^

Yakan Bible

Ruth, Jonah, the New Testament, and portions of Genesis in the Yakan language of the Republic of the Philippines

copyright © 1984 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Yakan
Translation by: Wycliffe Bible Translators

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2015-06-30

ePub generated by Haiola 22 Feb 2024 from source files dated 31 Aug 2023

0001493b-891c-5dba-a045-693804fc5034

Rut

1

2

3

4

Jūd si Rut

Pahāti sabab jūd inēnan si Rut

Istori inin istori masaley teˈed. Amban masa si Rut inin taman kuweˈitu labi meˈ tellumpūˈ ngibu tahun palabey. Tagnaˈ inakahan hadja istori inin amban pangkat-mamangkatin taman ubus ne Sultan Daˈud magantan si lahat Israˈel. Behu sinulat inin weˈ aˈa Israˈel.

Si Rut inin dembuwaˈ dende bangsa Moˈab masaley. Bangsa Moˈab inin tubuˈan si Lot. Tabatsa sabab aˈa inēnan si Moˈab si sulat Panagnaˈan 19.30-38. Lahatden tudju silangan amban Tahik Matey. Kuweˈitu lahat miyaˈan sinakup si lahat Jordan.

Magella si Rut inin si dembuwaˈ lella bangsa Israˈel patennaˈ laˈi si lahat Moˈab. Pag matey ellanen nuhut metoˈanen iye hap lahat Yahudiya. Lahat inin sinakup si lahat Israˈel bu tudju seddepan amban Tahik Matey. Nuhut iye metoˈanen peggeˈ malasa teˈed iye si metoˈane duk ngandel si Tuhan meˈ bangsa Israˈelin.

Masaley si bangsa Israˈel bang niyaˈ lella matey, dembuwaˈ meˈ usbane mapinggedin subey magkuwiraw nabangan baluhin duk iluˈ-iluˈin. Saguwaˈ bang gaˈ niyaˈ anak mamateyin atawa pungtinaˈine, usba mapingged iyan subey melli bulak mamateyin. Dem saraˈde masaley gaˈi makajari pinabellihan bulakin si aˈa seddili. Bang baluhin magella balik subey isab si kaˈusbahan ellane ley. Anakde lella tagnaˈin kinimmatan puliˈ mamateyin bu bulak mamateyin ujudnen si puliˈ inin isab.

Pag laˈi si Rut si lahat Yahudiya magella iye balik si dembuwaˈ usba ellane ley bu ampune tuˈutin si Daˈud, iye sultan mabangsahan si Israˈelin.

Takite si istori inin weˈ - bisan si Rut tagnaˈ dumaˈin aˈa Tuhanin - tinabangan iye weˈ Tuhanin peggeˈ ngandel teˈed iye si Tuhan.

1

Naˈomi duk si Rut

1 Masa ewwal pe, masa gaˈ pe niyaˈ sultan si lahat Israˈel, niyaˈ unus dem lahat miyaˈan. Dembuwaˈ lella amban puweblo Betlehem laˈi si Yahudiya pī dahuˈ hap lahat Moˈab patennaˈ laˈi. Magtuhut duk andane duk duwe anakne lella. 2 Ēn lellahin Elimelek duk ēn andanen Naˈomi, ēn anakden si Mahlon duk Kilyon. Tubuˈ si Eprata siye amban puweblo Betlehem laˈi si Yahudiya. Pī siye hap lahat Moˈab duk petennaˈ laˈi.

3 Manjari pag laˈi siye matey Elimelek ella Naˈomihin, duk taˈamban iye duk duwe anakne lellahin. 4 Bu maganda isab siye si dende amban lahat Moˈab miyaˈan, ēn dembuwaˈin si Orpa duk dembuwaˈin si Rut. Pag laˈi siye patennaˈ meˈ sempūˈ tahun 5 matey isab disi Mahlon duk si Kilyon. Ubus luwal Naˈomi matelebbihin, gaˈ ne niyaˈ ellane duk anakne.

6 Pag takalene laˈi si Moˈab weˈ tinabangan teˈed weˈ Tuhanin meˈ aˈa Yahudiyahin duk manjari ne teˈed tinanemden, magmemes Naˈomi moleˈ balik magtuhut duk meˈ eyuˈannen. 7 Tahalaˈ iye amban lahat bakas patennaˈanden duk harap pī ne siye duk meˈ eyuˈannen tudju lahat Yahudiya.

8 Pag laˈi siye si lān paˈin Naˈomi si meˈ eyuˈannen, “Moleˈ kaˈam balik pī hap lumaˈ inaˈbin. Karayaw tumbasan Tuhanin du kēmon hinanganbi mahāp bakas hininangbi si akuhin duk si meˈ ellabi ley. 9 Duk karayaw ellahan pe kaˈam balik duk ngasuwaˈ kaˈam kasanyanganbi si lumaˈ ellabin.” Ubus inūkan siye weˈ Naˈomi. Saguwaˈ magtāring siye. 10 Duk paˈinde si iye, “Nuhut kami kaˈu pī si lahatnu.”

11 Nambung Naˈomi paˈinne, “Balik ne kaˈam meˈ anakku. Weˈey kaˈam mabayaˈ nuhut aku? Paˈinbi ke weˈ nganak pe ku balik duk niyaˈ hinangbi ella? 12 Hap lumaˈ ne kaˈam, dende. Bahiˈ ne ku, gey ne ku ellahan. Bisan ku upama ellahan ninaˈ duk anakan, 13 agadbi pe ke siye samantaˈan gey siye hadje? Gey kaˈam magella seddili? Gey makajari, meˈ anakku. Takite ne si meˈ ilabeyankun weˈ pinahunitan ku weˈ Tuhanin duk maˈaseˈ ku si kaˈam.” 14 Nāring siye balik. Ubus inūkan weˈ si Orpa metoˈanen duk moleˈ ne iye balik. Saguwaˈ si Rut gaˈi mabayaˈ tahalaˈ amban metoˈanen.

15 Paˈin Naˈomi si iye, “Bilasnun moleˈ ne balik pī si usbanen duk si tuhan-tuhan bakas sinambahayangnen. Pī ne kew nuhut iye.” 16 Saguwaˈ nambung si Rut paˈinne, “Daˈa ku sasaˈanun. Nuhut ku kaˈu. Tungan-tungan papīhannu, nuhut ku. Intag-intag palaˈihannu iye isab palaˈihankun. Meˈ usbanun, iye isab meˈ usbakun. Duk Tuhannun iye isab Tuhankun. 17 Intag-intag kamateyannun, iye isab kamateyankun. Duk iye du isab pangubulan akuhin. Ambat ku pinagmulkaˈan weˈ Tuhanin bang ku pasapeˈ amban kaˈu seddili amban kamatey.” 18 Pag kataˈuhan Naˈomi weˈ gaˈ si Rut magduwe-duwe manuhut iyehin, gaˈ ne iye kebbutan.

19 Palanjal ne siye tudju Betlehem. Pag tekka siye laˈi, hiyul meˈ aˈa si puweblo miyaˈan. Duk paˈin meˈ dendehin, “Naˈomi ne hatiˈ!” 20 Nambung iye paˈinne, “Daˈa ku ēnanun bi Naˈomi. Ēnanun bi ku si Mara. Peggeˈ Tuhan Mabalakatanin inurungan ku weˈ ne kasigpitan. 21 Patahalaˈku mabittuˈuhin, kumpeleto ku. Sakayiˈ ku pinapitu balik weˈ Tuhanin, gaˈ niyaˈ ine-ine. Daˈa ne ku ēnanun bi Naˈomi peggeˈ inurungan kasusehan ku weˈ Tuhanin, pinatekkahan balaˈ ku weˈ Mabalakatanin.”

22 Manjari sā miyaˈan Naˈomi tabalik magtuhut duk si Rut, eyuˈannen dende amban lahat Moˈab. Tekka siye si Betlehem beytu nagnaˈ pagpagani barley.

2

Magkinataˈu si Rut duk si Boˈas

1 Manjari, niyaˈ dembuwaˈ usba Naˈomi inēnan si Boˈas. Sugaˈ magusba siye sabab ellane ley si Elimelek. Bu si Boˈas inin dayahan duk pinagaddatan weˈ aˈa. 2 Dembuwaˈ ellew maˈid si Rut pu si Naˈomi, “Tiyaˈ ku pī si tanaˈ nimuk mataˈamban weˈ meˈ magpaganihin. Kaw niyaˈ aˈa maˈaseˈ si aku bu daˈakne ku nimuk.”

Paˈin Naˈomi, “Aweˈ, Anak, pī ne kew.” 3 Ubus, pī ne iye si tanaˈ nimuk meˈ taˈamban weˈ meˈ magpaganihin. Katapīhannen si tanaˈ si Boˈas, usba Elimelek. 4 Ubus, pagtiggel-tiggel ne tekka si Boˈas amban Betlehem laˈi si tanaˈne. Saginane aˈanen paˈinne, “Karayaw ipat Tuhanin kaˈam.” Nambung isab siye, paˈinde, “Karayaw iledjikiˈan kew weˈ Tuhanin.” 5 Ubus tilew si Boˈas kapatas magpaganihin, paˈinne, “Sine dende mabataˈ miyaˈan?” 6 Nambung kapatasin, “Dende bangsa Moˈabin, iye miyaˈan manuhut Naˈomi amban lahat Moˈabin. 7 Maˈid iye bang makajari iye nimuk meˈ mataˈamban weˈ meˈ magpaganihin. Ubus pitu iye si tanaˈ bu gaˈ iye pahali kemuwe salung. Īˈ iye si payad behu pahali du.”

8 Ubus paˈin si Boˈas pu si Rut, “Pakale kew, Dende, daˈa kew pī si tanaˈ seddili nimuk. Tuˈu kew hadja nimuk tapit si meˈ bataˈanku dendehin. 9 Payamanun bang intag pagpaganihanden duk paturul kew si siye. Gaˈi daˈakku meˈ lellahin nasew kaˈu. Bu sumiyan-sumiyan kew batang nginum, pī kew hadja nginum boheˈ dem poga bakas inindukan weˈ meˈ lellahin.”

10 Ubus pasujud si Rut duk paˈinne pu si Boˈas, “Weˈey hāp addatnun duk maˈaseˈ kew si aku duk asipnu ku bu aˈa liyu-liyu du ku?” 11 Nambung si Boˈas paˈinne, “Kēmon bakas tahinangnu si metoˈanun kemuwe matey ellanu ley taˈaka si aku. Inakahan ku isab weˈ ambanannu saˈi-samanun duk dī lahatnun duk pitu kew patennaˈ si bangsa gaˈ bakas kataˈuhannu. 12 Karayaw tumbasan Tuhanin kew sabab tahinangnun, duk karayaw pinahalaˈan kew teˈed weˈ Tuhanin, iye Tuhan bangsa Israˈelin. Tapitu kew si Tuhan mataˈu mangelligan kaˈuhin.” 13 Nambung si Rut, paˈinne, “Hāp teˈed addatnun si aku, Tuwan. Hāp ateykun peggeˈ hāp bissānu si akuhin bisan ku diyawaˈ amban meˈ daraˈakannun.”

14 Pag sōng mangan siye paˈin si Boˈas pu si Rut, “Dayiˈ kew mangan. Ngeddoˈ kew pan, tottokanun dem binagri.” Ubus ningkoloˈ ne iye duk meˈ daraˈakannen duk urungan si Boˈas iye bēbbed barley. Mangan iye samantaˈan gaˈ iye esso, duk niyaˈ pe lebbine. 15 Pag pī si Rut balik nimuk, paˈin si Boˈas si meˈ aˈanen, “Ambat ne iye nimuk bisan si ellet meˈ umpung bu daˈa iye amāhanun bi. 16 Onotanun bi iye amban meˈ umpungbi duk ambananun bi. Bang timukne, daˈa iye pagesun bi.”

17 Manjari nimuk barley si Rut sampay kohap. Ubus diˈikanne kēmon bakas tinimuknen bu niyaˈ kulang-labi sempukduwe kilu buwaˈ barley. 18 Boˈone kēmon buwaˈ barley miyaˈan pī hap puweblo bu pakitehanne metoˈanen. Ginuwaˈan isab weˈ ne lukasnen duk pangurungne iye. 19 Tinilew iye weˈ metoˈanen, paˈinne, “Intag timuknu kēmon inin ellew inin? Tanaˈ sine papīhannun? Karayaw inurungan kahāpan aˈa mamaˈaseˈ si kaˈuhin!” Ubus magaka si Rut weˈ bakas maghinang iye si dembuwaˈ tanaˈ depuˈnen inēnan si Boˈas. 20 Ubus paˈin Naˈomi si eyuˈannen, “Karayaw iledjikiˈan iye weˈ Tuhanin. Bang Tuhanin, gaˈ iye pareheng magpakite aseˈnen si kite maˈellumin duk si mamateyin.” Ubus tambahanne pe, paˈinne, “Lella iyan pingged pe pagusbahanten duk iye. Iye dembuwaˈ meˈ aˈa magkuwiraw nabangan kite. 21 Ubus paˈin si Rut, “Bu paˈinne pe isab si aku, ‘Patapit kew hadja si meˈ daraˈakankun samantaˈan gaˈi ubus paganihin.’ ” 22 Nambung Naˈomi, paˈinne, “Aweˈ, Anak, hāp pe bang kew nuhut meˈ daraˈakanne dendehin, peggeˈ bang kew pī si tanaˈ seddili kaw niyaˈ hinangde laˈat si kaˈu.” 23 Hangkan si Rut nimuk patapit si meˈ daraˈakan si Boˈas dendehin ngeregseˈ ubus pagani barley duk buwaˈ tiriguhin. Bu patennaˈannen laˈi si metoˈanen.

3

Si Rut duk si Boˈas laˈi si pagdiˈikan

1 Dembuwaˈ ellew paˈin si Naˈomi pu si Rut, eyuˈannen, “Subey ne kew paˈellahanku duk ne kew maglumaˈan dīnu. 2 Na, bakas kew maghinang nuhut meˈ daraˈakan si Boˈas bu kataˈuhannu hep weˈ usbate iye. Pakale kew, ninaˈ magpalid barley iye laˈi si pagdiˈikan. 3 Hangkan mandi kew bu nu magbengngi-bengngi bu asekun semmeknu mahāpin. Ubus padurul kew pī si pagdiˈikan; saguwaˈ daˈa kew pakite si iye samantaˈan gaˈi pe iye ubus mangan duk nginum. 4 Bang pabāk ne iye payamanun duk esseb-essebun bang intag. Ubus pī kew, lukahun mantane si bettisnen, duk pabāk kew laˈi. Ubus bugtuˈ akahanne kew bang ine subey hinangnu.” 5 Paˈin si Rut, “Hinangku saˈ kēmon pinaˈinnun.”

6 Hangkan padurul iye hap pagdiˈikan duk hinangne kēmon dinaˈak weˈ metoˈanen. 7 Pag ubus si Boˈas mangan duk nginum duk sinna diyalem ateynen pī iye pabāk si bihing tumpuk barley tuli. Kamaya-maya si Rut hap pī, lukane mantane si bettisnen duk pabāk iye laˈi. 8 Pag nengaˈ bahangi ne, takeddut si Boˈas. Pag ngape iye niyaˈ hatiˈ dende pabāk si bettisne! 9 “Sine kew,” paˈinne. Nambung iye, paˈinne, “Si Rut ku, Tuwan. Peggeˈ kaˈu usba kami magkuwiraw nabangan kami hinangun ku anda.” 10 Paˈin si Boˈas, “Karayaw iledjikiˈan kew weˈ Tuhanin, Dende. Hāp boˈohannun si metoˈanun bu mās hāp ne kuweˈitu boˈohannun si aku usbanun peggeˈ dumaˈin pinihanun lella bataˈ, miskin ke atawa dayahan. 11 Na, daˈa kew suse, Dende. Tuhutku saˈ kēmon kinabayaˈannun. Kataˈuhan du weˈ kēmon aˈa dem puweblohin weˈ kaˈu dende hāp addatnen. 12 Saguwaˈ bisan toˈo weˈ pingged pagusbahan kamihin duk metoˈanu lellaley, niyaˈ pe dembuwaˈ lella pesōng pingged amban aku. 13 Tuˈu ne kew hadja tiggelan gaˈi pe dantaˈ. Sumu salung payamante saˈ bang ngatu aˈa miyaˈan magkuwiraw ngipat kaˈu. Bang ngatu iye, na hāp; iye ne iyan. Saguwaˈ bang gaˈi iye ngatu - napa ne ku kuweˈitu bu pakale Tuhanin - aku ne iye. Pabāk ne kew hadja tuˈu sampay sumu salung.”

14 Ubus pabāk si Rut laˈi si antag bettisnen sampay subu-subu. Saguwaˈ dongaˈ iye lindem pe supaya gaˈi iye takilale. Peggeˈ paˈin si Boˈas weˈ gaˈ niyaˈ subey ngataˈuhanne weˈ niyaˈ dende bakas laˈi si pagdiˈikan. 15 Paˈin si Boˈas, “Pituhun olosnun duk bellatun.” Ubus isihanne ennem takesan barley duk tinabangan iye weˈ ne pinapī diyataˈ bahane. Ubus pī iye balik hap puweblo. 16 Pag tekka si Rut si palaˈihan metoˈanen tinilew iye weˈ Naˈomi, paˈinne, “Saˈingge du kaˈam, Anak?” Ubus inakahan iye kēmon weˈ si Rut bang ine hinang si Boˈas si iyehin. 17 Ubus paˈinne pe, “Urunganne ku meˈ ennem takesan barley inin peggeˈ gaˈi koˈ makajari weˈ moleˈ ku pitu bu gaˈ niyaˈ taboˈoku.” 18 Paˈin Naˈomi, “Daˈa kew sasew, Anak, tiggelan gaˈi pe kataˈuhannu kaˈujudannen. Aˈa iyan gaˈi pahali samantaˈan gaˈi haregla palkalaˈin ellew inin.”

4

Kinawin si Boˈas duk si Rut

1 Si Boˈas manaˈik pī si pagmitingan laˈi si tarangka dinding puweblohin duk ningkoloˈ iye laˈi. Ubus palabey isab usba eymulla Elimelek dembuwaˈin, iye bakas tinaˈat weˈ si Boˈas dehelluhin. Lingananne iye, paˈinne, “Dayiˈ kew pitu, bagay, ningkoloˈ kew tuˈu.” Hangkan pī iye duk ningkoloˈ. 2 Ubus daˈak si Boˈas sempūˈ meˈ bahiˈ puweblohin ningkoloˈ isab laˈi. Bu ningkoloˈ siye. 3 Ubus paˈin si Boˈas si usbane miyaˈan, “Si Naˈomi pitu balik amban lahat Moˈab bu mabayaˈ magpabelli bulak usbate ley Elimelek. 4 Tapikilku weˈ subey kew akahanku. Bang bayaˈ bellinu bulakin subey bellinu si harapan meˈ aˈa duk bahiˈ maningkoloˈ matuˈu inin. Saguwaˈ bang gaˈi kew mabayaˈ, magaka kew, supaya kataˈuhanku. Peggeˈ kaˈu mapatut dehellu mangeddoˈ bulakin ubus bu aku.” Nambung lellahin, paˈinne, “Aweˈ, aku ne ngeddoˈne.” 5 Ubus paˈin si Boˈas, “Na, bang si kaˈu ne bulakin, subey isab si kaˈu si Rut dende balu bangsa Moˈabin, supaya niyaˈ puliˈ usbate mamateyin duk gaˈi lepas bulakden amban pamilyade.” 6 Nambung lellahin paˈinne, “Bang sā īˈ, gaˈi ku. Peggeˈ bang eddoˈku bulakin mekelutang aku. Si kaˈu ne, bang aku, gaˈi takoleˈku.”

7 Masa ewwalley iye addat meˈ bangsa Israˈelin bang niyaˈ aˈa malinda kapatutne melli bulakin si saweˈne, subey luwasanne tehompaˈnen duk pangurungne si pamalindahanne kapatutin. Iye inin tandaˈ weˈ puwas ne palkalaˈin. 8 Hangkan paˈin usba miyaˈan pu si Boˈas, “Kaˈu ne ngeddoˈne,” bu luwasanne tehompaˈnen. 9 Ubus paˈin si Boˈas si meˈ bahiˈin duk kēmon aˈa malaˈihin, “Ellew inin kaˈam ne saksiˈkun. Kēmon maniyaˈ pu si eymulla Elimelekley duk si Kilyon duk si Mahlon eddoˈku ne amban Naˈomi. 10 Eddoˈku isab si Rut, dende bangsa Moˈab, bakas anda si Mahlonley, duk maganda ku si iye supaya mamateyin tege puliˈ duk gaˈi lepas pusakaˈnen duk ēn mamateyin gaˈi lepas si usbane duk si lahatne. Ellew inin kaˈam ne saksiˈkun.” 11 Manjari meˈ bahiˈin duk kēmon aˈa sinduwe malaˈihin missā, paˈinde, “Aweˈ, naksiˈ ne kami. Karayaw pamanjari Tuhanin dende mapaˈasek si lumaˈnun kuweˈ si Rakel duk si Leˈa masaley, siye kapapuˈan kēmon bangsa Israˈelin. Karayaw ngabasagan kew si lahat Eprata duk bantu kew si Betlehem. 12 Karayaw urungan Tuhanin kaˈam tubuˈ duk dende mabataˈ inin, duk karayaw pamilyanun kuweˈ pamilya papuˈten bi si Peres, anak si Yahud duk si Tamarin.”

13 Ubus ineddoˈ weˈ si Boˈas si Rut duk hinangne anda. Pag magdembuwaˈ ne siye iledjikiˈan siye weˈ Tuhanin duk betteng ne si Rut bu nganak lella. 14 Ubus paˈin meˈ dende si puweblohin pu si Naˈomi, “Pudjite bi Tuhanin, ellew inin inurungan kew weˈ ne ampu. Karayaw ngabantu iye diyalem bangsa Israˈel. 15 Karayaw sabab nakanak inin gaˈi ne lemmaˈ lessanu duk ipatne kew bang kew bahiˈ. Peggeˈ inanakan iye weˈ eyuˈannu mamalasa si kaˈuhin duk pesōng iye hāp si kaˈu amban pituˈ anak lella.” 16 Ubus pinippi nakanakin weˈ Naˈomi duk inipat weˈ ne. 17 Meˈ dende saweˈne magtapit lumaˈin missā, paˈinde, “Niyaˈ ne anak Naˈomi lella.” Duk ēnande iye si Obed. Ujudnen si Obed sama si Jesse, duk si Jesse sama si Daˈud.

18 Iye inin meˈ tubuˈ si Peresin: si Peres sama si Hesron, 19 si Hesron sama si Aram, si Aram sama Amminadab, 20 Amminadab sama si Nahson, si Nahson sama si Salmon, 21 si Salmon sama si Boˈas, si Boˈas sama si Obed, 22 si Obed sama si Jesse, si Jesse sama si Daˈud.

1:1 +lit. ‘masa meˈ hukum pe’. Siye mangantan lahat Israˈelin masaley.

1:2 +Lahat Moˈab inin nampal silangan amban Tahik Matey.

1:13 +Masaley si bangsa Israˈel, bang matey lellahin bu gaˈ niyaˈ anakne subey pungtinaˈinen maganda si baluhin. Anakde tagnaˈin kinimmatan puliˈ mamateyin.

1:20 +Hāti Naˈomi mekesinna-sinna; hāti Mara paˈit.

1:22 +Barley da bayuˈ tinanem, magepang duk buwaˈ tirigu. Bang bissā Ispanyul inēnan cebada. Pinagani kuweˈ paley.

2:3 +Dem saraˈ bangsa Hibrani masaley subey aˈa miskin, aˈa liyu-liyu, balu, duk iluˈ-iluˈ makajari nimuk meˈ mataˈamban weˈ meˈ magpaganihin.

2:15 +Bang ubus kinehet batangnen weˈ meˈ lellahin, pinekkes meˈ umpungin weˈ meˈ dendehin ubus bu pinatengge supaya tohoˈ.

2:17 +lit. dembuwaˈ ephah (da bayuˈ takesan masaley).

2:20 +lit. ‘usba ngalekkat kite’. Aˈa sā iyan subey belline bulak usbanen duk pusakaˈanin gaˈi tapī si aˈa seddili.

2:23 +Bang siye magpagani, barley dehellu maki buwaˈ tirigu. Meˈ duwem bulan maki ubus pinaganiden.

3:4 +Hātinen masaley, mekeˈipat iye.

3:9 +lit. bettadun mantanun diyataˈku

3:15 +kaw 6 ‘ˈomer’, meˈ 24 kilu

4:6 +Peggeˈ bulakin sukuˈ si puliˈ mamateyin bu makapagkaˈat dī pusakaˈne bang niyaˈ pe anakne namba.

4:8 +Meˈ sulat sinduwehin tambahande: duk pangurungne pu si Boˈas.

4:12 +Si Peres inin dembuwaˈ meˈ kapapuˈan si Boˈas.

4:17 +Si Daˈud inin ujudnen manjari sultan bangsa Israˈel.

Yunus

1

2

3

4

Jūd Nabi Yunus

Pahāti sabab jūd inēnan Nabi Yunus

Si Nabi Yunus inin aˈa bangsa Israˈel masaley. Sulat sabab si Nabi Yunus inin seddili amban meˈ sulat meˈ nabi sinduwehin.

Aka-aka inin magpahāti sabab Nabi Yunus weˈ gaˈi iye nuhut pangandaˈakan Tuhan iyehin. Kabayaˈan Tuhanin weˈ subey iye pī hap Niniba, dembuwaˈ puweblo hadje laˈi si lahat Asiriya. Magbanta teˈed aˈa Asiriyahin duk meˈ aˈa Israˈel. Dinaˈak weˈ Tuhanin Nabi Yunus pī magmahalayak. Saguwaˈ gaˈi iye mabayaˈ. Embes pī iye hap silangan tudju Niniba nuhut kappal iye tudju seddepan. Ubus pinatekkahan balaˈ iye weˈ Tuhanin. Iye jānnen, sabab balaˈ miyaˈan, hangkan tuhutne pangandaˈakan Tuhanin.

Sulat inin magpahāti weˈ Tuhanin magbayaˈ teˈed si kēmon pinapanjarinen, duk pesōng pe magpahāti weˈ malasa iye duk maˈaseˈ si kēmon manusiyaˈ.

1

Lahi si Yunus

1 Niyaˈ lapal Tuhanin pu si Yunus anak si Amittay. 2 Paˈinne, “Pī kew si puweblo hadje inēnan Niniba. Magmahalayak kew pī si siye duk akahanun siye weˈ sōng siye pinagmulkaˈan, peggeˈ tiyaˈ ne kiteku hinangde malaˈatin.” 3 Saguwaˈ si Yunus lahi amban Tuhan tudju lahat inēnan Tarsis. Pī iye hap pantalan si Joppa duk niyaˈ kitene dembuwaˈ kappal sōng pī hap lahat Tarsis inin. Magsukey ne iye, ubus manaˈik diyataˈ kappal duk palalgaˈ ne iye hap Tarsis supaya iye tapalahi amban Tuhan.

4 Ubus inin pinatekka weˈ Tuhanin baliyu pales manamal diyataˈ tahik, duk lahat-lahat manamal. Agen larak kappalin. 5 Kēmon aˈa magtarabahu diyataˈ kappal miyaˈan tinalew duk ngalingan siye dangan-dangan si tuhan-tuhanden māku tabang. Ubus bu laboˈde kalgade sinduwehin pī dem tahik supaya ngalampung kappalin.

Saguwaˈ si Yunus andang ne laˈi dem mohang kappal; pabāk iye laˈi duk tuli. Leddek tulinen. 6 Ubus kapitan kappalin pī si iye mangun iye duk paˈinne, “Tuli pe kew? Dongaˈ kew duk māku tabang kew si tuhannun. Kaw kite bi asipne duk kite bi gaˈi matey.”

7 Ubus paˈin meˈ magtarabahu si kappalin, “Magpuwaˈan kite bi duk kataˈuhante bang amban sine jānnen hangkan inin umantag.” Ubus magpuwaˈan siye. Manjari kataˈuhande weˈ si Yunus jānnen. 8 Ubus paˈinde, “Akahanun kami bang asal kaˈu ke jānnen hangkan inin umantag. Ine pagusahanun? Bakas ambannu? Intag lahatnun? Ine bangsanun?” 9 Sambunganne siye, paˈinne, “Aku inin bangsa Hibrani duk sambahayangku Tuhanin, iye Tuhan si surgaˈin duk iye magpapanjari bulak duk tahikin.” 10 Paˈinne pe weˈ lahi iye amban Tuhan. Ubus kaˈumāgadan meˈ aˈa maghinang diyataˈ kappalin duk paˈinde, “Laˈat teˈed hinangannu iyan.”

11 Sigi-sigi pe ngahadje goyakin. Ubus tilewde iye, “Ine subey hinangte si kaˈu inin duk pateddoˈ balik tahikin?” 12 “Lakasanun bi ku dem tahik,” paˈinne, “ubus ngateddoˈ iyan balik. Kataˈuhanku hep weˈ aku jānnen hangkan tekka lahat-lahat inin si kaˈam.” 13 Saguwaˈ meˈ aˈahin musey pabasag manamal duk siye tapī si higad. Bu gaˈi takoleˈde, peggeˈ pesōng ngabasag tahikin amban tagnaˈin. 14 Ubus māku-māku isab siye si Tuhan, paˈinde, “O Tuhan, pabuyuˈ-buyuˈ kami, daˈa kami hukumun pinapatey bang bekkat kami niyawa aˈa inin. Daˈa kami dusehun bisan papatey kami aˈa gaˈ niyaˈ dusenen. Peggeˈ kaˈu du magbayaˈin hangkan inin umantag kēmon.” 15 Ubus eddoˈde si Yunus duk laboˈde dem tahik. Ubus pateddoˈ ne tahikin. 16 Hangkan tinalew siye si Tuhan bu magkurban siye duk niyaˈ tunggaˈde hāp si Tuhan.

17 Saguwaˈ Tuhanin, papīne dembuwaˈ kenna hadje manamal ngaloroy si Yunus. Bu laˈi si Yunus diyalem kennahin tellu ellew duk tellun sangem.

2

Ngampun-ngampun si Yunus

1 Pag laˈi iye diyalem kennahin ngampun-ngampun si Yunus tudju Tuhan. 2 Paˈinne,

“Pag laˈi ku dem kasusehan lingananku Tuhanin,

ubus bu sambunganne ku.

Pag laˈi ku diyalem lahat meˈ pateyin māku tabang ku

bu pakale kew si paglingankun.

3 Lakasannu ku pī dem kalaleman

dem tengngaˈ sellang

duk sellegin paliput si aku;

kadebbunan ku weˈ kēmon goyaknun

duk meˈ goyak mahadjehin.

4 Kannalku, ‘Pinatahalaˈ ku

amban matanu;

gaˈi ne kiteku balik

langgalnu masutsihin.’

5 Sōng lambo ku weˈ tahik mapaliput si akuhin

tahik malalemin paliput si aku.

Meˈ sabet dem tahikin palibed si kōkku.

6 Palenneb ku pī si poˈon punuhin.

Pakissup bulakin pag dumiyalem ku

supaya ku gaˈi lumuwas salama-lama.

Saguwaˈ kaˈu, Tuhan, Panuhutankun,

boˈonu du ku balik amban dem kalaleman, ellum pe.

7 Pag sōng ubus ne umulkun

taˈessebte kew, Tuhan;

ngampun-ngampun ku si kaˈu

duk tapī pangampunkun si kaˈu

diyalem langgalnu masutsihin.

8 Sine-sine nuhut meˈ tuhan-tuhande manggaˈ niyaˈ balinen

lebbahande ne sandelde si kaˈuhin, Tuhan.

9 Saguwaˈ aku, magpasalamat ku

duk magkurban ku si kaˈu.

Meˈ bakas tunggaˈku si kaˈuhin tumananku du.

Tuhanin hadja manimbulin.”

10 Ubus inin dinaˈak weˈ Tuhanin si Yunus pinaluwas si kennahin pī si higad tahik.

3

Pī si Yunus hap lahat Niniba

1 Ubus niyaˈ lapal Tuhanin pu si Yunus kaminduwenen, paˈinne, 2 “Pī kew hap puweblo hadje inēnan Niniba duk akahanun siye meˈ pinaˈinku si kaˈuhin.”

3 Tuhut si Yunus pangandaˈakan Tuhanin duk pī iye hap Niniba. Niniba inin luha manamal. Bang kew pabutas amban puweblo iyan subey tellu ellew. 4 Pag laˈi si Yunus maglengngan-lengngan de ellew nagnaˈ iye magaka-aka, paˈinne, “Bang palabey ampatpūˈ ellew pinakaˈatan du Ninibahin.” 5 Pag kalede inin kahagad meˈ aˈa Ninibahin lapal amban Tuhanin. Magpatawag-tawag siye weˈ subey siye muwase; duk kēmon meˈ aˈahin amban meˈ langkew pagaˈanen taman diyawaˈ pagaˈanen kēmon siye magsemmek karut, tanda weˈ teyikutande ne duseden.

6 Pag takale sultan Ninibahin aka-aka sabab inin magtawus iye kuwat amban paningkoloˈanne magbayaˈin. Ānanne semmekne mahāpin duk magsemmek karut iye. Ubus bu ningkoloˈ iye diyataˈ bulak, tandaˈ weˈ magsusun ne iye duk lebbahanne ne dusenen. 7 Ubus bu masan iye si meˈ aˈa Ninibahin paˈinne, “Daˈakan inin amban sultanin duk meˈ saweˈne magbayaˈin: Gaˈ niyaˈ subey mangan bisan ine. Aˈa atawa hayep, sapiˈ atawa bili-bili gaˈi subey mangan atawa nginum. 8 Kēmon meˈ aˈahin subey magsemmek karut duk meˈ hayepin subey du isab bettadande karut. Kēmon siye subey basag ngampun-ngampun si Tuhan māku ampun. Kēmon siye subey teyikutande meˈ hinangande manggaˈi matewwaˈin duk hinangande malaˈatin. 9 Gaˈi kataˈuhante; kaw gantiˈan Tuhanin pikilannen duk lebbahanne pagamānen duk maˈaseˈ iye si kite bi supaya kite bi gaˈi magkaˈat.”

10 Pag kite Tuhanin meˈ hinanganden duk weˈ teyikutande ne hinangande malaˈatin, maˈaseˈ ne iye duk gaˈ ne palaˈusne malaˈat bakas panunggaˈne siyehin.

4

Ngamā si Yunus peggeˈ maˈaseˈ Tuhanin

1 Saguwaˈ si Yunus gaˈi teˈed kahāpan duk astel iye. 2 Ngampun-ngampun iye si Tuhan paˈinne, “O, Tuhan, iye hep inin bakas tapikilkun pag laˈi pe ku si dī lahatku weˈ sā miyaˈan hinangannun. Iye jānnen hangkan ku lahi palakkes pī hap lahat Tarsis. Kataˈuhanku hep weˈ bētabang kew duk maˈaseˈ, weˈ gaˈi kew mura ngamā duk malasa kew teˈed. Mura gantiˈannu pikilannun duk gaˈi palaˈusnu balaˈ panunggaˈnun. 3 Hangkan hep, Tuhan, ambat ne ku matey peggeˈ hāp pe ku matey amban ellum.” 4 Saguwaˈ nambung Tuhanin paˈinne, “Tewwaˈ ke bang kew ngamā?”

5 Ubus inin paluwas si Yunus amban puweblo miyaˈan duk pī si lugal nampal silangan. Ngahinang iye payad-payad duk ningkoloˈ iye laˈi dem landung ngagad-ngagad supaya kitene bang ine umantag si puweblohin.

6 Ubus pinatomoˈ weˈ Tuhanin dembuwaˈ jambangan supaya kalandungan kōk si Yunusin duk gaˈi iye kahunitan. Sinna isab si Yunus sabab jambangan miyaˈan. 7 Saguwaˈ ellew dembuwaˈin, subu-subu pe pinapī weˈ Tuhanin dembuwaˈ olet duk kakanne jambangan miyaˈan. Ubus ngalanes jambanganin. 8 Pag langkew ne ellewin pinatihup isab weˈ Tuhanin baliyu amban silangan panas manamal. Peddiˈ ellewin diyataˈ kōk si Yunus duk lamma ne iye teˈed. Mabayaˈ ne iye matey duk paˈinne, “Hāp pe ku matey amban ellum.” 9 Saguwaˈ paˈin Tuhanin pu si Yunus, “Tewwaˈ ke bang kew ngamā sabab maˈumantag si jambangan miyaˈan?” “Aweˈ,” paˈinne. “Batang matey ne ku hawal astelkun.”

10 Saguwaˈ paˈin Tuhanin, “Keyimanannu jambangan miyaˈan. Gaˈ kew bakas ipatne duk dumaˈin kaˈu matomoˈ iyehin. Bessuwang ne hadja tomoˈ duk bessuwang hadja lanes. 11 Pesōng pe ku maˈaseˈ si meˈ aˈa Niniba inin peggeˈ niyaˈ labi da hatus duk duwempūˈ ngibu mākanak, gaˈ niyaˈ kasabutande. Duk ekka isab hayep laˈi.”

2:4 +atawa: Karayaw kiteku balik langgalnu masutsihin.

3:6 +atawa: dem abu bakas ilakasanden

Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Inin aka-aka hāp sabab Isa Almasi

Jūd inin sinulat weˈ Mateo

Pahāti sabab jūd sinulat weˈ Mateo

Masa katuˈu si Isa Almasi si dunyahin, meˈ kalahatan Yahudihin si antanan bangsa Roma. Sultan Nakuraˈ si Romahin magbayaˈ si meˈ Yahudihin. Hangkan hep ekka meˈ sundalu bangsa Roma laˈi si meˈ kalahatan Yahudi.

Kasigpitan meˈ Yahudihin peggeˈ dinaˈak siye weˈ Sultan Nakuraˈin magbayed sukey si gubelno Romahin. Iye dinaˈakne magpāku sukeyin meˈ Yahudi sinduwehin hangkan kaˈastelan siye weˈ meˈ pagkaside Yahudihin, lagiˈ ne peggeˈ pinasōng weˈ de bayed pinākuden.

Si Mateo dangan meˈ magpāku-pāku sukey inin. Saguwaˈ sakaliˈ iye binoˈo weˈ si Isa, magtawus inambanan weˈ ne hinangne miyaˈan duk nuhut ne iye si Isa. Dangan isab iye si sampūˈ duk duwe tapeneˈ si Isahin nuhut-nuhut iye duk magmahalayak lapalnen.

Jūd sinulat si Mateo inin sinulat weˈ ne para si meˈ pagkasine Yahudi. Inakahan siye weˈ ne sabab meˈ pamanoloˈ si Isahin duk sabab meˈ hininangnen. Pinapastiˈ weˈ ne si siye weˈ si Isa, aˈa Nasaretin, asal Almasihin ne, iye bakas sinulat weˈ si Musa duk meˈ kanabihanin. Tasulat hep weˈ de sanggup Tuhanin awwalley weˈ papitune du si dunya Almasihin, tapeneˈne magbayaˈ si bangsa Yahudihin duk iye manimbul siyehin. Manjari inase-ase teˈed weˈ meˈ Yahudihin panuman Tuhan sanggupne miyaˈan duk inagad-agad weˈ de papitu Almasihin. Hangkan hep sinulat weˈ Mateo jūd inin supaya kahagad meˈ Yahudihin weˈ si Isa asal Almasihin ne, tapeneˈ Tuhan magbayaˈ si siyehin.

1

Meˈ kapapuˈan si Isahin

(Lukas 3.23-38)

1 Inin ēn meˈ kapapuˈan Isa Almasihin. Isa Almasi inin tubuˈ si Daˈud duk si Daˈud tubuˈ Ibrahim.

2-6 Amban Ibrahim sampay pī pu Sultan Daˈud, inin meˈ kapapuˈan talistahin: Ibrahim sama si Isahak, Isahak sama si Yakub, si Yakub sama si Yuda duk meˈ pungtinaˈinen. Si Yuda sama si Peres duk Sera, (saˈiden si Tamar). Si Peres sama si Hesdon, si Hesdon sama si Aram. Si Aram sama Amminadab, Amminadab sama si Nasson, si Nasson sama si Salmon, si Salmon sama si Bowas (saˈinen si Rahab), si Bowas sama si Obed (saˈinen si Rut), si Obed sama si Jesse, si Jesse sama si Sultan Daˈud.

7-11 Amban si Daˈud pī si masa pamatahalaˈ meˈ aˈa Israˈil pī hap lahat Babilonin, inin meˈ kapapuˈan talistahin: Si Daˈud sama si Sulaiman (saˈinen bakas anda si Uriya), si Sulaiman sama si Robowam, Robowam sama si Abiya, si Abiya sama si Asa, si Asa sama si Josapat. Josapat sama si Joram, si Joram sama si Usiyas, si Usiyas sama si Jotam, si Jotam sama si Ahas, si Ahas sama si Hijikiya, si Hijikiya sama si Manasse, Manasse sama si Amon, si Amon sama si Josiya, si Josiya sama si Jekoniya duk meˈ pungtinaˈinen.

12-16 Amban masa pamatahalaˈ meˈ aˈa Israˈil hap Babilonin, pī si panganak pu si Isahin, inin meˈ kapapuˈan talistahin: Jekoniya sama Salati, Salati sama Serubbabel, Serubbabel sama si Abiyud, Abiyud sama si Eliyakim, Eliyakim sama si Asor, si Asor sama si Sadok, si Sadok sama si Akim, si Akim sama si Eliyud, Eliyud sama si Eleyasar, Eleyasar sama si Mattan, si Mattan sama si Yakub, si Yakub sama si Yusup ella si Mariyamin. Si Mariyam saˈi si Isa inēnan Almasihin.

17 Manjari niyaˈ sampuk-ampat pangkat amban Ibrahim sampay si Sultan Daˈud, duk sampuk-ampat pangkat amban Sultan Daˈud sampay masa pamatahalaˈ siye tudju Babilonin duk sampuk-ampat pangkat amban pamatahalaˈ siye tudju Babilonin sampay panganak pu Almasihin.

Panganak pu si Isa Almasihin

(Lukas 2.1-7)

18 Manjari sa inin panganak pu si Isa Almasihin. Saˈinen Mariyam, taga tunang inēnan si Yusup. Gaˈ pe siye takawin betteng Mariyam weˈ balakat Niyawa Tuhanin. 19 Tunangnen, si Yusup, bentel hinangannen. Hangkan pagkataˈuhanne weˈ betteng Mariyam, gaˈi iye bayaˈ weˈ iyaˈ Mariyam. Hangkan tapikilne magbutas ne hadja siye saguwaˈ gaˈi pinabawag. 20 Sasangne mamikil-mikil inin, paguwaˈ pu si Yusup malaˈikat Tuhanin pataginep si iye. Paˈin malaˈikatin, “O Yusup, tubuˈ Sultan Daˈud, daˈa kew magalang-alang ngawinan Mariyam, peggeˈ puˈunne betteng weˈ balakat Niyawa Tuhanin. 21 Nganak iye iyan lella duk ēnanun iye si Isa (maˈananen manimbulin) peggeˈ iye manimbul meˈ bangsanen amban meˈ duseden.”

22 Na, kēmon inin pinalabey supaya tuman bakas pinaˈin Tuhan pu si Nabi Isaya awwalley, paˈinne, 23 “Niyaˈ iyan budjang betteng duk nganak iye lella duk inēnan du iye Immanuel.” (Maˈana Immanuelin - Tuhanin palamud si kite bi.)

24 Pagngape si Yusup, tinuhut weˈ ne pangandaˈakan malaˈikatin. Kinawinan weˈ ne Mariyam. 25 Saguwaˈ gaˈ siye magulid samantaˈan gaˈ pe ubus nganak Mariyam. Pagnganak ne Mariyam, lella anaknen duk inēnan iye weˈ si Yusup si Isa.

2

Pī meˈ aˈa amban silanganin

1 Inanakan si Isa si puweblo Betlehem si lahat Yahudiya masa si Herod sultanin. Gaˈ tiggel, niyaˈ meˈ aˈa tekka pī si puweblo Awrusalam amban lahat silangan. Meˈ aˈa inin inadjiˈan weˈ de meˈ poteˈanin. 2 Pagtekkade laˈi magtilew siye, paˈinde, “Ingge nakanak baˈahu inanakanin, iye ujud manjari sultan meˈ Yahudihin? Peggeˈ niyaˈ takite kami poteˈan paguwaˈ laˈi si silangan duk poteˈan miyaˈan tandaˈ weˈ inanakan ne iye duk pitu kami mudji iye.” 3 Pagtakale weˈ Sultan Herod inin, sasew teˈed pikilannen duk sampay kēmon aˈa si Awrusalamin sasew du isab. 4 Dinaˈak weˈ sultanin magtipun kēmon meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Manjari tinilew siye weˈ ne, paˈinne, “Antag lahat panganakan pu Almasihin?” 5 Paˈinde, “Si puweblo Betlehem laˈi si Yahudiya, peggeˈ bakas tasulat weˈ Nabi Mika dem kitab sa inin,

6 ‘O meˈ aˈa Betlehem luˈu si lahat Yahudiya, bisan dikiˈ lahatbin gaˈi du kaˈam diniyawaˈan si matahan meˈ nakuraˈ Yahudihin, peggeˈ billuˈu paluwas du dambuwaˈ nakuraˈ mangantan meˈ aˈakun bangsa Israˈilin.’ ”

7 Pagtakale si Herod inin, pinasan weˈ ne dinaˈak pī meˈ lella amban silangan miyaˈan, bu binoˈo siye weˈ ne magbissā, siye-siye hadja. Tinilew siye weˈ ne bang sumiyan pangitede paguwaˈ poteˈanin. Inakahan iye weˈ de. 8 Manjari dinaˈak ne siye hap Betlehem weˈ si Herod, paˈinne, “Pī kaˈam, pihahun bi teˈed nakanakin. Bang takasuwaˈbi ne nakanakin, akahanun bi ku duk ku isab tapī mudji iye.”

9-10 Manjari, pagubus sultanin missā, lumengngan ne meˈ aˈa amban silangan miyaˈan. Sābude maglengnganin, takitede balik poteˈan bakas takitede si lahat silanganin. Pagkitede poteˈanin sinna teˈed siye manamal. Patuhut siye si poteˈanin, ubus bu pahali poteˈanin si atag palaˈihan nakanakin. 11 Ubus padiyalem siye si lumaˈ miyaˈan duk takitede nakanakin duk saˈinen Mariyam. Pasujud siye duk pinudji weˈ de nakanakin. Lukade pangisihanden duk urungande iye bulawan, kamanyan duk isellan bengngi inēnan mira.

12 Ubus inin inakahan siye weˈ Tuhanin diyalem taginepde, gaˈi siye dinaˈak balik pī pu si Herod. Manjari moleˈ siye, nuhut lān seddili.

Lahi disi Yusup hap Misil

13 Manjari paglumikut ne siye, paguwaˈ malaˈikat Tuhanin pu si Yusup diyalem taginepne, paˈinne, “Iyuˈ sōng daˈak si Herod piniha nakanakin dinaˈak pinapatey. Dongaˈ kew, eddoˈun nakanakin duk Mariyam, saˈinen, bu lahi kaˈam hap lahat Misil. Patennaˈ kaˈam laˈi samantaˈan gaˈi pe kaˈam daˈakku tahalaˈ billaˈi.”

14 Manjari dongaˈ ne si Yusup, ineddoˈ weˈ ne nakanakin duk Mariyam bu tahalaˈ ne siye hap lahat Misil sangem miyaˈan. 15 Patennaˈ siye laˈi sampay matey si Herod. Tuman ne lapal Tuhan tasulat Nabi Hosea dem kitabin, pinaˈin, “Daˈakku pitu anakkun amban lahat Misil.”

Pamapatey mākanakin

16 Manjari pagkataˈuhan si Herod weˈ inakkalan hatiˈ iye weˈ meˈ aˈa amban silanganin, astel iye manamal. Daˈakne pinapatey kēmon nakanak lella duwen tahun sampay pe kulang amban duwen tahun umulden laˈi si lahat Betlehem duk si meˈ kalahatan matapit si Betlehemin, peggeˈ bakas inakahan iye weˈ meˈ aˈa amban silanganin bang sumiyan paguwaˈ poteˈanin. Ubus pinapatey ne meˈ mākanakin. 17 Na, tuman bakas pinaˈin Nabi Jeremiyahin, paˈinne,

18 “Niyaˈ suwala takale si lahat Rama magmatey. Nāring teˈed si Rakel sabab meˈ anaknen. Gaˈi iye ngatu pinahemokan peggeˈ matey ne meˈ anaknen.”

Moleˈ balik disi Yusup

19 Manjari pagubus ne matey si Herod, paguwaˈ ne isab malaˈikat Tuhanin pu si Yusup pataginep si iye laˈi si lahat Misil. Paˈin malaˈikatin, 20 “Dongaˈ kew, eddoˈun nakanakin duk Mariyam, saˈinen, duk balik kaˈam pī si lahat Israˈil, peggeˈ ubus ne matey meˈ mabayaˈ mapatey nakanakin.” 21 Manjari dongaˈ ne iye ngeddoˈ nakanakin duk Mariyam, duk balik ne siye pī si lahat Israˈil.

22 Saguwaˈ pagkale si Yusup weˈ pagantiˈ magsultan laˈi si lahat Yahudiya anak si Herodin inēnan Alkilas, tinalew iye hap pī. Inakahan iye balik dem taginepne, dinaˈak siye pī hap lahat Jalil. 23 Hangkan hep pī siye laˈi duk patennaˈ siye si puweblo inēnan Nasaret. Na, tuman binissā meˈ kanabihanin sabab Almasi, paˈinde, “Inēnan iye aˈa Nasaret.”

3

Magmahalayak Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin

(Markus 1.1-8; Lukas 3.1-18; Yahiya 1.19-28)

1 Manjari, masa miyaˈan tekka Yahiya magpandi-pandi aˈahin si lahat makagindew-gindew si Yahudiya. Ekka aˈa hap pī si iye duk magmahalayak iye, paˈinne, 2 “Pagsusunanun bi dusebin duk lebbahanun bi ne, peggeˈ sōng pitu Tuhanin magbayaˈ si kite bi.” 3 Bakas inaka weˈ Nabi Isaya sabab Yahiya inin, paˈinne,

“Niyaˈ aˈa maglingan dem lahat makagindew-gindew. Iye inin pinaˈinnen, ‘Sōng tekka ne Panuhutanin. Palanuˈun bi lān palabeyannen. Pabentelun bi lān tinuhutnen.’ ”

4 Semmek Yahiyahin bulu untaˈ tinennun duk kanditnen kuwit sapiˈ. Kinakannen meˈ dulu duk boheˈ buwani. 5 Hap pī si iye meˈ aˈahin amban Awrusalam duk amban tibuˈukan lahat Yahudiya duk amban meˈ kalahatan si bihing boheˈ Jordan. 6 Magbennal siye si meˈ duseden duk pinandi siye weˈ Yahiya dem boheˈ Jordan.

7 Niyaˈ isab meˈ Pariseo duk meˈ Sadduseo hap pī, meˈ nakuraˈ āgama siye. Pagkitene ekka Pariseo duk meˈ Sadduseo pī makipandi si iye, paˈinne, “Kaˈam iyan, addatbin kuweˈ addat sawe pangakkal. Kannalbi hatu weˈ gaˈi kaˈam tewwaˈ mulkaˈ Tuhan sōng matekkahin bang kaˈam pinandi. 8 Hinangun bi hinangan mahāpin duk takite weˈ tayikutanbi ne dusebin. 9 Daˈa kaˈam ngandel weˈ gaˈi kaˈam legga Tuhanin sewukat ne kaˈam tubuˈ Apuˈ Ibrahim. Akahante kaˈam, bisan meˈ batu inin tahinang Tuhanin du meˈ tubuˈ Apuˈ Ibrahim. 10 Kuweˈ dalil kayu kaˈam sōng tinebbengan si gamutne. Kēmon kayu manggaˈi magbuwaˈ mahāpin tinebbengan duk ilakasan dem ebbut ineggas. 11 Pinandi kaˈam weˈ ku duk boheˈ duk takite weˈ magsusun ne kaˈam duk lebbahanbi dusebin. Saguwaˈ niyaˈ paturul pitu si aku, balakatan pe iye amban aku. Gaˈi ku bisan pataˈ moˈo tehompaˈnen. Iye inin seddili pamandine kaˈamin. Niyaˈ kaˈam papīhanne Niyawa Sutsihin duk sinduwehin pandine duk ebbut. 12 Pagpaˈilne meˈ aˈa mahāpin duk meˈ aˈa malaˈatin. Kuweˈ iye dalil aˈa magpalid paley, pagpaˈilne linggasin duk apahin. Meˈ linggasin ennaˈne pinadem lukung saguwaˈ apahin eggasne dem ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne.”

Pamandi pu si Isahin

(Markus 1.9-11; Lukas 3.21-22)

13 Manjari lumengngan si Isa amban lahat Jalil hap boheˈ Jordan, duk makipandi iye pu si Yahiya. 14 Saguwaˈ gaˈi mabayaˈ si Yahiya, paˈinne, “Weˈey kew pitu makipandi si aku? Subey kaˈu mamandi akuhin.” 15 Saguwaˈ nambung si Isa, paˈinne, “Pīhun ne, pandihun ne ku kuweˈitu peggeˈ subey teˈed tuhutte kēmon pangandaˈakan Tuhanin.” Ubus sinulut ne si Isa weˈ Yahiya. 16 Pagubus si Isa pinandi paguwaˈ iye amban dem boheˈ. Manjari paluka langitin duk takitene Niyawa Tuhanin kuweˈ bantuk assang duwaˈi amban surgaˈ duk padapuˈ si iye. 17 Niyaˈ isab suwala amban surgaˈ missā, paˈinne, “Inin Anakku kalasahanku. Asal kasulutan ku teˈed si iye.”

4

Panassat pu si Isahin

(Markus 1.12-13; Lukas 4.1-13)

1 Manjari binoˈo si Isa weˈ Niyawa Sutsihin hap lahat makagindew-gindew supaya iye tasassat weˈ nakuraˈ seyitanin. 2 Paglaˈi si Isa gaˈ iye mangan ampatpūˈ ellew duk ampatpūˈ sangem. Pagpuwas miyaˈan inusan ne iye. 3 Manjari tekka nakuraˈ seyitanin duk paˈinne pu si Isa, “Bang bennal kew teˈed Anak Tuhanin, daˈakun meˈ batu inin manjari kinakan.” 4 Nambung si Isa, paˈinne, “Tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Dumaˈin hadja kinakan makaˈellum manusiyaˈin saguwaˈ iye makaˈellum manusiyaˈin meˈ bissā Tuhanin.’ ”

5 Ubus miyaˈan binoˈo iye weˈ nakuraˈ seyitanin hap Awrusalam duk pinatengge iye diyataˈ būngan langgal hadjehin. 6 Paˈin nakuraˈ seyitanin, “Bang bennal kew teˈed Anak Tuhanin, palaboˈ kew bittuˈu, peggeˈ tasulat du dem kitab pinaˈin,

‘Daˈak Tuhanin kew inipat si meˈ malaˈikatnen duk tayakde kew supaya bisan bettisnun gaˈi peddiˈan weˈ batu.’ ”

7 Paˈin si Isa, “Niyaˈ isab tasulat sa inin, ‘Daˈa suleyanun Tuhanin, Panuhutannun.’ ”

8 Pagubus miyaˈan, binoˈo iye weˈ nakuraˈ seyitanin diyataˈ punu langkew manamal. Pinakitehan si iye weˈ nakuraˈ seyitanin kēmon kalahatan dem dunyahin duk alataˈden duk balakat nakuraˈden. 9 Paˈin nakuraˈ seyitanin pu si Isa, “Kēmon inin pangurungku kaˈu bang kew pasujud duk nambahayang si aku.” 10 Paˈin si Isa, “Tahalaˈ kew, seyitan, peggeˈ tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Subey kaˈam pasujud si Tuhan Panuhutanbin duk subey hadja iye dendangan sinambahayangbin.’ ”

11 Ubus miyaˈan tahalaˈ ne nakuraˈ seyitanin duk tekka meˈ malaˈikatin ngahatul iye.

Tinagnaˈan weˈ si Isa hinangnen laˈi si lahat Jalil

(Markus 1.14-15; Lukas 4.14-15)

12 Manjari inin, pagkale si Isa weˈ kinalabusu Yahiya, pī iye si lahat Jalil. 13 Gaˈ iye patennaˈ si Nasaret, saguwaˈ pī iye patennaˈ si Kapernaum, puweblo si bihing lamew Jalil laˈi si lahat Sebulun duk Naptali. 14 Tuman ne binissā Nabi Isaya dem kitabin, paˈinne,

15 “Lahat Sebulunin duk lahat Naptalihin tudju seddepan duk si dambiyaˈ boheˈ Jordan inēnan isab lahat Jalil, magsewusaget meˈ kabangsahan malaˈihin.

16 Meˈ aˈa mapatennaˈ dem kalindemanin makakite dantaˈ sahaya manamal. Tekka ne dantaˈin si meˈ aˈa dem kalindemanin, meˈ matinalew mamateyin.”

17 Manjari inin, magtagnaˈ ne si Isa magmahalayak, paˈinne, “Pagsusunanun bi dusebin duk lebbahanun bi ne, peggeˈ sōng pitu Tuhanin magbayaˈ si kite bi.”

Pineneˈ weˈ si Isa meˈ tindegne tagnaˈin

(Markus 1.16-20; Lukas 5.1-11)

18 Manjari lumengngan-lengngan si Isa laˈi si susulan lamew Jalil. Sasangne malumengnganin, niyaˈ takitene duwangan magpungtinaˈi. Dambuwaˈin si Simon, inēnan isab iye Petros duk dambuwaˈin inēnan Andariyas. Magpokot siye laˈi dem lamew, peggeˈ siye meˈ aˈa magkenna. 19 Manjari paˈin si Isa si siye, “Dayiˈ kaˈam nuhut aku. Bahanbin mageddoˈ-eddoˈ kenna. Saguwaˈ bang kaˈam nuhut aku, toloˈante kaˈam mageddoˈ-eddoˈ aˈa pinatuhut si aku.” 20 Magtawus inambanan weˈ de meˈ pokotden duk nuhut siye si Isa.

21 Palanjal ne si Isa. Niyaˈ isab takitene duwangan magpungtinaˈi disi Yakub duk Yahiya, meˈ anak si Sebedehin. Dem bangkaˈ siye duk samaden, maghatul pokotden. Ilinganan siye weˈ si Isa duk binoˈo weˈ ne. 22 Magtawus du isab siye nuhut. Inambanan weˈ de samaden duk bangkaˈden.

Magtoloˈ si Isa duk magpakawuliˈ

(Lukas 6.17-19)

23 Manjari ilatag weˈ si Isa lahat Jalilin duk magusihat iye si meˈ kalanggal-langgalan duk magmahalayak aka-aka hāp sabab pagbayaˈ Tuhanin. Pinakoleˈ weˈ ne meˈ aˈa masakihin. Bisan ine-ine sakiden pinakawuliˈ weˈ ne. 24 Manjari bawag ne si Isa si kēmon kalahatan si Siriya. Hangkan binoˈo isab weˈ meˈ aˈahin pī pu si Isa kēmon aˈa masakihin, meˈ mapeddiˈanin duk meˈ aˈa pasayedan seyitanin, meˈ binabuy-babuyin duk meˈ aˈa mamatey barannen. Kawuliˈan siye kēmon weˈ si Isa. 25 Tungan-tunganne, ekka aˈa nuhut iye, meˈ aˈa amban lahat Jalil, amban meˈ sampūˈ puweblo, amban Awrusalam duk Yahudiya duk amban dambiyaˈ boheˈ Jordan.

5

Magusihat si Isa diyataˈ kūd

1 Manjari pagkite si Isa meˈ aˈa mabanesin, pataked iye diyataˈ kūd duk ningkoloˈ iye. Patapit si iye meˈ tindegnen.

Kahāpan meˈ aˈa manuhut Tuhanin

(Lukas 6.20-23)

2 Magusihat iye si siye, paˈinne,

3 “Hāp pe meˈ aˈa mangataˈuhan weˈ gaˈi kasulutan Tuhanin si siye bang gaˈi siye ngandel si iye, peggeˈ pagbayaˈan du siye weˈ Tuhanin.

4 “Hāp pe meˈ aˈa madukkahin, peggeˈ pinahemokan du siye weˈ Tuhanin.

5 “Hāp pe meˈ aˈa madiyawaˈ ateynen peggeˈ tasangkade du kahāpan pananggup Tuhanin.

6 “Hāp pe meˈ aˈa mamabayaˈ manuhut kabayaˈan Tuhanin, peggeˈ dinuhulan du siye.

7 “Hāp pe meˈ aˈa mamaˈaseˈ si saweˈden, peggeˈ kinaˈaseˈan du isab siye weˈ Tuhanin.

8 “Hāp pe meˈ aˈa mabentel dem ateyden, peggeˈ magkite du siye duk Tuhanin.

9 “Hāp pe meˈ aˈa maghāp saweˈden, peggeˈ inēnan du siye anak Tuhanin.

10 “Hāp pe meˈ aˈa bininasa sabab panuhutde pangandaˈakan Tuhanin, peggeˈ pagbayaˈan siye weˈ Tuhanin.

11 “Hāp pe kaˈam bang kaˈam binissā-bissāhan, duk pinapeddiˈan duk ilimutan bu gaˈi toˈo peggeˈ nuhut kaˈam aku. 12 Magkēg kaˈam manamal peggeˈ hadje panumbas kaˈamin si surgaˈ. Peggeˈ sa miyaˈan du hep isab paminasa si meˈ kanabihan matuˈuley.”

Sabab asin duk dantaˈ

(Markus 9.50; Lukas 14.34-35)

13 “Kaˈam manuhut akuhin, kuweˈ asin du kaˈam si kēmon manusiyaˈ. Saguwaˈ bang asinin gaˈ ne niyaˈ lessane, gaˈi ne maˈasin balik. Gaˈ ne niyaˈ gunane. Ubus ilakasan hadja duk diˈik-diˈikan aˈa.

14 “Kaˈam manuhut akuhin, kuweˈ dantaˈ du kaˈam si kēmon manusiyaˈ. Bang puweblohin diyataˈ kūd, takite du weˈ meˈ aˈahin. 15 Gaˈ niyaˈ mekketan payitaˈan bu lekkebanne duk palanggana saguwaˈ bettadne diyataˈ tengenanne duk dantaˈ kēmon dem lumaˈin. 16 Damikkiyan isab kaˈam subey ngurung dantaˈ si manusiyaˈ. Hātinen maghinang kaˈam hāp, supaya takite meˈ aˈahin meˈ hinanganbi mahāpin duk pudjide du Samabi si surgaˈin.”

Pagtoloˈ sabab saraˈin

17 “Daˈa kaˈam magpikil weˈ hangkan ku pitu supaya gaˈi ne binali saraˈ si Musahin duk meˈ panoloˈ kanabihanin. Gaˈi ku pitu ngānan saraˈin duk meˈ panoloˈ kanabihanin saguwaˈ supaya tapahāti teˈed bang ine hātinen. 18 Sabennal akahante kaˈam, samantaˈan tuˈu pe dunyahin duk langitin, gaˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ batang duk dambuwaˈ balis inānan amban saraˈin. Gaˈi makajari weˈ gaˈi binali saraˈin samantaˈan gaˈ pe kiyamat. 19 Hangkan sine-sine ngalanggalan saraˈin, bisan meˈ saraˈ gaˈ niyaˈ tantu baline, duk toloˈanne isab sinduwehin ngalanggalanne, iye du madiyawaˈ teˈed dem pagbayaˈan Tuhanin. Saguwaˈ sine-sine nuhut saraˈin duk toloˈanne isab sinduwehin nuhut saraˈin, langkew iye si pagbayaˈan Tuhanin. 20 Akahante kaˈam, bang pagtuyuˈbi manuhut pangandaˈakan Tuhanin gaˈi palabi amban pagtuyuˈ meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin, gaˈi du kaˈam tapī dem pagbayaˈan Tuhanin.”

Pagtoloˈ sabab ngamā

21 “Bakas takalebi sabab panoloˈ si meˈ aˈa dehelluhin, pinaˈin, ‘Daˈa kew mapatey. Sine-sine mapatey subey hinukum.’ 22 Saguwaˈ aku, paˈinku: sine-sine astel si saweˈnen subey hinukum, duk sine-sine magpaˈin si saweˈne, ‘Babbal kew!’ subey binoˈo si huwis, duk sine-sine magpaˈin si saweˈne, ‘Dupang kew teˈed, gaˈ niyaˈ kagunahannu!’ siya-siya iye hinukum pinadem ebbut narkaˈ. 23 Bang kew laˈi si langgal sōng nambahayang bu taˈessebnu weˈ peddiˈ atey saweˈnun si kaˈu, 24 pī kew dahuˈ maghāp duk saweˈnun, meke kew pī balik nambahayang.

25 “Bang niyaˈ aˈa nuntutan kaˈu, boˈohun ne iye maghāp sasangbi pe si lān hap pī si paghukuman. Peggeˈ bang laˈi ne kaˈam si paghukuman, kaw kew daˈak hukumin ineddoˈ si pulis bu pinadem kalabusu kew. 26 Sabennal akahante kew, weˈ gaˈi teˈed kew lumuwas billaˈi samantaˈan gaˈi tapuwasannu kēmon pinamulta si kaˈuhin. Bisan dambuwaˈ sīn gaˈi kakulangan.”

Pagtoloˈ sabab magjina

27 “Bakas takalebi isab panoloˈ inin, pinaˈin, ‘Daˈa kew magjina.’ 28 Saguwaˈ aku, paˈinku: sine-sine mayam si dende bu tapikilnen laˈat, kapagjina ne iye duk dendehin dem ateyne. 29 Bang matanu kanawanin mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen kuweˈ du ugitannu matanun bu ngalakasanne. Hāp pe bang gaˈ niyaˈ matanu dambiyaˈ, amban kēmon barannun tinimanan pī dem narkaˈ. 30 Duk bang tangannu kanawanin mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen kuweˈ du putukannu tangannun bu ngalakasanne. Hāp pe bang putuk tangannu dambiyaˈin, amban kēmon barannun pinadem narkaˈ.”

Pagtoloˈ sabab magbutas

(Mateo 19.9; Markus 10.11-12; Lukas 16.18)

31 “Niyaˈ isab panoloˈ, pinaˈin, ‘Sine-sine nimanan andanen subey niyaˈ sulat pagpilmahande duk kataˈuhan weˈ magbutas ne siye.’ 32 Saguwaˈ aku, paˈinku: bang lellahin nimanan andanen, bu gaˈ bakas magjina andanen, lellahin jānnen hangkan magjina dendehin bang magella iye balik. Duk sine-sine maganda si iye magjina du isab.”

Pagtoloˈ sabab napa

33 “Bakas takalebi isab sabab panoloˈ si meˈ aˈa dehelluhin, pinaˈin, ‘Daˈa kaˈam napa bang gaˈi toˈo. Duk subey tumananbi bang niyaˈ sanggupbi si pakalehan Tuhanin.’ 34-35 Saguwaˈ aku, paˈinku: bang kaˈam nanggup ine-ine, daˈa kaˈam napa nabbut surgaˈin, peggeˈ laˈi paningkoloˈan Tuhanin. Daˈa kaˈam napa nabbut dunyahin, peggeˈ inin pahalihan bettis Tuhanin. Daˈa kaˈam napa nabbut puweblo Awrusalamin, peggeˈ inin puweblo inantanan Sultan Mabalakatanin. 36 Daˈa kaˈam napa, kuweˈ upama paˈinbi, ‘Muwekkaˈ kōkkun bang gaˈi toˈo!’ peggeˈ dumaˈin kaˈam mangahinang baranbin. Bisan da lamba kōkbin, gaˈi du kaˈam taˈu matomoˈne pinaˈittem atawa pinapoteˈ. 37 Paˈinun bi hadja, ‘Aweˈ’ atawa, ‘Gaˈi.’ Ine-ine panambabi supaya kaˈam kinahagad, iyan amban nakuraˈ seyitanin ne.”

Pagtoloˈ sabab males

(Lukas 6.29-30)

38 “Bakas takalebi panoloˈ inin, pinaˈin, ‘Bang niyaˈ aˈa makapagkaˈat mata saweˈne, subey isab pinagkaˈat matanen, duk bang niyaˈ aˈa makalupuˈ impen saweˈne, subey isab ilupuˈ impennen.’ 39 Saguwaˈ aku, paˈinku: daˈa kaˈam males bang niyaˈ aˈa taga sāˈ si kaˈam. Bang niyaˈ aˈa nampak luwenu dambiyaˈin patampalun isab pī si iye dambiyaˈin, ambat sampakne. 40 Bang niyaˈ aˈa nuntutan kaˈu supaya taˈeddoˈne badjuˈnun, pangurungun du isab iye ōsnun. 41 Bang niyaˈ aˈa nganggagahan kaˈu moˈo binoˈonen da kilumetro, boˈohun duwe kilumetro. 42 Sine-sine mākuhan kaˈu, urunganun, duk sine-sine ngindam amban kaˈu, paˈindamanun.”

Pagtoloˈ sabab lasa si meˈ bantahin

(Lukas 6.27-28, 32-36)

43 “Bakas takalebi panoloˈ inin, pinaˈin, ‘Kalasahanun bagaynun duk kabunsihanun bantanun.’ 44 Saguwaˈ aku, paˈinku: kalasahanun bi bantabin duk māku-māku kaˈam si Tuhan para si meˈ mangalaˈat kaˈamin 45 supaya addatbin neppu addat Tuhanin, Samabi si surgaˈin. Peggeˈ Tuhanin pasilakne ellewin si meˈ aˈa mahāpin duk meˈ aˈa malaˈatin saliˈ-saliˈ. Duk urunganne ulan meˈ aˈa mabentelin duk meˈ aˈa maghinangan malaˈatin. 46 Daˈa kaˈam ngase-ngase weˈ tumbasan Tuhanin kaˈam bang iye hadja kinalasahanbin meˈ mamalasa si kaˈamin. Peggeˈ bisan du meˈ aˈa magpāku-pāku sukey mangalibahin, kalasahande du isab mamalasa si siyehin. 47 Bang iye hadja inasipbin meˈ bagaybin, na, gaˈ du niyaˈ tahinangbi pasōng hāpnen amban tahinang meˈ sinduwehin. Bisan meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan Tuhanin sa iyan du isab addatden. 48 Hangkan kaˈam, subey kaˈam hāp kuweˈ hāpan Samabi si surgaˈin.”

6

Pagtoloˈ sabab panabang meˈ aˈa miskin

1 “Pahatul-hatul kaˈam, daˈa kaˈam maghinang hāp supaya hadja kaˈam takite weˈ aˈa. Peggeˈ bang hinangbi inin supaya hadja kaˈam takite weˈ aˈa, gaˈ niyaˈ tumbasbi amban Tuhanin, Samabi si surgaˈin. 2 Hangkan bang kaˈam ngurung si meˈ aˈa miskin, daˈa kaˈam magpabawag kuweˈ meˈ aˈa mangurung dem langgalin duk si meˈ lānin supaya siye pinudji weˈ aˈa sinduwehin. Sabennal akahante kaˈam, bang siye pudji aˈa, katumbasan ne siye, duk iye miyaˈan tumbas si siyehin. 3 Saguwaˈ kaˈam, bang kaˈam ngurung si meˈ aˈa miskin, daˈa kaˈam magaka-aka bisan si bagaybi manamalin 4 duk gaˈi kataˈuhan pangurungbin. Samabi si surgaˈin kataˈuhanne hininangbin bisan sipuk duk tumbasanne du kaˈam.”

Pagtoloˈ sabab pangampunin

(Lukas 11.2-4)

5 “Bang kaˈam ngampun si Tuhanin daˈa kaˈam kuweˈ meˈ aˈa magmā-māhin. Peggeˈ sinna siye ngampun si Tuhan si langgal duk si bihing lān supaya siye takite weˈ aˈa. Akahante kaˈam, bang siye pudji aˈa, katumbasan ne siye, duk iye miyaˈan tumbas si siyehin. 6 Saguwaˈ bang kew ngampun, pī kew dem bilik duk tambelun gawangin duk ngampun kew si Tuhan, iye Samanu gaˈi takitehin. Samanu inin, takitene du hininangnun duk tumbasanne du kew.

7 “Bang kaˈam ngampun, daˈa kaˈam missā pinatahaˈ duk binalik-balik kuweˈ meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan Tuhanin, peggeˈ paˈinde weˈ takale Tuhanin siye bang ekka bissāde. 8 Daˈa be kaˈam kuweˈ siyehin peggeˈ kataˈuhan Samabi Tuhanin du andang bang ine meˈ sukalbin. 9 Bang kaˈam ngampun subey kuweˈ inin:

‘O Ammaˈ, kaˈu sama kami si surgaˈin, karayaw pinagaddatan ēnnun weˈ kēmon manusiyaˈin.

10 Karayaw weˈ gaˈi tiggel magbayaˈ ne kew si kēmon manusiyaˈ.

Karayaw tinuhut kinabayaˈannun tuˈu si dunya sa maluˈu si surgaˈin.

11 Urunganun kami kinakan ellew inin.

12 Ampunun meˈ duse kamihin kuweˈ du isab pangampun kami meˈ makaduse si kamihin.

13 Patalahun kami amban sassat duk elliganun kami amban nakuraˈ seyitanin.’

14 “Peggeˈ bang ampunbi duse saweˈbin, inampun isab kaˈam weˈ Samabi si surgaˈin. 15 Saguwaˈ bang gaˈi ampunbi duse saweˈbin gaˈi isab dusebin ampun Tuhanin.”

Pagtoloˈ sabab magpuwase

16 “Bang kaˈam muwase, daˈa kaˈam kuweˈ bantuk suse kuweˈ meˈ aˈa magmā-māhin hadja. Peggeˈ bang siye muwase, gaˈi siye ngulaˈup atawa magsugley supaya takite weˈ aˈa weˈ magpuwase siye. Sabennal akahante kaˈam, bang siye pudji aˈa, katumbasan ne siye duk iye miyaˈan tumbas si siyehin. 17 Saguwaˈ bang kaˈam muwase, ngulaˈup kaˈam duk maglanuˈ-lanuˈ kaˈam 18 supaya gaˈi kataˈuhan sinduwehin weˈ muwase kaˈam. Samabi gaˈi takitehin, takitene du hininangbin duk tumbasanne du kaˈam.”

Sabab alataˈ si surgaˈ

(Lukas 12.33-34)

19 “Daˈa kaˈam magtipun alataˈ tuˈu si dunya peggeˈ mura magkaˈat. Makajari kakan mellek atawa ginahaˈ, atawa tinangkew bang ilangkat lumaˈin. 20 Saguwaˈ maghinang kaˈam hāp supaya niyaˈ katekkahanbi si surgaˈ. Duk alataˈbi iyan gaˈi takakan mellek, gaˈi ginahaˈ duk gaˈi tatangkew. 21 Peggeˈ antag-antag pangennaˈanbi alataˈbin, laˈi isab patetegan ateybin.”

Dalil payitaˈan si baran

(Lukas 11.34-36)

22 “Mataten dalil payitaˈan si barante. Bang pastiˈ pamayamten, hātinen, bentel hinanganten, kuweˈ dantaˈ tibuˈukan baranten. 23 Saguwaˈ bang labut pamayamten, hātinen laˈat hinanganten, kuweˈ lindem tibuˈukan baranten. Bang paˈinte weˈ dantaˈ dem baranten bu lindem hatiˈ, asal lindem manamal.”

Dinaˈak gaˈi magsuse

(Lukas 16.13; 12.22-31)

24 “Gaˈ niyaˈ daraˈakan makajari magbanyagaˈ si duwe amu, peggeˈ kabunsihanne iyan dambuwaˈin duk kalasahanne dambuwaˈin, atawa tuhutne teˈed dambuwaˈin duk gaˈi asipne dambuwaˈin. Bang pilakin mamahalgaˈ si kaˈamin, gaˈi kaˈam makajari maghinang isab si Tuhan.

25 “Hangkan hep paˈinku si kaˈam: daˈa kaˈam magsuse sabab kaˈellumanbin bang ine kinakanbin duk bang ine ininumbin supaya kaˈam ellum, atawa sabab baranbin bang ine panemmekbin. Mahalgaˈ pe hep umulin amban kinakan, duk mahalgaˈ pe hep baranin amban semmek. 26 Payamanun bi meˈ manuk-manuk mapalayangin. Gaˈi siye magtanem atawa magpagani duk gaˈi siye magennaˈ saguwaˈ pakan Tuhanin siye. Bu kaˈam, pasōng teˈed kaˈam mahalgaˈ amban meˈ manuk-manukin. 27 Sine kaˈam tapatahaˈbi umulbin bisan da ora bang kaˈam magsuse? 28 Weˈey pe pagsusehanbi sabab semmekbin? Payamanun bi meˈ sumpingin bang saˈingge panuligden. Gaˈi siye maghinang, gaˈi siye magtennun. 29 Bu paˈin, akahante kaˈam, bisan Sultan Sulaiman madayahan awwalley, gaˈ du makapagsemmek hāpnen kuweˈ dambuwaˈ meˈ sumping inin. 30 Bang Tuhanin tapasemmekanne pahāp-hāp meˈ sumping sabetin bu gaˈi du siye natas, ellum siye kuweˈitu, pagsumu ineggas, na, kaˈam pe gaˈi tapasemmekanne? Asal kulang sandelbi si Tuhanin. 31 Hangkan daˈa kaˈam magsuse. Daˈa kaˈam magpaˈin, ‘Ine kinakanten bi, ine ininumten bi, ine panemmekten bi.’ 32 Meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan Tuhanin, iye hep inin luwal pinikilden. Saguwaˈ kaˈam, subey kaˈam gaˈi magsuse peggeˈ kataˈuhan Samabi Tuhanin weˈ iye inin meˈ sukalbin. 33 Saguwaˈ iye subey pikilun bi sabab pagbayaˈan Tuhanin duk sabab panuhut kinabayaˈannen. Manjari urunganne du kaˈam kēmon sukalbi inin. 34 Hangkan hep daˈa kaˈam magsuse sabab sumuhin, peggeˈ ngaˈekka hadja kasusehanbin. Sarang ne susebi sabab ellew inin.”

7

Sabab ngandiyawaˈan saweˈne

(Lukas 6.37-38, 41-42)

1 “Daˈa kaˈam ngandiyawaˈan saweˈbi duk kaˈam gaˈi hukum Tuhanin, 2 peggeˈ bang kaˈam kuweˈ bantuk ngahukum saweˈbi, damikkiyan du isab kaˈam hukum Tuhanin. Duk bang saˈingge kaˈam nakesan saweˈbi, kuweˈ miyaˈan du isab takesan si kaˈamin. 3 Kaˈu, mangandiyawaˈan saweˈnun, weˈey iye tatīknun hapak-hapak dem mata saweˈnun, bu kaˈu batang kayu dem matanun, bu gaˈi tatīknu. 4 Saˈingge kapagpaˈinnu si saweˈnun, ‘Bagay, tuhun koˈ, ānante hapak-hapak dem matanu lu,’ bang niyaˈ batang kayu dem di matanun. 5 Kaˈu iyan magmā-mā hadja. Ānanun dahuˈ batang kayuhin amban dem matanu iyan, ubus pastiˈ ne pamayamnun ngānan hapak-hapak dem mata saweˈnun.

6 “Daˈa kaˈam ngurung ine-ine sutsi si meˈ asu, kaw kaˈam balikde kinekkeb. Daˈa lakasanun bi meˈ mutsaˈbin si bawi, kaw hadja diˈik-diˈikande.”

Māku-māku kaˈam ubus inurungan du kaˈam

(Lukas 11.9-13)

7 “Māku-māku kaˈam ubus inurungan du kaˈam; miha kaˈam ubus ngasuwaˈ du kaˈam; makipadiyalem kaˈam ubus ilukahan du kaˈam. 8 Peggeˈ kēmon mamākuhin inurungan du, mamihahin ngasuwaˈ du, duk makipadiyalemin ilukahan du. 9 Sine kaˈam tuˈu, bang anakbin māku kinakan si kaˈam, urunganbi ke iye batu? 10 Atawa bang māku iye kenna, urunganbi ke iye sawe? 11 Kaˈam, bisan kaˈam dusehan, taˈu du kaˈam ngurungan anakbin meˈ bayuˈ-bayuˈan mahāpin. Pasōng pe teˈed Tuhanin, Samabi si surgaˈin, pangurungne du si kaˈam meˈ bayuˈ-bayuˈan mahāpin bang kaˈam māku si iye.

12 “Ine-ine kabayaˈanbi hinang aˈa si kaˈam, damikkiyan isab hinangun bi si siye, peggeˈ iyan hāti saraˈ si Musahin duk panoloˈ meˈ kanabihanin.”

Tarangka makiputin

(Lukas 13.24)

13 “Paˈasek kaˈam amban tarangka makiputin. Luha tarangkahin duk mura tinuhut lān hap narkaˈin. Ekka aˈa nuhut lān miyaˈan. 14 Saguwaˈ kiput tarangkahin duk hunit tinuhut lān tudju surgaˈin. Kulang aˈa mangasuwaˈ iyehin.”

Sabab kayu duk buwaˈne

(Lukas 6.43-44)

15 “Pahatul-hatul kaˈam, kaw kaˈam taboˈo weˈ meˈ nabi gaˈi bennal. Si luwasan hāp addatden, saguwaˈ dem ateyde, laˈatan siye kuweˈ dalil asu bingis. 16 Takilalebi siye si meˈ hinanganden, kuweˈ kayuhin kataˈuhan si buwaˈne. Gaˈi kite bi ngeddoˈ buwaˈ ubas amban puhung atawa buwaˈ biyabas amban sampinit. 17 Kayu mahāpin hāp buwaˈnen saguwaˈ kayu manggaˈi mahāpin gaˈi isab hāp buwaˈnen. 18 Kayu mahāpin gaˈi buwaˈ gaˈi hāp duk kayu manggaˈi mahāpin gaˈi buwaˈ hāp. 19 Kēmon kayu manggaˈi magbuwaˈ mahāpin tinebbengan duk ilakasan dem ebbut ineggas. 20 Sa iyan du isab takilalebi meˈ nabi manggaˈi mabennalin si meˈ hinanganden.”

Gaˈi kaˈam takilaleku

(Lukas 13.25-27)

21 “Dumaˈin kēmon luwal manabbut ēnkun tapī si pagbayaˈan Tuhanin, saguwaˈ luwal hadja meˈ aˈa manuhut kabayaˈan Samaku si surgaˈin. 22 Bang taˈabut ne ellew pangahukum manusiyaˈin, ekka iyan aˈa magpaˈin si aku, ‘Kaˈu Panuhutan kamihin, peggeˈ bakas kami magpalataˈ bissā Tuhanin weˈ balakat ēnnun, duk bakas kami magpaluwas meˈ seyitan duk bakas kami maghinang ekka hinangan makaˈulaliˈ weˈ balakat ēnnun.’ 23 Ubus paˈinku iyan si siye, ‘Gaˈi kaˈam takilaleku. Tahalaˈ kaˈam amban aku, kēmon kaˈam maghinangan malaˈatin.’ ”

Duwe bayuˈan magpatengge lumaˈ

(Lukas 6.47-49)

24 “Manjari, sasuku pakale si meˈ bissāku miyaˈan duk tuhutne, kuweˈ iye aˈa pandey teˈed mikil ngahinang lumaˈne diyataˈ batu. 25 Manjari tekka ulanin duk dunuk boheˈin duk tewwaˈ lumaˈin weˈ baliyu mabasagin. Saguwaˈ gaˈ hebbaˈ lumaˈin peggeˈ hininang diyataˈ batu. 26 Duk sasuku pakale si meˈ bissāku miyaˈan bu gaˈi du tuhutne, kuweˈ iye aˈa dupang maghinang lumaˈ diyataˈ umus. 27 Manjari tekka ulanin duk dunuk boheˈin duk tewwaˈ lumaˈin weˈ baliyu mabasagin. Magtawus hebbaˈ lumaˈin duk jadjag teˈed.”

28 Pagubus inin bissā si Isa, ulaliˈ meˈ aˈahin pagkalede usihatnen, 29 peggeˈ magbiddaˈ teˈed usihat si Isahin duk usihat meˈ guru si saraˈ āgamahin. Peggeˈ taga balakat si Isa bang iye missā.

8

Si Isa makawuliˈ aˈa inipul

(Markus 1.40-45; Lukas 5.12-16)

1 Pagdurul si Isa amban diyataˈ kūd, asal banes manamal aˈa nuhut iye. 2 Manjari, niyaˈ pī pu si Isa dambuwaˈ aˈa inipul. Nengge aˈahin duk tuˈutne magpadiyawaˈ pu si Isa duk paˈinne, “O Tuwan, bang kew mabayaˈ tapakawuliˈnu ku.” 3 Pinasōng weˈ si Isa tangannen duk inantan weˈ ne aˈa inipulin, duk paˈinne, “Asal mabayaˈ ku. Kawuliˈan ne kew.” Magtawus kawuliˈan ipulnen. 4 Paˈin si Isa si iye, “Pakale kew, daˈa kew magaka-aka bisan pu sine. Saguwaˈ pī kew, pakitehanun barannun si imamin duk magkuluban kew sa pangandaˈakan si Musahin, hinang tandaˈ si meˈ aˈahin weˈ asal kawuliˈan ne kew.”

Pinakoleˈ weˈ si Isa daraˈakan kapitanin

(Lukas 7.1-10)

5 Pagsakaliˈ si Isa padiyalem si puweblo Kapernaum, niyaˈ dambuwaˈ kapitan si armi bangsa Roma pasampang si iye māku tabang, paˈinne, 6 “O Tuwan, niyaˈ dambuwaˈ daraˈakanku si lumaˈ. Saki teˈed iye, gaˈi umusaˈ duk peddiˈan teˈed manamal.” 7 Paˈin si Isa, “Aweˈ, nuhut ku kaˈu makoleˈ iye.” 8 Saguwaˈ nambung kapitanin, paˈinne, “Tuwan, daˈa ne. Gaˈi ku pataˈ papituhannu si lumaˈku peggeˈ bangsahan kew teˈed. Missā kew hadja duk koleˈ du daraˈakankun. 9 Kataˈuhanku, peggeˈ bisan aku, pagbayaˈan ku weˈ malangkew amban akuhin duk magbayaˈ ku si meˈ sundalukun. Bang paˈinku si dangan, ‘Pī kew,’ na, pī iye. Bang paˈinku si seddili, ‘Pitu kew,’ pitu iye. Duk bang paˈinku si daraˈakankun, ‘Hinangun inin,’ hinangne ne.”

10 Pagkale si Isa inin, ulaliˈ iye si binissā kapitanin. Manjari paˈinne si meˈ aˈa mapatuhut si iyehin, “Sabennal akahante kaˈam, bisan si bangsa Israˈil gaˈ ku bakas makadugpak aˈa kuweˈ kapitan inin asal sandel manamal. 11 Pakale kaˈam, si pasōngan ekka iyan aˈa bayuˈ-bayuˈan bangsa amban meˈ lahat silangan duk seddepan ningkoloˈ magkakanan duk disi Ibrahim, Isahak duk si Yakub laˈi dem pagbayaˈan Tuhanin. 12 Saguwaˈ meˈ aˈa bangsa Israˈilin, siye subey meˈ maˈumasek dem pagbayaˈan Tuhanin, gaˈi siye umasek. Pinapī siye si luwasan dem kalindeman, pinatahalaˈ amban Tuhan. Magmatey siye laˈi duk magtageˈot meˈ impenden hawal pagsusunden.” 13 Ubus paˈin si Isa si kapitanin, “Pī ne kew hap lumaˈ. Tahinang ne si kaˈu sa kinahagadnun.” Manjari magtawus kawuliˈan daraˈakannen laˈi si lumaˈ.

Ekka aˈa pinakoleˈ weˈ si Isa

(Markus 1.29-34; Lukas 4.38-41)

14 Ubus hap pī si Isa padiyalem si lumaˈ si Petros. Takitene matoˈa si Petros dendehin pabāk laˈi, saki, ilemmun. 15 Inantanan weˈ ne tangan dendehin, manjari kawuliˈan ne iye. Ubus dongaˈ iye duk pinakan siye weˈ ne.

16 Pagseddep ne ellewin, binoˈo weˈ meˈ aˈahin ekka meˈ aˈa pasayedan seyitan pu si Isa. Pinaluwas weˈ ne meˈ seyitanin amban pangandaˈakanne hadja. Duk pinakawuliˈ weˈ ne kēmon aˈa masakihin. 17 Hinangne inin duk tuman bissā Nabi Isaya dem kitabin, pinaˈin, “Iye mangānan peddiˈten bi duk iye mangānan sakiten bi.”

Meˈ arak mapatuhut pu si Isahin

(Lukas 9.57-62)

18 Pagkite si Isa meˈ aˈa mabanes mapaliput si iyehin, paˈinne si meˈ tindegnen, “Sūng kite bi palipag pī si dambiyaˈ lamew.” 19 Gaˈ pe siye tumahalaˈ, niyaˈ tekka guru si saraˈ āgama pī pu si Isa, paˈinne, “Tuwan, mabayaˈ ku nuhut kaˈu tungan-tungan papīhannu.” 20 Nambung si Isa, paˈinne, “Gam pe meˈ pāhangin niyaˈ lowangde, duk meˈ manuk-manukin niyaˈ sabakande. Saguwaˈ aku, Anak Manusiyaˈin, gaˈ niyaˈ pahalihanku.”

21 Niyaˈ isab dambuwaˈ meˈ manuhut si Isahin missā, paˈinne, “Tuwan, pī ku dahuˈ hap lumaˈ. Pagubus kubulku samakun, balik saˈ ku pitu nuhut kaˈu.” 22 Saguwaˈ paˈin si Isa si iye, “Ambat mamateyin kinubul weˈ meˈ aˈa manggaˈ niyaˈ umulde salama-lamahin.”

Si Isa mateddoˈ lahat-lahat

(Markus 4.35-41; Lukas 8.22-25)

23 Ubus miyaˈan, pasakey si Isa dem bangkaˈ duk nuhut du isab meˈ tindegnen. 24 Manjari bessuwang nihup baliyu mabasagin hangkan piligdu teˈed bangkaˈin palenneb, saguwaˈ sasang tuli si Isa. 25 Pī meˈ tindegnen mangun si Isa, paˈinde, “Timbulun kite bi, Tuwan; matey kite bi inin.” 26 Paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam tinalew? Kulang sandelbi si akuhin.” Manjari dongaˈ si Isa duk daˈakne padeheng baliyuhin duk goyakin. Magtawus lamewin teddoˈ ne teˈed. 27 Ulaliˈ teˈed siye. “Aˈahey inin?” paˈinde. “Bisan baliyuhin duk goyakin nuhut pangandaˈakannen.”

Meˈ aˈa amban Gadara pasayedan seyitan kawuliˈan

(Markus 5.1-20; Lukas 8.26-39)

28 Pagtekka disi Isa laˈi si dambiyaˈ lamew, laˈi si lahat meˈ aˈa Gadara, niyaˈ pasampang si iye duwe aˈa pasayedan meˈ seyitan. Paguwaˈ siye amban meˈ lingab pagkubulan. Laˈatan siye manamal, hangkan gaˈ niyaˈ bahani palabey billaˈi. 29 Magtawus maggasud siye, paˈinde, “O Anak Tuhan, gaˈ niyaˈ lamudnu si kami. Pitu ke kew minasa kami bu gaˈ pe taˈabut janjiˈ kamihin?” 30 Niyaˈ tala-tala billaˈi panenan bawi magsungkal. 31 Pabuyuˈ-buyuˈ meˈ seyitanin pu si Isa, paˈinde, “Bang daˈaknu kami tahalaˈ, padiyalemun kami magdem baran meˈ bawi miyaˈan.” 32 Paˈin si Isa, “Pī ne kaˈam.” Manjari paluwas meˈ seyitanin amban aˈahin duk padiyalem siye pī magdem baran meˈ bawihin. Magtawus panenan bawihin magubas padurul pī si pampang magdem lamew duk lambo siye kēmon. 33 Manjari meˈ aˈa magipat meˈ bawihin, magubas pī si puweblo, magaka-aka si meˈ aˈa malaˈihin sabab bakas hininang si Isa si meˈ aˈa pasayedan seyitanin. 34 Manjari pī meˈ aˈa puweblo miyaˈan pu si Isa. Buyuˈ-buyuˈde si Isa dinaˈak tahalaˈ amban lahatde.

9

Si Isa makawuliˈ aˈa matey barannen

(Markus 2.1-12; Lukas 5.17-26)

1 Pasakey si Isa magdem bangkaˈ duk palipag siye pī si dambiyaˈ lamew, pī balik si puweblone. 2 Niyaˈ meˈ aˈa pī si iye moˈo aˈa matey barannen. Pabāk iye diyataˈ pabākanne. Pagtakite si Isa weˈ sandel teˈed siye si iye, paˈinne si aˈa mamatey barannen, “Pahāpun ateynun, bagay, taˈampun ne meˈ dusenun.” 3 Niyaˈ laˈi meˈ guru si saraˈ āgama. Paˈinde dem ateyde, “Missā aˈa inin kuweˈ Tuhanin iye.” 4 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa bang ine pinikilden duk paˈinne si siye, “Weˈey teˈ laˈat tapikilbin? 5 Ine mamurahin, pinaˈin, ‘Inampun ne dusenun,’ atawa, ‘Dongaˈ kew bu nu ne lumengngan.’ 6 Pakoleˈku aˈa inin supaya kataˈuhanbi weˈ aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut tuˈu si dunya ngampun meˈ duse.” Manjari paˈin si Isa si aˈa mamatey barannen, “Dongaˈ kew, boˈohun pabākannun bu nu ne hap lumaˈ.” 7 Manjari dongaˈ aˈa masakihin duk hap lumaˈ ne iye. 8 Pagkite meˈ aˈahin miyaˈan, asekan talew siye. Pinudji weˈ de Tuhanin peggeˈ ngurung iye kapatut si manusiyaˈ ngahinang kuweˈ miyaˈan.

Binoˈo Mateo weˈ si Isa

(Markus 2.13-17; Lukas 5.27-32)

9 Palanjal ne si Isa billaˈi. Na, paglanjalne, ngite iye dambuwaˈ aˈa inēnan Mateo ningkoloˈ laˈi si upisinane pagbayed-bayedan sukeyin. Paˈin si Isa si iye, “Dayiˈ kew, nuhut kew aku.” Manjari kuwat si Mateo duk nuhut ne iye si Isa.

10 Manjari mangan si Isa laˈi si lumaˈ Mateo. Ekka isab meˈ aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin hap pī duk ningkoloˈ siye mangan pasumbayaˈ pu si Isa duk meˈ tindegnen. 11 Niyaˈ meˈ Pariseo laˈi. Pagkitede inin, paˈinde si meˈ tindeg si Isahin, “Weˈey gurubin palamud magkakanan duk meˈ aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin?” 12 Pagkale si Isa inin, paˈinne si siye, “Meˈ aˈa saki hep hap doktolin. Bang meˈ makoleˈin, gaˈ niyaˈ gunane hap doktol. 13 Hapalun bi bang ine hāti bissā inin tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Gaˈi mahalgaˈ si aku kulubanin. Saguwaˈ iye kabayaˈankun weˈ maˈaseˈ kaˈam si saweˈbi.’ ” Paˈin si Isa pe, “Dumaˈin ku pitu miha meˈ aˈa mabentelin, saguwaˈ pitu ku miha meˈ aˈa dusehanin.”

Panilew sabab pagpuwasehin

(Markus 2.18-22; Lukas 5.33-39)

14 Manjari hap pī meˈ tindeg Yahiyahin pu si Isa duk paˈinde, “Saˈingge iyan, kami duk meˈ Pariseohin magpuwase. Weˈey gaˈi magpuwase meˈ tindegnun?” 15 Sambungan si Isa siye si dalilan. Pasaliˈne meˈ tindegnen si meˈ aˈa si pagkawinan. Paˈinne, “Suse ke meˈ aˈa si pagkawinanin samantaˈan laˈi pe si siye pangantin lellahin? Gaˈi. Saguwaˈ si sinōng inin, bang ineddoˈ ne amban siye pangantin lellahin, meke ne siye muwase.”

16 Manjari magdalilan si Isa sabab panoloˈ matuˈuhin duk panoloˈnen. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ aˈa matopak tela baˈahu, gaˈ pe kadekdakan, pī si semmek andang. Peggeˈ bang sa īˈne, garet balik semmek maˈandangin duk namba ngaluha garetnen.” 17 Pinasaliˈ isab weˈ si Isa toloˈnen si boheˈ ubas baˈahu inisi dem puyuˈ kuwit kambing. Paˈinne, “Gaˈ du isab niyaˈ ngisi boheˈ ubas baˈahu, mukal-mukal pe, dem puyuˈ andang. Peggeˈ bang sa īˈne, buslad puyuˈin. Manjari buˈus boheˈ ubasin duk magkaˈat puyuˈin. Saguwaˈ subey inisi boheˈ ubas baˈahuhin dem puyuˈ baˈahu. Manjari saliˈ-saliˈ siye gaˈi magkaˈat.”

