tani a’di midi doṯa/ doṯ mo dhali Arumgimis midi c̱i a’di mondiki/e mo gom uni gwansan kun ta gi miinthus kun ’koki ta ku gi wunu mo. Miinthus ’kon kun gamu mo kun wunu mo. Aha/ dinaki o ki jaŋ kamu/ midi ’tho mo gom gwo yansan mo. 17 Aris mii kun thamu mii mo tani ta miinthus mo hili miinthus di’d jin diki ta ji gi wunu mo be.

18 Ana misha mo mo ki a’din ’de/ jin dhodhu ’peni Arumgimis mo tani diki di mo mmomii miinthus mo, hili a’di jin dho’thkunu ’peni Arumgimis mo tani karki a’di mo, dhali a’dinthus ’de/ yin diki ta a’di is ki me’d mo be.

19 Ana misha mo mo ki ana tana ku ma Arumgimis mo, dhali aris ’kwani gi mony’ceshi ’baar mo uni ’kon e mom’bi’th gi a’dinthus ’de/ yin mo be.

20 Dhali ana misha mo mo ki Ya/ ma Arumgimis p̱u’dki’d mo dhali c̱iki ana gwo mo mmomish ’ban mo, mmomish a’di jin ta jiŋ gana/ mo. Dhali ana e a’di mo a’di jin ta jiŋ gana/ mo, e Ya/m piti jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos mo. Yan a’di ita’da Arumgimis gana/ mo dhali moŋ’koki/e ki sule/ ya ye ’ba/ mo. 21 Ushi uc̱iya, dhuyi is bum ’peni tomp̱inycon mo ma.

YOHAAN SU/

Gwo jin ’Kon ma P̱o/i Su/ jin Ḵwar ma YOHAAN mo

1

Monthe Me’d mo

1 Wathiŋ gwanyjaḵa/ eya yim jin kwanyu mo dhali uc̱im piti mo, uni gun enka/ e gwoŋ gana/ mo, dhali yisa jasi aha/ ’de/ mo hili aris uni ’baar mo kun mishi gwoŋ gana/ si’da/ mo 2 haali/ gom gwoŋ gana/ jin c̱a’bki’d e ana mo dhali jin midi di e ana ki sule/ sule/ mo.

3 A’the dhali momiimii mo dhali moŋḵu’th is mini ’ko e ana mo ’peni Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali ’pena Yesus Ḵrisṯẖos jin ta Ya/ gi Com mo, e gwoŋ gana/ mo dhali e mo/en mo be.

’Koyi e Gwo ma Ḵrisṯẖos mo ma

4 Aha/ ’kunya bwa kagahara mo mmogam uc̱im pinin tiya mmobaṯẖ gwoŋ gana/ mo, me’d jin ḵankin ma Baba ana gwo mo. 5 Dhali shwane/ aha/ yuḵa /e jin tana yim mo, yisa me’d jin miga/ ’taki ’kwarki /e gwoŋḵan jin ’kwarkunu jin ta jin this mo, hili a’din ’de/ jin takina ana ’peni ka muŋ’kup̱ mo, ki ana mina en ka rem ’kup̱ mo be. 6 Dhali mo/en a’dan be ki ana mina baṯẖ gwoŋḵan piti kun ’kwarkunu mo. Gwoŋḵan jin ’kwarkunu mo a’dan be, me’d jin ciḵkina um ’peni ka muŋ’kup̱ mo ki um mini baṯẖ mo/en mo be. 7 Haali/ ’kwani ka ris kun he’kkina he’k e mo tani iikin ka pije/ mo e mony’cesh mo, ’kwani kun ’koki pi gwo mo gom mo jin yayin ma Yesus Ḵrisṯẖos ki buŋgwar is mo. A’din ’de/ gi wakan mo tani ita’da he’k e mo dhala Ḵrisṯẖos jin diki ta jiŋ gana/ mo. 8 Hili is bum ki ’bore/ mo ma ki um mini ’koki this a’di e mo a’di jin miikina um mii mo gom a’di mo hili ki um mini gam to jin c̱inu jin waki mii jin miinu mo mmo’koki ta bade/ mo. 9 Macin ’de/ jin ya’di ṯwa/a/ mo dhali diki c̱a’b e gwo ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di diki ta ga Arumgimis mo. A’di jin c̱a’bki’d e gwo ma Ḵrisṯẖos mo tani a’di ta’d ga Baba mo dhali Ya/ mo be. 10 Waḵka cin ’deŋ kamu/ pu’dki’d e um mo dhali diki guyu/ gwo yan mo tani dhalku/ ki bu’th a’di bway gu’b mo walla dhalku/ ki c̱i a’di monthe me’d mo, 11 haali/ a’di jin theki a’di me’d mo tani nyaḵki miin tonthus piti bu’th mo be.

Ḵwalany Monthe Me’d jiŋ ’Ko’d mo

12 Ba aha/ tana gi gwo ka ris mmo’kwarki um mo tani aha/ ona bwa yisa mmo’kwarki um to ka galama risha mo, hili aha/ ṯosha mmop̱ar um e ki ’dishe/ mo dhali mmoṯora ṯor ki um ka ḵarambuye/ mo, wakan ki mom’bor bwam bana minu thim mo be.

13 Uc̱i gi ’bwah pini jin kwanyu mo tani uni theki /e me’d mo be.

YOHAAN KWARA

Gwo jin ’Kon ma P̱o/i Kwara jin ’Kwar ma YOHAAN mo

1

Monthe Me’d mo

1 Wathiŋ gwanyjaḵa/ eya Gayus jin enu mo, a’di jin enka/ e gwoŋ gana/ mo.

2 /E jin enu mo, aha/ ’thona ka ris to ’baar mo mini ii ki ’bore/ gom /e mo dhali ki /e mina isi ’bor mo. Aha/ misha mo mo ki a’di ’boro’d goma ḵashiram pini mo be. 3 Haali/ aha/ ’bora bwa kagahara mo ki ’kwani ma waḵa tiya bumburkin mo dhali c̱i gwo gom miiŋ ganam pini mo ka jiŋ gana/ me’d jin baṯẖkina /e gwoŋ gana/ mo. 4 Moŋ’kuny bwaŋ kamu/ yisa di’da jin ca’d ki a’di yan jin miga/ mish ta mo, mmociḵ gwo ki uc̱im pem baṯẖi gwoŋ gana/ mo.

Mii ma Gayus jin Tanu Gu’b Piti Ŋal mo A’di Maŋu mo

5 /E jin enu mo, a’di ta’da ṯu’c isiŋ gana/ mo jin miikina /e ki /e mii to mo ma waḵ mo isi ki ji mum mo eya ris yilkina/ mo 6 uni gun c̱iki gwo gom mo/en pini ibwambor ma ḵaniisa mo. /E mini mii ki ’bore/ mmohashki uni e bway buni gun iina uni mo me’d jin hana to me’d mo goma ṯu’c ma Arumgimis mo be. 7 Haali/ uni cuki mis mo gom gway piti mo dhali uni ’koki bu’th toŋ kamu/ ’peni ’kwani kun ’koki ta ’Kwani Yahuuda/ mo. 8 Wakan ana ḵa ba/ imina han ’kwani kun wakan mo ki ana mina ta imannyaḵ to mii e gwoŋ gana/ mo be.

Mii ma Diyutriip̱is jin Miina A’di ki C̱a’ckon mo

9 Aha/ ’kwarkina gwoŋ kamu/ goma ḵaniisa mo. Hili Diyutriip̱is a’di jin ona bwa ki kar is piti nṯwa/a/ mo tani diki pi gwo gom moshirr pem mo. 10 Wakan waḵki/ aha/ mina p̱u’dku/ mo tani aha/ mina ḵal gwo ka pije/ mo gom to jin miina a’di mo mmoyer aha/ is ki gway ka wuny is ki gwonthus mo. Dhali a’di diki ’kosh jwa kan tan mo tani a’di ushki’d ki is piti mo mmohana waḵ mo, dhali a’di si’da/ ki non uni gwansan ’kup mo kun ona bwa ki han uni mo dhali a’di ki ur uni ka pije/ ’pena ḵaniisa mo.

Gwom ’Borga/ jin C̱inu Isi goma Dimiṯriyuus mo be

11 /E jin enu mo, dhalku/ ki baṯẖ tonthus mmomii mo ma, hili baṯẖi a’di jin ’boro’d mmomii mo. A’di jin mii tom ’boro’d mo tani a’di ’peni Arumgimis mo. A’di jin mii tonthus mo tani diki p̱ar Arumgimis e mo be. 12 Dimiṯriyuus a’di ta gi gwo jin c̱ina ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali ’peni gwoŋ gana/ ki is piti mo. Aha/ c̱ina gwo gom a’di si’da/ mo dhali um mishi mo mo ki gwony c̱im pem ta kuŋ gana/ mo be.

Ḵwalany Monthe Me’d jiŋ ’Ko’d mo

13 Aha/ tana gi gwo kagahara mo mmo’kwarki /e mo tani hili aha/ dina bwa ki o mmo’kwarki /e a’di ka galama risha mo. 14 Aha/ ṯosha mmop̱ar /e e ki ’dishe/ mo dhali ana mina ṯora ṯor mmonṯal ’de/ ka ḵarambuye/ mo.

15 Moŋḵu’th is midi di e /e mo. Ikam theki /e me’d mo. Theki ikam me’d mo ma, aris uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo.

YAHUUSA

Gwo jin ’Kwar ma YAHUUSA mo

1

Monthe Me’d mo

1 Yahuusa jin ta c̱iŋkina/ ma Yesus Ḵrisṯẖos mo dhali jin ta’da kam ma Yakuub mo.

E uni gwansan kun yuḵkunu mo ki ku gi en ma Arumgimis jin ta’da Baba mo dhali kun dhunu goma Yesus Ḵrisṯẖos mo be.

2 Dhalki momiimii mo dhali moŋḵu’th is mo dhali mo/en minu mar is gom um mo.

Gwon Dwall gom Imanṯor Gwonthus mo

3 Um gun enka/ mo tani dhali mmo/oka/ bwa kagahara mo mmo’kwarki um gwo mo gom mowoṯẖ bana jin nyaḵki’d mo tani aha/ gamkina a’di jin ta jin minu mii mii ta mo mmo’kwar mo mmoyip̱ ’kup̱ ’kup̱ki um mo mmosu’k ki gwo mo gom moŋgam gwo is mo, a’di jin c̱inu mo me’d ’de/ ki sule/ mo gom uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 4 Haali/ ’kwanin tiya ’kokin ka ḵwal is mo kun gam bway mo mmose mo, uni gun ’kokin kadhamo/ mo kun ’kawurkunu mo gom miiwaḵ yansan mo be, uni gun ta ’kwani gun ushkina Arumgimis mo, uni gun ṯu’kkina ’the ma Arumgimis bana mo mmota mii gun ’kanuwa ḵanthi/ mo dhali mmowaṯ gway gi Tap̱a jin di’d ’de/ mo, a’di jin ta Tap̱a Yesus bana mo be.

5 Dhali aha/ dina gwo ibwa mo mmorogom um ki gwo mo, ba um me’d ’de/ ki sule/ ṯorkunu to ’baar mo ki a’di jin woṯẖki ’kwani ’peni Bampa/ Masir mo tani yan’ko’d a’di ki ’ce’d uni gwansan sho’k mo kun ’koki gam a’di gwo is mo be. 6 Dhali iman’doyu gwo, uni gun ’koki dhu mom buniŋ gana/ mo kun ’kona uni mo tani hili uni dhalki moŋ’kom pam buni ’pen mo tani uni bu’thkina a’di ka jindhiir ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo e mondhurumi’da ’tum mo ntaga tee gi gwon dwall jin eḵa/ eḵ mo be. 7 Jasi me’d gi Bampa/ gi Pan Saduum mo dhali Paŋ Gamuura mo dhali bampa/ kun ’kon ki jiŋ ’kam mo tani dhali ki mii jin nyaḵa’d mo tani uni c̱i is buni ki miinyc̱al mo dhali mii mon’dap̱ e kun ’koki ta buyempa mo tani uni dhunu mo mmota she/mm mmothima jisa gi mo/o’d ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo be.

8 Dhali e bway jin nyaḵki’d kan mo tani ’kwani gwansan e jan buni kun shu’bkina uni mo tani uni nyo/ki buŋgwar is mo mmowaḵ moshirr mo dhali mmowal gwo sor ap̱o/ uni kun caaca mo be. 9 Hili ka man’doyu gwo jin ca’d jin ta’da Miḵa/iil su’kkin ki gwo mo uni ki tap̱a ma ruma ’cesh mo tani uni walkin mo gom buŋgwar is ma Musa mo a’di bu’thki’da du mo mmodiki yer a’di is ki gway ki gwo sor mo, hili a’di oki gwo mo ki: Tap̱a Arumgimis ḵucurki /e mo be. 10 Hili ’kwani gwansan walkina sor ap̱o/ to kun ’kona uni ki mish ’ban mo dhali ki to gwansan kun misha uni en tom bwa mo me’d to/e gun dar gi bwan ’twa/ wal mo tani uni ’ce’dkunu sho’k mo be. 11 Wayyi e uni mo. Haali/ uni iikin e bway ma Kayiin mo dhali uni pura bwa mo mmobaṯẖ mii jin tham ma Balaam mii mo dhali uni ’ce’du/ sho’k mo e gwon dhaŋ ma Kuurah mo be. 12 Uni gwansan ta thalkin ap̱o/ moyuḵ bum gun ena um mo me’d jin ’kona uni ki ju/ mo mmo’kona uni i’kup̱a su mo mmowal mo mmonṯal ’de/ mo tani uni hilki is buni mo. Uni tana raḵ kun ḵutha e ki ḵu’th mo, kun ḵalkina ’tham ki sule/ mo, dhali uni ta cwa gi moyurun kun ḵu’th guŋkuru/ mo kun dar gi maman mo, me’di su/ mo tani uni wukin mo mmoyu’dkunu uni mo be. 13 Anyor yi’deny caaga/ jin bir bakal mo tani uni sekina gabusha/ mo gi mon’the is buniŋ gana/ mo, acul kun tana c̱a/ mo tani mondhurumi’da ’tum karkunu mo gom uni ki sule/ sule/ mo be.

14 Gom uni gwansan si’da/ mo tani Aḵnuuḵ a’di jin ta’da Aadama nyaḵum yili pesu/ mo tani c̱iki gwo is mo mmo/o gwo mo ki: Hili mo mo ma, Tap̱a a’di p̱u’dki’d mo nyaḵki kun dhelelin piti ka ris ris mo 15 mmotor gwon dwall ’twa/a p̱o/ ’kwani ’baar mo dhali mmodhu uni ki ku gi ’kona mii i’ba/ mo aris uni gun ushuna ush mo ka ris miim buni kun miikina uni mo, mmota a/ushiŋ gwo mo kun miikina uni ciki/ mo tani e gwo gi uni gun ushi gwo mo dhali ka ris gwo kun ’bitha’bi’th mo kun okina imanmii miinthus mo kun ushuna ush ap̱o/ a’di mo. 16 Uni gwansan ita imanmiiya gumgum mo, dhali waḵa waḵ mo mmobaṯẖ mon’dap̱ em buniŋ gana/ mo, dhali mmoc̱e ’twa/ mo mmodhu ’ba/ ki ca mo mmomaŋ ’kwani ka maḵ mo mmogam nyunycina/ gi shi/ miim ’boro’d mo.

Gwo jin Rumuwa Rum mo dhali Mo jin Malasuwa Malas mo

17 Hili um mini mii ka gwo e mo, um gun enu mo, gwo jin ona uni gun dhuna Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana is mo. 18 Uni o um gwo mo ki: Ki mo jiŋ ’ko’d mo tani uni gun miin ka maḵ mo tani mini baṯẖ mon’dap̱ em buniŋ gana/ mo kun usha uni a/ush mo be. 19 Uni ta uni gwansan gun dhu gwo kun ḵwa/u bwa mo, kun ta ’kwani tony ’cesh mo, uni dar gi Shi/in mo be. 20 Hili um gun enu mo tani nyaŋi is bum ap̱o/ moŋgam gwo is jin ḵoguwa ḵo/ mo dhali ’thoyi e Shi/in Dheleladhelel mo ma. 21 Dhuyi is bum e mo/en ma Arumgimis mo. C̱ori momiimii gi Tap̱a Yesus Ḵrisṯẖos bana mo ntagi moŋ’koki/e ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo. 22 Dhali miiyi mii ap̱o/ unin tiya mo ma kun shina bwa ’kup̱ mo. 23 Woṯẖi/ kun tiya mo ma, mmobor uni ka pije/ mo ’peni mo/o’d mo. Miiyi mii ki jiŋ ḵo/ mo ma, ap̱o/ kun tiya me’d jin shi/a um burrinye/ i e jin nyo/ki’d e buŋgwar is mo.

Mmo’bora ’Bor Mii mo

24 Dhali e a’di jin mish um dhu mo ’peni monṯag mo tani dhali mmoc̱i um ki dar gi mii kun nyo/on mo ibwambori buŋ’kus monycam piti ki moŋ’kuny bwa mo tani 25 e a’di jin ta’da Arumgimis ’de/ mo tani Amanwoṯẖ bana e a’di jin ta’da Yesus Ḵrisṯẖos Tap̱am bana mo tani dhalki a’di a’di idi’d ki monyca mo dhali mmo/eḵa/ eḵ mo dhali mom’bi’th mo dhali moshirr jin di’di ṯwa/a/ ’baar mo dhali jin di’d shwane/ mo dhali jin midi di ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ moonnii. Amen.

GWO JIN ’CEENU MO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Gwo jin ’Ceenu eya Yohaan mo

1

Gwo jin ’Ceenu goma Yesus Ḵrisṯẖos mo

1 Gwo jin ’ceenu goma Yesus Ḵrisṯẖos mo, a’di jin c̱ikin ma Arumgimis a’di mo mmoṯor unim piti kun ta imanmii to mo gom to kun mini mii la bu’th embul mo mo. Dhali a’di karki a’di eya tente/ mo mmohashkina a’di aman’doyu gwom piti mo eya manmii tom piti jin ta’da Yohaan mo, 2 a’di jin ta’da manḵal gwo o mo gom gwo ma Arumgimis mo dhali gwonṯor jin ṯora a’di goma Yesus Ḵrisṯẖos mo, isi kani ma eya ris to ’baar mo kun p̱arkina a’di e mo be. 3 Mom’bor mii gom a’di jin deŋki gwo yansan e mo jin onu is ki ’twa/ jin caaca mo dhali mom’bor mii gom uni gwansan kun ciḵki a’di mo dhali uni gun dhuki a’di jin ’kwarkunu nycine/ mo haali/ mo ’disha’dish mo be.

Monthe Me’d goma Ḵaniisa kun ’Koni Pesu/ mo

4 Yohaan eya ḵaniisa kun ’koni pesu/ mo e Pa Asiyya mo:

A’the e um mo dhali moŋḵu’th is ’peni a’di jin di’d mo dhali a’di jin diki’d mo dhali a’di jin midi p̱u’du/ mo dhali ’peni shi/in kun ’koni pesu/ mo, uni gun doshkini bwambor ma ḵursi ma maliḵ piti mo be. 5 Dhali ’pena Yesus Ḵrisṯẖos, a’di jin ta isiŋ gana/ gi gwo jin onu mo, a’di jin ta’da bwanyara/ gi mowu mo dhali ta tap̱a ap̱o/ imaliḵ kun ’koni mony’cesh mo.

E a’di, a’di jin enki ana mo dhali dhu ana ki ’kus mo ’peni miinthus bana mo ka bas piti mo, 6 dhali a’di ki nyoŋ ana ki ’peŋkuman pa mo, mmota igasiis goma Arumgimis piti mo dhali Ababa mo. Dhali e a’di mo tani monyca midi di mo dhali mo jin tanu tap̱a mo gom ki sule/ mo dhali ki sule/ ya ye ’ba/ mo. Amen. 7 Hili mo mo ma. A’di midi p̱u’du/ mo e bwaaraḵ mo dhali aris eŋ ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mini p̱ar a’di e mo, dhali aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun su’k a’di mo tani, dhali arisa waḵ gi ’kwaniny’cesh mini wol ko mo gom gway piti mo. Isi kan si’dayi. Amen.

8 Aha/ tana ja Muŋ’kup̱ mo dhali jiŋ ’Ko’d mo. A’di ta gwo jin ona Tap̱a Arumgimis mo, a’di jin di’d mo dhali a’di jin diki’d mo dhali a’di jin midi p̱u’du/ mo, a’di jin ta a’di jin Eḵa/ Eḵ mo be.

Tonyjan gi Ya/ gi ’Kwani mo

9 Aha/ jin tana Yohaan jin tana kam bum mo, aha/ jin pwaḵkina isa nyor nyaḵki um eya Yesus ki monṯo’c bwa mo dhali gom ’peŋkuman bampa/ mo dhali ki mo jin ’kuc̱u bwa ki ’kari’th mo mmo’dim ’kup̱ mo tani aha/ dikina eya uḵa ’cesh jin yuḵu gway ka Bathmus mo gom gway gi gwo ma Arumgimis mo dhali gom gwonṯor jin ṯorkika/ mo goma Yesus mo be. 10 Aha/ dikina e Shi/in mo ka tee gi Tap̱a mo dhali aha/ ciḵkina dhan ’twa/ ap̱o/ aha/ mmun me’d ko ma poome/ mo 11 mmo/o gwo mo ki: ’Kwari ma a’di jin p̱arkina /e e mo eya warka/ mo dhali hashki a’di ka ḵaniisa gun ’koni pesu/ mo e Pan Ep̱asus mo dhali e Pan Simirna mo dhali e Pam Bargaamus mo dhali e Pan Ṯẖiyatira mo dhali e Pan Sardis mo dhali e Pam P̱iladalp̱iya mo dhali e Pa Lawudikiyya mo.