Anak si Jairusin duk dende mangantan semmek si Isahin

(Markus 5.21-43; Lukas 8.40-56)

18 Sasangne pe mamissā si siyehin, niyaˈ tekka pī dambuwaˈ nakuraˈ si langgal. Pasujud iye pu si Isa duk paˈinne, “Bahu matey du anakku dende-dendehin. Saguwaˈ bisan sa īˈen, dayiˈ kew bettadun tangannun si iye duk ellum du iye.” 19 Manjari pī ne si Isa nuhut duk meˈ tindegnen.

20 Manjari, niyaˈ laˈi dende saki, luwal paguwaˈan lahaˈ. Sampūˈ duk duwen tahun ne kemuwe kasakinen. Pī iye patapit si bukutan si Isa bu pī inantan weˈ ne tuggu badjuˈ si Isahin. 21 Paˈinne dem pikilanne, “Bang hadja taˈantanku badjuˈnen asal kawuliˈan ku.” 22 Manjari padeheng si Isa duk hinarap weˈ ne meˈ aˈa si dambulihannen. Pagkitene dendehin, paˈinne si iye, “Pahāpun ateynun, dende. Kawuliˈan ne kew peggeˈ sandel kew si aku.” Duk magtawus kawuliˈan dendehin.

23 Pagtekka si Isa laˈi si lumaˈ nakuraˈin, ngite iye meˈ aˈa magsuling duk banes aˈa magmatey. 24 Paˈinne si siye, “Pī kaˈam tahalaˈ. Dumaˈin hep matey dendehin, saguwaˈ tuli hadja.” Pinagsayehan iye weˈ de. 25 Pagubus ne dinaˈak pabukut meˈ aˈahin, padiyalem si Isa si bilik dendehin duk inantan weˈ ne tangannen duk dongaˈ ne dendehin. 26 Manjari, aka-aka sabab inin ngabawag si tibuˈukan lahat miyaˈan.

Duwe aˈa pessek pinakawuliˈ weˈ si Isa

27 Palanjal ne si Isa billaˈi. Sasangne si lānin, niyaˈ duwe aˈa pessek paturul si iye. Ngalingan siye papales, paˈinde, “O tubuˈ Sultan Daˈud, maˈaseˈ ne kew si kami.” 28 Manjari pagdiyalem si Isa dem lumaˈ, patapit pī si iye meˈ aˈa pessek miyaˈan. Paˈin si Isa si siye, “Kahagad ke kaˈam weˈ tapakawuliˈku kaˈam?” “Aweˈ, Tuwan,” paˈinde. 29 Manjari inantan weˈ si Isa mataden. Paˈinne, “Tahinang ne si kaˈam sa kinahagadbin.” 30 Manjari ngite ne siye. Sinessaˈan siye weˈ si Isa gaˈi dinaˈak magaka-aka bisan pu sine. 31 Saguwaˈ tahalaˈ siye duk magaka-aka siye sabab si Isa si meˈ kalahat-lahatan laˈi.

Pinakawuliˈ weˈ si Isa aˈa umewin

32 Pagtahalaˈ meˈ aˈa miyaˈan, niyaˈ ne isab meˈ aˈa tekka pī duk niyaˈ aˈa umew binoˈo weˈ de. Puˈunne umew peggeˈ pasayedan seyitan iye. 33 Pagubus pinaluwas weˈ si Isa seyitanin, kapamissā ne aˈa maˈumewin. Ulaliˈ teˈed meˈ aˈa mabanesin. Paˈinde, “Gaˈ pe kite bi bakas ngite sa inin si kēmon lahat Israˈil.” 34 Saguwaˈ paˈin meˈ Pariseohin, “Kaˈurungan iye balakat weˈ nakuraˈ meˈ seyitanin hangkan iye kapagpaluwas meˈ seyitan.”

Maˈaseˈ si Isa si meˈ aˈahin

35 Manjari lumengngan si Isa ngalatag kēmon meˈ puweblohin duk meˈ kalumaˈanin. Magtoloˈ iye dem meˈ langgal duk magmahalayak iye aka-aka hāp sabab pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈahin. Pinakoleˈ weˈ ne meˈ aˈahin bisan ine bayuˈan sakiden. 36 Pagkitene meˈ aˈa mabanesin, maˈaseˈ iye manamal si siye, peggeˈ sasew siye bu gaˈ niyaˈ nabang siye. Kuweˈ siye meˈ bili-bili gaˈ niyaˈ ngipat siye. 37 Manjari paˈinne si meˈ tindegnen, “Meˈ aˈahin kuweˈ dalil tanaˈ sarang ne pinagani. Luha tanaˈin saguwaˈ kulang mamaganihin. 38 Hangkan subey kaˈam māku-māku si Tuhan, iye dapuˈ tanaˈin, supaya iye ngandaˈak meˈ aˈa pī maganine.”

10

Meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk duwehin

(Markus 3.13-19; Lukas 6.12-16)

1 Manjari ilinganan weˈ ne tindegne sampūˈ duk duwehin pī si iye duk inurungan siye weˈ ne kapatut magpaluwas meˈ seyitan duk magpakawuliˈ kēmon bayuˈ-bayuˈan saki. 2 Inin ēn meˈ sampuk-duwe tindegne kawakilannen: kaˈissaˈ si Simon inēnan isab si Petros duk pungtinaˈinen si Andariyas, ubus si Yakub duk pungtinaˈinen si Yahiya, meˈ anak Sebedehin. 3 Si Pilip duk Bartolome, si Tomas duk Mateo magpāku-pāku sukeyin, duk si Yakub anak Alpahin. Sinduwehin si Taddeo duk 4 si Simon, iye aˈa pangangatuhin, duk si Judas Iskariyot. Si Judas inin iye mamuddihan si Isahin.

Pinalengngan weˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin

(Markus 6.7-13; Lukas 9.1-6)

5 Dinaˈak weˈ si Isa tindegne sampuk-duwe miyaˈan lumengngan. Sinessaˈan siye weˈ ne, paˈinne, “Daˈa kaˈam pī si lahat bangsa seddili atawa si meˈ puweblo bangsa Samariya. 6 Saguwaˈ pī kaˈam si meˈ aˈa bangsa Israˈil hadja. Iyuˈ siye kuweˈ meˈ bili-bili lepas. 7 Pī kaˈam magmahalayak weˈ tapit ne waktu pagbayaˈ Tuhanin. 8 Pakoleˈun bi meˈ masakihin, pakellumun bi bang niyaˈ aˈa matey, pakoleˈun bi meˈ aˈa inipulin, paluwasun bi meˈ seyitanin. Inurungan kaˈam kapatut weˈ ku gaˈ kaˈam magbayed, hangkan nabang kaˈam gaˈi subey binayedan. 9 Daˈa kaˈam magboˈo sīn, bisan sinsilyu dem sabitanbi. 10 Daˈa kaˈam magboˈo bāg atawa badjuˈ pagsayinanbi atawa tehompaˈ atawa tungkud. Aˈa maghinangin subey tinabang sukalnen.

11 “Pagtekka kaˈam si puweblo atawa kalumaˈan, miha kaˈam aˈa hāp addatnen. Laˈi kaˈam patennaˈ si iye tiggelanbi laˈi si lahat miyaˈan. 12 Bang kaˈam manaˈik si lumaˈ, paˈinun bi, ‘Karayaw urungan Tuhanin kaˈam kasanyangan.’ 13 Bang kaˈam inaddatan weˈ aˈa lumaˈin, paˈamban du kasanyangan pinākubin si iye. Saguwaˈ bang gaˈi kaˈam inaddatan, gaˈ du niyaˈ kaˈujudan pinaˈinbi miyaˈan. 14 Bang meˈ aˈahin gaˈi ngaddatan kaˈam duk gaˈi mabayaˈ pakale si kaˈam, tahalaˈ kaˈam amban lumaˈ miyaˈan atawa puweblo miyaˈan. Pagpaganun bi dahuˈ leppug bettisbin tandaˈ weˈ muwas ne kaˈam si siye, ubus bu tahalaˈ ne kaˈam. 15 Sabennal akahante kaˈam weˈ pagtaˈabut ellew pangahukum Tuhan manusiyaˈin, pasōng teˈed bohat hukuman si meˈ aˈa si puweblo miyaˈan amban hukuman si meˈ lahat Sodom duk Gomorahin, meˈ lahat mabawag sabab duse meˈ aˈanen.”

Niyaˈ sōng kabinasahan

(Markus 13.9-13; Lukas 21.12-17)

16 “Pahatul-hatul kaˈam peggeˈ palengngante kaˈam pī si meˈ aˈa laˈatan. Kuweˈ kaˈam dalil meˈ anak bili-bili pī dem kaˈekkahan asu bingis. Hangkan subey lalem akkalbin duk hāp hadja dem ateybin. 17 Papateng-pateng kaˈam peggeˈ niyaˈ iyan meˈ aˈa niggew kaˈam. Sōngande du kaˈam si meˈ hukum duk paglubakande kaˈam dem meˈ langgalde. 18 Boˈode kaˈam si harapan meˈ gubnul duk meˈ sultan peggeˈ nuhut kaˈam aku duk kaˈam makapagaka aka-aka mahāpin si siye duk si meˈ aˈa bangsa seddili. 19 Bang kaˈam boˈode hinukum, daˈa kaˈam magsuse bang ine binissābin. Pinangurung du si kaˈam waktu miyaˈan bang ine binissābin. 20 Peggeˈ dumaˈin amban kaˈam binissābin saguwaˈ iye mamissāhin, Niyawa Samabi Tuhanin maluˈu diyalem baranbin.

21 “Si pasōngan, niyaˈ iyan meˈ aˈa, sōngan meˈ pungtinaˈiden siye dinaˈak pinapatey. Niyaˈ isab iyan meˈ anak sōngan samaden siye dinaˈak pinapatey. Duk meˈ anakin bantahande matettoˈaden duk daˈakde matettoˈaden pinapatey. 22 Duk kaˈam, meˈ tindegkun,” paˈin si Isa, “kabunsihan du kaˈam weˈ kēmon aˈa peggeˈ nuhut kaˈam aku. Saguwaˈ sine-sine nandal sampay si tamanan kabinasahan inin, taga umul du si surgaˈ gaˈ niyaˈ tamananne. 23 Bang kaˈam bininasa si puweblo dambuwaˈ, lahi kaˈam pī si puweblo seddili. Akahante kaˈam, gaˈi pe talatagbi magmahalayak si kēmon kalahat-lahatan si Israˈilin, pitu ne ku balik, aku Anak Manusiyaˈin.

24 “Mulidin gaˈi langkew amban gurunen. Duk daraˈakanin gaˈi langkew amban amunen. 25 Hangkan mulidin subey magsukul bang saliˈ ne iye duk gurunen, duk daraˈakanin subey magsukul bang saliˈ ne iye duk amunen. Bang aku, panuhutanbin ēnande nakuraˈ seyitanin, pasōng pe laˈat pangēnde kaˈamin, meˈ tindegkun.”

Sine subey katalewanin

(Lukas 12.2-7)

26 “Daˈa kaˈam tinalew si aˈa. Gaˈ niyaˈ dinebbunan weˈ gaˈi ujud paguwaˈ, gaˈ niyaˈ tinapukan weˈ gaˈi ujud kataˈuhan. 27 Ine-ine akaku si kaˈam sangem, akahun bi bang ellew, duk ine-ine takalebi bang kaˈam hadja, palataˈun bi si meˈ aˈa si tabuˈan. 28 Daˈa kaˈam tinalew si meˈ makapapatey baranin bu bang niyawahin gaˈi du tapapateyde. Saguwaˈ iye subey katalewanbin, Tuhanin, peggeˈ dumaˈin hadja baran saguwaˈ sampay niyawa makajari pakaˈatanne dem narkaˈ. 29 Niyaˈ meˈ manuk-manuk dikiˈ tabellite duwek kayuˈ dambuwaˈ sīn. Bisan mura halgaˈden, gaˈ niyaˈ siye laboˈ si bulak bang gaˈi amban kabayaˈan Tuhan. 30 Na, pasōng ne kaˈam, gaˈi kaˈam takayipat weˈ Tuhanin. Bisan kōkbin kataˈuhanne bang piye lamba ekkahannen. 31 Hangkan daˈa kaˈam tinalew. Mahalgaˈ pe kaˈam amban meˈ manuk-manuk maˈekkahin.”

Magbennal nuhut Almasi

(Lukas 12.8-9)

32 “Sine-sine magbennal si harapan aˈa weˈ patuhut iye si aku, asal magbennal du ku isab si harapan Tuhan, Samaku si surgaˈin, weˈ patuhut iye si aku. 33 Saguwaˈ sine-sine masuwey si harapan aˈa weˈ gaˈi iye patuhut si aku, masuwey du ku isab si harapan Samaku si surgaˈin weˈ gaˈi iye patuhut si aku.”

Magkuntara meˈ aˈahin sabab si Isa

(Lukas 12.51-53; 14.26-27)

34 “Weˈ kannalbi pitu ku moˈo kasanyangan si dunya? Gaˈi ku pitu moˈo kasanyangan saguwaˈ pitu ku moˈo jān pagsaggaˈan. 35 Sababku anak lellahin nguntarahan samanen duk anak dendehin nguntarahan saˈinen duk eyuˈan dendehin nguntarahan matoˈane dendehin. 36 Aˈahin, iye bantane teˈedin meˈ usbanen. 37 Bang aˈahin kalasahanne saˈi-samanen pasōng amban aku, gaˈi iye pataˈ manjari tindegku, duk bang aˈahin kalasahanne anaknen pasōng amban aku, gaˈi iye pataˈ manjari tindegku. 38 Bang aˈahin gaˈi nuhut aku duk moˈo olom pamapateyan iyehin, hātinen gaˈi iye maglillaˈ nandal kabinasahan duk bisan pe matey, gaˈi iye pataˈ manjari tindegku. 39 Bang aˈahin ellegne umulnen, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi ellegne umulnen duk maglillaˈ pe iye matey hawal tuyuˈne manuhut akuhin, taga umul du iye salama-lama.”

Tinumbasan weˈ Tuhanin

(Markus 9.41)

40 “Bang niyaˈ aˈa ngaddatan kaˈam, aku inaddatannen. Duk bang niyaˈ ngaddatan aku, addatanne isab Tuhanin, mamapitu aku si dunyahin. 41 Bang niyaˈ ngaddatan aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin peggeˈ magpalataˈ hep iye bissā Tuhanin, tinumbasan du iye kuweˈ panumbas si aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin. Bang niyaˈ ngaddatan aˈa bentel peggeˈ aˈa bentel iye, tinumbasan du iye kuweˈ panumbas si aˈa bentelin. 42 Duk sine-sine ngurungan dambuwaˈ meˈ manuhut aku madiyawaˈ pagaˈanen bisan da sawan boheˈ peggeˈ nuhut aku iye, sabennal akahante kaˈam, asal tinumbasan teˈed iye hāp.”

11

Meˈ panilew weˈ Yahiya magpandi-pandi aˈahin

(Lukas 7.18-35)

1 Pagubus inin tinoloˈan weˈ si Isa si meˈ tindegne sampuk-duwehin, tahalaˈ iye billaˈi duk hap pī iye si meˈ puweblo matapitin magtoloˈ duk magusihat laˈi.

2 Yahiya magpandi-pandi aˈahin kinalabusu ne. Kaˈakahan Yahiya sabab meˈ hinangan Almasihin ubus bu daˈakne meˈ tindegnen hap pī pu si Isa. 3 Paglaˈi ne siye, tilewde si Isa bang iye ne ke bakas pinaˈal mapitu si dunyahin atawa bang niyaˈ pe ke seddili subey ase-asede pitu. 4 Manjari sambungan si Isa meˈ tindeg Yahiyahin, paˈinne, “Pī ne kaˈam duk akahanun bi Yahiya meˈ bakas takalebi binissākun duk takitebi hininangkun. 5 Akahanun bi iye weˈ ngite ne meˈ mapessekin, lumengngan ne meˈ makukuˈin, kawuliˈan ne meˈ inipulin, makakale ne meˈ mabisuhin, ellum ne balik meˈ mamateyin duk minahalayak ne aka-aka mahāpin si meˈ aˈa makaˈaseˈ-aseˈin. 6 Duk kēgan du sasuku gaˈi magduwe-duwe si akuhin.”

7 Paglumikut ne meˈ dinaˈak Yahiyahin, missā si Isa si meˈ aˈa mabanesin sabab Yahiya. Paˈinne, “Ine teˈ bakas kabayaˈanbi pinayamanin papībi pu si Yahiya si lahat makagindew-gindewin? Kabayaˈanbi ke pinayamanin aˈa gaˈi teteg pamikilnen kuweˈ dalil udjung-udjung magpalehan weˈ baliyu? 8 Dumaˈin? Na, weˈey kaˈam hap pī? Mayaman aˈa magsemmek mahalgaˈ? Meˈ aˈa magsemmek mamahalgaˈin laˈi patennaˈanden dem meˈ astanaˈ. 9 Na, weˈey teˈ kaˈam hap pī? Mayaman nabi? Aweˈ, akahante kaˈam nabi takitebin pasōng amban nabi sinduwehin. 10 Si Yahiya hep inin aˈa sinulat dem kitabin, pinaˈin laˈi, ‘Paˈin Tuhanin, daˈakku pī pamasanankun dehellu amban kaˈu duk memesne lānnun.’ 11 Sabennal, akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gaˈ niyaˈ aˈa bakas inanakan tuˈu si dunya bangsahan amban Yahiya magpandi-pandi aˈahin. Saguwaˈ dem pagbayaˈan Tuhanin bisan aˈahin diyawaˈ teˈed pagaˈanen, bangsahan pe iye amban Yahiya. 12 Kemuwe tagnaˈ magmahalayak si Yahiya sampay maˈin, basag pagmahalayak sabab pagbayaˈan Tuhanin, duk meˈ aˈahin magtuyuˈ teˈed duk siye umasek pī si pagbayaˈan Tuhanin. 13 Meˈ kanabihanin duk saraˈ si Musahin magaka sabab pagbayaˈan Tuhanin ngeregseˈ katekka Yahiyahin. 14 Bakas pinaˈal hep weˈ pitu balik si dunya Nabi Eliyas. Bang kaˈam mabayaˈ kahagad si bissā meˈ kanabihanin, si Yahiya ne hep si Nabi Eliyas. 15 Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.

16 “Manjari,” paˈin si Isa, “ine pangandalilanku meˈ aˈa ellum kuweˈitu inin? Kuweˈ siye mākanak magtingkoloˈ si tabuˈan magdagey magkawin duk magkubul. Maglingan siye si meˈ saweˈden, paˈinde, 17 ‘Magtambul kami si kaˈam, saguwaˈ gaˈ du kaˈam mansak. Magmatey kami saguwaˈ gaˈ du kaˈam magtangis.’ 18 Kuweˈ kaˈam mākanak miyaˈan. Peggeˈ pitu Yahiya bu daran iye muwase duk gaˈi iye nginum makalango, na, paˈin meˈ aˈahin weˈ pasayedan seyitan iye. 19 Ubus aku, Anak Manusiyaˈin, pitu ku bu mangan ku duk nginum, na, paˈin meˈ aˈahin, ‘Payamanun bi aˈa iyan, dahagaˈ teˈed duk palalango. Meˈ bagaynen meˈ aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin.’ Saguwaˈ,” paˈin si Isa, “meˈ hinangan Tuhanin naksiˈ weˈ lalem teˈed kataˈu Tuhanin.”

Kaˈaseˈ-aseˈ meˈ aˈa manggaˈi makahagadin

(Lukas 10.13-15)

20 Manjari nagnaˈ inamāhan weˈ si Isa meˈ aˈa si meˈ puweblo bakas pangahinanganne meˈ hinanganne maˈekka makaˈulaliˈin, peggeˈ gaˈ pindahande ateyden. 21 Paˈinne, “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ aˈa Korasinin. Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ aˈa Betsaidahin. Peggeˈ bang laˈi miyaˈan si lahat Tiros duk Sidon pangahinanganku meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinangku luˈu si kaˈamin, tiggel ne miyaˈan meˈ aˈa malaˈihin magsusun duk lebbahande duseden duk sa addatden magsemmek karut siye duk mandi duk abu pamakitede pagsusunden. 22 Akahante kaˈam, pagtaˈabut ellew pangahukum Tuhan manusiyaˈin, pasōng teˈed bohat hukuman si kaˈamin amban hukuman si meˈ aˈa Tiros duk Sidonin. 23 Duk kaˈam, meˈ aˈa Kapernaumin,” paˈin si Isa, “kannalbi pinalangkew kaˈam pī si surgaˈ? Pinadiyawaˈ du kaˈam pī dem narkaˈ. Bang meˈ aˈa si Sodomin takitede meˈ hinangan makaˈulaliˈ takitebin, tuˈu pe siˈ lahatden ngeregseˈ kuweˈitu. 24 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “weˈ pagtaˈabut ellew pangahukum Tuhan manusiyaˈin, pasōng teˈed bohat hukuman si kaˈamin amban hukuman si lahat Sodomin, lahat mabawag sabab duse meˈ aˈanen.”

Pitu kaˈam si aku duk kaˈam humali

(Lukas 10.21-22)

25 Manjari, waktu miyaˈan paˈin si Isa, “O Ammaˈ, kaˈu magbayaˈ si langit duk bulakin. Pudjite kew teˈed peggeˈ urungannu kataˈu meˈ aˈa maˈawamin duk tapukannu kataˈu inin amban meˈ aˈa malangkew pangadjiˈnen duk amban meˈ makasabutin. 26 Aweˈ, Ammaˈ, asal pudjite kew peggeˈ kuweˈ inin kinabayaˈannun.” 27 Duk paˈin si Isa pe, “Bakas pinangandel ne si aku kēmon-kēmonin weˈ Samaku Tuhanin. Gaˈ niyaˈ ngataˈuhan bang sine ku, aku Anak Tuhanin, luwal hadja Samaku Tuhanin. Duk gaˈ isab niyaˈ ngataˈuhan bang sine Samakun, luwal hadja aku, Anaknen duk sine-sine pineneˈku pamakilalehanku Samakun. 28 Pitu kaˈam si aku, sine-sine kaˈam pekkeng duk kabohatan supaya kaˈam humali. 29 Tayimaˈun bi panoloˈkun duk ngaya kaˈam amban aku, peggeˈ hāp ku duk diyawaˈ ateykun, manjari humali ne dem ateybin. 30 Peggeˈ pangandaˈakankun mura tinuhut duk gaˈi hunit hininang.”

12

Panilew sabab ellew liˈihin

(Markus 2.23-28; Lukas 6.1-5)

1 Dambuwaˈ Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin, pabutas disi Isa dem tanaˈ. Peggeˈ inusan meˈ tindegnen, ngalupuˈ siye buwaˈ tanaˈin bu inintaˈ weˈ de. 2 Pagkite meˈ Pariseohin miyaˈan, paˈinde pu si Isa, “Payamanun be. Meˈ tindegnun hinangde tinaggahan saraˈ si ellew liˈihin.” 3 Paˈin si Isa si siye, “Gaˈ ke bakas tabatsabi bang ine hininang Sultan Daˈudin masaley paginusan iye duk meˈ saweˈnen? 4 Padiyalem hep iye pī si lumaˈ Tuhanin duk ineddoˈ weˈ ne pan binettad laˈi pangurung si Tuhanin duk kinakan weˈ ne duk meˈ saweˈnen. Bu tinaggahan hep weˈ saraˈ kinakan pan miyaˈan, luwal hadja para si meˈ imam. 5 Duk gaˈ ke isab tabatsabi dem kitab Tawrat weˈ meˈ imam si langgal hadjehin maghinang kahabaˈ ellew liˈi bisan tinaggahan maghinangin weˈ saraˈ? Saguwaˈ gaˈi du siye magduse. 6 Akahante kaˈam, niyaˈ ne tuˈu pasōng kapatutnen amban saraˈ si langgal hadjehin. 7 Niyaˈ tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Gaˈi mahalgaˈ si aku kulubanin saguwaˈ iye kabayaˈankun weˈ maˈaseˈ kaˈam si saweˈbi.’ Bang tasabutbi teˈed hātine inin, gaˈi laboˈanbi hukuman aˈa manggaˈ niyaˈ dusenen. 8 Aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut ku magpaˈin bang ine-ine mapatut hininang si ellew liˈihin.”

Aˈa masapik tangannen

(Markus 3.1-6; Lukas 6.6-11)

9 Manjari palanjal si Isa billaˈi duk padiyalem iye dem langgalde. 10 Laˈi dem langgal niyaˈ aˈa sapik tangannen. Niyaˈ isab laˈi meˈ aˈa batang miha duse si Isa supaya iye katuntutande. Hangkan tilewde iye, paˈinde, “Ngalanggalan saraˈ ke magpakoleˈ si ellew liˈihin?” 11 Nambung si Isa, paˈinne, “Ine hinangbi bang upama niyaˈ bili-bilibi dambuwaˈ du bu laboˈ pe dem kupung baytu ellew liˈi? Gaˈi ke eddoˈbi maluwas bisan ne ellew liˈi? 12 Pasōng hep mahalgaˈ aˈahin amban bili-bili. Hangkan patut maghinang makahāp si ellew liˈi.” 13 Manjari paˈinne si aˈa masapik tangannen, “Pahintengun tangannun.” Na, pinahinteng weˈ ne, manjari kawuliˈan ne tangannen kuweˈ tanganne dambuwaˈin. 14 Manjari paluwas meˈ Pariseohin amban langgal duk magisun siye bang saˈingge si Isa tapapateyde.

Si Isa daraˈakan Tuhanin

15 Pagkataˈuhan si Isa sabab isun meˈ Pariseohin, tahalaˈ iye amban lahat miyaˈan. Ekka aˈa paturul si iye. Pinakawuliˈ weˈ ne kēmon meˈ aˈa masakihin 16 duk sinessaˈan siye weˈ ne gaˈi dinaˈak magaka-aka sabab iye. 17 Sabab inin, tuman ne bissā Tuhan sinulat weˈ Nabi Isayahin, pinaˈin,

18 “Inin daraˈakanku bakas pineneˈkun. Kalasahanku iye duk kasulutan ku teˈed si iye. Papīku Niyawakun si iye duk magmahalayak du iye sabab hukumanku mabentelin si kēmon bangsa. 19 Gaˈi iye iyan magsasaˈ atawa maggasud duk gaˈi iye missā papales si meˈ lān. 20 Asigne meˈ makulang sandelnen duk tabangne meˈ aˈa gaˈ ne teˈed niyaˈ ase-asede. Gaˈi iye padeheng samantaˈan gaˈi tadaˈag kēmon malaˈatin. 21 Iye pangandelan kēmon kabangsahan si dunyahin.”

Si Isa duk Belsebul

(Markus 3.20-30; Lukas 11.14-23)

22 Manjari, niyaˈ binoˈo pī pu si Isa dambuwaˈ aˈa pessek duk umew peggeˈ pasayedan seyitan iye. Kawuliˈan iye weˈ si Isa, hangkan kapamissā ne iye duk ngite ne iye. 23 Kēmon aˈahin ulaliˈ duk paˈinde, “Inin ne enteˈ tubuˈ Sultan Daˈudin?” 24 Pagkale meˈ Pariseohin inin, paˈinde, “Kaˈurungan iye balakat weˈ Belsebul, nakuraˈ meˈ seyitanin, hangkan iye kapagpaluwas meˈ seyitan.” 25 Kataˈuhan si Isa bang ine dem pikilanden, hangkan paˈinne si siye, “Bang niyaˈ pagsultanan bu magbonoˈ meˈ aˈanen, magkaˈat pagsultanan miyaˈan. Duk bang meˈ aˈa si dambuwaˈ puweblohin atawa meˈ magtewtey-anakin gaˈi magtuhut pikilan saguwaˈ luwal magsasaˈ, ujudnen magkanat-kanat siye. 26 Hangkan bang nakuraˈ seyitanin maluwas tindegne seyitanin, hātinen weˈ magkuntara ne siye duk gaˈi layun pagbayaˈan seyitanin. 27 Paˈinbi weˈ magpaluwas ku seyitan peggeˈ kaˈurungan ku balakat weˈ Belsebul, nakuraˈ seyitanin. Bang bennal inin, na, meˈ tindegbin, amban balakat sine pagpaluwasde seyitanin? Siye ne iyan magpaˈinin weˈ salaˈ pamikilbin. 28 Saguwaˈ iye matoˈohin, asal amban Niyawa Tuhanin balakatku magpaluwas seyitanin. Hātine inin, Tuhanin magbayaˈ ne tuˈu si kaˈam.

29 “Nakuraˈ seyitanin, dalilnen aˈa basag. Gaˈ niyaˈ tapī ngahawas si lumaˈ aˈa basag bang gaˈi dahuˈ ingketanne aˈa mabasag miyaˈan, ubus meke ne iye tapangahawas.” 30 Paˈin si Isa pe, “Manggaˈi mamēbbegan akuhin nguntarahan aku. Duk manggaˈi manabangan aku magtipunin, nganat-nganat du. 31 Hangkan hep akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “ampun Tuhanin du kēmon duse aˈahin duk meˈ bissāde kupul si Tuhanin. Saguwaˈ bang missā siye kupul si Niyawa Sutsihin, asal gaˈi teˈed siye inampun. 32 Sine-sine missāhan aku, Anak Manusiyaˈin laˈat, makajari du iye inampun, saguwaˈ bang Niyawa Sutsihin binissā-bissāhannen, asal gaˈi teˈed iye inampun bisan sumiyan-sumiyan.”

Pangataˈuhan kayuhin si buwaˈne

(Lukas 6.43-45)

33 “Bang upama hāp kayuhin, hāp isab buwaˈnen. Damikkiyan bang gaˈi hāp kayuhin, gaˈi hāp buwaˈnen. Kayuhin kataˈuhan si buwaˈne. 34 Kaˈam iyan meˈ aˈa pangakkal. Gaˈi kaˈam makabissā hāp peggeˈ laˈat dem ateybin. Ine-ine dem atey manusiyaˈ, iye miyaˈan mapaluwas amban behenen. 35 Aˈa mahāpin, hāp kawul-piˈilnen duk hāp bissānen peggeˈ hāp dem ateynen. Saguwaˈ aˈa malaˈatin, peggeˈ laˈat dem ateynen hangkan gaˈi hāp kawul-piˈilnen duk bissānen. 36 Akahante kaˈam, bang tekka ne ellew pangahukum Tuhan manusiyaˈin, subey ne meˈ aˈahin magaka sabab kēmon bakas binissāde manggaˈ niyaˈ gunanen. 37 Amban meˈ bissānun kataˈuhan bang ine hukuman si kaˈuhin, bang inampun ke kew atawa ilegga.”

Meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin makapakite tandaˈ

(Markus 8.11-12; Lukas 11.29-32)

38 Manjari, niyaˈ meˈ guru si saraˈ āgama duk meˈ Pariseo laˈi duk paˈinde pu si Isa, “Tuwan, mabayaˈ kami ngite tandaˈ balakatnun.” 39 Saguwaˈ sambunganne siye, paˈinne, “Kaˈam meˈ aˈa maˈellum kuweˈitu inin laˈat kaˈam duk gaˈi kaˈam nuhut Tuhan. Makapakite tandaˈ hatiˈ kaˈam. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ tandaˈ pinakitehan si kaˈam luwal hadja tandaˈ Nabi Yunus awwalley. 40 Peggeˈ kuweˈ Nabi Yunusin laˈi dem betteng kenna mahadjehin tellu ellew duk tellu sangem, damikkiyan aku, Anak Manusiyaˈin, si sinōng laˈi ku dem bulak tellu ellew duk tellu sangem. 41 Bang tekka ellew pangahukum Tuhan meˈ manusiyaˈin, pī iyan nengge meˈ aˈa si lahat Niniba awwalley duk taksilde kaˈam. Peggeˈ siye, pagsusunande duk lebbahande duseden sakaliˈ takalede usihat Nabi Yunusin. Akahante kaˈam, kuweˈitu niyaˈ tuˈu si kaˈam pasōng langkew amban Nabi Yunus, saguwaˈ gaˈi tayimaˈbi panoloˈnen duk gaˈi pagsusunanbi dusebin. 42 Bang tekka ellew pangahukum Tuhan meˈ manusiyaˈin, pī iyan nengge sultan dende amban lahat Seba masa awwalley duk taksilne kaˈam. Peggeˈ iye, pitu iye amban higad dunya peggeˈ bayaˈ pakalene meˈ bissā Sultan Sulaimanin, aˈa lalem teˈed kataˈunen masaley. Akahante kaˈam, kuweˈitu niyaˈ tuˈu si kaˈam pasōng kataˈunen amban Sulaiman, saguwaˈ gaˈi tayimaˈbi panoloˈnen.”

Pabalik seyitanin

(Lukas 11.24-26)

43 “Bang niyaˈ seyitan,” paˈin si Isa, “paluwas amban aˈa, maglengngan-lengngan iye dem lahat makagindew-gindew miha pahalihanne, saguwaˈ gaˈi iye ngasuwaˈ. 44 Manjari paˈinne dem pikilanne, ‘Tiyaˈ ku balik pī si bakas patennaˈankun.’ Pagtekkane laˈi takitene weˈ gaˈ niyaˈ patennaˈ laˈi duk bakas pinahidan ne duk memes ne. 45 Ubus pī iye ngeddoˈ pituˈ meˈ seyitan seddili, pasōng pe laˈatden amban iye, duk paˈasek siye kēmon pī dem baran aˈahin patennaˈ laˈi. Kaˈujudan aˈa miyaˈan, pasōng pe laˈatan maˈumantag si iye kuweˈituhin amban tagnaˈin. Kuweˈ iyan du isab maˈumantag si meˈ aˈa malaˈat kuweˈitu inin.”

Saˈi si Isahin duk meˈ pungtinaˈine lellahin

(Markus 3.31-35; Lukas 8.19-21)

46 Sasang si Isa pe mamissā si meˈ aˈahin, tekka saˈinen duk meˈ pungtinaˈine lellahin laˈi si bukut. Batang boˈode si Isa magbissā. 47 Manjari niyaˈ ngakahan iye, paˈinne, “Tuwan, īˈ laˈi saˈinun duk meˈ pungtinaˈinun si bukut miha kaˈu.” 48 Saguwaˈ paˈin si Isa si mangakahan iyehin, “Sine saˈikun duk sine meˈ pungtinaˈikun?” 49 Manjari tinoloˈ weˈ ne meˈ tindegnen, paˈinne, “Siye inin saˈikun duk meˈ pungtinaˈikun. 50 Peggeˈ sasuku maghinang kinabayaˈan Samaku malaˈi si surgaˈin, iye iyan pungtinaˈiku lella duk pungtinaˈiku dende duk saˈiku.”

13

Dalilan sabab magsabulak binihiˈ

(Markus 4.1-9; Lukas 8.4-8)

1 Ellew miyaˈan hap pī si Isa si higad lamew Jalil ningkoloˈ magtoloˈ. 2 Banes aˈa patipun si iye laˈi. Hangkan pasakey iye duk ningkoloˈ iye dem bangkaˈ. Meˈ aˈa mabanesin nengge laˈi si higad lamew. 3 Magusihat iye si meˈ aˈahin duk ekka usihatne si dalilan. Paˈinne, “Niyaˈ aˈa pī si tanaˈne magsabulak binihiˈ. 4 Pagsabulakne, niyaˈ binihiˈ tapisik si 1ān. Manjari pī meˈ manuk-manukin manganne. 5 Meˈ binihiˈ sinduwehin laboˈ diyataˈ batu pānas, gaˈi lalem bulaknen. Mura tomoˈ binihiˈin peggeˈ gaˈi lalem bulaknen. 6 Pagsilak ellewin magtawus ngingking duk peggeˈ gaˈi lalem gamutnen, manjari lanes. 7 Laboˈ binihiˈ sinduwehin dem kasampinitan. Samet nulig sampinitin duk katalungan tinanemin. 8 Na, binihiˈ sinduwehin laboˈ si kahāpan bulak duk moˈo buwaˈne. Jarinen niyaˈ ne ekka manamal, niyaˈ ne ekka, duk niyaˈ isab sarang-sarang. 9 Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

Puˈunne magdalilan

(Markus 4.10-12; Lukas 8.9-10)

10 Manjari hap pī si iye meˈ tindegnen duk paˈinde, “Weˈey kew magdalilan bang kew magtoloˈ?” 11 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Kaˈurungan ne kaˈam kataˈu supaya tahātibi meˈ tinapukan Tuhan dem pikilannen sabab bang saˈingge pagbayaˈne si meˈ aˈanen. Saguwaˈ meˈ aˈa sinduwehin gaˈ kaˈurungan. 12 Peggeˈ aˈahin, bang pakale pahāp-hāp, pasōng pangahātinen. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi pakale pahāp-hāp, bisan niyaˈ kataˈuhanne kuweˈahat, ujud tahalaˈ du amban iye. 13 Inin sababnen hangkan ku magdalilan bang ku magtoloˈ si siye, peggeˈ mayam siye saguwaˈ gaˈi takitede, duk pakale siye saguwaˈ gaˈi takalede teˈed duk gaˈi tasabutde. 14 Na, tuman ne tasulat Nabi Isaya dem kitabin, pinaˈin,

‘Asal pakale du kaˈam saguwaˈ gaˈi tahātibi. Asal mayam du kaˈam saguwaˈ gaˈi takilalebi. 15 Peggeˈ ngatuwas ne atey meˈ aˈa inin. Tampengde tayingeden duk pakeddemde mataden. Bang dumaˈin hinanganden sa iyan, takitede siˈ duk matade, takalede siˈ duk tayingede, tasabutde siˈ dem ateyde duk pabalik siˈ siye si aku, paˈin Tuhanin, duk ampunku siˈ meˈ duseden.’

16 Saguwaˈ bang kaˈam, asal hāp pe kaˈam,” paˈin si Isa, “peggeˈ takilalebi takitebin duk tahātibi takalebin. 17 Sabennal akahante kaˈam, ekka meˈ nabi duk meˈ aˈa sukuˈ si Tuhan awwalley mabayaˈ teˈed ngite takitebi kuweˈitu inin, saguwaˈ gaˈ inin takitede. Mabayaˈ teˈed isab takalede meˈ takalebi kuweˈitu inin, saguwaˈ gaˈ takalede.”

Pinahāti weˈ si Isa dalilan sabab aˈa magsabulak binihiˈin

(Markus 4.13-20; Lukas 8.11-15)

18 “Kuweˈitu pakale teˈed kaˈam duk tasabutbi bang ine hāti dalilan sabab aˈa magsabulak binihiˈin. 19 Meˈ binihiˈ tapisik si lānin dalil meˈ aˈa makakale lapal sabab pagbayaˈan Tuhanin bu gaˈ tasabutde. Manjari pī nakuraˈ seyitanin ngagew lapalin amban dem pikilan meˈ aˈa miyaˈan. 20 Meˈ binihiˈ malaboˈ diyataˈ batu pānasin dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin duk magtawus kinahagad weˈ de duk kēgan siye. 21 Saguwaˈ gaˈ nganggamut palalem lapal Tuhanin dem ateyde. Hangkan gaˈ siye makatatas tiggel. Pagtekka kasusehanin atawa bang bininasa siye sabab panuhutde lapalin, gaˈi ne siye kahagad. 22 Duk meˈ binihiˈ malaboˈ dem kasampinitanin dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin, saguwaˈ luwal siye mikil sabab kasusehande si dunyahin. Iye mamahalgaˈ si siyehin meˈ pangalataˈden. Hangkan bang dalil tinanemin, katalungan lapal Tuhan bakas takaleden duk gaˈ magbuwaˈ. 23 Duk meˈ sinabulakan dem bulak mahāpin, siye dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin duk kinahagad weˈ de. Bang dalil tinanemin, lapal Tuhan bakas takaleden magbuwaˈ diyalem ateyde. Sinduwehin buwaˈnen ekka manamal, sinduwehin ekka, duk sinduwehin sarang-sarang.”

Dalilan sabab sabetin

24 Manjari magdalilan ne isab si Isa si meˈ aˈahin, paˈinne, “Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil binihiˈ sabulakan aˈa dem tanaˈne. 25 Dambuwaˈ sangem sasang tuli ne kēmon aˈahin, hap pī bantanen bu binubudan weˈ ne bigi sabet pinaturul si binihiˈin, ubus bu tahalaˈ iye. 26 Manjari pagtomoˈ ne binihiˈin duk nagnaˈ ne buwaˈ, takite isab meˈ sabetin. 27 Meˈ daraˈakannen pī si dapuˈ tanaˈin duk paˈinde, ‘O Tuwan, hāp hep meˈ binihiˈ tinanemnu si tanaˈnun. Amban meˈ sabet miyaˈan?’ 28 Nambung dapuˈ tanaˈin, paˈinne, ‘Hinangan bantakun iyan.’ Paˈin meˈ daraˈakannen, ‘Mabayaˈ ke kew bang kami harap pī meddutan meˈ sabet miyaˈan?’ 29 ‘Daˈa,’ paˈinne, ‘peggeˈ bang beddutbi sabetin, kaw tabeddut tinanemin isab. 30 Ambat siye nulig kaduwe sampay pagani. Manjari pagtaˈabut ne pinagani, paˈinku saˈ si meˈ mamaganihin: Beddutun bi dahuˈ meˈ sabet iyan duk pekkesun bi bu bi ne ngeggasne. Ubus bu paganihun bi ne buwaˈ tanaˈin duk ennaˈun bi dem kamaligku.’ ”

Dalilan sabab bigi madikiˈ-dikiˈin duk sabab pagpasulig addunin

(Markus 4.30-34; Lukas 13.18-21)

31 Ubus magdalilan iye balik si siye, paˈinne, “Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil da bayuˈ bigi dikiˈ-dikiˈ tinanem weˈ aˈa si tanaˈne. 32 Nahut manamal bigi inin saguwaˈ bang nulig ne, ngahadje amban kēmon jambangan duk manjari kayu ne. Hangkan makajari meˈ manuk-manukin pī ngahinang sabakande diyataˈ meˈ pangene.”

33 Magdalilan pe iye seddili, paˈinne, “Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil pasulig ineddoˈ weˈ dende bu pinasaget weˈ ne dem tirigu duwempuk-lime kilu. Ubus inaddun weˈ ne. Ubus nulig ne kēmon addunin.” 34 Kahabaˈ si Isa magtoloˈ si meˈ aˈa mabanesin, magdalilan hadja iye. Gaˈ iye missā si siye bang dumaˈin si dalilan. 35 Na, tuman ne sinulat dambuwaˈ nabi dem kitabin, pinaˈin,

“Magdalilan ku bang ku magtoloˈ si siye. Akahanku siye sabab meˈ manggaˈ kinataˈuhan kemuwe tagnaˈ pinapanjari dunyahin.”

Pinahātihan weˈ si Isa dalilan sabab sabetin

36 Manjari inambanan weˈ si Isa meˈ aˈa mabanesin duk padiyalem iye dem lumaˈ. Hap pī isab meˈ tindegnen duk paˈinde si iye, “Pahātihanun koˈ kami dalilan sabab sabet si tanaˈin.” 37 Nambung iye, paˈinne, “Aku, Anak Manusiyaˈin, dalil aˈa magsabulak binihiˈ mahāpin. 38 Tanaˈin dunyahin. Hāti binihiˈ mahāpin, meˈ aˈa manuhut pagbayaˈan Tuhanin. Sabetin meˈ aˈa manuhut nakuraˈ seyitanin. 39 Banta aˈahin, bakas mamubudan sabetin, iye nakuraˈ seyitanin. Waktu pagpaganihin, hātinen bang kiyamat ne dunyahin. Mamaganihin meˈ malaˈikatin. 40 Na, bang sabetin, tinipun du hadja duk ineggas. Kuweˈ miyaˈan du isab maˈumantagin bang taˈabut ne ellew kiyamat. 41 Aku, Anak Manusiyaˈin, daˈakku du meˈ malaˈikatkun pitu dem dunya nipun kēmon meˈ aˈa makapaduse saweˈden duk kēmon meˈ aˈa maghinangan malaˈatin. 42 Duk ilakasan du siye dem ebbut narkaˈ. Magmatey siye iyan laˈi duk magtageˈot meˈ impenden hawal pagsusunden. 43 Saguwaˈ meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin sahaya kuweˈ mata ellewin laˈi si pagbayaˈan Samade Tuhanin. Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

Dalilan sabab alataˈ tinapukanin

44 Magdalilan ne isab si Isa, paˈinne, “Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil alataˈ tinapukan dem bulak bu takasuwaˈ weˈ dambuwaˈ aˈa. Dinebbunan balik weˈ ne duk kēgan iye manamal hangkan pinabellihan weˈ ne kēmon-kēmonnen. Ubus bu binelli weˈ ne bulak palaˈihan alataˈ takasuwaˈne miyaˈan.”

Dalilan sabab mutsaˈin

45 “Damikkiyan,” paˈin si Isa, “pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil aˈa magpiha, batang melli meˈ mutsaˈ hāp. 46 Bang iye ngasuwaˈ dambuwaˈ mutsaˈ mahalgaˈ manamal, pabellihanne kēmon-kēmonnen duk belline mutsaˈ dambuwaˈ miyaˈan.”

Dalilan sabab pokotin

47 “Damikkiyan,” paˈin si Isa, “pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil pokot tineppadan dem tahik duk makaˈeddoˈ ekka bayuˈ-bayuˈan kenna. 48 Pagpennoˈ ne pokotin, onot meˈ aˈahin ne tudju higad tahik ubus ningkoloˈ siye bu peneˈde kennahin. Meˈ kenna mahāpin pinadem pangisihande duk meˈ manggaˈi mahāpin ilakasan hadja. 49 Sa iyan du isab bang kiyamat ne. Paguwaˈ meˈ malaˈikatin duk paseddilide meˈ aˈa malaˈatin amban meˈ aˈa mabentelin. 50 Meˈ aˈa malaˈatin laboˈde dem ebbut narkaˈ. Magmatey siye iyan laˈi duk magtageˈot meˈ impenden hawal pagsusunden.”

51 Tinilew weˈ si Isa meˈ tindegnen, paˈinne, “Tasabutbi ke kēmon binissāku si kaˈam miyaˈan?” “Aweˈ,” paˈinde. 52 Manjari paˈin si Isa, “Bang niyaˈ guru si saraˈ āgama bu nuhut ne iye pagbayaˈan Tuhanin, kuweˈ dalil aˈa dayahan iye, ekka alataˈne magbaˈahu-andang peggeˈ taˈu ne iye manoloˈ toloˈ matuˈuhin duk toloˈ baˈahuhin.”

Astel meˈ aˈa Nasaretin pu si Isa

(Markus 6.1-6; Lukas 4.16-30)

53 Pagubus si Isa magdalilan inin, tahalaˈ iye amban lahat miyaˈan. 54 Hap pī iye balik si lahatne duk magusihat iye laˈi dem langgal. Ulaliˈ meˈ aˈahin, paˈinde, “Amban taˈeddoˈ aˈa inin kataˈunen duk balakatne paghinangne meˈ hinangan makaˈulaliˈin? 55 Takilalete bi hep aˈa inin; iye inin anak kalpenterohin. Saˈinen si Mariyam. Pungtinaˈine hep disi Yakub duk si Yoses duk si Simon duk si Judas. 56 Duk meˈ pungtinaˈine dendehin tiyaˈ du hep tuˈu si lahatte bi. Amban enteˈ taˈeddoˈne meˈ kataˈune inin?” 57 Duk peddiˈ ateyde pu si Isa. Manjari paˈin si Isa si siye, “Pagaddatan nabihin antag-antag. Saguwaˈ bang si lahatne duk si lumaˈne gaˈi iye pagaddatan.” 58 Gaˈi du ekka hinangan makaˈulaliˈ hininang si Isa si lahatnen peggeˈ meˈ aˈa malaˈihin gaˈi kahagad si iye.

14

Kamatey Yahiya magpandi-pandi aˈahin

(Markus 6.14-29; Lukas 9.7-9)

1 Masa miyaˈan Sultan Herod magbayaˈ si lahat Jalilin. Manjari takalene sabab meˈ hinangan si Isahin. 2 Paˈin si Herod si meˈ bagellalnen, “Aˈa miyaˈan asal iye ne teˈed si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin. Ellum iye balik. Hangkan hep tahinangne meˈ hinangan balakatan miyaˈ an.” 3-4 Peggeˈ bakas dinaˈak hep weˈ Sultan Herod siniggew si Yahiya duk iningketan duk kinalabusu. Kuweˈ inin kahalanne miyaˈan: Si Sultan Herod inin magkabayaˈ duk ipalnen Herodiyas, bu ellum pe salinen si Pilip, ella Herodiyasin. Manjari sakaliˈ ne siye magdambuwaˈ, inamāhan sultanin weˈ si Yahiya. Paˈin Yahiya si iye, “Gaˈi halal bang kew magdambuwaˈ duk anda pungtinaˈinun. Magduse kew.” 5 Kemuwe miyaˈan mabayaˈ papatey si Herod Yahiya, saguwaˈ tinalew iye si meˈ aˈahin peggeˈ kahagad meˈ aˈahin weˈ nabi si Yahiya. 6 Manjari dambuwaˈ ellew ngahinang si Herod pagjamu-jamuhan panābu ellew panganak si iyehin. Mansak anak Herodiyas dendehin duk mayam meˈ aˈa malaˈihin. Sinna manamal si Herod 7 hangkan paˈinne si dendehin, “Sapahanku ine-ine pākunu, asal pangurungku teˈed kaˈu.” 8 Peggeˈ bakas sinessaˈan andang weˈ saˈinen dendehin, hangkan paˈinne si sultanin, “Pangurungun aku kuweˈitu kōk Yahiya magpandi-pandi aˈahin binettad diyataˈ talam.” 9 Magsusun teˈed sultanin, saguwaˈ peggeˈ bakas iye napa si panaˈanan meˈ bisitanen, hangkan dinaˈak ne weˈ ne pinangurung si dendehin pinākunen. 10 Dinaˈak weˈ ne dambuwaˈ sundalunen munggelan Yahiya laˈi dem kalabusu. 11 Ubus binoˈo ne kōknen diyataˈ talam duk pinangurung si budjangin. Manjari binoˈo weˈ budjangin pī si saˈinen. 12 Pagubus miyaˈan, tekka meˈ tindeg Yahiyahin ngeddoˈ bangkeynen duk kinubul weˈ de. Ubus hap pī siye ngakahan si Isa.

Pamakan si Isa meˈ aˈa lime ngibuhin

(Markus 6.30-34; Lukas 9.10-17; Yahiya 6.1-14)

13 Pagkale si Isa aka-aka sabab Yahiyahin, tahalaˈ iye magbangkaˈ pī si lahat makagindew-gindew, iye dendangan. Sakaliˈ inin takale weˈ meˈ aˈa mabanesin, tahalaˈ siye amban meˈ kalumaˈanin duk paturul siye amban higad lamew. 14 Pagtakas si Isa, banes teˈed aˈa kitene duk maˈaseˈ iye si siye duk pinakoleˈ weˈ ne meˈ masakihin. 15 Pagkohap ne, pī meˈ tindegnen si iye duk paˈinde, “Lahat gaˈi hep inin tantu papituhan aˈa bu iyuˈ ne kohap teˈed. Daˈakun meˈ aˈa inin pī si meˈ kalumaˈan duk siye makabelli kinakande.” 16 Paˈin si Isa, “Gaˈi siye subey tahalaˈ. Kaˈam ne mamakan siyehin.” 17 Paˈin meˈ tindegnen, “Luwal maniyaˈ si kamitu, lime kayuˈ pan duk duwe kenna.” 18 Paˈin si Isa, “Boˈohun bi pitu si aku.” 19 Manjari dinaˈak weˈ si Isa meˈ aˈahin ningkoloˈ diyataˈ balili. Ubus miyaˈan ineddoˈ weˈ ne pan lime kayuˈin duk kenna duwehin duk mayam iye magdiyataˈ langit magpasalamat si Tuhan. Ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne panin duk pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen duk pangurungde isab si meˈ aˈahin. 20 Mangan siye kēmon duk esso siye. Pagubus siye mangan tinipun weˈ meˈ tindeg si Isahin lukasden, sampūˈ duk duwe bakaˈ pennoˈ. 21 Meˈ aˈa bakas mamanganin niyaˈ siye lime ngibu lellahin bukut meˈ dendehin duk meˈ mākanakin.

Lumengngan si Isa diyataˈ lamew

(Markus 6.45-52; Yahiya 6.15-21)

22 Puwas miyaˈan dinaˈak weˈ si Isa meˈ tindegnen pasakey dem bangkaˈ. Pinadehellu siye weˈ ne pī si dambiyaˈ lamew sābune pe mapoleˈ meˈ aˈahin. 23 Pagubus ne siye patahalaˈne, pī iye si punu dendang-dendangan missā si Tuhan. Pagsangem ne, laˈi iye dendangan. 24 Na, bangkaˈin tala ne amban higad bu tewwaˈ weˈ goyak peggeˈ pasumbal si siye baliyuhin. 25 Pagdayiˈ ellew ne, pī si Isa si siye lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamewin. 26 Pagkite meˈ tindegnen iye lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamewin, kadahitan siye manamal peggeˈ kannalde weˈ panyataˈ iye. Magkilahap teˈed siye peggeˈ kaˈumagadan siye. 27 Saguwaˈ magtawus missā si Isa si siye, paˈ inne, “Pahagetun bi ateybin. Aku hep ituˈ. Daˈa kaˈam tinalew.”

28 Manjari ngalingan si Petros, paˈinne, “Tuwan, bang kaˈu iyan, daˈakun ku piyu si kaˈu lumengngan diyataˈ boheˈ.” 29 Paˈin si Isa, “Pitu ne kew.” Hangkan duwaˈi si Petros amban bangkaˈ bu lumengngan diyataˈ boheˈ hap pī pu si Isa. 30 Saguwaˈ pagkitene goyak mahadjehin, tinalew iye duk palenneb ne iye. Magtawus iye ngalingan, paˈinne, “Tuwan, timbulun ku.” 31 Manjari magtawus iye inantan weˈ si Isa bu inonot. Ubus paˈin si Isa, “Gaˈi kew tantu sandel si aku. Weˈey magduwe-duwe pikilannun?” 32 Manjari pagdiyalemde dem bangkaˈ, padeheng ne baliyuhin. 33 Pasujud si iye meˈ lella dem bangkaˈin duk paˈinde, “Bennal Anak Tuhanin kew.”

Pinakoleˈ meˈ aˈahin weˈ si Isa laˈi si Gennesaret

(Markus 6.53-56)

34 Pagsakaliˈ ne siye lumipag, tekka siye si lahat Gennesaret. 35 Takilale si Isa weˈ meˈ aˈa lahat miyaˈan, hangkan pinasan weˈ de meˈ aˈa masaki si meˈ kalahatan mapaliputin duk binoˈo weˈ de pu si Isa. 36 Pabuyuˈ-buyuˈ siye pu si Isa bang makajari antan meˈ masakihin bisan hadja tuggu semmeknen. Na, kēmon makaˈantan iyehin kawuliˈan.

15

Meˈ biˈat-biˈatan meˈ kapapuˈanin

(Markus 7.1-13)

1 Manjari niyaˈ meˈ Pariseo duk meˈ guru si saraˈ āgama amban Awrusalam hap pī pu si Isa duk paˈinde, 2 “Weˈey meˈ tindegnun gaˈi nuhut biˈat-biˈatan meˈ kapapuˈanten bi? Mangan siye bisan siye gaˈ bakas ngosoˈ tangan makasutsi.” 3 Nambung si Isa, paˈinne, “Na, kaˈam, weˈey gaˈi tuhutbi pangandaˈakan Tuhanin supaya iye tatuhutbin meˈ biˈat-biˈatan kapapuˈanbin? 4 Peggeˈ bakas ngandaˈak Tuhanin, paˈinne, ‘Pagaddatanun bi saˈi-samabin,’ duk ‘Sine-sine missāhan saˈinen atawa samanen laˈatan, subey teˈed iye pinapatey.’ 5 Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “si saraˈ hininang-hinangbin hadja, paˈinbi weˈ bang niyaˈ aˈa magpaˈin si saˈi-samanen, ‘Gaˈ ne niyaˈ panabangku kaˈam, Ammaˈ atawa Inaˈ; tapangurungku ne alataˈkun si Tuhan,’ 6 makajari ne bisan gaˈi tabangne matettoˈanen. Sa hinanganbi iyan gaˈi pinagmasi weˈ bi pangandaˈakan Tuhanin peggeˈ iye tinuhutbin meˈ biˈat-biˈatan kapapuˈanbin. 7 Kaˈam iyan magmā-mā nuhut Tuhan bu gaˈi du. Asal bennal teˈed sinulat Nabi Isaya sabab kaˈamin, paˈinne,

8 ‘Meˈ aˈa inin, pahadjede ku duk behede saguwaˈ ateyden gaˈi nuhut aku. 9 Gaˈ gunane pagsambahayangde si akuhin peggeˈ meˈ pamanoloˈden hinang-hinang aˈa hadja bu paˈinde amban aku,’ paˈin Tuhanin.”

Bang ine makaharam meˈ aˈahin

(Markus 7.14-23)

10 Puwas miyaˈan, ilinganan ne isab weˈ si Isa meˈ aˈahin pī si iye duk paˈinne si siye, “Pakale kaˈam duk tahātibi bissāku inin: 11 Dumaˈin kinakan mapadiyalem dem behe aˈahin makaharam iyehin, saguwaˈ iye makaharam iyehin meˈ bissā laˈatan mapaguwaˈ amban behenen.”

12 Manjari hap pī meˈ tindegnen si iye duk paˈinde, “Kataˈuhannu ke weˈ laˈat atey meˈ Pariseohin sabab binissānu miyaˈan?” 13 Nambung iye, paˈinne, “Kēmon jambangan gaˈ tinanem weˈ Samaku si surgaˈin bineddutan du. 14 Daˈa kaˈam suse sabab siye. Meˈ nakuraˈ siye saguwaˈ kuweˈ siye meˈ aˈa pessek. Bang aˈa pessekin nundan aˈa pessek du isab, na, laboˈ siye kaduwangan dem lowang.”

15 Manjari missā si Petros, paˈinne, “Pahātihanun kami bang ine hāti binissānu miyaˈan.” 16 Paˈin si Isa, “Sampay kaˈam isab, gaˈi pe tahātibi? 17 Gaˈi ke tahātibi weˈ bisan kinakan ine padiyalem dem behe, pī dem betteng ubus bu pinaluwas du? 18 Saguwaˈ mapaluwas amban dem behe aˈahin, paguwaˈ amban dem ateyne, duk iye iyan makaharam aˈahin. 19 Peggeˈ amban dem ateyin paguwaˈ meˈ pikilan malaˈatanin kuweˈ mapatey, magjina, duk maghinangan laˈat seddili, magtangkew, magdustaˈ, duk maglimut. 20 Kēmon iyan makaharam aˈahin, dumaˈin bang mangan iye bu gaˈ bakas ngosoˈ tangan sa pangandaˈakan meˈ Pariseohin.”

Sandel dende amban lahat Kanaˈanin

(Markus 7.24-30)

21 Manjari tahalaˈ si Isa billaˈi duk hap pī iye si antag puweblo Tiros duk Sidon. 22 Niyaˈ dende bangsa Kanaˈan patennaˈ laˈi si lahat miyaˈan. Hap pī iye pu si Isa duk ngalingan iye, paˈinne, “O Tuwan, tubuˈ si Daˈud, maˈaseˈ kew si aku, peggeˈ anakku dende-dendehin pasayedan seyitan duk tiniksaˈ teˈed iye weˈ seyitanin.” 23 Saguwaˈ gaˈ nambung si Isa bisan da tegtang. Manjari meˈ tindegnen pī pu si Isa duk paˈinde, “Daˈakun iye tahalaˈ, peggeˈ iyuˈ iye paturul-turul ngalingan si kite bi.” 24 Nambung si Isa, paˈinne, “Pinapitu ku nabang meˈ aˈa bangsa Israˈil hadja. Kuweˈ siye dalil meˈ bili-bili lepas.” 25 Saguwaˈ pagtakale inin weˈ dendehin, patapit iye pu si Isa bu pasujud, paˈinne, “Tuwan, tabanganun ku.” 26 Sambungan si Isa iye si dalilan, paˈinne, “Gaˈi patut ineddoˈ kinakan meˈ anakin bu ilakasan pī si meˈ asu.” 27 “Bennal, Tuwan,” paˈin dendehin, “saguwaˈ bisan du meˈ asuhin kakande du mapagpag amban lamisahanin.” 28 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “O dende, basag teˈed sandelnun. Pangurung kaˈu ne pinākunun.” Na waktu miyaˈan du magtawus kawuliˈan anakne dendehin.

Ekka aˈa pakawuliˈ si Isa

29 Manjari palanjal si Isa billaˈi bu nusul lamew Jalilin. Ubus manaˈik iye diyataˈ punu duk ningkoloˈ iye laˈi. 30 Banes aˈa hap pī si iye, duk binoˈo weˈ de meˈ mapengkaˈin, meˈ makukuˈin, meˈ mapessekin, meˈ maˈumewin duk ekka aˈa taga saki seddili. Pinapī weˈ de meˈ aˈa masaki inin si antag bettis si Isa duk pinakawuliˈ siye kēmon weˈ ne. 31 Ulaliˈ teˈed meˈ aˈahin pagkitede weˈ maˈumewin makabissā ne, makukuˈin kawuliˈan ne, mapengkaˈin makalengngan ne pahāp-hāp, duk mapessekin ngite ne. Manjari pinudji weˈ de Tuhan inisbat bangsa Israˈilin.

Makan si Isa ampat ngibu aˈa

(Markus 8.1-10)

32 Manjari ilinganan weˈ si Isa meˈ tindegnen pī si iye duk paˈinne, “Maˈaseˈ ku si meˈ aˈa mabanes inin, peggeˈ tellum bahangi ne kuweˈitu patuˈude si akuhin bu gaˈ ne niyaˈ kakande. Gaˈi ku mabayaˈ mapoleˈ siye bang gaˈi bakas mangan, kaw siye kinawugtuˈ si lān.” 33 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Antag kite bi ngeddoˈ kinakan sarang pamakan meˈ aˈa mabanes inin tuˈu si lahat makagindew-gindew inin?” 34 Paˈin si Isa si siye, “Piyek kayuˈ panbi lu?” Paˈinde, “Pituˈ pan duk kenna dikiˈ bang piyek kayuˈ.” 35 Manjari dinaˈak weˈ si Isa meˈ aˈa mabanesin ningkoloˈ diyataˈ bulak. 36 Ineddoˈ weˈ ne pan pituˈin duk meˈ kennahin, duk magpasalamat iye si Tuhan. Ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne duk pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen duk pangurungde isab si meˈ aˈahin. 37 Mangan siye kēmon duk esso siye. Ubus bu tinipun weˈ de lukasin, pituˈ bakaˈ pennoˈ. 38 Meˈ aˈa mamanganin niyaˈ siye ampat ngibu lellahin bukut meˈ dendehin duk meˈ mākanakin. 39 Manjari pinapoleˈ ne meˈ aˈahin weˈ si Isa duk pasakey iye dem bangkaˈ bu hap pī si lahat Magadan.

16

Meˈ Pariseohin makapakite tandaˈ

(Markus 8.11-13; Lukas 12.54-56)

1 Manjari niyaˈ meˈ Pariseo duk meˈ Sadduseo pī pu si Isa. Batang iye kuhi-kuhide, hangkan makapakite siye tandaˈ bang bennal taga kapatut iye amban Tuhan. 2 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Bang seddep ellewin paˈinbi, ‘Hāp lahatin sumu, peggeˈ peyat-peyat langitin.’ 3 Bang salung-salung paˈinbi, ‘Ulan ellew inin peggeˈ peyat-peyat langitin duk maglindem lahatin.’ Kataˈuhanbi hatiˈ bang ine hāti meˈ tapandogabi si bantuk langitin saguwaˈ gaˈi kataˈuhanbi hāti meˈ maˈumantag si waktu kuweˈitu inin. 4 Meˈ aˈa kuweˈitu inin laˈat duk gaˈi nuhut Tuhan duk māku tandaˈ. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ tandaˈ pinakitehan si kaˈam luwal hadja tandaˈ Nabi Yunus awwalley.” Ubus miyaˈan inambanan siye weˈ si Isa bu tahalaˈ iye.

Sinessaˈan weˈ si Isa meˈ tindegnen dinaˈak siye maghalliˈ si meˈ toloˈ meˈ Pariseohin duk Sadduseohin

(Markus 8.14-21)

5 Pagtekka meˈ tindeg si Isahin si dambiyaˈ lamew, gaˈ siye makaˈesseb moˈo pan. 6 Paˈin si Isa si siye, “Pahatul-hatul kaˈam. Halliˈanun bi pasulig meˈ Pariseohin duk meˈ Sadduseohin.” 7 Magbissā-bissā meˈ tindegnen sabab pinaˈinne miyaˈan peggeˈ gaˈ tahātide. Paˈinde, “Hangkan hatu iye missā kuweˈ miyaˈan, peggeˈ gaˈ kite bi makaboˈo pan.” 8 Kataˈuhan si Isa bang ine pagbissā-bissāden. Hangkan paˈinne si siye, “Weˈey pagbissā-bissābin sabab gaˈ niyaˈ panbi? Asal kulang teˈed sandelbi si akuhin. 9 Gaˈi pe ke tahātibi? Gaˈ ke taˈessebbi pamahagiˈ-mahagiˈku pan limehin si meˈ aˈa lime ngibuhin duk bang piye bakaˈ pennoˈ weˈ lukas tinipunbin? 10 Duk gaˈ ke taˈessebbi pan pituˈ binahagiˈ-bahagiˈku si meˈ aˈa ampat ngibuhin duk bang piye bakaˈ pennoˈ weˈ lukas tinipunbin? 11 Ulaliˈ ku bang weˈey gaˈ tasabutbi weˈ bissāku miyaˈan dumaˈin sabab pan. Halliˈanun bi pasulig meˈ Pariseohin duk meˈ Sadduseohin.” 12 Manjari bahu tahātide weˈ dumaˈin pinaˈinnen sabab pasulig dem pan, saguwaˈ subey halliˈande meˈ panoloˈ meˈ Pariseohin duk meˈ Sadduseohin.

Magbennal si Petros sabab si Isa

(Markus 8.27-30; Lukas 9.18-21)

13 Manjari pī disi Isa si lahat tapit si puweblo Kesarea Pilipi. Paglaˈi siye tinilew weˈ ne meˈ tindegnen, paˈinne, “Ine paˈin meˈ aˈahin? Aku, Anak Manusiyaˈin, sine koˈ ku?” 14 Paˈinde, “Niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ kaˈu koˈ si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin ellum balik. Sinduwehin isab magpaˈin weˈ Nabi Eliyas koˈ kew duk niyaˈ pe isab magpaˈin weˈ Nabi Jeremiya koˈ kew atawa dambuwaˈ meˈ nabi awwalley.” 15 “Saguwaˈ bang kaˈam,” paˈin si Isa, “ine paˈinbi? Sine teˈ ku?” 16 Nambung si Simon Petros, paˈinne, “Kaˈu Almasihin, tapeneˈ Tuhan magbayaˈin. Kaˈu Anak Tuhan maˈellumin.” 17 Paˈin si Isa si iye, “Hāp pe kew, Simon, anak Yahiyahin. Peggeˈ dumaˈin amban manusiyaˈ puˈunnu ngataˈuhanne inin saguwaˈ pinakataˈu inin si kaˈu weˈ Samaku si surgaˈin. 18 Na, inin paˈinku si kaˈu, Petros. Kuweˈ batu kew, duk diyataˈ batu inin hinangku langgalkun, hāti langgalkun meˈ aˈa manuhut akuhin. Gaˈi siye tadaˈag weˈ nakuraˈ seyitanin. 19 Urungante kew kapatut magmahalayak si kēmon manusiyaˈ aka-aka hāp sabab pagbayaˈ Tuhanin. Kuweˈ kew dalil kaˈurunganku kunsiˈ gawang padiyaleman pī si pagbayaˈan Tuhanin. Ine-ine pamagesannu tuˈu si dunya, pamagesan du isab iyan si surgaˈ, duk ine-ine pangandaˈakannu tuˈu si dunya, pangandaˈakan du isab iyan si surgaˈ.”

20 Manjari sinessaˈan weˈ si Isa meˈ tindegnen weˈ subey siye gaˈi magaka-aka bisan pu sine weˈ Almasihin iye.

Pinaˈal weˈ si Isa kamateynen

(Markus 8.31—9.1; Lukas 9.22-27)

21 Manjari puwas miyaˈan, nagnaˈ pahāti si Isa si meˈ tindegnen weˈ iye kahandak Tuhanin, subey iye hap pī si Awrusalam duk ekka kabinasahan sandalanne amban meˈ kabahiˈanin duk meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Ubus pinapatey du iye duk ellum du iye balik katellum bahanginen. 22 Binoˈo si Isa weˈ si Petros patala-tala bu inamāhan iye weˈ ne, paˈinne, “Karayaw gaˈi paˈatag Tuhanin, Tuwan. Gaˈi iyan umantag si kaˈu.” 23 Saguwaˈ paharap si Isa duk paˈinne pu si Petros, “Tahalaˈ kew amban aku, Seyitan. Iyuˈ kew nassat aku si kalaˈatan, peggeˈ pikilannun pikilan amban manusiyaˈ hadja dumaˈin amban Tuhan.” 24 Ubus paˈinne si meˈ tindegnen, “Bang niyaˈ aˈa mabayaˈ nuhut aku subey iye tuhutne kinabayaˈankun dumaˈin kinabayaˈannen. Duk subey isab iye moˈo olom pamapateyan iyehin, hātinen maglillaˈ iye nandal kabinasahan duk bisan pe matey. Manjari makajari ne iye nuhut aku. 25 Peggeˈ,” paˈin si Isa, “bang aˈahin ellegne umulnen, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi ellegne umulnen duk maglillaˈ pe iye matey hawal tuyuˈne manuhut akuhin, na, aˈa iyan taga umul du salama-lama. 26 Peggeˈ aˈahin, bisan pe tepe si iye kēmon alataˈ dem dunyahin, gaˈ du niyaˈ gunane bang gaˈi tepe si iye umul salama-lamahin. Peggeˈ gaˈ niyaˈ alataˈ si dunya makalekkat iye supaya tepe si iye umul salama-lamahin. 27 Aku, Anak Manusiyaˈin, pitu du ku balik duk meˈ malaˈikatkun, liput weˈ sahaya Samaku Tuhanin. Ubus tumbasanku du kēmon aˈahin matalep si meˈ hinanganden.” 28 Paˈin si Isa pe, “Sabennal akahante kaˈam, niyaˈ kaˈam matuˈu inin gaˈi matey bang gaˈi dahuˈ takitebi ku, Anak Manusiyaˈin, pitu magbayaˈ si meˈ aˈahin.”

17

Kapinda bantuk si Isahin

(Markus 9.2-13; Lukas 9.28-36)

1 Manjari ennem bahangi puwas miyaˈan, binoˈo weˈ si Isa si Petros, si Yakub, duk si Yahiya pī diyataˈ punu langkew, siye-siye hadja. 2 Sābude malaˈihin, pinda teˈed bantuk si Isahin si pagmatahande. Luwenen sahaya kuweˈ mata ellewin duk semmeknen makasilew hawal poteˈnen. 3 Manjari bessuwang paguwaˈ si siye laˈi si Musa duk si Nabi Eliyas duk magbissā siye duk si Isa. 4 Sābude magbissāhin, paˈin si Petros pu si Isa, “Tuwan, hāp teˈed peggeˈ tiyaˈ kami tuˈu. Bang kew mabayaˈ, ngahinang ku tuˈu tellu payad. Dambuwaˈ si kaˈu, dambuwaˈ pu si Musa, duk dambuwaˈ pu Nabi Eliyas.”

5 Manjari sasang missā pe si Petros, niyaˈ inalak dantaˈ paguwaˈ si atagde duk kalandungan siye duk niyaˈ suwala amban inalakin magpaˈin, “Inin Anakku kalasahanku teˈed. Kasulutan ku teˈed si iye. Pakalehun bi iye.” 6 Pagkale meˈ tindegnen suwala miyaˈan, kadahitan siye manamal duk magtawus siye pakusu diyataˈ bulak. 7 Saguwaˈ pī si Isa si meˈ tindegnen duk inantan siye weˈ ne, paˈinne, “Nengge kaˈam duk daˈa kaˈam tinalew.” 8 Pagtongasde, gaˈ niyaˈ seddili kitede luwal saˈ si Isa.

9 Manjari sasangde padurul amban diyataˈ punu, sinessaˈan siye weˈ si Isa, paˈinne, “Daˈa kaˈam magaka-aka sabab bakas takitebi diyataˈ punu inin, samantaˈan aku, Anak Manusiyaˈin, gaˈi pe ku ellum balik amban kamateykun.” 10 Tinilew iye weˈ meˈ tindegnen, paˈinde, “Weˈey teˈ paˈin meˈ guru magtoloˈ saraˈ āgamahin weˈ subey koˈ pitu dehellu Eliyas meke Almasihin?” 11 Nambung si Isa, paˈinne, “Bennal iyan. Eliyas pitu dehellu amban Almasihin manyap kēmonin. 12 Saguwaˈ akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “bakas pitu ne Eliyas bu gaˈ iye takilale meˈ aˈahin. Duk tahinangde ne sasuku kabayaˈanden si iye. Damikkiyan aku, Anak Manusiyaˈin, binasade du ku isab.” 13 Na, bahu kataˈuhan meˈ tindegnen weˈ bissānen hatiˈ sabab Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin.

Si Isa makawuliˈ nakanak lella pasayedan seyitan

(Markus 9.14-29; Lukas 9.37-43)

14 Pagbalik disi Isa pī si meˈ aˈa mabanesin, niyaˈ aˈa pī pasujud pu si Isa makitabang, paˈinne, 15 “O Tuwan, maˈaseˈ kew si anakkun. Binabuy-babuy iye duk makalanduˈ sakinen peggeˈ daran iye hebbaˈ dem ebbut duk dem boheˈ. 16 Bakas boˈoku iye pī si meˈ tindegnun, saguwaˈ gaˈi iye tapakawuliˈde.” 17 Nambung si Isa, paˈinne, “Kaˈam meˈ aˈa kuweˈitu inin, salaˈ teˈed pamikilbin. Gaˈ teˈed niyaˈ sandelbi si Tuhan. Taman sumiyan pe ku tuˈu si kaˈam? Taman sumiyan pe ku nandalan addatbin meke kaˈam kahagad?” Manjari paˈinne si sama nakanakin, “Boˈohun anaknun pitu.” 18 Pagtekka nakanakin laˈi, inamāhan weˈ si Isa seyitanin, manjari paluwas seyitanin amban nakanakin duk magtawus nakanakin kawuliˈan.

19 Ubus binoˈo si Isa magbissā weˈ meˈ tindegnen, siye-siye hadja, paˈinde, “Weˈey teˈ gaˈ tapaluwas kami seyitanin?” 20 Paˈin si Isa, “Puˈunne gaˈi tapaluwasbi peggeˈ kulang pe teˈed sandelbi si Tuhanin. Akahante kaˈam sabennal-bennal, bang sandel kaˈam si Tuhan bisan hadja kuweˈahat, dalilnen kuweˈ hadja hadjehan bigi mustasa, duk daˈakbi punuhin palinda, asal palinda du. Gaˈ niyaˈ hunit si kaˈam bang kaˈam sandel. ( 21 Saguwaˈ seyitan da bayuˈ miyaˈan, gaˈi tapaluwas luwal hadja bang kaˈam ngampun duk muwase.)”

Inaka balik weˈ si Isa sabab kamateynen

(Markus 9.30-32; Lukas 9.43-45)

22 Dambuwaˈ ellew paglaˈi siye si Jalil, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du ku iyan si antanan meˈ aˈa. 23 Papateyde du ku. Tellum bahangi puwas kamateykun, ellum du ku balik.” Pagtakalede inin, suse manamal meˈ tindegnen.

Si Isa magbayed sukey langgal

24 Pagtekka siye laˈi si Kapernaum, hap pī pu si Petros meˈ aˈa magpāku-pāku sukey si langgalin, paˈinde, “Magbayed sukey ke gurubin?” 25 Nambung si Petros, paˈinne, “Aweˈ.” Pagdiyalem si Petros dem lumaˈ, magtawus si Isa missā si iye, paˈinne, “Ine paˈinnu, Simon. Sine magbayed sukey si meˈ sultan si dunyahin, meˈ anak-usbaden atawa meˈ aˈa seddilihin?” 26 Paˈin si Petros, “Meˈ aˈa seddilihin.” Paˈin si Isa, “Iye hep, hātinen gaˈi magbayed meˈ usbanen. Manjari, kite bi inin meˈ usba Tuhanin, hangkan makajari bisan kite bi gaˈi magbayed. 27 Saguwaˈ gaˈi hāp bang laˈat ateyden si kite. Pī kew hap lamew messi. Lukahun behe kenna tagnaˈ taˈeddoˈnun duk ngasuwaˈ kew iyan laˈi sīn sarang pamayed sukeyte si langgalin. Eddoˈun sīn iyan bu nu pī si langgal mayedan sukeyten.”

18

Sine tamanan malangkewin

(Markus 9.33-37; Lukas 9.46-48)

1 Baytu miyaˈan hap pī pu si Isa meˈ tindegnen, paˈinde, “Sine tamanan malangkewin si meˈ aˈa manuhut pagbayaˈan Tuhanin?” 2 Manjari ngandaˈak si Isa dambuwaˈ nakanak pī si siye bu pinatengge weˈ ne si tengngaˈde. 3 Ubus paˈinne, “Sabennal akahante kaˈam, gaˈi kaˈam sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin bang gaˈi pindahanbi pikilanbin duk kaˈam manjari kuweˈ nakanak dikiˈin, gaˈi malangkew dine. 4 Sine-sine madiyawaˈ ateyne kuweˈ nakanak inin, iye tamanan malangkewin si pagbayaˈan Tuhanin. 5 Bang niyaˈ aˈa bu sabab sandelne si akuhin ngaddatan dambuwaˈ nakanak dikiˈ kuweˈ inin, aku inaddatannen.”

Subey ilebbahan pagdusehin

(Markus 9.42-48; Lukas 17.1-2)

6 “Bang niyaˈ aˈa makapaduse si dambuwaˈ nakanak dikiˈ kuweˈ inin makahagad si akuhin, hāp pe siˈ iye miyaˈan tapatowengan batu hadje si kellongne bu ilaboˈ pī dem tahik, duk hadja gaˈi taboˈone magduse. 7 Makaˈaseˈ-aseˈ meˈ manusiyaˈin peggeˈ niyaˈ teˈed meˈ sassat makapaduse siye. Bugtuˈ niyaˈ teˈed meˈ sassat tekka. Saguwaˈ kaˈaseˈ-aseˈ aˈa manassat saweˈnen duk saweˈnen magduse, peggeˈ asal legga Tuhanin iye.

8 “Bang tangannun atawa bettisnun mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun ne pagdusenun. Dalilnen, kuweˈ du putukannu tangannun duk bettisnun bu nu ngalakasanne. Hāp pe kew paˈasek dem surgaˈ bisan kew putuk, amban duwe tangannun atawa duwe bettisnun saguwaˈ tinimanan kew pī dem ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne. 9 Duk bang matanun isab mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen, kuweˈ du ugitannu matanun bu nu ngalakasanne. Hāp pe kew paˈasek dem surgaˈ bisan dambuwaˈ saˈ matanun amban duwe matanun saguwaˈ tinimanan kew pī dem ebbut narkaˈ.”

Dalilan sabab bili-bili masumapeˈin

(Lukas 15.3-7)

10 “Pahatul-hatul kaˈam,” paˈin si Isa, “daˈa diyawaˈanun bi bisan dambuwaˈ meˈ nakanak madikiˈ inin peggeˈ akahante kaˈam, meˈ malaˈikat mangipat siyehin luwal laˈi si harapan Samaku si surgaˈin. ( 11 Aku, Anak Manusiyaˈin, akaku mapitu si dunyahin nimbul meˈ aˈa matala amban Tuhanin.) 12 Ine paˈinbi? Saˈupama, bang niyaˈ dambuwaˈ aˈa taga bili-bili dahatus ekkahannen bu ne niyaˈ dambuwaˈ sumapeˈ, ine enteˈ hinangne? Bugtuˈ ambananne siyampūˈ duk siyamin laˈi diyataˈ punu, duk pī iye miha dambuwaˈ masumapeˈin. 13 Sabennal akahante kaˈam, bang takasuwaˈne ne, sinna teˈed iye. Pasōng kasinnahanne dambuwaˈ miyaˈan amban siyampūˈ duk siyam manggaˈ bakas masumapeˈin. 14 Aˈahin gaˈi mabayaˈ weˈ lepas dambuwaˈ hayepnen. Na, sa iyan du isab Samabi si surgaˈin, gaˈi iye mabayaˈ weˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ meˈ mākanak madikiˈ inin tumala amban Tuhan.”

Bang magduse saweˈnun si kaˈu

15 “Bang saweˈnun kapagduse si kaˈu, akahanun iye salaˈnen. Saguwaˈ subey kaˈam hadja duwangan. Bang tuhutne bissānun bu magsusun iye, tatabangnu ne iye duk gaˈi du usaˈ sandelne si Tuhanin. 16 Saguwaˈ bang gaˈi tuhutne bissānun, moˈo kew pī dambuwaˈ atawa duwe saweˈnu seddili duk niyaˈ naksiˈan kēmon bissābin. 17 Bang gaˈi iye pakale si siye, akahanun kēmon meˈ aˈa malaˈi si langgalin. Bang gaˈi pe iye pakale bisan naksiˈ kēmon anak-apuˈ langgalin, subey ne addatbi si iyehin kuweˈ addatbi si aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin atawa si meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin.”

Pamagesan duk pangandaˈakan

18 “Sabennal akahante kaˈam, ine-ine pamagesanbi si dunya, pamagesan du isab iyan si surgaˈ. Ine-ine pangandaˈakanbi tuˈu si dunya, pangandaˈakan du isab iyan si surgaˈ. 19 Akahante du isab kaˈam, bang niyaˈ duwangan aˈa amban kaˈam magtewwaˈ isunden sabab ine-ine batang pākude si Tuhan, asal pangurung du si siye pinākuden weˈ Samaku si surgaˈin. 20 Peggeˈ bang duwangan atawa tellungan aˈa magtipun, iye sababnen, peggeˈ nuhut siye aku, laˈi du ku isab si siye.”

Dalilan sabab daraˈakan gaˈi ngampun saweˈne

21 Manjari pī si Petros pu si Isa duk paˈinne, “O Tuwan, mimpiye ampunku saweˈkun bang magduse iye si aku? Mimpituˈ?” 22 Paˈin si Isa, “Dumaˈin mimpituˈ saguwaˈ mimpitumpuk-pituˈ.” 23 Manjari magdalilan si Isa, paˈinne, “Pagbayaˈ Tuhanin kuweˈ inin. Niyaˈ dambuwaˈ sultan bayaˈ lilingne meˈ libru daraˈakannen bang hāp du ke pagantande sīnnen. 24 Tagnaˈne ngaliling meˈ libruhin, niyaˈ binoˈo pī si sultanin dambuwaˈ daraˈakanne utangnen ibu-ibuhan pilak. 25 Manjari gaˈi umabut pilaknen pamayed utangnen. Hangkan dinaˈak weˈ sultanin pinabellihan lellahin hinang banyagaˈ sampay andanen duk meˈ anaknen, duk dinaˈak pinabellihan isab kēmon alataˈnen, supaya tabayedan utangnen. 26 Magtawus daraˈakan miyaˈan nengge duk tuˈutne paharap si sultanin, muyuˈ-muyuˈ, paˈinne, ‘Tuwan, tangguhun ku dahuˈ. Bayedanku du kēmon utangku si kaˈuhin.’ 27 Manjari maˈaseˈ sultanin si daraˈakannen, hangkan gaˈ ne daˈakne binayedan utangnen, duk dinaˈak ne iye hap lumaˈ.

28 “Pagluwas daraˈakan miyaˈan, niyaˈ tasampangne pagkasine daraˈakan taga utang si iye saguwaˈ kulang du. Magtawus siniggew weˈ ne bu sinekkel duk paˈinne, ‘Bayedanun ne utangnu si akuhin.’ 29 Magtawus daraˈakan dambuwaˈin nengge duk tuˈutne muyuˈ-muyuˈ si iye, paˈinne, ‘Tangguhun ku dahuˈ. Asal bayedante du kew.’ 30 Saguwaˈ gaˈi ngatu daraˈakan miyaˈan. Dinaˈak weˈ ne kinalabusu samantaˈan gaˈi tabayedanne kēmon utangnen. 31 Manjari pagkite meˈ daraˈakan sinduwehin maˈumantag miyaˈan, gagal teˈed siye. Hap pī siye si sultanin magaka sabab miyaˈan. 32 Hangkan daˈak sultanin hap pī si iye balik daraˈakan taga utang maˈekkahin. ‘Dupang kew teˈed,’ paˈinne. ‘Gaˈ ne kew hatiˈ daˈakku magbayed utangnun peggeˈ magpaˈaseˈ-aseˈ kew si aku. 33 Subey siˈ kew miyaˈan maˈaseˈ isab si pagkasinu daraˈakanin kuweˈ pamaˈaseˈku si kaˈuhin.’ 34 Astel teˈed sultanin duk dinaˈak weˈ ne kinalabusu daraˈakan miyaˈan pangalegga iye samantaˈan gaˈi tabayedanne kēmon utangnen.”

35 Manjari paˈin si Isa, “Sa iyan du isab hinang Samaku si surgaˈin si kaˈam bang gaˈi ampunbi amban dem ateybi saweˈbi makaduse si kaˈamin.”

19

Si Isa magtoloˈ sabab pagbutasin

(Markus 10.1-12)

1 Manjari pagubus miyaˈan bissā si Isa, tahalaˈ iye amban Jalil duk hap pī iye si meˈ kalahat-lahatan laˈi si Yahudiya si lipag boheˈ Jordan. 2 Banes teˈed aˈa nuhut iye duk pinakoleˈ weˈ ne meˈ aˈa masakihin laˈi.

3 Niyaˈ meˈ Pariseo patapit pī si iye duk panguhi-nguhide iye, tilewde iye, paˈinde, “Dem saraˈ, makajari ke bang aˈahin timananne andanen bisan ine jānnen?” 4 Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈ ke bakas tabatsabi dem kitab weˈ tagnaˈ pamapanjari Tuhan manusiyaˈin, pinapanjari siye weˈ ne lella duk dende 5 duk paˈin Tuhanin, ‘Hangkan hep tahalaˈ lellahin amban saˈi-samanen bu padambuwaˈ iye si andanen duk bakas duwehin magdambuwaˈ baran ne.’ 6 Manjari dumaˈin ne siye duwe baran,” paˈin si Isa, “saguwaˈ dambuwaˈ baran ne. Hangkan subey teˈed gaˈi magbutas aˈa bakas pinagdambuwaˈ weˈ Tuhanin.”

7 Manjari paˈin meˈ Pariseohin si iye, “Na, weˈey dem saraˈ pangandūsan si Musa lellahin milmahan sulat pagbutasan ubus makajari ne timananne andanen?” 8 Paˈin si Isa, “Peggeˈ gaˈi kaˈam ngatu nuhut toloˈ, hangkan dinūsan kaˈam weˈ si Musa nimanan andabin. Saguwaˈ amban tagnaˈ dumaˈin sa iyan. 9 Akahante kaˈam, sine-sine nimanan andanen bu gaˈ du bakas magkadupangan andanen bu maganda iye seddili, magjina iye.”

10 Manjari paˈin meˈ tindegnen si iye, “Bang sa iyan magella-andahin, hāp pe gaˈi maganda.” 11 Saguwaˈ paˈin si Isa, “Gaˈi kēmon makatuhut iyan, luwal hadja meˈ kaˈurungan basag weˈ Tuhanin. 12 Magseddili-seddili jānnen hangkan gaˈi maganda meˈ aˈahin. Niyaˈ meˈ aˈa gaˈi makajari maganda peggeˈ niyaˈ sallaˈde amban dem betteng. Niyaˈ isab meˈ aˈa bakas kinapun weˈ aˈa. Niyaˈ isab meˈ aˈa gaˈi maganda sabab pinikilden hadja paghinangde si Tuhanin. Sine-sine makatuhutne, subey ne tuhutne usihatku inin.”

Si Isa malasa si meˈ mākanak dikiˈ

(Markus 10.13-16; Lukas 18.15-17)

13 Manjari niyaˈ meˈ aˈa moˈo meˈ anakde pī pu si Isa supaya tabettadne tangannen si siye bu pākuhanne kahāpan amban Tuhan. Saguwaˈ inamāhan meˈ aˈahin weˈ meˈ tindeg si Isahin. 14 Saguwaˈ paˈin si Isa, “Ambat pitu si aku meˈ mākanakin, duk daˈa siye saggaˈun bi. Peggeˈ aˈa kuweˈ mākanakin ngatu du pinagbayaˈan weˈ Tuhanin.” 15 Manjari binettad weˈ ne meˈ tangannen si siye. Ubus bu tahalaˈ ne iye.

Aˈa dayahanin

(Markus 10.17-31; Lukas 18.18-30)

16 Manjari niyaˈ dambuwaˈ aˈa pī pu si Isa duk paˈinne, “Tuwan, ine hinangan hāp subey hinangku supaya niyaˈ umulku salama-lama?” 17 Paˈin si Isa si iye, “Weˈey tilewnu bang ine mahāpin? Tunggal du Tuhanin mahāpin. Bang kew mabayaˈ taga umul salama-lama, tuhutun meˈ pangandaˈakan Tuhanin.” 18 Paˈin lellahin, “Pangandaˈakan inggehin?” Paˈin si Isa, “Daˈa kew monoˈ; daˈa kew magjina; daˈa kew nangkew; daˈa kew naksiˈ gaˈi bennal; 19 pagaddatanun saˈi-samanun; duk subey kalasahannu saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.” 20 Paˈin lellahin, “Tatuhutku ne iyan kēmon. Ine pe subey hininangkun?” 21 Paˈin si Isa, “Bang kew mabayaˈ weˈ hāp kew teˈed, pī kew pabellihanun kēmon alataˈnun bu pangurungun ulinen si meˈ mamiskinin. Manjari niyaˈ du iyan alataˈnu laˈi si surgaˈ. Pagubus, balik kew pitu, nuhut kew aku.” 22 Pagkale lellahin inin, tahalaˈ iye dukka, peggeˈ ekka teˈed alataˈne.

23 Ubus paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Sabennal akahante kaˈam, asal hunit teˈed meˈ madayahanin pinagbayaˈan weˈ Tuhan. 24 Aweˈ, akahante kaˈam, mura pe untaˈin palabey si lowang dalum amban aˈa dayahanin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhan.” 25 Pagkale meˈ tindegnen inin, ulaliˈ siye manamal duk paˈinde, “Bang sa iyan, sine ne tapī si surgaˈin?” 26 Manjari mayam si Isa si meˈ tindegnen duk paˈinne, “Bang manusiyaˈ gaˈi teˈed makajari, saguwaˈ bang Tuhan, gaˈ niyaˈ hunit si iye. Tahinangne kēmon.”

27 Manjari missā si Petros, “Payamanun kami inin,” paˈinne, “ubus ne ambanan kami kēmon-kēmonin duk nuhut ne kami kaˈu. Ine panumbas kamihin?” 28 Paˈin si Isa, “Sabennal akahante kaˈam, bang aku, Anak Manusiyaˈin, ningkoloˈ ne magbayaˈ si dunya baˈahuhin, kaˈam meˈ tindegku sampuk-duwehin ningkoloˈ du isab magbayaˈ si sampuk-duwe bangsa tubuˈ Israˈilin. 29 Bang niyaˈ aˈa ngambanan lumaˈnen atawa meˈ pungtinaˈinen lella-dende atawa saˈi-samanen atawa meˈ anaknen atawa bulaknen, bang ambananne meˈ inin sabab lasane si akuhin, asal tumbasan Tuhanin iye paˈekka, duk inurungan du iye umul gaˈ niyaˈ tamananne. 30 Saguwaˈ ekka meˈ dumehellu kuweˈituhin dumambuli du si pasōngan, duk ekka dumambuli kuweˈituhin dumehellu du si pasōngan.”

20

Dalilan sabab meˈ aˈa maghinang si likus bāhan ubasin

1 “Pagbayaˈ Tuhanin kuweˈ inin. Niyaˈ aˈa taga bulak luha tinaneman bāhan ubas. Subu pe dambuwaˈ ellew hap pī iye miha meˈ aˈa magtarabahu si bulaknen. 2 Pagsanggupanden weˈ tangdananne siye asal tangdan para si hinang da ellewin, ubus dinaˈak ne siye pī maghinang si bulaknen. 3 Ellet lettu duk salung hap pī iye si tabuˈan, duk ngite iye laˈi meˈ aˈa nengge-nengge gaˈ niyaˈ hinangde. 4 Paˈinne si siye, ‘Pī kaˈam isab magtarabahu si bulakku duk tangdanante du kaˈam patut si kaˈamin.’ 5 Ubus hap pī ne siye. Paglettu ne ellewin, pī ne isab iye miha meˈ aˈa maghinang si bulakne. Kuweˈ miyaˈan du isab hininangnen sakaliˈ taˈabut lisag tellu kohapin. 6 Manjari pagkohap-kohap ne, pī iye balik hap tiyanggi duk ngite iye meˈ aˈa magtengge-tengge pe laˈi. Paˈinne si siye, ‘Weˈey kaˈam nengge-nengge hadja tuˈu kekkohapan gaˈ niyaˈ hinangbi?’ 7 Paˈinde, ‘Peggeˈ gaˈ niyaˈ ngeddoˈ kami magtarabahu.’ ‘Na, pī kaˈam isab magtarabahu si bulakku,’ paˈinne.

8 “Pagsangem ne, paˈin dapuˈ bulakin si kapatasnen, ‘Tawagun meˈ aˈa magtarabahuhin duk tangdananun ne siye. Iye padambulihun meˈ aˈa taˈeddoˈku dehelluhin.’ 9 Ubus hap pī ne meˈ aˈa taˈeddoˈ kohapin duk tinangdanan siye bali kekkohapan. 10 Pagpī ne meˈ aˈa taˈeddoˈ dehelluhin, kannalde weˈ pasōng pangurung siyehin. Saguwaˈ inurungan du isab siye tangdan bali kekkohapan. 11 Pagsangkade tangdanden, puggutande dapuˈ bulakin, 12 paˈinde, ‘Meˈ aˈa miyaˈan maghinang hadja da ora bu kami inin maghinang kekkohapan magsandal panas ellew, ubus pagsaliˈnu tangdan kamihin duk si siyehin.’ 13 Saguwaˈ paˈin dapuˈ bulakin si dambuwaˈin, ‘Bagay, gaˈ kaˈam akkalanku. Pagsanggupanten weˈ tangdanante kaˈam para si hinang da ellewin. 14 Eddoˈun bi tangdanbin bu bi ne hap lumaˈ. Kabayaˈankun tangdananku meˈ madambulihin saliˈ du duk tangdan si kaˈamin. 15 Weˈ gaˈi ku kapagbayaˈ si sīnkun? Hatu ngimbū kaˈam peggeˈ sayuˈ ku?’ ” 16 Manjari paˈin si Isa, “Hangkan hep meˈ dumambuli kuweˈituhin dumehellu du si pasōngan, duk dumehellu kuweˈituhin dumambuli du si pasōngan.”

Kamintellune pinaˈal weˈ si Isa sabab kamateynen

(Markus 10.32-34; Lukas 18.31-34)

17 Manjari inin, sasang disi Isa si lān pataked tudju Awrusalam, binoˈo weˈ si Isa patala-tala meˈ tindegne sampuk-duwehin duk paˈinne si siye, 18 “Pakale kaˈam, kite bi inin pataked hap Awrusalam. Paglaˈi ne kite bi, aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du pī si antanan meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Manjari hukumande si akuhin weˈ pinapatey ku. 19 Ubus sōngande du ku isab pī si antanan meˈ aˈa dumaˈin Yahudi. Duk meˈ bangsa seddili inin hinangde du ku dagey, duk lubakande ku ubus bu lansangde ku diyataˈ olom. Saguwaˈ katellum bahanginen, ellum du ku balik.”