12 Dhali yan’ko’d aha/ ṯu’kkina ’ban mo mmop̱ar ’twa/ yan jin oki aha/ gwo e mo, dhali ki aha/ ṯu’kkina mo tani aha/ p̱arkina ṯirkina/ ma lamba/ e mo kun ta ’dolkon gana/ mo kun ’koni pesu/ mo. 13 Dhali e bwaman gi ṯirkina/ ma lamba/ mo tani jan ṯal ’deŋ kamu/ wakina e ki Ya/ gi ’Kwani mo jin hi’thki burrinye/ jin ta gi tur mo dhali wac̱kan ’dolkon gana/ mo eya bor a’di mo. 14 ’Kup̱ piti dhala mur’kup̱ piti c̱a’b ki bany bany me’da mur ḵa’bal mo jin ta gi kush mo dhali ta gi kush me’da wasa/ mo. Dhali em piti wana e ka le’dan o’d mo. 15 Dhali sho’k piti wana e ka koroḵ jin kushi mo mo dhali dhel mo mo me’d mii jin ṯo’du a’di mo e shemen o’d jin toru a’di mo, dhali ’twam piti wana e ka dhan yi’de/ kun gwona is ka ris mo. 16 Dhali e me’da bim poros piti mo tani a’di bu’thki’da cul kun ’koni pesu/ mo. Dhali ’peni ’twam piti mo tani a’di gac̱ki gandala turga/ jin ka’d ka ’ban su/ mo dhali bwam/em piti ’twaḵki mo mo me’da tente/ mo mmo’tu’d mo ki mom’bi’th is mo be.

17 Ki aha/ p̱arkina a’di e mo tani aha/ biṯkina mo e sho’k piti mo, ma mmowa e ki wathi/ jin wuki’d mo. Hili a’di karki me’da bim poros piti ap̱o/ aha/ mo mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ is ki ḵo/ mo. Aha/ tana ja muŋ’kup̱ mo dhali jiŋ ’ko’d mo be, 18 dhali aha/ tana jan ṯal ’de/ jin di’d ki e mo. Aha/ wukina mo dhali hili mo mo ma, aha/ dikina ki e mo gom ki sule/ sule/ ya ye ’ba/ mo dhali aha/ takina ga mup̱tha/ gi Mowu mo dhali Mo ma Haawiya mo be. 19 Shwane/ ’kwari a’di jin p̱arkina /e e mo, a’di jin di’d shwane/ mo dhali a’di jin midi bu’th mo mo i’ko’d mo be. 20 Gom gwo yansan jin c̱inu ki jim bag mo goma cul kun ’koni pesu/ mo jin p̱arkina /e e mo e me’da bim poros pem mo dhali ṯirkina/ ma lamba/ kun ’koni pesu/ mo kun ta ’dolkon gana/ mo dhali acul kun ’koni pesu/ mo tani uni ta iman’doyu gwo mo kun ’kona ḵaniisa kun ’koni pesu/ mo dhali gom ṯirkina/ ma lamba/ kun ’koni pesu/ mo goma ḵaniisa kun ’koni pesu/ mo be.

2

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pan Ep̱asus mo

1 Eya man’doyu gwo ma ḵaniisa jin di’d e Pan Ep̱asus mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo ’peni a’di, a’di jin bu’thki’da cul kun ’koni pesu/ mo e me’da bim poros piti mo, a’di jin yaki’d e bwaman ṯirkina/ ma lamba/ kun ta ’dolkon gana/ mo kun ’koni pesu/ mo, mmo/o gwo mo ki:

2 Aha/ misha miim pini mo, dhali aṯu’c pini jin miina /e ki mii jin ’batha’ba’th mo dhali mo jin ’kuc̱a /e bwa ki ’kari’th mo mmo’dim ’kup̱ mo dhali mo jin mola /e bu’th ’kwani kun mii ton thus mo hili /e nyo/ki uni gwansan kun yuḵki is buni ki uni kun dhunu ki she/ mo tani hili uni yisa ta uniya, dhali gam uni ki uni ta thus ki thus mo. 3 Aha/ misha ki /e ’dimki ’kup̱ mo ki bwa jin ’kuc̱a /e ki ’kari’th mo dhali ḵal mo jin ’koshu is ka nyor mo gom gway pem mo dhali /e yisa cakin mo e mowu is eya. 4 Hili aha/ tana gi gwo yaase ap̱o/ /e mo haali/ /e dhalki mo/en jin ta jin ṯwa/a/ jin di’di /e ’pen mo. 5 Kayi gwo e mo ’peni a’diyin jin biṯkina /e mo dhali rici /e adu is mo dhali miiyi to jin miina /e nṯwa/a/ mo. Waḵki/ /e diki mii mo tani heeyy, aha/ mina p̱u’dku/ i /e mo dhali joc̱ ṯirkina/ ma lambam pini mo ’peni mom piti mo, isi ciki/ waḵki/ /e diki rica du is mo be. 6 Naskina/ toŋ kamu/ jin tana /e a’dihe/. /E shi/ki mii jin miina ’Kwani Nugulawiyiin i e mo, mii jin shi/kika/ i e si’da/ mo. 7 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in eya ḵaniisa gwansan mo. E a’di jin p̱iki mii e mo tani aha/ mina c̱i a’di tonṯe/ mmoshwa mo ’peni cwa gi mondiki/e mo, a’di jin diki’d e monyjaro/ ma Arumgimis mo be.

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pan Simirna mo

8 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pan Simirna mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo gwansan ta ku gi a’di jin ṯwa/a/ mo dhali jiŋ ’ko’d mo gom a’di jin wuki’d mo dhali a’di jin p̱u’dki’d mo mmodi ki e mo, mmo/o gwo mo ki:

9 Aha/ misha monṯo’c bwam pini mo dhali aha’th’ko’d pini mo tani (hili /e ta pa ki pa mo) dhali uni gwansan kun thu’thkina thu’th ’pen mo kun oki uni ta ’Kwani Yahuuda/ mo tani dhali uni yisa ta uniya, hili uni tan gi gu’b gi montul is ma Seṯaan mo be. 10 Dhalku/ is ki ḵo/ mo gom to kun mura /e i’kosh is ka nyor nycine/ mo. Hili mo mo ma, tap̱a ma ruma ’cesh ona bwa ki ṯa’k uma tiya eya sijin mo ki um minu ’taki nyo/ mo dhali ka tee kun ’koni ’kume’d mo tani um mini gam monṯo’c bwa mo. Tayi /e a’di jin ta/a isiŋ gana/ mo mmowu mo dhali aha/ mina c̱i /e toŋ’kup̱ gi mondiki/e mo be. 11 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in eya ḵaniisa gwansan mo. A’di jin p̱iki mii e mo tani a’di iminu ’koki shi/ ki wu jin ’kon ma p̱o/i su/ mo be.

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pam Bargaamus mo

12 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pam Bargaamus mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo gi a’di jin ta’d gi gandala turga/ jin ka’d ka ’ban su/ mo, mmo/o gwo mo ki:

13 Aha/ misha mom pini jin c̱a’ba /e mo, e mo jin c̱a’b ma ḵursi ma Seṯaan mo. /E ṯelki sho’k mo e gway pem mo dhali /e diki waṯ gwom pem jin gamu is mo isi kani ka tee ma Antibas mo, a’di jin ta’da man/o gwom pem mo, a’dim pem jin di’d ’de/ mo jin ta isiŋ gana/ mo, a’di jin ’koshkunu mo mbwam um mo, e mo jin c̱a’bkin ma Seṯaan mo be. 14 Hili aha/ tana gi ushi gwon tiya idaḵa/ mmo/o ap̱o/ /e mo. /E tan gi ’kwanin tiya imun, uni kun bu’th gwo jin ṯor ma Balaam mo jin ṯorki’da Baalaag gwo mo mmokar mo jin koluwa kol mo mbwambori iya/ gi ’Kwani ma Israyiil mo, ki uni mini ’taki shwa to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo gom tomp̱inycon mo dhali mmoboṯki mii jin miinu miinyc̱al mo. 15 Wakan si’da/ /e tan gi ’kwanin tiya kun bu’thki gwo jin ṯora ’Kwani Nugulawiyiin mo. 16 Kan mo tani rici /e adu is mo. Waḵki/ /e diki rica du is mo tani heeyy, aha/ mina yaku/ i /e ki jahanne/ mo dhali mii mo/as ap̱o/ uni ki gandala turga/ jin ta ’twam pem mo. 17 A’di yin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in eya ḵaniisa gwansan mo. E a’di jin p̱iki mii e mo tani aha/ mina c̱i a’di amanna jin bagu mo, dhali aha/ mina c̱i a’di wosh dhel jin ta jiŋ kush mo ki gway this nycine/ mo jin ’kwaru ap̱o/ wosh mo, a’di jin mola jan ṯal ’deŋ kamu/ mo, isi ciki/ jasi a’di jin bu’thki a’di mo.

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pan Ṯẖiyatira mo

18 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pan Ṯẖiyatira mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo jin ta ji gi Ya/ ma Arumgimis mo, a’di jin ta gi e jin shwa’d ka le’dan o’d ki bar bar mo dhali a’di jin wana ’basho’k ka koroḵ mo.

19 Aha/ misha miim pini mo dhali mo/en pini mo dhali moŋgam gwo is pini mo dhali miin tom pini kun miina /e mo dhali bwam pini jin ’kuc̱a /e ki ’kari’th mo mmo’dim ’kup̱ mo dhali miin tom pini kun ta kuŋ ’ko’d mo mmobol kun ṯwa/a/ e mo. 20 Hili aha/ tana gi to yaase ap̱o/ /e mo ki /e dhalkina ’bom jin ta’da Isabal mmodi e /e mo, ayim jin yuḵki is piti ka manc̱i gwo mo dhali a’di ṯorki gwo mo dhali mmosus c̱iŋkinam pem mmoper mo mmoboṯki mii jin miinu miinyc̱al mo dhali mmoshwa to jin ’ciṯẖu/ ’kus mo mmothe tomp̱inycon mo. 21 Aha/ c̱ikina yima tee mo mmorica du is mo tani hili ayim ushki’d mo mmorica du is ’peni miinyc̱al ma yim mo. 22 Hili mo mo ma, aha/ mina ’daŋkala yim ’ko’da ci mo, aci jin isha a’di ki ’ba’th mo dhali uni gwansan kun mii miinyc̱al nyaḵka yim mo tani aha/ mina biṯ uni e monṯo’c bwa jin caaca mo, isi ciki/ waḵki/ uni ’koki rica du is ’peni mii ma yim mo. 23 Dhali aha/ mina ’kosh uc̱i ma yim jwa mo. Dhali arisa ḵaniisa gwansan mini mish mo mo ki aha/ tana a’di jin ŋap̱ki bwaŋ ’kwani ki bur bur mo dhali aduŋ ’kwani mo, dhali aha/ mina c̱i aris umi ’baar mo to ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, to kun wana e ki miin to kun miina um mo. 24 Hili gom uma tiya kun ’kon e Pan Ṯẖiyatira mo kun ’koki bu’th gwo yansan jin ṯoru mo, um kun ’koki da/ar gwo mo kun yuḵa ’kwanin tiya ki toŋ’kulga/ ma Seṯaan mo, e um mo tani aha/ mina o um gwo mo ki aha/ dinaki ’thi toŋ kamu/ jin diṯadiṯ ap̱o/ um mo a’di jin dina e ki she/ jin mina umi ḵal mo. 25 Hili ṯeli sho’k mo e a’di jin tana um mo ntagi aha/ mina p̱u’dku/ mo. 26 A’di jin p̱iki mii e mo tani dhali dhu miin tom pem mo ntagi ’pemen mo tani aha/ mina c̱i a’di mom’bi’th mo ap̱owa ris kal gi ’kwaniny’cesh mo 27 dhali a’di midi ji uni ki cwaŋ kol ’kus jin ta toŋḵuthu’d mo, me’d jin ’kon ma anos kun uḵu ’pena je mo tani uni ’ce’dki bwa mo ki ’ci’cimi’th mo, wakan isi kani aha/ ki is pem si’da/ bu’thkina mom’bi’th mo ’peni Ababam pem mo 28 dhali aha/ mina c̱i a’di acul gi mon’thamo/ mo. 29 A’di yin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in eya ḵaniisa gwansan mo.

3

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pan Sardis mo

1 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pan Sardis mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo gi a’di jin ta’d gi shi/in ma Arumgimis kun ’koni pesu/ mo dhali acul kun ’koni pesu/ mo be, mmo/o gwo mo ki:

Aha/ misha miin tom pini mo. /E takin gi gway gi a’di jin di ki e mo dhali /e ki is pini a’di iwuni. 2 Meri e mo, dhali ’bithi is mo, a’di jin boc̱ki’d e /e mo dhali a’di jin ’dishkina ’twa/ mmowu mo, haali/ aha/ dinaki gam miiŋ kamu/ jin ’boro’d e miim pini jin ’boro’d jin ha me’d mo ibwambori jis/e ma Arumgimis pem mo. 3 Kayi gwo e mo ma, a’di jin bu’thkina /e mo dhali a’di jin ciḵkina /e mo. Kari a’di jan ma dhali rici /e adu is mo ma. Waḵki/ /e mini diki mer e mo tani aha/ mina yaku/ me’d wathin ’di/ mo dhali /e mini mol mo mo, mo jin miga/ p̱u’dku/ ap̱o/ /e mo be. 4 /E takin ush’ceenne/ naskina/ mo kun ta ’kwani gi Pan Sardis mo, uni kun ’koki nyo/ burrinyem buni mo. Dhali uni mini nyaḵ ii ki aha/ e burrinyeŋ kush mo haali/ uni ha me’d mo be. 5 A’di jin p̱iki mii e mo tani a’di minu shum isi kan ki burrinyeŋ kush mo, dhali aha/ mina diki ’kosh gway piti mo ’pena warka/ gi mondiki/e mo. Aha/ mina pi gway piti ibwambor ma Babam pem mo dhali ibwambori iman’doyu gwom piti mo. 6 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in goma ḵaniisa gwansan mo.

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pam P̱iladalp̱iya mo

7 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pam P̱iladalp̱iya mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo gi a’din ’de/ jin ḵogu mo, a’din ’de/ jin ta jiŋ gana/ mo, dhali a’di jin ta’d ga mup̱tha/ ma Dawuu’d mo, a’di jin midi ḵa’d ’twaŋkal mo dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ p̱iyi’d jin midi mu’th a’di mo, a’di jin mu’thki a’di mo tani dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ mol a’di ḵa’d mo be, mmo/o gwo mo ki:

8 Aha/ misha miin tom pini mo. Hili mo mo ma, aha/ karkina acampur ki ḵany ibwambori /e mo, a’di jin mola jan ṯal ’deŋ kamu/ mu’th mo. Aha/ misha ki /e tan gi jasi ari mom’bi’th jin gwa’dagwa’d mo dhali /e dini mmodhu gwom pem naskina/ mo dhali /e diki waṯ gway pem mo be. 9 Hili mo mo ma, aha/ mina dhu uni gwansan kun ta ku gi montul is ma Seṯaan mo, uni gun oki uni ta ku gi ’Kwani Yahuuda/ mo dhali uni ta uni yisa, hili uni tana ṯor mo – hili mo mo ma, aha/ mina dhu uni mmop̱u’dku/ mo dhali luŋ ki jiŋ ’kup̱a’dup̱uni bwambori sho’k pini mo, dhali da/ar gwo mo ki aha/ enkina /e mo be. 10 Haali/ /e dhuki gwom pem mo ki bwa jin ’kuc̱a /e ki ’kari’th mo ki mon’dim ’kup̱ mo tani aha/ mina non /e ’peni mompal mo, a’di jin midi p̱u’du/ ap̱o/ mony’ceshi ’baar mo, mmopal uni gwansan kun ’kokin mo e mony’cesh mo be. 11 Aha/ mina p̱u’dku/ ki ’dishe/ mo. Ṯeli sho’k mo e a’di jin tana /e mo, wakan ki jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki diki bu’th toŋ ’kup̱ pini mo be. 12 A’di jin p̱iki mii e mo tani aha/ mina kar a’di mmota akaḵ gi gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis pem mo. A’di midi mol ya ka pije/ ki sule/ sule/ ’peni a’di mo, dhali aha/ mina ’kwar gwo ap̱o/ a’di jin ta gway ma Arumgimis pem mo, dhali gway gi ’peŋkuman Bampa/ ma Arumgimis pem mo, a’di jin ta Pa Urushaliim jin ta jin this mo jin midi p̱u’dku/ ka ’cesh mo ’peni Arumgimis pem mo ’peni momis mo, dhali gway this pem gana/ mo be. 13 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in mo goma ḵaniisa gwansan mo.

Gwo jin Hashu goma Ḵaniisa gi Pa Lawudikiyya mo

14 Dhali eya man’doyu gwo ma ḵaniisa gi Pa Lawudikiyya mo tani ’kwari gwo mo ki: Gwo gi a’di ma Amen mo, a’di jin ta isiŋ gana/ mo dhali jin ta’da man/o gwo jin ta jiŋ gana/ mo, jin ta mo ma muŋ’kup̱ me’d jin uḵkin ma Arumgimis aris to mo be, mmo/o gwo mo ki:

15 Aha/ misha miin tom pini mo. /E ŋala/ wani ’thup̱a walla moŋkamu/ ŋala/ ’batha /eya. Ki /e ḵara ba/ imini ’taki ’thup̱a’thup̱ mo walla ’batha’ba’th moyi. 16 Wakan, haali/ /e maŋgalamaŋgal mo dhali /e ŋala/ wani ’thup̱a walla moŋkamu/ ’batha /eya, aha/ mina ya/ /e ka pije/ ’peni ’twam pem mo be. 17 Haali/ /e o gwo ki, aha/ tana pa ki pa mo dhali aha/ wara ki pa mo dhali aha/ mina mii ta gi toŋ kamu/ yisa, mmomola /e mo mo ki /e ṯocu ’kus mo dhali ḵoju e i is mo dhali hatha’ko’d ki ha’th mo dhali ta ja’da/ mo dhali di is ’te/ mo. 18 Wakan aha/ malaskina /e mo mmoyol ’dolkon gana/ ’peni aha/ mo, a’di jin minu tash e ki o’d mo, ki /e mini ’taki ta pa ki pa mo dhali ta gi burrinyeŋ kush mo mmohi’th /e i is mo dhali ’taki kar /e ’peni mo ma ’the is pini jin yana /e is ’te/ mo, ’peni mo jin mishu /e mo dhali /e mini ’taki ta gi ḵwalany mmogwa’c em pini mo, ki /e mini ’taki mish mo mo. 19 Uni gwansan kun enka/ mo tani aha/ ṯo’kkina uni mo dhali aha/ dorkina uni mo. Wakan shwayi miiya nyor mo ki thiṯẖ mo dhali rici /e adu is mo. 20 Hili mo mo ma, aha/ doshkina ishan’tamo/ mo dhali nagkana campura p̱o/ ki me’d mo. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ciḵ ’twam pem mo dhali ḵa’dki aha/ acampur mo tani aha/ mina seku/ ibwamani a’di mo dhali nyaḵ to shwa ki a’di mo dhali a’di nyaḵki aha/ mo be. 21 A’di jin midi p̱i mii e mo tani aha/ mina c̱i a’di ’ban mo jin mina a’di c̱a’b nyaḵki aha/ ka ḵursi ma maliḵ pem mo, me’d aha/ ki is pem mo mmop̱ikika/ mii e mo dhali aha/ c̱a’bkina nyaḵka Babam pem eya ḵursim piti mo be. 22 A’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo tani dhalki a’di ciḵ gwo jin ona Shi/in goma ḵaniisa gwansan mo.

4

Mo ma Luŋ jin Ta ji gi Momis mo

1 ’Ko’di mii gwansan mo tani aha/ hilkina mo mo dhali hili mo mo ma, e momis mo tani acampur ḵa’dkunu mo. Dhali ’twa/ jin ṯwa/a/ gwoyi’d mo. A’di jin ciḵka/ jin oki gwo mo e aha/ mo jin wana e ka poome/ jin o gwo mo ki: Yayu/ ’kup̱ ki moho/ mo dhali aha/ mina ṯor /e to mo, a’di jin midi bu’th mo mo i’ko’di mii yaase mo be. 2 Dhali ki jahanne/ aha/ dikina e Shi/in mo dhali hili mo mo ma, aḵursi ma maliḵ doshki’d mo e momis mo nyaḵki a’din ’de/ jin c̱a’bki’da p̱o/ ḵursi ma maliḵ mo. 3 Dhali a’di jin c̱a’bki’di maṯṯaan mo tani jamas piti jin piyina a’di mo tani wana e ki wosha wasin dhela/ ki e ka ris mo dhali wosha wasin dhela/ jin ta jim ’per mo dhali ap̱e’do/ mo a’di ’kamki’da ḵursi ma maliḵ is mo jin wana e ki wosha wasin dhela/ jin ta jin dhii/ mo. 4 Dhali aḵursi ma maliḵ ’kokini iss* ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka doŋon kun ’kamkina ḵursi ma maliḵ is mo dhali uni gun ’kokina p̱owa ḵursi ma maliḵ gwansan mo tani ta ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ kun ’kon ka iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka doŋon mo kun shumkin ki burrinyeŋ kush mo nyaḵki toŋ’kup̱ ’dolkon gana/ e ’kup̱i uni mo be. 5 ’Pena ḵursi ma maliḵ mo tani moŋkush ’pena wara sho’k a’di dhwa/a’dki mo mo dhali ’twa/ mo dhali mondor ma sho’k gwoki’da gur gur mo, dhali e buŋ’kus ma ḵursi ma maliḵ mo tani dhantho/ ’koni pesu/ kun ḵanykunu o’d mo, uni kun ’koni pesu/ mo tani uni kun ta shi/in ma Arumgimis mo. 6 Dhali mbwambor ma ḵursi ma maliḵ mo tani ḵumma/ yi’de/ diki’d jin wana e ka gasaas jin miiki’d ki ’bera/ ’bera/ mo.

Dhali to/e kun ’kon ki e kun ’koni doŋon mo, uni ’kamkina ḵursi ma maliḵ is mo mmo’kama ḵursi ma maliḵ ’kup̱ ki eŋgwari lu/ mo, dhali mmosulkina e uni ka pije/ e ki bwambor mo dhali e kun ’ka uni ka bisaŋ’ko’d mo. 7 To/e jin ṯwa/a/ jin di’d ki e mo tani wana e ka dhop̱ mo dhali to/e jin ta jiŋ ’ko’d mo jin di’d ki e mo tani wana e ka morbip̱ mo dhali to/e jin ’kon ma p̱o/i kwara mo jin di’d ki e mo tani wana jis/em piti ki wathi/ mo dhali to/e jin ’kon ma p̱o/i doŋon mo jin di’d ki e mo tani a’di wana e ka wulu/ jin p̱e’di mis mo. 8 Dhali to/e kun ’kon ma p̱o/i doŋon mo kun ’kon ki e mo, uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo tani ’kan ma biny jeshem buni ipe’de/ mo dhali uni gun sula e ka pije/ ki ṯẖorony ṯẖorony mo, aris uni ’baar mo kun ’kon ki jiŋ ’kam mo dhali e bwaman mo dhali montee dhali mon’thiny mo tani uni ’koki daḵ mo mmoyuḵ gway mo mmo/o gwo mo ki:

A’di jin ḵogu mo, a’di jin ḵogu mo, a’di jin ḵogu mo, a’di jin ta Tap̱a Arumgimis jin ta a’di jin Eḵa/ Eḵ mo,

a’di jin diki’d mo dhali a’di jin di’d mo dhali a’di jin midi yayu/ mo be.

9 Dhali ma me’d jin ’kona to/e gwahan kun ’kon ki e mo mmoc̱i monyca ka Arumgimis mo dhali montaḵ mo dhali mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo e a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ mo, a’di jin c̱a’bki’d ki sule/ ki sule/ mo dhali ki sule/ mo tani 10 jwahaŋ ’kwani kun ’kon iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka doŋon mo tani ṯa’kkina ’ceshi bwambori a’di mo, e a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ mo dhali luŋ a’di jin c̱a’bki’d ki e ki sule/ mo dhali ki sule/ mo tani uni ṯa’kki toŋ’kup̱ buni me’d mo mbwambor ma ḵursi ma maliḵ mo mmoyuḵ gway mo ki:

11 /E a’di ha me’d mo, Tap̱am bam mo dhali Arumgimis bam mo

mmobu’th monyca mo dhali montaḵ mo dhali mom’bi’th mo

haali/ /e uḵkina ris to ’baar mo

dhali ki bwam pini mo tani uni ’kokin mo dhali uni ’konu mmo/uḵ mo be.

5

Yiṯ jin ’Kuc̱u Is mo dhali Ari Ḵa’bal mo

1 Dhali aha/ mishkina ki me’da bim poros gi a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ mo tani a’di ta’d gi yiṯ jin ’kuc̱kunu is mo jin ’kwarkunu gwo nycine/ mo dhali ap̱om piti mo si’da/, a’di jin ’dap̱kunu ’twa/ ka ’diŋkila/ kun ’dap̱ a’di ’twa/ kun ’koni pesu/ mo. 2 Dhali aha/ p̱arkina man’doyu gwo e mo jin ’bitha’bi’th mo jin bahki gwo mo ki ’twa/ jin caaca mo jin o gwo mo ki: Aja a’di jin ha me’d ki haŋ gana/ mo mmobene’d gwo jin ’kwaru ap̱o/ yiṯ yansan mo dhali ḵaca ’diŋkilam piti mo? 3 Dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’di momis mo walla ap̱o/ mony’cesh mo walla e bwaŋ’kwariny mony’cesh mo jin midi mish a’di ḵa’d mo, yiṯ yansan jin ’kuc̱u is mo walla mmohil gwo jin ’kwaru e bwaman a’di mo be. 4 Dhali aha/ gwokina kagahara mo haali/ ṯal ’deŋ kamu/ yisa gamkunu mo jin ha me’d mo mmoḵa’d gwo yansan jin ’kuc̱kunu is mo walla mmohil gwo kun ’kwarkunu ibwaman a’di mo be. 5 Dhali yan’ko’d wathin ṯal ’de/ ’peni ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ oki aha/ gwo mo ki: Dhalku/ ki ko mo ma. Hili mo mo ma, Adhop ma waḵ ma Yahuuda/ dhali Abirman ma Dawuu’d, a’di p̱iki mii e mo be. Wakan a’di, a’di imidi mish yiṯ yansan jin ’kuc̱u is ḵa’d ’twa/ mo dhala ’diŋkila/ kun ’koni pesu/ kun ’dap̱kunu a’di ’twa/ mo.

6 Dhali mbwaman ma ḵursi ma maliḵ mo dhali to/e kun ’koni doŋon kun ’kon ki e mo dhali ibwaman ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo tani aha/ p̱arkina Ari Ḵa’bal e mo mmodosh mo. A’di wana e ki a’di jin ’koshkunu mo, ki ce kun ’koni pesu/ ime’d mo dhali ka pinya/ e kun ’koni pesu/ mo, uni gun ta shi/in ma Arumgimis kun ’koni pesu/ mo, uni gun hashkunu mo eya ris mony’ceshi ’baar mo. 7 Dhali a’di yaki’d mo dhali bu’thki yiṯ yansan jin ’kuc̱kunu is mo ’peni me’da bim poros gi a’di jin c̱a’bki’d eya ḵursi ma maliḵ mo. 8 Dhali ki a’di bu’thki yiṯ yansan jin ’kuc̱u is mo tani to/e kun ’kon ma p̱o/i doŋon kun ’kon ki e mo dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ kun ’koni iss ’kwanimpa ’de/ i’ce’dka doŋon mo tani ṯa’kkina ’ceshi bwambori Ari Ḵa’bal mo. Uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ bu’thkina dheŋdhenye/ mo dhali toŋ’kul bwa kun tana sahan ’dolkon gana/ mo kun ’tu’dkunu mo ka ’bicajwahar mo jin ta mon’tho gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo. 9 Dhali uni yuḵki gway this mo mmo/o gwo mo ki:

/E a’di ta a’di jin ha me’d mo mmobu’th yiṯ yansan jin ’kuc̱u is mo dhali mmoḵa’da ’diŋkilam piti jin ’dap̱u a’di ’twa/ mo,

haali/ /e ’koshkunu jwa mo, dhali ka bas pini mo tani /e wanki ’kwani ’ba/ mo goma Arumgimis mo

’peni arisa waḵ kun ’ko ’kwani e ki she/ ki

she/ mo dhali ’peni aris ’twa/ kun wala ’kwani ki she/ ki she/ mo dhali ’peni ’kwani kun ’kona e ki she/ ’peni tiya mo dhali ’peni kal gi ’kwaniny’cesh/ mo

10 dhali /e ki nyoŋ uni ki ’peŋkuman bampa/ mo dhali /e ki dhu uni ki igasiis goma Arumgimis bana mo

dhali uni mini ta tap̱a mo e mony’cesh yansan mo.

11 Yan’ko’d aha/ ki hil mo mo dhali aha/ ciḵkina rakin jin rayunu/ mo ka kul is ’pena ḵursi ma maliḵ mo dhali to/e kun ’kon ki e mo dhali gwanyjaḵaŋ ’kwani mo tani ’twa/ gi iman’doyu gwo ka ris dhali ka ris uni ka ris kun molu deŋ e mo dhali ’twaŋ ’kwani alip̱ alip̱ mo, 12 mmo/o gwo ka dhan ’twa/ kun caaca mo ki: A’di ta a’di jin ha me’d mo. A’di jin ta Ari Ḵa’bal jin ’koshkunu mo mmobu’th mom’bi’th mo dhali pa mo dhali moyuḵ mo dhali mo jin eḵa/ eḵ mo dhali montaḵ mo dhali monyca mo dhali mom’bor mii mo. 13 Dhali aha/ ciḵkina ris to ’baar mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ kun uḵkunu mo kun ’kon e momis mo dhali kun ’kon e mony’cesh mo dhali kun ’kon e bwaŋ’kwariny mony’cesh mo dhali e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo dhali aris uni ’baar mo kun ’koni bwaman mo tani o gwo mo ki: E a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ mo dhali e Ari Ḵa’bal mo ki mom’bor mii midi di mo dhali montaḵ mo dhali monyca mo dhali mo/eḵ mo gom ki sule/ mo dhali ki sule/ mo. 14 Dhali to/e kun ’kon ma p̱o/i doŋon mo kun ’kon ki e mo tani o gwo mo ki: Amen, dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ṯa’kkin mo dhali luŋ a’di mo be.

6

Arisa ’Diŋkila/ mo

1 Dhali aha/ mishkina mo ki Ari Ḵa’bal ’ceeki yiṯ yansan jin ’kuc̱u is ’twa/ mo a’di jin ta jin ’de/ ’peni tiyan pesu/ mo kun ’dap̱kunu ’twa/ mo ka ’diŋkila/ mo, dhali aha/ ciḵkina ’twan ’de/ ’peni to/e kun ’kon ma p̱o/i doŋon kun ’kon ki e mo, mmo/o gwo mo me’d ’twa/ ma sho’k jin dorki’d mo ki: Yayu/ mo. 2 Dhali aha/ p̱arkina mo e mo dhali hili mo mo ma, shumarum kush mo dhali a’di jin merki a’di ap̱o/ mo tani ta’d ga abwa mme’d mo. Dhali toŋ’kup̱ c̱ikunu a’di mo, dhali a’di yaki’d ka pije/ mo mmop̱i mii e mo dhali di gwo ibwa mo mmop̱i mii e mo be.

3 Dhali ki a’di ’ceeki’da ’diŋkila/ ’twa/ mo jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni to/e kun ’kon ki e mo kun ’kon ma p̱o/i su/ mo jin o gwo mo ki: Yayu/ mo. 4 Dhali shumaruma kamu/ p̱u’dki’d ka pije/ mo jin c̱a’bki ’tiḵil ’tiḵil mo dhali dhir dhir mo. Dhali a’di jin merki a’di ap̱o/ mo tani a’di dhalkunu bway mo mmobu’th moŋḵu’th is ’peni ’kwaniny’cesh mo, wakan ki ’kwani mini ’kosh jwa ka rem ’kup̱ mo, dhali a’di c̱ikunu dhan gandala turga/ jin caaca mo.

5 Ki a’di ’ceeki’da ’diŋkila/ ’twa/ mo jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani aha/ ciḵkina to/eŋ kamu/ jin ’kon ma p̱o/i kwara jin di ki e mo jin o gwo mo ki: Yayu/ mo. Dhali aha/ p̱arkina mo e mo dhali hili mo mo ma, shumaruma kamu/ p̱u’dki’d mo jin ta’da dhisal mo, dhali a’di jin merki a’di ap̱o/ mo tani ta’d gi to jin baru to mo mme’d piti mo be. 6 Dhali aha/ ciḵkina ’twa/ jin wana e ki a’di jin doshki’di bwaman to/e kun ’koni doŋon kun ’kon ki e mo mmo/o gwo mo ki: Pos bunyan jin baru ka gada mo ki nasa guurush mo dhali pos bunyana kamu/ jin baru ka gada karka ba’de/ ap̱o/ mo ki nasa guurush mo. Hili dhalku/ ki shi/a yin is mo dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo.

7 Ki a’di ’ceeki’da ’diŋkila/ jin ’kon ma po/i doŋon ’twa/ mo tani aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni to/e kun ’kon ki e mo kun ’kon ma p̱o/i doŋon mo kun o gwo mo ki: Yayu/ mo. 8 Dhali aha/ p̱arkina mo e mo dhali hili mo mo ma, shumaruma kamu/ jin ta’da mandup̱any p̱u’dki’d mo, dhali a’di jin merki a’di ap̱o/ mo tani gway piti yuḵu ki Mowu mo, dhali Mo ma Haawiya mo, a’di baṯẖki a’di isho’k mo. Dhali uni c̱ikunu mom’bi’th mo ap̱o/ mony’cesh mo ntagi bwanu’ba kamu/ gi mony’cesh mo mmo’kosh uni ki gandala turga/ mo dhali ki ṯe/ mo dhali ki mo/isa nyor ’peni to kun shi/kin mo dhali ki tombwaasho kun ’kokin e mony’cesh mo.

9 Dhali ki a’di ’ceeki’da ’diŋkila/ ’twa/ mo jin ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo tani aha/ p̱arkina mo e mo e bwaŋ’kwariny mo ma gwaṯa/ jin miikunuwa basa ’cesh mo aḵashira/ gi uni gwansan kun ’koshkunu jwa mo gom gwo ma Arumgimis mo dhali gom gwo jin ḵala uni mmoṯor mo. 10 Uni cuukin ki dhan ’twa/ kun caaca mo mmo/o gwo mo ki: Ayy, Tap̱a jin di’da Liṯgany mo, /e ḵogu mo dhali /e ta a’diŋ gana/ mo. Kakasja sa/? imina /e dwall gwo mo dhali ri/a ri’c mo goma bas bam mo ap̱o/ uni gwansan kun ’kokin ap̱o/ mony’cesh mo? 11 Yan’ko’d uni ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ c̱ikunu burrinyeŋ kush mo dhali ṯorkunu gwo mo mmosi/is ari’ceenne/ mo ntagi mondeŋ gi igarr buni kun nyaḵkina ṯu’c mii mo dhali iwaḵ buni mo minu ’taki thim mo, uni gun minu ’taki ’kosh jwa mo me’d uni, uni ki is buni mmomiikunu uni kan mo.

12 Dhali ki a’di ’ceeki’da ’diŋkila/ ’twa/ mo jin ’kon ma po/i pe’de/ mo tani aha/ hilkina mo mo dhali hili mo mo ma, adhan mony’cesh yiḵinki is mo dhali atente/ warki’d ki ’thi/ mo me’da shawaal ’thi/ mo dhali appe jin ta’da kunn is mo tani warki’d ka bas mo 13 dhala risa cul ’peni momis uni ṯa’kkina ’cesh mo me’d cwamp̱u/ mo me’d jin raskina a’di maman kun ’koki is mo e mondiṯ mo ki a’di yiḵinkin ma p̱unthar ’tham is mo. 14 Momis a’di p̱uuki’d mo mmowa e ki yiṯ jin ’kuc̱kunu is mo, dhala ris wosha turga/ mo dhali a/uḵa ’cesh mo uni joc̱kunu mo ’peni mom buni mo be. 15 Dhali yan’ko’d imaliḵ kun ’kon e mony’cesh mo dhali ’kwani kun caaca mo dhali uni gun ta gummp̱a/ gom ’kwani ma mee mo dhali uni gun ta pa ki pa mo dhali uni kun ’bitha’bi’th mo dhali ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo dhali uni gun ta c̱iŋkina/ kun yolu mo dhali uni kun ’kon ki ’kus mo tani uni bagkin e jurum wosh mo dhali e bwamana ris wosh mo e ’kuwosha turga/ mo tani 16 uni yuḵki wosha turga/ mo dhali aris wosh mo mmo/o gwo mo ki: Ṯaki ap̱o/ aman mo dhali bagi aman mo ’peni jis/e gi a’di jin c̱a’bki’d eya ḵursi ma maliḵ mo dhali ’pena nyor gi Ari Ḵa’bal mo 17 haali/ adhana tee ma nyor buni jin caaca a’di p̱u’dki’d mo dhali kaja a’di imidi mish doshi bwambori a’di mo?

7

Uc̱i ma Israyiil kun ’Koni Alaap̱i Iss ’Kwanimpa Ipesu/ mo I’ce’dka Doŋon Ap̱o/ mo kun ’Dap̱u ka ’Diŋkila/ mo

1 ’Ko’di mii yansan mo tani aha/ p̱arkina iman’doyu gwo e mo kun ’koni doŋon mo mmodosh eya rukun gi mony’cesh kun ’koni doŋon mo mmobu’th ’tham kun poshkin me’d mo ’peni mony’cesh kun ’kona shem ’pena bi idoŋon mo, ki ’thama kamu/ midi ’taki diki poshu ap̱o/ mony’cesh mo, walla e ḵumma/ yi’de/ mo walla ap̱o/ cwaŋ kamu/ mo. 2 Yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwoŋ kamu/ e mo jin shinkunu mo ’peni mo jin sul ma tente/ mo ka ’diŋkila/ ma Arumgimis jin di ki e mme’d mo, dhali a’di yuḵki’da yuḵ ki dhan ’twa/ jin caaca kagahara mo e iman’doyu gwo kun ’koni doŋon mo, uni kun c̱ikunu mom’bi’th mo mmoshi/ mony’cesh mo dhali ḵumma/ yi’de/ mo 3 mmo/o gwo mo ki: Dhalku/ mony’cesh ki shi/ is mo walla ḵumma/ yi’de/ mo walla aris cwa mo, ntagi ana mina ’dap̱a ’diŋkila/ ap̱o/ imanmii to ma Arumgimis bana mo e buyem buni mo. 4 Dhali aha/ ciḵkina dhan mondeŋ gi uni gun ’dap̱kunuwa ’diŋkila/ mo mmota alaap̱i* iss ’kwanimpa ipesu/ mo i’ce’dka doŋon ap̱o/ mo, uni gun ’dap̱kunuwa ’diŋkila/ mo ’peni arisa waḵ kun ’kona e ki she/ ki she/ mo ’peni iya/ ma Israyiil mo, 5 alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, uni gun ’dap̱kunuwa ’diŋkila/ ’pena waḵ ma Yahuuda/ mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Ra/ubiin mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Jaad mo, 6 dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Ashiir mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Nap̱taali mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Manassa mo, 7 dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Shamuun mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Lawi mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Yassaakar mo, 8 dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Sabuluun mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, ’pena waḵ ma Yuusup̱ mo, dhali alaap̱i ’kume’d i’ce’dka su/ ap̱o/ mo, gun ’dap̱kunu ’twa/ ka ’diŋkila/ ’pena waḵ ma Benyamiin mo.

Abuhany ’Kwani ’Pena Ris Kal gi ’Kwaniny’cesh mo

9 ’Ko’di mii yansan mo tani aha/ hilkina mo mo dhali hili mo mo ma, adhana buhany wathimpa caaca mo jin mina wathin ṯal ’deŋ kamu/ mol deŋ e mo, ’peni aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo, dhali ’peni arisa waḵ gi ’kwani ki she/ ki she/ mo, dhali ’peni ’kwani kun ’kona e ki she/ ki she/ mo, dhali ’peni ’kwanin tiya kun wal ’twa/ ki she/ mo, mmodoshkina uni mbwambor ma ḵursi ma maliḵ mo dhali mbwambori Ari Ḵa’bal mo, mmohi’th burrinyen turga/ kun ta kuŋ kush mo, dhali abiny jeṯẖkum e me’d buni mo be. 10 Dhali uni cuun ki dhan ’twa/ kun caaca mo mmo/o gwo mo ki: Mowoṯẖ ta ji ma Arumgimis bana mo, a’di jin c̱a’bki’d eya p̱o/ ḵursi ma maliḵ mo dhali e Ari Ḵa’bal mo. 11 Dhali aris iman’doyu gwo ’baar mo doshkin ki mis mo mmo’kam a’di is mo, ḵursi ma maliḵ mo, dhali mmo’kam ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ is mo dhali to/e kun ’koni doŋon kun ’kon ki e mo, dhali uni ṯa’kki bwam/em buni ibwambor ma ḵursi ma maliḵ mo dhali luŋa Arumgimis mo 12 mmo/o gwo mo ki: Amen. Mom’bor mii mo dhali monyca mo dhali moyuḵ mo dhali mo jin ’boruwa ’bor bwa i is mo dhali montaḵ mo dhali mom’bi’th mo dhali mo/eḵ mo eya Arumgimis bana mo gom ki sule/ mo dhali ki sule/ mo. Amen.