Pināku si Yakub duk Yahiyahin

(Markus 10.35-45)

20 Manjari anda Sebedehin pī pu si Isa magtuhut duk meˈ anakne lellahin. Pasujud iye pu si Isa peggeˈ niyaˈ pākune. 21 “Ine kabayaˈannun?” paˈin si Isa. Paˈin dendehin, “Kabayaˈankun bang ne kew ningkoloˈ magbayaˈ, patingkoloˈnu meˈ anakku inin si bihingnu, dambuwaˈ si kanawanannu duk dambuwaˈ si bibangannu.” 22 Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanbi bang ine pinākubi inin. Ngatu ke kaˈam bininasa kuweˈ sōng paminasa akuhin?” “Aweˈ, ngatu kami,” paˈinde. 23 Paˈin si Isa, “Asal bininasa du kaˈam kuweˈ sōng paminasa akuhin. Saguwaˈ bang pagpatingkoloˈ si kanawanankun atawa si bibangankun,” paˈin si Isa, “dumaˈin aku magbayaˈin. Saguwaˈ meˈ paningkoloˈan miyaˈan sukuˈ si meˈ pinanyapan Samaku Tuhanin.” 24 Pagkale meˈ tindeg si Isa sampūˈin sabab pināku duwangan magpungtinaˈihin, astel siye. 25 Saguwaˈ ilinganan weˈ si Isa meˈ tindegnen kēmon duk paˈinne, “Kataˈuhanbi addat meˈ aˈa si dunyahin. Meˈ nakuraˈ meˈ kabangsahan seddilihin magmanda teˈed si meˈ aˈahin duk meˈ aˈa malangkewin magbayaˈ teˈed si meˈ aˈaden. 26 Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “subey gaˈi magsa miyaˈan. Sine-sine kaˈam mabayaˈ pinalangkew, subey iye daraˈakanbi. 27 Duk sine-sine kaˈam mabayaˈ manjari tamanan malangkewin, subey iye kuweˈ banyagaˈ nabangan saweˈnen. 28 Peggeˈ bisan aku, Anak Manusiyaˈin,” paˈin si Isa, “dumaˈin papituhankun makitabang si manusiyaˈ, saguwaˈ nabang manusiyaˈ. Duk pitu ku paglillaˈku umulkun pangalekkat meˈ aˈa maˈekkahin, supaya siye gaˈi ilegga sabab duseden.”

Kawuliˈan weˈ si Isa duwe aˈa pessekin

(Markus 10.46-52; Lukas 18.35-43)

29 Manjari, pagtahalaˈ siye amban puweblo Ariha, banes teˈed aˈa nuhut iye. 30 Niyaˈ laˈi duwe aˈa pessek ningkoloˈ si higad lān palabeyanden. Pagkalede weˈ palabey ne si Isa, ngalingan siye papales, paˈinde, “O tubuˈ Sultan Daˈud, maˈaseˈ ne kew si kami.” 31 Inamāhan siye weˈ meˈ aˈa maˈekkahin, gaˈi siye dinaˈak magbukag. Saguwaˈ namba ne papalesde paglinganden, paˈinde, “O tubuˈ Sultan Daˈud, maˈaseˈ ne kew si kami.” 32 Padeheng si Isa duk ilinganan weˈ ne duwangan mapessekin duk paˈinne si siye, “Ine kabayaˈanbi hinangku si kaˈam?” 33 “Tuwan,” paˈinde, “kabayaˈan kamihin makakite ne kami.” 34 Maˈaseˈ si Isa si siye duk inantan weˈ ne mataden. Na, magtawus siye makakite duk nuhut ne siye si Isa.

21

Pamahadjede si Isahin papīne si Awrusalamin

(Markus 11.1-11; Lukas 19.28-40; Yahiya 12.12-19)

1 Pagtapit ne disi Isa si Awrusalam, duk takitede ne kalumaˈan Betpagehin laˈi si kūd Jaitun, dinaˈak padehellu weˈ si Isa duwangan tindegnen. 2 Paˈinne si siye, “Pī kaˈam si kalumaˈan si dehelluhanbi miyaˈan. Pagtekkabi laˈi, magtawus kaˈam iyan ngite dambuwaˈ asnu duk anakne dinagtel laˈi. Lekkahun bi duk boˈohun bi pitu si aku. 3 Bang niyaˈ nilew kaˈam bang weˈey eddoˈbi, paˈinun bi, ‘Niyaˈ kagunahan Panuhutanin si iye,’ duk daˈakne du iyan binoˈo magtawus.” (Asnuhin kuweˈ bantuk kuraˈ.) 4 Pinalabey inin duk tuman binissā nabi dem kitabin, paˈinne,

5 “Akahanun bi meˈ aˈa Awrusalamin, ‘Payamanun bi, tekka du sultanbin, diyawaˈ ateynen duk pasakey iye diyataˈ anak asnu.’ ”

6 Manjari hap pī ne meˈ tindegnen duk hininang weˈ de sa pangandaˈakan si Isa siyehin. 7 Binoˈo ne weˈ de asnuhin duk anaknen duk ilampiruhan weˈ de duk meˈ semmekde, ubus bu pasakey ne si Isa. 8 Ekka isab meˈ aˈa laˈi. Binellat weˈ de meˈ semmekden si lān palabeyannen. Sinduwehin notoˈ meˈ pange dawenan duk kinanat weˈ de si lān pamahadjede si Isa. 9 Magellang-ellang meˈ aˈa si dehelluhan si Isahin duk meˈ si dambulihannen. Ngalingan siye, paˈinde, “Pudjite bi tubuˈ Sultan Daˈudin. Pudjite bi pinapitu weˈ Tuhanin. Pudjite bi teˈed Tuhanin.”

10 Manjari pagtekka si Isa si Awrusalam, bengngangan aˈahin kēmon duk paˈinde, “Sine aˈa inin?” 11 Paˈin meˈ aˈa mabanesin, “Inin si Isa, nabi amban Nasaret si lahat Jalil.”

Pī si Isa dem langgal hadjehin

(Markus 11.15-19; Lukas 19.45-48; Yahiya 2.13-22)

12 Manjari padiyalem si Isa dem langgal hadjehin duk binudjew weˈ ne kēmon meˈ aˈa magdagang duk meˈ magbelli diyalem lumaˈ Tuhanin. Ilintuwadan weˈ ne meˈ lamisahan meˈ aˈa magsambiˈ-sambiˈ sīnin. Ilintuwadan isab weˈ ne meˈ paningkoloˈan meˈ aˈa magdagang assang pagkulubanin. 13 Paˈinne si siye, “Tasulat dem kitab, paˈin Tuhanin, ‘Lumaˈkun inēnan du lumaˈ pangampunan.’ Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “hininang weˈ bi lumaˈ Tuhanin kuweˈ lumaˈ patapukan meˈ aˈa panangkew.”

14 Meˈ aˈa mapessekin duk meˈ makukuˈin pī si iye dem langgal hadjehin duk pinakoleˈ siye weˈ ne. 15 Saguwaˈ astel teˈed meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin pu si Isa pagkitede meˈ hinanganne makaˈulaliˈin, duk pagkalede meˈ mākanakin ngalingan laˈi dem langgal magpaˈin, “Pudjite bi tubuˈ Sultan Daˈudin.” 16 Paˈinde pu si Isa, “Takalenu ke bissā meˈ mākanak miyaˈan?” “Aweˈ,” paˈin si Isa, “takaleku. Gaˈ ke bakas tabatsabi tasulat dem kitabin, pinaˈin, ‘Bisan meˈ mākanak dikiˈin tinoloˈan du mudji Tuhanin.’ ” 17 Ubus inambanan siye weˈ si Isa duk hap pī iye si kalumaˈan Betani. Patennaˈ iye laˈi.

Ngalanes kayuhin

(Markus 11.12-14, 20-24)

18 Pagsalung ne sasang pī iye balik si Awrusalam, inusan iye. 19 Niyaˈ kitene poˈon kayu ēnande igira si bihing lān. Hap pī iye, saguwaˈ gaˈ niyaˈ takitene buwaˈne luwal hadja dawen. Paˈin si Isa, “Tinagnaˈan maˈin gaˈi ne buwaˈ balik kayu inin.” Magtawus ngalanes kayuhin. 20 Pagkite meˈ tindegnen miyaˈan, ulaliˈ siye, paˈinde, “Weˈey enteˈ magtawus lanes kayu iyan?” 21 Paˈin si Isa si siye, “Sabennal akahante kaˈam, bang kaˈam sandel duk gaˈi teˈed duwe-duwehan, makajari hinangbi kuweˈ bakas hininangku si kayu iyan. Duk dumaˈin hadja iyan tahinangbin. Bang paˈinbi si punu inin, ‘O punu, tahalaˈ kew duk pateppad kew pī dem tahik,’ tuhutne du bissābin. 22 Bang kaˈam sandel, tasangkabi du ine-ine pākubi amban Tuhan.”

Tinilew weˈ de si Isa bang amban kapatutnen

(Markus 11.27-33; Lukas 20.1-8)

23 Manjari hap pī si Isa balik si langgal hadjehin duk magtoloˈ iye si meˈ aˈahin. Sasangne magtoloˈin, pī meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin si iye duk paˈinde, “Ine kapatutnu ngahinang meˈ hininangnu ellew miyaˈan? Duk sine mangurungan kaˈu kapatutin?” 24 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Niyaˈ isab tilewku si kaˈam. Bang ku sambunganbi, akahante kaˈam isab bang ine kapatutku maghinang meˈ hininangku miyaˈan. 25 Pamandi Yahiya meˈ aˈahin, amban kapatutnen? Amban Tuhan ke atawa amban manusiyaˈ hadja?” Magisun-isun siye, paˈinde, “Bang saˈupama paˈinte bi weˈ kapatut Yahiya pamandine meˈ aˈahin amban Tuhan, paˈinne iyan, ‘Na, weˈey Yahiya gaˈ kahagadbi?’ 26 Saguwaˈ bang paˈinte bi, ‘Amban manusiyaˈ,’ na tinalew kite bi si meˈ aˈahin, peggeˈ kēmon aˈahin kahagad weˈ Yahiya nabi Tuhanin.” 27 Hangkan nambung siye, paˈinde, “Inday, gaˈi kataˈuhan kami bang amban kapatut Yahiyahin.” Manjari paˈin si Isa si siye, “Na, gaˈi isab kaˈam akahanku bang amban kapatutku maghinang meˈ hinangku miyaˈan.”

Dalilan sabab aˈa duk anakne duwehin

28 Magdalilan si Isa, paˈinne, “Ine paˈinbi sabab inin? Niyaˈ dambuwaˈ aˈa duwe anaknen. Paˈinne si sakahin, ‘Totoˈ, pī kew ellew inin maghinang si bulakte bi.’ 29 Paˈin sakahin, ‘Gaˈi ku.’ Saguwaˈ ubus miyaˈan, pinda du pikilannen duk harap pī ne iye si bulakde. 30 Manjari hap pī isab aˈahin si anakne salihin duk daˈakne isab kuweˈ pangandaˈakanne sakahin. Nambung salihin, paˈinne, ‘Aweˈ, Ammaˈ, pī saˈ ku.’ Saguwaˈ gaˈ iye hap pī.” 31 Ubus paˈin si Isa, “Sine siye manuhut kabayaˈan samanen?” Paˈinde, “Sakahin.” Manjari paˈin si Isa si siye, “Sabennal akahante kaˈam, meˈ aˈa madusehanin kuweˈ meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin duk meˈ dende madupangin, tayimaˈ Tuhanin pe siye dehellu amban kaˈam. 32 Peggeˈ pitu si kaˈam Yahiya magpandi-pandi aˈahin duk toloˈanne kaˈam lān mabentelin bu gaˈi kahagadbi. Saguwaˈ meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin duk meˈ dende madupangin kinahagad iye weˈ de. Duk bisan inin takitebi, gaˈ du pindahanbi pikilanbin bu kahagad si iye.”

Dalilan sabab likus ubasin duk meˈ tatungguˈnen

(Markus 12.1-12; Lukas 20.9-19)

33 “Pakale kaˈam, niyaˈ pe isab dalilan seddili,” paˈin si Isa. “Niyaˈ aˈa magtanem bāhan ubas pinaluha duk binirang weˈ ne. Ilowangan weˈ ne diyawaˈ pagpeggaˈan ubasin panawutan boheˈ ubasin. Ngahinang isab iye payad langkew pamantew-mantewan likusin. Manjari pinatungguˈan weˈ ne likusnen si meˈ aˈa, pagbahagiˈan uli tinanemnen. Ubus bu tahalaˈ iye pī si lahat tala. 34 Pagtaˈabut pagbuwaˈ ubasin, dinaˈak weˈ dapuˈ likusin meˈ daraˈakannen pī si meˈ aˈa tatungguˈnen māku bahagiˈne si meˈ buwaˈ ubasin. 35 Pagtekka meˈ daraˈakannen laˈi, siniggew siye weˈ meˈ tatungguˈin. Dambuwaˈin pinapeddiˈan weˈ de, dambuwaˈin pinapatey duk dambuwaˈin pinagtibagan weˈ de. 36 Ubus ngandaˈak ne isab dapuˈ likusin meˈ daraˈakanne seddili hap pī si siye. Ekka siye amban meˈ dehelluhin. Hininang weˈ meˈ aˈa tatungguˈnen si siye kuweˈ hininangde si meˈ daraˈakan dehelluhin. 37 Ujudnen daˈakne hap pī anaknen. Paˈinne dem ateyne, ‘Bugtuˈ pagaddatande anakkun.’ 38 Saguwaˈ pagkite meˈ tatungguˈ likusin anakne miyaˈan, magisun siye, paˈinde, ‘Iye hep inin pinusakaˈanin. Dayiˈ kaˈam papateyte bi duk taˈeddoˈte bi likusin.’ 39 Manjari siniggew iye weˈ de duk sinōgadan pī si bukut birang likusin duk pinapatey weˈ de. 40 Manjari,” paˈin si Isa, “bang tekka dapuˈ likus miyaˈan, ine enteˈ hinangne si meˈ tatungguˈnen?” 41 Nambung siye, paˈinde, “Bugtuˈ papateyne meˈ aˈa malaˈat miyaˈan, duk patungguˈne likusnen si meˈ aˈa seddili, meˈ mangurungan iye bahagiˈnen pagtaˈabut pagbuwaˈ ubasin.” 42 Paˈin si Isa si siye, “Gaˈ ke bakas tabatsabi dem kitab, pinaˈin,

‘Batu tinayikutan weˈ meˈ pandey maghinang lumaˈ batuhin, peggeˈ kannalde gaˈi taguna, kuweˈitu iye ne miyaˈan batu tamanan maniyaˈ kagunahannen. Hinangan Tuhanin inin duk landuˈ teˈed hāp.’

43 Hangkan akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “tagnaˈ kaˈam tapeneˈ Tuhanin, saguwaˈ pinagantiˈ du iyan si kaˈam meˈ bangsa seddilihin duk tuhutde du iyan pangandaˈakan Tuhanin.” ( 44 Paˈin si Isa pe, “Kēmon malaboˈ diyataˈ batu inin posak-posak barannen. Duk sasuku kalaboˈan batu inin, pipis iye.”)

45 Pagkale meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ Pariseohin meˈ dalilan miyaˈan, tahātide weˈ siye inandigan si Isahin. 46 Batang si Isa siggewde, saguwaˈ tinalew siye si meˈ aˈa mabanesin, peggeˈ kahagad meˈ aˈahin weˈ nabi si Isa.

22

Dalilan sabab pagjamu-jamuhan si pagkawinanin

(Lukas 14.15-24)

1 Manjari magdalilan ne isab si Isa si siye, paˈinne, 2 “Pagbayaˈ Tuhanin kuweˈ inin. Niyaˈ dambuwaˈ sultan magpanyap pagjamu-jamuhan hadje peggeˈ kinawin anakne lellahin. 3 Pagtekka ellew pagjamu-jamuhin, dinaˈak weˈ ne meˈ daraˈakannen pī ngeddoˈ meˈ aˈa bakas tabatikin. Saguwaˈ gaˈi siye mabayaˈ pī si pagkawinan. 4 Ubus ngandaˈak ne isab iye meˈ daraˈakanne seddili hap pī, paˈinne, ‘Akahanun bi meˈ aˈa bakas tabatikin weˈ tahak ne kinakanin, ubus ne sinumbaliˈ meˈ sapiˈ lellahin duk meˈ anak sapiˈ malemmekin duk panyap ne kēmon. Hangkan subey ne siye pitu si pagjamuhan.’ 5 Saguwaˈ gaˈ ngasip meˈ aˈa tabatikin. Tahalaˈ siye, dambuwaˈin hap pī si tanaˈne, dambuwaˈin si tindane, 6 duk sinduwehin siniggew weˈ de meˈ daraˈakan sultanin bu pinogpog duk pinapatey weˈ de. 7 Manjari astel teˈed sultanin. Dinaˈak weˈ ne meˈ sundalunen pī monoˈ meˈ aˈa mapatey meˈ daraˈakannen. Daˈakne isab ineggas puwebloden. 8 Ubus miyaˈan paˈin sultanin si meˈ daraˈakannen, ‘Memes ne kinakanin saguwaˈ meˈ bakas tabatikin gaˈi ne pataˈ pitu. 9 Na, kuweˈitu pī kaˈam si meˈ kalān-lānan duk boˈohun bi kēmon aˈa takasuwaˈbin pitu si pagjamuhan.’ 10 Manjari pī ne meˈ daraˈakannen si meˈ kalān-lānan duk binoˈo weˈ de kēmon aˈa takasuwaˈden, dupang duk petten, gaˈ biddaˈ. Hangkan pennoˈ weˈ aˈa lumaˈ pagkawinanin.

11 “Pagdiyalem sultanin mayaman meˈ aˈa malaˈihin, niyaˈ takitene laˈi lella semmeknen gaˈi talep para si pagkawinan. 12 Paˈin sultanin si lella miyaˈan, ‘Bagay, saˈingge kaˈumaseknu mapituhin, bu gaˈ kew magbadjuˈ para si pagkawinan?’ Gaˈ nambung aˈahin. 13 Manjari paˈin sultanin si meˈ daraˈakannen, ‘Ingketanun bi tangan aˈa iyan duk bettisnen duk pabukutun bi pinadem lindem. Magmatey meˈ aˈahin laˈi duk magtageˈot meˈ impenden hawal pagsusunden.’ ”

14 Manjari paˈin si Isa, “Ekka aˈa ilinganan weˈ Tuhanin dinaˈak patuhut si iye, saguwaˈ kulang du tapeneˈin.”

Bang maghayed sukey ke si Sultan Nakuraˈin atawa gaˈi

(Markus 12.13-17; Lukas 20.20-26)

15 Manjari tahalaˈ meˈ Pariseohin duk magisun-isun siye bang saˈingge panguhi-nguhide si Isahin si meˈ bissānen. 16 Ubus dinaˈak weˈ de meˈ tindegden duk meˈ tindeg Sultan Herodin pī pu si Isa. Pagtekkade laˈi paˈinde pu si Isa, “Tuwan, kataˈuhan kami weˈ bennal hadja meˈ bissānun duk bennal meˈ panoloˈnu sabab meˈ kabayaˈan Tuhan hininang manusiyaˈin. Gaˈi kew suse bisan ine tapikil aˈa si kaˈuhin, bisan pe siye meˈ aˈa taga kapatut. 17 Hangkan akahanun kami bang ine paˈinnu. Patuhut ke si saraˈte bi magbayed sukey si Sultan Nakuraˈ bangsa Romahin atawa gaˈi?” 18 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa pangakkalden. Paˈinne si siye, “Kaˈam iyan magmā-mā hadja. Bayaˈ ku kuhi-kuhibi. 19 Pakitehanun bi ku sīn pagbayed sukeyin.” Ubus binoˈohan iye weˈ de sīn tuwas. 20 Paˈin si Isa si siye, “Pattaˈ sine teˈ duk sulat sine si sīn inin?” 21 Paˈinde, “Pattaˈ Sultan Nakuraˈin duk sulatnen.” Manjari paˈin si Isa si siye, “Hangkan pangurungun bi si Sultan Nakuraˈin sukuˈ si iyehin, duk pangurungun bi si Tuhan sukuˈ si Tuhanin.” (Hātinen, magbayed kaˈam sukey duk pangurungun bi dibin dambūs-būs si Tuhan.) 22 Pagkalede inin, ulaliˈ siye manamal duk tahalaˈ ne siye.

Tilewde si Isa sabab kaˈellum balik meˈ pateyin

(Markus 12.18-27; Lukas 20.27-40)

23 Ellew miyaˈan niyaˈ pī pu si Isa meˈ Sadduseo, meˈ Yahudi gaˈi kahagad weˈ ellum balik meˈ pateyin si ellew dambuli. 24 Tilewde iye, paˈinde, “Tuwan, bakas sinulat weˈ si Musa, paˈinne, ‘Bang niyaˈ lella, bu matey iye gaˈ niyaˈ anakne, subey ne maganda salinen si balu miyaˈan duk niyaˈ tubuˈ sakanen.’ 25 Manjari niyaˈ miyaˈan pituˈ lella magpungtinaˈi bakas patennaˈ tuˈu si kami. Maganda sakahin saguwaˈ matey iye gaˈ niyaˈ anakde. Ubus salinen maganda si baluhin. 26 Matey iye gaˈ du isab niyaˈ anakde. Damikkiyan du isab mapasunuˈ si iyehin. Kapituˈ magpungtinaˈihin maggantiˈ nganda baluhin duk matey siye gaˈ niyaˈ anakde. 27 Ujudnen matey isab dendehin. 28 Na, Tuwan,” paˈinde, “si ellew pagellum balik meˈ pateyin, anda sine iye, bu pituˈ magpungtinaˈihin makaˈanda iye?”

29 Nambung si Isa, paˈinne, “Salaˈ kaˈam. Hangkan kaˈam salaˈ peggeˈ gaˈi tasabutbi tasulat dem kitabin duk gaˈi isab kataˈuhanbi balakat Tuhanin. 30 Peggeˈ bang ellum ne balk meˈ pateyin,” paˈin si Isa, “kuweˈ ne siye meˈ malaˈikat si surgaˈin. Gaˈi ne siye maganda atawa magella. 31 Na, pasal meˈ aˈa matey weˈ pinakellum balk, gaˈ ke bakas tabatsabi bang ine pinaˈin Tuhan si kaˈamin? 32 Paˈin Tuhanin, ‘Aku Tuhan pagtuhanan disi Ibrahim duk Isahak duk si Yakub.’ Tuhanin Tuhan meˈ maˈellumin, dumaˈin Tuhan meˈ pateyin.” (Hātinen weˈ bisan disi Ibrahim duk Isahak duk si Yakub tiggel ne matey, ellum siye si surgaˈ peggeˈ inisbat pe weˈ de Tuhanin.) 33 Pagkale inin weˈ meˈ aˈa mabanesin, ulaliˈ teˈed siye sabab panoloˈnen.

Daˈakan malangkewin

(Markus 12.28-34; Lukas 10.25-28)

34 Pagkale meˈ Pariseohin weˈ gaˈ taˈu meˈ Sadduseohin nambungan si Isa, magtipun siye duk pī siye pu si Isa. 35 Dangan siye guru pandey si saraˈ āgama. Niyaˈ tilewne panuleyanne si Isa. 36 “Tuwan,” paˈinne, “dem saraˈ, inggehin daˈakan malangkew amban kēmonin?” 37 Nambung si Isa, paˈinne, “Inin, ‘Subey kalasahannu Tuhanin, Panuhutannun dambūs-būs ateynun duk pikilannun duk basagnun.’ 38 Iye inin,” paˈin si Isa, “daˈakan malangkew amban kēmonin. 39 Duk pangandaˈakan mapasunuˈin saliˈ du isab langkewnen, ‘Subey kalasahannu saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.’ 40 Kēmon meˈ daˈakan dem saraˈ pangurung Tuhan si Musahin duk kēmon panoloˈ kanabihanin sakup dem duwe daˈakan inin.”

Panilew sabab Almasihin

(Markus 12.35-37; Lukas 20.41-44)

41 Manjari paˈin si Isa si meˈ Pariseo bakas magtipunin, 42 “Ine paˈinbi sabab Almasihin, tubuˈ sine iye?” Paˈinde, “Tubuˈ Sultan Daˈud.” 43 “Bang bennal iyan,” paˈinne, “weˈey paˈin si Daˈud sābu pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin weˈ Almasihin Panuhutannen? 44 Paˈinne dem kitab,

‘Missā Tuhanin si Panuhutankun.

Paˈin Tuhanin, dayiˈ kew, ningkoloˈ kew tuˈu si kanawananku, tuˈu si paningkoloˈan mabangsahanin.

Bettadku du meˈ bantanun diyawaˈ pat bettisnu.’ ”

45 Paˈin si Isa, “Bang Almasihin inēnan Panuhutan weˈ si Daˈud, saˈingge kajarinen weˈ tubuˈ Sultan Daˈud iye?” 46 Ubus gaˈi ne siye taˈu nambungan iye duk kemuwe ellew miyaˈan gaˈ ne niyaˈ aˈa makatawakkal nilew iye ine-ine.

23

Paghalliˈanun bi meˈ guru si saraˈ āgamahin

(Markus 12.38-39; Lukas 11.43, 46; 20.45-46)

1 Manjari missā si Isa si meˈ aˈa mabanesin duk si meˈ tindegnen, paˈinne, 2 “Meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin taga kapatut magtoloˈ meˈ saraˈ si Musahin. 3 Hangkan kahagadun bi duk tuhutun bi kēmon panoloˈden, saguwaˈ daˈa kaˈam nuhut hinanganden, peggeˈ gaˈi du tuhutde meˈ panoloˈden. 4 Pinabohatan weˈ de meˈ aˈahin duk meˈ saraˈ gaˈi takoleˈde, bu gaˈi siye nabang moˈone bisan kuweˈahat. 5 Kēmon hininangden hinangde duk siye takite weˈ aˈa. Payamanun bi be meˈ pangisihande sulat ilekkat amban dem kitabin pinekkes si lendoˈde duk lengngende, hadje amban si meˈ sinduwehin duk tahaˈ isab meˈ jambu semmekden. 6 Bang siye si meˈ pagjamu-jamuhan, kabayaˈanden ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan mabangsahanin. Bang dem langgal, mabayaˈ siye ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan para si meˈ aˈa pinagaddatanin. 7 Sinna siye sinalam si meˈ tabuˈan duk bang siye inēnan ‘Guru.’ 8 Bang kaˈam, daˈa kaˈam mabayaˈ inēnan ‘Guru,’ peggeˈ kuweˈ du kaˈam kēmon magpungtinaˈi duk dambuwaˈ du hadja gurubin, aku. 9 Daˈa ēnanun bi ‘Ammaˈ’ sine-sine tuˈu si dunya, peggeˈ dambuwaˈ du samabin, iye Tuhan si surgaˈin. 10 Duk gaˈi kaˈam makajari inēnan ‘Nakuraˈ’ peggeˈ dambuwaˈ hadja nakuraˈbin, Almasihin. 11 Sine-sine kaˈam mabayaˈ pinalangkew teˈedin subey iye daraˈakanbi. 12 Sine-sine mahadje dine pinadiyawaˈ du, duk sine-sine madiyawaˈ dine pinahadje du.”

Pinakataˈu weˈ si Isa weˈ magmā-mā hadja siye

(Markus 12.40; Lukas 11.39-42, 44, 52; 20.47)

13 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam, meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ asal legga Tuhanin du kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Binembelan weˈ bi meˈ aˈahin supaya siye gaˈi tumuhut pī si pagbayaˈan Tuhanin. Gaˈi du tuhutbi lān miyaˈan duk pagesbi pe sasuku mabayaˈ nuhut lān miyaˈan.

( 14 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam, meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ asal legga Tuhanin du kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Sinigpitan weˈ bi meˈ dende baluhin supaya taˈeddoˈbi meˈ lumaˈden duk magsambahayang kaˈam patahaˈ, magmā-mā weˈ aˈa hāp kaˈam. Bugtuˈ hukuman hadje tasangkabin si ahilat.)

15 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ asal legga Tuhanin kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Butasanbi tahikin pī si kalahatan seddili duk lumengngan kaˈam tala magtoloˈ supaya niyaˈ bisan dambuwaˈ aˈa nuhut panoloˈbin. Saguwaˈ bang nuhut ne iye, pasōng pe iye pataˈ pinadem narkaˈ amban kaˈam sabab meˈ panoloˈbi si iyehin.

16 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam. Kuweˈ kaˈam meˈ aˈa pessek nundan pagkasibi pessek. Magtoloˈ kaˈam, paˈinbi, ‘Bang napa aˈahin bu hinangne saksiˈ langgal hadjehin, makajari bisan gaˈi tumananne. Saguwaˈ bang iye hinangne saksiˈ, meˈ bulawan dem langgal hadjehin, gaˈi makajari bang gaˈi tumananne.’ 17 Dupang kaˈam duk pessek. Inggehin malangkewin, bulawanin atawa langgalin? Sutsi hadja bulawanin peggeˈ diyalem langgal. 18 Magtoloˈ isab kaˈam, paˈinbi, ‘Bang napa aˈahin bu hinangne saksiˈ pagkulubananin, makajari bisan gaˈi tumananne. Saguwaˈ bang iye hinangne saksiˈ kuluban diyataˈ pamettadan iyehin, gaˈi makajari bang gaˈi tumananne.’ 19 Pessek kaˈam manamal. Inggehin malangkewin, kulubanin atawa pagbettadan kulubanin? Bang gaˈi binettad hayepin diyataˈ pagbettadan kulubanin, dumaˈin hep kuluban. 20 Hangkan hep bang niyaˈ aˈa napa bu hinangne saksiˈ pagbettadan kulubanin, sinakup du kēmon binettad diyataˈnen, 21 duk sine-sine napa, bu hinangne saksiˈ langgal hadjehin, sinakup du isab mapatennaˈ dem langgalin, hātinen, Tuhanin. 22 Duk sine-sine napa bu hinangne saksiˈ surgaˈin, iye saksiˈnen paningkoloˈan Tuhanin. Duk asal Tuhanin ne teˈed panapahannen peggeˈ Tuhanin maningkoloˈ malaˈihin.

23 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ asal legga Tuhanin du kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Magjakat kaˈam bisan sampay jambanganbi pagpā-pā kinakanin. Saguwaˈ gaˈi kaˈam nuhut meˈ daˈakan malangkewin. Gaˈi kaˈam bentel, gaˈi kaˈam maˈaseˈ si saweˈbi, duk gaˈi kaˈam tapangandelan. Hāp bang kaˈam magjakat, saguwaˈ subey gaˈi tayikutanbi meˈ hinangan pinaˈinku miyaˈan. 24 Pagtuyuˈanbi nuhut daˈakan manggaˈi malangkewin saguwaˈ bang daˈakan malangkewin gaˈi hinangbi. Kuweˈ kaˈam aˈa pessek manduˈan saweˈbin. Kuweˈ kaˈam aˈa magsāˈ boheˈ duk gaˈi taˈinumne sanamin saguwaˈ taloroyne untaˈin.

25 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ legga Tuhanin du kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Kinosoˈan weˈ bi tikungin duk laleyin saguwaˈ diyalemnen haram, peggeˈ taˈeddoˈbi meˈ kinakan iyan sabab pangakkalbin duk pagnapsubin. 26 Pessek kaˈam, meˈ Pariseohin. Limpiyuhanun bi dahuˈ meˈ inisibin ubus limpiyu du isab laleybin duk tikungbin.

27 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin peggeˈ legga Tuhanin du kaˈam. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Kuweˈ kubul pininta kaˈam. Hāp-hāp bantuknen amban luwasan saguwaˈ diyalemnen pennoˈ weˈ tolang duk isi buhuk. 28 Damikkiyan du isab kaˈam, si meˈ aˈa kuweˈ bantuk bentel kaˈam, saguwaˈ dem ateybin magdustaˈ hadja kaˈam duk ngalanggalan saraˈ.”

Pinaˈal weˈ si Isa weˈ ilegga siye

(Lukas 11.47-51)

29 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin. Magmā-mā hadja kaˈam nuhut Tuhanin. Mahāpan kaˈam meˈ kubul meˈ nabihin duk meˈ aˈa mabentelin pangaddatbi siye. 30 Duk paˈinbi, ‘Bang ellum ne kami masa kapapuˈan kamiley gaˈi teˈed kami matuk si hinanganden mapatey meˈ nabihin.’ 31 Weˈ bissābi iyan magbennal ne kaˈam weˈ tubuˈ meˈ mamapatey nabihin kaˈam. 32 Pīhun bi, ubusanun bi hininang meˈ kapapuˈanbi ley. 33 Laˈat teˈed kaˈam. Gaˈi kaˈam makajari patapuk amban hukuman pinadem narkaˈ. 34 Akahante kaˈam, ngandaˈak du ku iyan pī si kaˈam meˈ nabi duk meˈ lella lalem kataˈunen, duk meˈ guru. Sinduwehin papateybi iyan duk sinduwehin lansangbi si olom. Sinduwehin lubakanbi laˈi dem langgalbi duk turul-turulbi pī si meˈ puweblo palahihanden. 35 Hangkan tewwaˈ hukuman kaˈam sabab pamapatey meˈ aˈa manggaˈ niyaˈ dusenen, tinagnaˈan amban si Habil anak Apuˈ Adamin sampay Jakariya anak Barakihin bakas pinapateybi si ellet langgal hadjehin duk pagkuluban-kulubananin. 36 Sabennal akahante kaˈam, kēmon meˈ hininangde miyaˈan, moleˈ si kaˈam, meˈ aˈa maˈellum kuweˈitu inin.”

Lasa si Isa si meˈ aˈa Awrusalamin

(Lukas 13.34-35)

37 “O, meˈ aˈa Awrusalam, suse ku sabab kaˈam. Luwal papateybi meˈ nabihin duk pagtibaganbi meˈ dinaˈak Tuhan mapiyu si kaˈamin. Mimpiye ne kaˈam batang pagtipunku duk ipatku kuweˈ dalil bukaran magtipun meˈ usuynen diyawaˈ peppikne, saguwaˈ gaˈi kaˈam mabayaˈ. 38 Payamanun bi, tinayikutan ne lahatbin weˈ Tuhanin. 39 Akahante kaˈam weˈ gaˈi ne ku teˈed kitebi balik samantaˈan gaˈi tekka ellew pagpaˈinbi, ‘Pudjite bi pinapitu Tuhanin.’ ”

24

Pinaˈal weˈ si Isa pamagkaˈat langgal hadjehin

(Markus 13.1-2; Lukas 21.5-6)

1 Pagluwas si Isa amban dem langgal hadjehin, hap pī si iye meˈ tindegnen duk pinakitehan weˈ de si iye langgalin. 2 Paˈin si Isa si siye, “Aweˈ, payamanun bi ne iyan, peggeˈ sabennal akahante kaˈam, niyaˈ ellew si pasōngan gaˈ du iyan niyaˈ talebbi tuˈu meˈ batu magbangkat-bangkat iyan, saguwaˈ kēmon kinanat-kanat du.”

Meˈ kasasewan duk kabinasahan

(Markus 13.3-13; Lukas 21.7-19)

3 Manjari sasang si Isa ningkoloˈ si kūd Jaitun, hap pī si iye meˈ tindegnen, siye-siye hadja duk paˈinde, “Akahanun kami, sumiyan umantag meˈ pinaˈinnu iyan, duk me tandaˈ mapaguwaˈin bang sōng pitu ne kew balik duk bang sōng kiyamat ne dunyahin?” 4 Nambung si Isa, paˈinne, “Pahatul-hatul kaˈam duk kaˈam gaˈi kaˈakkalan. 5 Peggeˈ ekka iyan pitu magēnan ēnkun magpaˈin weˈ siye ne Almasihin. Duk ekka iyan kaˈakkalande. 6 Makakale kaˈam iyan sabab magbonoˈ dem lahat duk suwi-suwi sabab magbonoˈ si lahat tala, saguwaˈ daˈa kaˈam tinalew. Kēmon inin subey umantag saguwaˈ dumaˈin pe inin ellew kiyamat. 7 Dambuwaˈ bangsa magbonoˈ duk bangsa seddili, duk dambuwaˈ pagsultanan magbonoˈ duk pagsultanan seddili. Niyaˈ iyan meˈ unus duk meˈ linug si meˈ kalahat-lahatan si dunya. 8 Saguwaˈ kēmon inin panagnaˈan meˈ katiksaˈanin hadja, kuweˈ dalil dende sōng nganak duk nagnaˈ peddiˈan ne.

9 “Ubus siggew meˈ aˈa du kaˈam duk sōngande kaˈam ilegga duk pinapatey. Kabunsihan du kaˈam weˈ kēmon manusiyaˈ peggeˈ nuhut kaˈam aku. 10 Ellew iyan ekka gaˈi ne nuhut aku. Pagbuddihande saweˈden duk kabunsihande saweˈden. 11 Ekka iyan aˈa tekka magmā-mā nabi siye pinapitu weˈ Tuhanin duk ekka aˈa kaˈakkalande. 12 Peggeˈ lumanduˈ ne kalaˈatan dem dunyahin, meˈ aˈa maˈekkahin gaˈi ne malasa si saweˈde. 13 Saguwaˈ sine-sine nandal sampay si tamanan kabinasahan inin, taga umul du si surgaˈ gaˈ niyaˈ tamananne. 14 Duk meˈ aka-aka mahāp sabab pagbayaˈ Tuhanin minahalayak du iyan si tibuˈukan dunya, supaya kataˈuhan manusiyaˈin kēmon. Ubus iyan kiyamat ne dunyahin.”

Katiksaˈan manggaˈ niyaˈ saliˈnen

(Markus 13.14-23; Lukas 21.20-24)

15 “Bakas pinaˈal andang weˈ Nabi Daniyel weˈ si pasōngan niyaˈ laˈi dem langgal hadje makapagkaˈat, duk ngandiyawaˈan Tuhanin. (Ambat mamatsa inin sabutanne.) 16 Bang takitebi inin subey ne meˈ aˈa malaˈi si Yahudiyahin lahi pī si meˈ kapunuhan. 17 Bang niyaˈ aˈa si luwasan lumaˈne subey ne iye gaˈi padiyalem ngeddoˈ panyapnen. 18 Duk malaˈi si tanaˈnen subey ne gaˈi balik pī si lumaˈne ngeddoˈ semmeknen, saguwaˈ subey ne iye lahi. 19 Andūˈ, makaˈaseˈ-aseˈ meˈ mabettengin duk meˈ maganak dikiˈin laˈi si meˈ ellew īˈ. 20 Māku-māku kaˈam si Tuhan karayaw ellew palahibin dumaˈin si tempo gaˈi hāp lahatin atawa si ellew liˈi. 21 Peggeˈ si meˈ ellew īˈ,” paˈin si Isa, “niyaˈ iyan katiksaˈan hadje, gaˈ niyaˈ saliˈne kemuwe tagnaˈ dunyahin sampay kuweˈitu. Duk puwas inin, gaˈi ne teˈed kabalikan. 22 Bang gaˈi kulangan Tuhanin meˈ ellew katiksaˈan īˈ, gaˈ niyaˈ aˈa ellum. Saguwaˈ sabab meˈ aˈa tapeneˈnen kulangan Tuhanin du meˈ ellew īˈ.

23 “Bang niyaˈ si ellew īˈ magpaˈin si kaˈam, ‘Oy, payamanun bi, tiyaˈ Almasihin,’ atawa ‘īˈ iye laˈi,’ daˈa teˈed kahagadun bi. 24 Peggeˈ si meˈ ellew īˈ, niyaˈ iyan paguwaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ Almasihin siye bu gaˈi bennal. Niyaˈ isab iyan meˈ aˈa magpaˈin weˈ nabi siye bu gaˈi toˈo. Duk magpakite siye iyan meˈ tandaˈ balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ supaya bang makajari taboˈode pasapeˈ bisan meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin. 25 Pakale kaˈam,” paˈin si Isa, “bakas ne kaˈam akahanku andang sabab meˈ inin pādpād gaˈ pe umantag. 26 Hangkan hep bang paˈinde si kaˈam, ‘Payamanun be, īˈ iye laˈi si lahat makagindew-gindew,’ daˈa kaˈam hap pī. Bang paˈinde, ‘Payamanun be, tiyaˈ iye patapuk tuˈu,’ daˈa kaˈam kahagad. 27 Peggeˈ aku, Anak Manusiyaˈin, bang ne ku pitu, takite papitukun kuweˈ lalat ninagan langitin amban silangan tudju seddepan.” 28 Manjari mageliˈan si Isa, paˈinne, “Antag-antag kaniyaˈan bangkeyin laˈi magtipun meˈ owakin.”

Papitu Anak Manusiyaˈin

(Markus 13.24-27; Lukas 21.25-28)

29 “Manjari si meˈ ellew īˈ,” paˈin si Isa, “pagubus meˈ katiksaˈan miyaˈan, ngalindem mata ellewin duk bulanin gaˈi ne dantaˈ, duk meˈ poteˈanin magkalaboˈ-laboˈ amban diyataˈ langit duk meˈ bayuˈan diyataˈ langitin tahalaˈ amban lugalden. 30 Manjari pagubus inin, kitede du ku, Anak Manusiyaˈin, pitu dem inalak. Takite meˈ aˈahin du sahayakun duk balakatku mahadjehin, duk magmatey kēmon aˈa amban kabangsa-bangsahan si dunyahin. 31 Ubus niyaˈ iyan helling kuweˈ helling tabuliˈ pales manamal duk daˈakku pitu meˈ malaˈikatkun nipun meˈ aˈa tapeneˈkun amban kaˈampat pidjū alamin.”

Pamintangan si poˈon kayuhin

(Markus 13.28-31; Lukas 21.29-33)

32 “Pandogahanun bi kayu igirahin,” paˈin si Isa. “Bang numbuˈ ne dawennen, kataˈuhanbi weˈ sōng baytu panas ne. 33 Damikkiyan isab bang takitebi ne umantag meˈ pinaˈinku miyaˈan, kataˈuhanbi weˈ asal tapit ne teˈed pabalikkun. 34 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gaˈi pe ubus matey kēmon aˈa maˈellum kuweˈitu inin, tekka ne meˈ bakas pinaˈinku inin. 35 Palabey hadja langitin duk dunyahin, saguwaˈ bang bissākun asal gaˈi usaˈ.”

Gaˈi kataˈuhan waktunen

(Markus 13.32-37; Lukas 17.26-30, 34-36)

36 “Saguwaˈ gaˈ niyaˈ ngataˈu bang ellew ine atawa waktu ine papituku balik si pasōnganin. Bisan meˈ malaˈikat si surgaˈin gaˈi kataˈuhande. Bisan aku, Anak Tuhanin, gaˈi du isab kataˈuhanku. Luwal Samaku Tuhanin mangataˈuhin. 37 Bang ne ku pitu balik si dunya, meˈ hinangan meˈ aˈahin kuweˈ du hinangan meˈ aˈa masa si Nu ley. 38 Masa miyaˈan, gaˈ pe tekka laseyin, gaˈ niyaˈ tapikil meˈ aˈahin luwal mangan duk nginum, maganda duk magella sampay taˈabut ellew padiyalem si Nu dem kappalin. 39 Gaˈ kataˈuhande bang ine maˈumantagin duk bessuwang hadja tekka laseyin duk lambo siye kēmon. Na, kuweˈ iyan du isab meˈ aˈahin bang aku, Anak Manusiyaˈin, pitu balik. 40 Ellew pabalikkun niyaˈ iyan duwangan lella maghinang si tanaˈ, dambuwaˈin ineddoˈ duk dambuwaˈin taˈamban. 41 Niyaˈ iyan duwangan dende magtabang maggiling, dambuwaˈin ineddoˈ duk dambuwaˈin taˈamban. 42 Hangkan papateng-pateng kaˈam, peggeˈ gaˈi kataˈuhanbi bang ellew ine papitukun. 43 Saguwaˈ essebun bi inin, weˈ bang kataˈuhan dapuˈ lumaˈin bang waktu ine katekka panangkewin, tapagjaga iye duk gaˈi tapasagadanne lumaˈnen ilangkat duk inasek. 44 Damikkiyan isab kaˈam, subey kaˈam luwal papateng-pateng peggeˈ aku, Anak Manusiyaˈin, tekka du ku pitu baytu gaˈi ku ase-asebi.”

Daraˈakan tapangandelan duk daraˈakan gaˈi tapangandelan

(Lukas 12.41-48)

45 “Bang niyaˈ daraˈakan tapangandelan duk hantap maghinang, iye iyan tahinang amunen nakuraˈ meˈ daraˈakanne sinduwehin. Bang taˈabut gantaˈ pagurung-urungin, iye mangurung bānyaˈ si meˈ daraˈakanin. 46 Pagtekka amunen balik, sinna manamal daraˈakan miyaˈan bang takite amunen weˈ tuhutne kēmon pangandaˈakan iyehin. 47 Sabennal akahante kaˈam weˈ pangandel amunen du si iye kēmon alataˈnen. 48 Saguwaˈ bang saˈupama laˈat daraˈakan miyaˈan, duk paˈinne dem ateyne weˈ tiggel pe du tekka amunen, 49 ubus papeddiˈanne meˈ pagkasine daraˈakanin, duk iye bahannen, magkakan duk maginuman duk meˈ luwal maglangohanin. 50 Manjari bessuwang tekka amunen ellew gaˈ ase-asene duk waktu gaˈ kataˈuhanne. 51 Na, manjari bininasa teˈed iye weˈ amunen duk pinatuhut iye pī si lugal pinasukuˈ si meˈ aˈa magmā-mā manuhut Tuhanin. Laˈi magmatey meˈ aˈahin duk magtageˈot impenden.”

25

Dalilan sabab meˈ sampūˈ budjangin

1 Manjari magdalilan si Isa balik, paˈinne, “Bang pitu ne ku balik, pagbayaˈ Tuhanin kuweˈ inin. Niyaˈ sampūˈ budjang moˈo payitaˈanden dangan-dangan hap pī nampang pangantin lellahin. 2 Lime budjangin babbal duk limehin lalem pikilannen. 3 Meˈ mababbalin boˈode payitaˈanden saguwaˈ gaˈ siye moˈo isellan pangiside balik bang ubus ne isellan dem payitaˈanden. 4 Saguwaˈ meˈ budjang malalem pikilannen boˈode payitaˈanden sampay isellan dem pangisihanden. 5 Peggeˈ tiggel tekka pangantin lellahin kinaruˈ siye duk ujud tumuli siye kēmon. 6 Pagnengaˈ bahangihin niyaˈ ngalingan, paˈinne, ‘Tiyaˈ ne pangantin lellahin, dayiˈ kaˈam sampangun bi iye.’ 7 Manjari dongaˈ meˈ budjangin duk memesde payitaˈanden. 8 Paˈin meˈ budjang mababbalin si meˈ malalem pikilannen, ‘Urunganun bi kami isellan, peggeˈ sōng pandem ne payitaˈan kamihin.’ 9 Saguwaˈ nambung meˈ budjang malalem pikilannen, paˈinde, ‘Kaw gaˈi umabut si kite bi kēmon. Pī kaˈam si tinda bu bi melli isellan.’ 10 Na, hap pī ne meˈ mababbalin melli. Sasangde mapīhin tekka ne pangantin lellahin. Meˈ lime budjang mamemesin nuhut padiyalem pī dem lumaˈ pagkawinanin ubus bu dininding ne gawangin. 11 Gaˈ du tiggel tekka isab meˈ budjang sinduwehin duk paˈinde, ‘O Tuwan, lukahanun koˈ kami.’ 12 Saguwaˈ nambung pangantin lellahin, paˈinne, ‘Gaˈi lukaku. Gaˈi kaˈam takilaleku.’ 13 Hangkan hep,” paˈin si Isa, “papateng-pateng kaˈam, peggeˈ gaˈi kataˈuhanbi bang ellew ine atawa waktu ine ku pitu balik.”

Dalilan sabab sīn pinangandelin

(Lukas 19.11-27)

14 “Bang pitu ne ku balik, pagbayaˈ Tuhanin kuweˈ inin. Niyaˈ dambuwaˈ aˈa lumengngan hap lahat seddili. Sōng patahalaˈnen, daˈakne pī si iye meˈ daraˈakannen duk pinangandel weˈ ne si siye sīnnen. 15 Sīn pinangandelne si siyehin pinagtuhut duk kataˈuden. Dambuwaˈin inurungan weˈ ne lime ngibu pilak, dambuwaˈin duwe ngibu, duk dambuwaˈin da ngibu pilak. Ubus tahalaˈ ne iye. 16 Daraˈakan bakas inurungan lime ngibu pilakin magtawus hap pī maglitu, duk makaˈuntung iye lime ngibu pilak. 17 Damikkiyan du isab daraˈakan taga duwe ngibuhin, makaˈuntung isab iye duwe ngibu. 18 Saguwaˈ dambuwaˈ bakas inurungan da ngibu pilakin, hap pī magkali bu tinapukan weˈ ne sīn amunen dem bulak.

19 “Pagtiggel ne teˈed, tekka ne balik amu meˈ daraˈakan miyaˈan. Manjari tilewne siye bang ine bakas hininangde duk sīnnen. 20 Daraˈakanne bakas inurungan lime ngibu pilakin pī moˈo untungne lime ngibuhin duk paˈinne, ‘Tuwan, bakas urungannu ku lime ngibu pilak, makaˈuntung ku lime ngibu isab.’ 21 Paˈin amunen si iye, ‘Hāp hininangnun. Daraˈakan hāp kew duk tapangandelan kew. Tapangandelan kew si meˈ kuweˈahat hangkan pangandelku du si kaˈu alataˈkun pinaˈekka. Dayiˈ kew, patuhut kew si aku magkēg.’ 22 Ubus hap pī isab daraˈakan bakas inurungan duwe ngibu pilakin. Paˈinne, ‘Tuwan, bakas urungannu ku duwe ngibu pilak. Makaˈuntung ku duwe ngibu isab.’ 23 Paˈin amunen si iye, ‘Hāp hininangnun. Daraˈakan hāp kew duk tapangandelan kew. Tapangandelan kew si meˈ kuweˈahat, hangkan pangandelku du si kaˈu alataˈkun pinaˈekka. Dayiˈ kew, patuhut kew si aku magkēg.’ 24 Ubus hap pī isab daraˈakan bakas inurungan da ngibu pilakin duk paˈinne, ‘Tuwan, kataˈuhanku weˈ gaˈi kew maˈaseˈ si aˈa. Eddoˈnu dumaˈin si kaˈuhin duk paganinu manggaˈ bakas pagluˈugannun. 25 Tinalew ku si kaˈu, hangkan hap pī ku napukan sīnnun dem bulak. Tiyaˈ ne sīnnun.’ 26 Nambung amunen, paˈinne, ‘Kaˈu iyan daraˈakan laˈat duk bulasan. Kataˈuhannu hatiˈ weˈ eddoˈku dumaˈin si akuhin duk paganiku manggaˈ bakas pagluˈugankun. 27 Na, weˈey gaˈ papīnu sīnkun si bangku duk nganak? Manjari pagbalikku pitu taˈeddoˈku siˈ sīnkun sampay anaknen.’ 28 Manjari paˈinne si daraˈakanne seddilihin, ‘Eddoˈun sīnin amban iye duk pangurungun pī si dambuwaˈ taga sampūˈ ngibu pilakin. 29 Aˈa tapangandelanin, inurungan pe namba duk ekka manamal si iyehin. Saguwaˈ manggaˈi tapangandelanin, bisan kuweˈahat bakas pinangandel si iyehin, ineddoˈ du amban iye. 30 Na, daraˈakan manggaˈ niyaˈ kagunahanne inin, pabukutun bi pinadem lindem. Magmatey meˈ aˈahin laˈi duk magtageˈot meˈ impenden.’ ”

Sabab ellew paghukumin

31 Manjari paˈin si Isa, “Bang aku, Anak Manusiyaˈin, pitu balik magtuhut duk meˈ malaˈikatin kēmon, aku ne magbayaˈin. Manjari ningkoloˈ ku si paghukuman. 32 Kēmon aˈa amban kabangsa-bangsahan si dunyahin pinagtipun du si harapanku duk pagsapeˈku siye, kuweˈ aˈa magipat hayepin pagsapeˈne meˈ bili-bilihin duk meˈ kambingin. 33 Meˈ aˈa mabentelin papīku si kanawananku duk meˈ sinduwehin si bibanganku. 34 Manjari aku, magbayaˈin, paˈinku iyan si meˈ aˈa si kanawanankun, ‘Kaˈam, meˈ kaˈurungan kahāpan weˈ Samaku Tuhanin, pitu kaˈam, patennaˈ tuˈu si pagbayaˈanku peggeˈ inin andang pinanyap para si kaˈam kemuwe tagnaˈ dunyahin. 35 Peggeˈ bakas inusan ku bu pinakan ku weˈ bi, duk lekkakan ku bu inurungan ku ininum weˈ bi, aˈa liyu-liyu ku bu inaddatan ku weˈ bi. 36 Gaˈ niyaˈ semmekku bu pinasemmekan ku weˈ bi, bakas ku saki bu inipat ku weˈ bi, bakas ku kinalabusu bu binisita ku weˈ bi.’ 37 Ubus magpaˈin iyan meˈ aˈa bentel laˈi si kanawanankun, ‘Tuwan, sumiyan kew bakas takite kami inusan duk urungan kami kew kinakan, atawa lekkakan duk urungan kami kew ininum? 38 Sumiyan kew takite kami kuweˈ aˈa liyu-liyu duk inaddatan kew weˈ kami? Sumiyan kew kanggaˈan semmek duk inurungan kew weˈ kami? 39 Duk sumiyan kasakinun duk pangalabusu si kaˈuhin duk pī kami misita kaˈu?’ 40 Manjari aku, magbayaˈin, nambung du ku, paˈinku, ‘Sabennal akahante kaˈam, sumiyan-sumiyan hinangbi inin si meˈ tindegku madiyawaˈ pagaˈanen, hinangbi du teˈed si aku.’

41 “Ubus paˈinku du iyan si meˈ aˈa si bibangankun, ‘Kaˈam, meˈ pagmulkaˈan Tuhanin, tahalaˈ kaˈam amban aku duk pī kaˈam dem ebbut narkaˈ pinanyap andang para si nakuraˈ seyitanin duk si meˈ daraˈakannen. 42 Peggeˈ bakas inusan ku bu gaˈ ku urunganbi kinakan, lekkakan ku bu gaˈ ku urunganbi ininum. 43 Aˈa liyu-liyu ku bu gaˈ ku addatanbi, gaˈ niyaˈ semmekku bu gaˈ ku urunganbi, bakas ku saki duk dem kalabusu bu gaˈ ku bisitabi.’ 44 Ubus tilewde du ku iyan, paˈinde, ‘Tuwan, sumiyan kew takite kami inusan atawa lekkakan? Sumiyan kew takite kami kuweˈ aˈa liyu-liyu, atawa gaˈ niyaˈ semmeknu atawa saki atawa dem kalabusu bu gaˈ kew tabangan kami?’ 45 Ubus nambung ku iyan, paˈinku, ‘Sabennal akahante kaˈam, bang gaˈ tabangbi meˈ tindegku madiyawaˈ pagaˈanen, aku du gaˈ tinabangbin.’ 46 Manjari meˈ aˈa inin pinadem narkaˈ du duk magtiksaˈ siye salama-lama, saguwaˈ meˈ aˈa mabentelin pinapī du si surgaˈ duk niyaˈ umulde salama-lama.”

26

Pagisun laˈat para pu si Isahin

(Markus 14.1-2; Lukas 22.1-2; Yahiya 11.45-53)

1 Pagubus inin binissā weˈ si Isa kēmon, paˈinne si meˈ tindegnen, 2 “Kataˈuhanbi weˈ sumudde ne ellew Kādjaˈan Pangessebanin. Ellew iyan aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du ku supaya ku talansang diyataˈ olom.”

3 Manjari magtipun ne meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ bahiˈin laˈi si astanaˈ si Kayapas, imam nakuraˈin. 4 Magisun siye bang saˈingge paniggewde duk pamapateyde si Isahin duk gaˈi kataˈuhan meˈ aˈahin. 5 “Daˈa bang baytu kādjaˈanin,” paˈinde, “kaw hewuhalaˈ meˈ aˈahin.”

Pamuˈus isellan bengngi si kōk si Isahin

(Markus 14.3-9; Yahiya 12.1-8)

6 Paglaˈi si Isa si lahat Betani si lumaˈ si Simon aˈa bakas inipulin, 7 niyaˈ dende tekka pī magboˈo isellan bengngi. Pangisihannen batu alabaster hininangin. Sasang si Isa mangan, hap pī dendehin muˈusan isellan bengngihin diyataˈ kōk si Isa. 8 Pagkite miyaˈan weˈ meˈ tindeg si Isahin, astel siye duk magbissā-bissā siye, paˈinde, “Weˈey isellan bengngi miyaˈan pinakaˈatan sa miyaˈan? 9 Gam pe miyaˈan pinabellihan langkew bu pangurung ulinen si meˈ mamiskinin.” 10 Kataˈuhan si Isa pagbissāden duk paˈinne, “Weˈey iye sasewbi? Hāp hininangne si aku inin. 11 Peggeˈ mamiskinin,” paˈin si Isa, “gaˈi du usaˈ amban kaˈam, saguwaˈ aku, gaˈi ku teteg tuˈu si kaˈam. 12 Binuˈusan weˈ ne isellan bengngi inin si baranku pamanyap aku bang ku kinubul. 13 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “antag-antag si tibuˈukan dunya minahalayak aka-aka mahāpin, inaka-aka du isab tahinang dende si aku inin, pangesseb-ngesseban meˈ aˈahin iye.”

Paˈisun si Judas muddihan si Isa

(Markus 14.10-11; Lukas 22.3-6)

14 Manjari pagubus miyaˈan si Judas Iskariyot, dambuwaˈ si meˈ tindeg si Isa sampuk-duwehin, hap pī si meˈ nakuraˈ imamin. 15 Paˈinne si siye, “Piye sīn ku urungbi bang sōnganku kaˈam si Isa.” Binayedan iye weˈ de tellumpūˈ kayuˈ sīn tuwas, pilak teˈed. 16 Puwas miyaˈan miha ne si Judas waktu hāp panōngne si Isa si siye.

Magpanyap disi Isa para si pagjamuhan Pangessebanin

(Markus 14.12-16; Lukas 22.7-13)

17 Manjari taˈabut ne tagnaˈ ellew kādjaˈanin, pagkakande pan gaˈi sinagetan pasuligin. Pī meˈ tindegnen pu si Isa, paˈinde, “Tuwan, antag kami kabayaˈannu pī manyapan kaˈu pamanganannu kādjaˈan inin?” 18 Paˈin si Isa, “Pī kaˈam si puweblo si aˈa dambuwaˈ miyaˈan duk paˈinun bi si iye, ‘Paˈin guruhin, mabayaˈ koˈ iye magjamu duk meˈ tindegnen luˈu si lumaˈnu para si Kādjaˈan Pangessebanin peggeˈ tapit ne koˈ kamateynen.’ ” 19 Manjari hap pī ne meˈ tindegnen duk hininang weˈ de sa pangandaˈakan si Isa siyehin duk maghatul ne siye laˈi kinakande para si pagjamu-jamuhan Pangessebanin.

Tamanan pamangan si Isa duk meˈ tindegnen

(Markus 14.17-26; Lukas 22.14-20; Yahiya 13.21-30; 1 Korinto 11.23-25)

20 Pagsangem ne, ningkoloˈ ne si Isa magtuhut duk tindegne sampuk-duwehin mangan. 21 Sasangde mamanganin paˈin si Isa, “Sabennal akahante kaˈam, niyaˈ dangan si kaˈam muddihan aku.” 22 Dukka teˈed siye duk maggantiˈ siye nilew iye. Paˈin dangan-dangan, “Bugtuˈ dumaˈin aku, Tuwan, ēˈ?” 23 Nambung iye, paˈinne, “Saweˈku magsawu dem pingganin, iye iyan mamuddihan akuhin. 24 Aku inin, Anak Manusiyaˈin,” paˈin si Isa, “matey du ku peggeˈ iye iyan gantaˈankun, sa sinulat dem kitabin. Saguwaˈ makaˈaseˈ-aseˈ teˈed aˈa mamuddihan Anak Manusiyaˈin. Gam pe aˈa miyaˈan gaˈ inanakan.” 25 Ubus paˈin si Judas, iye sōng mamuddihan si Isahin, “Bugtuˈ dumaˈin aku, Tuwan, ēˈ?” Paˈin si Isa, “Kaˈu hep.”

26 Sasangde mamanganin, ngeddoˈ si Isa pan, duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, kinepak-kepak weˈ ne bu pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen. Paˈinne, “Ngeddoˈ kaˈam bu mangan kaˈam. Pan inin barankun.” 27 Manjari ngeddoˈ iye sawan duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, pinangurung weˈ ne si siye, paˈinne, “Kēmon kaˈam inumun bi inin, 28 peggeˈ inin lahaˈkun sōng buˈus sabab meˈ aˈa ekka supaya inampun meˈ duseden. Inin tandaˈ weˈ tumanan Tuhanin du janjiˈnen. 29 Akahante kaˈam, puwas inin gaˈi ne ku nginum boheˈ ubas balik samantaˈan gaˈi pe kite bi magtuhut nginum ininum baˈahuhin dem pagbayaˈan Tuhanin.”

30 Ubus inin ngalang siye dambuwaˈ kalangan pamudji Tuhan ubus bu paluwas ne siye pī si kūd Jaitun.

Pinaˈal pamasuwey si Petrosin

(Markus 14.27-31; Lukas 22.31-34; Yahiya 13.36-38)

31 Manjari paˈin si Isa si siye, “Sangem inin kēmon kaˈam ambananbi du ku, peggeˈ tasulat inin dem kitab, pinaˈin, ‘Daˈakku pinapatey magbantey bili-bilihin, manjari meˈ bili-bilinen magkanat-kanat.’ 32 Saguwaˈ pagellum ne ku balik, magkasuwaˈ du kite bi. Padehellu ku amban kaˈam pī si lahat Jalil.” 33 Manjari paˈin si Petros si iye, “Bisan kēmon siye ngambanan kaˈu, Tuwan, saguwaˈ aku, asal gaˈi kew ambananku.” 34 Paˈin si Isa si iye, “Sabennal akahante kew, sangem inin du, gaˈi pe manukin makatingkowak, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.” 35 Saguwaˈ paˈin si Petros, “Bisan pe ku matey patuhut si kaˈu, asal gaˈi kew teˈed pasuweyanku.” Duk kēmon tindeg si Isahin kuweˈ inin isab binissāden.

Si Isa ngampun si Tuhan laˈi si kabbun Getsemane

(Markus 14.32-42; Lukas 22.39-46)

36 Manjari palanjal disi Isa pī si kabbun inēnan Getsemane. Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Ningkoloˈ kaˈam tuˈu tiggelanku laˈi māku-māku si Tuhan.” 37 Binoˈo weˈ ne si Petros duk meˈ anak Sebede duwanganin. Nagnaˈ iye kebba-kebbahan duk sasew dem ateynen. 38 Manjari paˈinne si siye, “Ateykun dukka teˈed, agen-agen makamatey aku. Paˈamban ne kaˈam tuˈu duk magjaga kaˈam.” 39 Manjari lumengngan iye patala-tala duk pasujud iye diyataˈ bulak duk ngampun iye si Tuhan, paˈinne, “O Ammaˈ, bang makajari, daˈa ku pasagadanun bininasa. Saguwaˈ dumaˈin tinuhutin kinabayaˈankun saguwaˈ kinabayaˈannun.” 40 Manjari balik iye pī si meˈ tindegnen, duk takitene siye kapatuli. Bangunne siye duk paˈinne pu si Petros, “Gaˈi kaˈam kapanuhut aku magjaga bisan da ora? 41 Papateng-pateng kaˈam, duk māku-māku kaˈam si Tuhan supaya kaˈam gaˈi taboˈo weˈ sassat. Tapikil weˈ atey saguwaˈ gaˈi kaˈanggawtaˈan weˈ baran.” 42 Manjari tahalaˈ ne isab si Isa duk māku-māku iye si Tuhan, paˈ inne, “O Ammaˈ, bang subey teˈed ku lumabey si meˈ kabinasahan inin, na, tuhutku ne kinabayaˈannun.” 43 Ubus balik ne isab iye pī si meˈ tindegnen duk takitene siye kapatuli peggeˈ kinaruˈ teˈed siye. 44 Tahalaˈ ne isab iye balik duk māku-māku iye si Tuhanin kamintellunen, binalik weˈ ne bakas binissāne si Samanen. 45 Pagbalik si Isa si meˈ tindegnen, paˈinne si siye, “Tuli pe kaˈam duk pahali pe? Pakale kaˈam, tekka ne waktuhin. Aku, Anak Manusiyaˈin, sōng sinōngan ne si antanan meˈ aˈa dusehan. 46 Kuwat kaˈam, sūng ne kite bi. Payamanun bi, tiyaˈ ne aˈa mamuddihan akuhin.”

Paniggew pu si Isahin

(Markus 14.43-50; Lukas 22.47-53; Yahiya 18.3-12)

47 Sasang missā pe si Isa, tekka ne si Judas. Dambuwaˈ iye si meˈ sampuk-duwe tindeg si Isahin. Banes teˈed aˈa nuhut si Judas magbarung duk magboˈo meˈ kakakal. Siye miyaˈan dinaˈak pī weˈ meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin. 48 Kaˈurungan siye indan weˈ si Judas. Bakas paˈinne hep si siye, “Sine-sine ūkku, iye ne iyan aˈahin. Siggewun bi iye.” 49 Pagtekka siye laˈi, magtawus si Judas patapit pu si Isa duk paˈinne, “Na, aku ituˈ, Tuwan.” Ubus bu inūk si Isa weˈ ne. 50 Paˈin si Isa si iye, “Bagay, hinangun ne akanu mapituhin.” Manjari patapit meˈ aˈa sinduwehin duk siniggew weˈ de si Isa duk inantan weˈ de pahaget. 51 Dambuwaˈ meˈ saweˈ si Isahin ngurus barungnen bu pineddang weˈ ne daraˈakan imam nakuraˈin duk butas tayingenen. 52 Paˈin si Isa si iye, “Isihun balik bessinun dem tagubanne. Peggeˈ sine-sine ngangguna bessi pagbonoˈ, matey du isab iye weˈ bessi. 53 Gaˈi ke kataˈuhannu weˈ bang ku māku tabang si Samaku Tuhanin, magtawus ku paboˈohanne ibuhan malaˈikatnen? 54 Saguwaˈ bang ku māku tabang gaˈi tuman bissā Tuhan dem kitabin weˈ kēmon inin subey umantag.” 55 Ubus paˈin si Isa si meˈ aˈa mabanesin, “Weˈ kannalbi mundu ku hangkan kaˈam pitu niggew aku magbarung duk magboˈo meˈ kakakal? Ellew-ellew ningkoloˈ ku laˈi dem langgal hadjehin magtoloˈ, saguwaˈ gaˈ ku siggewbi laˈi. 56 Saguwaˈ kuweˈitu inin,” paˈinne, “umantag ne inin kēmon supaya katumanan meˈ tasulat weˈ meˈ kanabihan dem kitabin.” Manjari tinayikutan si Isa weˈ meˈ tindegnen kēmon duk lahi siye.

Si Isa si harapan meˈ kakunsihalanin

(Markus 14.53-65; Lukas 22.54-55, 63-71; Yahiya 18.13-14, 19-24)

57 Manjari binoˈo si Isa weˈ meˈ aˈa maniggew iyehin pī pu si Kayapas, iye imam nakuraˈin. Meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ kabahiˈanin magtipun du isab laˈi. 58 Na, si Petros paturul pu si Isa saguwaˈ patala-tala, sampay pī si lame lumaˈ imam nakuraˈin. Padiyalem iye si lamehin duk ningkoloˈ iye duk meˈ guwaldiyahin, peggeˈ mabayaˈ payamanne bang ine kaˈujudanne miyaˈan. 59 Manjari meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru saraˈin duk meˈ kabahiˈanin miha pureba panuntutande si Isa supaya iye tapapateyde. 60 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ kasuwaˈde panuntutande iye bisan du ekka naksiˈ gaˈi bennal. Ujudnen niyaˈ duwangan missā, paˈinde, 61 “Bakas paˈin aˈa iyan weˈ talarakne koˈ langgal hadjehin duk tapatenggene balik dem tellu ellew.” 62 Manjari nengge imam nakuraˈin duk paˈinne pu si Isa, “Gaˈ niyaˈ sambungnu si meˈ tuntutde si kaˈu inin?” 63 Saguwaˈ gaˈ nambung si Isa. Ubus missā imam nakuraˈin balik, paˈinne, “Napa kew, iyuˈ Tuhanin pakale-kale duk akahanun kami bang Almasihin ke kew, Anak Tuhanin.” 64 Paˈin si Isa si iye, “Toˈo pinaˈinnun, duk akahante kaˈam kēmon, gaˈi tiggel kitebi du ku, Anak Manusiyaˈin, ningkoloˈ si kanawanan Tuhan Mabalakatanin. Duk kitebi du ku iyan pitu nuhut meˈ inalak amban diyataˈ langit.” 65 Manjari ginaret weˈ imam nakuraˈin semmeknen hawal peddiˈ ateynen, duk paˈinne, “Missā iye kuweˈ Tuhanin iye. Weˈey pe kite bi subey miha meˈ saksiˈ? Takalebi ne binissāne miyaˈan, kuweˈ Tuhanin iye. 66 Ine hukumanbin?” Paˈinde, “Hukuman kamihin weˈ pataˈ iye pinapatey.”

67 Ubus iluraˈan iye weˈ de si luwene duk pinagsuntukan weˈ de. Sinduwehin sampakde iye 68 duk paˈinde, “Bang Almasihin kew, akahanun kami bang sine bakas manampak kaˈuhin.”

Masuwey si Petros weˈ gaˈi kataˈuhanne si Isa

(Markus 14.66-72; Lukas 22.56-62; Yahiya 18.15-18, 25-27)

69 Manjari, si Petros laˈi si lame ningkoloˈ. Niyaˈ dambuwaˈ daraˈakan dende hap pī si iye duk paˈinne, “Kaˈu iyan, saweˈ si Isa, aˈa Jalilin, du isab.” 70 Saguwaˈ masuwey iye si harapande kēmon, paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanku bang ine binissānu iyan.” 71 Ubus hap pī iye tudju tarangka. Niyaˈ daraˈakan dende seddili ngite iye. Pagkitene si Petros, paˈinne si meˈ aˈa magtengge malaˈihin, “Aˈa iyan saweˈ si Isa, aˈa amban Nasaretin.” 72 Saguwaˈ masuwey ne isab si Petros. Napa pe iye duk paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanku aˈa iyan.” 73 Gaˈ tiggel pī pu si Petros meˈ aˈa magtengge malaˈihin duk paˈinde si iye, “Gaˈi kew kapamasuwey weˈ dumaˈin kew saweˈde, peggeˈ bissāhannun bissāhan aˈa Jalil.” 74 Saguwaˈ suknaˈan si Petros dinen duk napa iye, paˈinne, “Asal gaˈi kataˈuhanku aˈa iyan.” Magtawus tingkowak manukin. 75 Manjari taˈesseb si Petros bakas binissā si Isahin, paˈinne, “Gaˈi pe makatingkowak manukin sangem inin, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.” Manjari tahalaˈ si Petros duk magtangis teˈed iye.

27

Si Isa binoˈo pu si Pilatus

(Markus 15.1; Lukas 23.1-2; Yahiya 18.28-32)

1 Pagsalung ne magisun kēmon meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin bang saˈingge pamapateyde si Isahin. 2 Manjari pagubus siye magisun, iningketan weˈ de si Isa duk binoˈo weˈ de pī sinōngan pu si Pilatus, iye gubnul bangsa Romahin.

Matey si Judas

(Hinangan 1.18-19)

3 Pagkataˈuhan si Judas, iye mamuddihan si Isahin, weˈ ubus ne hinukum si Isa pinapatey, magsusun teˈed iye duk hap pī iye si meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin mabalik tellumpūˈ kayuˈ sīn tuwasin. 4 Paˈinne si siye, “Bakas magduse ku, peggeˈ binuddihan weˈ ku aˈa manggaˈ niyaˈ dusenen bu sōng iye pinapatey.” Nambung siye, paˈinde, “Gaˈ ne niyaˈ lamud kami luˈu. Bayaˈ-bayaˈnu ne.” 5 Manjari ilakasan weˈ si Judas sīnin dem langgal hadjehin bu tahalaˈ iye. Pī iye mowet dine duk iye matey. 6 Manjari tinimuk weˈ meˈ nakuraˈ imamin sīnin duk paˈinde, “Gaˈi makajari sīn inin pinatampu si sīn langgalin peggeˈ sīn inin bakas pagtangdan mapatey aˈa.” 7 Magisun siye weˈ gunade sīn miyaˈan pamellide bulak aˈa maghinang-hinang paliyukin duk hinangde pagkubulan meˈ aˈa liyu-liyu. 8 Hangkan hep bulak miyaˈan inēnan “Bulak Lahaˈ” sampay kuweˈitu, peggeˈ sīn pamelli iyehin sīn bakas pagtangdan mapatey. 9 Manjari tuman ne bissā Nabi Jeremiya bakas sinulat dem kitabin, paˈinne, “Eddoˈde tellumpūˈ kayuˈ sīn tuwasin, iye halgaˈ pagisunan meˈ aˈa Israˈilin, 10 duk gunade inin pamellide bulak aˈa maghinang paliyukin. Inin bakas pangandaˈakan aku weˈ Tuhanin.”

Si Isa si harapan Pilatus

(Markus 15.2-5; Lukas 23.3-5; Yahiya 18.33-38)

11 Manjari paglaˈi ne si Isa si harapan gubnulin, tinilew iye weˈ gubnulin, paˈinne, “Sultan meˈ Yahudihin ke kew?” Nambung si Isa, paˈinne, “Iye du pinaˈinnu iyan.” 12 Saguwaˈ sakaliˈ iye tinuntutan weˈ meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin, gaˈ iye nambung. 13 Paˈin Pilatus si iye, “Gaˈi takalenu kēmon tuntutde si kaˈu inin?” 14 Saguwaˈ gaˈ nambung si Isa bisan da tegtang, hangkan ulaliˈ teˈed gubnulin.

Si Isa ilaboˈan hukuman pinapatey

(Markus 15.6-15; Lukas 23.13-25; Yahiya 18.39—19.16)

15 Na, kahabaˈ tahun bang baytu Kādjaˈan Pangesseban, iye addat gubnulin maluwas iye dambuwaˈ pilisu sine-sine kabayaˈan meˈ aˈahin pinaluwas. 16 Masa miyaˈan, niyaˈ dambuwaˈ pilisu bantu, inēnan Barabbas. 17 Manjari pagtipun ne meˈ aˈa mabanesin, paˈin Pilatus si siye, “Sine kabayaˈanbi pinaluwaskun, Barabbas atawa si Isa inēnan Almasihin.” 18 Hangkan siye tinilew weˈ ne sa miyaˈan peggeˈ kataˈuhanne weˈ sinōngan si Isa weˈ meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin si iye peggeˈ kinimbūhan si Isa weˈ de.

19 Sasang ningkoloˈ Pilatus si siya paghukumanin, masan andanen si iye, paˈinne, “Daˈa kew maghinang ine-ine si aˈa manggaˈ niyaˈ dusene iyan. Peggeˈ dibuhiˈ niyaˈ taginepku duk magsandal ku teˈed dem taginepkun sabab iye.”

20 Saguwaˈ meˈ aˈa mabanesin tasegeˈ weˈ meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin weˈ subey pākude pinaluwas si Barabbas duk si Isa subey pinapatey. 21 Tinilew siye balik weˈ Pilatus, paˈinne, “Inggehin si duwangan inin kabayaˈanbi pinaluwaskun?” “Si Barabbas,” paˈinde. 22 Paˈin Pilatus si siye, “Na, inumeyku pu si Isa, inēnan Almasihin?” Paˈinde kēmon, “Lansangun iye diyataˈ olom.” 23 Saguwaˈ paˈin Pilatus, “Weˈey? Ine laˈat tahinangnen?” Saguwaˈ pasōng ne siye magkalolop, paˈinde, “Lansangun iye diyataˈ olom.”

24 Kataˈuhan Pilatus weˈ gaˈ niyaˈ gunane magbissā namba, peggeˈ sōng hewuhalaˈ meˈ aˈa mabanesin. Manjari ngeddoˈ iye boheˈ duk kinosoˈan weˈ ne tangannen si harapan meˈ aˈahin, tandaˈ weˈ gaˈ iye palamud si hinanganden. Duk paˈinne, “Bang matey aˈa inin gaˈ niyaˈ duseku. Kaˈam dinusehin.” 25 Nambung kēmon meˈ aˈahin, paˈinde, “Ambat kamateynen moleˈ si kami duk si meˈ anak kamihin.” 26 Ubus pinaluwas ne weˈ Pilatus Barabbas pī si siye. Duk si Isa daˈakne ilubakan ubus bu sinōngan ne iye weˈ ne supaya iye talansang diyataˈ olom.

Hinang dagey weˈ meˈ sundaluhin si Isa

(Markus 15.16-20; Yahiya 19.2-3)

27 Manjari binoˈo si Isa weˈ meˈ sundalu Pilatusin pī dem astanaˈ gubnulin duk patipun pī kēmon sundalu da kumpaniyahin. 28 Paglaˈi siye kinuwantangan weˈ de si Isa duk pinasemmekan iye weˈ de semmek taluk kuweˈ bantuk semmek sultan masaley. 29 Ngalakal siye bāhan luhihan hininang kuweˈ korona sultan bu pinapī weˈ de si kōk si Isa. Ubus pinaˈantanan weˈ de si Isa kayu-kayu si tanganne kanawanin. Pagubus miyaˈan pasujud siye magmā-mā mahadje iye duk paˈinde, “Assalamu alaikum Sultan meˈ Yahudihin.” 30 Ubus pinagluraˈan si Isa weˈ de duk ineddoˈ weˈ de kayu-kayu inantanannen bu pinogpog weˈ de kōknen. 31 Pagubus iye hinangde dagey, iluwasan weˈ de semmek taluk miyaˈan duk pinasemmekan iye balik duk semmeknen. Ubus binoˈo ne iye weˈ de pabukut duk ne iye talansangde diyataˈ olom.

Si Isa ilansang diyataˈ olom

(Markus 15.21-32; Lukas 23.26-43; Yahiya 19.17-27)

32 Sasangde paluwas amban puweblo, niyaˈ tadugpakde lella amban lahat Kirene, ēnnen si Simon. Ginagahan iye weˈ meˈ sundaluhin dinaˈak pinanangkit olom sōng pangalansangan si Isahin. 33 Pagtekka siye laˈi si lugal inēnan Golgota, hātinen, “Lahatan Bungkug,” 34 niyaˈ sōng pamaˈinumde iye boheˈ ubas sinagetan tambal paˈit, saguwaˈ pagtakinamne gaˈ inumne. 35 Pagubus ne si Isa ilansang diyataˈ olom, maglegot meˈ sundaluhin pagbahagiˈde semmek si Isahin. 36 Ubus ningkoloˈ siye laˈi manteyan iye. 37 Sinulat laˈi si atag kōk si Isa tuntut si iyehin, pinaˈin, “Inin si Isa Sultan meˈ Yahudihin.” 38 Niyaˈ duwangan mundu pinasumbayaˈ pu si Isa ilansang diyataˈ olomde. Dambuwaˈ olomin pinatengge si kanawananne duk dambuwaˈin si bibanganne. 39 Meˈ aˈa mapalabeyin pinagsayehan iye weˈ de. Magkeleng-keleng siye duk paˈinde pu si Isa, 40 “Aha, bakas paˈinnu weˈ talaraknu langgal hadjehin ubus bu patenggenu balik dem tellu ellew. Na, weˈey gaˈi tabangnu dinun? Bang bennal kew Anak Tuhanin, duwaˈi kew amban diyataˈ olom iyan.” 41 Damikkiyan isab meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ kabahiˈanin pagudjiˈande iye, paˈinde, 42 “Bakas tabangne aˈa seddilihin, saguwaˈ dinen gaˈi tatabangne. Iye koˈ sultan meˈ Israˈilin. Na, ambat iye duwaˈi amban olom iyan kuweˈitu duk kite bi kahagad si iye. 43 Ngandel iye si Tuhan duk paˈinne weˈ Anak Tuhanin iye. Payamante bi koˈ bang asal tabang Tuhanin iye.” 44 Bisan meˈ mundu ilansang pinasumbayaˈ si iyehin matuk du isab missā-missāhan iye.

Kamatey si Isahin

(Markus 15.33-41; Lukas 23.44-49; Yahiya 19.28-30)

45 Na, paglettu ne ellewin maglindem dem tibuˈukan lahat miyaˈan sampay lisag tellu kohapin. 46 Paglisag tellu ne magkilahap si Isa papales, paˈinne, “Eli, Eli, lama sabachthani?” Hātinen, “O Tuhanku, weˈey ku pasagadannu?” 47 Pagtakale inin weˈ meˈ aˈa magtengge-tengge malaˈihin, paˈin sinduwehin, “Lingananne Nabi Eliyas.” 48 Dangan siye magtawus magubas pī ngeddoˈ kuweˈ gapas bu ngaleglebanne magdem ininum. Ubus tinogsokan weˈ ne miyaˈan diyataˈ kayu-kayu bu sinōngan weˈ ne pamasessep pu si Isa. 49 Saguwaˈ sinduwehin paˈinde, “Daˈa kew dahuˈ, payamante bi bang pitu ke Nabi Eliyas nabang iye.” 50 Manjari magkilahap si Isa balik ubus bu bekkat ne napasnen.

51 Magtawus garet semmek subuk hinang ellig dem langgal hadjehin. Garet paduwe amban diyataˈ ngeregseˈ diyawaˈ. Niyaˈ isab linug duk niyaˈ meˈ batu hadje kepak. 52 Luka isab meˈ lingab pagkubulanin duk ekka aˈa mamatey makahagad si Tuhanin ellum balik. 53 Pagellum ne si Isa balik, paluwas siye amban lingab pangubulan siyehin duk hap pī siye si Awrusalam. Ekka aˈa ngite siye. 54 Kapitanin duk meˈ sundalune mamanteyan si Isahin, pagkitede linugin duk meˈ maˈumantagin, tinalew teˈed siye duk paˈinde, “Sabennal aˈa inin Anak Tuhanin.”

55 Ekka isab meˈ dende laˈi mayam-mayam amban katala-talahan. Bakas siye nuhut si Isa amban Jalil duk luwal iye tabangande. 56 Dem grupu miyaˈan laˈi si Mariyam dende amban Magdalahin duk Mariyam saˈi si Yakub duk si Yusupin duk anda Sebedehin.

Kinubul si Isa

(Markus 15.42-47; Lukas 23.50-56; Yahiya 19.38-42)

57 Pagkohap ne niyaˈ tekka pī dambuwaˈ aˈa dayahan, aˈa Arimati, inēnan si Yusup. Tindeg si Isa du isab iye. 58 Aˈa miyaˈan hap pī pu si Pilatus duk pināku weˈ ne bangkey si Isahin. Ubus daˈak Pilatus ne pangurung. 59 Ineddoˈ bangkeyin weˈ si Yusup duk sinaput weˈ ne duk kakanaˈ. 60 Ubus pinabāk weˈ ne dem lingab batu pagkubulan baˈahu du hinangne pamanyapne dine. Ngaligid iye batu hadje panampeng gawang lingabin, ubus bu tahalaˈ ne iye. 61 Si Mariyam, dende amban Magdalahin duk Mariyam sangeynen ningkoloˈ laˈi paharap si kubulin.

Guwaldiya si kubul si Isahin

62 Pagellew dambuwaˈin, hātinen ellew Sabtuˈ, hap pī pu si Pilatus meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ Pariseohin. 63 Paˈinde, “Tuwan, taˈesseb kami weˈ bakas paˈin aˈa dustaˈan miyaˈan kaˈellumnen, weˈ bang iye matey, pagtaˈabut tellu ellew, ellum iye balik. 64 Hangkan daˈakun ginuwaldiyahan kubulnen sampay katellu ellewnen, kaw hap pī meˈ tindegnen nangkew bangkeynen ubus paˈinde weˈ ellum iye balik. Bang magdustaˈ siye sa miyaˈan pasōng teˈed laˈat pangakkalden.” 65 Paˈin Pilatus si siye, “Boˈohun bi meˈ guwaldiya iyan duk guwaldiyahanun bi kubulin manamal.” 66 Manjari hap pī ne siye duk papīhande indan gawang lingabin supaya kataˈuhan bang niyaˈ bakas ngalukane duk daˈakde meˈ sundaluhin magguwaldiya.

28

Ellum balik si Isa

(Markus 16.1-10; Lukas 24.1-12; Yahiya 20.1-10)

1 Pagpuwas ne ellew Sabtuˈ, ellew liˈihin, subu-subu pe ellew Ahad, hap pī si Mariyam dende amban Magdalahin duk sangeynen mayaman kubulin. 2 Bessuwang linug manamal peggeˈ dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin duwaˈi amban surgaˈ. Iligidan weˈ ne batu hadje panampeng gawang lingabin, ubus bu ningkoloˈ iye diyataˈ batuhin. 3 Bantuknen sahaya kuweˈ lalat duk semmeknen poteˈ manamal. 4 Tinalew manamal meˈ guwaldiyahin hangkan migpid teˈed siye duk gaˈi siye makasayu; kuweˈ siye aˈa matey. 5 Missā malaˈikatin si meˈ dendehin, paˈinne, “Daˈa kaˈam tinalew. Kataˈuhanku pihabi si Isa bakas ilansang diyataˈ olomin. 6 Gaˈ ne iye tuˈu, peggeˈ ellum ne iye balik kuweˈ bakas pinaˈinnen. Pitu kaˈam, payamanun bi bakas pabākannen. 7 Kuweˈitu, palakkes kaˈam pī, akahanun bi meˈ tindegnen weˈ ellum ne iye balik amban kamateynen. Duk padehellu iye amban kaˈam hap lahat Jalil. Kitebi du iye iyan laˈi. Essebun bi bakas inakaku si kaˈamin.”

8 Hangkan magdayiˈ-dayiˈ siye tahalaˈ amban kubulin. Tinalew siye saguwaˈ kēgan isab siye manamal. Magubas siye pī ngakahan meˈ tindegnen. 9 Bessuwang siye sinampang weˈ si Isa laˈi si lān duk paˈinne, “Na, kaˈam ne?” Patapit siye pu si Isa duk pasujud si iye bu inantan weˈ de bettisnen. 10 “Daˈa kaˈam tinalew,” paˈin si Isa, “pī ne kaˈam, akahanun bi meˈ kapungtinaˈihankun weˈ subey siye pī hap Jalil. Laˈi takitede du ku.”

Aka-aka meˈ guwaldiyahin

11 Sasang si lān pe meˈ dendehin, hap pī meˈ guwaldiya sinduwehin si puweblo duk inaka-aka weˈ de si meˈ nakuraˈ imamin kēmon bakas maˈumantagin. 12 Manjari magtipun meˈ kabahiˈanin duk meˈ nakuraˈ imamin duk magisun siye. Ubus siye magisun, inurungan weˈ de meˈ sundaluhin sīn ekka 13 duk paˈinde, “Akahanun bi meˈ aˈahin, weˈ sasangbi tuli sangemin, pī meˈ tindeg si Isahin nangkew bangkeynen. 14 Bang takale gubnulin weˈ tuli kaˈam bu dinaˈak kaˈam magguwaldiya, daˈa kaˈam suse. Kami ne taˈu missā si iye duk kaˈam gaˈi amāhanne.” 15 Ineddoˈ weˈ meˈ sundaluhin sīnin duk tinuhut weˈ de bakas pangandaˈakan siyehin. Sampay ellew inin iye inin suwi-suwi pinalatag weˈ meˈ Yahudihin.

Patampak si Isa si meˈ tindegnen

(Markus 16.14-18; Lukas 24.36-49; Yahiya 20.19-23; Hinangan 1.6-8)

16 Manjari, meˈ tindeg si Isa sampuk-dambuwaˈin pī hap Jalil. Pataked siye pī si dambuwaˈ punu sa bakas pangandaˈakan si Isa siyehin. 17 Pagkitede iye, pasujud siye pu si Isa, saguwaˈ niyaˈ siye duwe-duwehan dem ateyden. 18 Patapit si Isa si siye duk paˈinne, “Bakas kaˈurungan ne ku kapatut magbayaˈ si dunya duk si surgaˈ. 19 Hangkan hep pī kaˈam magaka-aka si kēmon kabangsa-bangsahan duk isab siye nuhut aku. Pandihun bi siye hinang tandaˈ weˈ nuhut ne siye Tuhanin duk aku, Anak Tuhanin, duk Niyawa Tuhanin. 20 Toloˈanun bi siye weˈ subey tuhutde kēmon bakas pangandaˈakanku kaˈamin. Duk essebun bi inin, luwal du ku luˈu si kaˈam ngeregseˈ kiyamat dunyahin.”

Markus

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Inin aka-aka hāp sabab Isa Almasi

Jūd inin sinulat weˈ si Markus

Pahāti sabab jūd sinulat weˈ si Markus

Si Markus inin bataˈ pe katuˈu si Isa si dunyahin. Patennaˈannen laˈi si puweblo Awrusalam. Lumaˈ disi Markusin daran pagtipunan meˈ tindeg si Isahin bang siye ngampun-ngampun tudju Tuhan. Hangkan magkinataˈu si Markus duk si Petros duk meˈ tindeg si Isa sinduwehin. Niyaˈ magpaˈin weˈ si Markus inin kahagad pu si Isa sabab si Petros.

Tagnaˈ si Paul duk Barnabas lumengngan magmahalayak si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi, nuhut siye si Markus peggeˈ magdanganakan si Barnabas duk si Markus. Saguwaˈ gaˈ pe talatag weˈ de meˈ lahat sōng papīhanden, hap lumaˈ balik si Markus.

Duwen tahun puwas miyaˈan, sōng lumengngan ne isab si Paul duk Barnabas pī balik si meˈ lahat bakas pagmahalayakanden. Mabayaˈ boˈo Barnabas balik si Markus saguwaˈ gaˈi bayaˈ si Paul. Sabab pagsaggaˈde miyaˈan, magsapeˈ ne siye duwangan. Si Barnabas binoˈo weˈ ne si Markus duk pī siye si meˈ lahat seddili magmahalayak.

Bang piyen tahun palabey, ngapagen ne sandel si Markus pu si Isa Almasihin. Sakaliˈ si Petros laˈi si Roma, dangan meˈ saweˈnen si Markus. Ekka taˈaya si Markus amban si Petros.

Jūd inin sinulat weˈ si Markus kalaˈine si lahat Romahin duk sinulat inin weˈ ne para si meˈ aˈa dumaˈin bangsa Yahudi malaˈi si lahat Romahin. Iye dehellu-dehellu manulat sabab meˈ hinangan si Isahin. Sinulat inin weˈ ne supaya meˈ aˈa Romahin ngataˈu sabab Isa Almasi. Gaˈ iye magaka tantu sabab meˈ panoloˈ si Isahin saguwaˈ iye inakanen sabab meˈ hinangan si Isa makaˈulaliˈin supaya kataˈuhan weˈ si Isa balakatan. Pinahāti isab weˈ ne weˈ si Isa taga kapatut ngampun duse.

1

Magmahalayak Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin

(Mateo 3.1-12; Lukas 3.1-18; Yahiya 1.19-28)

1 Inin aka-aka hāp sabab Isa Almasi, Anak Tuhanin. 2 Tagnaˈan aka-aka hāp inin tasulat weˈ Nabi Isaya dem kitab. Paˈinne,

“Paˈin Tuhanin, ‘Daˈakku pī pamasanankun dehellu amban kaˈu duk memesne lānnun.’ 3 Niyaˈ aˈa maglingan dem lahat makagindew-gindew. Iye inin pinaˈinnen, ‘Sōng tekka ne Panuhutanin. Palanuˈun bi lān palabeyannen! Pabentelun bi lān tinuhutnen!’ ”

4 Manjari inin, tekka si Yahiya laˈi dem lahat makagindew-gindew. Iye hep mamandi meˈ aˈahin sakaliˈ pagsusunande ne duk lebbahande ne meˈ duseden. Magmahalayak si Yahiya laˈi si meˈ aˈahin weˈ sasuku magsusun ne duk ngalebbahan meˈ hinanganne malaˈatin, subey iye pinandi duk ampun Tuhanin du iye. 5 Manjari ekka meˈ aˈa amban meˈ kalahat-lahatan laˈi si Yahudiya duk amban Awrusalam hap pī si iye. Magbennal siye si meˈ duseden duk pinandi siye weˈ Yahiya dem boheˈ Jordan.

6 Semmek Yahiyahin bulu untaˈ tinennun duk kanditnen kuwit sapiˈ. Kinakannen dulu duk boheˈ buwani. 7 Duk magmahalayak iye kuweˈ inin, “Niyaˈ,” paˈinne, “paturul pitu si aku, balakatan pe amban aku. Gaˈi ku bisan pataˈ pakokkoˈ ngalekkahan ingket tehompaˈnen. 8 Pinandi kaˈam weˈ ku duk boheˈ saguwaˈ iye inin seddili pamandine kaˈamin. Papiyune si kaˈam Niyawa Sutsihin.”

Pamandi pu si Isahin

(Mateo 3.13-17; Lukas 3.21-22)

9 Manjari inin, masa īˈ tekka si Isa amban Nasaret, dambuwaˈ puweblo laˈi si lahat Jalil. Duk pinandi iye weˈ Yahiya laˈi si boheˈ Jordan. 10 Pagpaguwaˈ si Isa amban dem boheˈ, takitene luka langitin duk duwaˈi Niyawa Sutsihin pī si iye kuweˈ bantuk assang. 11 Duk niyaˈ suwala amban surgaˈ magpaˈin, “Anakte kew kalasahanku. Kasulutan ku teˈed si kaˈu.”

Panassat pu si Isahin

(Mateo 4.1-11; Lukas 4.1-13)

12 Manjari magtawus si Isa binoˈo weˈ Niyawa Sutsihin hap lahat makagindew-gindew. 13 Ampatpūˈ bahangi iye laˈi sinassat weˈ nakuraˈ seyitanin. Niyaˈ isab meˈ hayep talun laˈi saguwaˈ hinatul si Isa weˈ meˈ malaˈikat.

Pineneˈ weˈ si Isa meˈ tindegne tagnaˈin

(Mateo 4.12-22; Lukas 4.14-15; 5.1-11)

14 Pagubus si Yahiya kinalabusu weˈ sultanin, hap pī si Isa si lahat Jalil. Magmahalayak iye sabab aka-aka mahāp amban Tuhanin. 15 “Taˈabut ne waktu bakas pinaˈalin,” paˈinne, “duk tapit ne waktu pagbayaˈ Tuhanin. Pagsusunanun bi dusebin duk lebbahanun bi ne. Duk kahagadun bi aka-aka mahāpin.”

16 Manjari inin, sābu lumengngan si Isa si susulan lamew inēnan Jalil, niyaˈ takitene duwangan magpungtinaˈi, si Simon duk Andariyas, magpokot laˈi dem lamew peggeˈ siye meˈ aˈa magkenna. 17 Paˈin si Isa si siye, “Dayiˈ kaˈam nuhut aku. Bahanbin mageddoˈ-eddoˈ kenna. Saguwaˈ bang kaˈam nuhut aku, toloˈante kaˈam mageddoˈ-eddoˈ aˈa pinatuhut si aku.” 18 Na, magtawus inambanan weˈ de meˈ pokotden duk nuhut ne siye si Isa.

19 Manjari paglengnganne tala-tala, niyaˈ isab takitene duwangan magpungtinaˈi, disi Yakub duk Yahiya, meˈ anak Sebedehin. Laˈi siye dem bangkaˈde magmemes pokot. 20 Magtawus siye ilinganan weˈ si Isa duk binoˈo weˈ ne. Manjari inambanan weˈ de samaden dem bangkaˈ duk meˈ aˈa tinangdananden, duk nuhut ne siye si Isa.

Aˈa pasayedan seyitan

(Lukas 4.31-37)

21 Hap pī disi Isa si puweblo Kapernaum. Pagtaˈabut ellew Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin, hap pī si Isa si langgal magusihat si meˈ aˈahin. 22 Ula1iˈ meˈ aˈahin pagkalede usihatnen. Peggeˈ magbiddaˈ teˈed usihat si Isahin duk usihat meˈ guru si saraˈ āgamahin. Peggeˈ taga balakat si Isa bang iye missā.

23 Manjari niyaˈ padiyalem pī dem langgal aˈa pasayedan seyitan. 24 Magkilahap iye, paˈinne, “Daˈa kami sasewun, Isa, aˈa Nasaret. Gaˈ niyaˈ lamudnu si kami. Pitu ke kew makaˈatan kami? Kataˈuhanku du bang sine kew. Kaˈu dambuwaˈ-buwaˈ masutsi mapitu amban Tuhanin.” 25 Saguwaˈ inamāhan weˈ si Isa seyitanin. Paˈinne, “Daˈa kew mabehe. Paguwaˈ kew amban aˈa iyan.” 26 Manjari magpaspadan weˈ seyitanin aˈahin duk pagubus seyitanin magkilahap, paguwaˈ ne iye amban aˈahin. 27 Bengngangan meˈ aˈahin kēmon, hangkan magtilew-tinilew siye, paˈinde, “Ine enteˈ inin? Toloˈ baˈahu hep inin. Taga kapatut iye ngandaˈak bisan meˈ seyitanin, duk tuhutde pangandaˈakannen.” 28 Manjari kabantuhannen magtawus bawag si kēmon kalahat-lahatan laˈi si lahat Jalil.

Ekka aˈahin pinakoleˈ weˈ si Isa

(Mateo 8.14-17; Lukas 4.38-41)

29 Puwas miyaˈan, paluwas si Isa amban langgal duk pī iye padiyalem si lumaˈ disi Simon duk Andariyas. Magtuhut iye duk si Yakub duk Yahiya. 30 Matoˈa si Simon dendehin pabāk laˈi ilemmun. Manjari magtawus akahan meˈ aˈa malaˈihin si Isa sababne. 31 Hap pī si Isa duk inantanan weˈ ne tangan dendehin bu pinakuwat weˈ ne. Manjari kawuliˈan ne iye. Ubus bu pinakan siye weˈ ne.