13 Dhali yan’ko’d jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ ’ka’daa/ gwo me’di is mo, mmo/o gwo mo ki: Ki ija anahannee kun shumkunu ki burrinyen turga/ kun ta kuŋ kush mo dhali ’peni mana ip̱u’dkina uni mo? 14 Aha/ ki o a’di gwo mo ki: Gana, /e a’di imishki uni mo be. Dhali a’di ki oyaa/ gwo mo ki: Uni gwansani, ita uni gun piyin mo ’pena dhan monṯo’c bwa mo. Uni lamki burrinyen tur buni mo dhali mii uni ki bany bany ka bas gi Ari Ḵa’bal mo.

15 Wakan uni ’kokini bwambor ma ḵursi ma maliḵ ma Arumgimis mo

dhali mii a’di to ki montee ilu/ mo dhali ki mon’thiny ilu/ mo e gu’b gi mondheleladhelel piti mo be,

dhali a’di jin c̱a’bki’da po/ ḵursi ma maliḵ mo tani a’di midi p̱a’d ki uni adarha’da/ jin ta buŋ’kus piti mo be.

16 Uni mina ṯe/ mol ’kosh ki sule/ mo, walla mina yi’de/ ’koki bu’th ki sule/ mo.

Atente/ si’da/ midi diki ’kosh uni mo, walla midi diki c̱i’th uni is ki mom’batha’d piti mo.

17 Haali/ Ari Ḵa’bal, a’di doshki’di bwaman ma ḵursi ma maliḵ mo, a’di jin ta’da Amanhil uni mo,

dhali a’di midi shu uni bway mo e mo jin kasha yi’de/ jin di ki e e mo

dhali Arumgimis midi shumuṯa ris jabudhi ’baar mo ’peni em buni mo be.

8

A’diŋkila/ jin ’Kon ma P̱o/i Pesu/ mo dhali Toŋ’kul Bwa jin Ta ’Dolkon Gana/ mo jin Duḵkunuwa ’Bicajwahar mo

1 Ki Ari Ḵa’bal ’ceeki’da ’diŋkila/ ’twa/ mo jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo tani mo doshki’d ki biyuu e momis mo ki ari mo mo jin wana e ka nusa saa mo. 2 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina iman’doyu gwo kun ’koni pesu/ e mo, uni gun doshkini bwambor ma Arumgimis mo, dhali apoome/ ’koni pesu/ c̱ikunu uni mo. 3 Dhala man’doyu gwoŋ kamu/ p̱u’dki’d mo dhali doshki’d mo e mo ma gwaṯa/ jin duḵkunuwa ’bicajwahar mo ki toŋ’kul bwa jin ta ’dolkon gana/ mo jin duḵkunuwa ’bicajwahar ime’d mo. Dhali a’di c̱ikunuwa ’bicajwahar kagahara mo mmoce e ki mon’tho ma ris uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo ap̱o/ mo ma gwaṯan to jin ta toŋ’kul bwa mo jin ta ’dolkon gana/ mo mbwambor ma ḵursi ma maliḵ mo, 4 dhali aku’d ma ’bicajwahar a’di cuki mis mo nyaḵki mon’tho gi uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo ’peni me’d ma man’doyu gwo jin doshki’di bwambor ma Arumgimis mo be. 5 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwo bu’thki toŋ’kul bwa jin duḵkunuwa ’bicajwahar mo dhali a’di ki ’tu’d a’di ka kap̱any o’d mo ’peni mo ma gwaṯa/ mo dhali a’di ki yeḵ a’di ap̱o/ mony’cesh mo, dhali kontor ma sho’k gwoki’d ki gur gur mo dhali dhan rakin caaca mo dhali awar dhwa/a’dki’d ki dhwa/a’d dhwa/a’d mo dhali adhan mony’cesh yiḵinki is mo be.

Arisa Poome/ mo

6 Dhali iman’doyu gwo kun ’koni pesu/ kun tan ga poome/ kun ’koni pesu/ mo tani uni thosonki is mo mmodhal uni me’d mo be.

7 Dhala man’doyu gwo jin ṯwa/a/ a’di dhalki’da poomem piti me’d mo dhala wasa/ dhali o’d baṯẖki a’di isho’k mo mmo’cur e ka bas mo, uni kun ṯa’kkina p̱o/ mony’cesh mo be. Dhali ’ban gi mony’cesh jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani a’di kop̱kunu ki o’d mo be dhali ’ban gi bwanycwaŋ kamu/ jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani a’di kop̱kunu ki o’d mo be dhali arisa shon dhii/ini ’baar mo tani uni celkunu ki o’d mo.

8 Dhala man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani dhalki’da poomem piti me’d mo be dhali dhan toŋ kamu/ caaca kagahara mo, wana e ka dhan wosha turga/ mo jin c̱i’thkunu ki o’d mo, dhali a’di biṯkunu e bwaŋ ḵumma/ yi’de/ mo 9 dhali ’ban gi ḵumma/ yi’de/ jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani warki’d ka bas mo dhali ’ban gi to/e kun ’kon ma p̱o/i kwara kun ’kon ki e mo tani uni wukin mo e yi’de/ mo dhali ’ban ma ḵur kun ’kona ’bani kwara mo tani uni ’ce’dkunu sho’k mo be.

10 Dhala man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani dhalki’da poomem piti me’d mo dhali adhana cul biṯki’d ’peni momis mo mmodhel mo mo me’d dhantho/ mo be dhali a’di biṯki’d eya ’ban yi’de/ kun ’kon ma p̱o/i kwara mo dhali ap̱o/ yi’de/ jin kasha e ki kash mo be. 11 Dhali gway ma cul yansan mo tani a’di yuḵkunu gway ka ṯap̱ mo. Dhali ’ban gi yi’de/ jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani warki’d ka ṯap̱ mo dhali ’kwani ka ris wukin mo ’peni yi’de/ yan mo be haali/ yi’de/ c̱a’bki ḵa/ ḵa/ mo.

12 Dhala man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i doŋon mo tani dhalki’da poomem piti me’d mo, dhali ’ban ma tente/ jin ’koni kwara mo tani a’di pwaṯẖkunu ’ban mo dhali ’ban ma ppe jin ’kon ma p̱o/i kwara mo dhali ’ban ma cul jin ’kon ma p̱o/i kwara mo, wakan ki ’ban gi moŋkush buni jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani warki’d ki mondhurumi’d mo. Dhali ’ban gi montee jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani a’di nonu mo ’peni mo jin ’twaḵki mo mo dhali wakan si’da/ ’ban gi mon’thiny jin ’kon ma p̱o/i kwara mo be.

13 Dhali yan’ko’d aha/ hilkina mo mo dhali aha/ ciḵkina wulu/ jin ’therki ko mo ka dhan ’twa/ jin caaca kagahara mo me’d jin p̱ekina a’di isi bwaman momis mo ki: Wayyi, wayyi, wayyi e uni gwansan kun ’koni mony’cesh mo ka poomen tiya ’konu mo mmodhal me’d mo, a’di jin mura iman’doyu gwo kun ’koni kwara mmop̱i mo be.

9

1 Dhala man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo tani dhalki’da poomem piti me’d mo, dhali aha/ p̱arkina cul e mo mmobiṯu/ ’peni momis a’cesh mo, dhali a’di c̱ikunuwa mup̱tha/ ki jis jin shu’d jin dar gi ’pemen mo. 2 Dhali a’di ki ḵa’d moshu’d gi jis jin dar gi ’pemen mo, dhali ’peni moshu’d gi jis yan mo tani aku’d cuki mis mo me’d dhana ku’d jin caaca ’peni mo jin ’thanu o’d ki wur wur mo, dhali atente/ dhali bul mis ’kokin mo mmodhuruma dhurum mo ka ku’d ’peni jis shu’d yan mo be. 3 Dhali ’pena ku’d yan mo tani ameeŋkuuyu/ p̱u’dkin ap̱o/ mony’cesh mo dhali uni c̱ikunu mom’bi’th mo mmowa e ki mom’bi’th ma ’daḵ mo e mony’cesh mo. 4 Uni ṯorkunu gwo mo mmo’koki shi/ asho e mony’cesh mo, walla aris mo gunn kun dhii/in mo, walla cwa gunn mo, hili jasi ’kwani gwansan kun ’koki ta ga ’diŋkila/ ma Arumgimis e buyem buni mo tani 5 uni idhalkunu uni bway mo mmoc̱i isa nyor ki me’d mo ka ppe ’kup̱i mudhe’d mo, hili yisa mmo’kosh uni jwa mo, dhali thulany buni wana e ki thulany ma ’daḵ mo ki a’di wo’cki ’kwani mo be. 6 Dhali ka cim gwansan mo tani ’kwani mini ŋap̱ wu mo tani dhali uni yisa mini gam a’diya. Uni mina bwa o kagahara mmowu mo dhali wu midi gus ’peni uni mo be.

7 Dhali jamas ma kuuyu/ gwansan mo tani uni wana e ki shumarum kun thosonkunu is mo gom mo ma mee mo. E ’kup̱ buni mo tani uni takin gi toŋ’kup̱ kun wana e ki toŋ’kup̱ ’dolkon gana/ mo. Jis/em buni wana e ki jis/eŋ ’kwanim pa mo, 8 amur is buni wana e ka amur’kup̱ gi up̱ mo dhali shem buni wana e ki she/ ma dhop̱ mo. 9 Uni takin gi nyahara/ kun wana e ka rac̱pa/ kun ta toŋḵuthu’d mo, dhali is ma bim buni alki is mo me’da risa arabiya kun dirkina shumarum mo mmoya ŋwac̱a/ e mo ma mee mo be. 10 Uni takin gi thin kun wana e ka ’daḵ mo dhali wo’c buni mo, dhali mom’bi’th buni mmoshi/ ’kwani mo ka ppe ’kup̱i mudhe’d mo ishki’d e thin buni mo be. 11 Uni takin ga maliḵ ap̱o/ uni mo a’di jin ta’da man’doyu gwo gi jis jin dar gi ’pemen mo. Gway piti yuḵu ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin ka Abadduun mo, dhali ki ’twaŋ ’Kwaniŋ Griḵi a’di yuḵu ka Abulliyyuun mo.

12 Dhali awayyi jin ta jin ṯwa/a/ peki’d mo. Hili mo mo ma, awayyi jin ’kon ma p̱o/i su/ mo a’di diyi’d mmomii p̱u’du/ mo.

13 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pe’de/ mo dhalki’da poomem piti me’d mo, dhali aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni ce kun ’koni doŋon ’pena gwaṯa/ jin ta ’dolkon gana/ jin di’di bwambor ma Arumgimis mo 14 mmo/o gwo mo eya man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pe’de/ mo, a’di jin ta’d ga poome/ mo ki: ’Cuḵi iman’doyu gwo kun ’koni doŋon mo, uni gun deḵkunu mo eya dhan ḵumma/ yi’de/ jin yuḵu gway ka Elp̱uraat mo. 15 Wakan iman’doyu gwo kun ’koni doŋon mo tani uni ’cuḵkunu mo, uni gun bu’thkunu me’d mo mmothoson is mo goma saa mo dhali goma tee mo dhali goma ppe mo, dhali gom yil mo, mmo’kosh ’ban gi ’kwani kun ’kon ma p̱o/i kwara a’cesh mo. 16 Dhan mondeŋ ma thuruḵ ma mee kun mer shumarum ap̱o/ mo tani ’koni alaap̱i ’kume’d mar is doḵ/e ka alaap̱i ’kume’d mo dhali doḵ/e mar is ka alaap̱i ’kume’d mo. Dhali aha/ ciḵkina dhan mondeŋ buni e mo. 17 Dhali tonyjan pem jin p̱arkika/ e mo tani shumarum wana e ciki/ mo. Dhali uni gun mer shumarum ap̱o/ mo tani uni hi’thkina rac̱pa/ mo ki jamas gi mo/o’d mo dhali jamas gi wosh jin ta ’pinyamaṯẖ mo dhali jamas gi wosh jin si’da ’kwani mo jin c̱a’bki go’d go’d mo, dhali ’kup̱ shumarum wana e gi ’kup̱ ma dhop̱ mo, dhali o’d dhali aku’d dhali wosh jin si’da ’kwani mo gac̱ki’d ’peni ’twam buni mo be. 18 Ki to gwansani kwara kun ’koshi ’kwani is ka nyor mo tani ’ban gi ’kwani kun ’kon ma p̱o/i kwara kun ’kon e mony’cesh mo tani uni ’koshkunu ki o’d mo dhali ka ku’d mo dhali ki wosh jin si’da ’kwani mo jin gac̱ki’d ’peni ’twam buni mo be. 19 Haali/ mom’bi’th gi shumarum mo a’di diki’d e ’twam buni mo dhali e thin buni mo. Thin buni waki tasha/ mo kun takin gi ’kup̱ mo, dhali ki uni mo tani uni ki dhu ’kwani jama/ i is mo.

20 Dhali ’ban gi ’kwaniŋ kamu/ mo, uni gun ’konuki ’kosh mo naskina/ ki isa nyor yan jin woci ’kwani is she/ mo tani uni ’koki rica du is mo ’peni mii gi me’d buni mo walla dhala ruma ’cesh luŋ ’pen mo dhali tomp̱inycon kun uḵu ’peni ’dolkon gana/ mo dhali ’dolkon kush mo dhali akoroḵ mo dhali wosh dhel mo dhali cwa mo, uni kun mol mo p̱ar e mo walla ciḵ gwo mo walla ii ki sho’k mo. 21 Walla uni si’da/ ’koki rica du is mo ’peni mo ma meem buni kun ’kosha uni mo walla mii ma rum buni kun miina uni mo walla miinyc̱al buni kun miina uni mo walla mii ma ’dim buni kun miina uni mo.

10

Aman’doyu Gwo dhali Ari Yiṯ jin ’Kuc̱u Is mo

1 Yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwoŋ kamu/ e mo a’di jin ta gi mom’bi’th mo mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis mo, koṯẖu is ka raḵ mo dhali ka p̱e’do/ i’kup̱i a’di mo, dhali bwam/em piti wana e ka tente/ mo dhali ’basho’k piti wana e ka kaḵ o’d mo. 2 A’di ta’d gi ari yiṯ jin ’kuc̱u is mo mmodi ’twa/ ḵany mo e me’d piti mo. Dhali a’di ki kar shoka bim poros piti ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali shoka biny cam piti ap̱o/ mony’cesh mo, 3 dhali a’di ki yuḵa yuḵ ki dhan ’twa/ jin caaca mo, mmowa e ka dhop̱ jin aŋkarki ko mo. Ki a’di yuḵki’da yuḵ mo tani mondor ma sho’k kun ’koni pesu/ mo tani alki is mo. 4 Dhali ki mondor ma sho’k kun ’koni pesu/ mo alki is mo tani aha/ ’disha ’twa/ mo mmo’kwar a’di mo, hili aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki: ’Dap̱i a’di ka ’diŋkila/ mo, a’di jin ona montor ma sho’k kun ’koni pesu/ mo, dhali dhalku/ a’di ki ’kwar mo ka jes is mo. 5 Dhali aman’doyu gwo, a’di jin p̱arkika/ e mo tani doshki’da p̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali mony’cesh mo mmo’de’k me’da bim poros piti ’kup̱ ki momis mo 6 mmothul gwo me’da p̱o/ mo ki a’di jin diki’d goma sule/ mo dhali ki sule/ mo, a’di jin uḵki momis mo dhali to kun ’koni bwaman a’di mo dhali mony’cesh mo dhali to kun ’koni bwaman a’di mo dhali ḵumma/ yi’de/ mo dhali to kun ’koni bwaman a’di mo ki miiŋ kamu/ minu ’taki ’koki mii miiyu/ ka diiṯe/ mo, 7 hili ka tee gi ko ma poome/ jin yuḵuwa yuḵ mo jin minu ḵum cuuwa/ ka man’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo gom gwo ma Arumgimis jin c̱inu ki jim bag mo me’d jin mina a’di baḵ a’di e c̱iŋkinam piti mo, uni gun ta imanc̱i gwom piti mo, ki a’di minu ’taki thim mo be.

8 Dhali yan’ko’d ’twa/ jin ciḵka/ ’peni momis o aha/ gwo mo doḵ/e ki: Yaku/ mo, dhali budhi yiṯ jin ’kuc̱u is mo, a’di jin di ’twa/ ḵany mo e me’d ma man’doyu gwo mo, a’di jin doshki’da p̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali ap̱o/ mony’cesh mo be. 9 Wakan aha/ yakina mo eya man’doyu gwo mo dhali ṯor a’di gwo mo mmoc̱i aha/ ari yiṯ jin ’kuc̱u is mo. Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: Budhi a’di ma dhali ’kayi a’di ma. A’di midi ḵa/aḵa/ gom bwam pini mo, hili a’di midi c̱a’bki dhel dhel me’da dham mo e ’twam pini mo be. 10 Dhali aha/ bu’thkina ari yiṯ jin ’kuc̱u is mo ’peni me’d ma man’doyu gwo mo dhali ’ka a’di mo. A’di c̱a’bki’d ki dhel dhel me’da dham mo e ’twam pem mo. Hili ki aha/ ’kakina a’di mo tani bwam pem c̱a’bki’d ki ŋah ŋah mo. 11 Dhali aha/ ṯorkunu gwo mo ki: /E mini mii c̱i gwo is mo gom ’kwani ka ris mo dhali gom kal gi ’kwaniny’cesh mo dhali gom ’kwani kun ’kona ’twa/ ki she/ ki she/ mo dhali gom imaliḵ mo be.

11

’Kwani Su/ kun Ta Iman/o Gwo mo

1 Dhali yan’ko’d aha/ c̱ikunuwa cwahan mo jin wana e ki cwaŋ kol ’kus mo mmobar to mo, dhali aha/ ṯorkunu gwo mo ki: Cuyi mis mo dhali bari gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis mo dhali mo ma gwaṯa/ jin miinuwa basa ’cesh mo dhali uni gwansan kun luŋkini cine/ mo. 2 Hili dhalku/ ki bar mo ma goŋ jin di’d ka pije/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo. Dhalki a’di ’pen mo, haali/ a’di c̱ikunu ’kwaniŋ kal gi mony’cesh mo, dhali uni mini yap̱ mom’peŋkuman bampa/ yan jin ḵogu mo ki sho’k mo ka ppe iss* ’kwanimpa su/ i’ce’dka su/ mo. 3 Dhali aha/ mina c̱i uni kun ’koni su/, uni gun ta iman/o gwom pem, mom’bi’th mo mmoc̱i gwo is mo goma tee kun ’kon ma alip̱i† ’de/ mo jin ’ce’dki’d ka iss ’kwanimpa ka ’kume’d ’dap̱ ’twa/ ka kwara mo, mmohi’th burrinye/ ma shawaal kun ta kun ’thi/ mo.

4 Uni gwansan ta cwa seṯuun isu/ mo dhali alamba/ kun ta ṯirkina/ isu/ mo, uni gun doshkini bwambori Tap̱a gi mony’cesh mo. 5 Dhali waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi ’taki shi/ uni mo tani o’d minu wolu/ ’peni ’twam buni mo dhali shwa uni gun ta ’kup̱ buni ki ’ci’d’da/ mo. Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi shi/ uni is mo tani a’di ’dap̱a’dap̱ kan ki a’di minu ’kosh mo. 6 Uni ta gi mom’bi’th mmomu’th momis ’twa/ mo ka shoka kamu/ midi diki p̱ir ari yi’de/ a’cesh ki me’da tee gwansan jin ’kona uni mmoc̱i gwom buni is mo, dhali uni ta gi mom’bi’th ap̱o/ yi’de/ mo mmowar uni mmota abas mo dhali mmodor mony’cesh mo ka ris isa nyor kun woci ’kwani is she/ mo me’d ka ris me’d jin mina bwa o uni mo mmomii kan mo. 7 Dhali ki uni mini ’baar gwom buni jin ona uni is mo tani adhan to/e yan jin midi shinu ’peni jis jin dar gi ’pemen mo tani midi mii mo/as ap̱o/ uni mo dhali p̱i uni e mo dhali ’kosh uni mo be. 8 Dhali buŋgwar is buni kun wukin mo tani mini ishi bway tur kun iinu mo e dhan ’peŋkuman bampa/ mo a’di jin yuḵu gway ki, a’di jin ’be’dki gwo ki ’pemena kamu/ mo, ki a’di jin ta Pan Saduum mo dhali Pam Masir mo e mo jin ’koshkunu Tap̱am buni ki cwany’ciṯẖan dhul mo. 9 Haali/ ka cim kwara dhali ka nusa p̱o/ mo tani ’kwaniŋ gwas ’peni ’kwanin tiya mo dhali ’peni awaḵa tiya mo dhali ’peni ’kwani kun ’kona ’twa/ ki she/ ki she/ mo dhali ’peni kala tiya mo uni hilkina hil ka ’thime/ mo gom buŋgwar is buni kun wukin mo dhali ush ki ’tash mo mmodhal uni bway mo ki uni minu kan ijis jwa mo. 10 Dhali uni gwansan kun ’kon e mony’cesh mo tani uni mina bwa i’kunya’kuny ap̱o/ uni mo dhali mii miim ’penkap̱an mo dhali c̱i to ki me’d ka rem ’kup̱ mo haali/ imanc̱i gwo su/ gwansan, uni ’koshki ’kwani is ka nyor ki to jin wo’cki ’kwani is she/ mo, uni kun ’kon e mony’cesh mo. 11 Hili ’ko’da cim kwara dhali ka nus mo tani shi/ir jin di ki e ’peni Arumgimis cic̱ki’d e uni mo dhali uni doshkin ki sho’k buni mo, dhali adhan moŋḵo/ is biṯkin ap̱o/ uni gwansan kun p̱arki uni e mo be. 12 Dhali yan’ko’d uni ciḵki dhan ’twa/ jin caaca ’peni momis mo mmo/o uni gwo mo ki: Iiyu/ ise mo. Dhali e jis/e gi unim buni kun ta ’kup̱ gi uni mo tani uni iiki bway momis mo e bwaaraḵ mo. 13 Dhali ka tente/ c̱aan mo tani adhan mony’cesh yiḵinki is mo dhali ’ban gi ’peŋkuman bampa/ jin ’kon ma p̱o/i ’kume’d mo tani ṯa’kkin mo be. Dhali ’kwani alaap̱i pesu/ mo uni ’koshkunu ki mony’cesh jin yiḵinki is mo, dhali kun tiya uni deekin ki dee jin shiyi’d mo dhali c̱i monyca ka Arumgimis jin ta ji gi momis mo be.

14 Dhali awayyi jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani peki’d mo be. Dhali hili mo mo ma, awayyi jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani ’dishkina ’twa/ mmop̱u’du/ mo be.

Apoome/ jin ’Kon ma P̱o/i Pesu/ mo

15 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo tani dhalki’da poomem piti me’d mo be, dhala dhan ’twa/ kun caaca gwoyunu/ mo ’peni momis mo mmo/oyu/ gwo mo ki: ’Peŋkuman bampa/ gi mony’cesh mo tani a’di warki’d ki ’peŋkuman bampa/ gi Tap̱am bana mo dhala Ḵrisṯẖos jin ta jim piti mo, dhali a’di midi ta Tap̱a gom ki sule/ mo dhali ki sule/ mo be. 16 Dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ kun ’koni iss ’de/ mo mmo’ce’dka doŋon mo uni kun ’koki ’pena ḵursim buni ibwambor ma Arumgimis mo tani ṯa’kki jis/em buni a’cesh mo dhali luŋa Arumgimis mo 17 mmo/o gwo mo ki:

Aman c̱ikina /e mom’bor bwa i is mo, Tap̱a Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo, /e jin din mo dhali /e jin dikin mo

haali/ /e bu’thki dhan mom’bi’th pini mo dhali ṯel mii ’pen mo mmota tap̱a mo.

18 Dhan kal gi ’kwaniny’cesh burushkina mo isho’k mo, hili anyor pini jin toru gwon dwall ’twa/a ’cesh mo tani a’di p̱u’dki’d mo

dhali mo gom uni kun wukin mo ki uni minu dwall gwo mo

dhali mo jin mina /e c̱i c̱iŋkinam pini to mo kun ish ḵumma/ mo, uni gun ta imanc̱i

gwo mo dhali uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo,

dhali uni gwansan kun ḵo/ki gway pini mo, nyaḵki uni kun gwa’dan mo dhali uni kun cakin mo,

dhali mo jin ’ce’duwa ’ce’d sho’k gom uni kun ta iman’ce’d mony’cesh sho’k mo be.

19 Dhali yan’ko’d gu’b gi mondheleladhelel ma Arumgimis e momis mo tani a’di ḵa’dkunu ’twa/ mo dhala Sanduuḵ jin karu gwom piti jin gamu me’d mo tani a’di p̱arkunu e mo e gu’b gi mondheleladhelel piti mo. Dhali awara sho’k su’kki’d ki dhwa/a’d dhwa/a’d mo dhali mo alki is mo dhali agur gur ma sho’k mo dhali mony’cesh yiḵinki is mo dhali adhan kuluny ma wasa/ ṯa’kkin mo.

12

A’bom dhali Tasha/ mo

1 Dhali adhan toŋ kamu/ jin ta to mer piki’d mo e momis mo jin ta jamas ma ’bom jin hi’thki’da tente/ mo dhali appe e ’basho’k ma yim mo dhali e ’kup̱ ma yim mo tani toŋ’kup̱ hi’thkin ma yim jin ’kon ma culi ’kume’d i’ce’dka su/ mo. 2 Dhali ayim bwaaki’da ’ci mo dhali ayim ki ’ther cuuwa/ mo gom isa nyora dho’th ma yim mo mmo’pe’dkina a’di she/ mo goma dho’th jin mina a’di idho’th mo. 3 Dhali adhan to mera kamu/ doḵ/e piki’d mo e momis mo. Hili mo mo ma, adhan tasham ’per taki’d gi ’kup̱i pesu/ mo dhali jin ḵalki ce ’kup̱i ’kume’d mo dhali toŋ’kup̱ ma maliḵ kun ’koni pesu/ kun ’tamkunu mo e ’kup̱ piti mo. 4 Dhali thin piti ’cwarki ’ban ma cul jin ’kon ma p̱o/i kwara mo ’peni momis mo dhali ras uni ka ’cesh mo. Dhali tasha/ doshki’di bwambor ma ’bom mo a’di jin ’disha ’twa/ mo mmodhodha ’ci mo ki a’di midi ’taki losa ’ci ma yim mo ka yim midi ’taki dho’th a’di mo. 5 Dhali ayim dho’thki’da ’ci jin ta’da gwas mo, a’din ’de/ yan jin midi ta tap̱a ap̱o/ aris kal gi ’kwaniny’cesh mo ki cwaŋ kol ’kus jin ta toŋḵuthu’d mo, hili a’ci ma yim a’di bu’thkunu mo eya Arumgimis mo dhali eya ḵursim piti mo. 6 Dhali a’bom yaki’da ŋwac̱a/ mo e mombwaasho mo, e mo jin thosonkin ma Arumgimis goma yim mo, e mo jin minu thip̱ a’di goma tee ma alip̱i ’de/ mo jin ’ce’dki’d ka iss ’kwanimpa ka ’kume’d mo ny’ce’dka kwara mo.

7 Dhali mo/as cuki mis mo e momis mo. Miḵa/iil dhali iman’doyu gwom piti askin ap̱o/ tasha/ mo dhali tasha/ si’da/ nyaḵki/ iman’doyu gwonthus piti mo askina as mo. 8 Hili uni p̱ikunu e mo dhali moŋkamu/ di’d gom uni e momisa? 9 Dhali adhan tasha/ a’di biṯkunu ka ’cesh mo, dhan tashan dhamo/ yin mo, a’di jin yuḵkunu gway ki Tap̱a ma Ruma ’Cesh mo dhali ka Seṯaan mo, a’di jin ta’da manhe’k ’kwaniny’cesh e ’baar mo – a’di biṯkunu mo ka ’cesh mo dhali iman’doyu gwonthus piti si’da/ mo, uni ṯa’kkunu ka ’cesh nyaḵki a’di mo. 10 Dhali aha/ ciḵkina dhan ’twa/ ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki: Shwane/ mowoṯẖ dhali mom’bi’th dhali ’peŋkuman bampa/ ma Arumgimis bana mo dhali moshirr jin ta ji ma Ḵrisṯẖos piti mo tani p̱u’dkin mo, haali/ amanyera waḵ bana is ki gway mo, a’di biṯkunu ka ’cesh mo, a’di jin yerki uni is ki gway mo isa yempa/ ki montee ilu/ mo dhali ki mon’thiny ilu/ mo ibwambor ma Arumgimis bana mo. 11 Dhali uni p̱iki a’di e mo ka bas gi Ari Ḵa’bal mo dhali ki gwonṯor buni kun ṯora uni mo, haali/ uni yisa enki moŋ’koki/em buniya. Isi kani uni c̱i uni mmowu mo. 12 ’Kunyi bwa mo ma, ayy um ’kwani kun ’koni momis mo dhali um gwaṯṯan kun ’kokin e a’di mo. Hili wayyi e um mo, ayy mony’cesh dhali ḵumma/ yi’de/ mo haali/ tap̱a ma ruma ’cesh p̱u’dki’d e um mo ka dhana nyor jin shi/ashi/ mo haali/ a’di mishki’da tentem piti ’disha’dish mo.

13 Dhali ki tasha/ p̱arki mii yan e mo ki a’di biṯkunu ka ’cesh mo tani a’di ŋalki’da ’bom mo, a’di jin dho’thki’da ’ciŋgwaṯẖ mo be. 14 Hili a’bom c̱ikunuwa biny jeshe/ isu/ mo, uni kun ta ku ma dhana wulu/ mo ka yim midi ’taki p̱e mo ’peni tasha/ mo e mombwaasho mo e mo jin minu thip̱a yim mo ki mo mo dhali ki mo me’d ka ris mo dhali ki mo ka nus mo. 15 Dhali tasha/ gac̱ki yi’de/ ’peni ’twam piti me’d ḵumma/ yi’de/ mo ’ko’da ’bom mo mmodhidha yim sho’k ka dhana gannu/ yi’de/ mo. 16 Hili mony’cesh p̱u’dki’d mo dhali woṯẖa yim mo dhali mony’cesh ḵa’dki ’twam piti mo dhali los yi’de/ jin gac̱kina tasha/ ’peni ’twam piti mo be. 17 Yan’ko’d doḵ/e tasha/ shin ma nyori me’d mo goma ’bom mo dhali yaki’d mo mmomii mo/as ap̱o/ ushi uc̱i ma yim mo kun ’kokin mo, uni gwansan kun dhuki gwoŋḵan ma Arumgimis kun ’kwarkunu mo dhali kun ta iman/o gwo goma Yesus mo. Dhali a’di doshki’d ap̱owa si’b gi ḵumma/ yi’de/ mo be.

13

To/e kun ’Koni Su/ mo

1 Dhali aha/ p̱arkina to/e e mo jin cuki’d ’peni ḵumma/ yi’de/ mo jin ’kana ce ’kup̱i ’kume’d mo dhali ta gi ’kup̱i pesu/ mo dhali hi’th toŋ’kup̱ ma maliḵ kun ’koni ’kume’d kun ’tamkunuwa p̱o/ cem piti mo dhali gway jin ta gi ’pemen jin walu gwo sor mo karkunu mo ap̱o/ ’kup̱ piti mo. 2 Dhali to/e c̱aan jin p̱arkika/ e mo tani a’di wana e ka kwa mo, dhali sho’k piti wana e ki jin tombwaasho mo jin waka mann mo, dhali ’twam piti waki ’twa/ ma dhop̱ mo. Dhali e a’di mo tani tasha/ c̱iki mom’bi’th ki a’di mo dhali aḵursim piti mo dhali adhan moshirr mo be. 3 ’Kup̱ pitiŋ kamu/ ’de/ wana e ki ’kup̱ jin ta’da wambor mo jin ta jama/ mo, hili ’kup̱ piti jin ta’da wambor jin ta jama/ mo tani wac̱kunu mo dhali aris ’kwani gi mony’ceshi ’baar mo baṯẖki dhan to/e yan isho’k mo mmomer mo. 4 ’Kwaniny’cesh luŋki tasha/ mo haali/ a’di c̱iki moshirr piti e to/e mo dhali uni luŋki to/e mo mmo/o gwo mo ki: Kaja a’di iwaki /Eeyyee, /e jin ta to/e mo, dhali aja a’di imidi mish asa p̱o/ a’di mo?

5 Dhali to/e a’di c̱ikunu ’twa/ mo mmobah dhan gwo jin eḵa/ eḵ mo dhali gwo jin waluwa sor mo, dhali a’di dhalkunu bway mo mmop̱i moshirr piti ka ppe ’kup̱i issu/ i’ce’dka su/ mo. 6 A’di ḵa’dki ’twam piti mo mmobah gwo sora p̱owa Arumgimis mo dhali mmowal gwo sor mo gom gway piti mo dhali gom monyc̱a’b piti mo, a’di jin ta uni gwansan kun ’kokin e momis mo. 7 A’di si’da/ dhalkunu bway mo mmomii mo/as ap̱o/ uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali p̱i uni e mo. Dhali moshirr c̱ikunu a’di ap̱o/ ’kwani kun ’kon ma waḵ e ki she/ ki she/ mo dhali ap̱o/ ’kwani mo dhali ’kwani kun wal ’twa/ ki she/ ki she/ mo dhali kal gi ’kwaniny’cesh mo, 8 dhali aris uni gun ’koni mony’cesh yan mo tani uni mini luŋ a’di mo, aris uni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ’konuki ’kwar gway buni nṯwa/a/ ki mony’cesh yansan ’konuki ḵa’b mo eya warka/ gi mondiki/e gi Ari Ḵa’bal jin ’koshkunu mo. 9 Waḵki/ a’diyin jin ta’d gi gu’ban’ce mo mmociḵ gwo mo tani dhalki a’di ciḵ gwo mo:

10 Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ minu bu’th mmota c̱iŋkina/ mo tani e mo jin budhu a’di mo mmota c̱iŋkina/ mo tani a’di iyakina a’di nycine/ mo be.

Waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’koshki’da ’kosh ki gandala turga/ mo tani ki gandala turga/ mo tani a’di iminu mii ’kosh ki a’di mo be.

Hili ayuḵ jin yuḵu mmo’dim ’kup̱ a’dihe/ mo dhali moŋgam gwo is mo jin ta ji gi uni gun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo.

11 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina to/eŋ kamu/ e mo, a’di jin cuki mis mo ’peni mony’cesh mo. A’di ta’d gi ce isu/ mo jin wana e ki ji ari ḵa’bal mo dhali a’di oki gwo me’d tasha/ mo. 12 A’di p̱iki mii gi moshirri ’baar mo jin ta jin to/en ṯwa/a/ mo e buŋ’kus piti mo, dhali a’di ki ṯu’c mony’cesh mo dhali ’kwani kun ’koni a’di mo mmoluŋ to/e jin ṯwa/a/ mo, a’di jin takina ’kup̱a wambor gom jama/ jin wac̱kunu a’di mo. 13 A’di miiki dhan jamas mii mo, isi kani a’di uḵki o’d mo mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis mo ap̱o/ mony’cesh mo e bwambori jis/eŋ ’kwani mo be. 14 Dhali ki dhan jamas mii jin dhalkunu a’di bway mo mmomii mo e buŋ’kus to/e yansan mo tani a’di he’kki ’kwani gwansan e mo, uni kun ’kokin ap̱o/ mony’cesh mo. A’di ki us uni is ki mii mo mmo/uḵ jamas gi to/e mo, a’di jin takina ’kup̱a wambor ki gandala turga/ mo jin ’koshki a’di mo dhali a’di di’d ki e mo naskina/. 15 Dhali a’di dhalkunu bway mo mmoc̱i shi/ir ki jamas gi to/e jin uḵu mo, wakan ki jamas to/e jin uḵu mo midi ’taki mish isi ’twa/ wali, dhali mmoraḵ uni gwansan kun ’koki luŋ jamas to/e jin uḵu mo ki uni minu ’kosh mo be. 16 A’di si’da/ raḵki’da ris ’kwani ’baar mo ’peni uni gun gwa’dan mo dhali uni kun cakin mo, ’peni uni gun ta pa ki pa mo dhali uni kun hatha’ko’d ki ha’th mo, ’peni uni kun ’kon ki ’kus mo dhali uni gun yolu mo ki yol c̱iŋkina/ mo, mmo’kwar jamas buni e me’da bim poros mo walla e buyem buni mo, 17 wakan ki wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi mol yol mo walla yol to mo isi ciki/ a’di midi mii ta gi jamas mo, a’di jin ta gway gi to/e mo walla mondeŋ gi gway piti e mo be. 18 Mii yansan a’di ’theḵu gwo mo gom moyuḵ mo. Dhali dhalki a’di jin mishi gwo ’ban mo tani nyiṯẖ mondeŋ gi gway gi to/e yan mo haali/ a’di ta mondeŋ gi gway gi wathi/ en’thi/ mo. Mondeŋ piti ta’da iss* ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa i’kume’d i’ce’dki issi kwara i’ce’dka pe’de/ ap̱o/ mo.

14

Gway jin Yuḵa ’Kwani kun ’Koni Alaap̱i Iss ’Kwanimpa Ipesu/ mo I’ce’dka Doŋon Ap̱o/ mo

1 Yan’ko’d aha/ p̱arkina mo e mo dhali hili mo mo ma, e ’Kuwosh ma Sihyuun mo tani Ari Ḵa’bal doshki’d mo dhali nyaḵki a’di mo ka alaap̱i iss ’kwanimpa ipesu/ mo i’ce’dka doŋon mo, uni gun tan gi gway piti mo dhali gway ma Babam piti jin ’kwarkunu e buyem buni mo be. 2 Dhali aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni momis mo mmowa e ka dhan yi’de/ jin gwokina is ka ris mo dhali mmowa e ki montor ma sho’k jin alki is mo. Dhali ’twa/ jin ciḵka/ mo tani wana e ki ko ma dheŋdhenye/ mo kun p̱ikina imanp̱i uni mo. 3 Dhali uni yuḵki gway jin ta gway this mo ibwambor ma ḵursi ma Arumgimis mo dhali ibwambori to/e kun ’koni doŋon kun ’kon ki e mo dhali ibwambori ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ mo. Wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa midi mish gway yansan da/ar yisa, hili isi ciki/ uni gun tana alaap̱i iss ’kwanimpa ipesu/ mo i’ce’dka doŋon mo, uni gun wankunu ’ba/ mo ’peni mony’cesh yansan mo be. 4 A’di ta mii a’dihe/ mo uni gun ’koki nyo/ buŋgwar is buni ki up̱ mo, haali/ uni ’kokin kan ’pena bwanyara/ ma dho’th jin dhodhu uni mo. A’di ta mii a’dihe/ mo uni gun baṯẖki Ari Ḵa’bal mo e mo yin jin yakina a’di mo. Uni gwansan iwankunu ’ba/ mo ’peni aris mii kun miina ’kwaniny’cesh mo mmota maman kun ṯwa/a/ goma Arumgimis mo dhali gom Ari Ḵa’bal mo. 5 Dhali e ’twam buni mo tani gwo ma ṯora kamu/ ’konuki gam mo haali/ uni dar gi monyo/o’d mo be.

Gwo jin Hashina Iman’doyu Gwo kun ’Koni Kwara mo

6 Yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwoŋ kamu/ e mo, a’di jin p̱eki’d isi bwaman momis mo, a’di jin ta gi gwom ’borga/ jin di’d ki e ki sule/ mo mmobah a’di mo e uni gwansan kun ’kon e mony’cesh mo, eya ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo dhali e ’kwani kun ’kon ma waḵ e ki she/ mo dhali e ’kwani kun wal ’twan tiya mo dhali e ’kwani kun ta ’kwanin tiya mo. 7 Dhali a’di ki o gwo ka dhan ’twa/ jin caaca mo ki: Ḵoki Arumgimis mo dhali c̱i a’di monyca mo haali/ mo p̱u’dki’d mo gom gwon dwall piti jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo, dhali luŋi a’di mo, a’di jin uḵki momis mo dhali mony’cesh mo dhali ḵumma/ yi’de/ mo dhali yi’de/ kun kasha e ki kash mo.

8 Dhali aman’doyu gwoŋ kamu/ mo, a’di jin ’kon ma po/i su/ mo, baṯẖki a’di isho’k mo mmo/o gwo mo ki: Pam Baabil biṯi’doo. Pam Baabil biṯi’doo. A’di jin caaca mo. Ayim a’di jin raḵki aris kal gi ’kwaniny’cesh mmop̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo jin ta e ma yim jin karkina a’di ki ’thir ’thir mo goma ḵanthi/ jin ’kakin ma yim mo.

9 Dhali aman’doyu gwoŋ kamu/ mo, a’di jin ’kon ma p̱o/i kwara mo, baṯẖki a’di isho’k mo mmo/o gwo ka dhan ’twa/ jin caaca mo ki: Waḵki/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ midi luŋ to/e yan mo dhali jamas piti jin uḵu mo, dhali bu’th moŋ’kwar jin c̱inu jamas e buyem piti mo walla e me’d piti mo tani 10 a’di si’da/ midi p̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah jin ta’da nyor ma Arumgimis mo jin minu wolu/ jin ’konuki ce e ka ḵubbaaya ma nyor piti mo, dhali a’di minu c̱i isa nyor ki me’d mo jin midi wo’c a’di is she/ mo ki o’d mo dhali to jin si’du mo si’da/, a’di jin di’di buŋ’kus gi iman’doyu gwom piti kun ḵogu mo dhali e buŋ’kus gi Ari Ḵa’bal mo. 11 Dhali aku’d gi moŋ’kosh is buni ka nyor jin midi wo’c is she/ mo tani uluc̱ki’d ki uluc̱ uluc̱ mo ki sule/ sule/ mo dhali ki sule/ mo, dhali kun mini dar gi mosi/is mo ki montee ilu/ mo dhali ki mon’thiny ilu/ mo, uni gwansan uni ta uni gun luŋki to/e yan mo dhali jamas piti jin uḵu mo dhali a’diyin jin midi bu’th moŋ’kwar gi gway piti mo.

12 Hili ayuḵ jin yuḵu mmo’dim ’kup̱ a’dihe/ mo gom uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo, uni gwansan kun dhuki gwoŋḵan ma Arumgimis jin ’kwarkunu mo dhali moŋgam gwo is ma Yesus mo be.