32 Pagseddep ne ellewin, binoˈo weˈ meˈ aˈahin pī pu si Isa sasuku masakihin duk meˈ aˈa pasayedan weˈ seyitanin. 33 Duk meˈ aˈa si puweblo miyaˈan, magtipun si luwasan lumaˈ miyaˈan. 34 Ekka aˈa taga saki bayuˈ-bayuˈan pinakawuliˈ weˈ si Isa duk ekka isab meˈ seyitan pinaluwas weˈ ne. Gaˈi dinaˈak weˈ ne meˈ seyitanin mabehe peggeˈ asal kataˈuhande bang sine si Isa.

Magmahalayak si Isa si lahat Jalil

(Lukas 4.42-44)

35 Pagsasumu subu-subu pe teˈed, dongaˈ si Isa duk paluwas iye amban lumaˈ. Tahalaˈ iye amban puweblo hap pī si lugal gaˈ niyaˈ aˈane duk missā iye laˈi si Tuhan. 36 Manjari, peggeˈ gaˈ iye laˈi si lumaˈ, piniha iye weˈ disi Simon. 37 Pagtakasuwaˈde ne iye, paˈinde si iye, “Īˈ laˈi meˈ aˈahin kēmon miha kaˈu.” 38 Paˈin si Isa si siye, “Sūng kite bi pī si meˈ kalumaˈan seddili matapitin duk ku makapagusihat isab laˈi. Peggeˈ iye hep inin akaku mapitu si dunyahin.” 39 Manjari hap pī ne si Isa si kēmon kalahatan si Jalil. Magmahalayak iye dem meˈ kalanggal-langgalande duk magpaluwas iye meˈ seyitan amban meˈ aˈa.

Si Isa makawuliˈ aˈa inipul

(Mateo 8.1-4; Lukas 5.12-16)

40 Manjari niyaˈ pī pu si Isa dambuwaˈ aˈa inipul. Nengge aˈa inin duk tuˈutne magpadiyawaˈ pu si Isa duk pabuyuˈ teˈed, paˈinne, “Bang kew mabayaˈ tapakawuliˈnu ku.” 41 Maˈaseˈ teˈed si Isa si iye. Pinasōng weˈ ne tangannen duk inantan weˈ ne aˈa inipulin duk paˈinne, “Asal mabayaˈ ku. Kawuliˈan ne kew.” 42 Magtawus ipulnen tahalaˈ duk kawuliˈan ne iye. 43 Magtawus iye pinatahalaˈ weˈ si Isa duk sinessaˈan teˈed iye weˈ ne. 44 Paˈin si Isa si iye, “Daˈa kew paˈin magaka-aka bisan pu sine sabab pamakawuliˈku kaˈuhin. Saguwaˈ pī kew pakitehanun barannun si imamin duk magkuluban kew sa pangandaˈakan si Musahin, hinang tandaˈ si meˈ aˈahin weˈ asal kawuliˈan ne kew.” 45 Saguwaˈ lumengngan aˈa bakas inipulin duk magaka-aka teˈed iye sabab kakawuliˈnen duk binawag weˈ ne inin. Hangkan gaˈi ne si Isa tapī dem meˈ puweblo paguwaˈ si aˈa, saguwaˈ laˈi ne hadja iye si meˈ lugal gaˈi paglahatan aˈa. Saguwaˈ meˈ aˈahin hap pī du si iye amban meˈ kalahat-lahatan.

2

Si Isa makawuliˈ aˈa matey barannen

(Mateo 9.1-8; Lukas 5.17-26)

1 Palabey bang piye ellew, balik si Isa pī si puweblo Kapernaum. Taˈaka weˈ laˈi iye si dambuwaˈ lumaˈ. 2 Ekka meˈ aˈa patipun pī si lumaˈ palaˈihan si Isa miyaˈan. Hangkan gaˈ ne niyaˈ kasiguwehande, bisan pe si behe gawang. Minahalayak weˈ si Isa lapal Tuhanin si siye. 3 Manjari niyaˈ binoˈo pī si iye aˈa saki pinagtanggungan weˈ ampat aˈa. Aˈa masaki miyaˈan matey barannen. 4 Peggeˈ gaˈi siye tumapit pu si Isa hawal ekka aˈahin, manjari ilarakan weˈ de sapew madatag si atag kōk si Isahin. Pagubus ne siye ngahinang pamalānan, pinatuntun weˈ de aˈa masakihin diyataˈ tanggungannen. 5 Pagtakite si Isa weˈ sandel teˈed siye si iye, paˈinne si aˈa mamatey barannen, “Bagay, taˈampun ne meˈ dusenun.”

6 Saguwaˈ niyaˈ magtingkoloˈ laˈi meˈ guru si saraˈ āgama. Ngutuˈ-ngutuˈ siye dem ateyde peggeˈ missā si Isa sa īˈ. 7 “Uy!” paˈinde. “Missā iye kuweˈ Tuhanin iye. Sine makaˈampun dusehin bang dumaˈin dambuwaˈ-buwaˈ Tuhan.” 8 Magtawus kataˈuhan si Isa bang ine pinikilden duk paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam magtilew-tilew sa iyan dem ateybi? 9 Ine mamurahin, binissā si aˈa mamatey baranne inin, ‘Inampun ne dusenun,’ atawa ‘Dongaˈ kew, boˈohun pabākannun bu nu ne lumengngan.’ 10 Pakoleˈku aˈa inin supaya kataˈuhanbi weˈ aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut tuˈu si dunya ngampun meˈ duse.” 11 Manjari paˈin si Isa si aˈa mamatey barannen, “Dongaˈ kew, boˈohun pabākannun bu nu ne hap lumaˈ.” 12 Manjari dongaˈ aˈa masakihin duk magtawus eddoˈne pabākannen duk pabukut iye si pagmatahande kēmon. Bengngangan meˈ aˈahin kēmon. Pinudji weˈ de Tuhanin, paˈinde, “Gaˈ teˈed kite bi bakas ngite sa inin.”

Binoˈo si Libi weˈ si Isa

(Mateo 9.9-13; Lukas 5.27-32)

13 Manjari pī ne isab si Isa si susulan lamew Jalil. Patipun pī si iye meˈ aˈa maˈekkahin duk magusihat iye si siye. 14 Na paglanjalne, takitene si Libi, anak Alpahin, ningkoloˈ laˈi si upisinane pagbayed-bayedan sukeyin. Paˈin si Isa si iye, “Dayiˈ kew, nuhut kew aku.” Manjari kuwat si Libi duk nuhut ne iye si Isa.

15 Manjari mangan si Isa laˈi si lumaˈ si Libi. Ekka isab meˈ aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa dusehan ningkoloˈ mangan pasumbayaˈ si iye duk meˈ tindegnen. Peggeˈ ekka siye manuhut iyehin. 16 Niyaˈ laˈi meˈ Pariseo, meˈ guru si saraˈ āgama. Pagkitede weˈ mangan si Isa magsumbayaˈ duk meˈ aˈa dusehan duk meˈ aˈa magpāku-pāku sukey, paˈinde si meˈ tindeg si Isahin, “Weˈey si Isa palamud magkakanan duk meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin?” 17 Pagkale si Isa inin, paˈinne si siye, “Meˈ aˈa saki hep hap doktolin; bang meˈ makoleˈin gaˈ niyaˈ gunane hap doktol. Dumaˈin ku pitu miha meˈ aˈa mabentelin saguwaˈ pitu ku miha meˈ aˈa dusehanin.”

Panilew sabab pagpuwasehin

(Mateo 9.14-17; Lukas 5.33-39)

18 Manjari baytu magpuwase meˈ tindeg Yahiyahin duk meˈ Pariseohin, niyaˈ meˈ aˈa pī pu si Isa nilew iye, paˈinde, “Weˈey magpuwase meˈ tindeg Yahiyahin duk meˈ tindeg meˈ Pariseohin bu meˈ tindegnun gaˈi magpuwase?” 19 Sambungan si Isa siye si dalilan. Pasaliˈne meˈ tindegnen si meˈ aˈa si pagkawinan. Paˈinne, “Makapagpuwase ke meˈ aˈa si pagkawinanin samantaˈan laˈi pe si siye pangantin lellahin? Gaˈi. Samantaˈan laˈi pe si siye pangantin lellahin, gaˈi siye makapagpuwase. 20 Saguwaˈ si sinōng inin, bang pinatahalaˈ ne pangantin lellahin, meke ne siye muwase.”

21 Manjari magdalilan si Isa sabab panoloˈ matuˈuhin duk panoloˈnen. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ aˈa matopak tela baˈahu, gaˈ pe kadekdakan, pī si semmek andang. Peggeˈ bang sa īˈne, pagngekkeˈ tela baˈahuhin, garet balik semmek maˈandangin duk namba ngaluha garetnen.” 22 Pinasaliˈ isab weˈ si Isa toloˈnen si boheˈ ubas baˈahu inisi dem puyuˈ kuwit kambing. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ aˈa ngisi boheˈ ubas baˈahu, mukal-mukal pe, dem puyuˈ andang. Peggeˈ bang sa īˈne, buslad puyuˈin weˈ boheˈ ubasin. Manjari buˈus boheˈ ubasin duk magkaˈat puyuˈin. Saguwaˈ subey inisi boheˈ ubas baˈahuhin dem puyuˈ baˈahu.”

Panilew sabab ellew liˈihin

(Mateo 12.1-8; Lukas 6.1-5)

23 Manjari dambuwaˈ Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin, pabutas si Isa duk meˈ tindegnen dem tanaˈ. Paglabey meˈ tindegnen, ngalupuˈ siye meˈ buwaˈ tanaˈin. 24 Manjari paˈin meˈ Pariseohin pu si Isa, “Payamanun be. Weˈey teˈ meˈ tindegnun hinangde tinaggahan saraˈ si ellew liˈihin?” 25 Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈ ke bakas tabatsabi bang ine hininang Sultan Daˈudin masa Imam Abiyatar imam nakuraˈin? Kaˈinusanan hep si Daˈud duk meˈ saweˈnen duk gaˈ niyaˈ kinakande. 26 Padiyalem hep iye pī si lumaˈ Tuhanin duk kinakan weˈ ne pan binettad laˈi pangurung si Tuhanin. Bu tinaggahan hep weˈ saraˈ kinakan pan miyaˈan, luwal hadja para si meˈ imam. Duk inurungan isab weˈ si Daˈud meˈ saweˈnen. Saguwaˈ gaˈ du iye makaduse si hininangne miyaˈan.” 27 Duk paˈin si Isa si siye, “Hininang weˈ Tuhanin ellew liˈihin panabang si manusiyaˈ. Dumaˈin hangkan pinapanjari manusiyaˈin supaya hadja tapagaddatanne ellew liˈihin. 28 Hangkan aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut ku magpaˈin bang ine-ine mapatut hininang si ellew liˈihin.”

3

Aˈa masapik tangannen

(Mateo 12.9-14; Lukas 6.6-11)

1 Manjari, balik si Isa pī dem langgal. Niyaˈ laˈi aˈa sapik tangannen. 2 Manjari pinateng-patengan si Isa weˈ meˈ Pariseo malaˈihin bang pakoleˈne ke aˈa masapik tanganne miyaˈan si ellew liˈi, supaya iye katuntutande. 3 Paˈin si Isa si aˈa masapik tangannen, “Pitu kew nengge tuˈu.” 4 Manjari tinilew weˈ si Isa meˈ aˈahin, paˈinne, “Bang dem saraˈ, ine mapatut hininang si ellew liˈihin? Hinangan makahāp atawa hinangan makalaˈat? Nimbul aˈa atawa mapatey?” Saguwaˈ gaˈ niyaˈ nambung. 5 Pinayaman siye weˈ si Isa paliput. Dukka teˈed ateynen duk astel iye peggeˈ gaˈ niyaˈ aseˈde si aˈa. Manjari paˈinne si aˈa masapik tangannen, “Pahintengun tangannun.” Na, pinahinteng weˈ ne, manjari kawuliˈan ne tangannen. 6 Magtawus paluwas meˈ Pariseohin amban langgal duk pī siye magisun duk meˈ tindeg Sultan Herodin bang saˈingge si Isa tapapateyde.

Bantu ne ēn si Isahin

7 Manjari tahalaˈ si Isa duk meˈ tindegnen hap pī si higad lamew Jalil. Banes teˈed aˈa paturul si iye, dumaˈin hadja amban lahat Jalil saguwaˈ amban lahat Yahudiya isab 8 duk amban Awrusalam duk amban lahat Idumeya duk amban dambiyaˈan boheˈ Jordan duk amban meˈ kalahatan si bihing puweblo Tiros duk Sidon. Meˈ aˈa mabanes teˈed miyaˈan pī pu si Isa peggeˈ bakas takalede sabab meˈ tahinangnen. 9 Dinaˈak weˈ si Isa meˈ tindegnen malebbes bangkaˈ pasakeyanne supaya iye gaˈi talaray weˈ meˈ aˈa mabanesin. 10 Peggeˈ ekka aˈa kawuliˈan weˈ ne, hangkan meˈ maniyaˈ sakinen maglaray pī si iye supaya taˈantande iye. 11 Duk hangkan-hangkan iye takite weˈ meˈ aˈa pasayedan seyitanin, pahebbaˈ siye si harapanne duk magkilahap siye, paˈinde, “Kaˈu iyan Anak Tuhanin.” 12 Saguwaˈ sinessaˈan teˈed weˈ si Isa meˈ seyitanin gaˈi dinaˈak magaka si meˈ aˈa bang sine iye.

Pameneˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin

(Mateo 10.1-4; Lukas 6.12-16)

13 Manjari pataked si Isa pī si meˈ kakūdan duk ilinganan weˈ ne pī si iye meˈ kinabayaˈanne manuhut iyehin. Duk pataked siye pī si iye. 14 Meneˈ iye sampūˈ duk duwe amban meˈ katindegannen duk ēnanne siye meˈ aˈa kawakilanin. Paˈinne si siye, “Kaˈam meˈ tapeneˈkun naweˈan aku duk daˈakte kaˈam iyan lumengngan magmahalayak lapal Tuhanin. 15 Taga balakat du kaˈam iyan pagpaluwas meˈ seyitan.” 16 Iye inin sampūˈ duk duwe pineneˈnen: si Simon, inēnan isab si Petros, 17 si Yakub duk Yahiya, meˈ anak Sebede, inēnan isab siye weˈ ne Boanerges. Hātine miyaˈan, meˈ aˈa kuweˈ lugung. 18 Pineneˈ isab weˈ ne si Andariyas, si Pilip, si Bartolome, si Mateo, si Tomas, si Yakub anak Alpahin, si Taddeo, si Simon aˈa pangangatuhin 19 duk si Judas Iskariyot. Si Judas inin iye mamuddihan si Isahin.

Si Isa duk Belsebul

(Mateo 12.22-32, 46-50; Lukas 8.19-21; 11.14-23; 12.10)

20 Manjari hap lumaˈ ne si Isa duk meˈ tindegnen. Saguwaˈ magtipun balik pī meˈ aˈa mabanesin, hangkan gaˈi ne disi Isa sumaluˈ bisan mangan. 21 Pagtakale weˈ meˈ usba si Isahin sabab inin, pī siye ngeddoˈ iye. Peggeˈ paˈin meˈ aˈahin weˈ magkaˈat ne pikilan si Isahin.

22 Niyaˈ meˈ guru si saraˈ āgama, meˈ mapadurul amban Awrusalamin missā, paˈinde, “Si Isa iyan pasayedan weˈ Belsebul, nakuraˈ meˈ seyitanin, hangkan iye kapagpaluwas meˈ seyitan.” 23 Manjari ilinganan meˈ aˈa miyaˈan weˈ si Isa duk magdalilan iye si siye. Paˈinne, “Na, saˈingge seyitanin maluwas seyitan? Kuweˈ du iye maluwas dine. Gaˈi makajari. 24 Bang saˈupama niyaˈ pagsultanan bu magbonoˈ meˈ aˈanen, gaˈi layun pagsultanan miyaˈan. 25 Damikkiyan,” paˈin si Isa, “bang magtewtey-anakin gaˈi magtuhut pikilan saguwaˈ luwal magsasaˈ, ujudnen magkanat-kanat siye. 26 Hangkan bang nakuraˈ seyitanin magkuntara duk meˈ tindegne seyitanin gaˈi layun pagbayaˈnen saguwaˈ magtamanan du. 27 Seyitanin dalilnen aˈa basag. Gaˈ niyaˈ tapī ngahawas si lumaˈ aˈa basag bang gaˈi dahuˈ ingketanne aˈa mabasag miyaˈan, ubus meke ne iye tapangahawas.”

28 “Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “ampun Tuhanin du kēmon duse aˈahin duk sasuku bissāne laˈat si Tuhan. 29 Saguwaˈ bang Niyawa Sutsihin binissā-bissāhannen, asal gaˈi teˈed iye inampun peggeˈ dusene miyaˈan teteg ne laˈi si iye salama-lama.” 30 Hangkan si Isa missā si siye sa miyaˈan, peggeˈ paˈinde weˈ pasayedan seyitan iye.

Saˈi si Isahin duk meˈ pungtinaˈine lellahin

(Mateo 12.46-50; Lukas 8.19-21)

31 Na, manjari tekka laˈi saˈi si Isahin duk meˈ pungtinaˈine lellahin. Nengge siye laˈi si luwasan lumaˈ duk daˈakde iye ilinganan. 32 Na, banes aˈa magtingkoloˈ paliput pu si Isa. Manjari niyaˈ ngakahan iye, paˈinne, “Tuwan, īˈ laˈi saˈinun duk meˈ pungtinaˈinun si bukut miha kaˈu.” 33 Nambung si Isa, paˈinne, “Sine saˈikun duk sine meˈ pungtinaˈikun?” 34 Manjari pinayaman weˈ ne meˈ magtingkoloˈ mapaliput si iyehin duk paˈinne, “Siye inin saˈiku duk meˈ pungtinaˈiku. 35 Peggeˈ sasuku maghinang kinabayaˈan Tuhanin, iye iyan pungtinaˈiku lella, pungtinaˈiku dende duk saˈiku.”

4

Dalilan sabab magsabulak binihiˈ

(Mateo 13.1-9; Lukas 8.4-8)

1 Balik ne isab si Isa magtoloˈ laˈi si higad lamew Jalil. Banes teˈed aˈa patipun si iye laˈi, hangkan pasakey iye duk ningkoloˈ iye dem bangkaˈ diyataˈ lamew. Meˈ aˈa mabanesin laˈi si higad lamew si katakasan. 2 Magusihat iye si meˈ aˈahin duk ekka usihatne si dalilan. Pagusihatnen paˈinne si siye,

3 “Pakalehun bi inin. Niyaˈ dambuwaˈ aˈa pī si tanaˈne magsabulak binihiˈ. 4 Pagsabulakne, niyaˈ binihiˈ tapisik si lān. Manjari pī meˈ manuk-manukin manganne. 5 Meˈ binihiˈ sinduwehin laboˈ diyataˈ batu pānas, gaˈi lalem bulaknen. Mura tomoˈ binihiˈin peggeˈ gaˈi lalem bulaknen. 6 Pagsilak ellewin, magtawus ngingking duk peggeˈ gaˈi lalem gamutnen, manjari lanes. 7 Laboˈ binihiˈ sinduwehin dem kasampinitan. Samet nulig sampinitin duk katalungan tinanemin, manjari gaˈ buwaˈ. 8 Na, binihiˈ sinduwehin laboˈ si kahāpan bulak. Manjari meˈ binihiˈ inin tomoˈ duk nulig duk moˈo buwaˈne. Jarinen niyaˈ ne sarang-sarang, niyaˈ ne ekka, duk niyaˈ isab ekka manamal. 9 Na,” paˈin si Isa, “amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

Puˈunne magdalilan

(Mateo 13.10-17; Lukas 8.9-10)

10 Manjari pagubus ne tahalaˈ meˈ aˈa maˈekkahin duk luwal saˈ sampūˈ duk duwe tindegnen duk meˈ tindegne sinduwehin malaˈi si iyehin, tinilew iye weˈ de bang ine hāti dalilan panoloˈne miyaˈan. 11 Nambung si Isa, paˈinne, “Kaˈurungan ne kaˈam kataˈu supaya tahātibi meˈ tinapukan Tuhan dem pikilannen sabab bang saˈingge pagbayaˈne si meˈ aˈanen. Saguwaˈ si meˈ aˈa seddilihin, usihatanku siye si meˈ dalilan, 12 supaya siye kuweˈ tasulat dem kitabin, pinaˈin,

‘Asal mayam siye saguwaˈ gaˈi siye makakite. Asal pakale siye saguwaˈ gaˈi siye makahāti.

Peggeˈ bang siye makakite duk makahāti kaw siye balik si Tuhan, duk ampun Tuhanin siye.’ ”

Pinahāti weˈ si Isa dalilan sabab aˈa magsabulak binihiˈin

(Mateo 13.18-23; Lukas 8.11-15)

13 “Na,” paˈin si Isa si siye, “asal gaˈi hatiˈ tasabutbi dalilanku miyaˈan. Bang sa iyan, gaˈi du isab tasabutbi kēmon dalilan pagusihatku si kaˈamin. 14 Aˈa magsabulak binihiˈin,” paˈin si Isa, “bang hināti, iye aˈa magusihat lapal Tuhan si meˈ aˈahin. 15 Duk meˈ aˈa sinduwehin dalil lān bakas kapisikan lapal Tuhanin. Pagkalede lapalin, magtawus pī nakuraˈ seyitanin ngagew lapalin amban dem pikilande. 16 Meˈ aˈa sinduwehin dalil bulak diyataˈ batu pānasin isab. Sinabulakan lapalin si siye. Pagkalede lapal Tuhanin, magtawus kahagadde duk kēgan siye. 17 Saguwaˈ gaˈ nganggamut palalem lapal Tuhanin dem ateyde. Hangkan gaˈ siye makatatas tiggel. Pagtekka kasusehanin atawa bang bininasa siye sabab panuhutde lapalin, gaˈi ne siye kahagad. 18 Duk meˈ aˈa sinduwehin isab dalil kasampinitanin. Siye meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin 19 saguwaˈ luwal siye mikil sabab kasusehande si dunyahin. Iye mamahalgaˈ si siyehin, meˈ pangalataˈden. Duk ekka bayuˈ-bayuˈan pagnapsuhande. Hangkan bang dalil tinanemin, katalungan lapal Tuhan bakas takaleden duk gaˈ magbuwaˈ. 20 Saguwaˈ meˈ aˈa sinduwehin, dalil bulak mahāpin. Takalede lapal Tuhanin duk kinahagad weˈ de. Bang dalil tinanemin, lapal Tuhan bakas takaleden magbuwaˈ diyalem ateyde. Sinduwehin sarang-sarang buwaˈnen, sinduwehin ekka duk sinduwehin ekka manamal.”

Payitaˈan ilekkeban

(Lukas 8.16-18)

21 Manjari paˈin si Isa si siye, “Bang kaˈam magpayitaˈan, lekkebanbi ke payitaˈanin duk palanggana atawa bettadbi ke diyawaˈ kantil? Gaˈi. Saguwaˈ bettadbi si tengenanne. 22 Hāti dalilan inin, kēmon tinapukanin ujud pinaguwaˈ du. Kēmon manggaˈi tahāti kuweˈituhin, ujud pinahāti du. 23 Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

24 Paˈin si Isa isab, “Asipun bi teˈed pahāp-hāp ine-ine takalebin. Peggeˈ bang hāp pangasipbin, hāp isab taˈeddoˈbin duk pasōng pe taˈeddoˈbin. 25 Hātine inin, aˈahin bang pakale pahāp-hāp, pasōng pangahātinen. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi pakale pahāp-hāp, bisan niyaˈ kataˈuhanne kuweˈahat, ujud tahalaˈ du amban iye.”

Dalilan sabab binihiˈ manuligin

26 Paˈin si Isa pe, “Kuweˈ inin pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen. Dalil binihiˈ sabulakan aˈa diyataˈ bulakne. 27 Pagubus ne sabulakanne, maghinang ne iye meˈ hinangne sinduwehin. Tuli iye bang sangem duk dongaˈ iye bang ellew. Manjari binihiˈin tomoˈ duk nulig dihananne. Gaˈi tasabut aˈahin bang saˈingge panulignen. 28 Peggeˈ tomoˈ binihiˈin dihananne duk buwaˈ. Tagnaˈ magtuglus, ubus bu betteng, ubus bu bukbus ne. 29 Pagtahak ne buwaˈnen, magtawus daˈak dapuˈ tanaˈin pinagani peggeˈ taˈabut ne paganihin.”

Dalilan sabab bigi madikiˈ-dikiˈin

(Mateo 13.31-32, 34; Lukas 13.18-19)

30 Manjari paˈin si Isa, “Ine pamasaliˈante bi pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen? Duk bang dalilte bi, ine pangandalilante bi iyehin? 31 Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen,” paˈin si Isa, “kuweˈ dalil da bayuˈ bigi dikiˈ-dikiˈ. Bang tinanem nahut manamal bigi inin. 32 Saguwaˈ bang tatanem ne, nulig duk ngahadje amban kēmon jambangan. Ngahadje meˈ pangenen, hangkan makajari meˈ manuk-manukin ngahinang sabakande laˈi duk pasayindung laˈi.” 33 Ekka meˈ dalilan sa miyaˈan guna si Isa pangusihatne lapalin si meˈ aˈahin. 34 Gaˈ iye missā si meˈ aˈahin bang dumaˈin si dalilan, saguwaˈ bang didine hadja duk meˈ tindegnen, pinahāti weˈ ne kēmon meˈ bissānen si siye.

Si Isa mateddoˈ lahat-lahat

(Mateo 8.23-27; Lukas 8.22-25)

35 Manjari ellew miyaˈan pagmagalib ne, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Sūng kite bi pī palipag si dambiyaˈ lamew.” 36 Inambanan weˈ de meˈ aˈa mabanesin. Pasakey meˈ tindeg si Isahin dem bangkaˈ andang paningkoloˈannen duk binoˈo ne weˈ de patulak si Isa. Niyaˈ isab meˈ bangkaˈ sinduwe patuhut si siye. 37 Bessuwang nihup baliyu mabasagin duk patampoˈ goyakin magdem bangkaˈ, hangkan sōng pennoˈ ne weˈ boheˈ bangkaˈin. 38 Si Isa laˈi si buliˈ bangkaˈ tuli. Maguˈan iye. Binangun iye weˈ meˈ tindegnen. Paˈinde, “Tuwan, gaˈi ke kew gagal bisan kite bi matey?” 39 Manjari dongaˈ si Isa duk pinadeheng weˈ ne baliyuhin. Duk missā iye si lamewin, paˈinne, “Sarang ne. Pateddoˈ kew.” Magtawus padeheng baliyuhin duk teddoˈ ne teˈed lamewin. 40 “Weˈey kaˈam tinalew?” paˈin si Isa si meˈ tindegnen. “Gaˈi pe kaˈam sandel si aku?” 41 Tinalew teˈed siye. Hangkan magtilew-tinilew siye, paˈinde, “Aˈahey inin? Bisan baliyuhin duk goyakin nuhut pangandaˈakannen!”

5

Aˈa Gerasa pasayedan seyitan kawuliˈan

(Mateo 8.28-34; Lukas 8.26-39)

1 Manjari tekka si Isa duk meˈ tindegnen si dambiyaˈ lamew Jalil, laˈi si lahat meˈ aˈa Gerasa. 2 Pagduwaˈi si Isa amban dem bangkaˈ, niyaˈ pasampang si iye dambuwaˈ aˈa amban meˈ kakubulan. Aˈa inin pasayedan seyitan. 3 Paglahatannen si meˈ lingab pagkubulan duk gaˈi teˈed iye kaˈingketan weˈ aˈa bisan pe karena pangingket iyehin. 4 Daran iningketan tangannen duk bettisnen, saguwaˈ ubus hadja bekkat-bekkatne karenahin. Gaˈ niyaˈ aˈa basag makagapus iye. 5 Ellew-sangem luwal iye magkolehak si meˈ kakubulan duk si kakūdan duk ngehet dine duk batu.

6 Pagkitene si Isa amban katalahan, magubas iye pī pasujud si iye. 7-8 Manjari paˈin si Isa si seyitanin, “Pa1uwas kew amban aˈa iyan, seyitan.” Maggasud seyitanin papales, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ lamudnu si aku, Isa. Kaˈu Anak Tuhanin, iye Tuhan Malangkewin. Iyuˈ pakale Tuhanin, junjungku si kaˈu, daˈa ku binasahun.” 9 Manjari tinilew iye weˈ si Isa, paˈinne, “Sine ēnnun?” Nambung iye, paˈinne, “Ēnkun si Ibuhan peggeˈ ekka kami inin.” 10 Duk pabuyuˈ-buyuˈ teˈed meˈ seyitanin pu si Isa, gaˈi siye makapatahalaˈ amban lahat miyaˈan.

11 Manjari niyaˈ magsungkal laˈi diyataˈ bīd panenan bawi, ekka manamal. 12 Pabuyuˈ-buyuˈ meˈ seyitanin pu si Isa, paˈinde, “Daˈakun kami pī si meˈ bawi miyaˈan duk padiyalemun kami magdem barande.” 13 Na, dinaˈak ne siye weˈ si Isa. Manjari paluwas meˈ seyitanin amban aˈahin duk padiyalem ne siye pī magdem baran meˈ bawihin. Magtawus panenan bawihin magubas padurul pī si pampang magdem lamew duk lambo siye kēmon. Meˈ bawihin niyaˈ kulang-labi duwe ngibu ekkahanden.

14 Manjari meˈ aˈa magipat meˈ bawi miyaˈan, magubas duk magaka-aka siye laˈi si puweblo duk si meˈ lahat diyataˈ. Manjari hap pī meˈ aˈahin mayaman bakas maˈumantag miyaˈan. 15 Pagtekkade laˈi pu si Isa, takitede aˈa bakas pasayedan seyitan maˈekkahin. Ningkoloˈ iye laˈi magsemmek ne duk hāp ne pikilannen. Manjari tinalew siye. 16 Ubus inaka-akahan ne siye weˈ meˈ aˈa bakas mangitehin sabab maˈumantag si aˈa pasayedan seyitanin, duk sabab meˈ bawihin. 17 Ubus pabuyuˈ-buyuˈ meˈ aˈa lahat miyaˈan pu si Isa, dinaˈak iye tahalaˈ amban lahatde.

18 Pagsakey si Isa magdem bangkaˈ, aˈa bakas pasayedan seyitanin pabuyuˈ-buyuˈ nuhut iye. 19 Saguwaˈ gaˈ iye dinaˈak weˈ si Isa. Paˈin si Isa si iye, “Moleˈ ne kew pī si lahatnu. Akahanun meˈ kaˈusbahannun sabab hinangan hadje bakas tahinang Tuhan si kaˈuhin duk sabab aseˈne si kaˈuhin.” 20 Manjari lumengngan ne aˈahin duk ilatag weˈ ne lahat inēnan Sampūˈ Puweblohin duk magaka-aka iye sabab hinangan hadje bakas tahinang si Isa si iyehin. Kēmon meˈ aˈa makakale inin, bengngangan teˈed.

Anak Jairusin duk dende mangantan semmek si Isahin

(Mateo 9.18-26; Lukas 8.40-56)

21 Manjari palipag ne isab si Isa magbangkaˈ pī si dambiyaˈ lamew Jalil. Banes ne isab teˈed aˈa patipun pī si iye paglaˈi iye si higad lamew. 22 Niyaˈ aˈa pī si iye inēnan si Jairus. Aˈa inin dambuwaˈ nakuraˈ si langgal meˈ Yahudihin. Pagkitene si Isa, pī iye pasujud si antag bettisne. 23 Duk pabuyuˈ-buyuˈ teˈed iye pu si Isa, paˈinne, “Tuwan, anakku dende-dendehin sōng ne matey. Dayiˈ ne kew duk bettadun meˈ tangannun si iye supaya du iye koleˈ duk ellum du iye.” 24 Manjari nuhut ne si Isa iye. Meˈ aˈa mabanes teˈedin patuhut pu si Isa duk maglaray siye pī si iye.

25 Manjari niyaˈ isab laˈi dende saki, luwal paguwaˈan lahaˈ. Sampūˈ duk duwen tahun ne kemuwe kasakinen. 26 Duk magsandal teˈed iye si antanan meˈ doktol maˈekkahin duk ubus ne tagastune kēmon sīnnen. Saguwaˈ gaˈ du iye ngahāp. Nambahi hadja pasōng sakinen. 27 Manjari takalene aka-aka sabab si Isahin. Hangkan pī iye patapit si bukutan si Isa palagumey si meˈ aˈahin. 28 Paˈinne dem pikilanne, “Bang hadja taˈantanku badjuˈnen, asal kawuliˈan ku.” 29 Pagantanne, magtawus padeheng paglahaˈnen duk takalessane si baranne weˈ kawuliˈan ne sakinen. 30 Magtawus isab takalessa si Isa weˈ niyaˈ balakat paluwas amban baranne. Manjari padeheng iye duk hinarap weˈ ne meˈ aˈa si dambulihanin duk paˈinne, “Sine bakas mangantan badjuˈkun?” 31 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Kitenu ne, Tuwan, meˈ aˈa mabanes mapalaray si kaˈu inin, magtilew pe kew bang sine bakas mangantan kaˈuhin?” 32 Saguwaˈ mayam iye paliput, mayaman bang sine bakas mangantan iyehin. 33 Manjari dendehin, peggeˈ kataˈuhanne weˈ kawuliˈan ne sakinen, pī iye patapit pu si Isa migpid peggeˈ tinalew iye. Pasujud iye si antag bettis si Isa duk magaka ne iye magsabennal. 34 Paˈin si Isa si iye, “Dende, kawuliˈan ne kew peggeˈ sandel kew si aku. Pī ne kew, daˈa kew suse. Kawuliˈan ne teˈed sakinun.”

35 Manjari, sasang si Isa pe mamissā si dendehin, niyaˈ ne meˈ aˈa tekka pī amban lumaˈ si Jairus. Paˈinde pu si Jairus, “Anaknu dendehin gaˈ ne. Daˈa ne sasewun guruhin.” 36 Saguwaˈ gaˈ inasip weˈ si Isa inakade miyaˈan. Paˈinne pu si Jairus, “Daˈa kew tinalew. Sandel kew hadja.” 37 Gaˈ niyaˈ patuhut si Isa si iye seddili, luwal si Petros duk duwe magpungtinaˈihin, si Yakub duk Yahiya. 38 Pagtekkade laˈi si lumaˈ si Jairus, takitene meˈ aˈa malaˈihin hewuhalaˈ. Magtāring siye duk magmatey papales. 39 Padiyalem si Isa duk paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam iyan hewuhalaˈ duk magmatey? Dumaˈin hep matey nakanakin saguwaˈ tuli hadja.” 40 Pinagsayehan iye weˈ de. Saguwaˈ pinaluwas siye kēmon weˈ si Isa. Ubus bu binoˈo weˈ ne saˈi-sama nakanakin duk tindegne tellunganin padiyalem pī si bilik palaˈihan nakanakin. 41 Inantanan weˈ ne tangan nakanakin duk paˈinne si iye, “Talita kumi.” Bang si bissāte bi hātinen, “Endeng, paˈinku si kaˈu, dongaˈ kew.” 42 Magtawus nakanakin dongaˈ duk lumengngan ne dem lumaˈ. Umulnen sampūˈ duk duwen tahun. Bengngangan teˈed siye. 43 Manjari sinessaˈan teˈed siye weˈ si Isa gaˈi siye dinaˈak magaka-aka si meˈ aˈa sabab inin. Duk dinaˈak weˈ ne pinakan nakanakin.

6

Astel meˈ aˈa Nasaretin pu si Isa

(Mateo 13.53-58; Lukas 4.16-30)

1 Tahalaˈ si Isa duk pī iye si lahatne, si Nasaret. Nuhut iye isab meˈ tindegnen. 2 Manjari pagellew Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin, nagnaˈ ne isab iye magusihat dem langgal. Ekka mapakale si iyehin ulaliˈ. Paˈinde, “Uy, antag pangeddoˈanne pangadjiˈne inin? Duk kataˈu ine ne pangurung iye inin? Saˈingge pangahinangne meˈ hinangan balakat īˈen? 3 Takilalete bi hep aˈa inin. Iye inin kalpentero, anak Mariyamin. Pungtinaˈine hep disi Yakub duk si Joses duk si Judas duk si Simon. Duk meˈ pungtinaˈine dendehin tiyaˈ du hep tuˈu si lahatte bi.” Duk peddiˈ ateyden pu si Isa. 4 Hangkan paˈin si Isa si siye, “Pagaddatan nabihin antag-antag. Saguwaˈ bang si lahatne duk dem kaˈusbahanne duk si lumaˈne, gaˈi iye pagaddatan.” 5 Duk gaˈ si Isa makahinang hinangan balakatan laˈi, bukut hadja amban pamettadne meˈ tanganne si meˈ aˈa saki bang piyanganin duk pinakoleˈ siye weˈ ne. 6 Ulaliˈ teˈed iye bang weˈey meˈ aˈa malaˈihin gaˈi kahagad si iye.

Pinalengngan weˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin

(Mateo 10.5-15; Lukas 9.1-6)

Manjari lumengngan si Isa ngalatag meˈ kalumaˈan si lahat miyaˈan duk magusihat iye laˈi. 7 Manjari ilinganan weˈ ne tindegne sampūˈ duk duwehin pī si iye duk dinaˈak siye weˈ ne lumengngan duwangan-duwangan magmahalayak lapal Tuhanin. Inurungan isab siye weˈ ne balakat maluwas meˈ seyitan. 8 Duk sinessaˈan siye weˈ ne subey siye gaˈi magboˈo ine-ine si palengngananden. Subey siye gaˈi magboˈo kinakan atawa puyuˈ pangisi-ngisihan atawa pilak dem sabitande. Luwal hadja tungkud makajari boˈode. 9 Makajari siye magtehompaˈ saguwaˈ gaˈi siye makajari magboˈo badjuˈ seddili amban si baranden. 10 Duk paˈin si Isa si siye, “Antag-antag kalumaˈan katekkahanbi, bang kaˈam dinaˈak manaˈik weˈ aˈa pī si lumaˈne, daˈa ne kaˈam usaˈ tiggelanbi laˈi si lahat miyaˈan. 11 Duk bang niyaˈ kalumaˈan papīhanbi bu meˈ aˈahin gaˈi ngaddatan kaˈam, duk gaˈi mabayaˈ pakale si kaˈam, tahalaˈ kaˈam amban kalumaˈan miyaˈan. Pagpaganun bi dahuˈ leppug bettisbin, tandaˈ weˈ muwas ne kaˈam si siye, ubus bu tahalaˈ ne kaˈam.” 12 Manjari lumengngan ne siye magmahalayak weˈ subey meˈ aˈahin pagsusunande meˈ duseden duk lebbahande ne meˈ hinangande malaˈatin. 13 Ekka meˈ seyitan tapaluwas weˈ de duk ekka aˈa saki sinusutan weˈ de isellan duk pinakoleˈ weˈ de.

Kamatey Yahiya magpandi-pandi aˈahin

(Mateo 14.1-12; Lukas 9.7-9)

14 Manjari takale weˈ Sultan Herod sabab meˈ hinangan balakat tahinang si Isahin peggeˈ bawag ne hep ēn si Isahin. Magbissā-bissā meˈ aˈahin sabab si Isa. Niyaˈ magpaˈin, “Ellum ne balik Yahiya magpandi-pandi aˈahin hangkan hep tahinangne meˈ hinangan balakatan miyaˈan.” 15 Saguwaˈ paˈin sinduwehin isab, “Nabi Eliyas hatu miyaˈan.” Duk niyaˈ pe isab sinduwe magpaˈin, “Nabi hep hatu iye miyaˈan, kuweˈ meˈ nabi awwalley.” 16 Saguwaˈ pagkale si Herod inin, paˈinne, “Si Yahiya miyaˈan, bakas dinaˈakku pinunggelanin. Ellum iye balik.” 17-19 Peggeˈ Sultan Herod hep mangandaˈak niggew Yahiyahin duk dinaˈak kinalabusu weˈ ne. Kuweˈ inin kahalanne miyaˈan: Sultan Herod inin, inanda weˈ ne ipalnen, Herodiyas, bu ellum pe salinen si Pilip, ella Herodiyasin. Manjari sakaliˈ ne siye magdambuwaˈ, inamāhan sultanin weˈ Yahiya. Paˈin Yahiya si iye, “Gaˈi halal bang kew magdambuwaˈ duk anda pungtinaˈinun. Magduse kew.” Na, iye miyaˈan sababnen hangkan binantahan weˈ Herodiyas si Yahiya duk batang papateyne. Saguwaˈ gaˈi dinaˈak weˈ sultanin, 20 peggeˈ pagaddatan weˈ Sultan Herod Yahiya. Kataˈuhanne weˈ Yahiya aˈa bentel duk sutsi ateynen. Hangkan inelligan iye weˈ sultanin duk inisi weˈ ne dem kalabusu duk iye gaˈi tapapatey. Mabayaˈ pakale si Herod pu Yahiya magusihat, saguwaˈ pagkalene iye, sasew dem pikilannen.

21 Manjari dambuwaˈ ellew katumanan du kinabayaˈan Herodiyasin. Pagtekka ellew pangesseban panganak pu Sultan Herodin, ngahinang si Herod pagjamu-jamuhan para si meˈ bagellal si pagsultanannen duk si meˈ kapitan kasundaluhannen, duk si meˈ aˈa langkew si lahat Jalil miyaˈan. 22 Manjari paglaˈi ne siye kēmon magtipun, padiyalem pī anak Herodiyas dendehin mansak. Na, kasulutan si Herod duk meˈ bisitanen. Manjari paˈin sultanin si budjangin, “Māku kew si aku. Ine-ine kabayaˈannu, pangurungku kaˈu.” 23 Duk napa pe iye, paˈinne, “Ine-ine pākunu si aku, asal pangurungku teˈed kaˈu, bisan pe dan tengaˈ pangalataˈkun.”

24 Paluwas budjangin duk tinilew weˈ ne saˈinen, paˈinne, “Inaˈ, ine enteˈ pākuku?” Nambung saˈinen, “Pākuhun kōk si Yahiya magpandi-pandi aˈahin.” 25 Magtawus padiyalem balik budjangin magdayiˈ-dayiˈ pī si sultanin māku, paˈinne, “Tuwan, iye inin pinākukun. Pangurungun aku duˈun-duˈun kōk Yahiya magpandi-pandi aˈahin binettad diyataˈ talam.” 26 Magsusun teˈed sultanin, saguwaˈ gaˈi iye bayaˈ dapat si bissānen peggeˈ bakas iye napa si panaˈanan meˈ bisitanen. 27 Magtawus ne dinaˈak weˈ sultanin dambuwaˈ sundalu amban meˈ guwaldiyanen pī ngeddoˈ kōk Yahiyahin. Manjari pī ne sundaluhin munggelan Yahiya dem kalabusu. 28 Ubus binoˈo weˈ ne kōknen binettad diyataˈ talam duk pinangurung ne weˈ ne si budjangin. Manjari pinangurung isab weˈ budjangin si saˈinen.

29 Pagkale meˈ tindeg si Yahiyahin inin, pī siye ngeddoˈ bangkeynen duk kinubul weˈ de.

Pamakan si Isa meˈ aˈa lime ngibuhin

(Mateo 14.13-21; Lukas 9.10-17; Yahiya 6.1-14)

30 Manjari meˈ aˈa bakas kawakilan weˈ si Isahin magtipun ne balik pī si iye. Inaka-akahan weˈ de si Isa kēmon meˈ bakas tahinangden duk meˈ pamanoloˈden. Ekka hep aˈa maggew-gantiˈ pī si siye hangkan gaˈi ne siye bisan makasaluˈ mangan. 31 Hangkan paˈin si Isa si siye, “Sūng kite bi pī si lahat makagindew-gindew, kite-kite bi hadja duk kaˈam kapahali-hali daddaliˈ.” 32 Manjari tahalaˈ siye magbangkaˈ pī si lahat makagindew-gindew, siye-siye hadja.

33 Saguwaˈ ekka aˈa ngite siye patahalaˈden duk makakilale siye. Manjari magubas meˈ aˈahin amban meˈ kalumaˈan hap pī duk dumehellu pe siye tekka amban disi Isa laˈi si dambiyaˈ lamew. 34 Pagtakas si Isa, banes teˈed aˈa kitene duk maˈaseˈ iye si siye, peggeˈ kuweˈ siye meˈ bili-bili gaˈ niyaˈ ngipat siye. Manjari ekka pamanoloˈne siye.

35 Pagkohap ne, pī meˈ tindegnen si iye duk paˈinde, “Lahat gaˈi hep inin tantu papituhan aˈa bu iyuˈ ne kohap teˈed. 36 Daˈakun meˈ aˈa inin pī si meˈ aˈa magtinanemin laˈi si kalahatan diyataˈ duk si meˈ kalumaˈan mapaliputin duk siye makabelli kinakande.” 37 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Kaˈam ne mamakan siyehin.” Paˈinde si iye, “Na, inumey inin? Sa banes aˈa iyan, subey tangdan aˈa maghinang dem walum bulan pamelli panin pamakan siye iyan.” 38 Tilew si Isa siye, paˈinne, “Piyek kayuˈ panbi lu? Pī koˈ, payamanun bi.” Pagsakaliˈ ne kataˈuhande, paˈinde, “Lime du panin duk duwe kenna.”

39 Manjari dinaˈak siye weˈ si Isa ningkoloˈ kēmon magtumpuk-tumpuk diyataˈ balili. 40 Hangkan ningkoloˈ ne siye magtumpuk-tumpuk, niyaˈ ne dahatus-dahatus duk niyaˈ ne lime-limempūˈ. 41 Manjari ineddoˈ weˈ si Isa pan lime kayuˈin duk kenna duwehin, bu mayam iye magdiyataˈ langit magpasalamat si Tuhan. Ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne panin duk pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen dinaˈak pangurung si meˈ aˈahin. Damikkiyan isab kenna duwehin binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne si siye kēmon. 42 Mangan siye kēmon duk esso siye. 43 Pagubus siye mangan, tinipun weˈ meˈ tindeg si Isahin lukasde pan duk kennahin, sampūˈ duk duwe bakaˈ pennoˈ. 44 Ekkahan mamangan pan miyaˈan, meˈ lellahin hadja niyaˈ lime ngibu.

Si Isa lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamew

(Mateo 14.22-33; Yahiya 6.15-21)

45 Puwas miyaˈan, magtawus dinaˈak weˈ si Isa meˈ tindegnen pasakey dem bangkaˈ. Pinadehellu siye weˈ ne pī si dambiyaˈ lamew si puweblo Betsaida, sābune pe mapoleˈ meˈ aˈahin. 46 Pagubus ne siye patahalaˈne, pī iye diyataˈ kūd missā si Tuhan. 47 Pagsangem ne, laˈi ne si tengngaˈ lamew bangkaˈin. Si Isa laˈi pe diyataˈ kūd dendangan. 48 Kitene meˈ tindegnen kahunitan teˈed peggeˈ pasumbal si siye baliyuhin. Pagdayiˈ ellew ne, pī si Isa si siye lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamew. Sōng hadja siye labeyanne, 49 saguwaˈ takite meˈ tindegnen iye lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamew duk kannalde weˈ panyataˈ iye. Magkilahap teˈed siye. 50 Peggeˈ kēmon siye takitede iye duk kaˈumagadan siye. Saguwaˈ magtawus si Isa missā si siye duk paˈinne, “Pahagetun bi ateybin. Aku hep ituˈ. Daˈa kaˈam tinalew.” 51 Manjari pasakey si Isa pī si siye magdem bangkaˈ. Pagsakeyne, padeheng baliyuhin hangkan bengngangan teˈed meˈ tindeg si Isahin. 52 Peggeˈ bisan ne bakas takitede balakat si Isahin pamakanne aˈa lime ngibuhin, gaˈi pe teˈed tasabutde bang ine hāti bakas takiteden.

Pinakoleˈ meˈ aˈahin weˈ si Isa laˈi si Gennesaret

(Mateo 14.34-36)

53 Pagsakaliˈ ne siye lumipag, tekka siye si lahat Gennesaret duk padungguˈ siye si tapiyan. 54 Pagduwaˈide amban bangkaˈ, magtawus si Isa takilale weˈ meˈ aˈahin. 55 Manjari magubas meˈ aˈahin ngalatag kalahatan mapaliputin duk binoˈo weˈ de meˈ aˈa masakihin diyataˈ tanggungande bisan antag pakakalehande palaˈihan si Isahin. 56 Antag-antag katekkahanne, si meˈ kalumaˈan ke, atawa si puweblo, atawa si lahat diyataˈ, pinabāk weˈ de meˈ masakihin si meˈ tabuˈan duk pabuyuˈ-buyuˈ siye pu si Isa bang makajari antan meˈ masakihin bisan hadja tuggu semmeknen. Na, kēmon makaˈantan iyehin kawuliˈan.

7

Inggehin hāp tinuhut, biˈat-biˈatan aˈa atawa daˈakan Tuhan

(Mateo 15.1-9)

1 Manjari magtipun meˈ Pariseohin pī pu si Isa magtuhut duk bang piyangan guru si saraˈ āgama amban Awrusalam. 2 Takitede meˈ tindeg si Isahin mangan. Kaharaman siye peggeˈ meˈ tindeg si Isahin mangan bu gaˈ siye ngosoˈ tangan makasutsi nuhut addat duk panoloˈ meˈ Pariseohin.

3 Addat meˈ Pariseohin duk kēmon ne meˈ Yahudihin, gaˈi hep siye mangan bang gaˈi dahuˈ siye kapangosoˈ tangan nuhut biˈat-biˈatan meˈ kapapuˈanden. 4 Bang siye tekka amban tabuˈan, gaˈi siye mangan bang gaˈi dahuˈ siye kapangosoˈ kuweˈ miyaˈan. Duk ekka pe meˈ biˈat-biˈatan seddili tuhutde kuweˈ pagkosoˈ meˈ tikung, meˈ kaldero duk meˈ siliˈ.

5 Hangkan tinilew weˈ meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin si Isa, paˈinde, “Weˈey meˈ tindegnun gaˈi nuhut biˈat-biˈatan meˈ kapapuˈanten bi? Weˈey siye mangan bisan siye gaˈ bakas ngosoˈ tangan makasutsi?” 6 Nambung si Isa, paˈinne, “Kaˈam iyan magmā-mā nuhut Tuhan bu gaˈi du. Asal bennal teˈed bissā Tuhan sinulat Nabi Isaya sabab kaˈamin. Laˈi paˈin Tuhanin,

‘Meˈ aˈa inin pahadjede ku duk behede, saguwaˈ ateyden gaˈi nuhut aku. 7 Gaˈ gunane pagsambahayangde si akuhin, peggeˈ meˈ pamanoloˈden hinang-hinang aˈa hadja bu paˈinde amban aku,’ paˈin Tuhanin.

8 “Tinayikutan weˈ bi meˈ pangandaˈakan Tuhanin,” paˈin si Isa, “duk iye tinuhutbin meˈ biˈat-biˈatan aˈa. 9 Asal pandey kaˈam,” paˈin si Isa. “Tinayikutan weˈ bi meˈ pangandaˈakan Tuhanin supaya tatuhutbi biˈat-biˈatan kapapuˈanbin. 10 Peggeˈ, missā hep Tuhanin dem saraˈ pinangurungne pu si Musa para si meˈ aˈahin, paˈinne, ‘Pagaddatanun bi saˈi-samabin.’ Duk ‘Sine-sine missāhan saˈinen atawa samanen laˈatan, subey teˈed iye pinapatey.’ 11 Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “si saraˈ hininang-hinangbin hadja, paˈinbi weˈ bang niyaˈ aˈa magpaˈin si saˈi-samanen, ‘Gaˈ ne niyaˈ panabangku kaˈam, Ammaˈ atawa Inaˈ, kulban ne, hātinen tapangurungku ne alataˈkun si Tuhan,’ 12 na, bang kuweˈ miyaˈan bissā aˈahin,” paˈin si Isa, “gaˈi ne iye pahinangbi ine-ine panabangne meˈ matettoˈanen. 13 Na, sa hinanganbi iyan, gaˈi du pinagmasi weˈ bi pangandaˈakan Tuhanin peggeˈ iye pamanoloˈbin meˈ biˈat-biˈatan kapapuˈanbin. Duk ekka pe hinanganbi sa miyaˈan.”

Bang ine makaharam aˈahin

(Mateo 15.10-20)

14 Puwas miyaˈan, ilinganan ne isab balik weˈ si Isa meˈ aˈahin pī si iye duk paˈinne si siye, “Pakale kaˈam kēmon si aku duk tahātibi bissāku inin: 15 Dumaˈin kinakan mapadiyalem si baran aˈahin makaharam iyehin. Saguwaˈ iye makaharam iyehin, meˈ mapaluwas amban ateynen. 16 Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

17 Pagtumahalaˈ ne disi Isa amban meˈ aˈahin, padiyalem siye dem lumaˈ. Tinilew iye weˈ meˈ tindegnen sabab panoloˈne miyaˈan. 18 Paˈinne si siye, “Sampay kaˈam isab, gaˈi tahātibi? Gaˈi ke tahātibi weˈ bisan kinakan ine padiyalem dem baran aˈa gaˈi makaharam iye? 19 Peggeˈ gaˈi hep inin padiyalem dem ateyne saguwaˈ dem bettengne hadja, ubus bu pinaluwas du.” Bissā si Isa miyaˈan magpahāti weˈ gaˈ niyaˈ kinakan haram, kēmon halal.

20 Paˈin si Isa pe, “Mapaluwas amban atey aˈahin, iye iyan makaharam iyehin. 21 Peggeˈ amban dem ateyne paguwaˈ meˈ pikilanne malaˈatanin, pagjinahin, pagtangkewin duk pagpapateyin. 22 Damikkiyan amban dem atey aˈa, paguwaˈ pagnapsuhin, pagakkalin, pagbaˈisin, pagibegin, paglimut-limutin, paglangkew ateyin, pagkadupanganin, duk kēmon ne hinangan malaˈatin. 23 Kēmon meˈ malaˈat inin paluwas amban dem atey aˈa duk iye makaharam iyehin.”

Sandel dende amban Penisiyahin

(Mateo 15.21-28)

24 Manjari tahalaˈ si Isa billaˈi duk hap pī iye si dambuwaˈ lahat tapit si puweblo Tiros. Paglaˈi iye, padiyalem iye si dambuwaˈ lumaˈ, duk laˈi iye patennaˈ. Kabayaˈannen weˈ gaˈ niyaˈ ngataˈu weˈ laˈi iye. Saguwaˈ ujud kataˈuhan du. 25 Niyaˈ dende laˈi bakas takalene sabab si Isa. Pagkalene weˈ īˈ laˈi si Isa, magtawus iye hap pī pasujud si bettis si Isa. Dende miyaˈan taga anak dende-dende pasayedan seyitan. 26 Dumaˈin Yahudi dende miyaˈan saguwaˈ bangsa Penisiya iye, amban lahat Siriya. Na, manjari pabuyuˈ-buyuˈ iye pu si Isa pakipaluwasne seyitanin amban anaknen. 27 Missā si Isa si iye si dalilan, paˈinne, “Subey pinaˈesso dehellu meˈ anakin peggeˈ gaˈi patut ineddoˈ kinakan meˈ anakin bu ilakasan pī si meˈ asu.” 28 “Bennal, Tuwan,” paˈin dendehin. “Saguwaˈ bisan du meˈ asu diyawaˈ lamisahanin, kakande du mapagpag weˈ meˈ mākanakin.” 29 Manjari paˈin si Isa si iye, “Hap lumaˈ ne kew. Sabab bissānu iyan, paluwas ne seyitanin amban anaknun.” 30 Hap lumaˈ ne dendehin duk kitene anaknen pabāk-bāk diyataˈ kantil. Ubus ne paluwas seyitanin amban iye.

Kawuliˈan aˈa mabisu duk maˈengngeˈin

31 Manjari tahalaˈ si Isa amban meˈ kalahatan si Tirosin balik pī si antag lamew Jalil. Binutasan weˈ ne lahat Sidonin palabey amban lahat ēnande Sampūˈ Puweblohin. 32 Niyaˈ dambuwaˈ aˈa bisu duk engngeˈ binoˈo weˈ aˈa pī pu si Isa. Pabuyuˈ-buyuˈ siye pu si Isa, pakibettad tangannen si iye. 33 Manjari binoˈo weˈ si Isa aˈahin tahalaˈ amban dem meˈ kaˈekkahanin. Ubus pinapī weˈ ne meˈ timbōˈnen dem tayinge aˈahin. Ngaluraˈ isab iye ubus bu inantan weˈ ne dellaˈ aˈahin. 34 Manjari mayam si Isa magdiyataˈ langit duk magnapas iye pinahadje duk paˈinne si aˈahin, “Eppata!” Hātinen, “Paluka kaˈam!” 35 Magtawus tayinge aˈahin makakale duk ngalokaˈ ne dellaˈnen duk pastiˈ ne pamissānen. 36 Manjari sinessaˈan meˈ aˈahin weˈ si Isa weˈ subey siye gaˈi magaka-aka pu sine-sine. Saguwaˈ iye-iye panessaˈnen, pasōng pe teˈed pangaka-ngakade sabab inin. 37 Duk bengngangan teˈed meˈ aˈahin. Paˈinde, “Uy, asal hāp teˈed kēmon hinanganne inin. Bisan aˈa mabisuhin makakale weˈ ne duk aˈa maˈumewin makabissā weˈ ne.”

8

Makan si Isa ampat ngibu aˈa

(Mateo 15.32-39)

1 Gaˈ tiggel puwas miyaˈan, banes ne teˈed isab aˈa patipun pī pu si Isa bu gaˈ ne niyaˈ kakande. Manjari ilinganan weˈ si Isa meˈ tindegnen pī si iye duk paˈinne si siye, 2 “Maˈaseˈ ku si meˈ aˈa mabanes inin peggeˈ tellum bahangi ne kuweˈitu patuˈude si akuhin bu gaˈ ne niyaˈ kakande. 3 Bang siye papoleˈku gaˈ bakas mangan, kinawugtuˈ siye iyan si lān. Bu meˈ sinduwe inin tala pamoleˈanden.” 4 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Na, antag kite ngeddoˈ kinakan pamakan siye tuˈu si lahat makagindew-gindew inin?” 5 Manjari tilew si Isa siye, “Piyek kayuˈ panbi lu?” Paˈinde, “Pituˈ.”

6 Manjari dinaˈak weˈ ne meˈ aˈa mabanesin ningkoloˈ diyataˈ bulak. Ineddoˈ weˈ ne pan pituˈin duk magpasalamat iye si Tuhan. Ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne panin duk pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen dinaˈak pinangurung si meˈ aˈahin. Duk pinangurung ne weˈ de. 7 Niyaˈ isab kenna dikiˈ bang piyek kayuˈ. Pagubus si Isa magpasalamat si Tuhan, dinaˈak isab weˈ ne pangurung kennahin si meˈ aˈahin. 8 Mangan siye kēmon duk esso siye. Ubus bu tinipun weˈ de lukasin, pituˈ bakaˈ pennoˈ. 9 Niyaˈ kulang-labi ampat ngibu meˈ aˈa mamanganin. 10 Manjari pinapoleˈ ne meˈ aˈahin weˈ si Isa duk magtawus iye pasakey duk meˈ tindegnen dem bangkaˈ pī si lahat Dalmanuta.

Meˈ Pariseohin makapakite tandaˈ

(Mateo 16.1-4)

11 Pagtekka si Isa duk meˈ tindegnen si Dalmanuta, hap pī si iye meˈ Pariseohin moˈo iye magsuweyan. Batang iye kuhi-kuhide hangkan makapakite siye tandaˈ bang bennal taga kapatut iye amban Tuhan. 12 Magnapas pinahadje si Isa duk paˈinne si siye, “Meˈ aˈa kuweˈitu inin luwal ne hadja māku tandaˈ. Sabennal akahante kaˈam, gaˈ niyaˈ tandaˈ pakitehanku si kaˈam.” 13 Manjari tahalaˈ si Isa amban siye. Pasakey iye balik dem bangkaˈ palipag pī si dambiyaˈ lamew.

Sinessaˈan weˈ si Isa meˈ tindegnen dinaˈak siye maghalliˈ si meˈ toloˈ meˈ Pariseohin duk toloˈ si Herodin

(Mateo 16.5-12)

14 Meˈ tindeg si Isahin gaˈ makaˈesseb moˈo kinakan. Luwal du dambuwaˈ pande dem bangkaˈin. 15 Manjari sinessaˈan siye weˈ si Isa si dalilan. Paˈinne, “Pahatul-hatul kaˈam. Halliˈanun bi pasulig meˈ Pariseohin duk pasulig Sultan Herodin.” 16 Magbissā-bissā meˈ tindegnen sabab pinaˈinne miyaˈan peggeˈ gaˈ tahātide. Paˈinde, “Hangkan hatu iye missā kuweˈ miyaˈan, peggeˈ gaˈ kite bi makaboˈo pan.” 17 Kataˈuhan si Isa bang ine pagbissā-bissāden. Hangkan paˈinne si siye, “Weˈey pagbissābin sabab gaˈ niyaˈ panbi? Gaˈi pe ke kataˈuhanbi atawa tahātibi? Gaˈi kaˈam katoloˈan? 18 Niyaˈ matabi saguwaˈ kuweˈ gaˈi kaˈam makakite. Niyaˈ tayingebi saguwaˈ kuweˈ gaˈi kaˈam makakale. Gaˈ ke taˈessebbi bakas hininangku ellew īˈen? 19 Pamahagiˈ-mahagiˈku pan limehin si meˈ aˈa lime ngibuhin, piye bakaˈ pennoˈ weˈ lukas tinipunbin?” Paˈinde, “Sampuk-duwe.” 20 “Duk gaˈ ke taˈessebbi pan pituˈ binahagiˈ-bahagiˈku si meˈ aˈa ampat ngibuhin? Piye bakaˈ pennoˈ weˈ lukas tinipunbin?” Paˈinde, “Pituˈ.” 21 “Na,” paˈinne, “bu gaˈi pe tahātibi.”

Kawuliˈan weˈ si Isa aˈa pessekin

22 Manjari tekka siye si puweblo Betsaida. Niyaˈ meˈ aˈa pī si iye magboˈo aˈa pessek duk pabuyuˈ-buyuˈ siye pu si Isa pakiˈantan si iye. 23 Manjari inantanan ne weˈ si Isa tangan aˈa mapessekin duk tinundan weˈ ne binoˈo paluwas amban meˈ kalumaˈan miyaˈan. Paglaˈi ne siye, pineppaˈan weˈ si Isa meˈ mata aˈahin duk binettad weˈ ne meˈ tangannen si mata aˈahin. Ubus bu tinilew weˈ ne aˈahin, “Niyaˈ ke takitenu?” 24 Mayam aˈahin patongas duk paˈinne, “Ngite ku meˈ aˈa lumengngan-lengngan, saguwaˈ kuweˈ siye bantuk kayu.” 25 Manjari binettad balik weˈ si Isa meˈ tangannen si meˈ mata aˈahin. Mayam aˈahin pahantap, manjari kawuliˈan iye duk pastiˈ ne pamayamne kēmonin. 26 Manjari pinapoleˈ ne iye weˈ si Isa. Paˈin si Isa si iye, “Daˈa ne kew balik pī si kalumaˈan miyaˈan.”

Magbennal si Petros sabab si Isa

(Mateo 16.13-20; Lukas 9.18-21)

27 Manjari palanjal ne si Isa duk meˈ tindegnen pī si meˈ kalumaˈan mapaliput si puweblo Kesarea Pilipihin. Sasangde si lān, tinilew weˈ ne meˈ tindegnen, paˈinne, “Ine paˈin meˈ aˈahin, sine koˈ ku?” 28 Nambung siye, paˈinde, “Niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ kaˈu koˈ si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin ellum balik. Sinduwehin isab magpaˈin weˈ Nabi Eliyas koˈ kew. Duk niyaˈ pe isab magpaˈin weˈ kaˈu koˈ dambuwaˈ meˈ nabi awwalley.” 29 “Saguwaˈ bang kaˈam,” paˈin si Isa, “ine paˈinbi? Sine teˈ ku?” Nambung si Petros, paˈinne, “Kaˈu Almasihin, tapeneˈ Tuhan magbayaˈin.” 30 Manjari sinessaˈan teˈed siye weˈ si Isa weˈ subey siye gaˈi magaka-aka bisan pu sine bang sine iye.

Pinaˈal weˈ si Isa kamateynen

(Mateo 16.21-28; Lukas 9.22-27)

31 Na, nagnaˈ si Isa magtoloˈ si meˈ tindegnen sabab dinen. “Aku inin,” paˈinne, “Anak Manusiyaˈin, subey ekka kabinasahan sandalanku duk gaˈi du ku pinagmasi weˈ meˈ kabahiˈanin duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Pinapatey du ku iyan duk pagpuwas tellum bahangi, ellum du ku balik.” 32 Binissā inin weˈ si Isa pinapastiˈ, hangkan binoˈo si Isa weˈ si Petros patala-tala bu inamāhan iye weˈ ne bang weˈey iye missā sa miyaˈan. 33 Saguwaˈ paharap si Isa si meˈ tindegnen duk pinayaman siye weˈ ne. Manjari inamāhan weˈ ne si Petros duk paˈinne si iye, “Tahalaˈ kew amban aku, Seyitan. Peggeˈ pikilannun pikilan amban manusiyaˈ hadja, dumaˈin amban Tuhan.”

34 Manjari ilinganan weˈ si Isa pī si iye meˈ aˈa mabanesin duk meˈ tindegnen. Paˈinne si siye, “Bang niyaˈ aˈa mabayaˈ nuhut aku, subey iye tuhutne kinabayaˈankun, dumaˈin kinabayaˈannen. Duk subey isab iye moˈo olom pamapateyan iyehin, hātinen maglillaˈ iye nandal kabinasahan duk bisan pe matey. Manjari makajari ne iye nuhut aku. 35 Peggeˈ,” paˈin si Isa, “bang aˈahin ellegne umulnen, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi ellegne umulnen duk maglillaˈ pe iye matey hawal tuyuˈne manuhut akuhin duk magmahalayak aka-aka mahāpin, na, aˈa iyan taga umul du salama-lama. 36 Peggeˈ aˈahin, bisan pe tepe si iye kēmon alataˈ dem dunyahin, gaˈ du niyaˈ gunane bang gaˈi tepe si iye umul salama-lamahin. 37 Peggeˈ gaˈ niyaˈ alataˈ si dunya makalekkat iye supaya tepe si iye umul salama-lamahin. 38 Sine-sine iyaˈ magpatampal si meˈ aˈa weˈ tindegku iye, duk weˈ nuhut iye toloˈkun, - bu meˈ aˈa kuweˈitu inin kaˈekkahanden dusehan duk gaˈi nuhut Tuhan, - aku, Anak Manusiyaˈin, iyaˈ du ku isab ngilale iye tindegku, bang ku balik pitu magtuhut duk meˈ malaˈikat masutsihin liput weˈ sahaya Samaku Tuhanin.”

9

1 Paˈin si Isa pe, “Sabenna1 akahante kaˈam, niyaˈ kaˈam matuˈu inin gaˈi matey bang gaˈi dahuˈ takitebi pagbayaˈ Tuhanin duk balakatan teˈed pagbayaˈnen.”

Kapinda bantuk si Isahin

(Mateo 17.1-13; Lukas 9.28-36)

2 Manjari, ennem bahangi puwas miyaˈan, binoˈo weˈ si Isa si Petros, si Yakub duk si Yahiya pī diyataˈ punu langkew siye-siye hadja. Sābude malaˈihin, pinda teˈed bantuk si Isahin si pagmatahande. 3 Semmeknen ngillap teˈed duk asal poteˈ manamal. Gaˈ niyaˈ aˈa tuˈu si dunya makapapoteˈ semmek kuweˈ poteˈan semmekne miyaˈan. 4 Manjari paguwaˈ si siye laˈi si Nabi Eliyas duk si Musa duk magbissā siye duk si Isa. 5 Sābude magbissāhin, paˈin si Petros pu si Isa, “Tuwan, hāp teˈed peggeˈ tiyaˈ kami tuˈu. Ngahinang kami tellu payad-payad. Dambuwaˈ si kaˈu, dambuwaˈ pu si Musa duk dambuwaˈ pu Nabi Eliyas.” 6 Hangkan si Petros missā sa miyaˈan, peggeˈ gaˈi iye magkataˈu-taˈu bang ine bissāne sabab tinalew teˈed siye. 7 Manjari niyaˈ inalak paguwaˈ duk kalandungan siye duk niyaˈ suwala amban dem inalakin magpaˈin, “Inin Anakku kalasahanku teˈed. Pakalehun bi iye.” 8 Manjari, pagpayamde paliput, bessuwang gaˈ ne niyaˈ seddili kitede laˈi, luwal saˈ si Isa.

9 Manjari sasangde padurul amban diyataˈ punu, sinessaˈan siye weˈ si Isa weˈ subey siye gaˈi magaka-aka bisan pu sine sabab bakas takiteden. Bang iye, Anak Manusiyaˈin, ellum ne balik amban kamateynen, meke ne siye makajari magaka-aka si aˈa. 10 Tinuhut weˈ de panessaˈne miyaˈan, saguwaˈ magtilew-tinilew siye tellungan bang ine hāti pinaˈinnen weˈ ellum iye balik amban kamateynen. 11 Na, tilewde si Isa, paˈinde, “Weˈey teˈ magpaˈin meˈ guru si saraˈ āgamahin weˈ subey koˈ pitu dehellu Nabi Eliyas meke Almasihin?” 12 Nambung si Isa. “Bennal iyan,” paˈinne, “Nabi Eliyas pitu dehellu amban Almasihin manyap kēmonin. Na, ine teˈ paˈin kitabin sabab aku, Anak Manusiyaˈin? Paˈin kitabin weˈ subey ekka kabinasahan sandalanku duk diniyawaˈan ku teˈed. 13 Saguwaˈ akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “bakas pitu ne Eliyas duk tahinang ne weˈ meˈ aˈahin sasuku kabayaˈanden si iye, kuweˈ du tasulat dem kitab sabab iyehin.”

Si Isa makawuliˈ nakanak lella pasayedan seyitan

(Mateo 17.14-21; Lukas 9.37-43)

14 Pagbalikde pī si meˈ tindegne sinduwehin, banes teˈed aˈa kitede paliput si siye. Duk niyaˈ meˈ guru si saraˈ āgama laˈi magpasuweyan duk siye. 15 Manjari pagkite weˈ meˈ aˈa mabanesin si Isa, ulaliˈ siye peggeˈ gaˈ ase-asede weˈ pī laˈi si Isa. Magubas siye pī nagina iye. 16 Tinilew weˈ si Isa meˈ tindegnen, paˈinne, “Ine pagpasuweyanbi duk siye miyaˈan?” 17 Niyaˈ nambung amban meˈ aˈa mabanesin, paˈinne, “Tuwan, binoˈo weˈ ku anakku inin pitu si kaˈu peggeˈ pasayedan iye seyitan maˈumew iye. 18 Duk kahabaˈ iye usaˈ seyitanin, hinantakan iye weˈ ne. Magbukal behenen, magtageˈot meˈ impennen, duk ngoral iye. Manjari pināku weˈ ku si meˈ tindegnun pakipaluwasku seyitanin saguwaˈ gaˈ du tapaluwasde.” 19 Paˈin si Isa si meˈ aˈahin, “Oy, kaˈam meˈ aˈa kuweˈitu inin. Gaˈ teˈed niyaˈ sandelbi si Tuhan. Taman sumiyan pe ku tuˈu si kaˈam? Taman sumiyan pe ku nandalan addatbin meke kaˈam kahagad? Boˈohun nakanakin pitu si aku.” 20 Binoˈo ne weˈ de pī si iye.

Pagkite seyitanin si Isa, magtawus pinapaspad weˈ ne nakanakin. Pahantak nakanakin diyataˈ bulak magligidan duk magbukal behenen. 21 Tinilew weˈ si Isa sama nakanakin, “Sumiyan pe iye sa inin?” Nambung iye, “Kemuwe dikiˈ pe iye. 22 Duk daran ne iye tineppadan weˈ seyitanin pī dem ebbut duk dem boheˈ supaya tapapateyne. Bang tahinangnu, andūˈ Tuwan, maˈaseˈ ne kew si kami duk tabangun kami.” 23 “Tilewnu bang tahinangku?” paˈin si Isa. “Bang aˈahin sandel si Tuhan,” paˈinne, “kēmon tahinangne.” 24 Magtawus sama nakanakin missā pinapales, paˈinne, “Ngandel ne ku, Tuwan. Tabangun ku duk pasōng sandelkun.”

25 Pagkite si Isa meˈ aˈa mabanesin hap pī patipun si iye, inamāhan weˈ ne seyitanin. “Kaˈu seyitan,” paˈinne, “seyitan magpaˈumew duk magpabisu, daˈakte kew paluwas amban nakanak inin duk daˈa ne kew teˈed padiyalem balik si iye.” 26 Manjari magkilahap seyitanin duk pinapaspad manamal weˈ ne nakanakin. Ubus paluwas ne seyitanin amban iye. Nakanakin kuweˈ ne aˈa matey, hangkan kaˈekkahan meˈ aˈahin magpaˈin, “Matey ne iye.” 27 Saguwaˈ inantanan weˈ si Isa tangan nakanakin duk pinadongaˈ weˈ ne. Manjari nengge ne nakanakin.

28 Pagdiyalem si Isa si lumaˈ, tinilew iye weˈ meˈ tindegnen, siye-siye hadja, paˈinde, “Weˈey teˈ gaˈ tapaluwas kami seyitanin?” 29 Paˈinne si siye, “Da bayuˈ seyitan miyaˈan gaˈi tapaluwas weˈ ine-ine luwal hadja bang pinākuhan si Tuhan.”

Inaka weˈ si Isa balik sabab kamateynen

(Mateo 17.22-23; Lukas 9.43-45)

30 Manjari palanjal ne disi Isa duk meˈ tindegnen. Pabutas siye si lahat Jalil. Gaˈi mabayaˈ si Isa weˈ niyaˈ ngataˈu bang tungan lengngannen, 31 peggeˈ magtoloˈ iye si meˈ tindegnen. Pagtoloˈnen, paˈinne si siye, “Aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du ku iyan si antanan meˈ aˈa. Papateyde du ku. Tellum bahangi puwas kamateykun, ellum du ku balik.” 32 Saguwaˈ gaˈ tahātide bissāne miyaˈan duk gaˈ siye makatawakkal nilew iye.

Sine tamanan malangkewin

(Mateo 18.1-15; Lukas 9.46-48)

33 Manjari tekka siye si puweblo Kapernaum. Paglaˈi ne siye dem lumaˈ, tinilew weˈ si Isa meˈ tindegnen. “Ine teˈ pagpasuweyanbi si lānin?” paˈinne. 34 Saguwaˈ gaˈ siye nambung peggeˈ pagpasuweyanden sabab bang sine siye tamanan malangkewin. 35 Manjari ningkoloˈ si Isa duk ilinganan weˈ ne sampūˈ duk duwe tindegnen pī si bihingne. Paˈinne si siye, “Sine-sine mabayaˈ pinalangkew teˈedin, subey iye magpadiyawaˈ dine supaya iye madiyawaˈ amban kēmonin, duk subey iye daraˈakan kēmon aˈa.” 36 Manjari ngeddoˈ si Isa dambuwaˈ nakanak dikiˈ duk pinatengge weˈ ne si tengngaˈde. Ubus kinekkepan weˈ ne nakanakin duk paˈinne si siye, 37 “Bang niyaˈ aˈa bu sabab sandelne si akuhin ngaddatan dambuwaˈ nakanak dikiˈ kuweˈ inin, aku inaddatannen. Duk bang niyaˈ ngaddatan aku, dumaˈin hadja aku inaddatannen, saguwaˈ damikkiyan addatanne Tuhanin, mamapitu aku si dunyahin.”

Manggaˈi manguntarahan kaˈamin bēbbeg amban kaˈam

(Lukas 9.49-50)

38 Paˈin Yahiya si iye, “Tuwan, niyaˈ takite kami dambuwaˈ aˈa sabbutne ēnnun pagpaluwasne seyitan amban meˈ aˈa. Pinages iye weˈ kami peggeˈ gaˈi iye nuhut kite bi.” 39 “Daˈa iye pagesun bi,” paˈin si Isa. “Peggeˈ sine-sine nabbut ēnkun paghinangne hinangan balakatan, gaˈi iye mura-mura makabissā laˈatan sabab aku. 40 Peggeˈ aˈa manggaˈi manguntarahan kitehin bin,” paˈinne, “bēbbeg amban kite bi. 41 Sabennal akahante kaˈam weˈ sine-sine ngurungan kaˈam bisan hadja da sawan boheˈ pamaˈinum kaˈam peggeˈ kaˈam tindeg Almasi, asal katumbasan teˈed iye hāp.”

Subey ilebbahan pagdusehin

(Mateo 18.6-9; Lukas 17.1-2)

42 “Saguwaˈ sine-sine makapaduse si dambuwaˈ nakanak dikiˈ kuweˈ inin makahagad si akuhin, hāp pe siˈ iye miyaˈan tapatowengan batu hadje si kellongne bu ilaboˈ pī dem tahik, duk hadja gaˈi taboˈone magduse. 43 Bang tangannun mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun ne pagdusenun. Dalilnen, kuweˈ du putukannu tangannun. Hāp pe kew paˈasek dem surgaˈ bisan kew putuk, amban duwe tangannun saguwaˈ pī kew dem narkaˈ, dem ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne. ( 44 Laˈi pangalegga Tuhan aˈahin, gaˈ niyaˈ hāranne duk pagsandalin gaˈ niyaˈ tamananne.) 45 Damikkiyan bang bettisnun mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen, kuweˈ du putukannu bettisnun. Hāp pe kew paˈasek dem surgaˈ bisan kew putuk, amban duwe bettisnun saguwaˈ tinimanan kew pī dem narkaˈ, dem ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne. ( 46 Laˈi pangalegga Tuhan aˈahin, gaˈ niyaˈ hāranne duk pagsandalin gaˈ niyaˈ tamananne.) 47 Duk bang matanun isab mamoˈo kaˈu magdusehin, lebbahanun pagdusenun. Dalilnen, kuweˈ du ugitannu matanun. Hāp pe kew paˈasek dem surgaˈ bisan dambuwaˈ saˈ matanun, amban duwe matanun saguwaˈ tinimanan kew pī dem narkaˈ. 48 Laˈi pangalegga Tuhan aˈahin gaˈ niyaˈ hāranne, duk pagsandalin gaˈ niyaˈ tamananne.”

49 Paˈin si Isa pe, “Kēmon aˈahin subey palabey dem ebbut, hātinen dem katiksaˈan, supaya ngabasag sandelden.”

50 Paˈinne isab, “Kataˈuhanbi du weˈ asinin asal hāp. Saguwaˈ bang asinin gaˈ ne niyaˈ lessane, gaˈi ne maˈasin balik. Hangkan kaˈam isab,” paˈinne, “subey kaˈam pahatul-hatul supaya gaˈi lepas pagaddat-inaddatbin duk pagsulut-sulutbin.”

10

Magtoloˈ si Isa sabab pagbutasin

(Mateo 19.1-12; Lukas 16.18)

1 Manjari tahalaˈ si Isa amban lahat Jalil duk hap pī iye si meˈ kalahat-lahatan laˈi si Yahudiya duk sampay si meˈ kalahatan si lipag boheˈ Jordan. Banes ne isab aˈa patipun si iye laˈi. Manjari tinoloˈan siye weˈ si Isa, sa hinangannen. 2 Niyaˈ meˈ Pariseo patapit pī si iye duk panguhi-nguhide iye, tilewde iye, paˈinde, “Dem saraˈ, makajari ke bang aˈahin timananne andanen?” 3 Sambunganne siye, paˈinne, “Ine teˈ daˈakan pangurung si Musa kaˈamin?” 4 Paˈinde, “Pangandūsan si Musa lellahin milmahan sulat pagbutasan, ubus makajari ne timananne andanen.” 5 “Bennal iyan,” paˈin si Isa. “Saguwaˈ hangkan sinulat weˈ ne si kaˈam pangandaˈakan iyan, sabab gaˈi kaˈam ngatu nuhut toloˈ. 6 Saguwaˈ kemuwe tagnaˈ pamapanjari Tuhan kēmon-kēmonin, ‘pinapanjari weˈ ne manusiyaˈin lella duk dende,’ sa pinaˈin dem kitabin. 7 ‘Hangkan tahalaˈ lellahin amban saˈi-samanen bu padambuwaˈ iye si andanen, 8 duk bakas duwehin magdambuwaˈ baran ne.’ Manjari dumaˈin ne siye duwe baran,” paˈin si Isa, “saguwaˈ dambuwaˈ baran ne. 9 Hangkan subey teˈed gaˈi pagbutas aˈa bakas pinagdambuwaˈ weˈ Tuhanin.”

10 Paglaˈi ne balik meˈ tindeg si Isahin dem lumaˈ patennaˈanden, tinilew isab weˈ de si Isa sabab toloˈne miyaˈan. 11 Sambunganne siye, paˈinne, “Sine-sine nimanan andanen bu maganda seddili, magjina iye duk kapagduse iye si andane poˈonin. 12 Damikkiyan bang dendehin isab timananne ellanen bu magella iye seddili, magjina iye.”

Si Isa malasa si meˈ mākanak dikiˈ

(Mateo 19.13-15; Lukas 18.15-17)

13 Niyaˈ meˈ aˈa moˈo meˈ anakde pī pu si Isa supaya siye antananne. Saguwaˈ pinagamāhan siye weˈ meˈ tindegnen. 14 Pagkite si Isa inin, astel iye. “Ambat pitu si aku meˈ mākanakin,” paˈinne, “duk daˈa siye saggaˈun bi. Peggeˈ aˈa kuweˈ rnākanakin ngatu du pinagbayaˈan weˈ Tuhanin. 15 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “bang pangandel aˈa si Tuhanin dumaˈin kuweˈ pangandel mākanakin, na aˈa iyan asal gaˈi sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin.” 16 Manjari pinippi weˈ si Isa meˈ mākanakin maggantiˈ-gantiˈ. Binettad weˈ ne tangannen si siye duk māku-māku kahāpan iye si Tuhan para si siye.

Aˈa dayahanin

(Mateo 19.16-30; Lukas 18.18-30)

17 Manjari pagsōng lumengngan disi Isa hap kalahat-lahatan, niyaˈ aˈa magubas pī si iye duk nengge duk tuˈutne magpadiyawaˈ pu si Isa, paˈinne, “Tuwan, aˈa hāp kew. Ine subey hinangku duk ku pinasukuˈan umul salama-lama?” 18 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Weˈey paˈinnu weˈ hāp ku? Gaˈ niyaˈ hāp luwal Tuhanin dambuwaˈ-buwaˈ. 19 Kataˈuhannu du,” paˈinne, “meˈ pangandaˈakan Tuhanin. ‘Daˈa kew monoˈ. Daˈa kew magjina. Daˈa kew nangkew. Daˈa kew naksiˈ gaˈi bennal. Daˈa kew ngaliba. Pagaddatanun saˈi-samanun.’ ” 20 “Na, Tuwan,” paˈinne, “kēmon iyan tinuhut weˈ ku kemuwe nakanak pe ku.” 21 Sasang si Isa mayaman iye, kalasahanne iye. Paˈin si Isa, “Niyaˈ pe dambuwaˈ gaˈ tahinangnu. Pī kew, pabellihanun kēmon alataˈnun bu pangurungun ulinen si meˈ mamiskinin. Manjari niyaˈ du iyan alataˈnu laˈi si surgaˈ. Pagubus, balik kew pitu, nuhut kew aku.” 22 Pagkalene bissā si Isa miyaˈan, sengngel luwenen duk tahalaˈ iye dukka, peggeˈ ekka teˈed alataˈne.

23 Manjani mayam si Isa paliput si meˈ tindegnen duk paˈinne si siye, “Asal hunit teˈed meˈ madayahanin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhanin.” 24 Ulaliˈ teˈed meˈ tindegnen si bissāne miyaˈan. Saguwaˈ paˈinne si siye balik, “Meˈ pungtinaˈi, asal hunit teˈed aˈahin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhanin. 25 Mura pe untaˈin palabey si lowang dalum amban aˈa dayahanin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhanin.” 26 Pagkalede bissāne miyaˈan, ulaliˈ teˈed siye manamal duk paˈinde si iye, “Na, sine ne tapī si surgaˈin bang kuweˈ iyan?” 27 Manjari mayam si Isa si siye duk paˈinne, “Bang manusiyaˈ gaˈi teˈed makajari, saguwaˈ bang Tuhanin, gaˈ niyaˈ hunit si iye. Tahinangne kēmon.”

28 Manjari missā si Petros. “Payamanun kami inin,” paˈinne. “Ubus ne ambanan kami kēmon-kēmonin duk nuhut ne kami kaˈu.” 29 “Aweˈ,” paˈin si Isa, “sabennal akahante kaˈam, bang niyaˈ aˈa ngambanan lumaˈnen atawa pungtinaˈinen lella-dende, atawa saˈi-samanen, atawa meˈ anaknen, atawa bulaknen, bang ambananne meˈ inin sabab lasane si akuhin duk supaya iye kapalumengngan moˈo aka-aka mahāpin, 30 asal tumbasan Tuhanin iye paˈekka meˈ lumaˈ, duk meˈ pungtinaˈi lella-dende, meˈ saˈi, meˈ anak, duk meˈ bulak, tiggelanne tuˈu si dunya. Saguwaˈ makalabey isab iye kabinasahan bang iye nuhut aku. Saguwaˈ bisan iye bininasa,” paˈin si Isa, “inurungan du iye umul gaˈ tamananne laˈi si ahilat. 31 Ekka meˈ dumehellu kuweˈituhin, dumambuli du si pasōngan duk ekka dumambuli kuweˈituhin, dumehellu du si pasōngan.”

Kamintellune pinaˈal weˈ si Isa sabab kamateynen

(Mateo 20.17-19; Lukas 18.31-34)

32 Manjari paglaˈi si Isa duk meˈ saweˈnen si lān pataked tudju Awrusalam, lumengngan si Isa padehellu amban siye. Kebba-kebbahan meˈ tindegnen duk meˈ mapatuhut si iye si dambulihanin tinalew. Binoˈo ne isab weˈ si Isa patala-tala tindegne sampūˈ duk duwehin duk inakahan siye weˈ ne sabab sōng maˈumantag si iyehin. 33 “Paka1e kaˈam,” paˈinne. “Kite bi inin pataked hap Awrusalam. Paglaˈi ne kite bi, aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du pī si antanan meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Manjari hukumande si akuhin weˈ pinapatey ku. Ubus sōngande du ku isab pī si antanan meˈ aˈa dumaˈin Yahudi. 34 Duk meˈ bangsa seddili inin, hinangde du ku dagey duk pagluraˈande ku duk lubakande ku. Ubus bu papateyde ku. Saguwaˈ puwas tellum bahangi, ellum du ku balik.”

Pināku si Yakub duk Yahiyahin

(Mateo 20.20-28)

35 Manjari patapit pī pu si Isa si Yakub duk Yahiya, meˈ anak Sebedehin. Paˈinde si iye, “Tuwan, niyaˈ batang pāku kami si kaˈu hinangnu para si kami.” 36 “Weˈ ine kabayaˈanbi hininangku para si kaˈamin?” paˈin si Isa. 37 Nambung siye, paˈinde, “Kabayaˈan kamihin, bang ne kew ningkoloˈ magbayaˈ, patingkoloˈnu kami si bihingnu, dambuwaˈ si kanawanannu duk dambuwaˈ si bibangannu.” 38 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Gaˈi kataˈuhanbi bang ine pinākubi inin. Ngatu ke kaˈam bininasa kuweˈ sōng paminasa akuhin? Ngatu ke kaˈam pinapatey kuweˈ sōng pamapatey akuhin?” 39 “Aweˈ, ngatu kami,” paˈinde. Manjari paˈin si Isa si siye, “Asa1 bininasa du kaˈam kuweˈ sōng paminasa akuhin duk pinapatey du kaˈam kuweˈ pamapatey akuhin. 40 Saguwaˈ bang pagpatingkoloˈ si kanawanankun atawa si bibangankun,” paˈin si Isa, “dumaˈin aku magbayaˈin. Saguwaˈ meˈ paningkoloˈan miyaˈan sukuˈ si meˈ pinanyapan Tuhanin.”

41 Manjari pagkale tindeg si Isa sampūˈin sabab pināku si Yakub duk Yahiyahin, astel siye. 42 Manjari ilinganan weˈ si Isa meˈ tindegnen kēmon. Paˈinne si siye, “Kataˈuhanbi addat meˈ aˈa si dunyahin. Meˈ nakuraˈ meˈ kabangsahan seddilihin magmanda teˈed si meˈ aˈahin, duk meˈ aˈa malangkewin magbayaˈ teˈed si meˈ aˈaden. 43 Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “subey gaˈi magsa miyaˈan. Sine-sine kaˈam mabayaˈ pinalangkew, subey iye daraˈakanbi. 44 Duk sine-sine kaˈam asal mabayaˈ manjari tamanan malangkewin, subey iye kuweˈ banyagaˈ nabangan saweˈnen. 45 Peggeˈ bisan aku, Anak Manusiyaˈin,” paˈin si Isa, “dumaˈin papituhankun makitabang si manusiyaˈ saguwaˈ nabang manusiyaˈ. Duk pitu ku paglillaˈku umulkun pangalekkat meˈ aˈa maˈekkahin supaya siye gaˈi ilegga sabab duseden.”

Kawuliˈan weˈ si Isa aˈa pessekin

(Mateo 20.29-34; Lukas 18.35-43)

46 Manjari tekka si Isa duk meˈ tindegnen si puweblo Ariha. Pagtahalaˈde billaˈi, ekka teˈed aˈa nuhut siye. Na, niyaˈ laˈi ningkoloˈ si higad lān palabeyanden aˈa pessek magpāku-pāku sīn. Ēnnen si Bartimiyus, anak Timiyus. 47 Pagkalene weˈ si Isa, aˈa Nasaretin hatiˈ mapalabey miyaˈan, ngalingan iye papales, paˈinne, “O Isa, tubuˈ Sultan Daˈud, maˈaseˈ ne kew si aku.” 48 Ekka ngamāhan iye, gaˈi iye dinaˈak magbukag. Saguwaˈ namba ne papalesne paglingannen. “O tubuˈ Sultan Daˈud,” paˈinne, “maˈaseˈ ne kew si aku.” 49 Padeheng si Isa duk paˈinne, “Lingananun bi iye.” Manjari ilinganan ne weˈ de aˈa mapessekin. Paˈinde si iye, “Pahāpun ateynun. Kuwat kew, īˈ kew linganan si Isa.” 50 Magtawus inānan weˈ ne mantanen bu ne pahulangkad duk patapit iye pī pu si Isa. 51 Paˈin si Isa si iye, “Ine kabayaˈannu hinangku si kaˈ u?” “Tuwan,” paˈinne, “kabayaˈankun makakite ne ku.” 52 Paˈin si Isa si iye, “Pī ne kew. Kawuliˈan ne kew peggeˈ sandel kew si aku.” Magtawus iye makakite duk nuhut ne iye si Isa lumengngan.

11

Pamahadjede si Isahin papīne si Awrusalamin

(Mateo 21.1-11; Lukas 19.28-40; Yahiya 12.12-19)

1 Manjari tapit ne siye si Awrusalam peggeˈ sōng tekka ne siye si meˈ kalumaˈan Betpage duk Betani laˈi si kūd Jaitun. Dinaˈak weˈ si Isa duwangan tindegnen padehellu. 2 Paˈinne si siye, “Pī kaˈam si kalumaˈan si dehelluhanbi miyaˈan. Pagtekkabi laˈi, magtawus kaˈam iyan ngite anak asnu dinagtel, gaˈ pe bakas kasakeyan. Lekkahanun bi duk boˈohun bi pitu. 3 Bang niyaˈ nilew kaˈam bang weˈey eddoˈbi, paˈinun bi, ‘Niyaˈ kagunahan Panuhutanin si iye; papoleˈne du balik pitu magtawus.’ ” 4 Na manjari pī ne duwanganin duk takitede anak asnuhin iningketan si gawang lumaˈ si bihing kalsara. Manjari ilekkahan ne weˈ de. 5 Niyaˈ meˈ aˈa magtengge laˈi. Sinduwehin nilew siye, paˈinde, “Hoy, weˈey lekkahanbi anak asnu iyan?” 6 Nambung siye kuweˈ panessaˈ si Isa siyehin, duk pinasagadan ne weˈ de binoˈo.

7 Manjari binoˈo weˈ de anak asnuhin pī pu si Isa. Ilampiruhan weˈ de duk meˈ semmekde, ubus bu pasakey ne si Isa. 8 Ekka isab meˈ aˈa laˈi. Binellat weˈ meˈ aˈahin meˈ semmekden si 1ān palabeyannen. Meˈ sinduwehin kinanatan weˈ de 1ānin duk meˈ pange dawenan bakas totoˈde amban dem meˈ kabbun, pamahadjede si Isa. 9 Magellang-ellang meˈ aˈa si dehelluhanin duk meˈ si dambulihanin. Paˈinde, “Pudjite bi Tuhanin. Pudjite bi pinapitu weˈ Tuhanin. 10 Pudjite bi matekka inin, iye mapagantiˈ si papuˈte bi ley, Sultan Daˈud. Pudjite bi teˈed Tuhanin.”

11 Manjari pagtekka si Isa si Awrusalam, paˈasek iye pī dem langgal mahadjehin. Pinayaman weˈ ne paliput kēmon malaˈi diyalemin. Ubus paluwas iye pī si Betani magtuhut duk meˈ tindegne sampūˈ duk duwehin peggeˈ kohap ne.

Ngalanes kayuhin

(Mateo 21.18-19)

12 Pagsasumu sābude maglengngan amban Betani balik hap Awrusalam inusan si Isa. 13 Manjari amban katalahan niyaˈ kitene poˈon kayu ēnande igira ekka dawenne. Patapit iye pī kaw du paˈin iye ngasuwaˈ buwaˈne. Pagabutne laˈi, luwal hadja dawen takitenen peggeˈ dumaˈin baytu pagbuwaˈ meˈ igira. 14 Paˈin si Isa, “Tinagnaˈan maˈin gaˈi ne buwaˈ balik kayu inin.” Duk takale inin weˈ meˈ tindegnen.

Pī si Isa dem langgal hadje

(Mateo 21.12-17; Lukas 19.45-48; Yahiya 2.13-22)

15 Pagtekka siye si Awrusalam, padiyalem si Isa dem langgal hadjehin duk binudjew weˈ ne meˈ aˈa magdagang duk meˈ magbelli diyalem lumaˈ Tuhanin. Ilintuwadan weˈ ne meˈ lamisahan meˈ aˈa magsambiˈ-sambiˈ sīnin. Ilintuwadan isab weˈ ne meˈ paningkoloˈan meˈ aˈa magdagang assang pagkulubanin. 16 Gaˈi isab iye ngandaˈak bisan sine pabutas diyalem langgal magboˈo meˈ kapanyapanden. 17 Magusihat si Isa, paˈinne si meˈ aˈahin, “Tasulat dem kitab, paˈin Tuhanin, ‘Lumaˈkun inēnan du lumaˈ pangampunan meˈ kēmon bangsa.’ Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “hininang weˈ bi lumaˈ Tuhanin kuweˈ lumaˈ patapukan meˈ aˈa panangkew.”

18 Manjari kaˈakahan meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin sabab hininang si Isa miyaˈan. Tinalew siye si iye peggeˈ kēmon aˈa mabanesin bengngangan si usihatnen. Hangkan miha siye lān supaya tapapateyde si Isa. 19 Pagmagalib ne, paluwas si Isa duk meˈ tindegnen amban puweblo miyaˈan.

Magtoloˈ si Isa sabab pamāku-māku si Tuhan duk sabab pagampun

(Mateo 21.20-22)

20 Pagsalung ellew dambuwaˈin, pagbalikde hap Awrusalam, palabey siye si antag kayu igirahin. Takitede kayuhin lanes ne sampay pī si gamutne. 21 Manjari taˈesseb weˈ si Petros bakas binissā si Isa sabab kayuhin. Paˈinne pu si Isa, “Uy, Tuwan, payamanun be. Lanes ne kayu igira bakas sinuknaˈannun.” 22 Paˈin si Isa si siye, “Ngandel kaˈam si Tuhan. 23 Sabennal akahante kaˈam,” paˈinne, “sine-sine magpaˈin si punu inin, ‘O punu, tahalaˈ kew duk pateppad kew pī dem tahik,’ duk bang aˈahin gaˈi duwe-duwehan dem ateynen saguwaˈ ngandel teˈed iye weˈ tuman du binissāne miyaˈan, asal hininang du miyaˈan para si iye. 24 Hangkan hep paˈinku si kaˈam, ine-ine pākubi si Tuhan, bang kaˈam kahagad weˈ tasangkabi ne pinākubin, asal bugtuˈ tasangkabi du. 25 Saguwaˈ bang kaˈam sābu māku-māku si Tuhan bu niyaˈ aˈa kapeddiˈan ateybi subey dahuˈ iye ampunbi supaya isab dusebin ampun Tuhanin, iye Samabi si surgaˈin. 26 Peggeˈ,” paˈin si Isa, “bang gaˈi siye ampunbi, gaˈi isab dusebin ampun Tuhanin, iye Samabi si surgaˈin.”