13 Dhali aha/ ciḵkina ’twa/ ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki: ’Kwari gwo yansan mo ma. Mom’bor mii gom uni kun wukin mo, uni gun wun e Tap̱a mo ’peni shwane/ ki sule/ mo. Mom’bor mii ka jiŋ gana/ mo, me’d gwo jin ona Shi/in mo, ki uni mini ’taki si/is mo ’peni mii ma ṯu’c buni mo haali/ miin tom buni baṯẖki uni isho’k mo be.

Bwam Mondhe’d gi Mony’cesh mo

14 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina mo e mo, dhali hili mo mo ma, araḵ jin ta gi kush ki bany bany mo dhali a’di jin c̱a’bki’da p̱owa raḵ mo tani wana e ki ya/ gi ’kwani mo, mmota gi toŋ’kup̱ ’dolkon gana/ mo e ’kup̱ piti mo dhali anyerṯẖa/ jin c̱a’bki ŋar ŋar e me’d piti mo. 15 Dhali aman’doyu gwoŋ kamu/ p̱u’dki’d ka pije/ doḵ/e mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo mmoyuḵa yuḵ ki dhan ’twa/ jin caaca e a’di jin c̱a’bki’da p̱owa raḵ mo mmo/o gwo mo ki: Kari anyerṯẖam pini mme’d mo dhali ’ciṯẖi/ to mo haali/ mo p̱u’dki’d jin minu ’ciṯẖ to mo, haali/ bwam mondhe’d gi ’kwaniny’cesh yansan mo tani a’di iski’d mo ki is gana/ mo. 16 Wakan a’di jin c̱a’bki’d eya p̱owa raḵ mo tani a’di ishki’da bor ga ’cesh ka nyerṯẖam piti ap̱o/ mony’cesh mo dhali mony’cesh a’di ’ciṯẖkunu to mo be.

17 Dhali aman’doyu gwoŋ kamu/ p̱u’dki’d ka pije/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel e momis mo, dhali a’di si’da/ ta’d ga nyerṯẖa/ jin c̱a’bki ŋar ŋar mo. 18 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwoŋ kamu/ p̱u’dki’d ka pije/ mo ’peni mo ma gwaṯa/ jin miinuwa bas mo, a’di jin ta’da man’doyu gwo jin ta gi mom’bi’th ap̱o/ o’d mo, dhali a’di yuḵki’da yuḵ ki dhan ’twa/ jin caaca mo e a’di jin ta’d ga nyerṯẖa/ jin c̱a’bki ŋar ŋar mo mmo/o gwo mo ki: Kari anyerṯẖam pini mo dhali gori maman ’peni cwalman gi mony’cesh mo haali/ amura’th piti iskin ki is gana/ mo. 19 Wakan aman’doyu gwo a’di ishki’da bor ga ’cesh ka nyerṯẖam piti mo ap̱o/ mony’cesh mo dhali gor maman to ma ’cesh mo dhali ṯa’k a’di eya dhan to jin nyu/u yimana mura’th mo, a’di jin ta’da nyor ma Arumgimis jin ’batha’ba’th mo. 20 Dhali mo jin nyu/u amurathi cine/ mo tani yap̱kunu ki sho’k mo ka pije/ ’peni ’peŋkuman bampa/ mo dhali abas guski’d ’peni mo jin nyu/u yimana mura’th mo dhali ’kul ma bas caki’d mo mmogama lijaam gi ’twa/ gi shumarum mo, gom ’kus piti jin karkina a’di mo mmogus mo ta’da amyaal iss ’kwanimpa i’kume’d mo be.

15

Iman’doyu Gwo kun Ta gi Mo gi Isa Nyor kun Wo’cki ’Kwani Is She/ mo kun Ta kuŋ ’Ko’d mo

1 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina to mera kamu/ e mo e momis mo, dhan to mer jin caaca mo, iman’doyu gwo kun ’koni pesu/ mo nyaḵki isa nyor jin woci ’kwani is she/ mo kun ’koni pesu/ mo, uni kun ta kuŋ ’ko’d mo, haali/ ki uni mo tani anyor ma Arumgimis jin ’batha’ba’th mo tani a’di daḵkunu ’kup̱ mo be.

2 Dhali aha/ p̱arkina toŋ kamu/ e mo jin piki’d e ḵumma/ yi’de/ mo jin mii’d ki ’bera/ ’bera/ mo me’da gasaas mo jin cenu e ki o’d mo, dhali uni gwansan kun p̱iki to/e e mo jin uḵu mo dhali jamas piti mo dhali mondeŋ gi gway piti mo tani doshkin i’ko’d gwar gi ḵumma/ yi’de/ jin mii’d ki ’bera/ ’bera/ mo me’da gasaas mo ka dheŋdhenye/ ma Arumgimis ime’d buni mo be. 3 Dhali uni yuḵki gway ma Musa mo, a’di jin ta c̱iŋkina/ ma Arumgimis mo, dhali gway gi Ari Ḵa’bal mo mmo/o gwo mo ki:

Miin tom pini uni caaca mo dhali to mer mo,

ayy, Tap̱a Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo.

Miim pini ta kuŋ ḵar/e mo dhali kuŋ gana/ mo,

ayy, Maliḵ jin ta ji gi she/ yil mo.

4 Kaja a’di imidi diki ḵo/ /e mo dhali kar gway pini ki ca mo, ayy Tap̱a?

Haali/ /e ’deŋ gana/ mo tani ita a’di jin ḵogu mo.

Aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo mini iiyu/ mo dhali luŋ /e mo

haali/ gwon dwall pini jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo tani a’di ṯorkunu eya tente/ mo.

5 ’Ko’di mii yansan mo tani aha/ hilkina mo mo dhali gu’b gi mondheleladhelel jin ta gu’b burrinye/ jin onu gwo mo e momis mo tani a’di ḵa’dkunu ’twa/ mo, 6 dhali ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo tani iman’doyu gwo ’koni pesu/ mo, uni p̱u’dkin mo ki ’ba’th kun ’koni pesu/ ime’d mo kun wo’cki ’kwani is she/ mo mmoshumki burrinyen tur kun dheleladhelel mo, kun kushakush kun dhinya/ e ki dhiny mo dhali uni ki hi’th wac̱kan ’dolkon gana/ mo e empa’d buni mo. 7 Dhali to/e kun ’ko ki e mo, jan ’de/ ’peni tiyan doŋon gwansan mo tani c̱iki iman’doyu gwo kun ’koni pesu/ toŋ’kul bwan ’dolkon gana/ mo kun ’tu’dkunu mo ki piny piny ka nyor ma Arumgimis jin ’batha’ba’th mo, a’di jin di’d ki e ki sule/ mo dhali ki sule/ mo 8 dhali gu’b gi mondheleladhelel mo a’di ’tu’dkunu mo ki piny piny ka ku’d gi monyca ’peni Arumgimis mo dhali ’peni mom’bi’th piti mo, dhali jan ṯal ’deŋ kamu/ yisa mishi cic̱ gu’b gi mondheleladhelel mo ntagi ’ba’th kun ’kon ma p̱o/i pesu/ kun woci ’kwani is she/ mo mina iman’doyu gwo gwansan kun ’koni pesu/ idaḵ ’kup̱ mo be.

16

Aris Toŋ’kul Bwa ma Nyor mo kun ’Batha’ba’th mo

1 Dhali yan’ko’d aha/ ciḵkina dhan ’twa/ jin caaca mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo mmoṯor iman’doyu gwo kun ’koni pesu/ gwo mo ki: Iiku/ mo dhali gac̱a nyor ma Arumgimis jin ’batha’ba’th ki sheŋ ’kup̱ mo e mony’cesh mo ’peni toŋ’kul bwa kun ’koni pesu/ mo.

2 Wakan aman’doyu gwo jin di’di ṯwa/a/ mo tani a’di yaki’d mo dhali gac̱a nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱o/ mony’cesh mo, dhali jama/ kun ’then mo ki ’then mo dhali kun bulabul mo p̱u’dkina p̱o/ ’kwani mo uni gun ḵalki gway gi to/e yan mo dhali kun luŋki jamas piti jin uḵu mo be.

3 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i su/ mo gac̱ki’da nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo dhali mo wakina e ka bas gi wathi/ jin wuki’d mo, dhali aris to ’baar mo kun ’kon ki e mo tani wukin mo, uni gun ’kokin e ḵumma/ yi’de/ mo be.

4 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i kwara mo tani gac̱ki’da nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱o/ yi’de/ kun sokin mo dhali ap̱o/ yi’de/ kun kasha e ki kash mo, dhali uni warkin ka bas mo be. 5 Dhali aha/ ciḵkina man’doyu gwo gi yi’de/ mmo/o gwo mo ki:

Gwon dwall pini gwansan kun torkina /e gwo ’twa/a ’cesh mo tani uni ta kuŋ ḵar/e mo,

/e jin ta a’di jin din mo dhali jin diki’d mo, ayy /En ’De/ jin Ḵogu mo.

6 Haali/ ’kwani gac̱kina bas gi unim pini kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali imanc̱i gwo mo,

dhali /e c̱iki uni abas mmop̱i mo.

A’di ta tom buni jin ’dap̱a ’dap̱ mo be.

7 Dhali aha/ ciḵkina gwaṯa/ gi mo ma bas ’therki ko mo mmo/o gwo mo ki:

Nye, Tap̱a Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo,

gwon dwall pini kun torkina /e gwo ’twa/a ’cesh mo tani uni ta uniŋ gana/ mo dhali kuŋ ḵar/e mo.

8 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i doŋon mo tani gac̱ki’da nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱owa tente/ mo dhali a’di dhalkunu bway mo mmoshil ’kwani is ki o’d jin ’batha’ba’th mo. 9 ’Kwani uni shilkunu is ki mom’batha’d jin c̱a’bki wur wur mo dhali uni jeeki gway ma Arumgimis mo, a’di jin ta gi mom’bi’th mo ap̱o/ mom’ba’th gwansan kun wo’cki ’kwani is she/ mo, dhali uni ’koki rica du is mo dhali c̱i a’di monyca mo.

10 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo tani gac̱ki’da nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱owa ḵursi gi to/e mo dhali ’peŋkuman bampam piti taki mondhurumi’d mo. Dhali ’kwani ’kali’thkina le’d buni ki she/ mo e isa nyor buni jin ’pe’dkina uni she/ mo, 11 dhali jee Arumgimis jin ta ji gi momis mo gom isa nyor buni mo dhali jamam buni mo dhali uni ’koki rica du is ’peni miim buni mo be.

12 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pe’de/ mo tani gac̱ki’da nyor piti ’peni toŋ’kul bwa mo ap̱o/ dhan ḵumma/ yi’de/ jin yuḵu gway ka Elp̱uraat mo, dhali yi’dem piti ḵu’thkunu mo mmothoson bway mo goma ris imaliḵ kun ’koni mom’pesho’k mo. 13 Dhali aha/ p̱arkina to jin gac̱ki’d ’peni ’twan tasha/ e mo dhali ’peni ’twa/ gi to/e mo dhali ’peni ’twa/ ma manc̱i gwonthus mo, to kun ’kona e ikwara mo kun ’thena’then mo dhali kun bulabul mo ’peni shi/in piti jin wana e ki ji ma ’dwa/ mo 14 haali/ uni tan ga ruma ’cesh mo, mmo’kup̱ momer mo, uni gun hakaski mo ka bor mo e imaliḵ mo kun ’koni mony’ceshi ’baar mo, mmotul uni ’kup̱ mo goma dhana mee ka tee jin caaca ma Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo. 15 (Hili mo mo ma. Aha/ mina p̱u’dku/ mo mmowa e ki wathin ’di/ mo. Mom’bor mii gom a’di jin di’d ki e i’kup̱ mo mmokar burrinyem piti mo ki a’di midi ’taki diki ya is ’te/ mo dhali ki a’di minu ’koki hil ki laŋ laŋ mo.) 16 Dhali uni tulki uni is mo mmonṯal ’de/ mo e mo jin yuḵu gway ki ’twaŋ ’Kwani Ibraniyiin ka Harmajadduun mo.

17 Dhali aman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo tani gac̱ki’da nyor piti mo ’peni toŋ’kul bwa mo e embul gi momis mo, dhali adhan ’twa/ p̱u’dki’d ka pije/ mo ’peni gu’b gi mondheleladhelel mo dhali ’pena ḵursi ma maliḵ mo mmo/o gwo mo ki: A’di miikunu mo be. 18 Dhali awara sho’k su’kki’d ki dhwa/a’d dhwa/a’d mo dhali dhan mo alki is mo dhali kontor ma sho’k miiki’da gur gur mo dhali adhan mony’cesh yiḵinki is mo, ji gi wakansan yisa mishkunu yisa ’thissa/ me’d jin ’kokina ’kwani e mony’cesh mo. Dhan mony’cesh c̱aan jin yiḵinki is mo tani wa’di caa. 19 Adhan ’peŋkuman bampa/ a’di dherki bwa mo ki she/i kwara mo dhali aris ’peŋkuman bampa/ gi kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo tani ṯa’kkin mo, dhali Arumgimis kaki dhan Pam Baabil e mo mmoṯuca yim mmop̱iya ḵubbaaya iḵu’th mo, a’di jin ta ji ma nyor piti jin ’batha’ba’th ki wap̱ wap̱ mo. 20 Dhali arisa uḵa ’ceshi ’baar mo sokin mo dhali dhan wosha turga/ yisa gamkunuwa. 21 Dhali adhan kuluny ma wasa/ ṯa’kkin mo. Diṯ buni ka ’deṯe/ ’deṯe/ ḵalki’da raṯul iss ’kwanimpa ka mudhe’d mo kun ṯa’kkina p̱o/ ’kwani ’peni momis mo ntagi ’kwani jeekina Arumgimis mo gom isa nyor kun wo’cki uni is she/ mo goma wasa/ mo, haali/ gom isa nyor jin wo’c uni is she/ kagahara kan mo.

17

Gwo jin Toru Gwo ’Twa/a ’Cesh goma Dhana ’Bom C̱al mo

1 Dhali yan’ko’d jan ṯal ’deŋ kamu/ ’peni iman’doyu gwo jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo, a’di jin taki’d gi toŋ’kul bwa kun ’kon ma p̱o/i pesu/ mo tani p̱u’dki’di aha/ mo dhali o aha/ gwo mo ki: Yayu/ mo. Aha/ mina ṯor /e adhan gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh jin caaca mo goma dhana ’bom jin mii miinyc̱al mo, a’di jin c̱a’bki’da p̱o/ yi’de/ ka ris mo. 2 A’di jin miikina imaliḵ kun ’kon e mony’cesh gwansan miinyc̱ala p̱o/ mo dhali uni ki p̱i yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo ki uni gwansan kun miiki miinyc̱al kun ’kokina p̱o/ mony’cesh mo, dhali uni warkin ki uni gun ’koshkin ma su mo. 3 Dhali a’di ki sus aha/ ki Shi/in mo e mombwaasho mo dhali aha/ p̱arkina ’bom e mo mmoc̱a’b ap̱o/ to/eŋ kamu/ jin ta’da duḵ is mo, a’di jin ’tu’du/ is ki gway jin walu gwo sor mo, dhali a’di ta gi ’kup̱i pesu/ mo dhali ce i’kume’d mo be. 4 Dhali a’bom a’di hi’thkunu is ki burrinyem buhe/ mo dhali jin ta’da duḵ is mo dhali ayim nyoŋkunu is ki ’dolkon gana/ mo dhali wosh kun ta kun dhel mo dhali dhema/ mo, dhali ayim bu’thki’da ḵubbaaya jin ta ’dolkon gana/ mo e me’d piti mo jin ’tu’dkunu ki mii kun bulabul mo dhali mii kun ’kan ma yima ḵanthi/ mo gom mo jin miin ma yim miinyc̱al mo. 5 Dhali e buye/ ma yim mo tani a’di ’kwarkunu gway ki gwo jin bagu mo ki: Pam Baabil jin caaca mo, a’di jin ta’da ata’da gi uni kun cila c̱al mo dhali uni kun cila mii kun bulabul mo e mony’cesh mo. 6 Dhali aha/ p̱arkina ’bom e mo mmo’koshkin ma bas gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali abas gi uni kun ’ciṯẖu/ ’kup̱ mo goma Yesus mo be.

Ki aha/ hilkina yim mo tani aha/ merkina ki dhan mer jin shiyi’d mo. 7 Hili aman’doyu gwo ki o aha/ gwo mo ki: Katinta mera eye? Aha/ mina ṯor /e gwo jin c̱inu ki jim bag mo goma ’bom yan mo dhali gom to/e jin ’kona ’kup̱i pesu/ mo dhali jin ’kona ce i’kume’d mo jin ḵalki’da yim ka pije/ mo. 8 Dhali to/e c̱aan jin p̱arkina /e e jin piki’d mo tani a’di diki di mo dhali a’di minu shinu/ ’peni jis jin dar gi ’pemen mo dhali ya mo e mo jin minu daḵ gwo me’d mo. Dhali uni gwansan kun ’kon e mony’cesh mo uni kun ’konuki ’kwar gway buni eya warka/ gi mondiki/e mo ’peni mo ma muŋ’kup̱ ki mony’cesh yansan ’konuki ḵa’b mo tani uni mini mer ki mer jin shiyi’d mo mmohil to/e mo haali/ a’di diki’d mo dhali midi diki di mo dhali a’di midi p̱u’du/ mo. 9 Mii yaase a’di minu mii kor e ki kor nycine/ mo ki moyuḵ mo. ’Kup̱ kun ’koni pesu/ mo tani a’di ta dhan ’kuwosh kun turatur mo kun ’koni pesu/ mo, e mo jin c̱a’b ma ’bom mo. 10 Dhali uni si’da/ ita imaliḵ kun ’koni pesu/ mo dhali kun ’koni mudhe’d mo tani ṯa’kkin mo, jan ṯal ’de/ a’di doshki’d mo, dhali jaŋ kamu/ yisa p̱u’dki’da naskina/ mo, dhali ki a’di midi p̱u’du/ mo tani a’di midi mii c̱a’b mo ki jasi ari mo mo. 11 Dhali gom to/e yansan jin diki’d mo dhali diki di mo tani a’di i’kon ma p̱o/i pekwara mo, hili a’di icila uni gun ’koni pesu/ mo dhali a’di yaki’d mo e mo jin daḵu gwo me’d mo be. 12 Dhali ce gwansan kun ’koni ’kume’d kun p̱arkina /e e mo tani uni ita imaliḵ kun ’koni ’kume’d mo, uni gun ’koki bu’th mom’bi’th gi miin tap̱a naskina/ mo, hili uni mini bu’th moshirr mo me’d imaliḵ ka tenten ’de/ mo, mmonyaḵki to/e mo. 13 Uni gwansan mina bwa ṯal ’de/ mo dhali c̱i mom’bi’th buni mo dhali moshirr buni ki to/e mo. 14 Uni mini mii mo/as ap̱o/ Ari Ḵa’bal mo, dhali Ari Ḵa’bal midi p̱i uni e mo haali/ a’di ta Tap̱a jin di’da p̱owa ris itap̱a mo dhali a’di ta’da Maliḵ jin di’da p̱owa ris imaliḵ mo dhali uni gwansan kun nyaḵ ’ko ki a’di mo tani uni yuḵkunu mo dhali kwanykunu mo dhali ta uni kun ta isiŋ gana/ mo.

15 Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: Yi’de/ kun p̱arkina /e e mo e mo jin c̱a’b ma ’bom c̱al mo tani uni tana ris ’kwani mo dhali adhana buhany wathimpa mo dhali aris kal gi ’kwaniny’cesh mo dhali ’kwani kun wal ’twa/ ki she/ ki she/ mo. 16 Dhali ce gwansan kun ’koni ’kume’d kun p̱arkina /e e mo tani uni dhali to/e mo tani uni mini shi/a ’bom c̱ali e mo. Uni mini c̱iya ’bom ṯinya/ mo dhali mii a’di mmodi is ’te/ mo dhali los buŋgwar is ma yim ki ’kolo’c mo dhali c̱itha yim ki o’d mo, 17 haali/ Arumgimis ki kar a’di eya dum buni mo mmomii bwam piti jin dina a’di gwo ibwa mo gom bwan ṯal ’de/ jin tana uni mo dhali c̱i mom’bi’th buni jin miina uni miin tap̱a ki to/e mo ntagi gwo ma Arumgimis minu thim mo be. 18 Dhali a’bom c̱aan jin p̱arkina /e e mo tani a’di ta’da dhan ’peŋkuman bampa/ jin caaca mo, a’di ita gi mo yan jin miinu tap̱a mo ap̱o/ imaliḵ kun ’koni mony’cesh mo be.

18

Pam Baabil jin Biṯki’doo

1 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwoŋ kamu/ e mo mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis mo. A’di ta gi dhan moshirr mo dhali mony’cesh ’twaḵki mo mo ki mo ma ra/ ra/ piti mo be. 2 Dhali a’di yuḵki’da yuḵ ki ’twa/ jin eḵa/ eḵ mo mmo/o gwo mo ki:

Pam Baabil biṯi’doo. Pam Baabil biṯi’doo. A’di jin caaca mo.

A’di jin warki’d ki mo jin ’kon ma ruma ’cesh nycine/ mo,

mo ma alanyjoro’c gom shi/ini ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo kun ’thena’then mo,

mo ma alanyjoro’c gom ’dii ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, kun ’thena’then mo dhali kun bulabul mo.

3 Haali/ aris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo p̱iki yimana mura’th jin ḵa/u mo ki ŋah ŋah mo ’peni e ma yim jin karkina a’di ki ’thir ’thir mo goma ḵanthi/ jin ’kan ma yim mo.

Dhali aris imaliḵ kun ’koni mony’cesh mo tani uni miiki miinyc̱al ap̱owa yim mo

dhali aris uni gun yoli to e mony’cesh mo tani uni sekina ’pen ka pije/ mo gom pam buni jin tana uni mo ’peni mii ma yim kun cana bwa en’dap̱ a’di mo.

4 Yan’ko’d aha/ ciḵkina ’twaŋ kamu/ ’peni momis mo mmo/o gwo mo ki:

Iiyu/ ka pije/ ’pena yim mo, um gun ta ’kwanim pem mo,

isi ciki/ ki um mini ’koki bu’th miinthus ma yim mo,

isi ciki/ ki um mini ’koki pwaḵ isa nyor ma yim kun mini wo’c ’kwani is she/ mo.

5 Haali/ miinthus ma yim uni su’kkin ka maḵamp̱o/ ntagi momis mo,

dhali Arumgimis kaki mii ma yim kun ’koki ta kuŋ ḵar/e e mo.

6 Raḵa yim to ibway mo me’da yim ki is piti raḵki to ibway mo

dhali raḵa yim to ibway mo ka ’buḵum ’ban mo gom miin to ma yim mo.

P̱oka yim to jin cena a’di e ka ’buḵum ’ban nṯwa/a/ mo ka ḵubbaaya jin cen ma yim to e mo.

7 Me’da yim mmokarkina a’di ’baki ca ki is piti mo dhali lo’b e mii gi bwa en’dap̱ mo tani

wakan c̱ika yim isa nyor jin midi wo’c a’di is she/ mo dhali koki kony jabu’th mo ki mii jin nyaḵa e ki ji gi bar ma yim mii mo.

Haali/ eya du ma yim mo tani ayim o gwo ki is piti mo ki: Ahayi itana maliḵ jin ta’da yim mo,

aha/ yisa tana adhalla, dhali ko jin gwonu ki jabu’th mo tani miga/ p̱ar eya?

8 Wakan to ma yim jin midi wo’c a’di is she/ mo tani midi p̱u’du/ ka tenteŋ gana/ mo,

mo/isa nyor ’peni to kun shi/kin mo, dhali ko jin gwonu ki kony jabu’th mo dhali ṯe/ jin midi ’kosha ’kosh mo,

dhali ayim minu c̱i’th ki o’d mo

haali/ Tap̱a Arumgimis jin dorki’da yim gwon dwall ’twa/a ’cesh mo tani a’di eḵa/ eḵ mo be.

9 Dhali aris imaliḵ kun ’koni mony’cesh mo, uni gun miiki miinyc̱al ap̱o/ a’di mo dhali uni gun mii mii kun ta bwa en’dap̱ nyaḵka yim mo tani uni mini ko mo dhali wol kony jwa mo goma yim mo ki uni mini p̱ara ku’d e mo mmo’kuṯa p̱owa yim mo be. 10 Uni mini dosh isa dhana/ nnii mo mmoḵo/ isa nyor ma yim jin midi wo’c a’di is she/ mo dhali o gwo mo ki:

Ayy/ayy/ayy, ayy/ayy/ayy. /E jin ta dhan ’peŋkuman bampa/ mo,

/e jin ta dhan ’peŋkuman bampa/ gi Pam Baabil jin eḵa/ eḵ mo.

Ka tenten ’de/ mo tani gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh ap̱o/ /e p̱u’dki’d mo.

11 Dhali uni kun yoli to e mony’cesh mo gwokin mo dhali koki kony jabu’th goma yim mo, haali/ wathin ṯal ’deŋ kamu/ yisa di’da jin midi yol tom buni kun suka uni ki sule/ sule/ mo. 12 To kun suka uni mo kun ta ’dolkon gana/ mo dhali ’dolkon kush mo, dhali wosh dhel mo dhali dhema/ mo, dhali burrinyen dhiny e mo dhali burrinyem buhe/ mo dhali burrinye/ jin na’bulana’bul mo dhali burrinyen duḵ is mo dhali aris cwa kun ’kona e ki she/ ki she/ mo kun ’kon ma kulus nycine/ mo dhali aris to kun uḵu ’peni sheny je kun ’kona e ki she/ ki she/ mo, dhali aris to kun p̱a/u ’peni cwa kun ’bitha yol she/ ki ’bi’th mo, dhala koroḵ mo dhali toŋḵuthu’da ’bi’thga/ mo dhali dhan wosh jaro/ jin miina e ki wa’c wa’c mo, 13 dhali aḵur cwa jin wana e ka kwaṯṯan jin ḵuyi mo mo, dhali cwa jin uḵuwa p̱i’dna/ ’peni cine/ mo dhali a’bicajwahar mo dhali cwa jin yuḵu gway ka murr mo dhali a’bicajwahar jin cenu e ki to jin ḵuyi mo mo, dhali yimana mura’th jin ḵa/u ki ŋah ŋah mo dhali ayin mo dhali adip̱anya ’tiga/ mo dhali pos bunyan mo dhali bip̱ mo dhali ḵa’bal mo, dhali aris shumarum mo dhali arisa arabiya kun dira shumarum mo dhali ’kwani kun ta c̱iŋkina/ kun yolu mo, uni gwansan kun tana ḵashira/ gi ’kwanimpa en’thi/ mo.

14 Dhali maman to jin ’kosh ma ḵashiram pini ṯe/ mo tani a’di yaki’d ’peni /e mo,

dhali aris tom pini kun ṯawusaṯawus mo dhali mo ma wa’c wa’c pini mo, uni thiski /e e mo, dhali minu gam doḵ/eya?

15 Dhali uni gun yolki to gwansan kun sugu mo, uni gun gamki mii adu is ki pa jin tana uni ’pena yim mo tani, uni mini dosh isa dhana/ mo e moŋḵo/ is mo gom isa nyor ma yim mo jin midi wo’c a’di is she/ mo, dhali wol ko mo dhali koki kony jabu’th kagahara mo, mmo/o gwo mo ki:

16 Ayy/ayy/ayy, ayy/ayy/ayy, gom dhan ’peŋkuman bampa/ mo

a’di c̱aan jin hi’thkunu is ki burrinyen dhiny e mo dhali burrinyem buhe/ mo dhali burrinyen duḵ is mo,

dhali nyoŋkunu is ki ’dolkon gana/ mo dhali ki wosh dhel mo dhali ki dhema/ mo.

17 Ka tenten ’deŋ gana/ mo tani aris to gwansan kun ta pa ki pa mo tani shi/kunu is mo be.

Dhali aris uni gwahan kun ta tap̱a ma ḵur yi’de/ mo dhali aris ’kwani kun ’ceṯẖkina ḵur yi’de/ mo dhali uni kun ta imanbora ḵur mo dhali aris uni gwansan kun yolki to mo ap̱o/ ḵumma/ yi’de/ mo tani, uni doshkin isa dhana/ mo 18 dhali ḵum cuuwa/ mo me’d jin p̱arkina uni aku’d e mo mmo’kuṯa p̱owa yim mo, mmo/o gwo mo ki:

Ki ’peŋkuman bampa/ jana sa/ wana e gi dhan ’peŋkuman bampa/ yan mo?

19 Dhali uni yeḵki bu’da ’ceshi ’kup̱ buni mo me’d jin gwokina uni mo, dhali koki kony jabu’th mo, mmoḵum cuuwa/ mo ki:

Ayy/ayy/ayy, ayy/ayy/ayy, gom dhan ’peŋkuman bampa/ mo,

e mo jin ’kona uni ’baar kun tan ga ḵur mo kun ishkin ki kana’d kana’d mo gom pa jin tan ma yim mo.

Ka tenten ’deŋ gana/ mo tani ayim shi/kunu is mo be.

20 ’Kunyi bwa mo ma, ap̱owa yim mo, ayy um ’kwani kun ’koni momis mo,

ayy um kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali um kun dhunu ki she/ mo dhali imanc̱i gwo mo,

haali/ Arumgimis c̱iki um gwon dwall jin minu tor gwo ’twa/a ’cesha p̱owa yim mo.

21 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwo jin eḵa/ eḵ mo bu’thki wosh jin wana e ki dhan wosh jin yoru to mo dhali biṯ a’di e ḵumma/ yi’de/ mo mmo/o gwo mo ki:

Wakan Pam Baabil jin ta dhan ’peŋkuman bampa/ mo tani minu biṯ ka ’cesh ki mombujur mo,

dhali a’di minu gam doḵ/e yisa.

22 Dhali ko ma dheŋdhenye/ jin buḵa imanbuḵ uni mo dhali uni kun tana ’twa/ gwocon ki gwocon gom gway jin yuḵu mo dhali uni kun mishkina ṯẖaṯẖar p̱i mo dhali uni kun mishkina apoome/ p̱i mo tani uni minu ciḵ doḵ/e yisa e /e ki sule/ sule/ mo.

Dhali ’kwani kun ta iman/uḵ to ’peni ton tiya gunn kun uḵu mo tani

uni minu gam doḵ/e yisa e /e ki sule/ sule/ mo.

Dhali ko ma yo jin yoru to mo tani minu ciḵ doḵ/e yisa e /e ki sule/ sule/ mo.

23 Dhali moŋkush ma lamba/ mo tani

midi diki doḵ/e kush mo mo e /e ki sule/ sule/ mo.

Dhali ’twa/ gi wathinyaŋa’b dhali nyaranyaŋa’b mo tani minu ciḵ doḵ/e yisa e /e ki sule/ sule/ mo.

Haali/ ’kwani kun yoli to e /e mo tani uni ta ’kwani kun caaca e mony’cesh mo

dhali aris kal gi ’kwani gi mony’ceshi ’baar mo tani uni he’kkunu e mo ki mii ma rum pini kun miina /e mo.

24 Dhali eya yim mo tani abas gamkunu mo, a’di jin ta’da bas gi imanc̱i gwo mo dhali imandhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali aris uni gwansan gun ’koshkunu ap̱o/ mony’cesh mo be.

19

1 Yan’ko’d aha/ ciḵkina ’twa/ jin waki dhan ’twa/ ma waambuhany ’kwani kun eḵa/ eḵ e momis mo mmoḵum cuuwa/ mo ki:

Halleluya. Mowoṯẖ dhali monyca dhali mom’bi’th cil ma Arumgimis bana mo be,

2 haali/ gwom piti jin toru gwon dwall ’twa/a ’cesh mo tani uni ta kuŋ gana/ mo dhali kuŋ ḵar/e mo.

Haali/ a’di dwallki’da dhana yim jin ta c̱al gwo mo, a’di jin p̱u/ki ’kwaniny’cesh ki miinyc̱al ma yim mo.

Dhali a’di ri’cki’da yim mo goma bas gi unim piti kun ta c̱iŋkinam piti mo.

3 Dhali doḵ/e uni ḵumki cuuwa/ mo ki:

Halleluya. Dhala ku’d ’pena yim yaki mis mo ki sule/ dhali ki sule/ mo.

4 Dhali ’kwaniŋ gwanyjaḵa/ kun ’koni iss ’de/ i’ce’dka doŋon mo dhali to/e kun ’koni doŋon kun ’kon ki e mo tani uni ṯa’kkina ’cesh mo dhali luŋa Arumgimis mo, a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi ma maliḵ piti mo mmo/o gwo mo ki: Amen, dhali Halleluya. 5 Dhali ’pena ḵursi ma maliḵ mo tani ’twa/ p̱u’dki’d jin gwoyi’d mo ki:

Maŋi Arumgimis bana mo, aris umi ’baar mo kun ta c̱iŋkinam piti mo,

um kun ḵo/ki a’di mo, ’peni uni gun gwa’dan mo dhali uni kun cakin mo.

Tonṯe/ ma Yuḵ gi Momiimash gi Ari Ḵa’bal mo

6 Dhali yan’ko’d aha/ ciḵkina ’twa/ jin waki dhan ’twa/ ma waambuhany ’kwani mo, dhali jin wana e ki dhan yi’de/ jin gwona is ka ris mo dhali jin wana e ka dhan montor ma sho’k jin eḵa/ eḵ mo jin mii’da gur gur mo, mmoḵum cuuwa/ mo ki:

Halleluya. Haali/ Tap̱a Arumgimis gana mo, a’di jin ta a’di jin Eḵa/ Eḵ mo tani a’di ta Tap̱a mo.

7 Dhalki ana ’kunya bwa mo dhali kar a’di ki ca mo dhali c̱i a’di monyca mo,

haali/ momiimash gi Ari Ḵa’bal a’di p̱u’dki’d mo,

dhali Nyaranyaŋa’b piti mo, ayim ki is piti a’di thosonki is mo.

8 Ayim taḵkunu ki burrinye/ jin dhinya/ e ki dhiny mo dhali jin c̱a’bki c̱aw c̱aw mo dhali jin dheleladhelel mo –

haali/ burrinyen dhiny e yansan mo tani a’di ta mii ma ḵar/e gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo be.

9 Dhala man’doyu gwo ki o aha/ gwo mo ki: ’Kwari gwo yansan mo ma: Mom’bor mii gom uni gwansan kun c̱inu ayuḵ mo mmo/iiyu/ mo mmoshwa tonṯe/ gi momiimash gi Ari Ḵa’bal mo. Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: Gwo gwansan uni ta gwoŋ gana/ ma Arumgimis mo. 10 Dhali yan’ko’d aha/ biṯkina ’cesh e sho’k piti mo dhali luŋ a’di mo, hili a’di ki o aha/ gwo mo ki: /E yisa mini mii mii kana. Aha/ tana garr jin nyaḵki’da ṯu’c mii ki /e mo dhali awaḵ pini mo, uni gun ṯelki gwonṯor goma Yesus mo. Luŋi /e Arumgimis mo. Haali/ gwonṯor ma Yesus mo tani a’di ta shi/in gi gwo jin c̱inu is mo be.

Amanmer Shumarum jin Ta jiŋ Kusha P̱o/ mo

11 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina momis e mo mmoḵa’dkunu a’di ’twa/ mo, dhali hili mo mo ma, aha/ mishkina shumarum kush mo. Dhali a’di yansan jin c̱a’bki’da p̱o/ a’di mo tani gway piti yuḵu ki: A’di jin ta Isiŋ Gana/ mo dhali a’diŋ Gana/ mo, dhali e momii mii ma ḵar/e mo tani a’di dwallki gwo mo dhali kar mo/as mo be. 12 Em piti wana e ka le’dan o’d mo dhali e ’kup̱ piti mo tani aris toŋ’kup̱ ma maliḵ ’tamkunu e ’kup̱ piti mo. Dhali a’di yuḵkunu gway ka nyi’da/ nyi’da/ mo, a’di jin mola wathin ṯal ’deŋ kamu/ mo, hili a’di ki is piti imishki’d mo be. 13 A’di hi’thkunu is ki burrinyen turga/ mo jin ’thup̱kunu is ka bas mo dhali gway gi a’di jin yuḵkunu a’di mo tani a’di ita Gwo ma Arumgimis mo be. 14 Dhali aris ’kwani ma mee gi momis mo tani uni thosonkunu is ki burrinyen dhiny e mo dhali kun ta kuŋ kush mo dhali kun dheleladhelel mo, mmobaṯẖ a’di isho’k mo ki shumarum buni kun ta gi kush mo. 15 Dhali ’peni ’twam piti mo tani a’di gac̱ki gandala turga/ jin kaaka mo, a’di jin mina a’di ’kosh aris kal gi ’kwaniny’cesh mo dhali a’di midi ta tap̱a ap̱o/ uni ki cwa jin ta toŋḵuthu’d mo. Dhali a’di midi yap̱ mo jin nyu/u yimana mura’th ki sho’k mo, a’di jin ta’da nyor ma Arumgimis jin Eḵa/ Eḵ mo, anyor jin ’batha’ba’th mo. 16 E burrinyen turgam piti mo dhali e wum piti mo tani a’di c̱inu gway ka nyi’da/ nyi’da/ mo jin o ki: Amaliḵ jin ta tap̱a ap̱o/ imaliḵ mo dhali Tap̱a jin ta tap̱a ap̱o/ itap̱a mo.

17 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwoŋ kamu/ e mo mmodosh atente/ jin shwa’d mo dhali ki dhan ’twa/ jin caaca mo tani a’di yuḵki’da yuḵ mo goma ris ’dii ’baar mo kun p̱en isi bwaman momis mo ki: P̱eyu/ mo, dhali tulu/ is mo goma dhan tonṯe/ ma Arumgimis mo, 18 mmo’ka buŋgwar is gi imaliḵ mo, dhali buŋgwar is gi uni gun ta gummp̱a/ ki gummp̱a/ mo gom ’kwani ma mee mo, dhali buŋgwar is gi ’kwani kun eḵa/ eḵ mo, dhali buŋgwar is ma ris shumarum mo dhali imanmer uni ap̱o/ mo, dhali buŋgwar is ma ris ’kwani ’baar mo, uni gun ’kon ki ’kus mo dhali uni gun yolu ki yol c̱iŋkina/ mo, ’peni uni gun gwa’da is mo dhali uni kun cakin mo. 19 Dhali aha/ p̱arkina to/e e mo dhali imaliḵ gi mony’cesh mo nyaḵki ’kwani ma meem buni mo mmotul is mmonṯal ’de/ mo mmomii mo/as ap̱o/ a’di jin c̱a’bki’da p̱o/ shumarum mo dhali ap̱o/ ’kwani ma meem piti mo. 20 Dhali to/e a’di bu’thkunu mo dhali nyaḵka manc̱i gwonthus piti mo, a’di jin diki’d e buŋ’kus a’di mo dhali mmomii dhan jamas mii mo ki mii jin he’kkina a’di uni gwansan e mo, uni gun bu’thki jamas gi to/e mo dhali uni gwansan kun luŋki jamas piti jin uḵu mo. Dhali uni su/ gwansan mo tani uni iṯa’kkunu eya al o’d ki e mo, e mo jin mina isi pur uni ki to jin si’du ilu/ mo. 21 Dhali kun tiya ’kokunu mo mmo’kosh ki gandala turga/ mo ki a’di jin c̱a’bki’da p̱o/ shumarum mo, gandala turga/ jin gac̱ki’d ’peni ’twam piti mo, dhali aris ’dii ’baar mo komki ’pen mo gom buŋgwar is buni mo be.

20

Yil jin ’Koni Alip̱i ’De/ mo

1 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina man’doyu gwo e mo mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis mo, mmota ga mup̱tha/ e me’da bim poros piti mo gom dhan jis jin dar gi ’pemen mo dhala jindhiir mo. 2 Dhali a’di ki ’dap̱ dhan tasha/ yan ka nyoḵ mo, dhan tashan dhamo/ yin, jin yuḵkunu gway ki Tap̱a ma Ruma ’Cesh mo dhali ka Seṯaan mo dhali a’di ki deḵ a’di mo gom yil alip̱ mo. 3 Dhali a’di ki biṯ a’di mo e mo jin ’kula’kul mo, dhali a’di ki mu’th a’di ’twa/ mo dhali a’di ki ’dap̱ a’di ka ’diŋkila/ ap̱o/ mo ki a’di midi ’taki diki heka ris kal gi ’kwaniny’cesh e doḵ/e mo ntagi yil alip̱ midi di ’kup̱ mo. Dhali ’ko’di mii c̱aan mo tani a’di minu mii dhalu me’d mo gom ari mo mo.

4 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina risa ḵursi ma maliḵ e mo, dhali uni gun ’kokina p̱o/ uni mo tani uni ta uni gun c̱ikunu gwon dwall jin toru gwo ’twa/a ’cesh mo. Dhali aha/ si’da/ p̱arkina ḵashira/ gi uni gwansan kun ’ciṯẖkunu ’kup̱ mo gom gwom buni kun ṯora uni goma Yesus mo dhali gom gwo ma Arumgimis mo, dhali uni gun ’koki luŋ to/e yan mo walla jamas piti jin uḵu mo, dhali uni gun ’koki bu’th jamas piti e buyem buni mo walla e me’d buni mo. Uni p̱u’dkin ki e mo doḵ/e dhali nyaḵ tap̱a ta ka Ḵrisṯẖos ki yil alip̱ mo be. 5 Dhali unin tiya kun wukin mo tani ’koki p̱u’du/ mmo’ko ki e mo naskina/ mo tani ntagi yil alip̱ midi di ’kup̱ mo. A’di yansan ita mo jin pinu jin ta jin ṯwa/a/ mo be. 6 Mom’bor mii mo dhali a’di jin ḵogu mo tani ta a’di mo a’di jin pwaḵki mompinu jin ta jin ṯwa/a/ mo. Ap̱o/ uni kun wakan mo tani mowu jin ’kon ma p̱o/i su/ mo tani a’di dar gi mom’bi’th ap̱o/ uni mo, hili uni mini ta igasiis ma Arumgimis mo dhali goma Ḵrisṯẖos mo, dhali uni mini nyaḵ tap̱a ta ki a’di ki yil alip̱ mo be.