Tinilew weˈ de si Isa bang amban kapatutnen

(Mateo 21.23-27; Lukas 20.1-8)

27 Manjari tekka ne siye si Awrusalam. Sasang si Isa lumengngan diyalem langgal hadjehin, patapit pī si iye meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ kabahiˈanin. 28 Paˈinde si iye, “Ine kapatutnu ngahinang meˈ hininangnu ellew miyaˈan? Sine mangurungan kaˈu kapatutin?” 29 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Niyaˈ isab tilewku si kaˈam. Sambunganun bi ku meke kaˈam akahanku bang ine kapatutku ngahinang meˈ hinanganku miyaˈan. 30 Pamandi Yahiya meˈ aˈahin, amban kapatutnen? Amban Tuhan ke atawa amban manusiyaˈ hadja? Sambunganun bi ku.”

31 Manjari magisun-isun siye, paˈinde, “Bang saˈupama paˈinte bi weˈ kapatut Yahiya pamandine meˈ aˈahin amban Tuhan, paˈinne iyan, ‘Na weˈey Yahiya gaˈ kahagadbi?’ 32 Saguwaˈ bang paˈinte bi, ‘Amban manusiyaˈ,’ na makatalew isab.” Tinalew siye si meˈ aˈahin peggeˈ kēmon aˈahin kahagad weˈ Yahiya asal bennal nabi Tuhanin. 33 Hangkan nambung siye, paˈinde, “Inday, gaˈi kataˈuhan kami bang amban kapatut Yahiyahin.” Manjari paˈin si Isa si siye, “Na, gaˈi isab kaˈam akahanku bang amban kapatutku maghinang meˈ hininangku miyaˈan.”

12

Dalilan sabab likus ubasin duk meˈ tatungguˈnen

(Mateo 21.33-46; Lukas 20.9-19)

1 Manjari magusihat si Isa si siye magdalilan. “Niyaˈ,” paˈinne, “aˈa maglikus bāhan ubas duk binirang weˈ ne. Ilowangan weˈ ne diyawaˈ pagpeggaˈan ubasin panawutan boheˈ ubasin. Ngahinang isab iye payad langkew pamantew-mantewan likusin. Manjari pinatungguˈan weˈ ne likusnen si meˈ aˈa, pagbahagiˈan uli tinanemnen. Ubus bu tahalaˈ iye pī si lahat tala. 2 Pagtaˈabut pagbuwaˈ ubasin, dinaˈak weˈ dapuˈ likusin dambuwaˈ daraˈakanne pī si meˈ aˈa tatungguˈnen, māku bahagiˈne si meˈ buwaˈ ubasin. 3 Saguwaˈ siniggew iye weˈ meˈ tatungguˈin duk pinapeddiˈan weˈ de. Pinapoleˈ iye gaˈ niyaˈ taboˈone. 4 Ubus ngandaˈak ne isab dapuˈ likusin seddili daraˈakanne pī si siye. Kinakal iye weˈ de diyataˈ kōkne duk pinaˈiyaˈ weˈ de. 5 Manjari ngandaˈak ne isab iye seddili daraˈakanne saguwaˈ pinapatey weˈ de. Ubus miyaˈan, ekka pe sinduwe daraˈakanne dinaˈak weˈ ne pī. Sinduwehin pinapeddiˈan weˈ de duk sinduwehin pinapatey. 6 Na, dambuwaˈ saˈ matalebbi si dapuˈ likusin dinaˈak pī. Inin anakne lella kalasahanne teˈed. Kakapusannen iye dinaˈakne mapī si siyehin. Paˈinne dem ateyne, ‘Bugtuˈ pagaddatande anakkun.’ 7 Saguwaˈ pagkite meˈ tatungguˈ likusin anakne miyaˈan, magisun siye. Paˈinde, ‘Iye hep inin pinusakaˈanin. Dayiˈ kaˈam, papateyte bi duk likus inin tepe si kite bi.’ 8 Manjari siniggew iye weˈ de, ubus bu pinapatey duk ilakasan weˈ de pī si bukut birang likusin. 9 Na,” paˈin si Isa, “ine enteˈ hinang dapuˈ likus miyaˈan si meˈ tatungguˈ likusnen? Hap pī iye duk papateyne siye duk patungguˈanne likusnen si seddili.”

10 Tinilew siye weˈ si Isa, paˈinne, “Gaˈ ke bakas tabatsabi ayat inin tasulat dem kitab, pinaˈin,

‘Batu tinayikutan weˈ meˈ pandey maghinang lumaˈ batuhin, peggeˈ kannalde gaˈi taguna, kuweˈitu iye ne miyaˈan batu tamanan maniyaˈ kagunahannen. 11 Hinangan Tuhanin inin, duk landuˈ teˈed hāp!’ ”

12 Manjari, meˈ nakuraˈ meˈ Yahudi miyaˈan batang ne siggewde si Isa, peggeˈ tahātide weˈ siye inandiganne si dalilan sabab likus miyaˈan. Saguwaˈ gaˈ iye siggewde peggeˈ talew siye si meˈ aˈa mabanesin. Hangkan inambanan iye weˈ de duk tahalaˈ ne siye.

Bang magbayed sukey ke si Sultan Nakuraˈin atawa gaˈi

(Mateo 22.15-22; Lukas 20.20-26)

13 Niyaˈ dinaˈak weˈ de meˈ Pariseo duk meˈ tindeg Sultan Herod pī pu si Isa nguhi-nguhi iye si meˈ bissānen. 14 Pagtekkade laˈi pu si Isa, paˈinde si iye, “Tuwan, kataˈuhan kami weˈ bennal hadja meˈ binissānun duk gaˈi kew suse bisan ine tapikil aˈa si kaˈuhin, bisan pe siye meˈ aˈa taga kapatut. Duk bennal meˈ panoloˈnu sabab meˈ kabayaˈan Tuhan hininang manusiyaˈin. Akahanun kami,” paˈinde, “patuhut ke si saraˈte bi magbayed sukey si Sultan Nakuraˈ bangsa Romahin atawa gaˈi?”

15 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa pangakkalden. Paˈinne si siye, “Weˈey ku suleyanbi? Moˈo kaˈam pitu sīn tuwas duk tapayamanku.” 16 Manjari binoˈohan ne weˈ de si Isa. Paˈinne si siye, “Pattaˈ sine teˈ duk sulat sine si sīn inin?” Paˈinde, “Pattaˈ Sultan Nakuraˈin duk sulatnen.” 17 “Na,” paˈin si Isa si siye, “pangurungun bi si Sultan Nakuraˈin sukuˈ si iyehin, duk pangurungun bi si Tuhan sukuˈ si Tuhanin. (Hātinen, magbayed kaˈam sukey duk pangurungun bi dibin dambūs-būs si Tuhan.)” Manjari ulaliˈ teˈed siye si iye.

Tilewde si Isa sabab kaˈellum balik meˈ pateyin

(Mateo 22.23-33; Lukas 20.27-40)

18 Puwas miyaˈan niyaˈ pī pu si Isa meˈ Sadduseo, meˈ Yahudi gaˈi kahagad weˈ ellum balik meˈ pateyin si ellew dambuli. Tinilew iye weˈ de, paˈinde, 19 “Tuwan, niyaˈ saraˈ pangurung Musa kite bi weˈ bang niyaˈ lella bu matey iye gaˈ niyaˈ anakne, subey ne maganda salinen si balu miyaˈan duk niyaˈ tubuˈ sakanen. 20 Na manjari, niyaˈ miyaˈan pituˈ lella magpungtinaˈi. Sakahin maganda, manjari matey iye gaˈ anakde. 21 Mapasunuˈin maganda si baluhin duk matey iye gaˈ du isab niyaˈ anakde. Damikkiyan du isab mapasunuˈ si iyehin. 22 Kapituˈ magpungtinaˈihin maggantiˈ nganda baluhin duk matey siye gaˈ niyaˈ anakde ambanande. Si kakapusannen, matey isab dendehin. 23 Na, Tuwan,” paˈinde, “si ellew pagellum balik meˈ pateyin, anda sine iye? Bu pituˈ magpungtinaˈihin makaˈanda iye.”

24 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Salaˈ kaˈam. Hangkan kaˈam salaˈ, peggeˈ gaˈi tasabutbi tasulat dem kitabin duk gaˈi isab kataˈuhanbi balakat Tuhanin. 25 Peggeˈ bang ellum ne balik meˈ pateyin,” paˈin si Isa, “kuweˈ ne siye meˈ malaˈikat si surgaˈin. Gaˈi ne siye maganda atawa magella. 26 Na, pasal meˈ aˈa matey weˈ pinakellum balik, gaˈ ke bakas tabatsabi dem kitab Tawrat sabab poˈon puhung makayatin? Tasulat laˈi weˈ missā Tuhanin pu si Musa. Paˈin Tuhanin, ‘Aku Tuhan pagtuhanan disi Ibrahim duk si Isahak duk si Yakubin.’ 27 Tuhanin Tuhan meˈ maˈellumin dumaˈin Tuhan meˈ pateyin. (Hātinen weˈ bisan disi Ibrahim duk Isahak duk si Yakub tiggel ne matey, ellum siye laˈi si surgaˈ peggeˈ inisbat pe weˈ de Tuhanin.) Salaˈ teˈed kaˈam si pamikilbin.”

Daˈakan malangkewin

(Mateo 22.34-40; Lukas 10.25-28)

28 Manjari niyaˈ guru si saraˈ āgama nengge-nengge laˈi duk takalene pagpasuweyanden. Pagtapandogane weˈ hāp panambung si Isa siyehin, patapit iye pī nilew si Isa. “Tuwan,” paˈinne, “inggehin daˈakan malangkew amban kēmonin?” 29 Nambung si Isa, paˈinne, “Daˈakan malangkew amban kēmonin inin: ‘Meˈ aˈa bangsa Israˈil, pakale kaˈam. Tuhanin, Panuhutanten bi dambuwaˈ-buwaˈ iye Tuhanin. 30 Subey kalasahannu Tuhanin, Panuhutannun, dambūs-būs ateynun duk pikilannun duk basagnun.’ Iye inin,” paˈin si Isa, “daˈakan malangkew amban kēmonin. 31 Duk daˈakan mapasunuˈin inin: ‘Subey kalasahannu saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.’ Gaˈ niyaˈ palangkew daˈakan amban daˈakan duwe inin.”

32 Paˈin guru saraˈin pu si Isa, “Tumuˈun iyan, Tuwan. Bennal binissānun weˈ dambuwaˈ-buwaˈ du Tuhanin duk gaˈ niyaˈ seddili amban iye. 33 Duk subey aˈahin kalasahanne Tuhanin dambūs-būs ateynen duk pikilannen duk basagnen. Duk subey isab kalasahanne pagkasinen kuweˈ pangalasane dinen. Bang tuhutne inin, hāp pe teˈed inin amban magkuluban iye hayep ineggas atawa nōngan ine-ine si Tuhan.”

34 Pagtapandoga si Isa weˈ lalem pikilannen peggeˈ patut teˈed panambungnen, paˈinne si iye, “Bang pasōngnu pamikilnu iyan, mura kew pagbayaˈan Tuhanin.” Puwas miyaˈan, gaˈ ne niyaˈ aˈa makatawakkal nilew si Isa ine-ine.

Panilew sabab Almasihin

(Mateo 22.41-46; Lukas 20.41-44)

35 Manjari, sābu si Isa magusihat dem langgal hadje, tilewne siye, paˈinne, “Weˈey meˈ guru si saraˈ āgamahin magpaˈin weˈ Almasihin tubuˈ Sultan Daˈud koˈ? 36 Bu si Daˈud ne teˈed mamissāhin sābu pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin, paˈinne,

‘Missā Tuhanin si Panuhutankun.

Paˈin Tuhanin, dayiˈ kew, ningkoloˈ kew tuˈu si kanawananku, tuˈu si paningkoloˈan mabangsahanin.

Bettadku du meˈ bantanun diyawaˈ pat bettisnu.’

37 Na, payamanun bi,” paˈin si Isa, “bang si Daˈud pangēnne Almasihin Panuhutanne, bugtuˈ dumaˈin hadja iye tubuˈne saguwaˈ langkew pe iye amban si Daˈud.”

Meˈ aˈa mabanesin kēgan pakale si meˈ usihat si Isahin.

Paghalliˈanun bi meˈ guru si saraˈ āgamahin

(Mateo 23.1-36; Lukas 20.45-47)

38 Manjari sābu magusihat pe si Isa, paˈinne, “Paghalliˈ-halliˈanun bi meˈ guru si saraˈ āgamahin. Sinna siye lumengngan magsemmek tahaˈ duk sinna siye sinalam si meˈ tabuˈan. 39 Bang dem langgal, mabayaˈ siye ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan para si meˈ aˈa pinagaddatanin. Damikkiyan bang siye si meˈ pagjamu-jamuhan, kabayaˈanden ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan mabangsahanin. 40 Saguwaˈ siye,” paˈin si Isa, “sinigpitan weˈ de meˈ dende baluhin supaya taˈeddoˈde meˈ lumaˈden, duk magsambahayang siye patahaˈ magmā-mā weˈ aˈa hāp siye. Bugtuˈ hukuman hadje tasangkaden si ahilat.”

Sīn pangurung dende baluhin

(Lukas 21.1-4)

41 Manjari ningkoloˈ si Isa paharap si pangisi-ngisihan sīn dem langgal hadjehin. Pinayam-payaman weˈ ne meˈ aˈahin ngalaboˈ sīn dem pangisi-ngisihanin. Ekka meˈ aˈa dayahan ngalaboˈ sīn ekka. 42 Manjari niyaˈ tekka pī dambuwaˈ dende balu, miskin teˈed. Ngalaboˈ iye duwek kayuˈ sīn peyat, kulang du halgaˈnen. 43 Manjari ilinganan weˈ si Isa meˈ tindegnen pī patapit si iye. Paˈinne si siye, “Sabennal akahante kaˈam, dende balu mamiskin inin, labi pe sīn talaboˈnen amban kēmon siye meˈ mangalaboˈ sīnin. 44 Peggeˈ siye kēmon,” paˈin si Isa, “ngurung siye amban alataˈde maglabi-labihin. Saguwaˈ dende inin, bisan iye miskin, pinangurung weˈ ne kēmon sīnnen bisan diddaˈ panabangne sukalnen.”

13

Pinaˈal weˈ si Isa pamagkaˈat langgal hadjehin

(Mateo 24.1-2; Lukas 21.5-6)

1 Manjari sābu si Isa paluwas amban langgal mahadjehin, dambuwaˈ meˈ tindegnen nambat, paˈinne, “Uy, Tuwan. Makasinna-sinna pahāp meˈ batu hinang langgal inin. Asal hāp teˈed bantuk langgal inin.” 2 Paˈin si Isa si siye, “Langga1 mahadje inin ujud hebbaˈ du. Niyaˈ ellew si pasōngan, gaˈ du iyan niyaˈ ta1ebbi tuˈu meˈ batu magbangkat-bangkat iyan, saguwaˈ kēmon kinanat-kanat du.”

Meˈ kasasewan duk kabinasahan

(Mateo 24.3-14; Lukas 21.7-19)

3 Manjari sasang si Isa ningkoloˈ si kūd Jaitun paharap tudju langgal hadjehin, hap pī si iye si Petros duk si Yakub duk Yahiya duk Andariyas, siye-siye hadja. 4 Tinilew si Isa weˈ de, paˈinde, “Akahanun kami, sumiyan umantag meˈ pinaˈinnu miyaˈan? Ine tandaˈ mapaguwaˈin bang sōng ne umantag meˈ kēmon miyaˈan?”

5 Paˈin si Isa si siye, “Pahatul-hatul kaˈam duk kaˈam gaˈi kaˈakkalan. 6 Peggeˈ ekka iyan pitu magēnan ēnkun duk magpaˈin weˈ siye ne Almasihin. Duk ekka iyan kaˈakkalande. 7 Duk bang kaˈam makakale sabab magbonoˈ dem lahat, atawa suwi-suwi sabab magbonoˈ si meˈ lahat tala, daˈa kaˈam tinalew. Kēmon inin subey umantag saguwaˈ dumaˈin pe inin ellew kiyamat. 8 Peggeˈ dambuwaˈ bangsa,” paˈin si Isa, “magbonoˈ iyan duk bangsa seddili. Duk dambuwaˈ pagsultanan magbonoˈ iyan duk pagsultanan seddili. Duk niyaˈ iyan meˈ linug si meˈ kalahat-lahatan si dunya duk niyaˈ unus si meˈ kalahatan. Saguwaˈ inin panagnaˈan meˈ katiksaˈan si dunyahin hadja. Kēmon inin, dalil dende sōng nganak duk nagnaˈ peddiˈan ne.

9 “Subey kaˈam pahatul-hatul si dibi,” paˈin si Isa. “Peggeˈ sōngan meˈ aˈa du kaˈam iyan si meˈ hukum duk paglubakande kaˈam dem meˈ langgal. Niyaˈ ellew si pasōngan, nengge du isab kaˈam iyan si harapan meˈ gubnul duk meˈ sultan peggeˈ nuhut kaˈam aku duk taˈakabi ne si siye aka-aka mahāp sabab akuhin. 10 Peggeˈ meke kiyamat dunyahin, subey dahuˈ aka-aka mahāpin pinasampay si kēmon kabangsa-bangsahan,” paˈin si Isa. 11 “Na, bang kaˈam siniggew duk boˈode binistiga, daˈa kaˈam magsuse andang bang ine binissābin pamēbbegbi dibin. Saguwaˈ bissāhun bi ine-ine pangurung si kaˈam si waktu miyaˈan, peggeˈ dumaˈin amban kaˈam binissābin saguwaˈ amban Niyawa Sutsihin. 12 Si pasōngan,” paˈinne, “niyaˈ iyan meˈ aˈa, sōngan meˈ pungtinaˈiden siye dinaˈak pinapatey. Niyaˈ isab iyan meˈ anak, sōngan samaden siye dinaˈak pinapatey. Duk meˈ anakin bantahande matettoˈaden duk daˈakde matettoˈaden pinapatey. 13 Duk kaˈam meˈ tindegkun,” paˈin si Isa, “kabunsihan du kaˈam weˈ kēmon aˈa peggeˈ nuhut kaˈam aku. Saguwaˈ sine-sine nandal sampay si tamanan kabinasahan inin, taga umul du si surgaˈ gaˈ niyaˈ tamananne.”

Katiksaˈan manggaˈ niyaˈ saliˈnen

(Mateo 24.15-28; Lukas 21.20-24)

14 “Na, si pasōngan, niyaˈ iyan takitebi makapagkaˈat duk ngandiyawaˈan Tuhanin laˈi si antag gaˈi patut palaˈihannen. Bang takitebi inin subey ne meˈ aˈa malaˈi si Yahudiyahin lahi pī si meˈ kapunuhan. (Ambat mamatsa inin sabutanne.) 15 Duk bang niyaˈ aˈa si luwasan lumaˈne, subey ne iye gaˈi padiyalem ngeddoˈ ine-ine, saguwaˈ subey ne iye lahi. 16 Duk malaˈi si tanaˈnen subey ne gaˈi balik pī si lumaˈne ngeddoˈ meˈ semmeknen. 17 Andūˈ, makaˈaseˈ-aseˈ meˈ mabettengin duk meˈ maganak dikiˈin laˈi si meˈ ellew īˈ. 18 Māku-māku kaˈam si Tuhan karayaw gaˈi du inin umantag si tempo gaˈi hap lahatin. 19 Peggeˈ si meˈ ellew īˈ,” paˈin si Isa, “niyaˈ iyan katiksaˈan hadje, gaˈ niyaˈ saliˈne kemuwe tagnaˈ pinapanjari weˈ Tuhanin dunyahin sampay kuweˈitu. Duk puwas inin, gaˈi ne teˈed kabalikan. 20 Duk bang gaˈi kulangan Tuhanin meˈ ellew katiksaˈan īˈ,” paˈin si Isa, “gaˈ niyaˈ aˈa ellum. Saguwaˈ sabab meˈ aˈa tapeneˈnen, meˈ aˈa manuhut iyehin, kulangan Tuhanin du meˈ ellew īˈ.

21 “Duk bang niyaˈ si ellew īˈ magpaˈin si kaˈam, ‘O, payamanun bi, tiyaˈ Almasihin!’ atawa ‘Payamanun bi, īˈ iye laˈi!’ - daˈa teˈed kahagadun bi. 22 Peggeˈ si meˈ ellew īˈ, niyaˈ iyan paguwaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ Almasihin siye bu gaˈi bennal. Niyaˈ isab iyan meˈ aˈa magpaˈin weˈ nabi siye bu gaˈi toˈo. Duk magpakite siye iyan meˈ tandaˈ duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ supaya bang makajari, taboˈode pasapeˈ meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin. 23 Saguwaˈ subey kaˈam papateng-pateng,” paˈin si Isa. “Bakas ne kaˈam akahanku andang sabab meˈ inin pādpād gaˈ pe umantag.”

Papitu Anak Manusiyaˈin

(Mateo 24.29-31; Lukas 21.25-28)

24 “Manjari si meˈ ellew īˈ,” paˈin si Isa, “pagubus meˈ katiksaˈan miyaˈan, ngalindem mata ellewin, duk bulanin gaˈi ne dantaˈ. 25 Meˈ poteˈanin magkalaboˈ-laboˈ amban diyataˈ langit duk meˈ bayuˈan diyataˈ langitin tahalaˈ amban lugalden. 26 Manjari pagubus inin, kitede du ku, Anak Manusiyaˈin, pitu dem inalak. Takite meˈ aˈahin du sahayakun duk balakatku mahadjehin. 27 Duk daˈakku du pitu meˈ malaˈikatin nipun meˈ aˈa tapeneˈkun amban kaˈampat pidjū alamin.”

Pamintangan si poˈon kayuhin

(Mateo 24.32-35; Lukas 21.29-33)

28 “Pandogahanun bi kayu igirahin,” paˈin si Isa. “Bang numbuˈ meˈ dawennen, kataˈuhanbi weˈ sōng baytu panas ne. 29 Damikkiyan isab, bang takitebi umantag ne meˈ pinaˈinku miyaˈan, kataˈuhanbi weˈ asal tapit ne teˈed pabalikkun. 30 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gaˈi pe ubus matey kēmon aˈa maˈellum kuweˈitu inin, tekka ne meˈ bakas pinaˈinku inin. 31 Palabey hadja langitin duk dunyahin, saguwaˈ bang bissākun asal gaˈi usaˈ.”

Gaˈi kataˈuhan waktunen

(Mateo 24.36-44)

32 “Saguwaˈ gaˈ niyaˈ ngataˈu bang ellew ine atawa waktu ine papituku balik si pasōnganin. Bisan meˈ malaˈikat si surgaˈin gaˈi kataˈuhande. Bisan aku, Anak Tuhanin, gaˈi du isab kataˈuhanku. Luwal Samaku Tuhanin mangataˈuhin. 33 Hangkan papateng-pateng kaˈam,” paˈin si Isa. “Daˈa kaˈam lipat peggeˈ gaˈi kataˈuhanbi bang sumiyan inin umantag. 34 Dalilne inin, dambuwaˈ aˈa lumengngan hap lahat seddili. Sōng patahalaˈnen, pinangandel weˈ ne lumaˈnen si meˈ daraˈakannen. Inurungan siye dangan-dangan hinangden. Duk tungguˈ gawangin daˈakne gaˈi lipat. 35 Hangkan hep,” paˈin si Isa, “daˈa kaˈam lipat peggeˈ gaˈi kataˈuhanbi bang sumiyan tekka dapuˈ lumaˈin. Bang magalib ke, atawa tengaˈ bahangi ke, atawa dayiˈ ellew ke, atawa salung ke. 36 Peggeˈ kaw iye bessuwang tekka duk tasaˈutne kaˈam tuli. 37 Na, pinaˈinku si kaˈam inin, paˈinku isab si kēmon aˈa: Daˈa teˈed kaˈam lipat.”

14

Pagisun laˈat para pu si Isahin

(Mateo 26.1-5; Lukas 22.1-2; Yahiya 11.45-53)

1 Na, duwem bahangi pe meke pagkādjaˈan ēnande Kādjaˈan Pangessebanin duk kādjaˈan pagkakande pan gaˈi sinagetan pasuligin. Meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin, pinikil-pikil weˈ de bang saˈingge paniggewde duk pamapateyde si Isahin duk gaˈi kataˈuhan meˈ aˈahin. 2 “Daˈa bang baytu kādjaˈan inin,” paˈinde, “kaw hewuhalaˈ meˈ aˈahin.”

Pamuˈus isellan bengngi si kōk si Isahin

(Mateo 26.6-13; Yahiya 12.1-8)

3 Na, laˈi si Isa si Betani. Laˈi iye mangan si lumaˈ si Simon, aˈa bakas inipulin. Manjari sasangde mamanganin, niyaˈ dende tekka pī magboˈo isellan bengngi. Pangisihannen batu alabaster hininangin. Isellan bengngi miyaˈan inēnan narda, gaˈ lamud-lamudne duk mahalgaˈ teˈed. Manjari pinessaˈ weˈ dendehin pangisihan isellan bengngihin duk binuˈusan weˈ ne isellanin diyataˈ kōk si Isa. 4 Saguwaˈ niyaˈ meˈ aˈa malaˈihin astel duk magbissā-bissā siye. “Weˈey isellan bengngi miyaˈan pinakaˈatan sa miyaˈan?” paˈinde. 5 “Gam pe miyaˈan pinabellihan labi tellu hatus pilak duk ulinen pangurung si meˈ mamiskinin.” Hangkan inamāhan teˈed weˈ de dendehin. 6 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Pasagadanun bi iye. Weˈey iye sasewbi? Hāp hininangne si aku inin. 7 Peggeˈ mamiskinin,” paˈin si Isa, “gaˈi du usaˈ amban kaˈam, duk sumiyan-sumiyan kaˈam mabayaˈ, kapanabang kaˈam si siye. Saguwaˈ aku, gaˈi ku teteg tuˈu si kaˈam. 8 Dende inin, hininang weˈ ne tageˈesnen. Inisellanan weˈ ne andang barankun panyap pangubul akuhin. 9 Duk sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “antag-antag si tibuˈukan dunya minahalayak aka-aka mahāpin, inaka-aka du isab tahinang dende si aku inin, pangesseb-ngesseban meˈ aˈahin iye.”

Paˈisun si Judas muddihan si Isa

(Mateo 26.14-16; Lukas 22.3-6)

10 Manjari pagubus miyaˈan, si Judas Iskariyot, dambuwaˈ si meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk duwehin, hap pī si meˈ nakuraˈ meˈ imamin supaya tabuddihanne si Isa duk tasōnganne si siye. 11 Na, pagkalede pinaˈin si Judasin, sinna teˈed siye duk nanggup siye ngurungan iye sīn. Manjari puwas miyaˈan, miha ne si Judas waktu hāp panōngne si Isa si siye.

Magpanyap disi Isa para si pagjamu-jamuhan Pangessebanin

(Mateo 26.17-19; Lukas 22.7-13)

12 Na, taˈabut ne tagnaˈ ellew kādjaˈanin pagkakande pan gaˈi sinagetan pasuligin. Ellew miyaˈan subey meˈ aˈahin numbaliˈ anak bili-bili kakande pangessebande pamaluwas Tuhan bangsaden amban kamatey laˈi si lahat Misil awwalley. Tinilew si Isa weˈ meˈ tindegnen, paˈinde, “Tuwan, antag kami kabayaˈannu pī manyapan kaˈu pamanganannu pagkādjaˈan inin?” 13 Dinaˈak weˈ si Isa meˈ tindegnen duwangan duk paˈinne si siye, “Pī kaˈam dem puweblo miyaˈan. Niyaˈ iyan aˈa tasampangbi laˈi magboˈo komboˈ isihan boheˈ. Nuhut kaˈam iye. 14 Duk bang ne iye paˈasek dem lumaˈ, paˈinun bi si dapuˈ lumaˈ miyaˈan, ‘Dinaˈak kew tinilew weˈ guruhin bang antag koˈ bilik pagjamu-jamuhanne duk meˈ tindegnen para si Kādjaˈan Pangessebanin.’ 15 Manjari niyaˈ iyan pakitehanne kaˈam bilik luha laˈi diyataˈ lumaˈ,” paˈin si Isa. “Andang ne panyap bilik miyaˈan. Laˈi ne kaˈam maghatul kinakanten bi.” 16 Manjari lumengngan ne meˈ tindegne duwanganin pī si puweblo duk takitede laˈi sa pangaka si Isa siyehin. Duk maghatul ne siye laˈi para si pagjamu-jamuhan Pangessebanin.

Tamanan pamangan si Isa duk meˈ tindegnen

(Mateo 26.20-30; Lukas 22.14-20; Yahiya 13.21-30; 1 Korinto 11.23-25)

17 Pagsangem ne, hap pī ne si Isa si lumaˈ miyaˈan magtuhut duk tindegne sampūˈ duk duwehin. 18 Sasangde ningkoloˈ si lamisahan magkakan, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Sabennal akahante kaˈam, niyaˈ dangan si kaˈam muddihan aku, saweˈku magtuhut mangan.” 19 Magtawus siye dukka duk maggantiˈ siye nilew iye. Paˈin dangan-dangan, “Bugtuˈ dumaˈin aku, Tuwan, ēˈ?” 20 Nambung si Isa, paˈinne, “Mamuddihan akuhin dangan kaˈam duk magsawu kami mangan si dambuwaˈ pinggan. 21 Aku inin, Anak Manusiyaˈin,” paˈin si Isa, “matey du ku peggeˈ iye iyan gantaˈankun sa sinulat dem kitabin. Saguwaˈ makaˈaseˈ-aseˈ teˈed aˈa mamuddihan Anak Manusiyaˈin. Gam pe aˈa miyaˈan gaˈ inanakan.”

22 Sasangde mamanganin, ngeddoˈ si Isa pan duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, kinepak-kepak weˈ ne bu pinangurung weˈ ne si siye. Paˈinne, “Ngeddoˈ kaˈam. Pan inin barankun.” 23 Manjari ngeddoˈ iye sawan duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, pinangurung weˈ ne si siye duk nginum siye kēmon. 24 Paˈin si Isa si siye, “Inin lahaˈkun sōng buˈus sabab meˈ aˈa ekka. Inin tandaˈ weˈ tumanan Tuhanin du janjiˈnen. 25 Sabennal akahante kaˈam, puwas inin gaˈi ne ku nginum boheˈ ubas balik samantaˈan gaˈi pe ku nginum ininum baˈahuhin dem pagbayaˈan Tuhanin.” 26 Manjari ngalang siye dambuwaˈ kalangan pamudji Tuhan, ubus bu paluwas ne siye pī si kūd Jaitun.

Pinaˈal pamasuwey si Petrosin

(Mateo 26.31-35; Lukas 22.31-34; Yahiya 13.36-38)

27 Paˈin si Isa si siye, “Kēmon kaˈam, ambananbi du ku. Peggeˈ tasulat inin dem kitab, pinaˈin, ‘Daˈakku pinapatey magbantey bili-bilihin, manjari meˈ bili-bilinen magkanat-kanat.’ 28 Saguwaˈ pagellum ne ku balik, magkasuwaˈ du kite bi. Padehellu ku amban kaˈam pī si lahat Jalil.” 29 Manjari paˈin si Petros si iye, “Bisan kēmon siye ngambanan kaˈu, Tuwan, saguwaˈ aku, asal gaˈi kew ambananku.” 30 Paˈin si Isa si iye, “Sabennal akahante kew, sangem inin du, gaˈi pe manukin makatingkowak minduwe, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.” 31 Saguwaˈ pasōng si Petros missā pinamuwakkad, paˈinne, “Bisan pe ku matey patuhut si kaˈu, asal gaˈi kew teˈed pasuweyanku.” Duk kēmon siye, inin isab binissāden.

Si Isa ngampun si Tuhan laˈi si kabbun Getsemane

(Mateo 26.36-46; Lukas 22.39-46)

32 Manjari palanjal siye pī si kabbun inēnan Getsemane. Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Ningkoloˈ kaˈam tuˈu tiggelanku laˈi māku-māku si Tuhan.” 33 Duk binoˈo weˈ ne si Petros duk si Yakub duk si Yahiya. Nagnaˈ iye kebba-kebbahan duk sasew dem ateynen. 34 Manjari paˈinne si siye, “Ateykun dukka teˈed, agen-agen makamatey aku. Paˈamban ne kaˈam tuˈu duk magjaga kaˈam.”

35 Manjari lumengngan iye patala-tala duk pasujud iye diyataˈ bulak duk ngampun iye si Tuhan weˈ bang makajari gaˈi pinaˈantag si iye kabinasahan sōng matekka si iyehin. 36 Duk paˈinne, “O Ammaˈ, kēmon tahinangnu. Bang kew mabayaˈ daˈa ku pasagadanun bininasa. Saguwaˈ dumaˈin tinuhutin kinabayaˈankun, saguwaˈ kinabayaˈannun.”

37 Manjari balik iye pī si meˈ tindegnen duk takitene siye kapatuli. Paˈinne pu si Petros, “O, Simon, tuli kew? Gaˈi kew kapagjaga bisan da ora? 38 Papateng-pateng kaˈam duk māku-māku kaˈam si Tuhan supaya kaˈam gaˈi taboˈo weˈ sassat. Tapikil weˈ atey saguwaˈ gaˈi kaˈanggawtaˈan weˈ baran.”

39 Manjari tahalaˈ ne isab si Isa duk māku-māku iye, binalik weˈ ne bakas binissāne si Samanen. 40 Ubus balik ne isab iye pī si meˈ tindegnen duk takitene siye kapatuli peggeˈ kinaruˈ teˈed siye. Gaˈi kataˈuhande bang ine panambungde si Isahin.

41 Pagbalik si Isa kamintellunen, paˈinne si siye, “Tuli pe kaˈam duk pahali pe? Sarang ne iyan. Tekka ne waktuhin. Aku, Anak Manusiyaˈin, sōng sinōngan ne si antanan meˈ aˈa dusehan. 42 Kuwat kaˈam, sūng ne kite bi. Payamanun bi, tiyaˈ ne aˈa mamuddihan akuhin.”

Paniggew pu si Isahin

(Mateo 26.47-56; Lukas 22.47-53; Yahiya 18.3-12)

43 Manjari sasang si Isa pe mamissāhin, tekka si Judas. Dambuwaˈ iye si meˈ sampūˈ duk duwe tindeg si Isahin. Banes teˈed aˈa nuhut si Judas magbarung duk magboˈo meˈ kakakal. Siye miyaˈan dinaˈak pī weˈ meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ kabahiˈanin. 44 Kaˈurungan siye indan weˈ si Judas. Bakas paˈinne hep si siye, “Sine-sine ūkku, iye ne iyan aˈahin. Siggewun bi iye duk boˈohun bi tahalaˈ duk banteyanun bi pinahāp-hāp.”

45 Manjari pagtekkade laˈi, magtawus si Judas patapit pu si Isa duk paˈinne, “Tuwan.” Bu inūk si Isa weˈ ne. 46 Manjari siniggew ne si Isa weˈ de duk inantan weˈ de pahaget. 47 Saguwaˈ niyaˈ dambuwaˈ meˈ magtengge matapitin, ngurus barungnen duk pineddang weˈ ne daraˈakan imam nakuraˈin, duk butas tayingenen. 48 Manjari paˈin si Isa si meˈ maniggew iyehin, “Weˈ kannalbi mundu ku hangkan kaˈam pitu niggew aku magbarung duk magboˈo meˈ kakakal? 49 Ellew-ellew laˈi ku magusihat dem langgal hadje. Laˈi du kaˈam saguwaˈ gaˈ ku siggewbi laˈi. Saguwaˈ,” paˈinne, “subey katumanan kēmon tasulat dem kitabin.” 50 Manjari kēmon tindeg si Isahin nayikutan iye duk lahi siye.

51 Manjari niyaˈ isab laˈi dambuwaˈ subul patuhut pu si Isa. Magdikat hadja iye. Sōng isab iye siniggew weˈ de. 52 Saguwaˈ inambanan weˈ ne dikatnen duk magubas iye magkuwantang.

Si Isa si harapan meˈ kakunsihalanin

(Mateo 26.57-68; Lukas 22.54-55, 63-71; Yahiya 18.13-14, 19-24)

53 Manjari binoˈo weˈ de si Isa pī si lumaˈ imam nakuraˈin. Duk magtipun isab laˈi kēmon nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. 54 Na, si Petros paturul pu si Isa saguwaˈ patala-tala, sampay pī diyalem lame lumaˈ imam nakuraˈin. Ningkoloˈ iye duk meˈ guwaldiyahin si bihing ebbut ngindāng.

55 Manjari meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kakunsihalanin miha pureba panuntutande si Isa supaya iye tapapateyde. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ kasuwaˈde panuntutande iye. 56 Ekka naksiˈ kuntara pu si Isa saguwaˈ gaˈi bennal duk gaˈi maguyun meˈ bissāden.

57 Ubus niyaˈ sinduwe kuwat naksiˈ kuntara pu si Isa gaˈi du isab bennal. 58 Paˈinde, “Bakas takale kami aˈa inin magpaˈin weˈ larakne koˈ langgal mahadjehin, hininang weˈ manusiyaˈ, duk dem tellu ellew matengge koˈ iye seddili saguwaˈ dumaˈin aˈa mangahinang iyehin.” 59 Saguwaˈ bisan pe kuweˈ miyaˈan panaksiˈden, gaˈ du maguyun meˈ bissāden.

60 Manjari nengge imam nakuraˈin laˈi si tengngaˈde nilew si Isa. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ sambungnu si meˈ tuntutde si kaˈu inin?” 61 Saguwaˈ gaˈ si Isa nambung. Manjari tinilew iye balik weˈ iman nakuraˈin, paˈinne, “Kaˈu ne ke Almasihin, Anak Tuhanin?” 62 “Aku ne,” sambung si Isahin. “Duk kitebi du ku iyan, aku, Anak Manusiyaˈin, ningkoloˈ si kanawanan Tuhan Mabalakatanin. Duk kitebi du ku iyan pitu magtuhut duk meˈ inalak amban diyataˈ langit.” 63 Manjari ginaret weˈ imam nakuraˈin semmeknen hawal peddiˈ ateynen. Duk paˈinne, “Weˈey pe kite bi subey miha meˈ saksiˈ? 64 Takalebi ne binissāne miyaˈan, kuweˈ Tuhanin iye. Ine hukumanbin?” Paˈinde kēmon, “Hukuman kamihin weˈ subey iye pinapatey.”

65 Manjari sinduwe meˈ aˈahin nagnaˈ ngaluraˈan iye. Binennesan isab weˈ de luwenen duk pinagsuntukan iye weˈ de. Paˈinde si iye, “Na, untukun koˈ, sine manuntuk kaˈuhin.” Duk sinampak isab iye weˈ meˈ guwaldiyahin pangeddoˈde iyehin.

Masuwey si Petros weˈ gaˈi kataˈuhanne si Isa

(Mateo 26.69-75; Lukas 22.56-62; Yahiya 18.15-18, 25-27)

66 Manjari sasang si Petros laˈi si lame, niyaˈ dambuwaˈ dende daraˈakan imam nakuraˈin hap pī laˈi. 67 Pagkitene si Petros ngindāng, dinendengan teˈed iye weˈ ne duk paˈinne, “Oy, kaˈu isab bakas saweˈ aˈa Nasaret miyaˈan, si Isa.” 68 Saguwaˈ masuwey si Petros, paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanku duk gaˈi tasabutku bang ine binissānu iyan.” Duk magtawus iye tahalaˈ tudju tarangka. Manjari ningkowak manukin. 69 Takite ne isab iye balik weˈ dende daraˈakan miyaˈan duk paˈin dendehin si meˈ aˈa magtengge malaˈihin, “Aˈa miyaˈan saweˈde isab.” 70 Saguwaˈ masuwey ne isab si Petros. Gaˈ du tiggel, meˈ aˈa magtengge malaˈihin magpaˈin pu si Petros, “Gaˈi kew kapamasuwey weˈ dumaˈin kew saweˈde peggeˈ aˈa Jalil du kew isab.” 71 Saguwaˈ nuknaˈan si Petros dinen duk napa iye. Paˈinne, “Asal gaˈi kataˈuhanku aˈa pagbissābi iyan.” 72 Magtawus tingkowak manukin. Kaminduwenen ne inin. Manjari taˈesseb weˈ si Petros bakas pinaˈin si Isa si iyehin, “Gaˈi pe makatingkowak manukin minduwe, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.” Sakaliˈ tapikil si Petros inin, magtangis iye.

15

Si Isa si harapan Pilatus

(Mateo 27.1-2, 11-14; Lukas 23.1-5; Yahiya 18.28-38)

1 Pagsakaliˈ ne salung, magtipun meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ kabahiˈanin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Siye meˈ kakunsihalan mangahukumin. Magisun siye bang inumeyde pu si Isahin. Manjari pagubus siye magisun, iningketan weˈ de si Isa duk binoˈo weˈ de pī sinōngan pu Pilatus. 2 Tilew Pilatus iye, paˈinne, “Sultan meˈ Yahudihin ke kew?” Nambung si Isa, paˈinne, “Iye du pinaˈinnu iyan.” 3 Na, ekka tuntut meˈ nakuraˈ imamin si iye. 4 Tinilew iye balik weˈ Pilatus, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ panambungnu? Payamanun kaˈekka tuntutde si kaˈu.” 5 Saguwaˈ gaˈ ne nambung si Isa, hangkan ulaliˈ teˈed Pilatus.

Si Isa ilaboˈan hukuman pinapatey

(Mateo 27.15-26; Lukas 23.13-25; Yahiya 18.39—19.16)

6 Na kahabaˈ tahun, bang baytu Kādjaˈan Pangesseban, iye addat Pilatusin maluwas iye dambuwaˈ pilisu, sine-sine pāku meˈ aˈahin pinaluwas. 7 Masa miyaˈan, niyaˈ laˈi aˈa kinalabusu. Ēnnen Barabbas. Laˈi iye magtuhut duk meˈ saweˈne bakas manguntarahan gubelnohin duk makapapatey iye meˈ aˈa masa miyaˈan. 8 Ekka meˈ aˈa pī pu si Pilatus duk pināku weˈ de weˈ maluwas iye dambuwaˈ pilisu sa addat luwal hininangne tahun-tahunin. 9 Tinilew siye weˈ Pilatus, paˈinne, “Mabayaˈ kaˈam paluwasku si kaˈam Sultan meˈ Yahudihin?” 10 Hangkan siye tinilew weˈ ne sa miyaˈan peggeˈ kataˈuhanne weˈ sinōngan si Isa weˈ meˈ nakuraˈ imamin si iye, peggeˈ kinimbūhan si Isa weˈ de. 11 Saguwaˈ meˈ aˈa mabanesin tasegeˈ weˈ meˈ nakuraˈ imamin weˈ subey pākude si Barabbas pinaluwasin, dumaˈin si Isa. 12 Paˈin si Pilatus ne isab si siye, “Inumeyku si aˈa inēnanbi Sultan meˈ Yahudi inin?” 13 Magkalolop siye, paˈinde, “Lansangun iye diyataˈ olom.” 14 Paˈin Pilatus si siye, “Weˈey? Ine laˈat tahinangnen?” Saguwaˈ pasōng ne siye magkalolop, paˈinde, “Lansangun iye diyataˈ olom.” 15 Manjari kabayaˈan Pilatusin weˈ duhulanne kabayaˈan meˈ aˈa mabanesin, hangkan pinaluwas weˈ ne Barabbas si siye. Duk pagubus si Isa daˈakne ilubakan, sinōngan ne iye weˈ Pilatus supaya iye talansang diyataˈ olom.

Hinang dagey si Isa weˈ meˈ sundaluhin

(Mateo 27.27-31; Yahiya 19.2-3)

16 Manjari binoˈo si Isa tahalaˈ weˈ meˈ sundaluhin pī si lame astanaˈ gubnulin. Duk ilinganan weˈ de patipun kēmon sundalu da kumpaniyahin. 17 Manjari pinasemmekan weˈ de si Isa semmek taluk kuweˈ bantuk semmek sultan. Ubus ngalakal isab siye bāhan luhihan, hininang kuweˈ korona sultan, bu pinapī weˈ de si kōkne. 18 Manjari magmā-mā pinahadje si Isa weˈ de, paˈinde, “Assalamu alaikum, Sultan meˈ Yahudihin.” 19 Pinaglubakan weˈ de kōk si Isahin duk kayu-kayu, duk pinagluraˈan iye weˈ de. Ubus pasujud siye si iye. 20 Pagubus iye hinangde dagey, iluwasan weˈ de semmek talukin bu pinasemmekan iye balik duk semmekne tagnaˈin. Ubus binoˈo ne iye weˈ de pabukut duk ne iye talansang diyataˈ olom.

Pangalansang si Isa diyataˈ olomin

(Mateo 27.32-44; Lukas 23.26-43; Yahiya 19.17-27)

21 Manjari niyaˈ aˈa pabutas, ēnnen si Simon, aˈa amban lahat Kirene. Bakas amban lahat diyataˈ iye balik pī si puweblo. Si Simon inin sama Iskandal duk si Rupus. Ginagahan iye weˈ meˈ sundaluhin dinaˈak pinanangkit olom sōng pangalansangan si Isahin. 22 Binoˈo weˈ de si Isa pī si lugal inēnan Golgota. Hāti ēn miyaˈan, “Lahatan Bungkug.” 23 Paglaˈi ne si Isa, niyaˈ sōng pamaˈinumde iye boheˈ ubas sinagetan tambal inēnan mira. Saguwaˈ gaˈ tayimaˈne. 24 Manjari ilansang ne iye weˈ de diyataˈ olom bu pinatengge weˈ de olomin. Pinagbahagiˈ-bahagiˈan weˈ meˈ sundaluhin meˈ semmek si Isahin. Maglegot siye magdaˈagan duk kataˈuhande bang semmek inggehin daˈagan dangan-danganin. 25 Ellet lettu duk salung pangalansangde iye diyataˈ olomin. 26 Duk tuntut si iyehin sinulat diyataˈ olom sa inin: “Inin Sultan meˈ Yahudihin.” 27 Duk niyaˈ duwangan mundu pinasumbayaˈ pu si Isa ilansang diyataˈ olomde. 28 Dambuwaˈ olomin pinatengge si kanawanne duk dambuwaˈin si bibanganne.

29 Duk meˈ aˈa mapalabeyin, pinagsayehan iye weˈ de. Magkeleng-keleng siye duk paˈinde, “Aha. Paˈinnu talaraknu langgal hadjehin, ubus bu patenggenu balik dem tellu ellew. 30 Bang tatabangnu dinun, duwaˈi kew amban olom iyan.” 31 Damikkiyan isab meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin pagudjiˈande iye, paˈinde, “Tatabangne aˈa seddilihin saguwaˈ dinen gaˈi tatabangne. 32 Iye koˈ Almasihin, sultan meˈ Israˈilin, na, ambat iye duwaˈi amban olom iyan. Bang takitete iye duwaˈi, na, kahagad ne kite.” Duk meˈ ilansang pinasumbayaˈ si iyehin, missā-missāhan iye du isab.

Kamatey si Isahin

(Mateo 27.45-56; Lukas 23.44-49; Yahiya 19.28-30)

33 Na, paglettu ne ellewin, maglindem dem tibuˈukan lahat miyaˈan sampay lisag tellu kohapin. 34 Paglisag tellu ne, magkilahap si Isa papales, paˈinne, “Eloi, Eloi, lama sabachthani?” Hātinen, “O Tuhanku, weˈey ku pasagadannu?” 35 Pagtakale inin weˈ meˈ aˈa magtengge-tengge malaˈihin, salaˈ pakakalehanden. Paˈinde, “Pakalehun bi be. Lingananne Nabi Eliyas.” 36 Magtawus niyaˈ aˈa magubas pī moˈo kuweˈ gapas bu ngaleglebanne magdem ininum. Ubus tinogsokan weˈ ne miyaˈan diyataˈ kayu-kayu bu sinōngan weˈ ne pamasessep pu si Isa. Paˈin aˈa miyaˈan, “Daˈa dahuˈ. Payamante bi bang pitu ke Nabi Eliyas maduwaˈi iye amban diyataˈ olomin!” 37 Manjari magkilahap si Isa mintedde papales ubus bu bekkat ne napasnen.

38 Magtawus garet semmek subuk hinang ellig dem langgal hadjehin. Garet paduwe amban diyataˈ ngeregseˈ diyawaˈ. 39 Pagkite kapitan manengge mapaharap si olomin weˈ sa miyaˈan kabekkat napas si Isahin, nambat iye, paˈinne, “Sabennal aˈa inin Anak Tuhanin.”

40 Niyaˈ laˈi meˈ dende mayam-mayam amban katala-talahan. Dem grupu miyaˈan laˈi si Mariyam dende amban Magdalahin, duk si Salome. Laˈi isab si Mariyam, saˈi si Joses duk si Yakub bataˈin. 41 Meˈ dende miyaˈan manuhut-nuhut si Isahin duk siye manguntul iyehin palaˈine si lahat Jalilin. Duk ekka pe isab meˈ dende seddili laˈi, meˈ bakas manuhut iye hap Awrusalamin.

Pangubul si Isahin

(Mateo 27.57-61; Lukas 23.50-56; Yahiya 19.38-42)

42 Ellew Pagpanyap miyaˈan, hātinen, dam bahangi meke ellew liˈi. Pagkohap ne ellew miyaˈan, tekka laˈi si Yusup. 43 Si Yusup inin aˈa amban puweblo Arimati. Kunsihal inaddatan iye. Inagad-agad weˈ ne katuman meˈ paˈalan sabab pagbayaˈ Tuhanin. Manjari magtawakkal iye pī pu si Pilatus duk pināku weˈ ne bangkey si Isahin. 44 Ulaliˈ Pilatus pagkalene weˈ matey ne si Isa. Ilinganan weˈ ne kapitanin duk tinilew weˈ ne bang tiggel ne ke kamateynen. 45 Pagkataˈuhanne amban kapitanin weˈ asal matey ne si Isa, pinangurung ne weˈ ne bangkeynen pu si Yusup. 46 Manjari melli si Yusup kakanaˈ duk pagubus ilebbes weˈ ne si Isa amban diyataˈ olomin, sinaput weˈ ne duk kakanaˈin. Ubus pinabāk weˈ ne dem lingab pagkubulan, batu ilowangan. Ubus bu ngaligid iye batu panampeng gawang lingabin. 47 Laˈi mayam-mayam si Mariyam dende amban Magdalahin, duk si Mariyam saˈi si Josesin, duk takitede bang antag pangubulan si Isahin.

16

Si Isa ellum balik

(Mateo 28.1-8; Lukas 24.1-12; Yahiya 20.1-10)

1 Pagpuwas ellew Sabtuˈ, ellew liˈihin, si Mariyam dende amban Magdalahin, duk si Salome, duk Mariyam saˈi si Yakubin, melli laksiˈ duk siye tapī ngalaksiˈan bangkey si Isahin. 2 Manjari salung-salung pe ellew Ahad, hap pī siye si kubul. 3 Magbissā-bissā siye si lān, paˈinde, “Sine mangaligidan batu tampeng lingabin duk kite bi dumiyalem?” Bu asal hadje batuhin. 4 Pagtekkade laˈi, takitede batuhin ubus ne iligidan. 5 Padiyalem siye dem lingab. Ngite siye laˈi dambuwaˈ lella bataˈ magsemmek poteˈ ningkoloˈ-ningkoloˈ si antag kanawan. Takeddut teˈed siye. 6 Paˈinne si siye, “Daˈa kaˈam tinalew. Kataˈuhanku pihabi si Isa, aˈa Nasaret bakas ilansang diyataˈ olomin. Gaˈ ne iye tuˈu. Ellum ne iye balik. Payamanun bi bakas pamabākan iyehin. 7 Na, pī ne kaˈam,” paˈinne, “akahanun bi meˈ tindegnen duk si Petros weˈ padehellu iye amban kaˈam hap lahat Jalil. Kitebi du iye iyan laˈi, sa pangakane kaˈamin.” 8 Manjari paluwas siye duk lahi siye amban kubulin peggeˈ migpid siye hawal dahitden. Gaˈ niyaˈ bissāde bisan pu sine peggeˈ tinalew siye.

Pakite si Isa pu si Mariyam, dende amban Magdalahin

(Mateo 28.9-10; Yahiya 20.11-18)

9 Pagellum ne balik si Isa amban kamateynen ellew Ahad miyaˈan, paguwaˈ iye dehellu pu Mariyam dende amban Magdalahin, iye ne bakas pinaluwasanne seyitan pituˈin. 10-11 Manjari pī si Mariyam si meˈ tindeg si Isahin sasangde laˈi magsugul duk magtangis. Inakahan siye weˈ Mariyam weˈ ellum si Isa duk bakas takitene, saguwaˈ gaˈ siye kahagad.

Pakite si Isa si duwangan meˈ tindegnen

(Lukas 24.13-35)

12 Pagubus miyaˈan, paguwaˈ si Isa si duwangan tindegnen sasangde lumengngan hap lahat diyataˈ. Saguwaˈ pinda bantuknen. 13 Manjari balik siye hap Awrusalam ngakahan meˈ saweˈden. Saguwaˈ gaˈ du isab siye kinahagad weˈ de.

Pakite si Isa si meˈ tindegne sampuk-dambuwaˈin

(Mateo 28.16-20; Lukas 24.36-49; Yahiya 20.19-23; Hinangan 1.6-8)

14 Ubus miyaˈan, paguwaˈ si Isa si sampūˈ duk dambuwaˈ tindegnen sasangde mangan. Inamāhan siye weˈ ne peggeˈ gaˈ siye kahagad duk peggeˈ tuwas kōkden. Paˈinne, bisan siye inakahan weˈ meˈ bakas mangite iyehin weˈ ellum ne iye balik amban kamateynen, gaˈi du siye kahagad. 15 Manjari paˈinne si siye, “Pī kaˈam si kēmon kalahat-lahatan si dunya duk mahalayakun bi aka-aka mahāpin si kēmon manusiyaˈ. 16 Sasuku makahagadin duk tapandi, tandaˈ weˈ sandel ne iye si aku,” paˈin si Isa, “timbul du iye. Saguwaˈ manggaˈi makahagadin, tewwaˈ hukuman Tuhanin du. 17 Duk meˈ masandel si akuhin, inurungan du balakat maghinang meˈ hinangan makaˈulaliˈ. Makapaluwas siye iyan meˈ seyitan weˈ balakat ēnkun duk makabissā siye meˈ bissā gaˈi kataˈuhande. 18 Bang siye bessuwang makaˈantan sawe, duk bang siye bessuwang makaˈinum ine-ine gantaˈ makamatey, gaˈi du makaˈine siye. Duk bang bettadde tanganden si meˈ masakihin, kawuliˈan du siye.”

Paˈangkat si Isa hap surgaˈin

(Lukas 24.50-53; Hinangan 1.9-11)

19 Manjari pagubus Panuhutanin si Isa missā si meˈ tindegnen, paˈangkat iye hap surgaˈ duk ningkoloˈ iye si kanawanan Tuhanin, lugal mabangsahanin. 20 Manjari lumengngan ne meˈ tindegnen magmahalayak si kēmon kalahat-lahatan. Duk inurungan siye weˈ Panuhutanin balakat maghinang meˈ hinangan balakatan, supaya kataˈuhan meˈ aˈahin weˈ toˈo meˈ panoloˈden.

Lukas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Inin aka-aka hāp sabab Isa Almasi

Jūd inin sinulat weˈ si Lukas

Pahāti sabab jūd sinulat weˈ si Lukas

Si Lukas inin dumaˈin Yahudi, bangsa Girik iye. Kēmon manulat meˈ jūd dem kitabin, si Lukas hadja dumaˈin Yahudihin. Langkew pangadjiˈ si Lukasin duk dambuwaˈ iye doktol. Sandel iye pu si Isa Almasi sakaliˈ takalene meˈ usihat si Paulin. Magbagay teˈed si Lukas duk si Paul. Palumengngan si Paul kaminduwenen hap pī si meˈ kalahatan magusihat, sampay ngeregseˈ pamapatey iyehin laˈi si lahat Roma, gaˈ pasapeˈ si Lukas amban iye. Dangan iye manuhut-nuhutan si Paulin si meˈ paglengnganannen.

Jūd inin sinulat weˈ si Lukas duk pinaboˈohan weˈ ne pu si Teopilus, dambuwaˈ aˈa bangsa Girik bangsahan.

Inaka weˈ si Lukas tuˈu dem sulat inin weˈ Anak Tuhanin pitu si dunya magbaran manusiyaˈ. Kabayaˈan si Lukasin weˈ kēmon aˈahin ngataˈu weˈ si Isa asal Anak Tuhanin duk makajari siye timbulne amban meˈ duseden. Pinahātihan weˈ ne weˈ dumaˈin hadja meˈ Yahudihin tinabangan si Isahin saguwaˈ kēmon kabangsa-bangsahan si dunyahin tabanganne. Magaka iye bang saˈingge panabangne meˈ aˈa masakihin, meˈ aˈa magtiksaˈin, duk pasōng teˈed meˈ aˈa dusehanin. Inaka weˈ si Lukas meˈ talabey si Isahin kemuwe panganak si iyehin sampay kamateynen duk kaˈellumne mabalikin.

1

Sulat amban si Lukas para pu si Teopilus

1 Ekka ne bakas nulat sabab meˈ bakas malumabey diyalem kamihin, sabab Almasihin. 2 Sinulat weˈ de meˈ bakas inaka si kamihin weˈ meˈ bakas mangite hininangne kemuwe tagnaˈin, duk siye inin meˈ aˈa magmahalayak lapal Tuhanin. 3 Na, aku isab kuweˈitu, peggeˈ bakas tapaliksaˈku ne teˈed kēmon malumabey miyaˈan kemuwe tagnaˈ, tapikilku isab manulat inin pinagturul-turul para si kaˈu, Tuwan Teopilus, 4 supaya kataˈuhannu weˈ kēmon bakas sinalsila si kaˈuhin asal bennal teˈed.

Pinaˈal panganak pu si Yahiyahin

5 Kuweˈ inin tagnaˈnen: Matuˈuhin, masa si Herod pe sultan si lahat Yahudiyahin, niyaˈ imam ēnnen Jakariya. Dambuwaˈ iye meˈ imam si grupu Imam Abiya ley. Andanen si Elisabet pangkatan meˈ imam isab. 6 Kaduwangan siye bentel si pagmatahan Tuhan. Tinuhut teˈed weˈ de kēmon saraˈ duk pangandaˈakan Tuhanin. Gaˈ niyaˈ panallaˈan siye. 7 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ anakde peggeˈ gaˈi anakan Elisabet duk masa miyaˈan bahiˈ ne teˈed siye saliˈ-saliˈ.

8 Manjari dambuwaˈ ellew, pagantiˈ ne magimam Jakariya duk grupunen si langgal mahadjehin. 9 Sa addat meˈ imamin magpuwaˈan siye, duk Jakariya kapasukuˈan manugtug kamanyanin dem bilik sutsi dem langgalin. Hangkan padiyalem iye pī si lumaˈ Tuhanin. 10 Meˈ aˈa mabanesin laˈi si bukut ngampun-ngampun sasang panugtug kamanyanin. 11 Manjari pabagala si iye dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin nengge laˈi si kanawanan antag panugtug-nugtugan kamanyanin. 12 Pagkite Jakariya malaˈikatin, takeddut iye duk paˈasekan talew iye. 13 Saguwaˈ paˈin malaˈikatin si iye, “Daˈa kew tinalew, Jakariya. Pinakale ne weˈ Tuhanin pangampunnun. Andanun Elisabet nganak du weˈ nu dambuwaˈ lella duk ēnanun iye Yahiya. 14 Asal sinna kew teˈed iyan duk kēgan kew duk ekka isab aˈa kēgan paginanakan ne iye, 15 peggeˈ bangsahan du iye iyan si pagmatahan Tuhan. Gaˈi iye subey nginum ine-ine makalango. Kemuwe inanakan iye, andang ne iye paˈasekan Niyawa Sutsihin. 16 Duk ekka meˈ aˈa Israˈil taboˈone balik si Tuhan Panuhutanden. 17 Si Yahiya anaknu inin, iye mapadehellu amban Panuhutanin. Pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin kuweˈ Nabi Eliyas masaley, duk balakatan iye kuweˈ balakat Nabi Eliyasin masaley. Sabab panoloˈnen, maghāp balik meˈ samahin duk meˈ anakden. Duk meˈ aˈa manggaˈi manuhut pangandaˈakan Tuhanin, sabab meˈ panoloˈnen, pindahande du pikilanden duk bentel ne pamikilden. Ubus niyaˈ ne meˈ aˈa memes bang tekka Panuhutanin.”

18 Paˈin Jakariya si malaˈikatin, “Saˈingge pakabugtuˈku inin? Bahiˈ ne ku duk andakun bahiˈ ne du isab.” 19 Nambung malaˈikatin, paˈinne, “Jibraˈil ku inin. Aku inin luwal ku nengge si panaˈanan Tuhanin. Dinaˈak ku weˈ Tuhanin pitu missā si kaˈu ngakahan kaˈu aka-aka mahāp inin. 20 Payamanun be, peggeˈ gaˈ kahagadnu inakakun, ngaˈumew kew iyan duk gaˈi kew makabissā samantaˈan gaˈi tuman pinaˈinku si kaˈu inin. Saguwaˈ kēmon bakas inakaku si kaˈuhin asal tuman du bang taˈabut ne waktunen.”

21 Sābu miyaˈan, meˈ aˈahin magagad pu si Jakariya duk ulaliˈ siye bang weˈey iye managhāˈ tiggel laˈi diyalem langgal. 22 Pagpaguwaˈne, gaˈi iye taˈu missā si siye hangkan kataˈuhande weˈ niyaˈ bakas takitene pabagala si iye laˈi dem langgal. Ninyas-ninyas hadja iye si siye peggeˈ umew ne iye.

23 Manjari pagjukup ne ellew pagimamnen laˈi si langgal mahadjehin, balik ne iye hap lahatne. 24 Gaˈ du tiggel, betteng ne si Elisabet, andanen, duk dem limem bulan gaˈ Elisabet paguwaˈ-guwaˈ. 25 Paˈinne, “Asal hāp Tuhanin si aku. Inānan ne weˈ ne kaˈiyaˈanku si meˈ aˈahin peggeˈ tiyaˈ ne ku sōng anakan.”

Pinaˈal panganak pu si Isahin

26 Pagennem bulan ne betteng Elisabetin, dinaˈak weˈ Tuhanin malaˈikat Jibraˈil hap pī si dambuwaˈ puweblo laˈi si lahat Jalil inēnan Nasaret. 27 Dinaˈak iye pī si dambuwaˈ budjang ēnnen si Mariyam. Si Mariyam inin magtunang duk dambuwaˈ lella ēnnen si Yusup, tubuˈ Sultan Daˈud ley. 28 Pagtekka malaˈikatin laˈi si palaˈihan Mariyamin, paˈinne si dendehin, “Assalamu alaikum. Tapeneˈ kew weˈ Tuhanin, Mariyam. Luˈu si kaˈu Tuhanin.”

29 Pagkale Mariyam pinaˈin malaˈikatin, sasew teˈed dem pikilannen duk pinikil-pikil weˈ ne bang ine hāti pinaˈinne si iye miyaˈan. 30 Manjari paˈin malaˈikatin si iye, “Daˈa kew tinalew, Mariyam, peggeˈ kasulutan teˈed Tuhanin si kaˈu. 31 Sōng betteng kew iyan duk nganak kew lella. Ēnanun iye si Isa. 32 Bangsahan teˈed iye iyan duk inēnan du iye Anak Tuhan Tamanan Malangkewin. Duk pamanjari Tuhanin du iye sultan kuweˈ papuˈne Sultan Daˈud ley. 33 Duk magsultan du iye si meˈ bangsa Israˈilin salama-lama. Gaˈ niyaˈ tamanan pagsultannen.”

34 Paˈin Mariyam si malaˈikatin, “Saˈingge kajarine inin bu gaˈ pe niyaˈ ellaku?” 35 Nambung malaˈikatin, paˈinne, “Patekka du piyu si kaˈu Niyawa Sutsihin duk kalandungan du kew weˈ balakat Tuhanin. Hangkan hep nakanak inanakannun sutsi duk inēnan iye Anak Tuhan. 36 Payamanun be isab usbanun Elisabet. Betteng iye kuweˈitu bisan ne iye bahiˈ. Dende pinaˈinde gaˈi manganakin, kuweˈitu ennem bulan ne bettengnen. 37 Peggeˈ bang si Tuhan gaˈ niyaˈ hunit.” 38 Manjari paˈin Mariyam, “Daraˈakan Tuhanin ku inin. Maglillaˈ ku si pinaˈinnun.” Ubus tahalaˈ ne amban iye malaˈikatin.

Tinindew weˈ Mariyam si Elisabet

39 Gaˈ tiggel puwas miyaˈan, magmemes Mariyam duk magdayiˈ-dayiˈ iye hap pī si dambuwaˈ lahat diyataˈ laˈi si Yahudiya. 40 Pagtekkane laˈi, hap pī iye si lumaˈ Jakariya duk paˈinne pu si Elisabet, “Assalamu alaikum.” 41 Pagtakale Elisabet suwala Mariyamin, magtawus usaˈ nakanakin dem bettengne duk pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin, 42 duk missā iye papales pu si Mariyam, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ dende tuˈu si dunya kuweˈ kaˈuhin kaˈurungan kahāpan maglabi-labi weˈ Tuhanin. Damikkiyan nakanak sōng inanakannun maglabi-labi isab kahāpan pangurung si iyehin. 43 Weˈey teˈ ku pinahadje weˈ saˈi Panuhutankun, tiyaˈ pitu nindew aku. 44 Peggeˈ pagtakaleku suwalanun, magtawus nakanak dem bettengkun usaˈ manamal hawal kēgnen. 45 Asal kēgan kew paˈin manamal peggeˈ kinahagad weˈ nu weˈ tumanan Tuhanin du pinaˈinne si kaˈuhin.”

Kalangan Mariyam pamudjine Tuhanin

46 Manjari paˈin Mariyam, “Asal pahadjeku teˈed Tuhanin amban dem ateyku. 47 Pinakēg ku teˈed weˈ Tuhan manimbul akuhin, 48 peggeˈ inasip ku weˈ ne, daraˈakanne madiyawaˈin. Peggeˈ amban kuweˈitu inin, kēmon aˈa magpangkat-mamangkatin ēnande du ku dende asal makēganin. 49 Peggeˈ Tuhan Mabalakatanin, hinangan makaˈulaliˈ hininangne si akuhin. Asal sutsi iye. 50 Maˈaseˈ teˈed iye si meˈ magpangkat-pangkatan mahadje iyehin. 51 Pakitehanne basagnen si meˈ hinangannen, pagkanat-kanatne meˈ malangkew ateynen. 52 Ānanne meˈ sultanin amban pagsultananden duk palangkewne meˈ madiyawaˈ ateynen. 53 Duhulanne duk mahāpin meˈ kasukalanin duk patahalaˈne meˈ madayahanin gaˈ niyaˈ taboˈode. 54 Tinabangan du weˈ Tuhanin daraˈakannen, bangsaten bi Israˈil. Gaˈ du takayipatne janjiˈnen weˈ kaˈaseˈanne kite bi. 55 Peggeˈ bakas nanggup iye si meˈ kapapuˈanten bi, pu si Ibrahim duk meˈ tubuˈnen, weˈ kaˈaseˈanne du kite bi salama-lama.”

56 Patennaˈ Mariyam tellum bulan laˈi pu si Elisabet, ubus hap lumaˈ ne iye balik.

Panganak pu si Yahiyahin

57 Manjari, taˈabut ne ellew panganak Elisabetin duk nganak iye lella. 58 Pagkale meˈ saweˈne magtapit lumaˈin duk meˈ kaˈusbahannen weˈ hāp teˈed hinangan Tuhanin si iye, magkēg isab siye matuk si iye.

59 Pagtaˈabut ne nakanakin walum bahangi diyataˈ kāpan, patipun siye pangislam nakanakin duk arak ēnande nakanakin Jakariya, sa ēn samanen. 60 Saguwaˈ paˈin saˈinen, “Daˈa. Subey iye inēnan Yahiya.”

61 “Weˈey?” paˈinde. “Gaˈ hatiˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ meˈ kaˈusbahannun magēn iyan.” 62 Manjari magsinyas siye si sama nakanakin bang ine kabayaˈanne pangēn nakanakin.

63 Ninyas isab Jakariya māku panulatan duk sinulatnen inin: “Ēnnen Yahiya.” Ulaliˈ teˈed siye kēmon. 64 Manjari magtawus ne Jakariya makabissā duk pinudji weˈ ne Tuhanin. 65 Paˈasekan talew kēmon saweˈde magtapit lumaˈin duk bawag maˈumantag inin si meˈ kalahat-lahatan diyataˈ laˈi si Yahudiya. 66 Duk kēmon makakale inin, luwal pikil-pikilde duk paˈinde, “Ine enteˈ pangagantaˈ Tuhan nakanak miyaˈan?” Peggeˈ pastiˈ weˈ balakat Tuhanin laˈi si nakanak miyaˈan.

Missā Jakariya sabab maˈumantag si pasōnganin

67 Manjari Jakariya, sama nakanakin, pinagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin duk pasampayne lapal Tuhanin, paˈinne, 68 “Pudjite bi Tuhanin, iye Tuhan sinambahayang bangsate bi Israˈilin, peggeˈ taˈessebne du kite bi meˈ aˈanen duk pinaluwas kite bi weˈ ne. 69 Papitune si kite bi dambuwaˈ manimbulin, balakatan du iye duk tubuˈ daraˈakannen Sultan Daˈud ley. 70 Asal nanggup Tuhanin awwalley duk pinalataˈ inin weˈ meˈ nabine masutsihin. 71 Nanggup Tuhanin weˈ asal paluwasne kite bi amban meˈ bantaten bi duk amban antanan meˈ mabunsi si kitehin bi. 72 Paˈinne weˈ kaˈaseˈanne meˈ kapapuˈante bi ley duk tumananne du janjiˈne masutsihin, 73 iye janjiˈ sinapahanne si papuˈten bi Ibrahim. 74 Ngajanjiˈ hep iye weˈ kite bi meˈ tubuˈ Ibrahimin, paluwasne du amban antanan meˈ bantaten bi duk kite bi kapaghinang si Tuhan, gaˈ niyaˈ makatalew kite bi, 75 supaya tiggelante bi maˈellumin kapaghinang kite bi si Tuhan, sutsi pagateyten, duk bentel hinanganten.”

76 Manjari missā Jakariya si anaknen, paˈinne, “Kaˈu Totoˈ, inēnan du kew nabi Tuhan Tamanan Malangkewin. Peggeˈ padehellu du kew amban Panuhutanin manyap lān palabeyannen. 77 Kaˈu iye mangakahan meˈ aˈanen supaya kataˈuhande weˈ bang inampun ne duseden, timbul du siye. 78 Peggeˈ Tuhanin maˈaseˈ teˈed duk hāp. Papitune si kite bi dantaˈ amban surgaˈin. 79 Sinag dantaˈ inin si kēmon mapatennaˈ dem lindemin, si meˈ aˈa matalew mamateyin, duk panduˈanne kite bi pī si lān tudju kasanyanganin.”

80 Manjari anak Jakariyahin nulig ne paˈin duk magkasōng isab pamikilnen. Duk laˈi iye patennaˈ dem lahat makagindew-gindew samantaˈan gaˈ pe iye paguwaˈ patampak si meˈ aˈa Israˈilin.

2

Panganak pu si Isa Almasihin

(Mateo 1.18-25)

1 Masa īˈ, si Agustus Sultan Nakuraˈ si bangsa Romahin. Manjari ngurung uldin iye weˈ subey magpalista kēmon aˈa dem meˈ kalahat-lahatan si antanannen. 2 Iye inin tagnaˈ pangalista meˈ aˈahin, duk masa si Kirinu gubnul si lahat Siriyahin paglista inin. 3 Hangkan kēmon aˈahin balik pī si lahat kapapuˈanden magpalista.

4 Si Yusup lumengngan amban puweblo Nasaret laˈi si lahat Jalil pataked hap pī si lahat Yahudiya, si puweblo Betlehem, iye lahat panganakan Sultan Daˈud ley. Pī iye magpalista laˈi peggeˈ tubuˈ si Daˈud iye. 5 Magtuhut iye duk Mariyam tunangnen pī magpalista. Si Mariyam betteng. 6 Manjari, baytude laˈi si Betlehem, taˈabut nganak Mariyam. 7 Inanakan weˈ ne anakne panganayenin, lella. Pinutus weˈ ne nakanakin dem olos duk pinabāk weˈ ne dem kahun pagpakanan hayep dem kamalig peggeˈ gaˈ niyaˈ lānde dem lumaˈ paghegpaˈ-hegpaˈanin.

Meˈ pastul bili-bilihin duk meˈ malaˈikatin

8 Na, sangem miyaˈan, niyaˈ meˈ pastul bili-bili si lahat miyaˈan magjaga manteyan meˈ panenan bili-biliden dem kabalilihan si kahayangan. 9 Bessuwang niyaˈ dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin pabagala si siye duk sahaya Tuhanin ninag paliput si siye hangkan kadahitan teˈed siye. 10 Saguwaˈ paˈin malaˈikatin, “Daˈa kaˈam tinalew, peggeˈ pitu ku ngakahan kaˈam aka-aka hāp makakēg meˈ aˈahin kēmon. 11 Laˈi si Betlehem, puweblo Sultan Daˈud awwalley, inanakan ne ellew inin Manimbul kaˈamin. Iye Almasi, Panuhutanin. 12 Duk iye inin indanin weˈ bennal aka-aka inin: kasuwaˈbi du nakanakin pinutus dem olos duk pinabāk dem kahun pagpakanan hayep.”

13 Manjari niyaˈ magtawus takitede si bihing malaˈikatin banes teˈed malaˈikat amban surgaˈ. Pinudji weˈ de Tuhanin, paˈinde, 14 “Pataˈ Tuhanin pinudji si surgaˈ, duk si dunya karayaw sanyang meˈ aˈa makasulut iyehin!”

15 Ubus tahalaˈ ne meˈ malaˈikatin balik pī si surgaˈ. Pagtumahalaˈ ne siye, paˈin meˈ pastul bili-bilihin, “Sūng kite bi pī si Betlehem. Payamante bi bakas pinagintaˈu weˈ Tuhan si kite inin.” 16 Manjari magdayiˈ-dayiˈ siye pī duk takasuwaˈ weˈ de si Mariyam duk si Yusup, duk nakanakin laˈi pinabāk dem kahun pagpakanan hayep. 17 Pagkitede nakanakin, magaka-aka siye sabab bakas inaka malaˈikat si siyehin pasal nakanak miyaˈan. 18 Duk kēmon makakale inaka meˈ pastul miyaˈan, ulaliˈ manamal. 19 Saguwaˈ si Mariyam inesseb-esseb weˈ ne kēmon inin duk luwal pikil-pikilne. 20 Manjari balik ne meˈ pastulin pī si meˈ hayepden. Pinudji duk sinanglitan weˈ de Tuhanin sabab meˈ bakas takaleden duk takiteden, peggeˈ kēmon bakas inaka malaˈikat si siyehin toˈo teˈed.

Pangislam si Isahin

21 Pagtaˈabut ne nakanakin walum bahangi diyataˈ kāpan, inislam iye duk inēnan iye si Isa, ēn pangēn malaˈikatin gaˈ pe iniraman nakanakin.

Sinōngan si Isa dem langgal hadjehin

22 Puwas ampatpūˈ bahangi bakas panganak Mariyamin, tinuhut ne weˈ si Yusup duk Mariyam addat pagsutsihin sa pangandaˈakan saraˈ si Musahin. Binoˈo weˈ de nakanakin pī si Awrusalam supaya iye kasōngande si Tuhan laˈi. 23 Tinuhut weˈ de tasulat dem saraˈ pinangurung Tuhanin, pinaˈin, “Kēmon anak lella panganayen subey sinōngan si Tuhan.” 24 Duk pī isab siye magkuluban sa pangandaˈakan dem saraˈ Tuhanin weˈ duwe koˈ assang atawa duwe tukmu bahu ilayangan subey sōngande hinang kuluban.

25 Na, niyaˈ laˈi aˈa si Awrusalam ēnnen si Simiyun. Aˈa inin bentel duk luwal nambahayang si Tuhan. Inagad-agad weˈ ne waktu katekka manimbul bangsa Israˈilin. Duk laˈi si iye Niyawa Sutsihin. 26 Bakas pinagintaˈu si iye weˈ Niyawa Sutsihin weˈ gaˈi iye matey samantaˈan gaˈi kitene Almasi, bakas pananggup Tuhanin. 27 Manjari dinaˈak iye pī dem langgal hadjehin weˈ Niyawa Sutsihin. Andang ne iye laˈi dem langgal pagtekka pī saˈi-sama si Isahin moˈo iye supaya tahinang si iye pangandaˈakan saraˈin. 28 Pagkite si Simiyun nakanakin, ineddoˈ bu pinippi weˈ ne bu magsukul iye si Tuhan, paˈinne, 29 “O Tuhan, makajari ne ku, daraˈakannun, papoleˈnu hap ahilat peggeˈ tuman ne pananggupnu si akuhin. 30 Takite mataku ne inin manimbulin 31 pinapitu weˈ nu supaya takite meˈ manusiyaˈin kēmon. 32 Iye dalil dantaˈ makitehan kabayaˈannun si meˈ kabangsahan sinduwehin duk sababne pinahadje du meˈ aˈanun bangsa Israˈilin.”

33 Ulaliˈ teˈed saˈi-sama nakanakin si meˈ binissā si Simiyunin sabab anakden. 34 Manjari māku-māku si Simiyun kahāpan amban Tuhan para si siye. Ubus missā iye pu si Mariyam, saˈi nakanakin, paˈinne, “Anaknu inin, iye pangagantaˈ Tuhan si iyehin weˈ sababne, ekka aˈa si bangsa Israˈil patapit si Tuhan duk ekka isab patala amban Tuhan. Pinapitu iye weˈ Tuhanin hinang tandaˈ, saguwaˈ gaˈi iye tinayimaˈ weˈ meˈ aˈa maˈekkahin. 35 Duk sababne, paluwas du bang ine teˈed pinikilden. Duk kaˈu, Mariyam, hawal dukkanun kuweˈ ilogsok iyan ateynun duk kalis.”

36 Niyaˈ isab laˈi dambuwaˈ nabi dende inēnan si Anna, anak Panuˈel, pangkatan si Aser ley. Bahiˈ ne teˈed iye. Pitun tahun hadja pagdambuwaˈne duk ellanen, 37 ubus balu iye sampay kuweˈitu walumpūˈ duk ampat tahun ne umulnen. Luwal iye dem langgal hadjehin sampay magpuwase duk ngampun duk magsambahayang dumaˈin hadja ellew saguwaˈ bisan sangem. 38 Patapit iye duk magsukul iye si Tuhan duk missā iye sabab nakanakin si meˈ aˈahin, sasuku ngase-ngase weˈ timbul Tuhanin du bangsade Israˈilin.

Pagbalikde pī si Nasaret

39 Pagubus ne tahinangde kēmon pangandaˈakan dem saraˈ Tuhanin, balik ne Mariyam duk si Yusup hap Jalil pī si puwebloden Nasaret. 40 Nakanakin nulig duk ngabasag. Pasōng kataˈunen duk kasulutan teˈed Tuhanin si iye.

Si Isa laˈi dem langgal hadje

41 Kahabaˈ tahun meˈ matettoˈa si Isahin hap pī si Awrusalam bang baytu pagkādjaˈan Pangesseban Palabey Tuhanin. 42 Pagsampūˈ duk duwen tahun ne umul si Isahin, hap pī siye si pagkādjaˈan miyaˈan sa hinanganden. 43 Pagubus ne kādjaˈanin, hap lumaˈ ne siye. Saguwaˈ si Isa paˈamban si Awrusalam bu gaˈ inin kataˈuhan meˈ matettoˈanen. 44 Kannalde laˈi du iye patuhut si meˈ saweˈde maglengnganin. Maglengngan pe siye kekkohapan bahude miha iye laˈi si meˈ kaˈusbahanden duk meˈ kabagayanden saguwaˈ gaˈ iye laˈi. 45 Peggeˈ gaˈ iye kasuwaˈde, balik siye hap Awrusalam miha iye. 46 Pagpuwas tellum bahangi, takasuwaˈde iye diyalem langgal hadjehin magtingkoloˈ duk meˈ guru, pakale si siye duk nilew-nilew siye. 47 Kēmon makakale iyehin ulaliˈ teˈed peggeˈ lalem kataˈunen duk tewwaˈ meˈ panambungnen. 48 Ulaliˈ teˈed meˈ matettoˈanen pagkitede iye. Paˈin saˈinen si iye, “Totoˈ, weˈey sa inin hininangnu si kamihin? Samanun duk aku suse teˈed magpiha si kaˈu.”

49 “Weˈey pe ku pihabi?” paˈin si Isa. “Weˈ gaˈ kataˈuhanbi weˈ subey ku tuˈu si lumaˈ Samakun?” 50 Saguwaˈ gaˈ tahātide pinaˈinne miyaˈan.

51 Manjari nuhut ne si Isa meˈ matettoˈanen hap lumaˈ pī si Nasaret duk tuhutne pangandaˈakande iyehin. Duk kēmon malumabeyin inennaˈ-ennaˈ weˈ Mariyam dem ateyne. 52 Pasōng panulig si Isahin duk pasōng isab kataˈunen. Pasōng isab kasulutan Tuhanin duk meˈ aˈahin si iye.

3

Pagmahalayak Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin

(Mateo 3.1-12; Markus 1.1-8; Yahiya 1.19-28)

1-2 Pagsampūˈ duk limen tahun ne pagsultan si Tiberus, Sultan Nakuraˈ bangsa Romahin, manjari tekka lapal Tuhanin pī pu si Yahiya anak Jakariyahin. Laˈi si Yahiya si lahat makagindew-gindew. Masa miyaˈan si Pontiyus Pilatus gubnul si lahat Yahudiya, si Herod gubnul si lahat Jalil duk pungtinaˈinen si Pilip gubnul si lahat Ituriya duk lahat Tarakuniti, duk Lisani gubnul si lahat Abilen. Meˈ imam nakuraˈin si Annas duk si Kayapas. 3 Ubus lumengngan Yahiya ngalatag kalahat-lahatan mapaliput si boheˈ Jordanin magmahalayak si meˈ aˈahin weˈ sasuku magsusun ne duk ngalebbahan meˈ hinanganne malaˈatin, subey iye pinandi duk ampun Tuhanin du iye. 4 Hinang Yahiya inin, andang pinaˈal dem sulat Nabi Isaya awwalley. Pinaˈin laˈi:

“Niyaˈ aˈa maglingan dem lahat makagindew-gindew. Iye inin paˈinne: ‘Sōng tekka ne Panuhutanin. Palanuˈun bi lān palabeyannen. Pabentelun bi lān tinuhutnen.

5 Kēmon lebbakin subey pinennoˈan duk kēmon punu duk kūdin subey dinatagan, mabingkokin pinabentel, lān maglettud-lebbakin pinalanuˈ.

6 Manjari takite meˈ manusiyaˈin du kēmon bang saˈingge panimbul Tuhan siyehin.’ ”

7 Banes teˈed aˈa pī pu si Yahiya makipandi si iye. Hangkan paˈinne si siye, “Kaˈam iyan, addatbin kuweˈ addat sawe pangakkal. Weˈey kaˈam pitu? Kannalbi hatu weˈ gaˈi kaˈam tewwaˈ mulkaˈ Tuhan sōng matekkahin bang kaˈam pinandi. 8 Hinangun bi hinangan mahāpin duk takite weˈ tayikutanbi ne dusebin. Daˈa kaˈam ngandel weˈ gaˈi kaˈam legga Tuhanin sewukat ne kaˈam tubuˈ Apuˈ Ibrahim. Akahante kaˈam, bisan meˈ batu inin tahinang Tuhanin du meˈ tubuˈ Apuˈ Ibrahim. 9 Kuweˈ dalil kayu kaˈam sōng tinebbengan si gamutne. Kēmon kayu manggaˈi magbuwaˈ mahāpin tinebbengan duk ilakasan dem ebbut ineggas.” 10 Tinilew iye weˈ meˈ aˈa mabanesin, paˈinde, “Na, ine subey hinang kami?” 11 Sambunganne siye, paˈinne, “Taga badjuˈ duwehin subey urunganne manggaˈ niyaˈ badjuˈnen. Damikkiyan taga kinakanin subey isab bahagiˈanne manggaˈ niyaˈ kinakannen.”

12 Niyaˈ isab meˈ aˈa magpāku-pāku sukey para si gubelno pī pu si Yahiya makipandi duk paˈinde si iye, “Tuwan, kami inin, ine subey hinang kami?” 13 Nambung iye, paˈinne, “Daˈa kaˈam māku sukey labi amban pangandaˈakan kaˈamin.” 14 Niyaˈ isab meˈ sundalu nilew iye, paˈinde, “Na, kami, ine subey hinang kami?” Paˈinne si siye, “Daˈa kaˈam makitalew atawa nuntut gaˈi bennal supaya kaˈam kaˈurungan pilak. Duk magsukul kaˈam si suweldobin.”

15 Pagkale meˈ aˈahin usihat Yahiyahin, kuweˈ ngase-ngase siye saguwaˈ kuweˈ duwe-duwehan du isab dem ateyden bang si Yahiya miyaˈan asal Almasihin ne ke. 16 Saguwaˈ paˈin Yahiya si siye kēmon, “Pinandi kaˈam weˈ ku duk boheˈ saguwaˈ niyaˈ dambuwaˈ lella sōng pitu asal balakatan iye amban aku, gaˈi ku bisan matalep ngalekkahan ingket tehompaˈnen. Iye inin seddili pamandine kaˈamin. Niyaˈ kaˈam papīhanne Niyawa Sutsihin duk sinduwehin pandine duk ebbut. 17 Pagpaˈilne meˈ aˈa mahāpin duk meˈ aˈa malaˈatin. Kuweˈ iye dalil aˈa magpalid paley, pagpaˈilne linggasin duk apahin. Meˈ linggasin ennaˈne pinadem lukung saguwaˈ apahin eggasne dem ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne.”

18 Ekka pe usihat seddili guna Yahiya pagmahalayakne aka-aka mahāpin si meˈ aˈahin, duk binuyuˈ-buyuˈ siye weˈ ne dinaˈak ginantiˈan kawul-piˈilden. 19 Inamāhan isab weˈ Yahiya Gubnul Herod sabab maganda iye pu si Herodiyas, bakas anda pungtinaˈinen, duk sabab hinanganne sinduwe malaˈatin. 20 Ubus tambahan si Herod pe meˈ hinanganne malaˈatin, kinalabusu weˈ ne Yahiya.

Pamandi pu si Isahin

(Mateo 3.13-17; Markus 1.9-11)

21 Masa pamandi Yahiya meˈ aˈahin kēmon, pinandi isab si Isa weˈ ne. Pagubus si Isa pinandi, ngampun iye duk sasangne mangampunin, luka langitin, 22 duk duwaˈi Niyawa Sutsihin pī si iye kuweˈ bantuk assang. Duk niyaˈ suwala amban surgaˈ magpaˈin, “Anakte kew kalasahanku. Kasulutan ku teˈed si kaˈu.”

Meˈ kapapuˈan si Isahin

(Mateo 1.1-17)

23 Manjari nagnaˈ si Isa magusihat, niyaˈ meˈ tellumpūˈ tahun ne umulnen. Kannal meˈ aˈahin anak si Yusup iye, si Yusup inin anak si Heli. 24 Si Heli anak si Mattat, si Mattat anak si Libi, si Libi anak si Malki, si Malki anak si Janni, si Janni anak si Yusup. 25 Si Yusup inin anak si Mattati, si Mattati anak si Amos, si Amos anak si Nahum, si Nahum anak si Esli, si Esli anak si Naggay. 26 Si Naggay anak si Maˈat, si Maˈat anak Mattati, si Mattati inin anak si Semeˈin, si Semeˈin anak si Yosek, si Yosek anak si Joda. 27 Si Joda anak si Joˈanan, si Joˈanan anak si Resa, si Resa anak si Serubbabel, si Serubbabel anak si Salati, si Salati anak si Neri, 28 si Neri anak si Malki, si Malki inin anak si Addi, si Addi anak si Kosam, si Kosam anak si Elmadam, si Elmadam anak si Er. 29 Si Er anak si Yussaˈ, si Yussaˈ anak Eleeser, si Eleeser anak si Jorim, si Jorim anak si Mattat, si Mattat anak si Libi, 30 si Libi anak si Simiyun, si Simiyun anak si Yuda, si Yuda anak si Yusup, si Yusup inin anak si Jonam, si Jonam anak Eliyakim. 31 Si Eliyakim anak si Meleya, si Meleya anak si Menna, si Menna anak si Mattata, si Mattata anak si Natan, si Natan anak Sultan Daˈud. 32 Si Daˈud anak si Jesse, si Jesse anak si Obed, si Obed anak si Bowas, si Bowas anak si Salmon, si Salmon anak si Nasson. 33 Si Nasson anak Amminadab, si Amminadab anak si Admin, si Admin anak si Arni, si Arni anak si Hesdon, si Hesdon anak si Peres, si Peres anak si Yuda. 34 Si Yuda anak si Yakub, si Yakub anak si Isahak, si Isahak anak si Ibrahim, si Ibrahim anak si Tera, si Tera anak si Nahor. 35 Si Nahor anak si Serug, si Serug anak si Raga, si Raga anak si Peleg, si Peleg anak si Eber, si Eber anak si Sela. 36 Si Sela anak si Kainan, si Kainan anak si Arpaksad, si Arpaksad anak si Sem, si Sem anak si Nu, si Nu anak si Lamek, 37 si Lamek anak Metusela, si Metusela anak si Idris, si Idris anak si Jared, si Jared anak si Mahalalel, si Mahalalel anak si Kenan. 38 Si Kenan anak si Enos, si Enos anak si Set, si Set anak Apuˈ Adam duk si Apuˈ Adam anak Tuhanin.

4

Panassat pu si Isahin

(Mateo 4.1-11; Markus 1.12-13)

1 Manjari pagubus si Isa pinandi weˈ Yahiya, tahalaˈ iye amban boheˈ Jordan. Pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin duk binoˈo iye weˈ Niyawa Sutsihin hap lahat makagindew-gindew. 2 Ampatpūˈ bahangi iye laˈi duk sinassat iye laˈi weˈ nakuraˈ seyitanin. Tiggelanne malaˈihin gaˈ iye mangan duk pagpuwas miyaˈan inusan ne iye. 3 Manjari paˈin nakuraˈ seyitanin si iye, “Bang bennal kew teˈed Anak Tuhanin, daˈakun batu inin manjari kinakan.” 4 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Dumaˈin hadja kinakan makaˈellum manusiyaˈin.’ ”

5 Manjari binoˈo si Isa weˈ nakuraˈ seyitanin padiyataˈ pī si lugal langkew manamal bu pinakitehan weˈ ne si iye dem da kilep mata kēmon kalahatan si dunyahin. 6 Paˈin nakuraˈ seyitanin si iye, “Urungte kew kapatut duk kew kapagbayaˈ si meˈ kalahatan inin duk si meˈ alataˈden. Peggeˈ bakas sinōngan inin si aku duk makajari pangurungku pu sine-sine kabayaˈanku. 7 Bang kew pasujud si aku, si kaˈu ne inin kēmon.” 8 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Tasulat dem kitab, pinaˈin, ‘Subey kaˈam pasujud si Tuhan Panuhutanbin duk subey hadja iye dendangan sinambahayangbin.’ ”

9 Ubus miyaˈan binoˈo iye weˈ nakuraˈ seyitanin hap Awrusalam duk pinatengge iye diyataˈ būngan langgal hadjehin, duk paˈinne si iye, “Bang bennal kew teˈed Anak Tuhanin palaboˈ kew bittuˈu, 10 peggeˈ tasulat du dem kitab, pinaˈin, ‘Daˈakne kew inipat si malaˈikatnen supaya gaˈ niyaˈ baya-bayanu.’ 11 Duk tasulat du isab, pinaˈin, ‘Tayak meˈ malaˈikatin kew supaya bisan bettisnun gaˈi peddiˈan weˈ batu.’ ” 12 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Paˈin kitabin, ‘Daˈa suleyanun Tuhan Panuhutannun.’ ”

13 Pagubus ne kēmon bayuˈan panassat nakuraˈ seyitan pu si Isahin, tahalaˈ dahuˈ iye amban si Isa.

Tinagnaˈan weˈ si Isa hinangnen laˈi si lahat Jalil

(Mateo 4.12-17; Markus 1.14-15)

14 Manjari balik si Isa pī hap Jalil. Laˈi si iye balakat Niyawa Sutsihin, duk aka-aka sabab iyehin palatag si meˈ kalahat-lahatan mapaliputin. 15 Magusihat iye si meˈ kalanggal-langgalanden duk sinanglitan iye weˈ meˈ aˈahin kēmon.

Astel meˈ aˈa Nasaretin pu si Isa

(Mateo 13.53-58; Markus 6.1-6)

16 Hap pī si Isa si Nasaret, lahat kasuligannen. Pagtaˈabut ellew Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin, pī iye si langgal sa hinangannen. Manjari nengge iye supaya iye makabatsa amban dem kitab. 17 Sinōngan si iye kitab sinulat Nabi Isayahin. Iluka weˈ ne kitabin duk takasuwaˈ weˈ ne meˈ ayat inin bu binatsa weˈ ne inin, pinaˈin,

18 “Pagbayaˈan ku weˈ Niyawa Tuhanin, peggeˈ tapeneˈ ku weˈ ne magmahalayak aka-aka mahāpin si meˈ aˈa makaˈaseˈ-aseˈin. Dinaˈak ku weˈ Tuhanin pitu ngakahan meˈ pilisuhin weˈ pinaluwas ne siye, meˈ mapessekin weˈ makakite ne siye balik, duk maluwas ku meˈ tiniksaˈin. 19 Dinaˈak ku isab pitu magpalataˈ weˈ taˈabut ne tahun pagtimbul Tuhan meˈ aˈanen.”

20 Ubus tinambel weˈ ne kitabin duk pinangurung weˈ ne balik pī si bilalin bu ningkoloˈ iye. Kēmon aˈa dem langgal miyaˈan ngadendengan iye. 21 Manjari nagnaˈ iye missā si siye. Paˈinne, “Ellew inin meˈ ayat binatsaku miyaˈan tuman ne sasangbi mapakalehin.”

22 Meˈ aˈa dem langgalin kahāpan teˈed pu si Isa. Ulaliˈ siye peggeˈ pandey iye missā. Magbissā-bissā siye, paˈinde, “Dumaˈin ke inin anak si Yusupin?” 23 Paˈin si Isa si siye, “Bugtuˈ bissābi si aku eliˈan inin: ‘Doktol, pakoleˈun dinun,’ duk paˈinbi isab, ‘Hinangun isab tuˈu si di lahatnu bakas takale kami hininangnu si lahat Kapernaumin.’ 24 Sabennal akahante kaˈam,” paˈinne pe, “nabihin gaˈi pagaddatan bang si di lahatne. 25 Akahante kaˈam, awwalley pe, masa Eliyas nabihin, gaˈ hep ulan dem tellun tahun duk tengngaˈ duk inunus teˈed tibuˈukan lahat inin. Bennal ekka dende balu tuˈu si lahat Israˈil masa unus miyaˈan, 26 saguwaˈ dumaˈin pī si siye pangandaˈakan Tuhan Nabi Eliyasin saguwaˈ dinaˈak iye pī si dende balu dumaˈin bangsa Israˈil laˈi si Sarepta, si lahat Sidon. 27 Damikkiyan du isab masa si Elisa nabihin,” paˈin si Isa. “Ekka aˈa inipul si bangsa Israˈil masa miyaˈan saguwaˈ gaˈ niyaˈ siye kawuliˈan bisan dambuwaˈ, luwal iye makawuliˈanin aˈa amban bangsa Siriya, ēnnen si Nayman.”

28 Pagkalede inin, kēmon siye dem langgal miyaˈan astel manamal. 29 Kuwat siye duk sinōgadan weˈ de si Isa bu binoˈo weˈ de paluwas amban puweblo pī diyataˈ punu paglahatande miyaˈan, supaya iye talaboˈde pī si pampang. 30 Saguwaˈ si Isa lumabey amban tengngaˈde duk tahalaˈ iye.

Aˈa pasayedan seyitan

(Markus 1.21-28)

31 Padurul si Isa amban Nasaret pī si Kapernaum, dambuwaˈ puweblo isab si lahat Jalil. Pagtaˈabut ellew Sabtuˈ, ellew liˈi, magusihat iye si meˈ aˈahin dem langgal. 32 Ulaliˈ siye pagkalede usihatnen peggeˈ taga balakat iye bang iye missā. 33 Laˈi dem langgal miyaˈan, niyaˈ aˈa pasayedan seyitan. Magkilahap iye papales, 34 paˈinne, “Allo! Daˈa kami sasewun, Isa aˈa Nasaret. Gaˈ niyaˈ lamudnu si kami. Pitu ke kew makaˈatan kami? Kataˈuhanku du bang sine kew. Kaˈu dambuwaˈ-buwaˈ masutsi mapitu amban Tuhanin.” 35 Saguwaˈ inamāhan weˈ si Isa seyitanin. Paˈinne, “Daˈa kew mabehe. Paguwaˈ kew amban aˈa iyan!” Manjari hinantakan weˈ seyitanin aˈahin dem tengngaˈ meˈ aˈahin duk pagubus, paguwaˈ ne iye amban aˈahin duk gaˈ du makaˈine aˈahin.

36 Bengngangan meˈ aˈahin kēmon duk magbissā-bissā siye, paˈinde, “Meˈ bissāhey inin? Taga balakat iye duk taga kapatut ngandaˈak meˈ seyitanin. Tuhutde pangandaˈakannen duk paguwaˈ siye.” 37 Duk aka-aka sabab si Isahin palatag ne si meˈ kalahatan mapaliputin.

Ekka aˈahin pinakoleˈ weˈ si Isa

(Mateo 8.14-17; Markus 1.29-34)

38 Puwas miyaˈan, paluwas si Isa amban langgal duk pī iye padiyalem si lumaˈ si Simon. Na, saki hep matoˈa si Simon dendehin maglemmun manamal, duk pākude pu si Isa weˈ pakoleˈne iye. 39 Pī si Isa nengge si bihing dende masakihin duk daˈakne tahalaˈ lemmunnen duk kawuliˈan ne dendehin. Magtawus iye dongaˈ duk pinakan siye weˈ ne.

40 Pagseddep ellewin, kēmon meˈ taga bagay masakihin bisan saki ine-ine, binoˈo siye weˈ de pī pu si Isa. Binettad weˈ si Isa tangannen si siye dangan-dangan, duk pakawuliˈne siye. 41 Duk ekka isab aˈa paguwaˈan seyitan duk kakilahap-kilahapan meˈ seyitanin, paˈinde, “Kaˈu Anak Tuhanin!” Saguwaˈ inamāhan siye weˈ si Isa gaˈi siye dinaˈak mabehe, peggeˈ kataˈuhande weˈ iye Almasihin.

Si Isa lumengngan magmahalayak si meˈ kalahat-lahatan

(Markus 1.35-39)

42 Pagellew ne, tahalaˈ si Isa pī si lugal gaˈ niyaˈ aˈane. Piniha iye weˈ meˈ aˈahin duk pagtakasuwaˈde iye, inohotan iye weˈ de. 43 Saguwaˈ paˈinne si siye, “Subey ku isab pī si meˈ kalahatan seddilihin magmahalayak aka-aka hāp sabab pagbayaˈ Tuhanin peggeˈ iye inin puˈunku pinapitu weˈ Tuhanin si dunya.” 44 Duk magmahalayak iye dem meˈ kalanggal-langgalan laˈi si Yahudiya.

5

Pineneˈ weˈ si Isa meˈ tindegne tagnaˈin

(Mateo 4.18-22; Markus 1.16-20)

1 Dambuwaˈ ellew laˈi si Isa nengge-nengge si higad lamew Gennesaret. Meˈ aˈahin maglaray pī si iye pakale si lapal Tuhanin. 2 Niyaˈ kite si Isa duwe bangkaˈ si higad lamew saguwaˈ gaˈ laˈi dem bangkaˈ meˈ aˈa magkennahin. Laˈi siye ngosoˈan meˈ pokotden. 3 Dambuwaˈin bangkaˈ si Simon. Pasakey si Isa laˈi duk daˈakne pu si Simon sinawunsungan kuweˈahat amban tapiyan. Manjari ningkoloˈ iye duk inusihatan ne paˈin weˈ ne meˈ aˈahin amban dem bangkaˈin.

4 Pagubus ne iye magusihat, paˈinne pu si Simon, “Musey kew duk meˈ saweˈnun pī si kalaleman duk teppadanun bi meˈ pokotbin duk kaˈam makaˈeddoˈ kenna.” 5 Nambung si Simon, paˈinne, “Tuwan, kellawan kami magtuyuˈ saguwaˈ gaˈ niyaˈ taˈeddoˈ kami. Saguwaˈ peggeˈ paˈinnu ne, teppadan kami saˈ.” 6 Pagubus teppadande meˈ pokotin, ekka teˈed kenna taˈeddoˈde hangkan agen-agen garet pokotden. 7 Kinawey weˈ de meˈ saweˈde si bangkaˈ seddilihin dinaˈak pī nabangan siye ngonot. Hap pī ne siye duk pinaˈisi weˈ de meˈ kennahin magdem bangkaˈ. Pennoˈ kaduwe bangkaˈin weˈ kenna hangkan agen-agen palenneb. 8 Pagkite si Simon Petros kenna mabanes inin, pasujud iye si antag bettis si Isa duk paˈinne, “O Tuwan, patala kew amban aku peggeˈ aku inin dusehan.” 9 Peggeˈ ulaliˈ teˈed iye duk meˈ saweˈnen sabab ekka kenna taˈeddoˈden. 10 Ulaliˈ du isab meˈ saweˈ si Simon magkennahin, disi Yakub duk Yahiya, meˈ anak si Sebedehin. Manjari paˈin si Isa pu si Simon, “Daˈa kew tinalew. Tinagnaˈan kuweˈitu bahannun mageddoˈ-eddoˈ aˈa pinatuhut si aku.”

11 Pinatakas weˈ de meˈ bangkaˈden pī si tapiyan, ubus inambanan weˈ de meˈ kēmonden duk nuhut ne siye si Isa.

Si Isa makawuliˈ aˈa inipul

(Mateo 8.1-4; Markus 1.40-45)

12 Dambuwaˈ ellew sābu si Isa laˈi si dambuwaˈ puweblo, niyaˈ aˈa laˈi lapat weˈ ipul barannen. Pagkite aˈahin si Isa, pasujud iye muyuˈ-muyuˈ, paˈinne, “O Tuwan, bang kew mabayaˈ, tapakawuliˈnu ku.” 13 Pinasōng weˈ si Isa tangannen duk inantan weˈ ne aˈa inipulin duk paˈinne, “Asal mabayaˈ ku. Kawuliˈan ne kew.” Magtawus ipulnen tahalaˈ. 14 Duk sinessaˈan teˈed iye weˈ si Isa, paˈinne, “Daˈa kew magaka-aka bisan pu sine. Saguwaˈ pī kew pakitehanun barannun si imamin duk magkuluban kew sa pangandaˈakan si Musahin, hinang tandaˈ si meˈ aˈahin weˈ asal kawuliˈan ne kew.”

15 Saguwaˈ magkasōng bawag aka-aka sabab si Isahin, hangkan banes teˈed aˈa patipun pī si iye pakale si meˈ panoloˈnen duk makipakawuliˈ meˈ sakiden. 16 Saguwaˈ bang patekka tahalaˈ si Isa hap pī si antag gaˈi tantu papīhan aˈa, duk missā iye laˈi si Tuhan.

Si Isa makawuliˈ aˈa matey barannen

(Mateo 9.1-8; Markus 2.1-12)

17 Dambuwaˈ ellew sasang si Isa magtoloˈ, niyaˈ meˈ Pariseo duk meˈ guru si saraˈ āgama Yahudi magtingkoloˈ laˈi si bihingne. Meˈ aˈa inin amban puweblo Awrusalam duk amban meˈ kalumaˈan si lahat Jalil duk Yahudiya. Laˈi balakat Tuhanin pu si Isa hangkan tapakawuliˈne meˈ masakihin. 18 Manjari niyaˈ tekka pī meˈ aˈa moˈo lella saki, matey barannen. Miha siye 1ān supaya iye taboˈode padiyalem duk tabettadde si antag si Isa. 19 Saguwaˈ hawal ekka aˈahin gaˈ niyaˈ palānande hangkan manaˈik siye pī diyataˈ sapew lumaˈ madatagin duk ilarakan weˈ de sapewin. Ubus pinatuntun weˈ de aˈa masakihin diyataˈ pabākanne pī diyalem si tengngaˈ meˈ aˈahin, si antag si Isa. 20 Pagtakite si Isa weˈ sandel teˈed siye si iye, paˈinne si aˈa mamatey barannen, “Bagay, taˈampun ne meˈ dusenun.”

21 Pagkale meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin pinaˈin si Isa inin, magtawus siye magtilew-tinilew, paˈinde, “Aˈahey inin? Missā iye kuweˈ Tuhanin iye. Sine makaˈampun dusehin bang dumaˈin dambuwaˈ-buwaˈ Tuhan.” 22 Kataˈuhan si Isa bang ine pinikilden duk paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam magtilew-tilew sa iyan dem ateybi? 23 Ine mamurahin, pinaˈin, ‘Inampun ne dusenun,’ atawa ‘Dongaˈ kew, bu nu ne lumengngan.’ 24 Pakoleˈku aˈa inin supaya kataˈuhanbi weˈ aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut tuˈu si dunya ngampun meˈ duse.” Manjari paˈin si Isa si aˈa mamatey barannen, “Dongaˈ kew. Boˈohun pabākannun bu nu ne hap lumaˈ.” 25 Magtawus dongaˈ aˈa masakihin si pagmatahande, bu ineddoˈ weˈ ne pabākannen, duk hap lumaˈ iye, mudji-mudji Tuhanin. 26 Bengngangan siye kēmon duk pinudji weˈ de Tuhanin. Asekan talew isab siye. Magbissā-bissā siye, paˈinde, “Asal hinangan makaˈulaliˈ takitete bi ellew inin!”

Binoˈo si Libi weˈ si Isa

(Mateo 9.9-13; Markus 2.13-17)

27 Pagubus inin, paluwas iye amban kalumaˈan miyaˈan. Niyaˈ takitene aˈa magpāku-pāku sukey para si gubelno, ēnnen si Libi, ningkoloˈ laˈi si upisinane pagbayed-bayedan sukeyin. Paˈin si Isa si iye, “Dayiˈ kew. Nuhut kew aku.” 28 Manjari kuwat iye duk inambanan weˈ ne kēmonne malaˈihin duk nuhut ne iye si Isa.

29 Manjari magjamu-jamu disi Libi laˈi si lumaˈne pamahadjene si Isa. Ekka teˈed aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa seddili magtingkoloˈ mangan pasumbayaˈ si siye. 30 Niyaˈ meˈ Pariseo duk meˈ guru si saraˈ āgama, meˈ Pariseo du isab siye, gaˈ siye kasulutan hangkan paˈinde si meˈ tindeg si Isahin, “Weˈey kaˈam palamud magkakanan duk meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin?” 31 Si Isa manambungan siyehin, paˈinne, “Meˈ aˈa saki hep hap doktolin. Bang meˈ makoleˈin gaˈ niyaˈ gunane hap doktol. 32 Dumaˈin ku pitu miha meˈ aˈa mabentelin saguwaˈ pitu ku miha meˈ aˈa dusehanin, supaya pagsusunande duk lebbahande ne meˈ duseden.”

Panilew sabab pagpuwasehin

(Mateo 9.14-17; Markus 2.18-22)

33 Manjari paˈin meˈ aˈahin pu si Isa, “Meˈ tindeg Yahiyahin daran magpuwase duk ngampun si Tuhan. Damikkiyan isab meˈ tindeg meˈ Pariseohin, bu meˈ tindegnun luwal ne hadja siye mangan duk nginum.” 34 Sambungan si Isa siye si dalilan. Pasaliˈne meˈ tindegnen si meˈ aˈa si pagkawinan. Paˈinne, “Tadaˈakbi ke meˈ aˈa si pagkawinanin magpuwase samantaˈan laˈi pe si siye pangantin lellahin? Gaˈi! 35 Saguwaˈ si sinōng inin bang ineddoˈ ne amban siye pangantin lellahin, meke ne siye muwase.”

36 Manjari magdalilan si Isa sabab panoloˈ matuˈuhin duk panoloˈnen. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ aˈa nganggaret badjuˈ baˈahu panopakne pī si badjuˈ andang. Peggeˈ bang sa īˈne, garet ne mabaˈahuhin duk gaˈi isab patalep mabaˈahuhin panopak semmek maˈandangin.” 37 Pinasaliˈ isab weˈ si Isa toloˈnen si boheˈ ubas baˈahu inisi dem puyuˈ kuwit kambing. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ aˈa ngisi boheˈ ubas baˈahu, mukal-mukal pe, dem puyuˈ andang. Peggeˈ bang sa īˈne buslad puyuˈin weˈ boheˈ ubasin. Manjari buˈus boheˈ ubasin duk magkaˈat puyuˈin. 38 Saguwaˈ subey inisi boheˈ ubas baˈahuhin dem puyuˈ baˈahu. 39 Aˈa mabiyaksa nginum boheˈ ubas tiggel inennaˈ-ennaˈin, gaˈi pihane boheˈ ubas baˈahuhin. Hāp koˈ lessa boheˈ ubas tiggel inennaˈin.”

6

Panilew sabab ellew liˈihin

(Mateo 12.1-8; Markus 2.23-28)

1 Dambuwaˈ Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudi, pabutas si Isa duk meˈ tindegnen dem tanaˈ. Paglabey meˈ tindegnen, ngalupuˈ siye buwaˈ tanaˈin duk pagubus puliyasde, inintaˈ weˈ de. 2 Niyaˈ laˈi meˈ Pariseo duk paˈinde, “Weˈey hinangbi tinaggahan saraˈ si ellew liˈihin?” 3 Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈ ke bakas tabatsabi bang ine hininang Sultan Daˈudin masaley paginusan iye duk meˈ saweˈnen? 4 Padiyalem hep iye pī si lumaˈ Tuhanin, duk ineddoˈ weˈ ne pan binettad laˈi pangurung si Tuhanin, duk kinakan weˈ ne, duk inurungan isab weˈ ne meˈ saweˈnen. Bu tinaggahan hep weˈ saraˈ kinakan pan miyaˈan, luwal hadja para si meˈ imam. Saguwaˈ gaˈ du iye makaduse si hininangne miyaˈan.” 5 Duk paˈin si Isa si siye, “Aku, Anak Manusiyaˈin, taga kapatut ku magpaˈin bang ine-ine mapatut hininang si ellew liˈihin.”

Aˈa masapik tangannen

(Mateo 12.9-14; Markus 3.1-6)

6 Dambuwaˈ isab ellew liˈi, pī si Isa padiyalem si langgal magusihat. Niyaˈ laˈi aˈa sapik tanganne kanawanin. 7 Niyaˈ isab laˈi meˈ guru si saraˈ āgama duk meˈ Pariseo. Miha siye jān duk niyaˈ panuntutande si Isa hangkan pinateng-patengan iye weˈ de bang makoleˈ ke iye si ellew liˈi. 8 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa bang ine pinikilden duk paˈinne si aˈa masapik tangannen, “Pitu kew nengge tuˈu.” Manjari kuwat iye duk nengge iye laˈi. 9 Manjari paˈin si Isa si meˈ aˈahin, “Tilewte kaˈam, bang dem saraˈ, ine mapatut hininang si ellew liˈihin, hinangan makahāp atawa hinangan makalaˈat? Nimbul aˈa atawa mapatey?” 10 Pinayaman siye kēmon weˈ si Isa paliput. Manjari paˈinne si aˈahin, “Pahintengun tangannun.” Na, pinahinteng weˈ ne, manjari kawuliˈan ne tangannen.

11 Saguwaˈ astel teˈed manamal meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin hangkan magisun siye bang inumeyde pu si Isahin.

Pameneˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin

(Mateo 10.1-4; Markus 3.13-19)

12 Masa īˈ, pataked si Isa pī si kakūdan missā si Tuhan. Laˈi iye kellawan ngampun si Tuhan. 13 Pagellew ne, ilinganan weˈ ne meˈ tindegnen pī si iye duk meneˈ iye sampūˈ duk duwe, ēnanne siye meˈ aˈa kawakilan. 14 Meˈ aˈa tapeneˈnen inin: si Simon, inēnan isab Petros weˈ si Isa, duk Andariyas pungtinaˈi si Simonin, si Yakub duk si Yahiya, si Pilip duk Bartolome, 15 si Mateo duk si Tomas, si Yakub anak Alpahin duk si Simon iye ēnande Pangangatuhin, 16 si Judas anak si Yakub duk si Judas Iskariyot, iye mamuddihan si Isahin si pasōngan.

Magtoloˈ duk magpakawuliˈ si Isa

(Mateo 4.23-25)

17 Manjari puwas miyaˈan padurul si Isa duk meˈ tindegne bakas kawakilannen. Nengge iye laˈi si kadatagan. Banes meˈ tindegne sinduwehin tipun laˈi duk banes isab aˈa ngagad-ngagad laˈi amban kēmon kalahat-lahatan si Yahudiya duk amban puweblo Awrusalam duk amban meˈ puweblo Tiros duk Sidon si higad tahikin. 18 Pī siye pakale si meˈ panoloˈ si Isahin duk makipakawuliˈ meˈ sakiden. Duk sasuku isab siye pasayedan seyitanin, pinaluwas weˈ si Isa seyitanin. 19 Duk kēmon meˈ aˈa mabanesin, inapas ne paˈin weˈ de si Isa inabut duk tangande, peggeˈ niyaˈ balakat paluwas amban baranne hangkan kawuliˈan siye kēmon.

Meˈ pagkēgan duk pagkaˈaseˈan

(Mateo 5.1-12)

20 Manjari pinayaman weˈ si Isa meˈ tindegnen duk paˈinne,

“Hāp pe kaˈam meˈ makaˈaseˈ-aseˈin, peggeˈ pagbayaˈan kaˈam weˈ Tuhanin.

21 “Hāp pe kaˈam meˈ maˈinusan kuweˈituhin peggeˈ dinuhulan du kaˈam si pasōngan.

“Hāp pe kaˈam meˈ magtangis kuweˈituhin peggeˈ magsaye du kaˈam si pasōngan.

22 “Hāp pe kaˈam bang kaˈam kabunsihan aˈa, duk bang gaˈi kaˈam tayimaˈde, duk bang bissā-bissāhande duk pakaˈatande kaˈam si meˈ saweˈbin peggeˈ nuhut kaˈam aku, Anak Manusiyaˈin. 23 Sa iyan du hep isab hininang meˈ kamatettoˈahanden si meˈ kanabihanin. Bang tekka ellew kaˈumantagne inin si kaˈam, magkēg kaˈam manamal duk palaksu du kaˈam hawal kēgbin peggeˈ hadje panumbas kaˈamin si surgaˈ.

24 “Saguwaˈ kaˈam, meˈ madayahan kuweˈituhin, makaˈaseˈ-aseˈ kaˈam peggeˈ talabeybi ne pāsahan mahāpin tuˈu si dunya.

25 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ magduhul kuweˈituhin, peggeˈ niyaˈ iyan waktu si pasōngan kaˈinusanan du kaˈam.

“Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ magsaye kuweˈituhin peggeˈ niyaˈ iyan waktu si pasōngan magsugul kaˈam duk magtangis.

26 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam bang kēmon aˈa nanglitan kaˈam, peggeˈ kuweˈ du kaˈam meˈ nabi gaˈi bennal matuˈuley sinanglitan weˈ meˈ kapapuˈanbin.”

Lasa si meˈ bantahin

(Mateo 5.38-48; 7.12)

27 “Saguwaˈ kaˈam meˈ mapakale si akuhin, inin paˈinku si kaˈam: Kalasahanun bi bantabin. Maghinang hāp kaˈam si meˈ mabunsi si kaˈamin. 28 Māku-māku kaˈam kahāpan para si meˈ manuknaˈan kaˈamin duk ngampun kaˈam para si meˈ mangalaˈat kaˈamin. 29 Bang niyaˈ nampak luwenun dambiyaˈ, patampalun isab pī si iye dambiyaˈin ambat sampakne. Bang niyaˈ ngeddoˈ jaketnun, pasagadanun bisan eddoˈne badjuˈnun. 30 Sine-sine mākuhan kaˈu, urunganun. Duk bang niyaˈ ngeddoˈ kēmonnun, daˈa ne pākuhun balik. 31 Duk ine-ine kabayaˈanbi hinang aˈa si kaˈam, damikkiyan isab hinangun bi si siye.

32 “Bang iye hadja kinalasahanbin meˈ mamalasa si kaˈamin, niyaˈ ke pananglitan kaˈam? Gaˈ. Peggeˈ bisan meˈ aˈa dusehanin, kalasahande du meˈ mamalasa si siyehin. 33 Duk bang iye hadja tinabanganbin meˈ makatabangan kaˈamin, niyaˈ ke pananglitan kaˈam? Gaˈ. Peggeˈ bisan meˈ aˈa dusehanin sa iyan du isab addatden. 34 Duk bang iye hadja pinasambiˈanbin meˈ taˈase-asebi maniyaˈ pagbayedden, niyaˈ ke pananglitan kaˈam? Gaˈ niyaˈ. Peggeˈ bisan meˈ aˈa dusehanin masambiˈ du si pagkaside dusehan, ngase-ngase weˈ kabayedan du siye balik pamasambiˈden. 35 Saguwaˈ iye inin pamanoloˈku si kaˈamin: Kalasahanun bi bantabin duk tabanganun bi siye. Bang niyaˈ ngutang si kaˈam, paˈutanganun bi, daˈa kaˈam ngase-ngase bayednen. Bang hinangbi inin, hadje pahalaˈ tasangkabin duk manjari meˈ anak Tuhanin ne kaˈam. Peggeˈ hāp iye bisan si meˈ aˈa malaˈatin duk si meˈ aˈa manggaˈi magsukulin. 36 Subey kaˈam maˈaseˈ kuweˈ Samabin du isab maˈaseˈ.”

Sabab ngandiyawaˈan saweˈne

(Mateo 7.1-5)

37 “Daˈa kaˈam ngandiyawaˈan saweˈbi duk kaˈam gaˈi hukum Tuhanin. Daˈa kaˈam magpaˈin weˈ saweˈbin subey ilegga, duk kaˈam gaˈi legga Tuhanin. Ampunun bi saweˈbin duk isab kaˈam ampun Tuhanin. 38 Ngurung kaˈam duk kaˈam urungan Tuhanin. Dalilnen takesan hāp, dinasek duk jinedjeg pe duk pinennoˈan sampay māsey, iye pinabuˈus piyu si kaˈamin. Ekkahan pangurungbin iye du isab ekkahan pangurung Tuhan si kaˈamin.”

39 Inakahan isab siye weˈ si Isa dambuwaˈ dalilan, paˈinne, “Makajari ke aˈa pessekin nundan aˈa pessek isab? Gaˈi ke siye kaduwangan laboˈ pī dem lowang? 40 Mulidin gaˈi palabi kataˈunen amban gurunen. Saguwaˈ bang jukup ne pangadjiˈnen, magsaliˈ ne iye duk gurunen. 41 Kaˈu mangandiyawaˈan saweˈnun,” paˈin si Isa, “weˈey iye tatīknun hapak-hapak dem mata saweˈnun, bu kaˈu batang kayu dem matanun, bu gaˈi tatīknu. 42 Saˈingge kapagpaˈinnu si saweˈnun, ‘Bagay, tuhun koˈ, ānante hapak-hapak dem matanu lu,’ bang gaˈi kitenu batang kayu dem di matanun? Kaˈu iyan magmā-mā hadja. Ānanun dahuˈ batang kayuhin amban dem matanu iyan, ubus pastiˈ ne pamayamnun ngānan hapak-hapak dem mata saweˈnun.”

Pangataˈuhan kayuhin si buwaˈne

(Mateo 7.16-20; 12.33-35)

43 Paˈin si Isa pe, “Kayu mahāpin gaˈi buwaˈ gaˈi hāp duk kayu manggaˈi mahāpin gaˈi buwaˈ hāp. 44 Kayuhin kataˈuhan si buwaˈne. Gaˈi kite bi mageddoˈ buwaˈ biyabas amban puhung atawa buwaˈ buwahan amban sampinit. 45 Manusiyaˈin kuweˈ dalil kayuhin du isab. Aˈa mahāpin hāp kawul-piˈilnen duk hāp bissānen peggeˈ hāp dem ateynen. Saguwaˈ aˈa malaˈatin, peggeˈ laˈat dem ateynen hangkan gaˈi hāp kawul-piˈilnen duk bissānen. Ine-ine dem atey manusiyaˈ, iye miyaˈan mapaluwas amban behenen.”

Duwe bayuˈan magpatengge lumaˈ

(Mateo 7.24-27)

46 “Weˈey paˈinbi weˈ aku Panuhutanbin, bu gaˈi du hinangbi meˈ pangandaˈakanku kaˈamin? 47 Sasuku pitu si aku duk pakalene meˈ bissākun duk tuhutne, pahātihanku si kaˈam bang kuweˈ sine iye. 48 Kuweˈ iye aˈa maghinang lumaˈ. Ngalowang iye pinalalem sampay niyaˈ batu taˈabutne. Ubus pinatengge weˈ ne meˈ olom lumaˈnen diyataˈ batuhin. Pagubus lumaˈin, dunuk boheˈin duk taˈabut lumaˈin weˈ lasey mabasagin saguwaˈ gaˈ usaˈ lumaˈnen peggeˈ hāp pamatenggehan iyehin. 49 Na, bang aˈahin pakale si meˈ bissākun bu gaˈi du tuhutne, kuweˈ iye aˈa maghinang lumaˈ, saguwaˈ gaˈ kalihanne meˈ olomin duk gaˈ patenggene diyataˈ batu. Pagtekka lasey mabasagin, magtawus hebbaˈ duk jadjag teˈed lumaˈin.”

7

Pinakoleˈ weˈ si Isa daraˈakan kapitanin

(Mateo 8.5-13)

1 Pagubus inin kēmon bissā si Isa si meˈ aˈahin, pī iye si puweblo Kapernaum. 2 Na, laˈi si puweblo miyaˈan niyaˈ dambuwaˈ kapitan si armi bangsa Roma. Niyaˈ daraˈakanne lella legget manamal duk sōng matey ne. Asal kalasahanne teˈed daraˈakanne inin. 3 Pagkale kapitanin sabab si Isa, ngandaˈak iye meˈ bahiˈ meˈ Yahudihin pī pu si Isa nilew iye, bang makajari iye pī makoleˈ daraˈakanne miyaˈan. 4 Pagtekkade laˈi pu si Isa, boˈode teˈed iye duk paˈinde, “Pataˈ teˈed tabangannu kapitan miyaˈan, 5 peggeˈ pabagay teˈed iye si bangsate bi Yahudi duk iye hep maggastuhin pamatengge langgalte bi si puweblo inin.”

6 Manjari nuhut siye ne si Isa. Pagtapit ne siye si lumaˈ, ngandaˈak kapitanin meˈ bagayne pī pasampang pu si Isa moˈo bissānen, pinaˈin, “Tuwan, daˈa ne kew mapekkengan dinu peggeˈ gaˈi ku pataˈ papituhannu si lumaˈku. 7 Peggeˈ bangsahan kew teˈed, hangkan pikilku gaˈi ku isab pataˈ paguwaˈ piyu si kaˈu. Saguwaˈ missā kew hadja duk koleˈ du daraˈakankun. 8 Kataˈuhanku peggeˈ bisan aku inin, pagbayaˈan ku weˈ malangkew amban akuhin duk magbayaˈ ku si meˈ sundalukun. Bang paˈinku si dangan, ‘Pī kew,’ pī iye. Bang paˈinku si seddili, ‘Pitu kew,’ pitu iye. Duk bang paˈinku si daraˈakankun, ‘Hinangun inin,’ hinangne.”

9 Pagkale si Isa inin, ulaliˈ iye si binissā kapitanin. Manjari hinarap weˈ ne meˈ aˈa mabanes mapatuhut si dambulihannen, duk paˈinne si siye, “Akahante kaˈam, bisan si bangsa Israˈil gaˈ ku bakas makadugpak aˈa kuweˈ kapitan miyaˈan asal sandel manamal.” 10 Manjari balik ne meˈ aˈa bakas dinaˈak kapitanin duk pagtekkade si lumaˈ, takitede daraˈakanin koleˈ ne.

Pinakellum balik weˈ si Isa anak dende baluhin

11 Gaˈ du tiggel puwas miyaˈan, hap pī si Isa si dambuwaˈ puweblo inēnan Nain. Nuhut iye meˈ tindegnen duk banes teˈed meˈ aˈa patuhut si iye. 12 Pagtekka ne siye si tarangka paˈasekan hap puweblo miyaˈan, niyaˈ meˈ aˈa magtanggung aˈa matey binoˈo paluwas pī si pagkubulan. Lella mamatey miyaˈan anak dambuwaˈ-buwaˈ du duk saˈinen balu ne. Banes aˈa amban puweblo miyaˈan nuhut baluhin pī ngubul anaknen. 13 Pagkite si Isa, Panuhutanin, dende balu miyaˈan, maˈaseˈ teˈed iye si dendehin duk paˈinne si iye, “Daˈa ne kew magtangis, dende.” 14 Ubus pasōng iye duk inantanan weˈ ne tanggunganin hangkan padeheng meˈ aˈa magtanggungin. Manjari paˈinne, “Bagay, dongaˈ kew.” 15 Magtawus aˈa mamateyin ellum balik duk ningkoloˈ iye duk missā. Duk dinaˈak ne iye weˈ si Isa ineddoˈ si saˈinen. 16 Kēmon aˈa malaˈihin asekan talew duk pinudji weˈ de Tuhanin. Paˈinde, “Niyaˈ nabi balakatan tuˈu si kite bi! Taˈesseb Tuhanin du kite bi meˈ aˈanen.” 17 Bawag bakas hininang si Isa inin si meˈ kalahatan si Yahudiya duk si meˈ kalahatan mapaliputin.

Meˈ panilew weˈ Yahiya magpandi-pandi aˈahin

(Mateo 11.2-19)

18 Kaˈakahan isab Yahiya weˈ meˈ tindegnen sabab meˈ hinangan si Isahin. 19 Manjari ngalingan iye duwangan meˈ tindegne duk daˈakne siye pī pu si Isa, Panuhutanin, nilew iye bang iye ne ke bakas pinaˈal mapitu si dunyahin atawa bang niyaˈ pe ke seddili amban iye subey ase-asede pitu. 20 Pagtekka duwanganin pī pu si Isa, paˈinde, “Dinaˈak kami pitu si kaˈu weˈ Yahiya magpandi-pandi aˈahin peggeˈ batang kataˈuhanne bang kaˈu ne ke bakas pinaˈal mapitu si dunyahin atawa bang niyaˈ pe ke seddili subey ase-ase kami pitu.”

21 Papīden sābu si Isa miyaˈan magpakawuliˈ meˈ aˈa ekka taga saki bayuˈ-bayuˈan, duk pasayedan seyitan. Ekka isab meˈ aˈa pessek ngite balik weˈ ne. 22 Manjari sambungan si Isa duwangan tindeg Yahiyahin, paˈinne, “Pī ne kaˈam duk akahanun bi Yahiya meˈ bakas takitebi hininangkun duk bakas takalebi binissākun. Akahanun bi iye weˈ ngite ne meˈ mapessekin, meˈ kukuˈin lumengngan ne, meˈ inipulin kawuliˈan ne, meˈ mabisuhin makakale ne, meˈ mamateyin ellum balik, duk minahalayak ne aka-aka mahāpin si meˈ aˈa makaˈaseˈ-aseˈin. 23 Duk kēgan du sasuku gaˈi magduwe-duwe si akuhin.”

24 Paglumikut ne meˈ dinaˈak Yahiyahin, missā si Isa si meˈ aˈa mabanesin sabab Yahiya. Paˈinne, “Ine teˈ bakas kabayaˈanbi pinayamanin papībi pu si Yahiya si lahat makagindew-gindewin? Kabayaˈanbin ke mayaman aˈa gaˈi teteg pamikilnen kuweˈ dalil udjung-udjung magpalehan weˈ baliyu? Dumaˈin? 25 Na, ine teˈ kabayaˈanbi pinayaman mapīhin? Aˈa magsemmek mahalgaˈ? Meˈ aˈa magsemmek mamahalgaˈin duk maparasahan teˈedin laˈi patennaˈanden dem astanaˈ. 26 Na, ine teˈ pinayamanbi mapīhin? Nabi? Aweˈ, akahante kaˈam, nabi takitebin pasōng amban nabi sinduwehin. 27 Si Yahiya hep inin aˈa sinulat dem kitabin, pinaˈin laˈi, ‘Paˈin Tuhanin: Daˈakku pī pamasanankun dehellu amban kaˈu duk memesne 1ānnun.’ 28 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gaˈ niyaˈ aˈa bakas inanakan tuˈu si dunya bangsahan amban Yahiya inin. Saguwaˈ dem pagbayaˈan Tuhanin, bisan aˈahin diyawaˈ teˈed pagaˈanen, bangsahan pe iye amban Yahiya.”

29 Kēmon meˈ aˈahin duk pasōng pe meˈ magpāku-pāku sukeyin, pakale teˈed pu si Isa. Siye inin bakas makipandi pu si Yahiya peggeˈ kahagad siye weˈ Tuhanin bentel. 30 Saguwaˈ meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin, gaˈ siye makipandi pu si Yahiya peggeˈ gaˈi siye mabayaˈ nuhut kinabayaˈan Tuhan para si siyehin. 31 Manjari paˈin si Isa, “Ine pangandalilku meˈ aˈa maˈellum kuweˈitu inin? Kuweˈ ine siye? 32 Kuweˈ siye dalil mākanak magtingkoloˈ si tabuˈan magdagey magkawin duk magkubul. Maglingan siye si saweˈden, paˈinde, ‘Magtambu1 kami si kaˈam saguwaˈ gaˈ du kaˈam mansak. Magmatey kami saguwaˈ gaˈ du kaˈam magtangis.’ 33 Kaˈam kuweˈ meˈ mākanak miyaˈan. Peggeˈ pitu Yahiya magpandi-pandi aˈahin, bu daran iye muwase duk gaˈi iye nginum makalango, paˈinbi weˈ pasayedan seyitan iye. 34 Ubus aku, Anak Manusiyaˈin, pitu ku bu mangan ku duk nginum, paˈinbi, ‘Payamanun bi aˈa iyan, dahagaˈ teˈed duk palalango. Meˈ bagaynen meˈ aˈa magpāku-pāku sukey duk meˈ aˈa dusehan sinduwehin.’ 35 Saguwaˈ,” paˈin si Isa, “meˈ aˈa manuhut Tuhanin naksiˈ weˈ lalem teˈed kataˈu Tuhanin.”

Si Isa laˈi si lumaˈ si Simon, Pariseohin

36 Dambuwaˈ ellew binoˈo si Isa weˈ dambuwaˈ meˈ Pariseohin pī si lumaˈne mangan. Pī ne si Isa duk ningkoloˈ iye sōng mangan. 37 Na, niyaˈ dende si puweblo miyaˈan bawag weˈ dusehan. Pagkataˈuhan dende inin weˈ īˈ si Isa si lumaˈ Pariseo miyaˈan mangan, pī iye moˈo isellan bengngi mahalgaˈ. Pangisihannen hininangin batu alabaster. 38 Pī iye nengge si antag bettis si Isa nangis duk basseˈ ne bettis si Isahin weˈ boheˈ matanen. Manjari pinunasan weˈ ne duk bulu kōkne duk inūkan weˈ ne bettis si Isahin, ubus bu tinataˈan weˈ ne duk isellan bengngi mahalgaˈin. 39 Pagkite inin weˈ Pariseo mamoˈo si Isahin, paˈinne dem ateyne, “Bang toˈo si Isa inin nabi, kataˈuhanne siˈ bang sine dende mangantan bettisne inin. Kataˈuhanne siˈ weˈ dende inin dusehan.” 40 Manjari missā si Isa si iye, paˈinne, “Simon, niyaˈ batang paˈinku si kaˈu.” “Ine Tuwan,” paˈin si Simon. 41 Manjari paˈin si Isa, “Niyaˈ duwangan aˈa saliˈ-saliˈ taga utang si dambuwaˈ aˈa. Dambuwaˈin utangnen lime hatus pilak duk dambuwaˈin limempūˈ pilak. 42 Peggeˈ gaˈ niyaˈ pamayedde, paˈin aˈa pangutanganden, ambat ne bisan ne siye gaˈi magbayed. Na, bang si kaˈu, sine si duwangan miyaˈan asal malasa teˈed si aˈa bakas pangutanganden?” 43 Nambung si Simon, paˈinne, “Araˈ-araˈku aˈa maˈekka utangnen, iye miyaˈan mamalasa teˈed si iyehin.” “Tewwaˈ sambungnu iyan,” paˈin si Isa.

44 Manjari paharap si Isa si dendehin duk paˈinne pu si Simon, “Kitenu dende inin? Pitu ku dem lumaˈnu ensiniˈ, gaˈ ku bisan panyapannu boheˈ pangosoˈku bettisku. Saguwaˈ dende inin kinosoˈan weˈ ne bettiskun duk boheˈ matane duk pinunasan weˈ ne duk bulu kōkne. 45 Gaˈ ku ūkannu sa addatten bi saguwaˈ dende inin, kemuwe padiyalem ku pitu, gaˈ iye bakas pahali ngūkan bettiskun. 46 Gaˈ isellanannu kōkkun pangaddatnu aku, saguwaˈ dende inin isellan bengngi mahalgaˈ pe pangalatagne bettiskun. 47 Hangkan akahante kew, dende inin hadje lasane si akuhin peggeˈ dusene maˈekkahin taˈampun ne. Bang kulang du duse aˈa taˈampunin, kulang du isab lasa pinakitehannen.”

48 Manjari paˈinne si dendehin, “Taˈampun ne meˈ dusenun.” 49 Meˈ saweˈ si Isa magtingkoloˈ si lamisahanin magtilew dem ateyde, “Aˈahey inin, ngampun meˈ duse?” 50 Saguwaˈ paˈin si Isa si dendehin, “Timbul ne kew peggeˈ sandel kew si aku. Pī ne kew, daˈa kew suse.”

8

Meˈ dende nuhutan si Isa

1 Gaˈ du tiggel puwas miyaˈan, ilatag weˈ si Isa meˈ puweblohin duk kalumaˈanin magmahalayak aka-aka hāp sabab pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈahin. Nuhut iye tindegne sampūˈ duk duwehin. 2 Niyaˈ isab meˈ dende nuhut iye. Meˈ dende miyaˈan, niyaˈ siye bakas pakawuliˈ si Isa sakiden. Niyaˈ isab bakas pasayedan seyitan ubus bu paluwas si Isa meˈ seyitanin. Dambuwaˈ meˈ dende inin si Mariyam, dende amban Magdala, bakas paluwasan seyitan pituˈin. 3 Sinduwehin si Joˈanna, anda si Kusa kapatas meˈ daraˈakan Sultan Herodin, duk si Susanna, duk ekka pe meˈ dende seddili. Siye ne inin mangatasan disi Isahin.

Dalilan sabab aˈa magsabulak binihiˈin

(Mateo 13.1-9; Markus 4.1-9)

4 Dambuwaˈ ellew pagbanes aˈa patipun pu si Isa, duk magkatekka siye amban meˈ kalumaˈanin, missā si Isa si siye magdalilan. Paˈinne, 5 “Niyaˈ aˈa pī si tanaˈne magsabulak binihiˈ. Pagsabulakne, niyaˈ binihiˈ tapisik si lān. Manjari tadiˈik-diˈik duk pī meˈ manuk-manukin manganne. 6 Meˈ binihiˈ sinduwehin laboˈ diyataˈ batu pānas, duk sakaliˈ ne tomoˈ, lanes peggeˈ gaˈi paˈessepan boheˈ. 7 Sinduwehin laboˈ dem kasampinitan, duk nuhut nulig sampinitin manjari katalungan tinanemin. 8 Niyaˈ isab meˈ binihiˈ sinduwehin laboˈ si kahāpan bulak. Meˈ binihiˈ inin tomoˈ duk nulig duk moˈo buwaˈne. Ekka manamal jarihannen.” Manjari missā si Isa, paˈinne, “Amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

Puˈunne magdalilan

(Mateo 13.10-17; Markus 4.10-12)

9 Tinilew si Isa weˈ meˈ tindegnen bang ine hāti dalilan miyaˈan. 10 Paˈinne, “Kaˈurungan ne kaˈam kataˈu, supaya tahātibi meˈ tinapukan Tuhan dem pikilannen sabab bang saˈingge pagbayaˈne si meˈ aˈanen. Saguwaˈ si meˈ aˈa sinduwehin inaka kēmon si dalilan, supaya payamande saguwaˈ gaˈi takitede, duk supaya takalede saguwaˈ gaˈi tasabutde.”

Pinahāti weˈ si Isa dalilan sabab aˈa magsabulak binihiˈin

(Mateo 13.18-23; Markus 4.13-20)

11 “Na, iye inin hāti dalilan miyaˈan,” paˈin si Isa. “Binihiˈin lapal Tuhanin. 12 Meˈ kasabulakan si lānin, dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin, manjari pī nakuraˈ seyitanin ngagew lapalin amban dem pikilande supaya siye gaˈi kahagad duk gaˈi siye timbul. 13 Duk meˈ kasabulakan diyataˈ batu pānasin, dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin duk magtawus kahagadde duk kēgan siye. Saguwaˈ kuweˈ siye dalil binihiˈ gaˈ nganggamut. Kahagad siye daddaliˈ saguwaˈ pagtekka sassatin, gaˈi ne siye kahagad. 14 Duk meˈ binihiˈ malaboˈ dem kasampinitanin, dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin saguwaˈ sābude mapasōngin, ekka makasuse siye duk alal siye weˈ meˈ alataˈden duk sinna siye magadjak. Kuweˈ siye dalil meˈ tinanem katalungan duk gaˈ abutan toˈe buwaˈden. 15 Duk meˈ sinabulakan dem bulak mahāpin, dalil meˈ aˈa makakale lapal Tuhanin, ateyden hāp duk lunuk. Ellegde teˈed lapalin dem ateyde duk magtuyuˈ teˈed siye nuhutne, hangkan dalil tinanemin buwaˈ siye, hātinen hāp kaˈujudanden.”

Payitaˈan ilekkeban

(Markus 4.21-25)

16 Paˈin si Isa pe, “Gaˈ niyaˈ aˈa mekketan payitaˈan ubus bu lekkebanne duk palanggana atawa papīne diyawaˈ kantil. Saguwaˈ papīne payitaˈanin diyataˈ tengenanne, supaya meˈ aˈa mapadiyalemin kitede dantaˈin. 17 Peggeˈ gaˈ niyaˈ tinapukan kuweˈitu weˈ gaˈi ujud pinaguwaˈ si pasōngan, duk kēmon manggaˈi tahāti kuweˈituhin, ujud kataˈuhan du si pasōngan. 18 Hangkan pakalehun bi pahāp-hāp. Peggeˈ sine-sine makasabut, inurungan du iye duk tasabutne namba. Saguwaˈ sine-sine gaˈi makasabut, bisan kannalne niyaˈ kuweˈahat tasabutne, inānan du amban iye.”

Saˈi si Isahin duk meˈ pungtinaˈine lellahin

(Mateo 12.46-50; Markus 3.31-35)

19 Manjari tekka pī saˈi si Isahin duk meˈ pungtinaˈine lellahin, saguwaˈ gaˈ siye tumapit si iye hawal ekka aˈahin. 20 Niyaˈ ngakahan si Isa, paˈinne, “Tuwan, īˈ saˈinun duk meˈ pungtinaˈinun si bukut duk batang kew kitede.” 21 Paˈin si Isa si meˈ aˈa malaˈihin, “Sasuku pakale duk nuhut lapal Tuhanin, siye iyan saˈiku duk meˈ pungtinaˈiku.”

Si Isa mateddoˈ lahat-lahat

(Mateo 8.23-27; Markus 4.35-41)

22 Dambuwaˈ ellew pasakey si Isa duk meˈ tindegnen dem bangkaˈ duk paˈinne si siye, “Sūng kite bi pī palipag si dambiyaˈ lamew.” Hangkan patulak ne siye. 23 Sasangde mapīhin tumuli si Isa. Bessuwang nihup baliyu mabasagin duk sōng pennoˈ ne bangkaˈden weˈ boheˈ, hangkan piligdu siye palenneb. 24 Pī siye mangun si Isa, paˈinde, “O Tuwan, matey kite bi inin!” Manjari dongaˈ si Isa duk pinadeheng weˈ ne baliyuhin duk meˈ goyak mabasagin. Magtawus ne padeheng baliyuhin duk teddoˈ ne lamewin. 25 Ubus paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Weˈey kaˈam gaˈi ngandel si aku?” Tinalew siye duk ulaliˈ teˈed siye. Magtilew-tilew siye, paˈinde, “Aˈahey inin? Tadaˈakne bisan baliyuhin duk goyakin duk tuhutde pangandaˈakannen.”

Aˈa Gerasa pasayedan seyitanin kawuliˈan

(Mateo 8.28-34; Markus 5.1-20)

26 Manjari palanjal siye palipag duk tekka siye si lahat Gerasa, magantag du duk lahat Jalil. 27 Pagduwaˈi si Isa amban dem bangkaˈ, niyaˈ pasampang si iye dambuwaˈ aˈa amban puweblo lahat miyaˈan pasayedan meˈ seyitan. Tiggel ne iye gaˈ magsemmek duk patennaˈannen dumaˈin si lumaˈ saguwaˈ si meˈ lingab pagkubulan. 28 Pagkitene si Isa, magkolehak iye duk pasujud iye si dehelluhan si Isa duk maggasud iye, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ lamudnu si aku, Isa. Kaˈu Anak Tuhanin, iye Tuhan Tamanan Malangkewin. Junjungku si kaˈu, daˈa ku binasahun.” 29 Missā iye sa miyaˈan peggeˈ dinaˈak hep weˈ si Isa seyitanin paluwas amban iye. Matuˈuhin daran ne hep iye pagbayaˈan weˈ seyitanin duk bisan iye iningketan duk karena duk binanteyan weˈ meˈ aˈa, ujud bekkat du weˈ ne karenahin duk binoˈo iye tahalaˈ weˈ seyitanin pī si lahat makagindew-gindew.

30 Manjari tinilew iye weˈ si Isa, paˈinne, “Sine ēnnun?” Nambung iye, paˈinne, “Ēnkun si Ibuhan.” Peggeˈ ekka hep seyitan mapaˈasek si aˈa miyaˈan. 31 Duk pabuyuˈ-buyuˈ teˈed meˈ seyitanin pu si Isa, gaˈi siye makipapī dem narkaˈ.

32 Niyaˈ magsungkal laˈi diyataˈ bīd panenan bawi, ekka manamal. Pabuyuˈ-buyuˈ meˈ seyitanin pu si Isa weˈ paˈasek siye pī dem meˈ bawihin. Dinaˈak ne siye weˈ si Isa. 33 Manjari paluwas meˈ seyitanin amban aˈahin duk padiyalem siye pī magdem baran meˈ bawihin. Magtawus panenan bawihin magubas padurul pī si pampang magdem lamew duk lambo siye kēmon.

34 Pagkite meˈ aˈa magipat bawihin maˈumantag inin, magubas siye duk magaka-aka siye laˈi si puweblo duk si meˈ lahat diyataˈ. 35 Manjari pī meˈ aˈahin mayaman bakas maˈumantag miyaˈan. Pagtekkade laˈi pu si Isa, takitede aˈa bakas pasayedan seyitanin ningkoloˈ laˈi si bihing bettis si Isa. Magsemmek ne iye duk hāp ne pikilannen. Manjari tinalew siye. 36 Ubus inaka-akahan ne siye weˈ meˈ aˈa bakas mangitehin bang saˈingge pamakawuliˈ si Isa aˈa bakas pasayedan seyitanin. 37 Manjari kēmon meˈ aˈa miyaˈan, meˈ amban kalahat-lahatan laˈi si Gerasa, dinaˈak weˈ de si Isa tahalaˈ peggeˈ paˈasekan talew teˈed siye. Hangkan pasakey si Isa dem bangkaˈ duk sōng patulak ne. 38 Aˈa makawuliˈanin pabuyuˈ-buyuˈ nuhut iye. Saguwaˈ papoleˈ si Isa iye, paˈinne, 39 “Hap lumaˈ ne kew duk magaka-aka kew si meˈ aˈahin sabab hinangan hadje tahinang Tuhan si kaˈuhin.” Manjari lumengngan ne aˈahin duk ilatag weˈ ne puweblohin magaka-aka sabab hinangan hadje bakas tahinang si Isa si iyehin.

Anak si Jairusin duk dende mangantan semmek si Isahin

(Mateo 9.18-26; Markus 5.21-43)

40 Pagbalik si Isa si dambiyaˈ lamew, sinna meˈ aˈahin pasampang si iye peggeˈ inagad-agad hep iye weˈ de. 41 Niyaˈ tekka pī si iye dambuwaˈ nakuraˈ si langgal lahat miyaˈan, ēnnen si Jairus. Pasujud iye si antag bettis si Isa duk pabuyuˈ-buyuˈ teˈed iye moˈo si Isa si lumaˈne. 42 Peggeˈ niyaˈ anakne dende dambuwaˈ-buwaˈ, sampūˈ duk duwen tahun umulnen, legget manamal duk sōng matey ne. Nuhut si Isa iye.

Sasangde mapīhin, taligpit ne si Isa weˈ meˈ aˈa mabanes mapatuhut si iyehin. 43 Niyaˈ laˈi dem kaˈekkahan aˈahin dambuwaˈ dende saki, luwal paguwaˈan lahaˈ. Sampūˈ duk duwen tahun ne kemuwe kasakinen. Ubus ne tagastune kēmon sīnnen si meˈ doktol, saguwaˈ gaˈ niyaˈ makakawuliˈ iye. 44 Pī iye patapit si bukutan si Isa, duk inantan weˈ ne tuggu badjuˈ si Isahin. Magtawus padeheng paglahaˈnen. 45 “Sine bakas mangantan akuhin?” paˈin si Isa. Maggaˈ siye kēmon. Manjari paˈin si Petros, “Tuwan, kabanes meˈ aˈa mapalaray si kaˈu inin, magtilew pe kew?” 46 Saguwaˈ paˈin si Isa, “Asal niyaˈ bakas ngantan aku, peggeˈ talessaku weˈ niyaˈ balakat paguwaˈ amban dem baranku.” 47 Sakaliˈ kataˈuhan dendehin weˈ gaˈi katapukanne bakas hininangne miyaˈan, patapit iye pī migpid duk pasujud iye si antag bettis si Isa. Duk inakahan weˈ ne si Isa si pakalehan meˈ aˈahin bang weˈey iye antanne, duk inakahan isab weˈ ne weˈ kawuliˈan iye magtawus. 48 Paˈin si Isa si iye, “Dende, kawuliˈan ne kew peggeˈ sandel kew si aku. Pī ne kew, daˈa kew suse.”

49 Sasang si Isa pe mamissā si dendehin, niyaˈ ne aˈa tekka amban lumaˈ si Jairus. Paˈinne pu si Jairus, “Anaknu dendehin gaˈ ne. Daˈa ne sasewun guruhin.” 50 Takale si Isa inin, ubus paˈinne pu si Jairus, “Daˈa kew tinalew. Sandel kew hadja. Ellum du iyan anaknun.”

51 Pagtekkade laˈi si lumaˈ si Jairus, gaˈ niyaˈ daˈakne padiyalem luwal hadja si Petros, si Yahiya, si Yakub, duk saˈi-sama nakanakin. 52 Kēmon aˈa malaˈihin magtangis duk magmatey sabab nakanakin. Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Daˈa kaˈam magtangis. Dumaˈin matey nakanakin saguwaˈ tuli hadja.” 53 Pinagsayehan iye weˈ de, peggeˈ kataˈuhande weˈ asal matey ne nakanakin. 54 Manjari inantanan weˈ si Isa tangan nakanakin duk paˈinne pinapales, “Endeng, dongaˈ kew.” 55 Na, balik niyawanen duk magtawus iye dongaˈ. Duk dinaˈak iye weˈ si Isa pinakan. 56 Ulaliˈ manamal saˈi-sama nakanakin. Saguwaˈ sinessaˈan teˈed siye weˈ si Isa, gaˈi dinaˈak inaka bisan pu sine sabab miyaˈan.

9

Pinalengngan weˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin

(Mateo 10.5-15; Markus 6.7-13)

1 Manjari ilinganan weˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin pī si iye duk inurungan siye weˈ ne balakat duk kapatut pangandaˈag meˈ seyitan duk magpakawuliˈ meˈ bayuˈ-bayuˈan saki. 2 Ubus pinalengngan siye weˈ ne magmahalayak sabab pagbayaˈan Tuhanin. Dinaˈak isab siye magpakawuliˈ meˈ masakihin. 3 Duk paˈinne si siye, “Daˈa kaˈam magboˈo ine-ine si palengngananbin. Daˈa kaˈam moˈo tungkud atawa bāg atawa kinakan atawa sīn. Duk daˈa kaˈam moˈo badjuˈ pagsayinanbi. 4 Antag-antag kalumaˈan katekkahanbi, bang kaˈam dinaˈak manaˈik weˈ aˈa si lumaˈne, laˈi ne kaˈam patennaˈ tiggelanbi laˈi si lahat miyaˈan. 5 Duk bang niyaˈ kalumaˈan papīhanbi bu meˈ aˈahin gaˈi ngaddatan kaˈam, tahalaˈ kaˈam amban kalumaˈan miyaˈan. Pagpaganun bi dahuˈ leppug bettisbin, tandaˈ weˈ muwas ne kaˈam si siye, ubus bu tahalaˈ ne kaˈam.” 6 Manjari lumengngan ne meˈ tindeg si Isahin duk ilatag weˈ de meˈ kalumaˈanin. Antag-antag katekkahande, minahalayak weˈ de aka-aka mahāpin duk pinakawuliˈ weˈ de meˈ masakihin.

Si Herod gaˈi magkataˈu-taˈu

(Mateo 14.1-12; Markus 6.14-29)

7 Manjari inin, takale weˈ si Herod, sultan si lahat Jalilin, kēmon meˈ bakas tahinang si Isahin. Gaˈi iye magkataˈu-taˈu peggeˈ niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ si Isa miyaˈan si Yahiya magpandi-pandi aˈahin koˈ, ellum balik amban kamateynen. 8 Magpaˈin isab sinduwehin weˈ si Nabi Eliyas miyaˈan pabagala tuˈu si dunya. Niyaˈ pe isab sinduwe magpaˈin weˈ si Isa koˈ miyaˈan dambuwaˈ meˈ nabi awwalley ellum balik. 9 Paˈin si Herod, “Si Yahiya bakas daˈakku pinunggelan. Sine enteˈ aˈa takaleku inaka-aka inin?” Duk piha-piha si Herod bang saˈingge pakakitene si Isahin.

Pamakan si Isa meˈ aˈa lime ngibuhin

(Mateo 14.13-21; Markus 6.30-44; Yahiya 6.1-14)

10 Na, meˈ aˈa bakas kawakilan weˈ si Isahin magtipun ne balik pī si iye. Inaka-akahan weˈ de si Isa kēmon meˈ bakas tahinangden. Manjari binoˈo siye weˈ si Isa pī tudju puweblo Betsaida, siye-siye du hadja. 11 Sakaliˈ inin kataˈuhan weˈ meˈ aˈa mabanesin, paturul siye. Sinagina siye weˈ si Isa duk inusihatan siye weˈ ne sabab pagbayaˈan Tuhanin, duk pinakawuliˈ weˈ ne kēmon meˈ masakihin.

12 Pagkohap ne teˈed, pī si iye tindegne sampūˈ duk duwehin duk paˈinde si iye, “Daˈakun ne meˈ aˈa inin pī si meˈ kalumaˈan mapaliputin duk si meˈ lahat diyataˈin miha kinakande duk patulihande, peggeˈ lahat gaˈi hep inin tantu papituhan aˈa.” 13 Saguwaˈ paˈinne si siye, “Kaˈam ne mamakan siyehin.” Paˈinde, “Luwal maniyaˈ si kamitu, lime kayuˈ pan duk duwe kenna - luwal bang pī kami melli kinakan para si meˈ aˈa mabanes inin.” 14 (Peggeˈ niyaˈ lime ngibu meˈ lella malaˈihin.) Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Daˈakun bi siye ningkoloˈ lime-limempūˈ da tumpuk.” 15 Tinuhut weˈ de pangandaˈakan si Isahin duk pinatingkoloˈ ne weˈ de meˈ aˈahin kēmon. 16 Manjari ineddoˈ weˈ si Isa pan lime kayuˈin duk kenna duwehin, bu mayam iye magdiyataˈ langit magpasalamat si Tuhan. Ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne panin duk pinangurung weˈ ne si meˈ tindegnen, dinaˈak pangurung si meˈ aˈahin. 17 Mangan siye kēmon duk esso siye. Ubus tinipun weˈ meˈ tindeg si Isahin lukas meˈ aˈahin, niyaˈ sampūˈ duk duwe bakaˈ pennoˈ.

Magbennal si Petros sabab si Isa

(Mateo 16.13-19; Markus 8.27-29)

18 Dambuwaˈ ellew sābu si Isa ngampun dendangan, patapit meˈ tindegnen pī si iye. Manjari tilewne siye, paˈinne, “Ine paˈin meˈ aˈahin, sine koˈ ku?” 19 Nambung siye, paˈinde, “Niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ kaˈu koˈ si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin. Saguwaˈ sinduwehin isab magpaˈin weˈ si Nabi Eliyas koˈ kew. Duk niyaˈ pe isab magpaˈin weˈ kaˈu koˈ dambuwaˈ meˈ nabi masaley ellum balik.” 20 “Saguwaˈ bang kaˈam,” paˈin si Isa, “ine paˈinbi? Sine teˈ ku?” Nambung si Petros, paˈinne, “Kaˈu Almasihin, tapeneˈ Tuhan magbayaˈin.”

Pinaˈal weˈ si Isa kamateynen

(Mateo 16.20-28; Markus 8.30—9.1)

21 Sinessaˈan teˈed siye weˈ si Isa weˈ subey siye gaˈi magaka-aka bisan pu sine bang sine iye. 22 Duk paˈin si Isa pe, “Aku inin, Anak Manusiyaˈin, ekka kabinasahan subey sandalanku duk gaˈi du ku pinagmasi weˈ meˈ kabahiˈanin, duk meˈ nakuraˈ imamin, duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Pinapatey du ku duk katellu ellewnen ellum du ku balik.”

23 Manjari paˈinne si siye kēmon, “Bang niyaˈ aˈa mabayaˈ nuhut aku, subey iye tuhutne kinabayaˈankun, dumaˈin kinabayaˈannen. Duk subey isab iye moˈo olom pamapateyan iyehin kahabaˈ ellew, hātinen, maglillaˈ nandal kabinasahan duk bisan pe matey. Manjari makajari ne iye nuhut aku. 24 Peggeˈ,” paˈin si Isa, “bang aˈahin ellegne umulnen, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ bang aˈahin gaˈi ellegne umulnen duk maglillaˈ pe matey hawal tuyuˈne manuhut akuhin, taga umul du iye salama-lama. 25 Peggeˈ aˈahin, bisan pe tepe si iye kēmon alataˈ dem dunyahin, gaˈ du niyaˈ gunane bang gaˈi tepe si iye umul salama-lamahin duk ilegga pe iye. 26 Sine-sine iyaˈ magpatampal si meˈ aˈa weˈ tindegku iye duk weˈ nuhut iye toloˈkun, aku Anak Manusiyaˈin, iyaˈ du ku isab ngilale iye tindegku bang ku balik pitu liput weˈ sahayaku, duk sahaya Samaku Tuhanin, duk meˈ malaˈikatne masutsihin. 27 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “niyaˈ kaˈam matuˈu inin gaˈi matey bang gaˈi dahuˈ takitebi pagbayaˈ Tuhanin.”

Kapinda bantuk si Isahin

(Mateo 17.1-8; Markus 9.2-8)

28 Palabey walum bahangi amban pamissā si Isa inin, binoˈo weˈ ne si Petros duk Yahiya duk si Yakub pī diyataˈ punu duk ngampun iye laˈi si Tuhan. 29 Sasangne mangampunin, pinda luwenen duk semmeknen sahaya teˈed duk asal poteˈ manamal. 30 Manjari bessuwang niyaˈ duwe lella magbissā duk si Isa. Siye inin disi eymulla Musa duk eymulla Eliyas. 31 Pabagala siye laˈi duk sahaya du isab kēmon puhuˈden. Magbissā siye sabab sōng kamatey si Isahin laˈi si puweblo Awrusalam sa panganggaraˈ Tuhan iyehin. 32 Na, disi Petros duk meˈ saweˈnen kapatuli hep, saguwaˈ ngape siye duk takitede sahaya si Isahin duk duwangan manengge si bihingnen. 33 Manjari inin, sakaliˈ sōng tahalaˈ ne duwanganin amban si Isa, paˈin si Petros pu si Isa, “Tuwan, hāp peggeˈ tiyaˈ kami tuˈu. Ngahinang kami tellu payad-payad. Dambuwaˈ si kaˈu, dambuwaˈ pu si Musa, duk dambuwaˈ pu Nabi Eliyas.” (Missā ne hadja iye saguwaˈ gaˈ taˈāb-ābne bang ine binissānen.) 34 Sasangne pe mamissāhin, niyaˈ inalak paguwaˈ duk kalandungan siye, duk kadahitan siye sakaliˈ ne siye kalandungan weˈ inalakin. 35 Duk niyaˈ suwala amban dem inalakin magpaˈin, “Anakku inin pineneˈkun. Pakalehun bi iye.” 36 Pagubus suwala miyaˈan missā, si Isa saˈ dendangan takiteden. Gaˈ siye mabehe, duk masa īˈ gaˈ siye magaka bisan pu sine sabab bakas takitede miyaˈan.

Si Isa makawuliˈ nakanak lella pasayedan seyitan

(Mateo 17.14-18; Markus 9.14-27)

37 Pagsasumuhin, pagdumurul ne siye amban punuhin, banes teˈed aˈa pasampang pu si Isa. 38 Niyaˈ lella amban dem kaˈekkahanin ngalingan, paˈinne, “O Tuwan, pabuyuˈ-buyuˈ ku si kaˈu, kaˈaseˈanun anakkun, anakku inin dambuwaˈ-buwaˈ. 39 Peggeˈ pasayedan iye weˈ seyitan. Bessuwang hadja iye magkolehak ubus ngoral ne iye duk magpaspadan sampay magbukal behenen. Duk meke iye lebbahan seyitanin bang pekkengan ne iye duk bebbag ne puhuˈnen. 40 Bakas pināku weˈ ku si meˈ tindegnu inin pakipaluwasku seyitanin, saguwaˈ gaˈ tapaluwasde.” 41 Paˈin si Isa si meˈ aˈahin, “Kaˈam, meˈ aˈa kuweˈitu inin, salaˈ teˈed pamikilbin. Gaˈ teˈed niyaˈ sandelbi si Tuhan. Taman sumiyan pe ku tuˈu si kaˈam? Taman sumiyan pe ku nandalan addatbin meke kaˈam kahagad?” Manjari paˈinne si sama nakanakin, “Boˈohun anaknun pitu.” 42 Sasang hap pī pe nakanakin, hinantakan iye diyataˈ bulak weˈ seyitanin duk magpaspadan iye. Saguwaˈ inamāhan weˈ si Isa seyitanin duk pinakawuliˈ weˈ ne nakanakin. Ubus bu sinōngan weˈ ne si samanen. 43 Kēmon aˈa malaˈihin ulaliˈ manamal pagkitede balakat Tuhanin.

Inaka weˈ si Isa balik sabab kamateynen

(Mateo 17.22-23; Markus 9.30-32)

Sābu meˈ aˈahin pe magulaliˈ sabab meˈ hinangan si Isahin, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, 44 “Indananun bi teˈed meˈ bissāku si kaˈam inin. Aku, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du ku iyan si antanan meˈ aˈa.” 45 Saguwaˈ gaˈ tahātide bissāne miyaˈan peggeˈ tinapukan amban siye supaya gaˈi tahātide. Duk gaˈ siye makatawakkal nilew iye bang ine hāti pinaˈinnen.

Sine tamanan malangkewin

(Mateo 18.1-5; Markus 9.33-37)

46 Dambuwaˈ ellew magsuweyan meˈ tindeg si Isahin bang sine siye tamanan malangkewin. 47 Kataˈuhan si Isa bang ine dem pikilanden, hangkan ngeddoˈ iye dambuwaˈ nakanak dikiˈ duk pinatengge weˈ ne si bihingne. 48 Manjari paˈinne si siye, “Bang niyaˈ aˈa bu sabab sandelne si akuhin ngaddatan nakanak dikiˈ kuweˈ inin, aku inaddatannen. Duk bang niyaˈ ngaddatan aku, addatanne isab Tuhanin, mamapitu aku si dunyahin. Sine-sine kaˈam tamanan madiyawaˈ pagateynen, iye iyan tamanan malangkewin.”

Manggaˈi manguntarahan kaˈamin bēbbeg amban kaˈam

(Markus 9.38-40)

49 Manjari missā Yahiya, paˈinne, “Tuwan, niyaˈ dambuwaˈ aˈa tadugpak kami, sabbutne ēnnun pagpaluwasne seyitan amban meˈ aˈa. Pinages iye weˈ kami peggeˈ dumaˈin iye saweˈte bi.” 50 Saguwaˈ paˈin si Isa si iye, “Daˈa iye pagesun bi. Peggeˈ manggaˈi manguntarahan kaˈamin, bēbbeg amban kaˈam.”

Gaˈ si Isa inaddatan si kalumaˈan laˈi si lahat Samariya

51 Manjari inin, peggeˈ sōng taˈabut ne waktu paˈangkat si Isa hap surgaˈin, magtuyuˈ teˈed iye pī hap Awrusalam. 52 Niyaˈ meˈ aˈa daˈakne pī padehellu amban iye. Hangkan lumengngan ne meˈ dinaˈakne miyaˈan duk hap pī siye si kalumaˈan laˈi si lahat Samariya manyap pahalihan si Isa laˈi. 53 Saguwaˈ meˈ aˈa si kalumaˈan miyaˈan gaˈ ngatu patennaˈan si Isa laˈi, peggeˈ kataˈuhande weˈ tudju Awrusalam lengngannen. 54 Pagkataˈuhan inin weˈ duwe tindegnen, si Yakub duk Yahiya, paˈinde pu si Isa, “Tuwan, mabayaˈ kew bang kami ngandaˈak ebbut laboˈ amban diyataˈ langit duk siye ubus matey?” 55 Saguwaˈ hinarap duwanganin weˈ ne bu inamāhan. 56 Manjari palanjal siye pī si kalumaˈan seddili.

Meˈ arak mapatuhut pu si Isahin

(Mateo 8.19-22)

57 Sasangde malumengnganin, niyaˈ aˈa missā pu si Isa, paˈinne, “Tuwan, mabayaˈ ku nuhut kaˈu tungan-tungan papīhannu.” 58 Nambung si Isa, paˈinne, “Gam pe meˈ pāhangin niyaˈ lowangde duk meˈ manuk-manukin niyaˈ sabakande. Saguwaˈ aku, Anak Manusiyaˈin, gaˈ niyaˈ bisan pahalihanku.”

59 Paˈin si Isa si aˈa dambuwaˈin, “Nuhut kew aku.” Saguwaˈ nambung aˈahin, paˈinne, “Aweˈ, Tuwan, saguwaˈ pī ku dahuˈ hap lumaˈ. Pagubus kubulku samakun, balik saˈ ku pitu nuhut kaˈu.” 60 Paˈin si Isa, “Ambat mamateyin kinubul weˈ meˈ aˈa manggaˈ niyaˈ umulde salama-lamahin. Saguwaˈ kaˈu, pī kew lumengngan magmahalayak sabab pagbayaˈan Tuhanin.”

61 Niyaˈ isab dangan, paˈinne pu si Isa, “Nuhut ku kaˈu, Tuwan, saguwaˈ tiyaˈ ku dahuˈ pī nabiyaˈ si meˈ aˈa lumaˈkun.” 62 Saguwaˈ paˈin si Isa si iye, “Bang aˈahin magbadjaˈ bu luwal maghalengan, gaˈi hāp. Damikkiyan bang aˈahin nuhut aku bu alal iye si meˈ taˈambannen, gaˈi iye pataˈ pinagbayaˈan weˈ Tuhanin.”

10

Pangandaˈakan siye pitumpūˈ duk duwehin

1 Puwas miyaˈan niyaˈ pe pitumpūˈ duk duwe aˈa kawakilan weˈ ne duk dinaˈak weˈ ne padehellu pī si kēmon meˈ kalahat-lahatan sōng papīhannen. Pinalengngan siye weˈ ne duwangan-duwangan. 2 Paˈinne si siye, “Meˈ aˈahin kuweˈ dalil tanaˈ sarang ne pinagani. Luha tanaˈin saguwaˈ kulang mamaganihin. Hangkan subey kaˈam māku-māku si Tuhan, iye dapuˈ tanaˈin, supaya iye ngandaˈak meˈ aˈa pī maganine. 3 Na, lumengngan ne kaˈam. Saguwaˈ pahatul kaˈam, peggeˈ palengngante kaˈam pī si meˈ aˈa laˈatan; kuweˈ kaˈam dalil meˈ anak bili-bili pī dem kaˈekkahan asu bingis. 4 Daˈa kaˈam magboˈo pitaka atawa bāg atawa tehompaˈ. Sine-sine tasampangbi si lān, daˈa kaˈam subey pahali missā. 5 Duk bang niyaˈ lumaˈ pamanaˈikanbi, paˈinun bi dahuˈ, ‘Karayaw urungan Tuhanin kasanyangan kēmon dem lumaˈ inin.’ 6 Bang niyaˈ aˈa laˈi pataˈ inurungan kasanyangan, paˈamban du kasanyangan pinākubin laˈi si iye. Saguwaˈ bang gaˈ, gaˈ du niyaˈ kaˈujudan pinaˈinbi miyaˈan. 7 Patennaˈ kaˈam si dambuwaˈ lumaˈ hadja. Daˈa kaˈam magpinda-pinda patennaˈan. Mangan kaˈam duk nginum kaˈam ine-ine bettadande kaˈam, peggeˈ kuweˈ miyaˈan tangdande si kaˈamin. Aˈa maghinangin pataˈ tinangdanan. 8 Kalumaˈan antag-antag katekkahanbi, bang addatan meˈ aˈahin du kaˈam, kakanun bi ine-ine bettadande kaˈam. 9 Pakoleˈun bi meˈ masaki malaˈihin duk paˈinun bi si meˈ aˈahin, ‘Taˈabut ne pagbayaˈ Tuhan si kaˈamin.’ 10 Saguwaˈ kalumaˈan antag-antag katekkahanbi, bu gaˈi kaˈam addatan meˈ aˈahin, pī kaˈam si meˈ kalsara duk paˈinun bi, 11 ‘Pagpagan kami amban bettis kami bisan leppug bulak kalumaˈanbi inin, tandaˈ weˈ muwas ne kami si kaˈam. Saguwaˈ subey kataˈuhanbi weˈ asal taˈabut ne pagbayaˈ Tuhanin.’ 12 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “weˈ pagtaˈabut ellew pangahukum Tuhan manusiyaˈin, pasōng teˈed bohat hukuman si meˈ aˈa si kalumaˈan miyaˈan amban hukuman si lahat Sodomin, lahat mabawag sabab duse meˈ aˈanen.”

Kaˈaseˈ-aseˈ meˈ aˈa manggaˈi makahagadin

(Mateo 11.20-24)

13 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ aˈa Korasinin. Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ aˈa Betsaidahin. Peggeˈ bang laˈi miyaˈan si lahat Tiros duk Sidon pangahinanganku meˈ hinangan balakatan tahinangku luˈu si kaˈamin, tiggel ne miyaˈan meˈ aˈa malaˈihin magsusun duk ngalebbahan duseden duk sa addatden magsemmek karut siye duk mandi duk abu pamakitede pagsusunden. 14 Pagtaˈabut ellew paghukumin, pasōng teˈed bohat hukuman si kaˈamin amban hukuman si meˈ aˈa Tiros duk Sidonin. 15 Duk kaˈam, meˈ aˈa Kapernaumin,” paˈin si Isa, “weˈ kannalbi pinalangkew kaˈam pī diyataˈ langit? Pinadiyawaˈ du kaˈam pī dem narkaˈ.” 16 Paˈin si Isa pe si meˈ tindegnen, “Sine-sine pakale si panoloˈbin, kuweˈ du aku pinakalenen. Sine-sine gaˈi ngasip kaˈam, kuweˈ du aku manggaˈi inasipnen. Duk sine-sine gaˈi ngasip aku, hātinen gaˈi du isab asipne Tuhanin, iye mamapitu aku si dunyahin.”

Pagbalik pitumpūˈ duk duwehin

17 Gaˈ du tiggel tekka ne balik pitumpūˈ duk duwehin laˈi pu si Isa. Kēgan siye manamal. Paˈinde pu si Isa, “Tuwan, bisan hatiˈ meˈ seyitanin tuhutde pangandaˈakan kamihin basta taˈat kami ēnnun.” 18 Paˈin si Isa si siye, “Asal takiteku nakuraˈ seyitanin laboˈ kuweˈ lalat. Tadaˈag ne basagnen. 19 Payamanun bi, kaˈurungan kaˈam weˈ ku balakat supaya bisan kaˈam makadiˈik sawe atawa sipitkāˈ, gaˈi du makaˈine kaˈam. Duk gaˈi isab kaˈam tadaˈag weˈ bantaten bi nakuraˈ seyitanin. Gaˈ isab niyaˈ makapagkaˈat kaˈam bisan ine. 20 Daˈa iye kasinnahanbin peggeˈ meˈ seyitanin nuhut pangandaˈakanbin, saguwaˈ subey kasinnahanbin peggeˈ tasulat ne ēnbin weˈ Tuhanin si surgaˈ.”

Magkēg si Isa

(Mateo 11.25-27; 13.16-17)

21 Manjari waktu miyaˈan, pinakēg teˈed si Isa weˈ Niyawa Sutsihin duk paˈinne, “O Ammaˈ, kaˈu magbayaˈ si langit duk bulakin, pudjite kew teˈed peggeˈ urungannu kataˈu meˈ aˈa maˈawamin duk tapukannu kataˈu inin amban meˈ aˈa malangkew pangadjiˈnen duk amban meˈ makasabutin. Aweˈ, Ammaˈ, asal pudjite kew peggeˈ kuweˈ inin kinabayaˈannun.” 22 Duk paˈin si Isa pe, “Bakas pinangandel ne si aku kēmon-kēmonin weˈ Samaku, Tuhanin. Gaˈ niyaˈ ngataˈuhan bang sine ku, aku Anak Tuhanin, luwal hadja Samakun, Tuhanin. Duk gaˈ isab niyaˈ ngataˈuhan bang sine Samakun, luwal hadja aku, anaknen duk sine-sine pineneˈkun, iye pamakilalehanku Samakun.”

23 Manjari paharap si Isa si meˈ tindegnen duk paˈinne si siye hadja, “Asal hāp pe kaˈam peggeˈ takitebi kēmon meˈ takitebi inin. 24 Akahante kaˈam, ekka meˈ nabi duk meˈ sultan awwalley mabayaˈ teˈed ngite takitebi kuweˈitu inin, saguwaˈ gaˈ inin takitede. Mabayaˈ teˈed isab takalede meˈ takalebi kuweˈitu inin saguwaˈ gaˈ takalede.”

Dalilan sabab aˈa hāp amban Samariyahin

25 Manjari niyaˈ dambuwaˈ guru pandey si saraˈ āgama pī pu si Isa. Niyaˈ tilewne panuleyanne si Isa. Paˈinne, “Tuwan, ine subey hinangku supaya ku pinasukuˈan umul gaˈ niyaˈ tamananne?” 26 Nambung si Isa, paˈ inne, “Ine teˈ tasulat dem saraˈ Tuhan inambanan si Musahin? Ine tabatsanun laˈi?” 27 Nambung iye, paˈinne, “Paˈin saraˈin: Subey kalasahannu Tuhanin, Panuhutannun, dambūs-būs ateynun duk pikilannun duk basagnun. Duk subey kalasahannu saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.” 28 “Tewwaˈ sambungnun,” paˈin si Isa. “Hinangun iyan duk pinasukuhan du kew umul gaˈ tamananne.”

29 Manjari guru miyaˈan gaˈi bayaˈ tadaˈag, hangkan paˈinne pu si Isa, “Sine teˈ saweˈku subey kinalasahankun?” 30 Nambung si Isa magdalilan, paˈinne, “Niyaˈ dambuwaˈ Yahudi padurul amban Awrusalam hap puweblo Ariha. Sābune si lān, ilaˈugan iye weˈ meˈ mundu. Pinapeddiˈan iye weˈ de duk ineddoˈ weˈ de meˈ kēmonnen sampay semmek si barannen. Sōng matey iye ubus bu inambanan iye weˈ de. 31 Duk magsātaˈ, niyaˈ dambuwaˈ imam Yahudi nuhut lān miyaˈan. Pagkitene aˈahin, palibuwad iye amban dambiyaˈ. 32 Damikkiyan isab niyaˈ seddili aˈa lumabey si antag miyaˈan. Aˈa inin Yahudi isab, tubuˈ si Libi duk hinangnen nabangan imam si langgalin. Pagkitene aˈahin, palibuwad isab iye. 33 Gaˈ du tiggel niyaˈ dambuwaˈ aˈa bangsa Samariya, si paglengngananne tapī iye laˈi si antag miyaˈan. Pagkitene aˈahin, maˈaseˈ teˈed iye. 34 Patapit iye pī duk tambalanne bakatnen duk isellan duk boheˈ ubas, ubus bu pinekkes weˈ ne. Ubus binengket weˈ ne bu pinasakey si hayepne duk binoˈo weˈ ne pī si lumaˈ paghegpaˈ-hegpaˈan duk inuntul weˈ ne laˈi. 35 Pagsasumuhin, ngurung iye sīn si dapuˈ lumaˈin duk paˈinne si iye, ‘Ipatun aku aˈa inin. Bang kagastu kew labi amban sīn inin, bayedante saˈ kew pagbalik ku pitu.’ ”

36 Manjari paˈin si Isa si guruhin, “Na, si aˈa tellungan miyaˈan, inggehin pikilnu asal bennal mapasaweˈ si aˈa ilaˈugan weˈ meˈ munduhin?” 37 Nambung iye, paˈinne, “Mamaˈaseˈ si iyehin duk manabang iyehin.” Manjari paˈin si Isa si iye, “Pī kew, hinangun sa hininang aˈa miyaˈan.”

Panindew si Isa si Marta duk Mariyamin

38 Palanjal disi Isa duk meˈ tindegnen duk tekka siye si dambuwaˈ kalumaˈan. Niyaˈ laˈi dambuwaˈ dende inēnan si Marta. Inaddatan si Isa laˈi si lumaˈne. 39 Niyaˈ pungtinaˈi si Marta dende inēnan Mariyam. Si Mariyam inin ningkoloˈ si antag bettis si Isa pakale-kale si meˈ binissānen. 40 Si Marta sasew teˈed weˈ hinangne maˈekkahin magpanyap para pu disi Isa. Hangkan patapit iye pu si Isa duk paˈinne, “Tuwan, gaˈi ke hinangnu ine bisan ku tiyaˈ pasagadan pungtinaˈikun maghinang dendang-dendangan? Daˈakun be iye nabangan aku.” 41 Saguwaˈ sambungan si Isa iye, paˈinne, “Kaˈu Marta, suse kew duk ekka makasasew kaˈu bu gaˈ du niyaˈ tantu kagunahanne. 42 Dambuwaˈ du hadja mahadje kagunahannen. Duk tapeneˈ weˈ Mariyam mahāp inin duk gaˈi inin kaˈānan amban iye.”

11

Pagtoloˈ si Isa sabab pangampunin

(Mateo 6.9-13; 7.7-11)

1 Dambuwaˈ ellew ngampun si Isa. Pagubus iye ngampun, paˈin dangan meˈ tindegnen si iye, “Tuwan, toloˈanun koˈ kami bang saˈingge pangampunin, sa Yahiyahin tinoloˈan weˈ ne meˈ tindegnen.” 2 Nambung si Isa, paˈinne, “Bang kaˈam ngampun subey kuweˈ inin. Paˈinun bi,

‘O Ammaˈ, karayaw ēnnun pinagaddatan weˈ kēmon manusiyaˈin. Karayaw weˈ gaˈi tiggel, magbayaˈ ne kew si kēmon manusiyaˈ. 3 Urunganun kami kinakan ellew-ellew. 4 Ampunun meˈ duse kamihin kuweˈ du isab pangampun kami meˈ makaduse si kamihin. Patalahun kami amban sassat.’ ”

5 Paˈin si Isa pe si siye, “Saˈupama niyaˈ kaˈam taga bagay duk pī kaˈam si iye tengaˈ bahangi duk paˈinbi, ‘O bagay, pasambiˈun koˈ ku tellu kayuˈ pan, 6 peggeˈ īˈ niyaˈ bagayku bahu tekka amban paglengngananne, bu gaˈ niyaˈ pamakanku iye.’ 7 Manjari nambung iye amban diyalem, paˈinne, ‘Daˈa ku sasewun. Bagat ne gawangin duk tiyaˈ ne ku duk meˈ anakkun pabāk. Gaˈi ku makasaggaˈ dongaˈ ngurungan kaˈu ine-ine.’ 8 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “sudda dongaˈ du bagaybi iyan duk urunganne kaˈam kēmon sukalbin, dumaˈin peggeˈ magbagay kaˈam saguwaˈ peggeˈ gaˈi kaˈam padeheng māku. 9 Hangkan paˈinku si kaˈam: Māku-māku kaˈam, ubus bu inurungan du kaˈam. Miha kaˈam, ubus bu ngasuwaˈ du kaˈam. Makipadiyalem kaˈam, ubus bu ilukahan du kaˈam. 10 Peggeˈ kēmon mamākuhin, inurungan du, mamihahin ngasuwaˈ du, duk makipadiyalemin, ilukahan du. 11 Kaˈam meˈ taga anakin, bang māku anakbin kenna, urunganbi ke iye sawe? 12 Atawa bang māku iye pugad, urunganbi ke iye sipitkāˈ? 13 Kaˈam, bisan kaˈam dusehan, taˈu du kaˈam ngurungan anakbin meˈ bayuˈ-bayuˈan mahāpin. Pasōng pe teˈed Tuhanin, Samabi si surgaˈin, pangurungne si kaˈam Niyawa Sutsihin bang kaˈam māku si iye.”

Si Isa duk Belsebul

(Mateo 12.22-30; Markus 3.20-27)

14 Mintedde isab, magpaluwas si Isa seyitan makaˈumew. Pagluwas seyitanin, aˈa maˈumewin kapamissā ne. Ulaliˈ teˈed meˈ aˈahin. 15 Saguwaˈ paˈin meˈ sinduwehin, “Kaˈurungan iye balakat weˈ Belsebul, nakuraˈ meˈ seyitanin, hangkan iye kapagpaluwas meˈ seyitan.” 16 Meˈ sinduwehin isab, panuleyande si Isa, makipakite hinangan makaˈulaliˈ duk kataˈuhande bang bennal iye amban Tuhan. 17 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa bang ine dem pikilanden hangkan paˈinne si siye, “Saˈupama bang niyaˈ pagsultanan bu magbonoˈ meˈ aˈanen, suddanen magkaˈat pagsultanan miyaˈan. Duk bang magtewtey-anakin magkuntara, magkaˈat du isab. 18 Hangkan, bang nakuraˈ seyitanin maluwas tindegne seyitanin, hātinen weˈ magkuntara ne siye duk gaˈi layun pagbayaˈan seyitanin. Paˈinbi weˈ magpaluwas ku seyitan peggeˈ kaˈurungan ku balakat weˈ Belsebul, nakuraˈ seyitanin. 19 Bang bennal inin, na meˈ tindegbin, amban balakat sine pagpaluwasde seyitanin? Siye ne iyan magpaˈinin weˈ salaˈ pamikilbin. 20 Saguwaˈ iye matoˈohin, asal amban Tuhan balakatku magpaluwas seyitanin. Hātine inin, Tuhanin magbayaˈ ne tuˈu si kaˈam.

21 “Saˈupama bang niyaˈ aˈa basag duk diyalem bessi manteyan lumaˈnen, gaˈi siya-siya meˈ alataˈnen. 22 Saguwaˈ bang niyaˈ pasōng basag amban iye hap pī nekka iye bu tadaˈag iye, ineddoˈ amban iye meˈ bessi pangandelannen, duk binahagiˈ-bahagiˈ meˈ alataˈnen weˈ mangandaˈagin pangurung pī si meˈ saweˈnen.” 23 Paˈin si Isa pe, “Manggaˈi mamēbbegan akuhin, nguntarahan aku. Duk manggaˈi manabangan aku magtipunin, nganat-nganat du.”

Pabalik seyitanin

(Mateo 12.43-45)

24 “Bang niyaˈ seyitan,” paˈin si Isa, “pa1uwas amban aˈa, maglengngan-lengngan iye dem lahat makagindew-gindew miha pahalihanne. Bang gaˈi iye ngasuwaˈ, paˈinne dem pikilanne, ‘Tiyaˈ ku balik pī si bakas patennaˈankun.’ 25 Pagtekkane laˈi, takitene weˈ bakas pinahidan ne duk memes ne. 26 Ubus pī iye ngeddoˈ pituˈ meˈ seyitan seddili, pasōng pe laˈatden amban iye duk paˈasek siye kēmon pī dem baran aˈahin patennaˈ laˈi. Kaˈujudan aˈa miyaˈan, pasōng pe laˈatan maˈumantag si iye kuweˈituhin amban tagnaˈin.”

Pagkēgan mabennalin

27 Manjari, pagubus hadja miyaˈan bissā si Isa, niyaˈ dambuwaˈ dende amban dem kaˈekkahanin missā papales, paˈinne, “Asa1 kēgan manamal dende manganakan kaˈuhin duk mamasusu kaˈuhin.” 28 Saguwaˈ nambung si Isa, paˈinne, “Pasōng pe teˈed kēgan aˈa mapakale si lapal Tuhanin duk manuhut meˈ pangandaˈakannen.”

Meˈ aˈahin miha tandaˈ

(Mateo 12.38-42)

29 Pagmagkatamba ne paˈin meˈ aˈa mapaliput pu si Isahin, paˈinne si siye, “Kaˈam meˈ aˈa kuweˈitu inin, laˈat kaˈam. Makapakite tandaˈ kaˈam pangilalehanbi aku bang sabennal-bennal ku amban Tuhan. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ tandaˈ pinakitehan si kaˈam luwal hadja tandaˈ Nabi Yunus awwalley. 30 Peggeˈ kuweˈ si Nabi Yunus hininang weˈ Tuhanin tandaˈ para si meˈ aˈa Ninibahin awwalley, damikkiyan isab aku, Anak Manusiyaˈin, hinang tandaˈ ku para si kaˈam meˈ aˈa kuweˈitu inin. 31 Bang tekka ellew pangahukum Tuhan meˈ manusiyaˈin, pī iyan nengge sultan dende amban lahat Seba masa awwalley duk taksilne kaˈam. Peggeˈ iye, pitu iye amban higad dunya peggeˈ bayaˈ pakalene meˈ bissā Sultan Sulaimanin, aˈa lalem teˈed kataˈunen masaley. Akahante kaˈam, kuweˈitu niyaˈ tuˈu si kaˈam pasōng kataˈunen amban Sulaiman, saguwaˈ gaˈi tayimaˈbi panoloˈnen. 32 Bang tekka ellew pangahukum Tuhan meˈ manusiyaˈin, pī iyan nengge meˈ aˈa si lahat Niniba awwalley duk taksilde kaˈam. Peggeˈ siye, pagsusunande duk lebbahande duseden sakaliˈ takalede usihat Nabi Yunusin. Akahante kaˈam, kuweˈitu niyaˈ tuˈu si kaˈam pasōng langkew amban Nabi Yunus, saguwaˈ gaˈi tayimaˈbi panoloˈnen duk gaˈi pagsusunanbi dusebin.”

Dalil payitaˈan si baran

(Mateo 5.15; 6.22-23)

33 Paˈin si Isa pe, “Gaˈ niyaˈ aˈa mekketan payitaˈan ubus bu tapukanne atawa lekkebanne lagaˈ. Saguwaˈ bettadne diyataˈ tengenanne supaya meˈ mapadiyalemin kitede dantaˈin. 34 Mataten dalil payitaˈan si barante. Bang pastiˈ pamayamten, hātinen bentel hinanganten, kuweˈ dantaˈ tibuˈukan baranten, saguwaˈ bang labut pamayamten, hātinen laˈat hinanganten, kuweˈ lindem tibuˈukan baranten. 35 Hangkan pahatul kaˈam supaya gaˈi salaˈ pamikilbin. Kaw paˈinbi weˈ dantaˈ dem baranbin, ine kew lindem hatiˈ. 36 Bang tibuˈukan barannun dantaˈ duk gaˈ niyaˈ bisan kuweˈahat lindem, tibuˈukan barannun dantaˈ du manamal, kuweˈ niyaˈ payitaˈan ninaganne.”

Inamāhan weˈ si Isa meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin

(Mateo 23.1-36; Markus 12.38-40)

37 Pagubus si Isa missā, binoˈo iye weˈ dambuwaˈ Pariseo hap lumaˈne mangan. Pī iye duk ningkoloˈ sōng mangan. 38 Ulaliˈ Pariseohin peggeˈ gaˈ si Isa ngosoˈ tangan meke mangan. 39 Paˈin si Isa si iye, “Kaˈam meˈ Pariseohin, kinosoˈan weˈ bi tikungin duk laleyin, saguwaˈ dem ateybin pennoˈ weˈ napsu duk laˈat. 40 Babbal pahāp kaˈam iyan. Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ dumaˈin hadja pinapanjari Tuhanin meˈ takite si bukutin saguwaˈ pinapanjari isab weˈ ne diyalemin, meˈ manggaˈi takitehin. 41 Saguwaˈ pangurungun bi si meˈ mamiskinin meˈ diyalem tikungbin duk laleybin, manjari gī ne kēmon si kaˈam.

42 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ Pariseohin. Magjakat kaˈam bisan sampay meˈ bawing duk saley duk meˈ bayuˈ-bayuˈan pagpā-pā, saguwaˈ gaˈi tapikilbi maghinangan bentel si pagkasibi duk gaˈi tapikilbi malasa si Tuhan. Hāp bang kaˈam magjakat saguwaˈ subey gaˈi tayikutanbi meˈ hinangan pinaˈinku miyaˈan.

43 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ Pariseohin. Bang kaˈam dem langgal, kabayaˈanbin ningkoloˈ si kōkan. Bang kaˈam dem tabuˈan, sinna teˈed kaˈam bang kaˈam sinalam weˈ aˈa.

44 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam. Peggeˈ kuweˈ kaˈam dalil meˈ kubul pasad ne, hangkan meˈ aˈahin magbutasan diyataˈne bu gaˈ kataˈuhande weˈ makabatal siye.”

45 Manjari dangan meˈ guru si saraˈ āgamahin nambungan si Isa, paˈinne, “Tuwan, bang kew missā sa iyan, paˈiyaˈnu isab sampay kami.” 46 “Aweˈ,” paˈin si Isa. “Kaˈaseˈ-aseˈ isab kaˈam, meˈ guru si saraˈ āgamahin. Peggeˈ pinabohatan weˈ bi meˈ aˈahin duk meˈ saraˈ gaˈi takoleˈde, bu gaˈi kaˈam nabang moˈone bisan kuweˈahat.

47 “Asal kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam. Peggeˈ kaˈam mahāpan kubul meˈ nabi - bu siye meˈ nabi pinapatey weˈ meˈ kapapuˈanbi ley. 48 Pakitehanbi weˈ paˈuyun kaˈam si meˈ hinangan meˈ kapapuˈanbin. Siye mamapatey meˈ nabihin duk kaˈam mahāpan kubulden. 49 Hangkan hep Tuhanin, iye malalem kataˈunen, paˈinne, ‘Ngandaˈak du ku pī si bangsa Israˈil meˈ nabi duk meˈ aˈa kawakilanku. Saguwaˈ sinduwe pinapīkun, papateyde du duk sinduwehin binasade.’ 50 Hangkan hep, kaˈam meˈ aˈa kuweˈitu inin, ilegga du kaˈam sabab duse meˈ kapapuˈanbin, pamonoˈde meˈ kanabi-nabihanin kemuwe tagnaˈ dunyahin pinapanjari. 51 Asal ilegga du kaˈam sabab kamatey meˈ kanabihan īˈen, tinagnaˈan amban si Habil anak Apuˈ Adamin sampay Jakariya, iye pinapateyde si ellet pagkuluban-kulubananin duk langgal hadjehin. Aweˈ, akahante kaˈam, kēmon meˈ hininangde miyaˈan moleˈ si kaˈam, meˈ aˈa maˈellum kuweˈituhin.

52 “Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam meˈ guru si saraˈ āgamahin. Binembelan weˈ bi meˈ aˈahin supaya gaˈi kataˈuhande lān mabennal tudju Tuhanin. Gaˈi du tuhutbi lān miyaˈan duk pagesbi pe sasuku mabayaˈ manuhut lān miyaˈan.”

53 Pagtahalaˈ si Isa amban lumaˈ miyaˈan, kaˈastelan teˈed iye weˈ meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin duk ekka tilew-tilewde, 54 panguhi-nguhide iye kaw niyaˈ salaˈ ujud tabissāne, manjari katuntutande iye.

12

Panessaˈ si Isa sabab pagkamā-māhin

(Mateo 10.26-27)

1 Sābu miyaˈan, ibuhan meˈ aˈa mapatipunin hangkan maglewlaray siye. Manjari missā si Isa dehellu si meˈ tindegnen, paˈinne, “Pahatul-hatul kaˈam kaw kaˈam katimboˈohan weˈ hinangan meˈ Pariseohin. Maghinang hadja siye duk siye takite weˈ aˈa. Addatde iyan kuweˈ pasulig palatag. 2 Gaˈ niyaˈ dinebbunan weˈ gaˈi ujud paguwaˈ, gaˈ niyaˈ tinapukan weˈ gaˈi ujud kataˈuhan. 3 Ine-ine pagsuwi-suwibi sangem, takale du bang ellew ne. Ine-ine pagkemotbi dem bilik, pinalataˈ du si meˈ aˈa si tabuˈan.”

Sine subey katalewanin

(Mateo 10.28-31)

4 “Akahante kaˈam, meˈ bagay, daˈa kaˈam tinalew si meˈ makapapatey baranbin duk ubus gaˈ du niyaˈ tahinangde namba. 5 Saguwaˈ akahante kaˈam bang sine subey katalewanbin. Iye subey katalewanbin, Tuhanin, peggeˈ dumaˈin hadja baran tapapateynen, saguwaˈ taga balakat iye ngalakasan niyawabin pī dem narkaˈ. Aweˈ, asal iye subey katalewanbin.” 6 Paˈin si Isa pe, “Niyaˈ meˈ manuk-manuk dikiˈ tabellite lime kayuˈ duwe sīn. Bisan mura du halgaˈden saguwaˈ gaˈ niyaˈ siye bisan dambuwaˈ takayipat weˈ Tuhanin. 7 Na, pasōng ne kaˈam, gaˈi kaˈam takayipat weˈ Tuhanin. Bisan kōkbin kataˈuhanne bang piye lamba ekkahannen. Hangkan daˈa kaˈam tinalew. Mahalgaˈ pe kaˈam si iye amban meˈ manuk-manuk maˈekkahin.”

Magbennal nuhut Almasi

(Mateo 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 “Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “weˈ sine-sine magbennal si harapan aˈa weˈ patuhut iye si aku, Anak Manusiyaˈin, asal magbennal du ku isab si harapan meˈ malaˈikat Tuhanin weˈ patuhut iye si aku. 9 Saguwaˈ sine-sine masuwey si harapan aˈa weˈ gaˈi iye patuhut si aku, Anak Manusiyaˈin, masuwey du ku isab si harapan meˈ malaˈikat Tuhanin weˈ gaˈi iye patuhut si aku. 10 Sine-sine missā laˈat si aku, Anak Manusiyaˈin, makajari du iye inampun. Saguwaˈ bang Niyawa Sutsihin binissā-bissāhannen asal gaˈi teˈed iye inampun. 11 Bang si pasōngan siggew meˈ aˈa kaˈam bu boˈode pī si meˈ langgalde hinukum, atawa boˈode kaˈam pī si harapan meˈ nakuraˈde duk meˈ magbayaˈ si lahatin, daˈa kaˈam magsuse bang saˈingge pamēbbegbi dibin atawa bang ine binissābin. 12 Peggeˈ panoloˈan Niyawa Sutsihin du kaˈam si waktu miyaˈan bang ine subey binissābin.”