7 Dhali ki yil alip̱ midi di ’kup̱ mo tani aSeṯaan a’di minu dhalu me’d mo ’pena sijin piti mo 8 dhali a’di midi p̱u’du/ ka pije/ mo mmoheka ris kal gi ’kwaniny’cesh e mo, uni gun ’kon ki ’ban gi mony’cesh kun ’kona shem ’penabi idoŋon mo, a’di jin ta Pany Juuj mo dhali Pam Majuuj mo, mmotul uni is mo gom mo ma mee mo. Mondeŋ buni uni wana e ka si’b gi bwam ma gap̱ gi ḵumma/ yi’de/ mo. 9 Dhali uni yakina ye’th ye’th mo mmohakar mony’cesh ka bor mo dhali mmo’kama ris gu’ba’ku/ gi uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dhelel mo dhali ’peŋkuman bampam buni jin enu mo. Hili o’d p̱u’dki’d ka ’cesh ’peni momis mo dhali shwa uni ki ’ci’d’da/ mo. 10 dhali tap̱a ma ruma ’cesh jin he’k uni e mo tani a’di biṯkunu mo eya al o’d mo dhali e bwam to jin si’du mo, e mo jin dina to/e mo dhali amanc̱i gwonthus mo, dhali uni minu ’kosh ki isa nyor jin midi wo’c is she/ mo montee dhali ki mon’thiny ilu/ mo ki sule/ dhali ki sule/ mo.

Gwo jin Toru Gwo ’Twa/a ’Cesh ’Pena Dhana Ḵursi ma Maliḵ jin Ta jiŋ Kush mo

11 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina dhana ḵursi ma maliḵ jin ta gi kush e mo dhali a’di jin c̱a’bki’da p̱o/ a’di mo. ’Peni buŋ’kus piti mo tani mony’cesh dhali momis uni yakina ŋwac̱a/ mo, dhali mo yisa gamu gom uniya. 12 Dhali aha/ p̱arkina uni gun wukin e mo, uni kun cakin mo dhali kun gwa’dkin mo, mmodosh mo mbwambor ma ḵursi ma maliḵ mo, dhali arisa warka/ ḵa’dkunu mo be. Dhali awarkaŋ kamu/ si’da/ ḵa’dkunu mo, a’di jin ta’da warka/ gi mondiki/e mo. Dhali uni gun wukin mo tani uni dwallkunu gwo mo me’d gwo jin ’kwarkunu mo e bwam ma risa warka/ mo ki mii kun miikina uni mo be. 13 Dhali ḵumma/ yi’de/ c̱iyi ’kwani ka nyaŋ’ko’d kun wukin e a’di mo. Mowu dhali Mo ma Haawiya c̱iyi ’kwani kun wukin e uni mo, dhali aris uni ’baar mo dwallkunu gwo mo ki mii kun miikina uni mo be. 14 Dhali yan’ko’d Mowu dhali Mo ma Haawiya uni ṯa’kkunu mo eya al o’d mo. A’di yansan ita wu jin ’kon ma p̱o/i su/ mo, a’di jin ta’da al o’d mo. 15 Dhali waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ ’konuki gam gway piti jin ’kwarkunu mo eya warka/ gi mondiki/e yan mo tani a’di si’da/ minu biṯ mo eya al o’d mo be.

21

Momis jin Ta jin This mo dhali Mony’cesh jin Ta jin This mo

1 Dhali yan’ko’d aha/ p̱arkina momis jin ta jin this e mo dhali mony’cesh jin ta jin this mo. Haali/ momis jin ta jin ṯwa/a/ mo dhali mony’cesh jin ta jin ṯwa/a/ mo tani uni pekin mo be, dhali ḵumma/ yi’de/ yisa di’d doḵ/e. 2 Dhali aha/ p̱arkina ’peŋkuman bampa/ jin ḵogu e mo, a’di jin ta Pa Urushaliim jin ta jin this mo, mmothulu/ ka ’cesh ’peni momis ’peni Arumgimis mo, mmothosonkunu a’di is mo me’d nyaranyaŋa’b jin nyoŋkunu is ki to mo goma kaṯẖim piti mo be. 3 Dhali aha/ ciḵkina dhan ’twa/ ’pena ḵursi ma maliḵ mo mmo/o gwo mo ki: Hili mo mo ma, monyc̱a’b ma Arumgimis diki’d nyaḵki ’kwani mo. A’di midi nyaḵ c̱a’b ki uni mo dhali uni mini ta ’kwanim piti mo, dhali Arumgimis ki is piti, a’di midi nyaḵ di e uni mo dhali a’di midi ta uni Arumgimis buni mo. 4 Dhali a’di midi shumuṯ jabu’th ’pena ris em buni ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, dhali wuŋ kamu/ midi doḵ/e diya, walla kony jabudha kamu/ minu kowa, walla cuuwaŋ kamu/ minu cuuwa, walla isa nyora kamu/ midi diya? haali/ aris ton dhamo/ gwansan mo tani uni pekin mo be.

5 Dhali a’di jin c̱a’bki’da p̱owa ḵursi mo tani oki gwo mo ki: Hili mo mo ma, aha/ miikina ris to mmota kun this mo. A’di si’da/ ki o gwo mo ki: ’Kwari a’di yansan mo ma, haali/ gwo gwansan mo tani uni ta ku isiŋ gana/ mo dhali kuŋ gana/ mo. 6 Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: A’di miikunu mo. Aha/ tana ji ma Muŋ’kup̱ mo dhali jiŋ ’Ko’d mo, aha/ tana ji gi mo jin ṯelkunu ’pen mo dhali mo jin midi di ’kup̱ mo be. E uni kun butha yi’de/ gom miiŋḵar/e mo tani aha/ mina c̱i uni yi’de/ ki dar gi yol mo ’peni yi’de/ jin kashkina e ki kash mo jin ta mondiki/e mo be. 7 A’di jin p̱iki mii e mo tani a’di midi ta gi mal yansan mo, dhali aha/ mina ta Arumgimis piti mo dhali a’di midi ta aha/ ya/um mo. 8 Hili gom uni gun tana shi/iny jwa mo dhali uni gun dar gi moŋgam gwo is mo, dhali uni gun wali gwo sor mo, dhali uni gun ta iman’kosha mee mo, dhali uni gun ta imanha’k ’pen c̱eŋ gwas mo, dhali uni gun ta imanmii mii ma rum mo, dhali imanluŋ tomp̱inycon mo, dhali aris uni gun tana ṯor mo tani tom buni di’d jin midi ’bag uni e mo eya al o’d mo jin purki’d ki o’d mo dhali to jin si’du mo si’da/, a’di jin ta wu jin ’kon ma p̱o/i su/ mo be.

Pa Urushaliim jin Ta jin This mo

9 Dhali yan’ko’d aman’doyu gwoŋ kamu/ ’de/ ’peni bwam uni gun ’koni pesu/ mo, a’di jin ta’d gi toŋ’kul bwa mo jin ’tu’dkunu ki mom’ba’th kun ’koni pesu/ kun woci ’kwani is she/ mo kun ta kuŋ ’ko’d mo tani p̱u’dki’d mo dhali o aha/ gwo mo ki: Yayu/ mo. Aha/ mina ṯor /e Nyaranyaŋa’b mo, a’di jin ta’da ’bom gi Ari Ḵa’bal mo. 10 Dhali e Shi/in mo tani a’di ḵalki aha/ mo eya dhan wosh jin turatur mo, dhali ṯor aha/ ’peŋkuman bampa/ jin ḵogu mo jin ta Pa Urushaliim mo, mmothulu/ ka ’cesh mo ’peni momis mo ’peni Arumgimis mo, 11 mmotakina a’di gi monyca ma Arumgimis mo, dhali dhel piti bolki wosh dhel jin ta’da aane/ e mo, mmowa e ki wosh dhel jin ta’da wasin dhela/ mo jin di’d eya tente/ jin mii’d ki wa’c wa’c mo. 12 A’di ta’d ga dhana goŋ jin turatur mo jin ’kona ’twaŋkali ’kume’d i’ce’dka su/ mo dhali iman’doyu gwo ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo e ’twaŋkal piti mo, dhali e ’twaŋkal piti mo tani gway ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo kun tana waḵ gi iya/ ma Israyiil mo kun c̱ikunuwa nyi’da/ nyi’da/ mo. 13 E mom’pesho’k mo tani ’twaŋkal ’koni kwara mo dhali e moŋ’ko’d gwar ma bim poros mo tani ’twaŋkal ’koni kwara mo, dhali e moŋ’ko’d gwar ma biny cam mo tani ’twaŋkal ’koni kwara mo, dhali eya bora luŋgu’b mo tani ’twaŋkal ’koni kwara mo. 14 Dhali agoŋ gi ’peŋkuman bampa/ mo tani ta’d gi moŋḵa’b kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali ap̱o/ uni mo tani gway ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo uni gun ta gway gi imandhunu ki she/ gi Ari Ḵa’bal mo kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo be.

15 Dhali a’di jin ṯorki’da ṯor ki aha/ mo tani ta’d gi cwan ’dolkon gana/ mo jin baru to mo mmobar ’peŋkuman bampa/ mo dhali ’twaŋkal piti mo dhali agaŋgaram piti mo. 16 Dhali ’peŋkuman bampa/ mo nyaḵkina isi bwa mo dhali aluc̱ piti nyaḵki’d ki bem piti mo. Dhali a’di barki ’peŋkuman bampa/ ki cwam piti mo, ka amyaal alip̱i* ’de/ mo jin ’ce’dki’d ka iss ’kwanimpa i/iss ’de/ i’ce’dki iss ’kwanimpa imudhe’d mo. Aluc̱ piti dhali bem piti dhali tur piti, uni nyaḵkan ki ’doḵo/ ’doḵo/ mo. 17 Dhali a’di si’da/ barki’da agaŋgaram piti mo, ki gula/ iss† ’kwanimpa ipesu/ mo i’ce’dka doŋon mo. A’di ta mombar jin baru ’kwani mo, a’di jin ta ji gi iman’doyu gwo mo. 18 Agoŋ a’di inyaŋkunu ki wosh dhel jin ta’da wasin dhela/ mo, dhali ’peŋkuman bampa/ miiki’d ki ’be’d ’be’d mo gom ’dolkon gana/ mo dhali di eya tente/ me’da gasaas mo. 19 Dhali moŋḵa’b ma gaŋgara/ gi ’peŋkuman bampa/ mo tani a’di nyoŋkunu ka ris wosh dheli ’baar mo ki she/ ki she/ mo. A’di jin ta jin ṯwa/a/ mo ta wosh dhel jin ta’da wasin dhela/ mo ki e ka ris mo, dhali jiŋ ’ko’d mo a’di ta wosh dhel jin ta ’pinyamaṯẖ mo, dhali a’di jin ’kon ma p̱o/i kwara mo a’di jin ta wosh dhel jin ta jin dhii/ mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i doŋon mo a’di jin ta wosha wasin dhela/ jin ta jin dhii/ mo, 20 dhali jin ’kon ma p̱o/i mudhe’d mo a’di jin ta wosh dhel jin ta gi kush mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i pe’de/ mo a’di jin ta wosh dhel jin ta jim ’per mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i pesu/ mo a’di jin ta wosh dhel jin ta’da go’d go’d mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i pekwara mo a’di jin ta wosh dhel jin miina is ki go’de/ go’de/ mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i pedoŋon mo a’di jin ta wosh dhel jin miina is ki dhii/e dhii/e mo dhali jin ’kon ma p̱o/i ’kume’d mo a’di jin ta wosh dhel jin tana jamasa tortukul mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i ’kume’d i’ce’dka ’de/ mo a’di jin ta wosh dhel jin tana isa mandup̱any mo, dhali jin ’kon ma p̱o/i ’kume’d i’ce’dka su/ mo a’di jin ta wosh dhel jin ta’da duḵ is mo. 21 Dhali ’twaŋkal kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo tani uni ta dhema/ kun ’koni ’kume’d i’ce’dka su/ mo, dhali ’twaŋkala goŋ ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo uni uḵkunu ki dhema/ en ’de/ mo, dhali bway tur jin iinu ii ’peŋkuman bampa/ mo tani ta jasi ’dolkon gana/ ’baar mo, jin minu hil ’pena pije/ itor ḵarash me’da gasaas mo.

22 Dhali aha/ p̱arkina gu’b gi mondheleladhelela kamu/ e yisa e ’peŋkuman bampa/ mo, haali/ gu’b gi mondheleladhelel piti mo tani a’di ta Tap̱a Arumgimis mo, a’di jin Eḵa/ Eḵ mo dhali Ari Ḵa’bal mo be. 23 Dhali ’peŋkuman bampa/ yansan yisa midi mii ta ga tente/ mo walla appe mo mmo’twaḵ mo ap̱o/ a’di mo, haali/ monyca ma Arumgimis mo tani a’di ta moŋkush piti mo dhali alambam piti mo tani a’di ta Ari Ḵa’bal mo. 24 Ki moŋkush piti mo tani a’di min ma ris kal gi ’kwaniny’ceshi ii mo dhali aris imaliḵ kun ’koni mony’cesh mo tani mini c̱i monycam buni mo gom a’di mo be, 25 dhali ’twaŋkal piti mo tani mini ’ko kan ki ḵany ki sule/ montee mo – dhali mon’thinya kamu/ midi diya e mun mowa? 26 Uni mini c̱iki a’di monyca mo dhali montaḵ mo goma ris kal gi ’kwaniny’ceshi ’baar mo. 27 Hili to nyo/o’da kamu/ yisa midi diya jin midi cic̱ e a’di mo, walla jan ṯal ’de/ jin midi boṯki miinthus jin shi/ashi/ mo walla ta manc̱i gwonthus mo, hili jasi uni gwansan kun ’kwarkunu gway eya warka/ gi Ari Ḵa’bal gi mondiki/e mo tani, uni a’di imini ’ko mo be.

22

1 Dhali yan’ko’d a’di ṯorki aha/ yi’de/ jin guski’d mo jin ta yi’de/ jin di ki e mo, jin kushakush jin mii’d ki wa’c wa’c mo, mmoyayaa ŋwac̱a/ mo ’pena ḵursi ma Arumgimis mo dhali Ari Ḵa’bal mo, 2 ki tur mo isi bwaman bway tur gi ’peŋkuman bampa/ mo. Dhali si’da/ e ’ban kuku/ mo gi yi’de/ jin guski’d mo tani cwa gi mondiki/e mo nyaḵki maman pitiŋ gana/ kun ’kona e i’kume’d i’ce’dka su/ mo gwono’dki maman piti mo ka ppe ki she/ ki she/ mo. Dhali ’cemen gi cwa a’di karkunu mo mmowac̱a ris kal gi ’kwaniny’cesh mo. 3 Moŋkamu/ midi di yisa jin min ma manjeeya jee idi mo, hili jasa ḵursi ma maliḵ ma Arumgimis mo dhali ji gi Ari Ḵa’bal mo a’di midi di nycine/ mo, dhali c̱iŋkinam piti mo uni imini luŋ a’di mo. 4 Dhali uni mini p̱ar jis/em piti e mo dhali gway piti midi c̱a’ba p̱o/ buyem buni mo. 5 Dhali mon’thiny midi di yisa. Uni mini mii ta gi moŋkush ma lamba/ mo yisa walla atente/ mo yisa haali/ Tap̱a Arumgimis a’di midi ta moŋkush buni mo, dhali uni mini nyaḵ tap̱a ta ki a’di ki sule/ mo dhali ki sule/ mo be.

Yesus Midi P̱u’du/ ki ’Dishe/ mo

6 Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: Gwo gwansan uni ta ku isiŋ gana/ mo dhali kuŋ gana/ mo. Dhali Tap̱a, jin ta’da Arumgimis mo gom shi/in gi imanc̱i gwo mo tani a’di hashki’da man’doyu gwom piti mo mmoṯor c̱iŋkinam piti to mo kun mini bu’th mo ki ’dishe/ mo. 7 Dhali hili mo mo ma, aha/ mina p̱u’dku/ ki ’dishe/ mo.

Mom’bor mii gom a’di jin dhuki gwo kun onu is eya warka/ yansan mo.

8 Aha/ jin tana Yohaan mo tani aha/ tana a’di jin ciḵki to gwansan mo dhali p̱ar to gwansan e mo be. Dhali ki aha/ ciḵkina uni mo dhali p̱ar uni e mo tani aha/ biṯkina ’cesh mo mmoluŋ e sho’k ma man’doyu gwo mo, a’di jin ṯorki aha/ to gwansan mo. 9 Hili a’di ki o aha/ gwo mo ki: /E mini diki mii mii kan mo. Aha/ tana garr jin nyaḵki’da ṯu’c mii nyaḵki /e mo dhali awaḵ pini mo uni kun ta imanc̱i gwo mo, dhali nyaḵki uni gwansan kun dhuki gwo kun ’kwarkunu mo eya warka/ yansan mo. Luŋi /e Arumgimis mo.

10 Dhali a’di ki o aha/ gwo mo ki: Dhalku/ gwo ki ’dap̱ ’twa/ ka ’diŋkila/ mo, gwo yansan jin onu is eya warka/ yansan mo, haali/ mo ’disha’dish mo be. 11 Dhalki a’dinthus yin di’d naskina/ mo mmomii tonthus mo dhali dhalki a’di jin mii mii kun nyo/anyo/ mo di’d naskina/ mo mmomii mii kun nyo/anyo/ mo, dhali uni kun mii miiŋḵar/e mo tani dhalki uni ’kon naskina/ mo mmomii miiŋḵar/e mo dhali uni kun tana gayiin mo tani dhalki uni ’kon naskina/ mo mmomii mii ma gayiin mo.

12 Hili mo mo ma, aha/ mina p̱u’dku/ ki ’dishe/ mo, mmoḵalku/ tom pem mme’d mo, mmoraḵa ris ’kwani ’baar mo to mbway mo ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo me’d mii jin miikina uni mo. 13 Aha/ tana ja Muŋ’kup̱ mo dhali jiŋ ’Ko’d mo, aha/ cila mo jin ṯwa/a/ mo dhali mo jiŋ ’ko’d mo, dhali aha/ cilkina mo jin ṯelkunu ’pen mo dhali mo jin di ’kup̱ mo.

14 Mom’bor mii gom uni gwansan kun wuski burrinyen tur buni mo dhali kun mii gwoŋḵan piti mo, ki uni mini ta gi moshirr mo gom cwa gi mondiki/e mo, dhali ki uni mini ’taki cic̱ ’peŋkuman bampa/ ki ’twaŋkal ma goŋ mo be. 15 Apije/ mo tani arisa ’ka ’kokin mo dhali uni kun mii mii ma rum mo dhali uni gun ha’k ’pen c̱eŋ gwas mo dhali iman’kosha mee mo dhali imanluŋ tomp̱inycon mo dhali aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ mo, uni kun enina en thus mo dhali boṯki mii gi imanc̱i gwonthus mo.

16 Aha/ jin tana Yesus hashkina man’doyu gwom pem e /e mo ki gwo yansan jin onu mo goma risa ḵaniisa mo. Aha/ tana birman mo dhali emen ma Dawuu’d mo, jin ta’da cul gi mon’thamo/ mo jin ’twaḵki mo mo.

17 Shi/in dhali Nyaranyaŋa’b o gwo mo ki: Iiyu/ mo. Dhali dhalki a’di jin ciḵ a’di mo o gwo mo ki: Iiyu/ mo. Dhali dhalki a’di jin budha yi’de/ gom miiŋḵar/e mo yayi’d mo. Dhali dhalki a’di jin ona bwa ki bu’th yi’de/ gi mondiki/e ki dar gi moyol mo tani iyayi’d si’da/ mo.

18 Aha/ rumkina aris ’kwani ’baar ka ’deṯe/ ’deṯe/ ki gwo mo uni kun ciḵki gwo gwansan jin onu is eya warka/ yansan mo. Dhali waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi mar uni is mo tani Arumgimis si’da/ midi mar a’di mo/isa nyor is mo jin midi wo’c a’di is she/ mo, uni kun ṯorkunu mo eya warka/ yansan mo. 19 Dhali waḵki/ jan ṯal ’deŋ kamu/ midi bu’th gwo ’pena warka/ yansan jin onu gwo is mo tani Arumgimis si’da/ midi bu’th miim piti jin pwaḵkina a’di cwa gi mondiki/e mo dhali e ’peŋkuman bampa/ jin ḵogu mo, uni kun ṯorkunu eya warka/ yansan mo.

20 A’di jin ṯeki gwo gwansan mo mmo/o mo tani o gwo mo ki: Ka jiŋ gana/ aha/ mina p̱u’dku/ ki ’dishe/ mo be. Amen. Yayu/ ma, Tap̱a Yesus mo.

21 A’the gi Tap̱a Yesus midi di e uni kun dhunu ki she/ ki dhelel dheleli ’baar mo. Amen.

* 4:4 arba wa ishriin

* 7:4 miyya wa arba wa arba/iin alip̱

* 11:2 iṯneen wa arba/iin

† 11:3 alip̱ wa miyyaṯeen wa siṯṯiin

* 13:18 suṯṯumiyya wa siṯṯa wa siṯṯiin

* 21:16 alip̱ wa ḵumsumiyya

† 21:17 miyya wa arba wa arba/iin