Dalilan sabab aˈa madupangin

13 Manjari niyaˈ dangan amban meˈ aˈa mabanesin missā. Paˈinne pu si Isa, “O Tuwan, daˈakun be sakakun ambat ku bahagiˈanne pusakaˈ amban sama kamiley.” 14 Saguwaˈ paˈin si Isa si iye, “Oy lella. Gaˈ ku kaˈurungan kapatut ngahukum kaˈam duk gaˈ niyaˈ kapatutku mahagiˈ alataˈbin.” 15 Manjari paˈin si Isa si meˈ aˈahin, “Pahatul-hatul kaˈam. Halliˈanun bi kēmon bayuˈ-bayuˈan napsu, peggeˈ bisan aˈahin dayahan manamal, dumaˈin alataˈ maˈekkahin makaˈellum iyehin.”

16 Ubus inakahan siye weˈ ne dambuwaˈ dalilan, paˈinne, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa dayahan taga meˈ bulakan. Manjari teˈed kēmon meˈ tinanemnen. 17 Manjari paˈinne dem ateyne, ‘Ine enteˈ hinangku peggeˈ gaˈ ne niyaˈ pangennaˈanku jari meˈ tinanemkun? 18 A, kataˈuhanku bang ine subey hinangku,’ paˈinne. ‘Larakku meˈ kamaligkun bu matengge ku hadje pe amban tagnaˈin, duk ennaˈku laˈi kēmon jari tinanemkun duk kēmon alataˈkun. 19 Ubus paˈinku si diku: Asal hāp sukudkun. Ekka ne taˈennaˈku para si meˈ tahun maˈekka si pasōnganin. Pahali-hali ne ku. Mangan ku, nginum ku duk magadjak-adjak ku.’ 20 Saguwaˈ paˈin Tuhanin si iye, ‘Asal dupang kew iyan! Sangem inin du, ineddoˈ ne amban kaˈu umulnun. Manjari, pu sine ne meˈ alataˈ pinanyapnun?’ ” 21 Ubus miyaˈan paˈin si Isa, “Na, asal sa iyan du isab aˈahin bang nipun iye alataˈ para si dine bu miskin iye si matahan Tuhan.”

Sabab sandel si Tuhan

(Mateo 6.25-34)

22 Manjari missā si Isa si meˈ tindegnen, paˈinne, “Hangkan hep paˈinku si kaˈam, daˈa kaˈam maggagal sabab kaˈellumanbin, bang ine kinakanbin atawa sabab baranbin, bang ine panemmekbin. 23 Peggeˈ mahalgaˈ pe hep umulin amban kinakan duk mahalgaˈ pe hep baranin amban semmek. 24 Payamanun bi meˈ owakin. Gaˈi siye magtanem atawa magpagani duk gaˈ niyaˈ pagennaˈ-ennaˈande kinakan. Saguwaˈ pakan Tuhanin du siye. Pasōng teˈed kaˈam mahalgaˈ amban meˈ manuk-manukin. 25 Sine kaˈam tapatahaˈbi umulbin bisan da ora bang kaˈam magsuse? 26 Bang gaˈi du tahinangbi bisan kuweˈahat inin, weˈey pe pagsusehanbi sinduwehin? 27 Payamanun bi meˈ sumpingin bang saˈingge panuligden. Gaˈi siye maghinang, gaˈi siye magtennun. Bu paˈin akahante kaˈam, bisan Sultan Sulaiman madayahan awwalley, gaˈ bakas makapagsemmek hāpnen kuweˈ dambuwaˈ meˈ sumping inin. 28 Bang Tuhanin tapasemmekanne pahāp-hāp meˈ sumping sabetin bu gaˈi du siye natas, ellum siye kuweˈitu, pagsumu ineggas, na, kaˈam pe gaˈi tapasemmekanne? Asal kulang sandelbi si Tuhanin. 29 Daˈa kaˈam suse duk daˈa iye luwal pinikilbin bang ine kinakanbin atawa ininumbin. 30 Meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan Tuhanin, iye hep inin luwal pinikilden. Saguwaˈ kaˈam, subey kaˈam gaˈi magsuse peggeˈ kataˈuhan Samabi Tuhanin weˈ iye inin meˈ sukalbin. 31 Saguwaˈ iye subey pinikilbin, sabab pagbayaˈan Tuhanin duk sabab panuhut kinabayaˈannen. Manjari urunganne du kaˈam kēmon sukalbi inin.”

Alataˈ laˈi si surgaˈ

(Mateo 6.19-21)

32 “Kaˈam, meˈ tindegkun,” paˈin si Isa, “daˈa kaˈam tinalew bisan kaˈam kulang. Peggeˈ sinna Samabi Tuhanin weˈ magbayaˈ kaˈam kuweˈ iyehin. 33 Pabellihanun bi alataˈbin duk pangurungun bi ulinen si meˈ mamiskinin. Bang hinangbi inin, kuweˈ du kaˈam dalil ngennaˈ alataˈbin dem pitaka gaˈi ngaˈandang, hātinen alataˈbin gaˈ niyaˈ kaˈubusne laˈi si surgaˈ. Duk laˈi gaˈ niyaˈ aˈa nangkewne duk gaˈ niyaˈ aney makaˈatanne. 34 Peggeˈ antag-antag pangennaˈanbi alataˈbin, laˈi isab patetegan ateybin.”

Meˈ daraˈakan magjagahin

35-36 Manjari paˈin si Isa pe, “Subey kaˈam luwal memes ngagadan pabalikkun, kuweˈ meˈ daraˈakan ngagadan amuden bang moleˈ amban pagkawinan. Magsemmek siye paghinang duk gaˈi palemde payitaˈanin. Pagtekka amuden bu ngalingan amban bukut, magtawus iye lukahande. 37 Asal kēgan meˈ daraˈakan miyaˈan bang pagtekka amuden ngape pe siye duk andang siye panyap. Sabennal akahante kaˈam, weˈ patingkoloˈ amuden siye si lamisahan duk tāgadne siye. 38 Bisan tengaˈ bahangi atawa subu-subu katekkanen, bang kitene pe siye magjaga, bugtuˈ ne kēg meˈ daraˈakan miyaˈan. 39 Saguwaˈ essebun bi inin, weˈ bang kataˈuhan dapuˈ lumaˈin bang lisag piye katekka panangkewin, tapagjaga iye duk gaˈi tapasagadanne lumaˈnen ilangkat duk inasek. 40 Damikkiyan isab kaˈam, subey kaˈam luwal panyap peggeˈ aku, Anak Manusiyaˈin, tekka du ku pitu balik baytu gaˈi ku ase-asebi.”

Daraˈakan kapangandelan duk daraˈakan gaˈi kapangandelan

(Mateo 24.45-51)

41 Manjari tilew si Petros iye, paˈinne, “Tuwan, dalilan inakanu miyaˈan, para si kami ke hadja atawa para si kēmon?” 42 Nambung si Isa magdalilan balik, paˈinne, “Bang niyaˈ daraˈakan tapangandelan, duk hantap maghinang, iye iyan tahinang amunen nakuraˈ meˈ daraˈakanne sinduwehin. Bang taˈabut gantaˈ pagurung-urungin, iye mangurung bānyaˈ si meˈ daraˈakanin. 43 Pagtekka amunen balik, sinna manamal daraˈakan miyaˈan bang kite amunen weˈ tuhutne kēmon pangandaˈakan iyehin. 44 Sabennal akahante kaˈam, weˈ pangandel amunen du si iye kēmon alataˈnen. 45 Saguwaˈ bang saˈupama paˈin daraˈakan miyaˈan dem ateyne, weˈ tiggel pe du tekka amunen, ubus bu papeddiˈanne meˈ pagkasine daraˈakanin sampay meˈ dendehin, duk iye bahannen, magkakan duk maginuman duk maglangohan, 46 ubus bu bessuwang tekka amunen ellew gaˈi ase-asene duk waktu gaˈi kataˈuhanne. Na, manjari bininasa teˈed iye weˈ amunen duk pinatuhut iye pī si lugal pinasukuˈ si meˈ manggaˈi makahagad si Tuhanin.

47 “Bang daraˈakanin kataˈuhanne bang ine kinabayaˈan amune hininangnen, bu gaˈi iye magmemes duk hinangne, ilagutan iye manamal. 48 Saguwaˈ bang daraˈakanin awam sabab kinabayaˈan amunen, bu niyaˈ tahinangne pataˈ pangaleggahan iye, ilagutan isab iye saguwaˈ gaˈi du kuweˈ ingge. Sine-sine kaˈurungan ekka, ekka isab inase-ase si iyehin. Duk bang pasōng pe ekka pinangandel si iyehin, pasōng pe isab ekka inase-ase si iyehin.”

Si Isa jān pagsaggaˈan

(Mateo 10.34-36)

49 Paˈin si Isa pe, “Pitu ku moˈo ebbut si dunya duk kabayaˈankun weˈ asal kayat ne siˈ. 50 Niyaˈ meˈ kabinasahan subey talabeyku. Kabohatan ku teˈed samantaˈan gaˈi pe inin puwas. 51 Weˈ kannalbi pitu ku moˈo kasanyangan si dunya? Dumaˈin kasanyangan, saguwaˈ akahante kaˈam, pitu ku moˈo jān pagsaggaˈan. 52 Peggeˈ tinagnaˈan maˈin, bang niyaˈ lime magdambuwaˈ lumaˈ, magsaggaˈ du siye, tellungan kuntara duwangan duk duwangan kuntara tellungan. 53 Magsaggaˈ siye, samahin kuntara anakne lellahin, duk anak lellahin kuntara samanen; saˈihin kuntara anakne dendehin, duk anakne dendehin kuntara saˈinen; matoˈa dendehin kuntara eyuˈanne dendehin, duk eyuˈan dendehin kuntara matoˈane dendehin.”

Taˈu ngaka hāti meˈ maˈumantagin

(Mateo 16.2-3)

54 Paˈin si Isa isab si meˈ aˈa mabanesin, “Tuˈu si lahatte bi inin, bang maglindem langitin si tampal seddepan, magtawus paˈinbi, ‘Sōng ulan;’ ubus ujud ulan du. 55 Duk bang nihup sātanin, paˈinbi, ‘Sōng panas teˈed ellewin;’ duk ujud panas du. 56 Kaˈam iyan, magmā-mā awam kaˈam. Kataˈuhanbi hatiˈ bang ine hāti meˈ tapandogabi si bantuk langit duk bulakin, weˈey managhāˈ gaˈi kataˈuhanbi hāti meˈ maˈumantag si waktu kuweˈitu inin?”

Boˈohun maghāp manuntutan kaˈuhin

(Mateo 5.25-26)

57 “Weˈey kaˈam gaˈi taˈu magpikil dihananbi bang ine patut hinangbi? 58 Bang saˈupama niyaˈ aˈa nuntutan kaˈu sabab utangnu bu binoˈo kew weˈ ne pī si paghukuman, iye mahāpin si kaˈu, bang sābubi pe si lān, boˈonu ne maghāp manuntutan kaˈuhin. Peggeˈ bang gaˈi inin hinangnu, kaw kew lalasne pī si hukum, bu kew sōngan hukumin pī si pulis, duk isi pulisin kew dem kalabusu. 59 Akahante kew, weˈ gaˈi teˈed kew lumuwas billaˈi samantaˈan gaˈi tapuwasannu kēmon pinamulta si kaˈuhin. Bisan dambuwaˈ sīn gaˈi kakulangan.”

13

Pagsusunanun duk lebbahanun dusenun

1 Sābu miyaˈan, niyaˈ meˈ aˈa tekka pī magaka-aka pu si Isa sabab meˈ aˈa Jalil, dinaˈak koˈ siye pinapatey weˈ Gubnul Pilatus sasangde magsumbaliˈ hayep pagkulubande si langgal mahadjehin. 2 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Kannalbi ke pasōng duseden amban kēmon meˈ aˈa matuˈu si Jalilin peggeˈ kuweˈ miyaˈan maˈumantag si siyehin? 3 Dumaˈin! Saguwaˈ akahante kaˈam, bang gaˈi du pagsusunanbi duk lebbahanbi dusebin, kēmon kaˈam matey du isab. 4 Duk meˈ aˈa sampūˈ duk waluˈ mamatey laˈi si Siluwamin, peggeˈ kahebbaˈan siye weˈ lumaˈ malangkewin, kannalbi ke pasōng duseden amban kēmon meˈ aˈa sinduwe mapatennaˈ si Awrusalamin? 5 Dumaˈin! Saguwaˈ akahante kaˈam, bang gaˈi du pagsusunanbi duk lebbahanbi dusebin, kēmon kaˈam matey du isab.”

Dalilan sabab kayu manggaˈi mabuwaˈin

6 Manjari aka si Isa si siye dalilan inin. Paˈinne, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa taga likus ubas duk laˈi dem likus miyaˈan niyaˈ dam poˈon kayu igira. Dambuwaˈ ellew pī iye laˈi miha buwaˈ igira saguwaˈ gaˈ niyaˈ kasuwaˈne. 7 Hangkan paˈinne si tungguˈ likusin, ‘Payamanun, tellun tahun ne pagpitu-pituku si poˈon igira inin miha buwaˈne, saguwaˈ gaˈ niyaˈ kasuwaˈku. Tebbenganun ne. Iyuˈ hadja makasimbel meˈ jambangan sinduwehin.’ 8 Saguwaˈ nambung tatungguˈ bulakin, paˈinne, ‘Daˈa kew dahuˈ, Tuwan. Ambat tahun inin bungkalku bulakin duk papīhanku pagpalemmek bulak. 9 Bang buwaˈ iye tahun mapasōng inin, hāp. Saguwaˈ bang gaˈi du buwaˈ, daˈakun saˈ tinebbengan.’ ”

Dende bongkok kawuliˈan si ellew liˈi

10 Dambuwaˈ ellew Sabtuˈ, ellew liˈi, laˈi si Isa magusihat si langgal meˈ Yahudihin. 11 Niyaˈ dende laˈi saki weˈ seyitan dem sampūˈ duk walun tahun ne. Bongkok iye duk gaˈi tapatiludne barannen. 12 Pagkite si Isa iye, ilinganan iye weˈ ne duk paˈinne, “Dende, lumuwas ne kew amban sakinu iyan.” 13 Duk binettad weˈ si Isa tangannen si iye. Magtawus iye tumilud duk pinudji weˈ ne Tuhanin.

14 Saguwaˈ astel manamal nakuraˈ langgal miyaˈan peggeˈ magpakoleˈ si Isa si ellew liˈi. Duk paˈinne si meˈ aˈahin, “Ennem ellew dem da simanahin subey kite bi maghinang. Pitu kaˈam meˈ ellew miyaˈan magpakoleˈ, daˈa bang ellew liˈi.” 15 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Magmā-mā hadja kaˈam iyan. Weˈ gaˈi kaˈam dangan-dangan lekkahanbi sapiˈbin atawa kuraˈbin amban pangingketanbi iyehin bu boˈobi pinaˈinum bisan si ellew liˈi? 16 Dende inin tubuˈ Ibrahim du kuweˈ kaˈamin. Iningketan iye weˈ nakuraˈ seyitanin dem sampūˈ duk walun tahun. Gaˈi ke iye sukat ilekkahan si ellew liˈi?” 17 Pamissā si Isa miyaˈan, kaˈiyaˈ-iyaˈan teˈed meˈ kuntaranen. Saguwaˈ kēmon meˈ aˈahin kēgan teˈed sabab meˈ hinangan makaˈulaliˈ hininangnen.

Dalilan sabab bigi madikiˈ-dikiˈin

(Mateo 13.31-32; Markus 4.30-32)

18 Missā pe si Isa namba, paˈinne, “Ine pamasaliˈante bi pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen? Ine pangandalilku iyehin? 19 Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen,” paˈin si Isa, “kuweˈ dalil da bayuˈ bigi dikiˈ-dikiˈ teˈed tinanem weˈ aˈa dem likusne. Tomoˈ inin duk manjari kayu. Duk meˈ manuk-manukin ngahinang sabakande diyataˈ meˈ pangene.”

Dalilan sabab pagpasulig addunin

(Mateo 13.33)

20 Duk paˈin si Isa balik, “Ine pangandalilku pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen? 21 Pagbayaˈ Tuhan si meˈ aˈanen kuweˈ dalil pasulig ineddoˈ weˈ dende bu pinasaget weˈ ne pī dem tirigu duwempuk-lime kilu. Ubus inaddun weˈ ne. Ubus nulig ne kēmon addunin.”

Gawang makiputin

(Mateo 7.13-14, 21-23)

22 Palanjal si Isa tudju Awrusalam duk pabutas iye amban meˈ puweblo duk meˈ kalumaˈan magtoloˈ si meˈ aˈahin. 23 Niyaˈ dangan nilew iye, paˈinne, “Tuwan, kulang du ke meˈ aˈa matimbulin?” Nambung si Isa duk paˈinne si siye, “Pagbayaˈan Tuhanin kuweˈ dalil lumaˈ gawangnen kiput. 24 Tuyuˈanun bi teˈed paˈasek amban gawang makiputin. Peggeˈ akahante kaˈam, weˈ ekka iyan nuley paˈasek, saguwaˈ gaˈi siye umasek. 25 Pagkumuwat ne dapuˈ lumaˈin duk tabagatne ne gawangin, manjari laˈi ne hadja kaˈam si bukut nuttuk si gawang duk ngalingan, ‘O Tuwan, lukahanun kami.’ Sambunganne kaˈam, paˈinne, ‘Gaˈi kataˈuhanku bang amban kaˈam.’ 26 Manjari paˈinbi iyan, ‘Gaˈi taˈessebnu? Matuˈuhin magtuhut du kite mangan duk magusihat kew laˈi si puweblo kami.’ 27 Saguwaˈ paˈinne iyan si kaˈam, ‘Akahante kaˈam, asal gaˈi kataˈuhanku bang amban kaˈam. Tahalaˈ kaˈam amban aku, kēmon kaˈam maghinangan malaˈatin.’ 28 Manjari magmatey kaˈam iyan laˈi duk magtageˈot meˈ impenbin bang kitebi laˈi diyalem kapapuˈanbin disi Ibrahim duk si Isahak duk si Yakub duk kēmon meˈ kanabi-nabihanin, bu kaˈam laˈi hadja si bukut. 29 Duk tekka du iyan pī meˈ aˈahin amban ampat pidjū alamin magtipun, duk ningkoloˈ siye laˈi magkakanan dem pagbayaˈan Tuhanin. 30 Duk payamanun bi, niyaˈ meˈ aˈa dumambuli kuweˈituhin, dumehellu du si pasōngan, duk niyaˈ meˈ aˈa dumehellu kuweˈituhin, dumambuli du si pasōngan.”

Lasa si Isa si meˈ aˈa Awrusalamin

(Mateo 23.37-39)

31 Manjari niyaˈ tekka pī meˈ Pariseo duk paˈinde pu si Isa, “Palanjal ne kew, peggeˈ batang koˈ kew papatey Sultan Herod.” 32 Paˈin si Isa si siye, “Pī kaˈam, akahanun bi si Herod maˈakkalan miyaˈan weˈ maˈin duk sumu palanjalku hinangkun magpaluwas seyitan duk magpakawuliˈ meˈ masakihin, duk si katellu ellewnen ubus ne hinangkun. 33 Saguwaˈ subey ku palanjal si palumengngananku maˈin, duk sumu, duk sampay sumudde. Gaˈ du niyaˈ umantag si aku tuˈu. Peggeˈ meˈ nabi maˈekkahin pinapatey laˈi si Awrusalam.”

34 Manjari dukka si Isa sabab hinangan meˈ aˈa si Awrusalamin duk paˈinne, “O meˈ aˈa Awrusalam, suse ku sabab kaˈam. Luwal papateybi meˈ nabihin duk pagtibaganbi meˈ dinaˈak Tuhan mapiyu si kaˈamin. Mimpiye ne kaˈam batang pagtipunku duk ipatku kuweˈ dalil bukaran magtipun meˈ usuynen diyawaˈ peppikne, saguwaˈ gaˈi kaˈam ngatu. 35 Payamanun bi, tinayikutan ne lahatbin weˈ Tuhanin. Duk akahante kaˈam weˈ gaˈi ne ku teˈed kitebi samantaˈan gaˈi tekka ellew pagpaˈinbin, ‘Pudjite bi pinapitu Tuhanin!’ ”

14

Pinakoleˈ weˈ si Isa aˈa masakihin

1 Dambuwaˈ ellew liˈi, pī si Isa mangan si lumaˈ dambuwaˈ nakuraˈ meˈ Pariseohin. Paglaˈi iye, pinateng-patengan iye weˈ meˈ aˈa malaˈihin. 2 Niyaˈ laˈi aˈa saki, bahaˈ lengngennen duk pusuˈnen. 3 Tinilew weˈ si Isa meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ Pariseohin, paˈinne, “Ngalanggalan saraˈ ke magpakoleˈ si ellew liˈihin atawa gaˈi?” 4 Saguwaˈ gaˈ siye nambung. Manjari inantan weˈ si Isa aˈa masakihin duk pinakoleˈ weˈ ne, ubus bu pinapoleˈ ne weˈ ne. 5 Ubus miyaˈan, tilewne meˈ aˈahin, paˈinne, “Ine hinangbi bang upama niyaˈ anakbi atawa sapiˈbi laboˈ dem kupung baytu ellew liˈi? Araˈ-araˈku asal magtawus kaˈam pī nabang iye bisan ne ellew liˈi.” 6 Gaˈ ne siye kapanganjawab.

Panoloˈ si meˈ tabatikin duk magbatikin

7 Tapandoga si Isa meˈ aˈa tabatikin, weˈ peneˈde meˈ paningkoloˈan para si meˈ mabangsahanin. Hangkan inakahan siye weˈ ne dambuwaˈ dalilan, paˈinne, 8 “Bang kew tabatik pī si pagkawinan, daˈa kew ningkoloˈ si paningkoloˈan para si meˈ mabangsahanin. Kaw-kaw pe niyaˈ bangsahan amban kaˈu tabatik. 9 Bu ne pī dapuˈ pagkādjaˈanin duk magpaˈin si kaˈu, ‘Palinda be kew. Ambat aˈa inin ningkoloˈ luˈu.’ Manjari iyaˈ kew bu subey ne kew ningkoloˈ si tindakan. 10 Saguwaˈ bang kew tabatik, ningkoloˈ kew si tindakan, duk pagpī dapuˈ pagkādjaˈanin, paˈinne du si kaˈu, ‘Bagay, daˈa kew ningkoloˈ luˈu. Pī kew pakōkan.’ Manjari takite du weˈ meˈ sinduwe tabatikin weˈ pinahadje kew. 11 Peggeˈ sine-sine mahadje dine, pinadiyawaˈ du. Duk sine-sine madiyawaˈ dine, pinahadje du.”

12 Manjari paˈin si Isa si aˈa makabatik iyehin, “Na, kaˈu isab, bagay, bang kew ngahinang pagjamu-jamuhan, daˈa iye batikun meˈ bagaynun atawa meˈ pungtinaˈinun atawa meˈ usbanun, atawa meˈ saweˈnu magtapit lumaˈ madayahanin. Peggeˈ bang siye binatiknun, batikde du kew isab iyan bang siye magkādjaˈan. Manjari tatumbasande hininangnu si siyehin. 13 Saguwaˈ bang kew ngahinang pagjamu-jamuhan, iye batikun meˈ aˈa mamiskinin, makukuˈin, mapengkaˈin, duk mapessekin. 14 Bang inin hinangnu, kēgan du kew iyan manamal peggeˈ gaˈi kew katumbasande. Tuhanin manumbasan kaˈuhin si ellew dambuli bang pinakellum ne balik meˈ aˈa mabentelin.”

Dalilan sabab pagjamu-jamuhan mahadjehin

(Mateo 22.1-10)

15 Dangan meˈ mamangan malaˈihin, pagkalene meˈ binissā si Isa miyaˈan, paˈinne, “Asal kēgan paˈin aˈa mamangan si pagjamu-jamuhan dem pagbayaˈan Tuhanin.” 16 Manjari inakahan iye weˈ si Isa dambuwaˈ dalilan, paˈinne, “Niyaˈ aˈa bakas magpanyap pagjamu-jamuhan hadje duk ekka tabatiknen. 17 Pagtekka ellew pagjamu-jamuhin, dinaˈak weˈ ne daraˈakannen pī si meˈ tabatiknen moˈo bissā, pinaˈin, ‘Dayiˈ ne kaˈam, panyap ne kēmon.’ 18 Saguwaˈ saliˈ-saliˈ siye kēmon magtubad. Paˈin tagnaˈ papīhannen, ‘Gaˈi ku tapī peggeˈ bakas ku makabelli bulak duk subey dahuˈ payamanku pī. Daˈa ku puggutanun.’ 19 Duk paˈin dambuwaˈin, ‘Bakas ku makabelli sapiˈ sampūˈ kayuˈ duk tiyaˈ ku dahuˈ pī nginaman siye bang kapagbadjaˈan ke. Daˈa ku hadja puggutanun.’ 20 Duk paˈin dambuwaˈin, ‘Baˈahu du ku bakas kinawin, hangkan gaˈi ku tapiyu.’ 21 Manjari hap lumaˈ ne daraˈakanin duk inakahan weˈ ne amunen. Astel teˈed amunen pagkalene miyaˈan duk paˈinne si daraˈakannen, ‘Pakale kew, pī kew palakkes si meˈ kalsara duk si meˈ kalān-lānan tuˈu si lahat inin, duk boˈohun pitu meˈ mamiskinin, meˈ makukuˈin, meˈ mapessekin, duk meˈ mapengkaˈin.’ 22 Gaˈ tiggel tekka ne balik daraˈakanin duk paˈinne si amunen, ‘Bakas hinangku ne pangandaˈakannun, Tuwan, saguwaˈ niyaˈ pe lugal.’ 23 Manjari paˈin amuhin si daraˈakannen, ‘Pī kew si meˈ kalān-lānan mapadiyataˈin duk si meˈ lahat diyalemin duk buyuˈ-buyuˈun meˈ aˈahin nuhut pitu supaya pennoˈ lumaˈkun. 24 Peggeˈ akahante kaˈam,’ paˈinne, ‘gaˈ niyaˈ meˈ aˈa tabatikku dehelluhin makakinam kinakan pinanyapkun.’ ”

Kahunitan patindeg pu si Isahin

(Mateo 10.37-38)

25 Palanjal ne isab si Isa si palengngananne duk banes teˈed aˈa nuhut iye. Manjari paharap iye si siye duk paˈinne, 26 “Bang niyaˈ aˈa pitu mabayaˈ patindeg si aku, subey lasane si akuhin hadje amban lasane si saˈi-samanen, duk si anak-andanen, duk si meˈ pungtinaˈinen lella-dende. Duk bisan lasane si dinen subey gaˈi pahadje amban lasane si akuhin. Bang gaˈi du kuweˈ inin, gaˈi iye makajari tindegku. 27 Duk subey iye maglillaˈ nandal kabinasahan duk bisan pe pinapatey sabab panuhutne akuhin. Dalilnen, kuweˈ iye moˈo olom pamapateyan iyehin. Bang gaˈi iye maglillaˈ bu nuhut aku, gaˈi iye makajari tindegku. 28 Bang niyaˈ kaˈam mabayaˈ matengge lumaˈ hadje, ningkoloˈ dahuˈ kaˈam ngalkulane bang piye gastubin, supaya kataˈuhanbi bang araˈ-araˈ takoleˈbi du ke ngagastuhan sampay ubus atawa gaˈi. 29 Peggeˈ bang gaˈi kalkulabi dahuˈ, pagtumengge ne meˈ olomnen bu gaˈ niyaˈ pangubusbi, ujudnen kēmon mangite miyaˈan ngahinang kaˈam hadja dagey. 30 Paˈinde, ‘Aˈa inin takoleˈne nagnaˈan lumaˈnen matengge saguwaˈ gaˈi taˈubusne.’ 31 Atawa bang saˈupama niyaˈ sultan sōng pī magbonoˈ duk sultan seddili, ningkoloˈ iye mikil-mikil dahuˈ bang araˈ-araˈ makaˈatu ke iye duk tindegne sampūˈ ngibuhin magbonoˈ duk sultan duwempūˈ ngibu tindegnen. 32 Bang araˈ-araˈ gaˈi iye makaˈatu, na, tala pe kuntaranen, ngandaˈak ne iye meˈ aˈane pī pasampang moˈo bissā weˈ mabayaˈ ne iye maghāp. 33 Damikkiyan isab kaˈam,” paˈin si Isa, “pikil-pikilun bi dahuˈ peggeˈ bang gaˈi du kaˈam maglillaˈ nayikutan kēmonbin, gaˈi kaˈam makajari tindegku.”

Asin gaˈ niyaˈ gunane

(Mateo 5.13; Markus 9.50)

34 Magdalilan ne isab si Isa, paˈinne, “Kataˈuhanbi du weˈ asinin asal hāp. Saguwaˈ bang asinin gaˈ ne niyaˈ lessane, gaˈi ne maˈasin balik. 35 Gaˈ ne niyaˈ kagunahanne. Gaˈi bisan taguna pagpalemmek bulak. Saguwaˈ ilakasan hadja weˈ aˈa. Na,” paˈin si Isa, “amey-amey pakalehun bi bang niyaˈ pinaˈin si kaˈam.”

15

Bili-bili masumapeˈin

(Mateo 18.12-14)

1 Dambuwaˈ ellew ekka meˈ aˈa magpāku-pāku sukey para si gubelno duk meˈ aˈa sinduwehin gaˈi nuhut saraˈ āgama, pī siye patapit pu si Isa peggeˈ bayaˈ siye pakale si usihatnen. 2 Manjari meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin ngunub-ngunub, paˈinde, “Aˈa inin magtuhut-tuhut duk meˈ aˈa dusehanin duk sampay mangan magsawu siye.” 3 Hangkan inaka weˈ si Isa si siye dalilan inin, paˈinne,

4 “Saˈupama, bang niyaˈ kaˈam taga bili-bili dahatus ekkahannen bu ne niyaˈ dambuwaˈ sumapeˈ, ine enteˈ hinangbi? Bugtuˈ ambananbi siyampūˈ duk siyamin laˈi si kahayangan duk pī kaˈam miha dambuwaˈ masumapeˈin tiggelan gaˈi takasuwaˈbi. 5 Duk pagtakasuwaˈbi ne, sinna teˈed kaˈam hangkan pinippi weˈ bi binoˈo hap lumaˈ. 6 Pagtekka si lumaˈ, ilinganan weˈ bi meˈ bagaybin duk meˈ saweˈbi magtapit lumaˈin dinaˈak magtipun laˈi si lumaˈbi, duk paˈinbi si siye, ‘Magkēg kite bi peggeˈ takasuwaˈku ne bili-biliku masumapeˈin.’ 7 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “damikkiyan du isab pasōng magkēg malaˈi si surgaˈin bang niyaˈ dambuwaˈ aˈa dusehan magsusun duk ngalebbahan dusenen amban magkēg siye sabab siyampūˈ duk siyam meˈ aˈa magpaˈin weˈ bentel siye duk gaˈi siye subey magsusun.”

Dublun malepasin

8 “Atawa,” paˈinne, “saˈupama niyaˈ dende taga sampūˈ dublun bu ne lepas dambuwaˈin, ine enteˈ hinangne? Bugtuˈ mekket iye payitaˈan bu pahidanne dem lumaˈin duk pihane pahāp-hāp tiggelan gaˈi takasuwaˈne. 9 Duk pagtakasuwaˈne ne, lingananne meˈ bagaynen duk meˈ saweˈne magtapit lumaˈin dinaˈak magtipun si lumaˈne. Duk paˈinne si siye, ‘Magkēg kite bi, peggeˈ takasuwaˈku ne dublunku malepasin.’ 10 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “damikkiyan magkēg du isab meˈ malaˈikat Tuhanin bang niyaˈ dambuwaˈ aˈa dusehan magsusun duk ngalebbahan dusenen.”

Anak lella matahalaˈin

11 Manjari paˈin si Isa pe, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa taga anak lella duwangan. 12 Dambuwaˈ ellew paˈin salihin si samanen, ‘Ammaˈ, bahagiˈun ne alataˈnun duk pangurungun ne aku bahagiˈkun.’ Na, iye ne miyaˈan, binahagiˈ ne weˈ aˈahin alataˈnen si duwangan anaknen. 13 Gaˈ tiggel, pinabellihan weˈ salihin bahagiˈnen, eddoˈne sīnnen, ubus bu lumengngan iye pī si lahat tala. Paglaˈi iye, inubus weˈ ne sīnnen si meˈ bayuˈ-bayuˈan gaˈ niyaˈ kagunahanne. 14 Pagubus ne tagastune kēmon, bessuwang isab inunus teˈed lahat miyaˈan. Manjari kasukalan teˈed iye. 15 Hangkan pī iye si dambuwaˈ aˈa si lahat miyaˈan duk manjari daraˈakanne. Dinaˈak iye pī weˈ aˈahin si bulakne ngipat meˈ bawi. 16 Hawal kawugtuˈnen, mabayaˈ ne kakanne bisan kinakan bawihin, saguwaˈ gaˈ niyaˈ ngurungan iye bisan ine. 17 Manjari bahune makapikil kadupangannen duk paˈinne dem ateyne, ‘Kēmon daraˈakan samakun, maglabi-labi kinakanden. Bu aku inin tiyaˈ ne ku sōng matey tuˈu weˈ kawugtuˈin. 18 Hāp pe ku moleˈ pī pu si Ammaˈ duk paˈinku si iye: Ammaˈ, kapagduse ku si Tuhan duk si kaˈu. 19 Gaˈi ne ku pataˈ ēnannu anaknu. Kimmatanun ne ku hadja kuweˈ dambuwaˈ meˈ daraˈakannun.’ 20 Ubus bu tahalaˈ ne iye duk lumengngan ne iye pī balik si samanen.

“Saguwaˈ tala-tala pe iye, takite ne iye weˈ samanen. Maˈaseˈ teˈed samanen si iye duk magubas iye pī ngalipunesan anaknen. 21 Paˈin anaknen si iye, ‘Ammaˈ, kapagduse ku si Tuhan duk si kaˈu. Gaˈi ne ku pataˈ ēnannu anaknu.’ 22 Saguwaˈ ilinganan weˈ samanen meˈ daraˈakanin duk paˈinne si siye, ‘Palakkes kaˈam, boˈohun bi pitu semmek tamanan mahāp lu duk pasemmekanun bi iye. Pasinsimanun bi isab duk patehompaˈanun bi. 23 Ubus pī kaˈam, eddoˈun bi anak sapiˈ pinalemmekante bi ley bu sumbaliˈun bi. Magjamu-jamu kite bi duk maglami-lami. 24 Peggeˈ anakku inin kuweˈ bakas matey, bu ellum du balik. Kuweˈ iye bakas lepas, bu tapoleˈ du.’ Manjari nagnaˈ ne siye maglami-lami.

25 “Saguwaˈ anakne sakahin baytu laˈi miyaˈan si tanaˈ. Pag hap lumaˈ ne iye duk sakaliˈ iye tapit, niyaˈ takalene magkulintang duk magpansak laˈi diyalem lumaˈden. 26 Ilinganan weˈ ne dangan meˈ daraˈakanin duk tinilew weˈ ne bang ine paglami-lamihanin. 27 Paˈin daraˈakanin si iye, ‘Tekka ne salinun duk dinaˈak sinumbaliˈ weˈ samanun sapiˈ pinalemmekanin peggeˈ salinu inin gaˈ niyaˈ baya-bayane.’ 28 Saguwaˈ astel iye duk gaˈi iye bayaˈ padiyalem. Paluwas samanen pī muyuˈ-muyuˈ iye binoˈo padiyalem. 29 Saguwaˈ sambunganne samanen, paˈinne, ‘Payamanun Ammaˈ, piyen tahun ne paghinangku si kaˈuhin kuweˈ dambuwaˈ banyagaˈnu. Gaˈ niyaˈ pangandaˈakannu aku weˈ gaˈi hinangku. Saguwaˈ gaˈ ku bakas kaˈurungannu bisan dambuwaˈ anak kambing duk ku kapagjamu-jamu duk meˈ bagaykun. 30 Saguwaˈ pagtekka pitu anaknu iyan, pagubus pakaˈatanne alataˈnun si meˈ dende dupang, sinumbaliˈ ne weˈ nu para si iye sapiˈ pinalemmekannun.’ 31 ‘Totoˈ,’ paˈin samanen, ‘luwal du kew tuˈu si aku duk kēmon maniyaˈ si akuhin, si kaˈu du. 32 Talep kite maglami-lami duk magkēg, peggeˈ salinu iyan kuweˈ bakas matey, bu ellum du balik. Kuweˈ iye bakas lepas, bu tapoleˈ du.’ ”

16

Tatungguˈ malalem akkalnen

1 Manjari inakahan weˈ si Isa meˈ tindegnen dalilan seddili. Paˈinne, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa dayahan, hininang weˈ ne dambuwaˈ meˈ daraˈakannen tatungguˈ si meˈ alataˈnen kēmon. Manjari tasumbung si iye tatungguˈ miyaˈan weˈ luwal koˈ ngakkal duk pakaˈatanne alataˈ amunen. 2 Hangkan pinasan iye weˈ ne duk pagtekka iye, paˈin amunen si iye, ‘Ine teˈ takaleku sabab kaˈu inin? Sōnganun ne si aku listahan meˈ bayuˈ-bayuˈan si antanannun duk sīn mapaˈasek duk sīn mapaluwasin peggeˈ gaˈi ne kew hinangku tatungguˈ.’ 3 Paˈin daraˈakanin si dine, ‘Ine enteˈ hinangku kuweˈitu? Tiyaˈ ne ku patahalaˈ amukun. Gaˈi ne ku basag maghinang si bulak duk leman ku isab māku-māku sīn. 4 A, kataˈuhanku ne,’ paˈinne, ‘bang ine subey hininangkun, duk bang pinatahalaˈ ne ku amban hinangkun, niyaˈ du meˈ aˈa makajari papīhanku.’ 5 Manjari ilinganan weˈ ne dangan-dangan kēmon meˈ taga utang si amunen. Paˈinne si dehellu mapīhin, ‘Piye utangnun si amukun?’ 6 ‘Dahatus mital isellan,’ sambungnen. Manjari paˈinne si iye, ‘Tiyaˈ disibunun. Ningkoloˈ kew padayiˈ bu sulatun luˈu limempūˈ mital hadja.’ 7 Duk paˈinne si dambuwaˈin, ‘Kaˈu, piye utangnun?’ Paˈinne, ‘Dahatus karut paley.’ Manjari paˈinne si iye, ‘Tiyaˈ disibunun, sulatun luˈu walumpūˈ.’ 8 Pagkale amunen hininang daraˈakanne mangakkal miyaˈan, sinanglitan pe iye weˈ ne peggeˈ akkalan iye. Taˈu koˈ iye mikil para si pasōngannen.” Manjari paˈin si Isa, “Meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin akkalan teˈed amban meˈ aˈa manuhut Tuhanin, peggeˈ taˈu siye maˈuntungan saweˈden para si di kahāpanden.

9 “Hangkan akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gunahun bi alataˈbi tuˈu si dunyahin paghinang hāp, supaya bang taˈabut kaˈam matey duk gaˈi ne tagunabi alataˈbin, tinayimaˈ du kaˈam laˈi si lahat patennaˈanbi salama-lamahin. 10 Bang kapangandelan aˈahin si alataˈ kuweˈahat, kapangandelan du isab iye si alataˈ ekka. Damikkiyan isab bang aˈahin gaˈi kapangandelan si alataˈ kuweˈahat, gaˈi du isab iye kapangandelan si alataˈ ekka. 11 Na, bang kaˈam pinasukuˈan alataˈ tuˈu si dunya inin bu gaˈi kaˈam kapangandelan, asal gaˈi pinangandel si kaˈam alataˈ mabennalin. 12 Duk bang gaˈi kaˈam kapangandelan ngantan alataˈ dumaˈin si kaˈamin, gaˈi pinangurung si kaˈam sukuˈ si kaˈamin.

13 “Gaˈ niyaˈ daraˈakan makajari magbanyagaˈ si duwe amu. Peggeˈ kalasahanne iyan dambuwaˈin duk kabunsihanne dambuwaˈin. Atawa tuhutne teˈed dambuwaˈin duk gaˈi asipne dambuwaˈin. Bang pilakin mamahalgaˈ si kaˈamin, gaˈi kaˈam makajari maghinang isab si Tuhan.”

Meˈ panoloˈ si Isa sinduwehin

(Mateo 11.12-13; 5.31-32; Markus 10.11-12)

14 Takale weˈ meˈ Pariseohin meˈ pinaˈin si Isa miyaˈan. Pinagsayehan si Isa weˈ de peggeˈ sinna siye si pilak. 15 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Kaˈam iyan magpakite si aˈa weˈ bentel kaˈam, saguwaˈ kataˈuhan Tuhanin du dem ateybin. Meˈ kinimmatan mahalgaˈ weˈ meˈ aˈahin, gaˈ du niyaˈ kagunahanne bang si Tuhan.

16 “Masa gaˈ pe pitu si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin, iye minahalayakin sabab saraˈ si Musahin duk meˈ tasulat kanabihanin. Saguwaˈ kemuwe pitu Yahiya duk sampay maˈin iye minahalayakin aka-aka hāp sabab pagbayaˈan Tuhanin duk meˈ aˈahin magtuyuˈ teˈed duk siye umasek pī si pagbayaˈan Tuhanin. 17 Saguwaˈ saraˈ si Musahin asal gaˈi du pinda kapatutnen. Mura pe ilūnan bulak duk langitin amban dambuwaˈ balis si saraˈin ginantiˈan.”

18 Paˈin si Isa pe, “Sine-sine nimanan andanen bu maganda seddili, magjina iye. Duk sine-sine maganda si dende bituwanan, magjina iye.”

Aˈa dayahanin duk si Lasarus

19 Ubus paˈin si Isa, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa dayahan, luwal magsemmek mahalgaˈ manamal duk kahabaˈ ellew hāp hadja kinakannen. Gaˈ niyaˈ kulang si iye. 20 Duk niyaˈ isab aˈa miskin, ēnnen si Lasarus. Lapat puhuˈnen weˈ dugsal. Kahabaˈ ellew binoˈo iye pī si tarangka lumaˈ aˈa madayahan miyaˈan. 21 Peggeˈ kabayaˈannen bang du siˈ iye kaˈurungan meˈ lebbi-lebbi kinakan aˈa dayahanin duk iye makaˈakan. Bisan meˈ asuhin pī ngandelatan meˈ dugsalnen. 22 Manjari matey aˈa mamiskin miyaˈan duk binoˈo iye weˈ meˈ malaˈikatin pī si palaˈihan Ibrahimin si surgaˈ. Ubus matey du isab aˈa dayahanin duk kinubul iye. 23 Laˈi si ahilat kapeddiˈan manamal aˈa dayahanin. Pahangad iye duk takitene laˈi si katalahan Ibrahim. Takitene isab si Lasarus laˈi si bihing Ibrahim. 24 Magtawus iye ngalingan pu si Ibrahim. ‘O Apuˈ Ibrahim,’ paˈinne. ‘Maˈaseˈ ne kew si aku. Daˈakun Lasarus pitu. Ambat patottokne timbōˈnen dem boheˈ bu pettakanne dellaˈkun peggeˈ peddiˈan ku teˈed tuˈu dem ebbut inin.’ 25 Saguwaˈ paˈin Ibrahim, ‘Bagay, essebun weˈ tasangkanu ne kēmon bayuˈ-bayuˈan mahāpin kaˈellumnun, bu si Lasarus tasangkanen malaˈatin. Saguwaˈ kuweˈitu hāp ne pāsahannen tuˈu, bu kaˈu magsandal peddiˈ. 26 Duk dumaˈin hadja inin, saguwaˈ si ellette bi niyaˈ kongkong luha pinapī, supaya matuˈu mabayaˈ mapiyuhin gaˈi tapiyu, duk damikkiyan maluˈuhin gaˈi tapitu.’ 27 Manjari paˈin aˈa dayahanin, ‘Bang sa iyan, Apuˈ, gaˈ dapatku. Saguwaˈ pabuyuˈ-buyuˈ ku si kaˈu, daˈakun si Lasarus pī si lumaˈ samakun, 28 peggeˈ niyaˈ laˈi lime pungtinaˈiku lella. Daˈakun siye sinessaˈan pu Lasarus subey pindahande kawul-piˈilden supaya siye gaˈi tapitu si lahat pagsandalan peddiˈ inin.’ 29 Saguwaˈ paˈin Ibrahim, ‘Laˈi du si siye meˈ tasulat si Musahin duk tasulat meˈ kanabihan sinduwehin. Ambat pakalede.’ 30 ‘Gaˈi be pakalede, Apuˈ Ibrahim,’ paˈinne. ‘Saguwaˈ bang niyaˈ dambuwaˈ aˈa matey ellum balik bu pī si siye, asal pagsusunande iyan duseden duk lebbahande ne.’ 31 Saguwaˈ paˈin Ibrahim si iye, ‘Bang gaˈi pakalede meˈ tasulat si Musahin duk meˈ kanabihan sinduwehin, gaˈi du siye iyan tasegeˈ bisan pe niyaˈ aˈa bakas matey bu ellum balik hap pī si siye ngakahan siye.’ ”

17

Magduse

(Mateo 18.6-7, 21-22; Markus 9.42)

1 Manjari paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Bugtuˈ niyaˈ teˈed meˈ sassat tekka si manusiyaˈ makapaduse siye. Saguwaˈ kaˈaseˈ-aseˈ aˈa manassat saweˈnen duk iye makaduse, peggeˈ asal legga Tuhanin teˈed iye. 2 Hāp pe siˈ iye miyaˈan tapatowengan dahuˈ batu hadje si kellongne bu ilaboˈ iye pī dem tahik duk hadja gaˈi tasassatne magduse dangan meˈ madiyawaˈ ateynen duk masandel si akuhin. 3 Hangkan pahatul-hatul kaˈam. Bang saweˈnun kapagduse si kaˈu, boˈohun magbissā duk toloˈanun. Bang pagsusunanne dusenen duk lebbahanne dusenen ampunun iye. 4 Bang dem da ellewin kapagduse iye mimpituˈ si kaˈu duk mimpituˈ isab iye piyu si kaˈu māku ampun, subey iye ampunnu.”

Sandel

5 Manjari paˈin meˈ tindeg si Isa bakas kawakilannen si iye, Panuhutanden, “Tuwan, pabasagun sandel kami si Tuhanin.” 6 Nambung Panuhutanden, paˈinne, “Bang sandel kaˈam si Tuhan bisan hadja kuweˈahat, dalilnen kuweˈ hadja hadjehan bigi mustasa, makajari paˈinbi si poˈon kayu mahadje miyaˈan, ‘Pabeddut kew duk palinda kew pī dem tahik,’ ubus bu tuhutne du pinaˈinbin.”

Sukuˈ hininang daraˈakanin

7 Paˈin si Isa pe, “Bang saˈupama dangan kaˈam taga daraˈakan duk hinangnen magbadjaˈ si tanaˈ atawa magipat hayepbi. Bang tekka iye amban paghinangannen, paˈinbi ke si iye, ‘Na, mangan ne kew?’ 8 Asal gaˈi. Saguwaˈ iye paˈinbi si iye, ‘Magsayin ne kew bu panyapun kinakankun duk ku makaˈakan. Bang ku ubus, meke ne kew mangan.’ 9 Magsampūˈ-sāmat pe ke kaˈam si daraˈakanbin peggeˈ hinangne pangandaˈakanbin? Gaˈi du. 10 Damikkiyan kaˈam isab, bang tahinangbi ne kēmon pangandaˈakan si kaˈamin, paˈinun bi, ‘Kite bi inin meˈ daraˈakan gaˈi pataˈ sinanglitan, peggeˈ iye du hadja tahinangten, sukuˈ hininangten.’ ”

Sampūˈ aˈa inipul kawuliˈan weˈ si Isa

11 Palumengngan si Isa hap Awrusalamin, palabey iye amban ellet lahat Samariya duk lahat Jalil. 12 Pagtapit ne iye si kalumaˈan, niyaˈ pī si iye sampūˈ aˈa inipul. Nengge siye patala-tala, 13 duk ngalingan siye, paˈinde, “O Isa! Tuwan! Maˈaseˈ ne kew si kami.” 14 Pagkite si Isa siye, paˈinne si siye, “Pī kaˈam si meˈ imamin, ambat lilingde baranbin weˈ kawuliˈan ne.” Duk sasangde mapīhin, kawuliˈan ne siye. 15 Dangan siye, pagkitene weˈ kawuliˈan ne iye, magtawus iye balik duk pinudji weˈ ne Tuhanin pinapales. 16 Pasujud iye si antag bettis si Isa magpasalamat si iye. Aˈa inin bangsa Samariya. 17 Paˈin si Isa, “Dumaˈin ke sampūˈ aˈa kawuliˈanin? Antag ne siyamin? 18 Weˈey aˈa liyu-liyu inin du hadja mabalik mapitu magpasalamat si Tuhanin?” 19 Manjari paˈin si Isa si iye, “Nengge kew, bagay, duk palanjal ne kew. Kawuliˈan kew peggeˈ sandel kew.”

Pasal pagbayaˈ Tuhanin

(Mateo 24.23-28, 37-41)

20 Dambuwaˈ ellew tinilew si Isa weˈ meˈ Pariseohin bang sumiyan ne Tuhanin magbayaˈ si meˈ aˈahin. Sambunganne siye, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ takite bang nagnaˈ ne Tuhanin magbayaˈ. 21 Gaˈ iyan niyaˈ magpaˈin, ‘Payamanun bi, tiyaˈ tuˈu pagbayaˈan Tuhanin!’ atawa, ‘Īˈ laˈi!’ Peggeˈ pagbayaˈan Tuhanin luˈu diyalembi.” 22 Manjari paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Niyaˈ du iyan meˈ ellew si pasōngan asal bayaˈ teˈed kitebi weˈ aku, Anak Manusiyaˈin, magbayaˈ ne. Bayaˈ takitebi bisan da ellew hadja, saguwaˈ gaˈi pe takitebi. 23 Niyaˈ iyan magpaˈin si kaˈam, ‘O, īˈ iye laˈi!’ atawa, ‘Tiyaˈ iye tuˈu!’ Daˈa kaˈam pī miha aku. 24 Peggeˈ aku, Anak Manusiyaˈin, bang ne ku pitu, keddut papitukun duk takite meˈ aˈahin kēmon, kuweˈ lalat bessuwang ninagan dunyahin amban dengkepak pī si dengkepak. 25 Saguwaˈ meke inin umantag, subey ku dahuˈ magsandal kabinasahan duk gaˈi ku tinayimaˈ weˈ meˈ aˈa kuweˈituhin. 26 Si pasōngan, bang ne ku pitu balik si dunya, meˈ hinangan meˈ aˈahin kuweˈ du hinangan meˈ aˈa masa si Nu ley. 27 Masa miyaˈan mangan siye duk nginum, maganda siye duk magella sampay taˈabut ellew paˈasek si Nu dem kappalin. Manjari ilaseyan weˈ Tuhanin dunyahin duk magmula siye kēmon. 28 Damikkiyan du isab kuweˈ masa si Lot ley. Mangan siye duk nginum, magbelli duk magdagang, magtanem duk magpatengge meˈ lumaˈ. 29 Saguwaˈ pagtekka ellew patahalaˈ si Lot amban puweblo Sodomin, laboˈ kuweˈ ulan ebbutin duk meylangin amban diyataˈ langit duk magmula siye kēmon. 30 Damikkiyan du isab kuweˈ miyaˈan hinangan meˈ aˈa si dunyahin bang tekka ne ellew pamakite akuhin, aku Anak Manusiyaˈin.

31 “Pagtekka ellew miyaˈan, bang niyaˈ aˈa si luwasan lumaˈne bu meˈ kēmonnen laˈi diyalem lumaˈ, subey ne iye gaˈi padiyalem ngeddoˈne saguwaˈ subey ne iye lahi. Damikkiyan isab aˈa malaˈi si tanaˈnen subey ne gaˈi balik pī si lumaˈne. 32 Essebun bi bang ine maˈumantag si anda si Lot masa awwalley. 33 Sine-sine ngelleg umulne, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ sine-sine gaˈi ngelleg umulne sababku, bisan iye matey, niyaˈ du umulne salama-lama. 34 Akahante kaˈam, bang ne ku pitu balik, niyaˈ iyan duwangan magulid sangem, dambuwaˈin ineddoˈ duk dambuwaˈin taˈamban. 35 Niyaˈ iyan duwangan dende magtabang maggiling, dambuwaˈin ineddoˈ duk dambuwaˈin taˈamban. ( 36 Niyaˈ iyan duwangan lella maghinang si tanaˈ, dambuwaˈin ineddoˈ duk dambuwaˈin taˈamban.)” 37 Manjari tilew meˈ tindegnen iye, paˈinde, “Tuwan, antag inin umantag?” Sambungan si Isa siye duk eliˈan, paˈinne, “Antag-antag kaniyaˈan bangkeyin, laˈi magtipun meˈ owakin.”

18

Dalilan sabab dende baluhin duk hukumin

1 Manjari inakahan weˈ si Isa meˈ tindegnen dambuwaˈ dalilan pamintangande supaya siye luwal ngampun si Tuhan duk gaˈi jumuˈ. 2 Paˈinne, “Si dambuwaˈ lahat niyaˈ hukum gaˈi tinalew si Tuhan duk gaˈi magaddat si pagkasine manusiyaˈ. 3 Niyaˈ isab si lahat miyaˈan dende balu taga palkalaˈ. Dende inin luwal pī si hukum miyaˈan māku tabang si iye duk pabuyuˈ-buyuˈ duk tapakitene kabennalannen. Paˈinne, ‘Tabanganun be ku duk gaˈi ngandaˈag kuntarakun.’ 4 Tagnaˈ gaˈi ngatu hukum miyaˈan nabangan dendehin saguwaˈ pagtiggel-tiggel ne, paˈinne si dine, ‘Aku inin gaˈi talew si Tuhan duk gaˈi magaddat si manusiyaˈ, 5 saguwaˈ peggeˈ tiyaˈ makasasew aku balu inin, tabanganku iye. Jumuˈ ne ku luwal papituhanne.’ ”

6 Manjari paˈin si Isa, “Na, pakalehun bi pinaˈin hukum manggaˈi mabentel miyaˈan. Tinabangan du weˈ ne dendehin. 7 Na, gaˈi ke isab tabangan Tuhanin meˈ aˈa tapeneˈnen, mamāku-māku si iye ellew-sangemin? Magdayan-dayan pe ke iye nabangan siye? 8 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “asal palakkes Tuhanin nabangan siye. Saguwaˈ si pasōngan bang aku, Anak Manusiyaˈin, balik pitu si dunya, ngasuwaˈ enteˈ ku meˈ aˈa sandel si aku?”

Dalilan sabab Pariseohin duk aˈa magpāku-pāku sukeyin

9 Niyaˈ isab dalilan inaka weˈ si Isa si meˈ aˈa pangimmatde si diden weˈ bentel siye duk diniyawaˈan weˈ de meˈ aˈa sinduwehin. 10 Paˈinne, “Niyaˈ duwangan aˈa pataked pī si langgal hadje ngampun. Dambuwaˈin Pariseo duk dambuwaˈin aˈa magpāku-pāku sukey. 11 Paglaˈi ne siye dem langgal, nengge Pariseohin duk ngampun iye diyalem ateyne. Paˈinne, ‘O Tuhan, magpasalamat ku si kaˈu weˈ dumaˈin ku kuweˈ meˈ aˈa sinduwehin napsuhan duk ngaliba duk magjina. Duk magpasalamat ku isab weˈ dumaˈin ku kuweˈ aˈa magpāku-pāku sukey miyaˈan. 12 Kahabaˈ simana minduwe ku magpuwase duk jakatanku kēmon usahakun.’ 13 Saguwaˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin, nengge patala-tala duk gaˈi bisan mayam padiyataˈ saguwaˈ patondok hadja iye. Tineppak-teppak weˈ ne dākannen hawal susenen duk paˈinne, ‘O Tuhan, maˈaseˈ kew si aku, dusehan ku.’ 14 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “weˈ aˈa inin hap lumaˈ kinimmatan ne bentel weˈ Tuhanin duk dumaˈin Pariseohin mabentelin. Peggeˈ sine-sine mahadje dine, pinadiyawaˈ du, duk sine-sine madiyawaˈ dine, pinahadje du.”

Si Isa malasa si meˈ mākanak dikiˈ

(Mateo 19.13-15; Markus 10.13-16)

15 Na, niyaˈ meˈ aˈa moˈo meˈ anakde dikiˈ pī pu si Isa supaya siye antananne. Pagkite inin weˈ meˈ tindegnen, pinagamāhan siye weˈ de. 16 Saguwaˈ ilinganan weˈ si Isa meˈ mākanakin duk paˈinne si meˈ tindegnen, “Ambat pitu si aku meˈ mākanakin duk daˈa siye saggaˈun bi. Peggeˈ aˈa kuweˈ meˈ mākanakin ngatu du pinagbayaˈan weˈ Tuhanin. 17 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “bang pangandel aˈa si Tuhanin dumaˈin kuweˈ pangandel mākanakin, na, aˈa iyan asal gaˈi sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin.”

Aˈa dayahanin

(Mateo 19.16-30; Markus 10.17-31)

18 Dambuwaˈ ellew niyaˈ Yahudi bangsahan pī pu si Isa nilew iye, paˈinne, “Tuwan, aˈa hāp kew. Ine subey hinangku duk ku pinasukuˈan umul salama-lama?” 19 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Weˈey paˈinnu weˈ hāp ku? Gaˈ niyaˈ hāp luwal Tuhan dambuwaˈ-buwaˈ. 20 Kataˈuhannu du meˈ pangandaˈakan Tuhanin: Daˈa kew magjina. Daˈa kew monoˈ. Daˈa kew nangkew. Daˈa kew naksiˈ gaˈi bennal. Pagaddatanun saˈi-samanun.” 21 Paˈin lellahin si iye, “Kēmon iyan, Tuwan, tinuhut weˈ ku kemuwe nakanak pe ku.” 22 Pagkale si Isa inin, paˈinne si iye, “Niyaˈ pe dambuwaˈ gaˈ tahinangnu. Pī kew, pabellihanun kēmon alataˈnun bu pangurungun ulinen si meˈ mamiskinin. Manjari niyaˈ du iyan alataˈnu laˈi si surgaˈ. Pagubus, balik kew pitu bu nuhut kew aku.” 23 Pagkalene bissā si Isa miyaˈan, suse teˈed iye peggeˈ dayahan iye manamal. 24 Takite si Isa weˈ suse aˈahin, duk paˈinne, “Asal hunit teˈed meˈ madayahanin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhan. 25 Mura pe untaˈin palabey si lowang dalum amban aˈa dayahanin ngatu pinagbayaˈan weˈ Tuhan.” 26 Pagkale meˈ aˈahin pinaˈin si Isa miyaˈan, paˈinde, “Na, sine ne tapī si surgaˈin bang kuweˈ iyan?” 27 Saguwaˈ paˈin si Isa, “Meˈ manggaˈi tahinang manusiyaˈin, tahinang du weˈ Tuhanin.”

28 Manjari missā si Petros. “Payamanun kami inin,” paˈinne, “ubus ne ambanan kami meˈ lumaˈ kamihin duk nuhut ne kami kaˈu.” 29 “Aweˈ,” paˈin si Isa si siye, “sabennal akahante kaˈam, bang niyaˈ aˈa ngambanan lumaˈnen, andanen, meˈ pungtinaˈinen, saˈi-samanen atawa meˈ anaknen basta sumakup iye dem pagbayaˈan Tuhanin, 30 asal tumbasan Tuhanin iye tiggelanne tuˈu si dunya labi pe teˈed amban inambanannen, duk inurungan du iye umul gaˈ tamananne laˈi si ahilat.”

Kamintellune pinaˈal weˈ si Isa sabab kamateynen

(Mateo 20.17-19; Markus 10.32-34)

31 Manjari binoˈo weˈ si Isa tindegne sampūˈ duk duwehin patala-tala duk paˈinne si siye, “Pakale kaˈam, kite bi inin pataked hap Awrusalam. Paglaˈi ne kite bi, tinumanan du kēmon bakas tasulat meˈ kanabihan sabab aku, Anak Manusiyaˈin. 32 Sinōngan du ku pī si antanan meˈ aˈa dumaˈin Yahudi, duk hinangde du ku dagey duk paˈiyaˈde ku duk pagluraˈande. 33 Lubakande ku ubus bu papateyde ku. Saguwaˈ puwas tellum bahangi, ellum du ku balik.” 34 Saguwaˈ gaˈ tahāti meˈ tindegnen binissāne miyaˈan. Gaˈ pastiˈ si siye duk gaˈ kataˈuhande bang ine hāti pinaˈinnen.

Kawuliˈan weˈ si Isa aˈa pessekin

(Mateo 20.29-34; Markus 10.46-52)

35 Sakaliˈ ne siye tapit si puweblo Ariha, niyaˈ laˈi ningkoloˈ si higad lān palabeyanden aˈa pessek magpāku-pāku sīn. 36 Pagkale aˈa mapessekin meˈ aˈa maˈekka mapalabeyin, tilewne bang weˈey miyaˈan. 37 Inakahan iye, paˈinde, “Si Isa, aˈa amban Nasaretin mapalabeyin.” 38 Pagkalene inin magtawus iye ngalingan papales, paˈinne, “O Isa, tubuˈ Sultan Daˈud, maˈaseˈ ne kew si aku.” 39 Inamāhan iye weˈ meˈ aˈa si dehelluhanin, gaˈi iye dinaˈak magbukag. Saguwaˈ namba ne papalesne paglingannen. “O tubuˈ Sultan Daˈud,” paˈinne, “maˈaseˈ ne kew si aku.” 40 Manjari padeheng si Isa duk daˈakne aˈahin binoˈo pī si iye. Pagtapit ne aˈahin, tilew si Isa iye, paˈinne, 41 “Ine kabayaˈannu hininangku si kaˈuhin?” “Tuwan,” paˈinne, “kabayaˈankun makakite ne ku.” 42 Paˈin si Isa si iye, “Makakite ne kew. Kawuliˈan kew peggeˈ sandel kew si aku.” 43 Magtawus iye makakite duk nuhut ne iye si Isa lumengngan. Pinudji ne paˈin weˈ ne Tuhanin. Duk meˈ aˈa mangite miyaˈan, pinudji isab weˈ de Tuhanin.

19

Si Isa duk si Sakkiyas

1 Paˈasek si Isa dem puwebo Ariha duk pabutas iye dem tengngaˈ puweblohin. 2 Niyaˈ aˈa maglahat laˈi, ēnnen si Sakkiyas. Iye nakuraˈ meˈ aˈa magpāku-pāku sukeyin duk dayahan iye. 3 Batang teˈed kitene si Isa, bang saˈingge bantuknen, saguwaˈ gaˈi takitene peggeˈ ekka teˈed aˈa bu pandak iye. 4 Hangkan magubas iye padehellu amban meˈ aˈahin duk manaˈik iye diyataˈ kayu sikamol si higad lān, supaya takitene si Isa bang palabey laˈi. 5 Pagtekka si Isa si antag kayu miyaˈan, padeheng iye duk pahangad duk paˈinne, “O Sakkiyas. Duwaˈi kew palakkes, peggeˈ subey ku pahali si lumaˈnu ellew inin.” 6 Hangkan magdayiˈ-dayiˈ si Sakkiyas duwaˈi duk kēgan iye moˈo si Isa si lumaˈne. 7 Pagkale meˈ aˈahin pinaˈin si Isa pu si Sakkiyasin, ngunub-ngunub siye, paˈinde, “Na, weˈey dang iye nuhut pī si lumaˈ aˈa dusehan miyaˈan?” 8 Ubus nengge Sakkiyas duk paˈinne pu si Isa, “Tuwan, dan tengaˈ alataˈkun pangurungku si meˈ mamiskinin. Duk bang niyaˈ bakas tapalelongku, pabalikku si iye sīnnen ilapisan minampat.” 9 Paˈin si Isa si iye, “Ellew inin timbul ne kew duk meˈ anak-andanun, peggeˈ kaˈu hep isab tubuˈ Ibrahim. 10 Aku, Anak Manusiyaˈin, akaku mapitu si dunyahin miha meˈ aˈa matala amban Tuhanin duk nimbul siye.”

Dalilan sabab sīn pinangandelin

(Mateo 25.14-30)

11 Sasang meˈ aˈahin pakale si meˈ binissā si Isahin, inakahan isab siye weˈ ne dambuwaˈ dalilan peggeˈ tapit ne siye si Awrusalam duk kannalde weˈ pagtekkade laˈi, tagnaˈan Tuhanin ne pagbayaˈne si meˈ aˈahin. 12 Hangkan paˈin si Isa magdalilanin, “Niyaˈ dambuwaˈ aˈa bangsahan. Hap pī iye si lahat tala duk iye tagellal sultan laˈi, ubus bu balik du iye si lahatne magsultan. 13 Sōng pataha1aˈnen, ilinganan dahuˈ weˈ ne sampūˈ meˈ daraˈakannen, duk inurungan siye dangan-dangan weˈ ne dublun. Paˈinne si siye, ‘Paglituhun bi iyan tiggelanku gaˈi tekka.’ 14 Saguwaˈ kabunsihan aˈa miyaˈan weˈ meˈ aˈa si lahatnen hangkan paglumikut ne iye, dinaˈak sinduwehin weˈ de pī paturul si iye magaka weˈ gaˈi siye mabayaˈ weˈ magsultan aˈa miyaˈan si siye.

15 “Saguwaˈ masi du iye ginellal sultan. Pagbalikne si lahatne, daˈakne ilinganan pī si iye meˈ daraˈakanne bakas inurunganne dublunin supaya kataˈuhanne bang piye untungden dangan-dangan. 16 Pī dehelluhin si iye duk paˈinne, ‘Tuwan, dublunnu dambuwaˈin makaˈuntung sampūˈ dublun.’ 17 ‘Hāp hininangnun,’ paˈin amunen, sultanin. ‘Daraˈakan hāp kew. Tapangandelan kew si meˈ kuweˈahat, hangkan urungante kew kapatut magbayaˈ si sampūˈ puweblo.’ 18 Ubus pī isab kaduwe daraˈakanin si iye duk paˈinne, ‘Tuwan, dublunnu dambuwaˈin makaˈuntung lime dublun.’ 19 Paˈin sultanin si iye, ‘Hāp. Kaˈu isab magbayaˈ kew si lime puweblo.’ 20 Manjari pī isab dambuwaˈin duk paˈinne, ‘Tuwan, o, tiyaˈ du dublunnun. Pinutus weˈ ku pinahāp-hāp dem panyitu duk inennaˈ weˈ ku. 21 Tinalew ku si kaˈu peggeˈ gaˈi kew maˈaseˈ si aˈa. Eddoˈnu dumaˈin si kaˈuhin duk paganinu manggaˈ bakas pagluˈugannun.’ 22 Paˈin sultanin si iye, ‘Kaˈu iyan daraˈakan laˈat duk bulasan. Si meˈ bissānu miyaˈan hukumte kew. Kataˈuhannu hatiˈ weˈ gaˈi ku maˈaseˈ. Kataˈuhannu weˈ eddoˈku dumaˈin si akuhin, duk paganiku manggaˈ bakas pagluˈugankun. 23 Na, weˈey gaˈ papīnu sīnkun si bangku duk nganak? Manjari pagbalikku pitu, taˈeddoˈku siˈ sampay anaknen.’ 24 Manjari paˈin sultanin si meˈ manengge matapitin, ‘Eddoˈun bi dublunin amban iye duk pangurungun bi pī si manguntung sampūˈin.’ 25 ‘Saguwaˈ Tuwan,’ paˈinde, ‘niyaˈ ne sampūˈ dublunnen.’ 26 Paˈin sultanin, ‘Akahante kaˈam, weˈ aˈa tapangandelanin, inurungan pe namba. Saguwaˈ manggaˈi tapangandelanin, bisan kuweˈahat bakas pinangandel si iyehin, ineddoˈ du amban iye. 27 Na, meˈ bantaku miyaˈan,’ paˈin sultanin, ‘meˈ aˈa manggaˈi mabayaˈ weˈ aku magsultan si siyehin, boˈohun bi siye pitu duk papateyun bi tuˈu si matahanku.’ ”

Pamahadjede si Isahin papīne si Awrusalamin

(Mateo 21.1-11; Markus 11.1-11; Yahiya 12.12-19)

28 Pagubus inin bissā si Isa, lumengngan iye padehellu amban siye tudju Awrusalam. 29 Pagtapit ne iye si meˈ kalumaˈan Betpage duk Betani, laˈi si kūd Jaitun, ngandaˈak iye duwangan tindegne padehellu. 30 Paˈinne si siye, “Pī kaˈam si kalumaˈan si dehelluhanbi miyaˈan, duk pagtekkabi laˈi ngite kaˈam iyan anak asnu dinagtel, gaˈ pe bakas kasakeyan. Lekkahanun bi duk boˈohun bi pitu. 31 Bang niyaˈ nilew kaˈam bang weˈey lekkahanbi, paˈinun bi, ‘Niyaˈ kagunahan Panuhutanin si iye.’ ”

32 Manjari hap pī ne meˈ dinaˈaknen si kalumaˈan miyaˈan duk takitede kēmon sa pangaka si Isa si siyehin. 33 Sasangde mangalekkahan anak asnuhin, paˈin meˈ dapuˈnen si siye, “Hoy, weˈey lekkahanbi anak asnu iyan?” 34 Nambung siye, paˈinde, “Niyaˈ guna Panuhutanin si iye.” 35 Manjari binoˈo ne weˈ de asnuhin pu si Isa duk ilampiruhan weˈ de duk meˈ semmekde, ubus bu pasakey ne si Isa. 36 Sasangne mapīhin, binellat weˈ meˈ aˈahin meˈ semmekden si lān palabeyannen.

37 Pagtapit ne si Isa si Awrusalam, laˈi ne si padurulan kūd Jaitun, kēmon meˈ tindegne mabanesin magsukul si Tuhan duk pinudji iye weˈ de pinapales sabab meˈ hinangan balakat bakas takitede hininang si Isahin. 38 Paˈinde, “Pudjite bi sultan inin, iye pinapitu weˈ Tuhanin! Sanyang laˈi si surgaˈ duk pinudji teˈed Tuhanin!” 39 Niyaˈ meˈ Pariseo laˈi dem kaˈekkahan meˈ aˈahin. Paˈinde pu si Isa, “Tuwan, pagesun meˈ tindegnun. Daˈakun siye padeheng nanglitan kaˈu.” 40 Nambung iye, paˈinne, “Akahante kaˈam, weˈ bang gaˈi siye inin mabehe, meˈ batu si lān inin asal ngellang mudji aku.”

Magtangis si Isa sabab puweblo Awrusalamin

41 Pagtapit-tapit ne si Isa si puweblo Awrusalam duk takitene ne meˈ kalumaˈanin, magtangis iye hawal aseˈne si meˈ aˈa puweblo miyaˈan. 42 Paˈinne, “Bang siˈ hadja tahātibi bisan ellew inin bang ine subey hininangbin supaya kaˈam ngasuwaˈ kasanyangan. Saguwaˈ asal gaˈi tahātibi. 43 Makaˈaseˈ-aseˈ teˈed kaˈam peggeˈ niyaˈ du iyan meˈ ellew tekka, iliput lahatbin weˈ meˈ bantabin. Ngahinang siye iyan kutaˈ bulak liputde kaˈam inelletan duk kaˈam gaˈi lumahi. 44 Lubude iyan kēmon kalumaˈanbin hangkan gaˈ iyan niyaˈ nengge meˈ batu pinagbangkat-bangkatin dem puweblobi iyan. Duk kēmon kaˈam maglahat luˈu diyalemin, papateyde du. Umantag du inin si kaˈam peggeˈ gaˈ pegmasibi waktu pamakite Tuhan aseˈne si kaˈamin.”

Pī si Isa dem langgal hadjehin

(Mateo 21.12-17; Markus 11.15-19; Yahiya 2.13-22)

45 Manjari pagtekka si Isa dem puweblo Awrusalam, paˈasek iye pī dem langgal hadjehin duk binudjew weˈ ne meˈ aˈa magdagang-dagang malaˈihin 46 duk paˈinne si siye, “Tasulat dem kitab, paˈin Tuhanin, ‘Lumaˈkun inēnan du lumaˈ pangampunan.’ Saguwaˈ kaˈam,” paˈin si Isa, “hininang weˈ bi lumaˈ Tuhanin kuweˈ lumaˈ patapukan meˈ aˈa panangkew.” 47 Magtoloˈ si Isa ellew-ellew dem langgal hadjehin. Meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin duk sampay meˈ aˈa mabangsahanin miha-miha lān supaya si Isa tapapateyde. 48 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ tahinangde peggeˈ kēmon aˈahin sinna teˈed pakale si meˈ bissānen.

20

Tinilew weˈ de si Isa bang amban kapatutnen

(Mateo 21.23-27; Markus 11.27-33)

1 Dambuwaˈ ellew laˈi si Isa magtoloˈ si meˈ aˈahin dem langgal hadjehin duk magmahalayak isab aka-aka mahāpin si siye. Manjari patapit pī si iye meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ kabahiˈanin. 2 Paˈinde si iye, “Ine kapatutnu ngahinang meˈ hininangnu ellew miyaˈan? Sine mangurungan kaˈu kapatutin?” 3 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Niyaˈ isab tilewku si kaˈam. Akahanun bi ku, 4 pamandi Yahiya meˈ aˈahin, amban Tuhan ke atawa amban manusiyaˈ hadja?” 5 Manjari magisun-isun siye. Paˈinde, “Bang saˈupama paˈinte bi weˈ kapatut Yahiya pamandine meˈ aˈahin amban Tuhan, paˈinne iyan, ‘Na, weˈey Yahiya gaˈ kahagadbi?’ 6 Saguwaˈ bang paˈinte bi, ‘Amban manusiyaˈ,’ na, pagtibagan kite bi iyan weˈ meˈ aˈahin kēmon, peggeˈ kahagad siye weˈ Yahiya asal nabi Tuhanin.” 7 Hangkan nambung siye, “Gaˈi kataˈuhan kami bang amban kapatut Yahiyahin.” 8 Manjari paˈin si Isa si siye, “Na, gaˈi isab kaˈam akahanku bang amban kapatutku maghinang meˈ hininangku miyaˈan.”

Dalilan sabab likus ubasin duk meˈ tatungguˈnen

(Mateo 21.33-46; Markus 12.1-12)

9 Manjari inakahan weˈ si Isa meˈ aˈahin dalilan inin. “Niyaˈ,” paˈinne, “aˈa maglikus bāhan ubas duk pinatungguˈ weˈ ne si meˈ aˈa, pagbahagiˈan uli tinanemnen. Ubus bu tahalaˈ iye pī si lahat tala duk tiggel iye laˈi. 10 Pagtaˈabut pagbuwaˈ ubasin, dinaˈak weˈ dapuˈ likusin dambuwaˈ daraˈakanne pī si meˈ aˈa tatungguˈnen māku bahagiˈne si meˈ buwaˈ ubasin. Saguwaˈ pinapeddiˈan daraˈakanin weˈ de duk pinapoleˈ iye gaˈ niyaˈ taboˈone. 11 Ubus ngandaˈak ne isab dapuˈ likusin seddili daraˈakanne pī si siye. Pinapeddiˈan du isab weˈ de duk pinaˈiyaˈ duk pinapoleˈ gaˈ niyaˈ taboˈone. 12 Ubus ngandaˈak ne isab iye daraˈakanne pī kamintellunen. Inin bakat-bakat du isab weˈ de, ubus bu sinōgadan weˈ de pī si bukut birang likusin. 13 Manjari paˈin dapuˈ likusin, ‘Ine enteˈ hinangku? Gam pe daˈakku pī anakku kinalasahanku teˈedin. Bugtuˈ pagaddatande iye.’ 14 Saguwaˈ pagkite meˈ tatungguˈ likusin anakne miyaˈan, magisun siye, paˈinde, ‘Iye hep inin pinusakaˈanin. Dayiˈ kaˈam, papateyte bi duk likus inin tepe si kite bi.’ 15 Manjari siniggew iye weˈ de duk sinōgadan pī si bukut birang likusin duk pinapatey weˈ de. Na,” paˈin si Isa, “ine enteˈ hinang dapuˈ likus miyaˈan si siye? 16 Hap pī iye duk papateyne meˈ tatungguˈ miyaˈan duk patungguˈanne likusnen si seddili.” Pagkale meˈ aˈahin inin, paˈinde, “Karayaw patala Tuhanin!” 17 Saguwaˈ pinayaman siye weˈ si Isa duk paˈinne, “Na, ine paˈinbi hāti ayat inin, tasulat dem kitab, pinaˈin,

‘Batu tinayikutan weˈ meˈ pandey maghinang lumaˈ batuhin, peggeˈ kannalde gaˈi taguna, kuweˈitu iye ne miyaˈan batu tamanan maniyaˈ kagunahannen.’ ”

18 Paˈin si Isa pe, “Kēmon malaboˈ diyataˈ batu inin posak-posak barannen. Duk sasuku kalaboˈan batu inin, pipis iye.”

Bang magbayed sukey ke si Sultan Nakuraˈin atawa gaˈi

(Mateo 22.15-22; Markus 12.13-17)

19 Meˈ guru si saraˈ āgamahin duk meˈ nakuraˈ imamin, batang ne siggewde si Isa duˈun-duˈun, peggeˈ tahātide weˈ siye inandigne si dalilan sabab likus miyaˈan. Saguwaˈ gaˈ iye siggewde peggeˈ talew siye si meˈ aˈa maˈekkahin. 20 Hangkan miha-miha siye lān supaya iye tasōngande pī si antanan gubnulin. Nangdan siye meˈ aˈa dinaˈak pī pakale pu si Isa, magmā-mā weˈ siye meˈ aˈa asal nuhut saraˈ, supaya iye takuhide si meˈ bissānen. 21 Manjari paˈin meˈ aˈa tinangdanan miyaˈan pu si Isa, “Tuwan, kataˈuhan kami weˈ patut meˈ binissānun duk pamanoloˈnun. Gaˈi pagbiddaˈnu aˈahin duk bennal meˈ panoloˈnu sabab kahandak Tuhanin. 22 Ine paˈinnu. Patuhut ke si saraˈte bi bang kite bi magbayed sukey si Sultan Nakuraˈ bangsa Romahin atawa gaˈi.” 23 Saguwaˈ kataˈuhan si Isa pangakkalden. Paˈinne si siye, 24 “Pakitehanun bi ku sīn tuwas.” Paglaˈi ne sīnin, paˈinne, “Pattaˈ sine teˈ duk sulat sine si sīn inin?” Paˈinde, “Pattaˈ Sultan Nakuraˈin duk sulatnen.” 25 “Na,” paˈin si Isa, “pangurungun bi si Sultan Nakuraˈin sukuˈ si iyehin, duk pangurungun bi si Tuhan sukuˈ si Tuhanin. (Hātinen, magbayed kaˈam sukey duk pangurungun bi dibin dambūs-būs si Tuhan.)” 26 Gaˈ iye takuhide si meˈ binissāne si harapan meˈ aˈahin. Saguwaˈ ulaliˈ teˈed siye si sambungnen, hangkan gaˈ ne niyaˈ bissāde.

Panilew sabab pagellum balik meˈ pateyin

(Mateo 22.23-33; Markus 12.18-27)

27 Puwas miyaˈan, niyaˈ pī pu si Isa meˈ Sadduseo. Siye inin gaˈi kahagad weˈ ellum balik meˈ pateyin si ellew dambuli. 28 Paˈinde pu si Isa, “Tuwan, niyaˈ saraˈ pangurung si Musa kite bi, paˈinne, ‘Bang niyaˈ lella bu matey iye gaˈ niyaˈ anakne, subey ne maganda salinen si balu miyaˈan duk niyaˈ tubuˈ sakanen.’ 29 Na manjari, niyaˈ miyaˈan pituˈ lella magpungtinaˈi. Sakahin maganda, manjari matey iye gaˈ anakde. 30 Ubus mapasunuˈin maganda si baluhin, duk matey iye gaˈ du isab niyaˈ anakde. 31 Ubus bu katelluhin pagantiˈ nganda baluhin, sampay kēmon siye kapituˈ magpungtinaˈihin maggantiˈ nganda baluhin, duk matey siye gaˈ niyaˈ anak ambanande. 32 Si kakapusannen matey isab dendehin. 33 Na, Tuwan,” paˈinde, “si ellew pagellum balik meˈ pateyin, anda sine iye? Bu pituˈ magpungtinaˈihin makaˈanda iye.”

34 Nambung si Isa, paˈinne, “Meˈ aˈa si dunya inin maganda duk magella. 35 Saguwaˈ meˈ aˈa kinimmatan weˈ Tuhan mapataˈ pinakellum balik amban meˈ pateyin duk maglahat laˈi si surgaˈin, gaˈi ne siye maganda atawa magella. 36 Peggeˈ gaˈi ne siye matey saguwaˈ kuweˈ ne siye meˈ malaˈikatin. Meˈ anak Tuhanin ne siye peggeˈ bakas pinakellum ne siye balik amban kamateyden. 37 Na, pasal meˈ aˈa mamateyin weˈ pinakellum balik, pinapastiˈ inin weˈ si Musa dem kitab. Sinulat hep weˈ ne laˈi sabab poˈon puhung makayatin. Pangēnne Tuhanin laˈi, ‘Tuhan pagtuhanan disi Ibrahim duk si Isahak duk si Yakubin.’ 38 Tuhanin Tuhan meˈ maˈellumin dumaˈin Tuhan meˈ mamateyin. (Hātinen bisan disi Ibrahim duk Isahak duk si Yakub tiggel ne matey, ellum siye laˈi si surgaˈ peggeˈ inisbat pe weˈ de Tuhanin.) Bang si bistahan Tuhan, ellum kēmon aˈahin.” 39 Paˈin sinduwe meˈ guru si saraˈ āgamahin pu si Isa, “Tuwan, hāp sambungnu miyaˈan.” 40 Gaˈ ne siye makatawakkal nilew iye namba.

Panilew sabab Almasihin

(Mateo 22.41-46; Markus 12.35-37)

41 Manjari paˈin si Isa si siye, “Weˈey meˈ aˈahin magpaˈin weˈ Almasihin tubuˈ Sultan Daˈud koˈ. 42 Peggeˈ si Daˈud ne teˈed magpaˈinin dem kitab Jabur, paˈinne,

‘Missā Tuhanin si Panuhutankun.

Paˈin Tuhanin:

Dayiˈ kew, ningkoloˈ kew tuˈu si kanawananku, tuˈu si paningkoloˈan mabangsahanin.

43 Bettadku du meˈ bantanun diyawaˈ pat bettisnu.’

44 Na,” paˈin si Isa, “bang Almasihin inēnan Panuhutan weˈ si Daˈud, saˈingge kajarinen weˈ tubuˈ Sultan Daˈud iye?”

Paghalliˈanun bi meˈ guru si saraˈ āgamahin

(Mateo 23.1-36; Markus 12.38-40)

45 Duk sasang meˈ aˈahin kēmon pakale, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, 46 “Paghalliˈ-halliˈanun bi meˈ guru si saraˈ āgamahin. Sinna siye lumengngan magsemmek tahaˈ duk sinna siye sinalam si meˈ tabuˈan. Bang dem langgal, mabayaˈ siye ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan para si meˈ aˈa pinagaddatanin. Damikkiyan bang siye si meˈ pagjamu-jamuhan, kabayaˈanden ningkoloˈ si meˈ paningkoloˈan mabangsahanin. 47 Sinigpitan weˈ de meˈ dende baluhin supaya taˈeddoˈde meˈ lumaˈden, duk panapukde hinangande malaˈat inin, magsambahayang siye patahaˈ, magmā-mā weˈ aˈa hāp siye. Bugtuˈ hukuman hadje tasangkaden si ahilat.”

21

Sīn pangurung dende baluhin

(Markus 12.41-44)

1 Manjari mayam si Isa duk takitene meˈ aˈa dayahanin ngalaboˈ meˈ sīn pangurungde si Tuhanin pī dem pangisi-ngisihan sīn laˈi dem langgal hadjehin. 2 Niyaˈ isab takitene dambuwaˈ dende balu miskin ngalaboˈ duwe sīn peyat. 3 Paˈin si Isa, “Sabennal akahante kaˈam, dende balu mamiskin inin, labi pe sīn talaboˈnen amban kēmon siye. 4 Peggeˈ siye kēmon,” paˈin si Isa, “ngurung siye amban alataˈde maglabi-labihin. Saguwaˈ dende inin, bisan iye miskin, pinangurung weˈ ne kēmon sīnnen, bisān diddaˈ panabangne sukalnen.”

Pinaˈal weˈ si Isa pamagkaˈat langgal hadjehin

(Mateo 24.1-2; Markus 13.1-2)

5 Niyaˈ meˈ tindegne sinduwehin magbissā-bissā sabab langgal hadje miyaˈan. Paˈinde weˈ makasinna-sinna koˈ meˈ batu ginuna pangahinang langgal miyaˈan duk makasinna-sinna isab koˈ meˈ bayuˈan alat-alatne pinangurung weˈ meˈ aˈahin. Pagkale si Isa pinaˈinde miyaˈan, paˈinne, 6 “Kēmon takitebi inin, si pasōngan pinagkaˈat du. Niyaˈ ellew, gaˈ du iyan niyaˈ talebbi tuˈu meˈ batu magbangkat-bangkat iyan, saguwaˈ kēmon kinanat-kanat du.”

Meˈ kasasewan duk kabinasahan

(Mateo 24.3-14; Markus 13.3-13)

7 Manjari tinilew si Isa weˈ de, paˈinde, “Tuwan, sumiyan umantag meˈ pinaˈinnu iyan? Duk ine tandaˈ mapaguwaˈin bang sōng ne umantag meˈ kēmon miyaˈan?” 8 Nambung iye, paˈinne, “Pahatul-hatul kaˈam duk kaˈam gaˈi kaˈakka1an. Peggeˈ ekka iyan pitu magēnan ēnkun duk magpaˈin weˈ siye ne Almasihin. Duk paˈinde isab iyan, ‘Kiyamat ne.’ Saguwaˈ daˈa kaˈam nuhut siye. 9 Duk bang kaˈam makakale sabab magbonoˈ duk sabab meˈ sasew, daˈa kaˈam tinalew. Kēmon inin subey umantag dahuˈ, saguwaˈ dumaˈin pe inin ellew kiyamat.”

10 Manjari paˈinne si siye, “Dambuwaˈ bangsa magbonoˈ duk bangsa seddili, duk dambuwaˈ pagsultanan magbonoˈ duk pagsultanan seddili. 11 Duk tekka iyan meˈ linug mabasagin duk meˈ unusin duk meˈ saki malaˈatin si meˈ kalahat-lahatan tuˈu si dunya. Niyaˈ isab iyan takite meˈ aˈahin meˈ tandaˈ diyataˈ langit makaˈulaliˈ duk makatalew-talew. 12 Saguwaˈ meke inin umantag kemōn, siggewde kaˈam duk binasade kaˈam. Boˈode kaˈam pī si meˈ langgalde hinukum duk kalabusude kaˈam. Binoˈo du isab kaˈam iyan si harapan meˈ sultan duk meˈ gubnul duk hukumde kaˈam peggeˈ nuhut kaˈam aku. 13 Bang laˈi ne kaˈam si harapande, taˈakabi ne si siye aka-aka mahāp sabab akuhin. 14 Kimmatanun bi teˈed dem ateybi weˈ gaˈi pikilbi andang bang ine panambungbin bang kaˈam binistiga. 15 Peggeˈ urunganku du kaˈam kataˈu duk kaˈam taˈu nambungan siye. Duk gaˈ iyan niyaˈ meˈ kuntarabin makasaggaˈ binissābin atawa makajawab kaˈam. 16 Bisan meˈ matettoˈabin, meˈ pungtinaˈibin, meˈ baˈanbin, duk meˈ bagaybin, sōngande du kaˈam iyan si kuntarabin. Duk niyaˈ kaˈam papateyde du. 17 Duk kaˈam, meˈ tindegkun,” paˈin si Isa, “kabunsihan du kaˈam weˈ kēmon aˈa peggeˈ nuhut kaˈam aku. 18 Saguwaˈ gaˈ du iyan niyaˈ lepas bisan da lamba kōkbin. 19 Bang gaˈi usaˈ sandelbin taga umul du kaˈam si surgaˈ gaˈ niyaˈ tamananne.”

Pinaˈal weˈ si Isa pamagkaˈat puweblo Awrusalamin

(Mateo 24.15-21; Markus 13.14-19)

20 “Bang takitebi ne puweblo Awrusalamin liput weˈ meˈ sundalu, na, kataˈuhanbi weˈ sōng tekka ne balaˈnen. 21 Manjari meˈ aˈa malaˈi si Yahudiyahin subey ne lahi pī si meˈ kapunuhan. Meˈ malaˈi diyalem puweblo Awrusalamin subey ne paluwas magdayiˈ-dayiˈ, duk meˈ andang malaˈi si luwasanin subey ne gaˈi padiyalem pī dem puweblo. 22 Peggeˈ miyaˈan ne meˈ ellew pangalegga Tuhan meˈ aˈahin, duk tinumanan ne kēmon tasulat dem kitabin. 23 Andūˈ, makaˈaseˈ-aseˈ teˈed meˈ mabettengin duk meˈ maganak dikiˈin laˈi si meˈ ellew īˈ. Peggeˈ niyaˈ iyan kasigpitan hadje tekka tuˈu si lahat inin duk meˈ aˈanen tewwaˈ mulkaˈ Tuhanin. 24 Niyaˈ siye matey binonoˈ weˈ meˈ sundaluhin, duk sinduwehin siniggew duk binoˈo hinang pilisu si kēmon kalahatan si dunya. Duk puweblo Awrusalam inin pinagkaˈat du weˈ meˈ kabangsahan seddili, duk gaˈi siye usaˈ bittuˈu samantaˈan gaˈi pe jukup gantaˈan pagbayaˈ meˈ bangsa seddilihin.”

Papitu Anak Manusiyaˈin

(Mateo 24.29-31; Markus 13.24-27)

25 “Duk niyaˈ iyan meˈ tandaˈ takite si mata ellewin duk si bulanin duk si meˈ poteˈanin. Duk tuˈu si dunya kaˈumagadan iyan meˈ kabangsa-bangsahanin duk gaˈi siye magkataˈu-taˈu sabab begeddu tahikin duk meˈ goyak mahadjehin. 26 Duk meˈ aˈahin agen matey hawal talewden duk hawal pagsusede sabab meˈ balaˈ inase-asede sōng matekka si dunyahin. Peggeˈ meˈ bayuˈan diyataˈ langitin tahalaˈ amban lugalden. 27 Manjari pagubus inin,” paˈin si Isa, “kitede du ku, Anak Manusiyaˈin, pitu dem inalak. Takite meˈ aˈahin du sahayakun duk balakatku mahadjehin. 28 Na, bang nagnaˈ ne umantag meˈ pinaˈinku inin, nengge kaˈam duk patongas, peggeˈ gaˈi ne tiggel tinimbul ne teˈed kaˈam.”

Pamintangan si poˈon kayuhin

(Mateo 24.32-35; Markus 13.28-31)

29 Ubus magda1ilan si Isa si siye, paˈinne, “Pandogahanun bi kayu igirahin duk meˈ kayu sinduwehin. 30 Bang takitebi numbuˈ meˈ dawennen, kataˈuhanbi weˈ sōng baytu panas ne. 31 Damikkiyan isab bang takitebi ne meˈ pinaˈinku ensiniˈ miyaˈan umantag, na, kataˈuhanbi weˈ tapit ne pagbayaˈ Tuhan tuˈu si dunyahin. 32 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “gaˈi pe ubus matey kēmon aˈa kuweˈitu inin, tekka ne meˈ bakas pinaˈinku inin. 33 Palabey hadja langitin duk dunyahin, saguwaˈ bang bissākun asal gaˈi usaˈ.”

Subey papateng-pateng

34 “Subey kaˈam papateng-pateng,” paˈin si Isa. “Kaw iye luwal tapikilbin magadjak-adjak duk maginuman duk magsuse sabab kaˈellumanbin. Bu bessuwang tekka ellew pabalikkun, manjari tasaˈut kaˈam si kadupangan. 35 Peggeˈ asal bessuwang tekka ellew miyaˈan, kuweˈ dalil tagen tabekkas, duk tewwaˈ kēmon aˈa si babew dunya inin. 36 Papateng-pateng kaˈam teˈed. Subey kaˈam luwal ngampun weˈ karayaw pabasag Tuhanin ateybin supaya tasandalbi du kēmon miyaˈan. Ngampun kaˈam karayaw gaˈ niyaˈ kaˈiyaˈanbi bang kaˈam nengge si harapanku, Anak Manusiyaˈin.”

37 Kahabaˈ ellew magtoloˈ si Isa dem langgal mahadjehin, saguwaˈ bang sangem, paluwas iye amban puweblo miyaˈan duk laˈi iye patennaˈ si antag kūd Jaitun. 38 Duk salung-salung pe, pī ne kēmon aˈahin si langgal hadje pakale si usihatnen.

22

Pagisun laˈat para pu si Isahin

(Mateo 26.1-5; Markus 14.1-2; Yahiya 11.45-53)

1 Tapit ne pagkādjaˈan meˈ Yahudihin pamangande pan gaˈi sinagetan pasuligin. Pagkādjaˈan miyaˈan inēnan Kādjaˈan Pangesseban. 2 Meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin, pinikil-pikil weˈ de bang saˈingge si Isa tapapateyde duk gaˈi kataˈuhan meˈ aˈahin. Peggeˈ talew siye si meˈ aˈahin.

Paˈisun si Judas muddihan si Isa

(Mateo 26.14-16; Markus 14.10-11)

3 Manjari paˈasek nakuraˈ seyitanin pu si Judas. Iye inin si Judas Iskariyot, dambuwaˈ meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk duwehin. 4 Tahalaˈ iye duk pī iye si meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk si meˈ kapitan meˈ guwaldiya si langgal hadjehin moˈo siye magisun bang saˈingge pamuddine si Isahin duk tasōnganne si siye. 5 Sinna teˈed siye duk nanggup siye ngurungan iye sīn. 6 Magaweˈ ne si Judas. Manjari kemuwe miyaˈan, miha ne iye waktu hāp panōngne si Isa supaya iye tasiggewde duk gaˈi kataˈuhan meˈ aˈahin.

Magpanyap disi Isa para si pagjamu-jamuhan Pangessebanin

(Mateo 26.17-25; Markus 14.12-21; Yahiya 13.21-30)

7 Manjari taˈabut ne kādjaˈan pamangande pan gaˈi sinagetan pasuligin. Duk si ellew miyaˈan subey meˈ aˈahin numbaliˈ anak bili-bili kakande pangessebande masa pamaluwas Tuhan bangsaden amban kamatey laˈi si lahat Misil awwalley. 8 Dinaˈak weˈ si Isa si Petros duk Yahiya, paˈinne, “Pī kaˈam magpanyap kinakanten bi para si pagjamu-jamuhan Pangesseban inin.” 9 Paˈinde si iye, “Tuwan, antag kami kabayaˈannu magpanyapin?” 10 Paˈinne si siye, “Pagdiyalembi si puweblo, niyaˈ iyan aˈa tasampangbi magboˈo komboˈ isihan boheˈ. Nuhut kaˈam iye pī si lumaˈ padiyalemannen, 11 duk paˈinun bi si dapuˈ lumaˈin, ‘Dinaˈak kew tinilew weˈ guruhin bang antag koˈ bilik pagjamu-jamuhanne duk meˈ tindegnen para si Kādjaˈan Pangessebanin.’ 12 Manjari niyaˈ iyan pakitehanne kaˈam bilik luha laˈi diyataˈ lumaˈ,” paˈin si Isa. “Andang ne panyap bilik miyaˈan. Laˈi kaˈam maghatul kinakanten bi.” 13 Manjari hap pī ne siye duk takitede laˈi sa pangaka si Isa si siyehin. Duk maghatul ne siye laˈi kinakande para si pagjamu-jamuhan Pangessebanin.

Magjamu-jamu si Isa duk meˈ tindegnen

(Mateo 26.26-30; Markus 14.22-26; 1 Korinto 11.23-25)

14 Pagtekka ne waktu pagjamu-jamuhin, ningkoloˈ ne si Isa duk meˈ kawakilannen mangan. 15 Manjari paˈin si Isa si siye, “Asal iye hep teˈed kinabayaˈankun kapagtuhut kite bi mangan kinakan para si pagjamu-jamuhan Pangesseban inin meke ku nandal kabinasahan. 16 Peggeˈ akahante kaˈam, puwas inin gaˈi ne ku mangan inin balik. Meke ku mangan inin balik bang Tuhanin ne magbayaˈ si meˈ aˈahin duk tuman ne bang ine asal hāti pagjamu-jamuhan inin.”

17 Manjari ngeddoˈ iye sawan duk pagubus iye magpasalamat, paˈinne si siye, “Eddoˈun bi inin duk inumun bi maggantiˈ-gantiˈ. 18 Peggeˈ akahante kaˈam, tinagnaˈan maˈin, gaˈi ne ku nginum balik boheˈ ubas samantaˈan gaˈi pe Tuhanin magbayaˈ si meˈ aˈahin.” 19 Ubus, ngeddoˈ iye pan duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, kinepak-kepak weˈ ne bu pinangurung weˈ ne si siye. Paˈinne, “Pan inin barankun, paglillaˈku sabab kaˈam. Hinangun bi inin supaya ku luwal taˈessebbi.” 20 Damikkiyan isab ubus siye mangan, pinangurung weˈ ne sawanin duk paˈinne, “Ininum inin tandaˈ janjiˈ Tuhan si kaˈam mabaˈahuhin. Bugtuˈ janjiˈ Tuhan inin sabab buˈus lahaˈkun para si kaˈam. 21 Saguwaˈ, payamanun bi,” paˈin si Isa, “aˈa sōng mamuddihan akuhin, saweˈte bi du magtingkoloˈ tuˈu si lamisahan. 22 Aku inin, Anak Manusiyaˈin, matey du ku peggeˈ inin pangagantaˈ Tuhan akuhin. Saguwaˈ makaˈaseˈ-aseˈ teˈed aˈa mamuddihan akuhin.” 23 Manjari magtilew-tilew siye bang sine enteˈ siye magsakap mamuddihan iyehin.

Pagsuweyande bang sine subey pinalangkewin

24 Na, magsuweyan meˈ tindeg si Isahin bang sine siye subey pinalangkewin. 25 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Tuˈu si dunya, meˈ sultanin magbayaˈ teˈed si meˈ aˈaden. Duk meˈ aˈa taga kapatutin, kabayaˈanden pinaˈin weˈ siye mangurung kahāpan si lahatin. 26 Saguwaˈ kaˈam subey gaˈi magsa miyaˈan. Tamanan mabangsahan si kaˈamin subey boˈohannen kuweˈ iye sali-salihin. Duk nakuraˈin subey tapikilne dinen kuweˈ iye daraˈakanin. 27 Sine teˈ bangsahan, maningkoloˈ mamanganin atawa manāgad iyehin? Dumaˈin ke maningkoloˈ mamanganin? Saguwaˈ aku inin tuˈu ku si kaˈam kuweˈ daraˈakan.

28 “Kaˈam ne iyan maneteg si akuhin bisan dem meˈ kasusehanku. 29 Aku inin kaˈurungan kapatut weˈ Samaku Tuhanin magbayaˈ si pasōngan. Damikkiyan isab urungante kaˈam kapatut magbayaˈ. 30 Magtuhut kite bi magkakanan laˈi dem pagsultananku. Duk patingkoloˈku du kaˈam si meˈ paningkoloˈan bangsahan duk magbayaˈ kaˈam si sampūˈ duk duwe bangsa tubuˈ Israˈilin.”

Pinaˈal pamasuwey si Petrosin

(Mateo 26.31-35; Markus 14.27-31; Yahiya 13.36-38)

31 Manjari paˈin si Isa pu si Petros, “Simon, pakale kew. Bakas kaˈam pāku nakuraˈ seyitanin sinuleyan bang taboˈone ke kaˈam si kalaˈatan. Panuleyannen kuweˈ paley bang tinahapan duk pinagseddili buwasin duk apanen. 32 Saguwaˈ bakas kew ampunanku si Tuhan, Simon, karayaw teteg sandelnu si akuhin. Tayikutannu du ku, saguwaˈ pagbalik ne kew si aku, pahagetun sandel meˈ pungtinaˈinun.” 33 Paˈin si Petros, “Tuwan, gaˈi kew tayikutanku. Bang kew kinalabusu nuhut ku kaˈu. Bang kew pinapatey, maglillaˈ ku isab pinapatey basta magtuhut kite.” 34 Paˈin si Isa, “Akahante kew Petros, gaˈi pe makatingkowak manukin sangem inin, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.”

Pitaka, bāg duk barung

35 Paˈin si Isa pe si siye, “Matuˈuhin pangandaˈakku kaˈam malumengnganin, gaˈi magboˈo pitaka atawa bāg atawa tehompaˈ, niyaˈ ke kulang si kaˈam?” “Gaˈ,” paˈinde. 36 Manjari paˈinne si siye, “Saguwaˈ kuweˈitu, bang niyaˈ sīnbi duk semmek pagsayinanbi, boˈohun bi si paglengngananbi. Duk manggaˈ niyaˈ barungnen, ambat pabellihanne jaketnen pamelline barung. 37 Peggeˈ akahante kaˈam, subey tinumanan tasulat dem kitab sabab akuhin. Pinaˈin hep laˈi sabab aku, ‘Pinalamud iye si meˈ aˈa ngalanggalan saraˈ.’ Sōng ne taˈabut katumanne inin.” 38 Manjari paˈinde, “Tuwan, payamanun, niyaˈ tuˈu duwe barung.” “Sarang ne iyan,” paˈinne.

Si Isa ngampun laˈi si kūd Jaitun

(Mateo 26.36-46; Markus 14.32-42)

39 Manjari paluwas si Isa amban puweblo hap pī si kūd Jaitun sa hinangannen. Patuhut meˈ tindegnen si iye. 40 Pagtekkane laˈi si lugal papīhannen, paˈinne si meˈ tindegnen, “Māku-māku kaˈam si Tuhan supaya kaˈam gaˈi taboˈo weˈ sassat.” 41 Ubus patala-tala iye amban siye, talahannen niyaˈ meˈ limempūˈ deppe duk laˈi nengge iye si tuˈutne ngampun si Tuhan. 42 Paˈinne, “O Ammaˈ. Bang kew mabayaˈ, daˈa ku pasagadanun bininasa. Saguwaˈ dumaˈin tinuhutin kinabayaˈankun saguwaˈ kinabayaˈannun.” 43 Manjari niyaˈ pabagala si iye dambuwaˈ malaˈikat amban surgaˈ ngurungan iye basag. 44 Peggeˈ dukka teˈed ateynen, ngampun teˈed iye manamal, hangkan songotnen kuweˈ lahaˈ mettak-mettak si bulak. 45 Ubus iye ngampun, kuwat iye duk balik iye pī si meˈ tindegnen. Takitene siye kapatuli peggeˈ pannahan siye hawal dukkaden. 46 Paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam tuli? Kuwat kaˈam duk māku-māku kaˈam si Tuhan supaya kaˈam gaˈi taboˈo weˈ sassat.”

Paniggew pu si Isahin

(Mateo 26.47-56; Markus 14.43-50; Yahiya 18.3-11)

47 Sasangne pe mamissāhin, banes aˈa tekka. Panuhutanden si Judas, dangan si meˈ sampūˈ duk duwe tindeg si Isahin. Patapit si Judas duk inūk weˈ ne si Isa. 48 Paˈin si Isā si iye, “Kuweˈ inin ke, Judas, pamuddinu Anak Manusiyaˈin?” 49 Pagtahāti meˈ tindeg si Isa mapaliput si iyehin bang ine sōng hininang meˈ aˈahin, paˈinde pu si Isa, “Tuwan, guna kami ne ke barung kamihin?” 50 Duk dangan siye, pineddang weˈ ne daraˈakan imam nakuraˈin duk butas tayingene kanawanin. 51 Saguwaˈ paˈin si Isa, “Sarang ne iyan.” Manjari inantan weˈ ne tayinge daraˈakanin duk kawuliˈan weˈ ne. 52 Sinduwe meˈ aˈa mapī maniggew si Isahin, meˈ nakuraˈ meˈ imamin, duk meˈ kapitan guwaldiya si langgal hadjehin, duk meˈ bahiˈ meˈ Yahudihin. Paˈin si Isa si siye, “Weˈ kannalbi mundu ku hangkan kaˈam pitu niggew aku magbarung duk magboˈo meˈ kakakal? 53 Ellew-ellew laˈi ku si kaˈam dem langgal hadjehin, bu gaˈ ku siggewbi. Saguwaˈ iye ne inin waktu pinasukuˈ si kaˈamin duk ku tasiggewbi, duk inin isab waktu pagbayaˈ nakuraˈ seyitanin.”

Masuwey si Petros weˈ gaˈi kataˈuhanne si Isa

(Mateo 26.57-58, 69-75; Markus 14.53-54, 66-72; Yahiya 18.12-18, 25-27)

54 Manjari siggewde si Isa duk boˈode tahalaˈ hap pī si lumaˈ imam nakuraˈin. Si Petros paturul pu si Isa saguwaˈ patala-tala. 55 Makellum meˈ sundaluhin ebbut si tengngaˈ lame lumaˈ imam nakuraˈin duk magtingkoloˈ siye paliput. Ningkoloˈ isab si Petros patuhut si siye. 56 Manjari takite iye weˈ dambuwaˈ dende daraˈakan sasangne maningkoloˈ-ningkoloˈ dem kasinagan ebbutin. Dinendengan iye weˈ dendehin duk paˈinne, “Aˈa inin saweˈ si Isa du isab.” 57 Saguwaˈ masuwey si Petros, paˈinne, “Dende, gaˈi iye kataˈuhanku.” 58 Gaˈ du tiggel niyaˈ dambuwaˈ lella ngite iye duk paˈinne, “Saweˈde du kew isab.” Saguwaˈ paˈin si Petros, “Dumaˈin, ella.” 59 Paglabey niyaˈ da ora, niyaˈ ne isab seddili makatīk si Petros duk paˈinne, “Kataˈuhanku aˈa inin asal bennal saweˈne du isab. Peggeˈ aˈa Jalil du iye inin.” 60 Saguwaˈ paˈin si Petros, “Lella, gaˈi kataˈuhanku bang ine pinaˈinnu iyan.” Magtawus tingkowak manukin sasangne pe mamissāhin. 61 Manjari pahaleng si Isa duk pinayaman weˈ ne si Petros, duk taˈesseb weˈ si Petros bakas pinaˈin si Isa si iyehin, “Gaˈi pe makatingkowak manukin sangem inin, kapamasuwey ne kew mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.” 62 Manjari tahalaˈ si Petros duk magtangis teˈed iye.

Hinang dagey si Isa duk pinapeddiˈan

(Mateo 26.67-68; Markus 14.65)

63 Hinang dagey si Isa weˈ meˈ aˈa mamanteyan iyehin, duk pinapeddiˈan weˈ de. 64 Binennesan pe weˈ de luwenen duk sinampak weˈ de duk tilewde iye, paˈinde, “Untukun koˈ, sine manampak kaˈuhin?” 65 Duk ekka pe bissāde seddili pamaˈiyaˈde iye.

Si Isa si harapan meˈ kakunsihalanin

(Mateo 26.59-66; Markus 14.55-64; Yahiya 18.19-24)

66 Pagsalung ne, magtipun meˈ kabahiˈanin duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin. Siye meˈ kakunsihalan mangahukumin. Binoˈo si Isa pinaharap si siye. 67 Paˈinde pu si Isa, “Akahanun kami bang asal kaˈu ne Almasihin.” Paˈin si Isa si siye, “Bisan kaˈam akahanku, gaˈi du ku kahagadbi. 68 Duk bang niyaˈ tilewku si kaˈam, gaˈi du kaˈam nambung. 69 Saguwaˈ tinagnaˈan kuweˈitu aku, Anak Manusiyaˈin, laˈi du ku ningkoloˈ si kanawanan Tuhan Mabalakatanin.” 70 Paˈinde kēmon, “Bang sa īˈ, Anak Tuhanin kew?” Nambung si Isa, paˈinne, “Sa pinaˈinbin, aku ne.” 71 Manjari paˈinde, “Weˈey pe kite bi subey miha saksiˈ seddili? Bu kite bi ne du makakale binissānen.”

23

Si Isa si harapan Pilatus

(Mateo 27.1-2, 11-14; Markus 15.1-5; Yahiya 18.28-38)

1 Manjari kēmon kakunsihalanin kuwat duk binoˈo weˈ de si Isa pī paharap pu si Pilatus. 2 Pagtekkade laˈi, tinuntutan si Isa weˈ de. Paˈinde, “Takuhi kami aˈa inin nimboˈohan bangsa kamihin nguntarahan gubelnohin. Gaˈi daˈakne meˈ aˈahin magbayed sukey si Sultan Nakuraˈin. Duk paˈinne pe weˈ iye koˈ Almasihin, hātinen, tapeneˈ Tuhan magsultanin.” 3 Tilew Pilatus iye, paˈinne, “Sultan meˈ Yahudihin ke kew?” Nambung si Isa, paˈinne, “Iye du pinaˈinnu iyan.” 4 Paˈin Pilatus si meˈ nakuraˈ imamin duk si meˈ aˈa mabanesin, “Gaˈ niyaˈ takasuwaˈku duse aˈa inin.” 5 Saguwaˈ pasegeˈ teˈed siye, paˈinde, “Magsasew iye si meˈ aˈahin sabab toloˈnen. Tinagnaˈan weˈ ne pagtoloˈnen laˈi si lahat Jalil, duk magtoloˈ isab iye si tibuˈukan Yahudiya, duk kuweˈitu tiyaˈ ne isab iye tuˈu si Awrusalam.”

Si Isa si harapan si Herod

6 Pagkale Pilatus inin, paˈinne, “Aˈa Jalil ke aˈa inin?” 7 “Aweˈ,” paˈinde. Pagkataˈuhan Pilatus weˈ si Isa amban lahat diyalem pagsultanan si Herod, dinaˈak weˈ ne si Isa binoˈo pī pu Sultan Herod, peggeˈ sābu laˈi iye si Awrusalam masa miyaˈan. 8 Pagkite si Herod si Isa, kēgan teˈed iye peggeˈ tiggel ne kabayaˈne mangite iyehin. Ekka aka-aka bakas takalene sabab si Isa duk bayaˈ iye ngite hinangan balakat hinangne. 9 Hangkan tiggel panilew-nilewne si Isahin, saguwaˈ gaˈ si Isa nambung. 10 Manjari meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin patapit pī duk pinabasag weˈ de panuntutde si Isahin. 11 Manjari hinang dagey si Isa weˈ si Herod duk meˈ sundalunen duk diniyawaˈan weˈ de. Pinasemmekan iye weˈ de juba tanam manamal, ubus bu daˈak si Herod ne iye binoˈo balik pī pu si Pilatus. 12 Ellew miyaˈan magbagay ne Pilatus duk si Herod. Matuˈuhin magbanta hep siye.

Si Isa ilaboˈan hukuman pinapatey

(Mateo 27.15-26; Markus 15.6-15; Yahiya 18.39—19.16)

13 Manjari tinawag weˈ Pilatus patipun meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ bahiˈin duk meˈ aˈahin. 14 Paˈinne si siye, “Binoˈo weˈ bi aˈa inin pitu si aku duk paˈinbi weˈ katimboˈohan weˈ ne meˈ aˈahin nguntarahan gubelnohin. Bakas ne iye paliksaˈku tuˈu si panaˈananbi, saguwaˈ gaˈ niyaˈ kasuwaˈku duse aˈa inin kuweˈ panuntutanbi iyehin. 15 Duk bisan si Herod damikkiyan du isab, peggeˈ daˈakne ne iye binoˈo balik pitu si kite bi. Pastiˈ teˈed weˈ gaˈ niyaˈ laˈat tahinang aˈa inin talep pamapateyan iye. 16 Hangkan daˈakku hadja iye ilubakan ubus bu paluwasku ne iye.” ( 17 Hangkan miyaˈan paˈin Pilatus, peggeˈ iye addatnen, kahabaˈ tahun bang magkādjaˈan meˈ Yahudihin inēnande Kādjaˈan Pangessebanin, maluwas iye si meˈ aˈahin dambuwaˈ pilisu.) 18 Pagka1e meˈ aˈahin pinaˈin si Pilatus miyaˈan, magkalolop siye kēmon, paˈinde, “Papateyun aˈa iyan! Barabbas kabayaˈan kami pinaluwasin.” ( 19 Si Barabbas inin tahan dem kalabusu peggeˈ bakas iye nuhut meˈ aˈa nguntarahan gubelnohin laˈi dem puweblo Awrusalam, duk makapapatey iye aˈa.) 20 Bayaˈ si Isa paluwas Pilatus hangkan ngalingan iye balik si meˈ aˈahin. 21 Saguwaˈ magkalolop siye, paˈinde, “Lansangun iye diyataˈ olom. Lansangun iye diyataˈ olom.” 22 Kamintellunen paˈin Pilatus si siye, “Weˈey, ine laˈat tahinangnen? Gaˈ niyaˈ takasuwaˈku dusene talep pamapateyan iye. Hangkan daˈakku hadja iye ilubakan ubus bu paluwasku ne iye.” 23 Saguwaˈ pasegeˈ teˈed siye duk magkalolop ne paˈin weˈ subey si Isa ilansang diyataˈ olom. Ujudnen tatuhut du kinabayaˈanden. 24 Hangkan ngalaboˈ hukuman Pilatus weˈ subey tinuhut kinabayaˈanden. 25 Pinaluwas weˈ ne aˈa pinākude pinaluwasin, aˈa kinalabusu sabab pangatune si gubelnohin duk sabab pamapateynen. Saguwaˈ si Isa sinōngan weˈ ne si meˈ sundalu duk tahinang kinabayaˈan meˈ aˈahin.

Pangalansang si Isa diyataˈ olomin

(Mateo 27.32-44; Markus 15.21-32; Yahiya 19.17-27)

26 Manjari binoˈo ne weˈ de si Isa lumengngan tudju pī si lugal pangalansangan iyehin. Sasangde si lān, niyaˈ tasampangde aˈa amban lahat Kirene, ēnnen si Simon. Bakas amban lahat diyataˈ iye balik pī si puweblo. Ginagahan iye weˈ meˈ sundaluhin duk dinaˈak pinanangkit si iye olom sōng pangalansangan si Isahin, dinaˈak binoˈo si dambulihan si Isa.

27 Banes teˈed aˈa patuhut pu si Isa sampay niyaˈ meˈ dende magtangis duk magmatey sababne. 28 Pahaleng si Isa duk paˈinne si siye, “O meˈ dende Awrusalam, daˈa ku pagtangisanun bi. Iye pagtangisanun bi dibin duk meˈ anakbin. 29 Peggeˈ niyaˈ iyan meˈ ellew tekka si pasōngan, paˈin meˈ aˈahin, ‘Hāp sukud meˈ dende manggaˈi manganakin duk meˈ dende manggaˈ bakas manganak duk magpasusuhin.’ 30 Duk suknaˈan meˈ aˈahin iyan diden, paˈinde, ‘Weˈey pe ku gaˈi tahanan punu inin. Weˈey pe ku gaˈi lekkeban kūd inin.’ 31 Peggeˈ,” paˈin si Isa, “bang kuweˈ inin hininangde si aˈa manggaˈ niyaˈ dusenen, pasōng pe iyan hininangden si meˈ aˈa taga dusehin si meˈ ellew īˈ.”

32 Niyaˈ isab duwangan aˈa seddili amban si Isa binoˈo weˈ de pinapatey. Duwangan miyaˈan bakas ngalanggalan saraˈ. 33 Pagtekkade laˈi si lugal ēnande “Bungkug,” ilansang weˈ de si Isa diyataˈ olom bu pinatengge weˈ de olomin. Ilansang isab weˈ de duwangan ngalanggalan saraˈin si olomde. Dambuwaˈ olomin patenggede si kanawanan si Isa duk dambuwaˈin si bibanganne. 34 Ngampun si Isa si Tuhan para si meˈ mangalansang iyehin, paˈinne, “O Ammaˈ, ampunun siye peggeˈ gaˈi tahātide hininangde inin.” Meˈ sundaluhin maglegot pagbahagiˈde meˈ semmek si Isahin. 35 Sasang meˈ aˈa magtengge malaˈihin mayam-mayam, meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin, pinagudjiˈan si Isa weˈ de duk binissāhan. Paˈinde, “Tatabangne meˈ aˈa seddilihin, ambat tabangne dinen bang asal bennal iye Almasihin, tapeneˈ Tuhan magsultanin.” 36 Hinang dagey isab iye weˈ meˈ sundaluhin. Patapit siye pī duk sinōngan iye weˈ de ininum pamaˈinum iye. 37 Duk paˈinde, “Bang sultan meˈ Yahudihin kew, tabangun dinun.” 38 Duk niyaˈ sinulat si olom diyataˈan kōkne pinaˈin, “Inin sultan meˈ Yahudihin.”

39 Binissā-bissāhan isab si Isa weˈ dangan meˈ aˈa ngalanggalan saraˈ ilansangin, paˈinne, “Dumaˈin ke kew Almasihin. Na, timbulun be dinun duk sampay kami isab.” 40 Saguwaˈ inamāhan iye weˈ saweˈnen, paˈinne, “Weˈey kew missā sa iyan? Weˈ gaˈi kew talew si Tuhan? Saliˈ-saliˈ hep hukuman si kitehin bi tellungan. 41 Saguwaˈ kite duwangan patut kite pinapatey kuweˈ inin peggeˈ inin tumbas meˈ hinanganten. Saguwaˈ aˈa inin gaˈ niyaˈ laˈat tahinangne.” 42 Manjari paˈinne pu si Isa, “O Isa, daˈa ku kayipatanun bang ne kew magsultan.” 43 Paˈin si Isa si iye, “Sabennal akahante kew, ellew inin du, laˈi kite magtuhut si surgaˈ.”

Kamatey si Isahin

(Mateo 27.45-56; Markus 15.33-41; Yahiya 19.28-30)

44 Paglettu ellew ne, ngalindem mata ellewin duk maglindem dem tibuˈukan lahat miyaˈan sampay lisag tellu kohapin. 45 Duk garet isab paduwe semmek subuk hinang ellig dem langgal hadjehin. 46 Manjari ngalingan si Isa papales, paˈinne, “O Ammaˈ, sōnganku niyawakun si antanannu.” Pagubus inin bissāne, bekkat ne napasnen. 47 Pagkite kapitan meˈ sundaluhin maˈumantag miyaˈan, pinudji weˈ ne Tuhanin duk paˈinne, “Asal aˈa hāp teˈed aˈa inin!” 48 Duk kēmon aˈa malaˈi magtipun mamayamin, pagkitede maˈumantag miyaˈan, hap lumaˈ siye neppak-neppak dākanden peggeˈ dukka siye manamal. 49 Kēmon meˈ bagay si Isahin, sampay meˈ dende manuhut iye amban Jalilin, laˈi siye nengge patala-tala duk takitede kēmon bakas maˈumantagin.

Pangubul si Isahin

(Mateo 27.57-61; Markus 15.42-47; Yahiya 19.38-42)

50-51 Niyaˈ aˈa laˈi inēnan si Yusup amban puweblo Arimati, laˈi si lahat Yahudiya. Aˈa hāp iye duk bentel kawul-piˈilnen. Inagad-agad weˈ ne katuman meˈ paˈalan sabab pagbayaˈ Tuhanin. Dangan iye si meˈ kakunsihalanin, saguwaˈ gaˈ iye patuhut si meˈ pikilande duk hinangande pamapateyde pu si Isahin. 52 Si Yusup inin pī pu si Pilatus duk pināku weˈ ne bangkey si Isahin. 53 Manjari ilebbes ne weˈ ne duk sinaput weˈ ne. Ubus bu pinabāk weˈ ne diyalem lingab ilowangan dem batu gaˈ pe bakas pangubulan. 54 Kohap Jumaˈat ne miyaˈan, duk seddep ne ellewin. Iye ne miyaˈan tagnaˈan ellew liˈihin. 55 Meˈ dende manuhut si Isa amban Jalilin, paturul pu si Yusup duk takitede kubulin duk bang saˈingge pamettadne si Isahin diyalem kubul. 56 Manjari hap lumaˈ ne siye manyap meˈ laksiˈ duk meˈ isellan bengngi pangalaksiˈde bangkey si Isahin. Pagellew liˈi ne, pahali siye sa pangandaˈakan saraˈin.

24

Si Isa ellum balik

(Mateo 28.1-10; Markus 16.1-8; Yahiya 20.1-10)

1 Subu-subu ellew Ahadin, hap pī meˈ dende miyaˈan si kubul moˈo meˈ laksiˈ pinanyapden. 2 Pagtekkade laˈi, takitede weˈ ubus ne iligidan batu bakas panampeng lingabin. 3 Padiyalem siye saguwaˈ takitede weˈ gaˈ ne laˈi bangkey si Isahin. 4 Gaˈi siye magkataˈu-taˈu sabab miyaˈan. Manjari bessuwang niyaˈ nengge si bihingde duwangan lella, semmekden makasilew manamal. 5 Kadahitan teˈed meˈ dendehin duk pakusu siye. Saguwaˈ paˈin meˈ lellahin si siye, “Weˈey pihabi aˈa maˈellumin tuˈu si pangubulande meˈ aˈa mateyin? 6 Gaˈ ne tuˈu si Isa. Ubus ne iye ellum balik. Essebun bi pinaˈinne si kaˈamin palaˈine pe si Jalilin. 7 Paˈinne hep weˈ iye, Anak Manusiyaˈin, sinōngan du pī si antanan meˈ aˈa dusehan duk lansangde iye diyataˈ olom duk katellu ellewnen ellum du iye balik.” 8 Manjari taˈesseb weˈ meˈ dendehin meˈ bakas binissā si Isa miyaˈan. 9 Tahalaˈ siye amban kubulin duk hap lumaˈ ne siye. Inaka weˈ de kēmon inin si meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk dambuwaˈin duk si kēmon meˈ tindeg si Isa sinduwehin. 10 Meˈ dende inin disi Mariyam, dende amban Magdalahin, si Joˈanna, duk si Mariyam isab, saˈi si Yakubin, duk niyaˈ isab meˈ dende seddili saweˈde. Siye inin mangakahan meˈ tindeg kawakilan si Isahin sabab takiteden. 11 Saguwaˈ meˈ kawakilanin, gaˈ kinahagad weˈ de inaka meˈ dendehin peggeˈ paˈinde meˈ koto-koto hadja miyaˈan. 12 Saguwaˈ paghulangkad si Petros magubas pī si kubul. Pagtekkane laˈi, pakokkoˈ iye pasīp diyalem lingabin. Luwal takitene malaˈihin meˈ saputin. Manjari tahalaˈ iye hap lumaˈ, ulaliˈ teˈed sabab bakas maˈumantagin.

Si lān tudju Emmaus

(Markus 16.12-13)

13 Ellew miyaˈan du isab niyaˈ duwangan tindeg si Isa maglengngan hap pī si kalumaˈan inēnan Emmaus, niyaˈ sampuk-dambuwaˈ kilumetro talahannen amban Awrusalam. 14 Magbissā-bissā siye si lān sabab meˈ bakas maˈumantag baˈahu miyaˈan. 15 Sasangde magbissā-bissāhin, pī si Isa patapit duk patuhut iye si siye. 16 Takitede iye saguwaˈ gaˈ takilalede si Isa. 17 Paˈinne si siye, “Ine pagbissā-bissābi miyaˈan sasangbi malumengnganin?” Padeheng siye duk takite si bantuk luwe duwanganin weˈ suse siye.

18 Manjari dangan siye, ēnnen si Kelopas, nambung, paˈinne, “Weˈ gaˈi kataˈuhannu maˈumantag si Awrusalam baˈahu miyaˈan, bu kēmon aˈa laˈi ngataˈu?” 19 “Weˈey, ine maˈumantagin?” paˈin si Isa. “Maˈumantag pu si Isahin be, aˈa Nasaretin,” paˈinde. “Si Isa inin nabi balakatan si matahan Tuhan duk meˈ aˈahin kēmon. Taga balakat iye si meˈ bissānen duk si meˈ hinangannen. 20 Sinōngan iye weˈ meˈ nakuraˈ meˈ imam kamihin duk meˈ nakuraˈ lahat kamihin pī si gubnulin duk ilaboˈan iye hukuman pinapatey, ubus bu ilansang iye weˈ de diyataˈ olom duk iye matey. 21 Bu asal ase-ase kami teˈed miyaˈan, weˈ iye ne pinapitu Tuhan mamaluwas meˈ tubuˈ Israˈilin. Aweˈ, duk dumaˈin hadja miyaˈan, saguwaˈ tellum bahangi ne kuweˈitu kemuwe pamapateyde iyehin. 22 Duk niyaˈ isab meˈ dende saweˈ kamihin, niyaˈ inaka weˈ de si kami makaˈulaliˈ kami teˈed. Ensiniˈ salung, subu-subu pe, hap pī koˈ siye si kubul si Isa. 23 Saguwaˈ gaˈ ne koˈ laˈi baran si Isahin, duk paˈinde weˈ niyaˈ koˈ takitede pabagala meˈ malaˈikat magpaˈin si siye weˈ ellum ne koˈ si Isa. 24 Manjari sinduwe meˈ saweˈ kamihin hap pī si kubul, duk takitede sa pinaˈin meˈ dendehin. Saguwaˈ si Isa gaˈ du isab takitede.”

25 Manjari paˈin si Isa si siye, “Babbal pahāp kaˈam iyan. Weˈey gaˈi kahagadbi kēmon pinaˈin meˈ kanabihan dem kitabin? 26 Paˈin meˈ kanabihanin hep weˈ Almasihin subey dahuˈ makalabey kabinasahan meke iye magsultan si kēmon-kēmonin.” 27 Manjari pinahāti weˈ si Isa si siye kēmon sinulat dem kitab sabab iyehin. Tinagnaˈan weˈ ne amban meˈ tasulat si Musahin hap pī si meˈ tasulat meˈ kanabihanin kēmon.

28 Pagtapit ne siye si kalumaˈan papīhanden, si Isa magmā-mā kuweˈ sōng patalus, 29 saguwaˈ inohotan teˈed iye weˈ de, paˈinde, “Tuˈu ne kew dahuˈ si kami peggeˈ iyuˈ ne kohap teˈed. Sōng lindem ne.” Hangkan padiyalem ne si Isa nuhut siye. 30 Manjari inin, paglaˈi siye magtingkoloˈ sōng mangan, ngeddoˈ si Isa pan duk magpasalamat iye si Tuhan, ubus bu kinepak-kepak weˈ ne duk pinangurung weˈ ne si siye. 31 Bessuwang hadja takilalede ne si Isa. Saguwaˈ magtawus iye lanyap amban bihingde. 32 Manjari magbissā-bissā siye duwangan, paˈinde, “Hangkan du hatiˈ landuˈ kēgten sābune mamissā si kite si lānin, pagpahātine kitab si kitehin.”

33 Kuwat siye duˈun-duˈun duk balik siye hap Awrusalam. Pagtekkade laˈi, takasuwaˈde tindeg si Isa sampūˈ duk dambuwaˈin magtipun-tipun duk meˈ sinduwehin. 34 Paˈinde si duwanganin, “Asal ellum ne teˈed balik Panuhutanin duk bakas pakite iye pu si Simon.” 35 Manjari magsuwi-suwi isab duwanganin sabab malumabey si siye si lānden, duk bang saˈingge pakakilalede pu si Isahin. Paˈinde weˈ pangilalehande iyehin pangepak-ngepakne panin.

Pakite si Isa si meˈ tindegnen

(Mateo 28.16-20; Markus 16.14-18; Yahiya 20.19-23; Hinangan 1.6-8)

36 Sasang magsuwi-suwi pe duwanganin, bessuwang si Isa laˈi nengge si tengngaˈde. Duk paˈinne si siye, “Karayaw sanyang kaˈam.” 37 Takeddut siye duk kadahitan siye peggeˈ kannalde panyataˈ takitede miyaˈan. 38 Saguwaˈ paˈinne si siye, “Weˈey kaˈam takeddut duk weˈey pe kaˈam duwe-duwehan? 39 Payamanun bi meˈ tangankun duk meˈ bettiskun. Asal aku hep ituˈ. Antanun bi be ku duk kataˈuhanbi weˈ dumaˈin ku ituˈ panyataˈ. Peggeˈ panyataˈin gaˈ hep niyaˈ baranne. Saguwaˈ aku inin takitebi du weˈ niyaˈ baranku.” 40 Paˈinne inin duk pinakitehan weˈ ne si siye meˈ tangannen duk meˈ bettisnen. 41 Saguwaˈ kuweˈ kahunitan siye kahagad weˈ asal toˈo miyaˈan, peggeˈ kēgan teˈed siye duk ulaliˈ siye. Manjari paˈinne si siye, “Niyaˈ ke tuˈu kinakan ine-ine?” 42 Sinōngan iye weˈ de dambuwaˈ kenna tinunuˈ. 43 Ineddoˈ weˈ ne duk kinakan weˈ ne si matahande.

44 Puwas miyaˈan, paˈinne si siye, “Iye ne hep inin bakas pinaˈinku si kaˈam matuˈuhin, masa pagtuhut-tuhutten bi pe. Paˈinku hep weˈ subey du tinumanan kēmon bakas tasulat sabab akuhin, iye tasulat dem saraˈ si Musahin duk tasulat meˈ kanabihanin duk dem kitab Jabur. Na, meˈ maˈumantag si aku miyaˈan, katumanan ne meˈ tasulatden.” 45 Manjari inurungan siye pikilan supaya tasabutde kitabin, 46 duk paˈinne si siye, “Iye inin tasulat dem kitabin, weˈ Almasihin subey nandalan kabinasahan sampay pinapatey duk katellu ellewnen puwas kamateynen ellum balik. 47 Tasulat isab laˈi weˈ subey minahalayak si meˈ aˈa amban kēmon kabangsa-bangsahan weˈ bang pagsusunande duk lebbahande meˈ duseden, ampun Tuhanin du siye sabab tahinang Almasihin. Duk subey nagnaˈ minahalayak tuˈu si Awrusalam. 48 Peggeˈ kaˈam ne teˈed bakas mangite meˈ maˈumantag si akuhin, hangkan subey kaˈam manaksiˈin,” paˈin si Isa. 49 “Duk papituku du si kaˈam,” paˈinne, “pananggup Samaku Tuhanin. Hangkan daˈa dahuˈ kaˈam usaˈ amban puweblo Awrusalam inin samantaˈan gaˈi pe kaˈam paˈasekan balakat amban Tuhanin.”

Paˈangkat si Isa hap surgaˈin

(Markus 16.19-20; Hinangan 1.9-11)

50 Manjari binoˈo siye weˈ ne paluwas amban Awrusalam hap pī si antag kalumaˈan Betani. Pagtekkade laˈi, pinadiyataˈ weˈ ne meˈ tangannen māku-mākuhan siye kahāpan amban Tuhan. 51 Sasangne pe mamāku-māku si Tuhanin, tahalaˈ ne iye amban siye duk paˈangkat iye hap surgaˈ. 52 Pasujud siye pu si Isa laˈi, ubus bu balik ne siye hap Awrusalam. Kēgan teˈed siye manamal, 53 duk luwal siye laˈi dem langgal hadjehin mudji Tuhanin.

Yahiya

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Inin aka-aka hāp sabab Isa Almasi

Jūd inin sinulat weˈ Yahiya

Pahāti sabab jūd sinulat weˈ Yahiya

Si Yahiya inin dangan meˈ tindeg si Isa tapeneˈne dinaˈak magmahalayak lapalnen. Samanen si Sebede, aˈa magkenna. Saˈinen si Salome, tindeg Isa Almasi isab duk dambuwaˈ iye meˈ dende mangurung bānyaˈ pu si Isa duk meˈ tindegnen.

Si Yahiya bataˈ pe pangalingan si Isa iyehin. Sasangde duk si Yakub, pungtinaˈinen, maghatul pokot samaden laˈi si higad lamew, palabey si Isa duk binoˈo siye weˈ ne. Magtawus inambanan weˈ si Yahiya duk si Yakub samaden laˈi dem bangkaˈ duk nuhut ne siye si Isa. Dambūs-būs teˈed panuhut Yahiya si Isahin. Sampay bahiˈ iye gaˈ teˈed pinda sandelne pu si Isahin duk magesseb teˈed siye duwangan.

Inaka weˈ Yahiya bang weˈey sulatne jūd inin. Paˈinne supaya koˈ meˈ aˈahin kahagad weˈ si Isa asal bennal Anak Tuhanin duk sabab pakahagadde inin, taga umul siye gaˈ tamananne. Niyaˈ pituˈ hinangan si Isa balakatan inaka weˈ Yahiya tuˈu si sulatne inin. Duk niyaˈ pituˈ usihat si Isa inaka weˈ ne. Si meˈ hinanganne makaˈulaliˈ miyaˈan, takitete weˈ Tuhanin mamapitu si Isahin. Si meˈ usihat si Isa inin, takitete isab weˈ Tuhanin mamapitu si Isahin.

Kabayaˈan Yahiyahin weˈ kahagad meˈ aˈahin pu si Isa duk nuhut siye iye. Peggeˈ luwal hadja bang sandel siye pu si Isa meke siye taga umul salama-lama. Gaˈ niyaˈ lān seddili.

1

Lapalin manjari aˈa

1 Gaˈ pe dunya inin pinapanjari asal andang ne Lapalin. Lapalin magdambuwaˈ duk Tuhanin duk Lapalin Tuhanin ne. 2 Kemuwe awwalley Lapalin duk Tuhanin dambuwaˈ du. 3 Kēmon-kēmonin pinapanjari weˈ Lapalin amban pangandaˈakan Tuhanin. Gaˈ niyaˈ pinapanjari bisan ine tuˈu dem alam inin bang dumaˈin amban Lapalin. 4 Lapalin asal poˈon umulin duk umul inin mangurung dantaˈ si pikilan manusiyaˈin. 5 Dantaˈ inin ninag dem kalindeman duk dantaˈin gaˈi teˈed tapalem weˈ lindemin.

6 Manjari, niyaˈ aˈa kawakilan weˈ Tuhanin, ēnnen Yahiya. 7 Dinaˈak iye weˈ Tuhanin pitu magaka sabab dantaˈ inin, supaya kēmon aˈahin makakale inakanen duk kahagad. 8 Dumaˈin Yahiya dantaˈ inin. Saguwaˈ akane mapituhin magaka-aka sabab dantaˈin. 9 Dantaˈ mabennal inin, hātinen Lapalin, tiyaˈ ne pitu si dunya ngurung dantaˈ si pikilan manusiyaˈin kēmon.

10 Saguwaˈ bisan ne Lapalin tuˈu si dunya duk pinapanjari hep weˈ ne dunyahin, gaˈ du Lapalin takilale weˈ meˈ aˈa si dunyahin. 11 Pitu iye si lahatne, saguwaˈ gaˈ iye tinayimaˈ weˈ bangsanen. 12 Saguwaˈ sine-sine nayimaˈ Lapalin duk makahagad si iyehin, urunganne siye kapatut manjari meˈ anak Tuhanin. 13 Tahinang siye anak Tuhanin dumaˈin kuweˈ paganak manusiyaˈ atawa amban kabayaˈan manusiyaˈ atawa amban napsu manusiyaˈ. Saguwaˈ tahinang siye anak Tuhanin amban kabayaˈan Tuhanin.

14 Manjari, Lapalin palahil tuˈu si dunya taga baran manusiyaˈ duk patennaˈ diyaleman manusiyaˈ. Kēmon lasa duk bennal laˈi si iye. Takite kami balakatnen duk sahayanen, duk balakatne duk sahayane inin talep si iye peggeˈ iye Anak Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin.

15 Si Yahiya magaka-aka sabab Lapalin. Missā iye papales, paˈinne, “Iye ne hep inin bakas inakaku si kaˈamin, paˈinku, ‘Niyaˈ pitu dambuli amban aku. Pasōng iye langkew amban aku peggeˈ gaˈ pe ku inanakan, asal andang ne iye.’ ” Iye inin inaka Yahiyahin.

16 Peggeˈ laˈi si Lapalin kēmon lasahin, kite bi kēmon makahampit isab lasanen duk tabangnen. Lasanen duk tabangnen pinagtamba-tamba si kite bi. 17 Saraˈ Tuhanin pinasampay si manusiyaˈ weˈ si Musa, saguwaˈ lasa Tuhanin duk bennalin pinangurung si manusiyaˈ weˈ Isa Almasi, iye inēnan Lapal Tuhanin. 18 Gaˈ niyaˈ bakas ngite Tuhanin. Saguwaˈ pinakataˈu Tuhanin si manusiyaˈ weˈ Anakne dambuwaˈ-buwaˈin, peggeˈ asal Tuhan du iye duk magdambuwaˈ iye duk Samanen.

Inaka si Yahiya magpandi-pandi meˈ aˈahin

Manjari niyaˈ meˈ aˈa pī pu si Yahiya sābune magpandi meˈ aˈa si lipag boheˈ Jordan, si kalumaˈan Betani. 19 Dambuwaˈ ellew niyaˈ meˈ imam duk meˈ tabang meˈ imamin dinaˈak weˈ meˈ nakuraˈ meˈ Yahudi si puweblo Awrusalamin hap pī pu Yahiya nilew iye bang sine iye. 20 Gaˈ magellig-ellig Yahiya saguwaˈ magbennal teˈed iye, paˈinne, “Dumaˈin ku Almasihin.” 21 “Na, sine kew?” paˈinde. “Si Eliyas ke kew?” Paˈin Yahiya, “Dumaˈin.” Paˈin meˈ imamin, “Kaˈu ke nabi inagad-agad bangsate bi Israˈilin?” Nambung Yahiya, “Dumaˈin.” 22 Manjari paˈinde si iye, “Akahanun kami bang sine kew teˈed. Subey kami akahannu supaya niyaˈ pangaka kami si meˈ mangandaˈak kami mapituhin. Ine paˈinnu sabab dinun?” 23 Sambung Yahiyahin saliˈ du teˈed kuweˈ bakas tasulat Nabi Isaya dem kitabin. Paˈin Yahiya, “Aku aˈa maglingan papales dem lahat makagindew-gindewin. Paˈinku: Pabentelun bi lān sōng palabeyan Tuhanin.”

24 Meˈ imam inin bakas dinaˈak pī weˈ meˈ Yahudi be-āgama teˈed inēnan meˈ Pariseo. 25 Manjari tinilew weˈ de Yahiya balik, paˈinde, “Na, weˈey kew magpandi meˈ aˈa bang dumaˈin kew Almasihin atawa si Nabi Eliyas atawa nabi inagad-agad bangsate bi Israˈilin?” 26 Sambungan Yahiya siye, paˈinne, “Aku inin, magpandi ku meˈ aˈa duk boheˈ. Saguwaˈ niyaˈ dambuwaˈ nengge luˈu si tengngaˈbi saguwaˈ gaˈi kataˈuhanbi bang sine. 27-28 Dambuli iye amban aku pitu, saguwaˈ gaˈi ku pataˈ bisan ngalekkahan ingket tehompaˈnen peggeˈ langkew teˈed iye amban aku.”

Bili-bili Tuhanin

29 Pagsasumuhin, kite Yahiya si Isa pī patudju si iye. Pagkitene si Isa, paˈin Yahiya si meˈ aˈa malaˈihin, “Iye ne hep inin dalil gantiˈ bili-bili pangurung Tuhanin pagkuluban para si manusiyaˈ. Iye inin mamuwasan duse manusiyaˈin kēmon. 30 Iye ne hep inin bakas inakaku si kaˈamin, paˈinku, ‘Niyaˈ pitu dambuli amban aku. Langkew iye amban aku, peggeˈ gaˈ pe ku inanakan asal andang ne iye.’ 31 Tagnaˈ gaˈ kataˈuhanku bang sine aˈa mapitu dambuli amban akuhin,” paˈin Yahiya. “Saguwaˈ pitu ku magpandi meˈ aˈa duk boheˈ supaya iye tapakilale si bangsa Israˈilin. 32-33 Gaˈ pe iye kataˈuhanku, saguwaˈ paˈin Tuhan mangandaˈak aku magpandi meˈ aˈa duk boheˈin, ‘Bang takitenu Niyawa Sutsihin paduwaˈi pī si dambuwaˈ aˈa duk pateteg laˈi si iye, iye iyan seddili pamandine manusiyaˈin; papīne si siye Niyawa Sutsihin.’ ” Manjari naksiˈ Yahiya sabab si Isa, paˈinne, “Bakas takiteku teˈed Niyawa Sutsihin duwaˈi amban diyataˈ langit kuweˈ bantuk assang padapuˈ duk pateteg pu si Isa. 34 Asal takiteku teˈed,” paˈin Yahiya, “hangkan kasaksiˈanku weˈ bennal-bennal teˈed si Isa inin Anak Tuhanin.”

Tagnaˈ tindeg si Isahin

35 Pagsasumuhin, laˈi ne isab si Yahiya si lipag boheˈ Jordan duk duwangan meˈ tindegnen. 36 Takite Yahiya si Isa palabey. Magtawus paˈinne, “Iye hep miyaˈan dalil bili-bili Tuhanin.” 37 Takale meˈ tindegne duwanganin pinaˈin Yahiya miyaˈan, manjari paturul siye pu si Isa. 38 Paghaleng si Isa, takitene duwanganin paturul si iye. Tinilew siye weˈ ne, paˈinne, “Ine akabin?” Nambung siye, paˈinde, “Rabbi, (hātinen Guru) antag patennaˈannun?” 39 Paˈin si Isa, “Nuhut kaˈam aku duk takitebi.” Manjari nuhut ne siye si Isa. Hatu ne miyaˈan meˈ lisag ampat kohap. Takite weˈ de patennaˈan si Isahin duk laˈi pe siye ngeregseˈ lindem. 40 Dambuwaˈ mapaturul pu si Isahin, ēnnen si Andariyas. Si Andariyas inin pungtinaˈi si Simon Petros. 41 Manjari magtawus piniha weˈ Andariyas pungtinaˈinen. Pagtakasuwaˈne ne, paˈinne si iye, “Takasuwaˈ kami ne Almasihin.” (Almasihin iye tapeneˈ Tuhan magsultan matuˈu si dunyahin.) 42 Ubus binoˈo weˈ ne si Simon pī pu si Isa. Pinayaman si Simon pahantap weˈ si Isa duk paˈinne, “Kaˈu si Simon; ēn samanun Yahiya. Saguwaˈ ēnante kew si Kepas.” (Ēn Kepas inin saliˈ du kuweˈ ēn Petros, hātinen, batu.)

Ilinganan weˈ si Isa si Pilip duk Natanael

43 Pagsasumuhin, tapikil si Isa hap pī si lahat Jalil. Takasuwaˈne si Pilip duk paˈinne si iye, “Nuhut kew aku.” 44 Si Pilip inin amban Betsaida, lahat si Andariyas duk si Petrosin. 45 Piniha weˈ si Pilip si Natanael. Pagtakasuwaˈne, inakahan weˈ ne, paˈinne, “Takasuwaˈ kami ne aˈa bakas inaka si Musa dem kitab Tawratin duk inaka isab weˈ meˈ kanabi-nabihanin dem sulatden. Iye si Isa anak si Yusupin amban kalumaˈan Nasaret.” 46 Paˈin Natanael, “Oy, gaˈ niyaˈ aˈa hāp paguwaˈ amban Nasaret.” Paˈin si Pilip, “Nuhut be kew aku duk kitenu.” 47 Pagkite si Isa si Natanael tudju pī si iye, paˈin si Isa, “Tiyaˈ niyaˈ dambuwaˈ aˈa Israˈil teˈed. Gaˈi iye ngakkal.” 48 Paˈin Natanael pu si Isa, “Saˈingge pangataˈunu akuhin?” Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Gaˈ pe kew linganan si Pilip, takitete ne kew diyawaˈ poˈon kayu igirahin.” 49 Paˈin Natanael si iye, “Tuwan, kaˈu Anak Tuhanin. Kaˈu sultan bangsa Israˈilin.” 50 Paˈin si Isa si iye, “Kahagad ke kew si aku peggeˈ paˈinku weˈ takitete kew diyawaˈ poˈon igirahin? Si pasōngan makakite du kew iyan meˈ hinanganku labi pe makaˈulaliˈ amban inin.” 51 Duk paˈin si Isa si siye, “Sabennal akahante kaˈam, si pasōngan takitebi du iyan surgaˈin luka duk takitebi isab meˈ malaˈikat Tuhanin magduwaˈi-manaˈik amban aku, Anak Manusiyaˈin.”

2

Pagkawin laˈi si Kanahin

1 Pagpuwas duwem bahangi kemuwe pagbissā si Isa duk Natanaelin, niyaˈ magkawin laˈi si kalumaˈan Kana, laˈi si lahat Jalil. Saˈi si Isahin laˈi si pagkawinan. 2 Si Isa duk meˈ tindegnen tabatik isab pī. 3 Manjari laˈi si pagkawinan, ininumden boheˈ ubas bu ubus ne weˈ meˈ aˈahin ininum. Paˈin saˈi si Isahin si iye, “Ubus ne boheˈ ubas ininumden.” 4 Paˈin si Isa si saˈinen, “Daˈa kew magsuse sabab iyan. Aku saˈ taˈu si iyan. Gaˈ pe taˈabut waktu pamakiteku balakatkun.” 5 Manjari paˈin saˈinen si meˈ daraˈakan si lumaˈ miyaˈan, “Ine-ine pangandaˈakan si Isa kaˈam, hinangun bi.”

6 Niyaˈ laˈi ennem poga batu pangisihan boheˈ pangosoˈan meˈ Yahudihin, nuhut addatde pagsutsihin. Dambuwaˈ poga isihan meˈ lime mital. 7 Paˈin si Isa si meˈ daraˈakanin, “Pennoˈanun bi meˈ poga iyan duk boheˈ.” Pinennoˈan ne weˈ de, sampay sōng buˈus. 8 Manjari daˈak si Isa siye, paˈinne, “Nginduk ne kaˈam amban meˈ poga iyan bu boˈohun bi pī si mangantan pagkādjaˈan inin.” Binoˈo ne weˈ de pī si mangantan pagkādjaˈanin, 9 duk kininaman weˈ ne boheˈ mamanjari boheˈ ubasin. Gaˈ kataˈuhanne bang amban boheˈ ubas miyaˈan, saguwaˈ meˈ daraˈakan bakas manginduk boheˈin kataˈuhande. Manjari magtawus ilinganan weˈ ne pangantin lellahin. 10 Paˈinne si iye, “Iye addatin bang magtāgad, pamaˈinum dehellu ininum mahāpin. Manjari bang ekka ne taˈinum meˈ aˈahin, meke ne pamaˈinum ininum manggaˈi mahāpin. Saguwaˈ kaˈu, taˈennaˈnu pe sampay kuweˈitu ininum mahāpin.”

11 Iye inin hinangan makaˈulaliˈ tagnaˈ hininang si Isahin. Hininang inin weˈ ne laˈi si Kana, si lahat Jalil. Pinakitehan weˈ ne balakatnen, manjari kahagad meˈ tindegnen si iye. 12 Pagubus inin, padurul disi Isa hap pī si puweblo Kapernaum. Saweˈne magtuhutin saˈinen, meˈ pungtinaˈinen, duk meˈ tindegnen. Laˈi siye patennaˈ bang piyem bahangi.

Pī si Isa si langgal hadjehin

(Mateo 21.12-13; Markus 11.15-17; Lukas 19.45-46)

13 Tapit ne pagkādjaˈan meˈ bangsa Israˈilin ēnande Pangesseban. Hangkan pataked si Isa duk meˈ tindegnen hap Awrusalam, lahat pagkādjaˈanin. 14 Pagtekkade laˈi, padiyalem siye dem langgal hadjehin. Iye takite si Isahin dem langgal miyaˈan, meˈ aˈa magdagang sapiˈ duk meˈ bili-bili duk meˈ assang para pagkuluban. Duk takitene isab meˈ aˈa magtingkoloˈ si bihing lamisahanden magsambiˈ-sambiˈ sīn. 15 Pagkite si Isa siye laˈi, ngeddoˈ iye lubid hinangne lalagut bu pinaluwas siye kēmon weˈ ne amban dem langgalin, sampay meˈ bili-biliden duk meˈ sapiˈden. Ilintuwadan isab weˈ ne meˈ lamisahan meˈ aˈa magsambiˈ-sambiˈ sīnin duk kinanat weˈ ne sīnden. 16 Duk paˈinne si meˈ aˈa magdagang assangin, “Paluwasun bi meˈ daganganbi iyan amban dem langgal inin! Daˈa hinangun bi tabuˈan langgal inin, peggeˈ inin lumaˈ Samaku, Tuhanin.” 17 Pagkite meˈ tindeg si Isahin hininangne inin, taˈessebde weˈ tasulat dem kitab, pinaˈin laˈi, “Ellegku si lumaˈnun, o Tuhan, kuweˈ ebbut dem ateyku makapagkaˈat aku.” 18 Manjari tinilew si Isa weˈ meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin, paˈinde, “Ine kapatutnu ngahinang meˈ hininangnu miyaˈan? Pakitehanun kami hinangan makaˈulaliˈ tandaˈ kapatutnun.” 19 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Larakun bi langgal inin, duk patenggeku balik dem tellu ellew.” 20 “Uy,” paˈin meˈ nakuraˈin, “langgal inin, ampatpūˈ duk ennem tahun pangahinang inin. Tapatenggenu balik dem tellu ellew hadja?” 21 Saguwaˈ hāti langgal pinaˈin si Isahin, dumaˈin langgal miyaˈan, saguwaˈ barannen. 22 Hangkan pagellum ne balik si Isa amban kamateynen, taˈesseb meˈ tindegnen weˈ bakas bissāne inin. Duk kinahagad ne weˈ de tasulat dem kitabin duk bakas binissā si Isahin.

Kataˈuhan si Isa pikilan duk diyalem atey manusiyaˈin

23 Palaˈi si Isa si Awrusalamin, baytu Kādjaˈan Pangessebanin, ekka kahagad si iye pagkitede meˈ hinangan makaˈulaliˈ hininangnen. 24 Saguwaˈ si Isa gaˈ ngandel si siye, peggeˈ kataˈuhanne pikilan duk diyalem atey manusiyaˈin kēmon. 25 Bisan iye gaˈi inakahan, kataˈuhanne du bang ine dem atey manusiyaˈin.

3

Si Isa duk Nikodemus

1 Manjari inin, niyaˈ dambuwaˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin, ēnnen si Nikodemus. Dambuwaˈ iye Pariseo. 2 Dambuwaˈ sangem pī iye pu si Isa duk paˈinne, “Tuwan, kataˈuhan kami weˈ kaˈu dambuwaˈ guru dinaˈak weˈ Tuhanin pitu. Peggeˈ gaˈi tahinangnu meˈ hinangan makaˈulaliˈ hininangnun bang gaˈ kew kaˈurungan balakat weˈ Tuhanin.” 3 Nambung si Isa, paˈinne, “Sabennal akahante kew, bang aˈahin gaˈi inanakan balik, gaˈi takitene pagbayaˈan Tuhanin.” 4 Paˈin Nikodemus, “Saˈingge aˈahin inanakan balik bang bahiˈ ne iye? Gaˈi iye umasek balik pī dem betteng saˈinen bu inanakan balik.” 5 Nambung si Isa, paˈinne, “Sabennal akahante kew, bang aˈahin gaˈi inanakan amban boheˈ duk amban Niyawa Tuhanin, gaˈi iye umasek dem pagbayaˈan Tuhanin. 6 Inanakan weˈ manusiyaˈin, manusiyaˈ du. Saguwaˈ bang aˈahin inanakan balik amban Niyawa Tuhanin, tahinang iye anak Tuhanin. 7 Daˈa kew ulaliˈ peggeˈ paˈinku si kaˈu weˈ subey kaˈam kēmon inanakan balik,” paˈin si Isa. 8 “Dalilnen baliyuhin. Baliyuhin nihup tungan-tungan kabayaˈanne. Gaˈi kataˈuhan bang amban baliyuhin atawa bang tungan, saguwaˈ takalenu begeddunen. Sa miyaˈan du isab bang aˈahin inanakan amban Niyawa Tuhanin, gaˈi kataˈuhan bang saˈingge saguwaˈ toˈo.” 9 “Saˈingge kajarine inin?” paˈin Nikodemus. 10 Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈi ke inin tahātinu bu guru bantu kew tuˈu si bangsate Israˈil? 11 Sabennal akahante kew, kami iye inaka kamihin kinataˈuhan kamihin, duk iye sinaksiˈan kamihin meˈ bakas takite kamihin. Saguwaˈ gaˈi kahagadbi panaksiˈ kamihin. 12 Saˈingge pakahagadbi panoloˈku sabab surgaˈin, bang bisan panoloˈku sabab dunyahin gaˈi kahagadbi? 13 Gaˈ niyaˈ bakas tapī si surgaˈ luwal aku, Anak Manusiyaˈin. Duwaˈi ku pitu amban surgaˈ. 14 Si Musa awwalley, masa palaˈine si lahat makagindew-gindewin magtuhut duk meˈ bangsa Israˈilin, ngahinang iye bantuk sawe amban tumbaga duk pinaˈangkat duk binowet weˈ ne diyataˈ olom, supaya bang payaman meˈ aˈa bakas tatigtukin sawe miyaˈan, kawuliˈan siye. Damikkiyan aku, Anak Manusiyaˈin, subey ku isab pinaˈangkat diyataˈ olom duk pinapatey, 15 supaya kēmon masandel si akuhin ellum salama-lama laˈi si panaˈanan Tuhanin.” Iye inin bissā si Isa pu Nikodemusin. 16 Kinalasahan teˈed weˈ Tuhanin manusiyaˈin, hangkan sinōngan weˈ ne Anakne dambuwaˈ-buwaˈin pinapatey, supaya kēmon masandel si Anaknen gaˈi pasapeˈ amban Tuhan saguwaˈ ellum siye salama-lama laˈi si panaˈanan Tuhanin. 17 Pinapitu weˈ Tuhanin Anaknen si dunya dumaˈin ngalaboˈan manusiyaˈin hukuman, saguwaˈ muwasan duseden.

18 Sine-sine sandel si Anak Tuhanin gaˈi tewwaˈ hukuman Tuhanin. Manggaˈi masandelin, tewwaˈ hukuman Tuhanin ne, peggeˈ gaˈ iye sandel pu si Isa, Anak Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin. 19 Iye inin jānnen hangkan siye tewwaˈ hukuman Tuhanin, peggeˈ tiyaˈ ne pitu si Isa si dunya ngadantaˈan pikilan manusiyaˈin, saguwaˈ gaˈi manusiyaˈin mabayaˈ si dantaˈin. Kabayaˈande lindemin peggeˈ meˈ hinanganden laˈat. 20 Kēmon maghinang malaˈatin bunsi teˈed si dantaˈin duk gaˈi iye patapit si dantaˈin, peggeˈ gaˈi iye bayaˈ weˈ takite meˈ hinanganne malaˈatin. 21 Saguwaˈ kēmon maghinang mabentelin pī dem dantaˈ supaya pastiˈ takite weˈ meˈ hinangannen nuhut pangandaˈakan Tuhanin.

Si Isa duk Yahiya

22 Pagubus inin, hap pī si Isa duk meˈ tindegnen si meˈ kalahatan si Yahudiya. Tiggel-tiggel siye laˈi duk magpandi siye meˈ aˈa laˈi. 23-24 Gaˈ pe miyaˈan si Yahiya takalabusu. Magpandi meˈ aˈa isab Yahiya laˈi si lahat Anon peggeˈ ekka boheˈ laˈi. Lahat Anon inin tapit si lahat Salim. Ekka meˈ aˈa magpīhan si iye duk pinandi siye weˈ ne. 25 Manjari meˈ tindeg Yahiyahin magsuˈal duk dambuwaˈ Yahudi sabab addat pagsutsihin. 26 Hap pī meˈ tindeg Yahiya miyaˈan si iye duk paˈinde si iye, “Tuwan, taˈessebnu ke aˈa saweˈnu magtuhut laˈi si lipag boheˈ Jordanin, iye bakas inakanun? Na kuweˈitu magpandi meˈ aˈa ne iye, duk ekka teˈed aˈa hap pī si iye.” 27 Nambung Yahiya, paˈinne, “Gaˈ niyaˈ kapatut aˈa bang dumaˈin pangurung Tuhan si iye. 28 Kaˈam iyan magsaksiˈan aku weˈ bakas tapaˈinku weˈ dumaˈin ku Almasihin. Pinapitu ku hadja dehellu amban iye, magpanyap para si iye. 29 Bang upama niyaˈ magkawin, pangantin lellahin dapuˈ andahin. Saguwaˈ bagaynen nengge-nengge laˈi duk pakale-kale. Sinna iye pagtakalene missā pangantin lellahin. Kami duk si Isa kuweˈ siye miyaˈan du isab,” paˈin Yahiya. “Kēgan ne ku manamal. 30 Subey iye pasōng pinahadje saguwaˈ aku subey ne padiyawaˈ-diyawaˈ,” paˈin Yahiya.

Mapitu amban surgaˈin

31 Mapitu amban surgaˈin langkew amban kēmon. Aˈa amban dunyahin, luwal hadja sabab dunya binissānen peggeˈ aˈa dunya iye. Saguwaˈ mapitu amban surgaˈin langkew amban kēmon. 32 Meˈ panoloˈnen meˈ bakas takitene duk takalene laˈi si surgaˈin, saguwaˈ gaˈ niyaˈ kahagad si panoloˈnen. 33 Bang niyaˈ kahagad si panoloˈnen, magbennal iye sabab inin weˈ kēmon pinaˈin Tuhanin asal bennal. 34 Almasi pinapitu weˈ Tuhanin, duk iye binissānen, lapal Tuhanin, peggeˈ pangurung si iye Niyawa Tuhanin, Niyawa Tuhanin gaˈ teˈed niyaˈ kulang pu Almasi. 35 Malasa teˈed Tuhanin si Anaknen duk inurungan iye weˈ ne kapatut si kēmon-kēmonin. 36 Sine-sine sandel si Anak Tuhanin ellum salama-lama. Saguwaˈ manggaˈi masandel duk manuhut si Anak Tuhanin, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Bisan miyaˈan, pateteg si iye mulkaˈ Tuhanin salama-lama.

4

Si Isa duk dende Samariyahin

1 Manjari, takale meˈ Pariseohin weˈ mas ekka koˈ aˈa patindeg pu si Isa duk tapandi weˈ ne amban meˈ mapatindeg pu si Yahiyahin. 2 (Saguwaˈ iye matoˈohin, dumaˈin si Isa magpandi meˈ aˈahin saguwaˈ meˈ tindegnen hadja.) 3 Pagkataˈuhan weˈ si Isa sabab meˈ suwi-suwi inin, tahalaˈ iye duk meˈ tindegnen amban lahat Yahudiya balik pī si lahat Jalil. 4 Subey siye pabutas amban lahat Samariya.

5 Pagtekka siye si lahat Samariya, hap pī siye si dambuwaˈ puweblo inēnan Sikar. Tapit puweblo inin si bulak pinangurung weˈ si Yakub si anaknen Yusup awwalley. 6 Laˈi si antag miyaˈan niyaˈ kupung bakas hininang weˈ si Yakub awwalley. Ningkoloˈ si Isa si higad kupungin peggeˈ pekkeng iye si paglengnganan. Lettu ne miyaˈan ellewin. 7-8 Meˈ tindegnen gaˈ laˈi peggeˈ laˈi siye hap puweblo melli kinakande. Gaˈ tiggel niyaˈ tekka pī dende Samariya nginduk boheˈ. Paˈin si Isa si iye, “Dende, urungun ku boheˈ inumku.” 9 Nambung dendehin, paˈinne, “Oy, bangsa Yahudi kew. Weˈey kew māku boheˈ si aku bu bangsa Samariya ku?” Missā dendehin kuweˈ miyaˈan peggeˈ meˈ Yahudihin gaˈi hep bayaˈ ngangguna meˈ panyap meˈ aˈa Samariyahin. 10 Nambung si Isa, paˈinne, “Bang hadja kataˈuhannu bang ine pangurung Tuhan si manusiyaˈin duk bang sine ku, mamāku boheˈ si kaˈu kuweˈitu inin, bugtuˈ asal māku kew isab boheˈ si aku duk paˈinumte kew boheˈ makapakellumin.” 11 “Tuwan,” paˈin dendehin, “antag kew ngeddoˈ boheˈ makapakellumin? Gaˈ hatiˈ niyaˈ panginduknu duk lalem hep kupung inin. 12 Kupung inin taˈamban si kami weˈ papuˈten bi si Yakub. Siye magtewtey-anakin duk sampay meˈ hayepden, tuˈu si kupung inin panginumanden. Weˈ labi kapatutnun amban kapatut si Yakubin?” 13 Nambung si Isa, paˈinne, “Kēmon manginum boheˈ kupung inin, lekkakan du balik. 14 Saguwaˈ sine-sine makaˈinum boheˈ pamaˈinumku iyehin, gaˈi ne teˈed lekkakan balik. Peggeˈ boheˈ pamaˈinumku iyehin manjari kuweˈ buwal neyibuwa diyalem ateyne, ngurungan iye boheˈ makapakellum iye salama-lama.” 15 “Tuwan,” paˈin dendehin, “urungun ku boheˈ pinaˈinnu inin inumku, duk ne ku gaˈi lekkakan balik duk gaˈi ne ku subey magpituhan nginduk boheˈ.”

16 “Pī kew eddoˈun ellanun,” paˈin si Isa, “bu boˈohun pitu.” 17 “Gaˈ niyaˈ ellaku,” sambung dendehin. Paˈin si Isa si iye, “Toˈo pinaˈinnu iyan. Gaˈ niyaˈ ellanu. 18 Peggeˈ minlime kew bakas magella saguwaˈ saweˈnu magdambuwaˈ kuweˈituhin dumaˈin ellanu. Toˈo pinaˈinnun.” 19 Paˈin dendehin pu si Isa, “Tuwan, bahu kataˈuhanku weˈ kaˈu inin nabi hatiˈ. 20 Meˈ kapapuˈan kami bangsa Samariyahin,” paˈinne, “tuˈu si punu inin lugal panambahayangande Tuhanin. Saguwaˈ kaˈam meˈ Yahudihin, paˈinbi weˈ subey laˈi si Awrusalam panambahayangante bi Tuhanin.” 21 Paˈin si Isa si iye, “Dende, kahagadun pinaˈinku inin. Niyaˈ du iyan waktu si pasōngan, bang meˈ aˈahin nambahayang si Samate bi Tuhanin, dumaˈin tuˈu si punu inin atawa laˈi si Awrusalam. 22 Kaˈam meˈ bangsa Samariyahin, magsambahayang kaˈam saguwaˈ awam kaˈam bang ine sinambahayangbin. Kami meˈ Yahudihin, kataˈuhan kami bang sine sinambahayang kamihin, peggeˈ manimbul meˈ manusiyaˈin paguwaˈ hep amban bangsa Yahudi. 23 Saguwaˈ tekka du waktuhin duk kuweˈitu ne hep, weˈ meˈ aˈa manambahayang sabennalin, sambahayangde du Samate bi Tuhanin amban dem ateyde duk asal toˈo panambahayangden. Kuweˈ iyan kinabayaˈan Samate bi Tuhanin panambahayang si iyehin.” 24 Paˈin si Isa pe, “Tuhanin poˈon niyawa, lagiˈ niyawa du iye, dumaˈin du iye kuweˈ manusiyaˈ taga baran. Duk sasuku manambahayang si iyehin subey sambahayangde iye amban dem ateyde duk subey toˈo panambahayangde si iyehin.” 25 Paˈin dendehin pu si Isa, “Asal kataˈuhanku niyaˈ du pitu si pasōngan magsultan si kite bi, iye Almasihin. Pagtekka iye pitu, pahātihanne du si kami kēmon-kēmonin.” 26 Paˈin si Isa, “Aku ne hep, iye mamissā si kaˈu inin.”

27 Bahu ubus bissāne inin, tekka ne meˈ tindeg si Isahin. Ulaliˈ siye peggeˈ kitede niyaˈ dende saweˈne magbissā-bissā. Saguwaˈ gaˈ siye nilew dendehin bang ine akanen, atawa nilew si Isa bang weˈey iye magbissā-bissā duk dende miyaˈan. 28 Manjari inambanan weˈ dendehin komboˈne pangisi-ngisihanne boheˈin duk balik iye pī si puweblo. Pagtekkane laˈi, missā iye si meˈ aˈa malaˈihin. 29 Paˈinne, “Dayiˈ be kaˈam nuhut aku. Payamanun bi, niyaˈ aˈa ngakahan aku kēmon bakas tahinangku ilabeyin. Dumaˈin enteˈ iye Almasihin?” 30 Manjari paluwas meˈ aˈa miyaˈan amban puweblo duk lumengngan siye pī mayaman si Isa.

31 Paglumikut ne dendehin hap puweblo, binuyuˈ-buyuˈ si Isa weˈ meˈ tindegnen dinaˈak mangan. Paˈinde, “Tuwan, mangan kew.” 32 Saguwaˈ sambungan si Isa siye, paˈinne, “Niyaˈ du kinakanku gaˈi kataˈuhanbi.” 33 Hangkan meˈ tindegnen magtilew-tinilew, paˈinde, “Niyaˈ enteˈ bakas moˈohan iye kinakan?” 34 Paˈin si Isa si siye, “Iye makaˈesso akuhin, bang tahinangku kinabayaˈan Tuhanin, iye mamapitu akuhin, duk subey ubusanku hinang pinahinangne si akuhin. 35 Dumaˈin ke niyaˈ eliˈanbi, paˈinbi, ‘Ampat bulan pe meke pagani?’ Saguwaˈ akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “taˈabut ne paganihin. Pantewun bi be meˈ aˈa mapitu iyan. Bang ibatan paleyin, tahak ne siye duk sarang ne pinagani. Hātinen sōng ne siye kahagad si aku. 36 Meˈ aˈa magtipun siyehin binoˈo si aku, tinumbasan du hāp. Duk meˈ aˈa tinipunden inurungan umul du salama-lama. Hangkan saliˈ-saliˈ kēgan magtanemin duk magtipunin. 37 Toˈo eliˈan inin, paˈinde, ‘Sakadangan magtanemin, seddili mamaganihin.’ 38 Daˈakte kaˈam magani gaˈ pagluˈuganbin. Seddili magluˈugin saguwaˈ makahampit kaˈam amban pagluˈuganden.”

39 Manjari ekka meˈ aˈa Samariya amban puweblo Sikarin kahagad pu si Isa sabab pinaˈin dendehin. Paˈinne hep, “Inakahan ku weˈ ne kēmon bakas tahinangku ilabeyin.” 40 Hangkan pagtekka meˈ aˈa Samariyahin laˈi pu si Isa, inohotan iye weˈ de laˈi dahuˈ si siye patennaˈ. Duk patennaˈ si Isa laˈi duwem bahangi. 41 Sasang laˈi pe iye, ekka pe meˈ aˈa kahagad pu si Isa sabab panoloˈne si siyehin. 42 Paˈinde si dendehin, “Kuweˈitu kahagad ne kami pu si Isa, dumaˈin ne sabab inakanu si kamihin, saguwaˈ peggeˈ asal di kami ne makakale meˈ panoloˈnen, duk kataˈuhan kami weˈ sabennal iye manimbul meˈ manusiyaˈ si dunyahin.”

Si Isa makoleˈ anak bagellal sultanin

43 Pagpuwas duwem bahangi laˈi, tahalaˈ si Isa duk meˈ tindegnen amban Sikar hap pī si lahat Jalil. 44 Bakas tabissā si Isa hep, paˈinne, “Basta nabi, gaˈi pagaddatan weˈ meˈ aˈa lahatnen.” 45 Pagtekka disi Isa laˈi si lahat Jalil, sinampang siye weˈ meˈ aˈahin peggeˈ bakas siye laˈi si Awrusalam baytu Kādjaˈan Pangessebanin duk bakas takitede kēmon hininang si Isa malaˈihin.

46 Manjari balik si Isa pī si Kana, laˈi si lahat Jalil. Laˈi hep si Kana bakas pinamanjari boheˈ ubas weˈ ne boheˈin. Manjari sumābu isab laˈi dambuwaˈ bagellal sultanin. Saki anakne lellahin laˈi si puweblo Kapernaum. 47 Pagkale bagellal inin weˈ tekka ne si Isa laˈi si lahat Jalil amban lahat Yahudiya, magtawus iye pī pu si Isa. Binuyuˈ-buyuˈ weˈ ne si Isa binoˈo pī hap Kapernaum makoleˈ anaknen, peggeˈ sōng ne matey. 48 Paˈin si Isa si iye, “Bang kaˈam gaˈi makakite meˈ tandaˈ duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ, gaˈi kaˈam kahagad.” 49 Paˈin bagellalin si iye, “Andūˈ, Tuwan, nuhut ne kew aku pādpād gaˈ pe matey anakkun.” 50 “Hap lumaˈ ne kew,” paˈin si Isa. “Koleˈ du anaknun.” Kinahagad weˈ aˈahin pinaˈin si Isahin duk hap lumaˈ ne iye. 51 Sasangne pe si lān hap lumaˈin, pasampang si iye meˈ daraˈakannen duk inakahan iye weˈ de, paˈinde, “Koleˈ ne anaknun.” 52 Tinilew siye weˈ ne bang lisag piye kakoleˈnen duk paˈinde, “Diˈilew lisag dambuwaˈ kohapin, gaˈ ne iye maglemmun.” 53 Manjari taˈesseb sama nakanakin weˈ iye ne teˈed miyaˈan ora pagpaˈin si Isa si iyehin, “Anaknun koleˈ du.” Hangkan kahagad ne iye pu si Isa duk sampay kēmon saweˈne dambuwaˈ lumaˈin kahagad du isab. 54 Kaduwe inin ne tandaˈ makaˈulaliˈ hininang si Isa si lahat Jalilin, pabalikne si Jalil amban Yahudiyahin.

5

Pamakoleˈ aˈa laˈi si limbuhin

1 Gaˈ tiggel puwas inin, pataked disi Isa hap Awrusalam peggeˈ niyaˈ kādjaˈan meˈ Yahudihin laˈi. 2 Laˈi si Awrusalam niyaˈ limbu, ēnnen bang si bissā Yahudi, limbu Betsata. Limbu inin si bihing dambuwaˈ meˈ tarangka padiyaleman hap Awrusalamin, inēnan tarangka bili-bili. Niyaˈ lime lumaˈ-lumaˈ pasayindungan si bihing limbu miyaˈan. 3 Tuˈu si meˈ lumaˈ-lumaˈ inin, ekka meˈ aˈa saki pabāk. Niyaˈ siye pessek, niyaˈ pengkaˈ duk niyaˈ matey baranden. (Inagad-agad weˈ de paseyibuwa boheˈ dem limbuhin. 4 Peggeˈ bang patekka niyaˈ malaˈikat Tuhanin pī dem limbu ngutaˈul boheˈin. Duk madumehellu mapī dem boheˈin, pagubus kutaˈul boheˈin, kawuliˈan bisan ine sakinen.) 5 Niyaˈ dambuwaˈ aˈa laˈi tellumpūˈ duk walun tahun ne sakinen. 6 Takite si Isa iye pabāk-bāk laˈi duk kataˈuhanne weˈ tiggel ne saki aˈa miyaˈan. Manjari tilew si Isa iye, paˈinne, “Bayaˈ ke kew koleˈ?” 7 Nambung aˈa sakihin, paˈinne, “Aweˈ, Tuwan. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ mengket aku pī dem limbu bang ne kutaˈul boheˈin. Duk sasangku pe paˈinsud pī, niyaˈ ne dumehellu amban aku.” 8 Paˈin si Isa si iye, “Kuwat kew, boˈohun pabākannun bu nu ne lumengngan.” 9 Magtawus aˈahin koleˈ. Binoˈo weˈ ne pabākannen bu lumengngan ne iye.

Na, ellew miyaˈan, ellew Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin. 10 Hangkan pagkite meˈ nakuraˈ Yahudihin aˈa makawuliˈanin magboˈo pabākannen, paˈinde, “Hoy! Ellew liˈi maˈin. Langgalannu saraˈten bi pamoˈonu pabākannu iyan.” 11 Sambunganne siye, paˈinne, “Aˈa mamakoleˈ akuhin, daˈakne binoˈo si aku pabākankun duk daˈakne ku lumengngan.” 12 “Sine aˈa mangandaˈak kaˈuhin?” paˈinde. 13 Saguwaˈ gaˈ kataˈuhanne bang sine, peggeˈ ekka teˈed aˈa laˈi si higad limbu duk magtawus si Isa tahalaˈ.

14 Puwas inin, takasuwaˈ si Isa aˈa bakas masakihin laˈi dem langgal hadjehin. Paˈin si Isa si iye, “Payamanun, koleˈ ne kew. Hangkan lebbahanun ne dusenun, kaw pe niyaˈ pasōng laˈat tekka si kaˈu.” 15 Manjari tahalaˈ aˈahin duk pī iye ngakahan meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin weˈ si Isa makoleˈ iyehin. 16 Hangkan hep si Isa kinuntarahan teˈed weˈ meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin, peggeˈ pinakoleˈ weˈ ne aˈa sakihin baytu ellew liˈi. 17 Manjari sambungan si Isa siye, paˈinne, “Samaku Tuhanin luwal maghinang sampay maˈin, damikkiyan aku, maghinang ku isab.” 18 Peggeˈ kuweˈ miyaˈan sambung si Isahin, hangkan tinuyuˈan teˈed iye pinapatey weˈ de, dumaˈin hadja peggeˈ langgalanne saraˈ ellew liˈihin, saguwaˈ peggeˈ paˈinne isab weˈ Tuhanin Samanen, hātinen pasaliˈne dinen si Tuhanin.

Kapatut Anakin

19 Sambungan si Isa meˈ nakuraˈ miyaˈan, paˈinne, “Sabennal akahante kaˈam, gaˈ teˈed niyaˈ tahinangku bang baran-baranku hadja. Saguwaˈ ine-ine takiteku hinang Samakun, iye isab miyaˈan hininangkun. Kēmon hininang Samanen iye du isab hininang Anaknen. 20 Peggeˈ kinalasahan ku weˈ Samaku Tuhanin, duk pinakitaˈu weˈ ne si aku kēmon hininangnen. Duk si pasōngan pahinangne pe ku iyan meˈ hinangan pasōng balakatan amban meˈ tahinangku ilabeyin, ubus bu kēmon kaˈam ulaliˈ manamal. 21 Samaku Tuhanin makapakellum aˈa matey. Damikkiyan isab aku, Anak Tuhanin, tapakellumku sine-sine kabayaˈanku. 22 Duk dumaˈin Samakun Tuhanin mangahukum me manusiyaˈin. Saguwaˈ pinangurung weˈ ne si aku kapatut mangahukum manusiyaˈin kēmon, 23 supaya kēmon aˈahin, pahadjede ku kuweˈ pamahadjede Tuhanin. Sine-sine gaˈi mahadje Anak Tuhanin, gaˈi du isab pahadjene Samaku Tuhanin, iye mamapitu akuhin.

24 “Sabennal akahante kaˈam, sine-sine makakale meˈ panoloˈkun duk kahagad si mamapitu akuhin, ellum iye salama-lama. Gaˈi iye tewwaˈ hukuman Tuhanin. Gaˈi ne iye legga Tuhanin saguwaˈ ellum iye salamalama. 25 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “taˈabut ne waktuhin, kēmon manggaˈ pe makahagadin, meˈ dalil pateyin, kalede suwalakun, aku Anak Tuhanin. Duk kēmon makakalehin pinakellum du. 26 Samakun poˈon umulin, duk aku inin poˈon umulin kuweˈ Samakun du, sabab kapatut pinangurungne si akuhin. 27 Duk kaˈurungan ku isab weˈ Samakun kapatut ngahukum meˈ manusiyaˈin, peggeˈ aku iye inēnan Anak Manusiyaˈin. 28 Daˈa kaˈam ulaliˈ si bissāku inin,” paˈin si Isa. “Niyaˈ waktu si pasōngan, kēmon pateyin kalede du suwalakun. 29 Pagkalede, paguwaˈ siye amban dem kubulde. Meˈ aˈa bakas maghinangan mahāpin, paguwaˈ duk ellum siye salama-lama si surgaˈ. Duk meˈ aˈa bakas maghinangan malaˈatin, paguwaˈ du isab duk tewwaˈ hukuman Tuhanin siye, duk ilegga siye.”

Meˈ saksiˈ si Isahin

30 Paˈin si Isa, “Gaˈ niyaˈ tahinangku bang baran-baranku hadja. Ngahukum ku hadja kuweˈ pangandaˈakan Samaku akuhin. Hangkan bentel hukumankun. Peggeˈ dumaˈin tinuyuˈanku hininangin kinabayaˈankun, saguwaˈ kinabayaˈan Tuhan mamapitu akuhin. 31 Bang aku hadja missā sabab dikun, gaˈi du ku kahagadbi. 32 Saguwaˈ niyaˈ seddili naksiˈan aku. Kataˈuhanku weˈ panaksiˈne si akuhin asal bennal.” 33 Paˈin si Isa pe, “Bakas kaˈam ngandaˈak meˈ aˈabi pī pu Yahiya. Duk inaka weˈ Yahiya mabennalin sabab aku. 34 Saguwaˈ dumaˈin pangandelankun saksiˈ manusiyaˈ. Bissāku hadja inin sabab Yahiya supaya kaˈam timbul. 35 Si Yahiya kuweˈ dalil payitaˈan kayat ngurung dantaˈ si pikilan manusiyaˈ duk sinna kaˈam si dantaˈnen, hātinen si panoloˈnen, bisan daddaliˈ hadja. 36 Saguwaˈ niyaˈ saksiˈ si aku pasōng basagnen amban panaksiˈ Yahiyahin. Iye ne meˈ hinang bakas tahinangkun. Meˈ hinangku inin amban pangandaˈakan Samaku Tuhanin duk daˈakne si aku inubus. Asal meˈ hinang hininangku ne inin naksiˈan aku weˈ Samaku Tuhanin mamapitu akuhin. 37 Duk Samakun, iye mamapitu akuhin, saksiˈanne ku isab. Saguwaˈ gaˈ bakas takalebi suwalanen duk gaˈ bakas takitebi bayhuˈnen. 38 Duk gaˈ lapalnen paˈessep dem ateybi peggeˈ gaˈ kaˈam kahagad si aku, iye pinapitune si kaˈamin. 39 Kaˈam iyan, magtuyuˈ teˈed kaˈam ngadjiˈ kitabin, peggeˈ tapikilbi bang kaˈam ngadjiˈ ngasuwaˈ umul kaˈam salama-lama si surgaˈ. Bu kitab inin ne magaka sabab akuhin. 40 Saguwaˈ gaˈi kaˈam ngatu patuhut si aku, bu aku makaˈurungan kaˈam umul gaˈ tamanannen.”

41 Paˈin si Isa pe si meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin, “Dumaˈin inapaskun sanglitan manusiyaˈ ku. 42 Saguwaˈ kataˈuhanku bang ine dem ateybin. Kataˈuhanku gaˈ niyaˈ lasabi si Tuhan. 43 Bisan ku pitu inurungan kapatut amban Samaku Tuhanin, gaˈi du ku kahagadbi. Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa seddili pitu magkapatutan dine, kahagadbi iye. 44 Saˈingge pakahagadbi si akuhin bang iye kabayaˈanbin sanglitan saweˈbin kaˈam? Gaˈi iye apasbi sanglit amban Tuhanin, Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin. 45 Daˈa pikilun bi weˈ sumbungte kaˈam si Samaku Tuhanin laˈi si ellew paghukum. Dumaˈin aku saguwaˈ si Musa, mamasampay si kaˈam saraˈ tinuhutbin, iye manumbung kaˈamin. 46 Bang bennal kaˈam kahagad pu si Musa, subey kaˈam kahagad si aku peggeˈ sabab aku hep sinulatne dem kitabin. 47 Saguwaˈ peggeˈ gaˈi kahagadbi meˈ sinulat si Musahin, saˈingge pakahagadbi meˈ bissākun?”

6

Pamakan aˈa lime ngibuhin

(Mateo 14.13-21; Markus 6.30-44; Lukas 9.10-17)

1-4 Dambuwaˈ ellew, pagtapit ne isab pagkādjaˈan meˈ Yahudi inēnande Kādjaˈan Pangessebanin, palipag si Isa pī si dambiyaˈ lamew Jalil, inēnan isab lamew Tiberi. Banes teˈed aˈa paturul si iye peggeˈ bakas takitede meˈ hinanganne makaˈulaliˈin pagpakoleˈne meˈ aˈa masakihin. Manjari pataked si Isa duk meˈ tindegnen pī si punu duk ningkoloˈ siye laˈi. 5 Pagpayam si Isa, banes teˈed aˈa takitene hap pī si iye. Hangkan paˈinne pu si Pilip, dambuwaˈ tindegnen, “Antag kite melli kinakan pamakan meˈ aˈa inin kēmon?” 6 Paˈin si Isa inin panuleyanne si Pilip bang ngandel ke iye si balakatnen. Bang si Isa, asal kataˈuhanne bang ine sōng hininangnen. 7 Sambungan si Pilip iye, paˈinne, “Tangdan aˈa maghinang dem walum bulan gaˈi umabut pamelli kinakan pamakan meˈ aˈa inin, supaya dangan-dangan makaˈakan tadaˈahat.” 8 Manjari nambung dambuwaˈ tindeg si Isa seddili, si Andariyas. Si Andariyas inin pungtinaˈi si Simon Petros. 9 Paˈinne pu si Isa, “Niyaˈ tuˈu nakanak lella-lella, niyaˈ lime kayuˈ panne duk duwe kennane. Saguwaˈ asal gaˈi umabut pamakan meˈ aˈa inin kēmon.” 10 Manjari paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Daˈakun bi meˈ aˈahin ningkoloˈ.” Laˈi si antag miyaˈan luha balilinen. Ningkoloˈ siye kēmon laˈi. Meˈ lellahin hadja, niyaˈ lime ngibu ekkahanden. Seddili pe meˈ dendehin duk meˈ nakanakin. 11 Manjari ineddoˈ weˈ si Isa pan nakanakin bu magpasalamat iye si Tuhan, ubus bu binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne si meˈ aˈa magtingkoloˈin. Damikkiyan isab binahagiˈ-bahagiˈ weˈ ne kennahin duk inurungan siye taman kinabayaˈanden. 12 Pagesso ne siye, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Tipunun bi meˈ lukasin supaya gaˈ niyaˈ tapakaˈat.” 13 Manjari tinipun ne weˈ de kēmon lukasin. Amban pan lime kayuˈ kinakan meˈ aˈahin, lukas tinipunden niyaˈ sampuūˈ duk duwe bakaˈ pennoˈ. 14 Pagkite meˈ aˈa malaˈihin hinangan makaˈulaliˈ tahinang si Isa miyaˈan, paˈinde, “Asal inin ne teˈed nabi inagad-agadte bi mapitu si dunyahin.” 15 Kataˈuhan si Isa weˈ meˈ aˈahin sōng pī niggew iye dinaˈak magsultan si siye, hangkan magtawus iye tahalaˈ duk pī iye si punu dendang-dendangan.

Si Isa lumengngan diyataˈ lamew

(Mateo 14.22-33; Markus 6.45-52)

16 Pagsōng magalib ne, padurul meˈ tindegnen pī si higad lamew. 17 Lindem ne bu gaˈ pe si Isa pī si siye. Manjari pasakey siye si bangkaˈ duk palipag siye pī si dambiyaˈ lamew tudju lahat Kapernaum. 18 Gaˈ du tiggel basag ne baliyuhin duk hadje goyakin. 19 Pagubus ne siye kapamusey lime atawa ennem kilumetro talahannen, takitede si Isa lumengngan diyataˈ kuwit-kuwit lamew patapit pī si bangkaˈde. Kadahitan teˈed siye manamal. 20 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Daˈa kaˈam tinalew. Aku hep ituˈ.” 21 Sinakey weˈ de si Isa duk pagsumakey ne iye, magtawus siye tekka si lahat tinudjuden.

Piha meˈ aˈahin si Isa

22 Pagsasumuhin, meˈ aˈa mabanes mapaˈamban si dambiyaˈ lamewin, takitede weˈ dambuwaˈ du bangkaˈ bakas malaˈihin; duk kataˈuhande weˈ gaˈ si Isa pasakey laˈi nuhut meˈ tindegnen, saguwaˈ luwal du meˈ tindegnen mapatulakin. 23 Niyaˈ meˈ bangkaˈ bahu tekka amban puweblo Tiberi padungguˈ tapit si antag bakas pagkakanande panin pagubus si Isa magpasalamat. 24 Manjari pagkite meˈ aˈahin weˈ gaˈ hatiˈ laˈi si Isa atawa meˈ tindegnen, pasakey siye si meˈ bangkaˈ miyaˈan miha si Isa pī si Kapernaum.

Si Isa dalil kinakan makaˈellum

25 Pagtakasuwaˈde si Isa laˈi si dambiyaˈ lamew, paˈinde si iye, “Tuwan, sumiyan papitunun?” 26 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Sabennal akahante kaˈam, hangkan ku pihabi, peggeˈ esso kaˈam weˈ panin. Saguwaˈ gaˈ tahātibi hinangan makaˈulaliˈ tahinangku si matahanbin. 27 Daˈa iye pagtuyuˈanun bi kinakan mamagkaˈatin. Saguwaˈ iye subey pagtuyuˈanbin kinakan manggaˈi magkaˈatin, kinakan makaˈellum salama-lamahin. Aku, Anak Manusiyaˈin, mangurungan kaˈam kinakan inin, peggeˈ kaˈurungan ku kapatut weˈ Samaku Tuhanin.” 28 Manjari tinilew weˈ de si Isa, paˈinde, “Na, ine ne paˈin subey hinang kami duk tatuhut kami kinabayaˈan Tuhanin?” 29 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Iye inin kabayaˈan Tuhan subey hininangbin, weˈ subey kaˈam kahagad si aku, iye pinapitunen.” 30-31 Paˈinde pu si Isa, “Tandaˈ ine pinakitehannu si kamihin duk kami kahagad si kaˈu? Meˈ kapapuˈanten bi mangan manna laˈi dem lahat makagindew-gindew awwalley. Paˈin kitabin, ‘Inurungan siye weˈ ne kinakan amban surgaˈ.’ Na, kaˈu,” paˈinde pu si Isa, “ine hinang tahinangnun?” 32 Paˈin si Isa si siye, “Sabennal akahante kaˈam, mannahin, kinakan pinangurung si Musahin, dumaˈin miyaˈan kinakan mabennal amban surgaˈin. Kinakan amban surgaˈin, iye kinakan pangurung Samaku si kaˈamin, duk pinangurungne inin, kinakan mabennalin. 33 Peggeˈ kinakan pangurung Tuhan inin, iye ne mapitu amban Tuhanin duk ngurung umul iye si manusiyaˈ.” 34 Manjari māku meˈ aˈa miyaˈan pu si Isa, paˈinde, “Tuwan, tiggelan kami ellum, urungun kami kinakan pinaˈinnu inin.”

35 Paˈin si Isa, “Aku ne hep kinakan makaˈellumin. Sasuku manuhut akuhin gaˈi ne teˈed inusan balik. Duk sasuku makahagad si akuhin, gaˈi ne teˈed lekkakan balik. 36 Na, bakas ne kaˈam akahanku weˈ bisan ku takitebi, gaˈi du kaˈam kahagad. 37 Kēmon pinasukuˈ Samaku si akuhin, nuhut du si aku. Duk kēmon manuhut si akuhin, gaˈi patahalaˈku, 38 peggeˈ pitu ku dumaˈin ngahinang kinabayaˈankun saguwaˈ ngahinang kinabayaˈan Tuhanin, iye mamapitu akuhin. 39 Kabayaˈan Tuhanin weˈ gaˈ teˈed niyaˈ lepas amban aku meˈ aˈa pinasukuˈne si akuhin. Saguwaˈ subey pakellumku siye kēmon si ellew dambuli. 40 Peggeˈ kabayaˈan Samaku Tuhanin, weˈ subey ellum salama-lama kēmon mangite duk makahagad si akuhin, Anaknen. Duk pakellumku siye si ellew dambuli.”

41 Manjari ngunub-ngunub meˈ aˈahin sabab pinaˈin si Isa miyaˈan pagpaˈinne, “Aku kinakan amban surgaˈin.” 42 Paˈinde, “Dumaˈin ke aˈa inin si Isa, anak si Yusupin? Kataˈuhante bi hep saˈi-samanen. Weˈey iye magpaˈin weˈ amban surgaˈ iye?” 43 Nambung si Isa paˈinne, “Daˈa kaˈam magkunub-kunub luˈu. 44 Gaˈ niyaˈ kapanuhut si aku bang gaˈi iye urungan Tuhan mamapitu akuhin bayaˈ nuhut aku. Duk manuhut si akuhin pakellumku du si ellew dambuli. 45 Niyaˈ tasulat dem kitab kanabi-nabihanin sa inin, ‘Tinoloˈan du siye kēmon weˈ Tuhanin.’ ” Paˈin si Isa pe, “Kēmon mapakale si panoloˈ Samaku Tuhanin, siye ne matumuhut si akuhin. 46 Dumaˈin hātine inin weˈ niyaˈ manusiyaˈ bakas ngite Samaku Tuhanin. Gaˈ niyaˈ bakas ngite Samakun; luwal hadja aku, mapitu amban Tuhanin, bakas mangite iyehin. 47 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “sasuku makahagad si akuhin ellum salama-lama. 48 Aku kinakan makaˈellumin,” paˈin si Isa. 49 “Meˈ kapapuˈanbin makaˈakan manna laˈi si lahat makagindew-gindew, saguwaˈ matey du siye. 50 Saguwaˈ kinakan amban surgaˈ inin, bang niyaˈ aˈa makaˈakanne, gaˈi iye matey. 51 Aku ne kinakan amban surgaˈin. Aku ne kinakan makaˈellumin. Bang niyaˈ mangan kinakan inin, ellum iye salama-lama. Duk kinakan pamakanku si iyehin isikun. Paglillaˈku barankun supaya kēmon manusiyaˈin ellum salama-lama,” paˈin si Isa.

52 Manjari magjawab meˈ Yahudihin sabab binissā si Isa miyaˈan. Paˈinde, “Inumey pangurung aˈa inin isinen pamakanne kite?” 53 Paˈin si Isa si siye, “Sabennal akahante kaˈam, bang gaˈi du kakanbi isi Anak Manusiyaˈin, hātinen isikun, duk bang gaˈi du inumbi lahaˈkun, gaˈ niyaˈ umulbi bennal. 54 Mamangan isikun duk manginum lahaˈkun, ellum salama-lama. Duk pakellumku iye si ellew dambuli. 55 Peggeˈ isikun asal kinakan teˈedin duk lahaˈkun asal ininum teˈedin. 56 Sasuku mamangan isikun duk manginum lahaˈkun, teteg si aku, duk teteg ku si iye. 57 Samaku Tuhanin, mamapitu akuhin, asal iye poˈon umulin duk ellum ku sababne. Damikkiyan isab aˈa mamangan akuhin ellum du sababku. 58 Inin hep kinakan mapitu amban surgaˈin,” paˈin si Isa. “Kinakan inin gaˈi magsaliˈ duk kinakan takakan meˈ kapapuˈanbin, peggeˈ bisan kakande kinakan miyaˈan matey du siye. Bu kinakan amban surgaˈ inin, sasuku manganne ellum salama-lama.” 59 Binissā inin weˈ si Isa sābune magtoloˈ dem langgal laˈi si Kapernaum.

Meˈ bissā makapakellun salama-lama

60 Ekka meˈ tindeg si Isahin makakale panoloˈne inin duk paˈinde, “Asal makalanduˈ pamanoloˈne inin. Gaˈ niyaˈ makasandal pakale si iyan.” 61 Gaˈ niyaˈ ngakahan si Isa saguwaˈ kataˈuhanne weˈ ngunub-ngunub siye sabab panoloˈne miyaˈan. Hangkan paˈinne si siye, “Laˈat ke ateybin sabab panoloˈku miyaˈan? 62 Na saˈingge enteˈ, bang kitebi ku, Anak Manusiyaˈin, balik pī si lahat bakas palaˈihanku matuˈuhin? 63 Akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “Niyawa Tuhanin hep makapakellum kitehin bi. Bang kabasag manusiyaˈin gaˈ niyaˈ gunane, gaˈi makapakellum manusiyaˈ. Meˈ bakas panoloˈku si kaˈamin makapakellum peggeˈ paluwas inin amban Niyawa Tuhanin. 64 Saguwaˈ niyaˈ kaˈam gaˈi kahagad si aku,” paˈin si Isa. Paˈin si Isa miyaˈan peggeˈ asal kataˈuhanne kemuwe tagnaˈ bang sine manggaˈi makahagad si iyehin duk bang sine mamuddihan iyehin. 65 Duk paˈinne pe, “Iye hep inin sababnen hangkan bakas paˈinku si kaˈam weˈ gaˈ niyaˈ tumuhut si aku bang dumaˈin Samaku Tuhanin mangurung bayaˈ si iyehin.”

66 Sabab miyaˈan ekka meˈ tindeg si Isahin tahalaˈ amban iye duk gaˈi ne nuhut iye. 67 Hangkan paˈin si Isa si tindegne sampūˈ duk duwehin, “Na, kaˈam, mabayaˈ ke isab kaˈam tahalaˈ?” 68 Nambung si Simon Petros, paˈinne, “Tuwan, sine panuhutan kamihin bang dumaˈin kaˈu? Luwal du kaˈu makabissā meˈ bissā makapakellum salama-lamahin. 69 Kahagad ne teˈed kami duk kataˈuhan kami ne teˈed weˈ kaˈu masutsi mapitu amban Tuhanin.” 70 Paˈin si Isa si siye, “Kaˈam ne iyan sampūˈ duk duwe meˈ tindegku tapeneˈkun. Saguwaˈ dangan kaˈam paˈasekan seyitan.” 71 Bissā si Isa inin sabab si Judas, anak si Simon Iskariyotin. Peggeˈ si Judas inin dangan si meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk duwehin duk iye mamuddihan si Isahin si pasōngan.

7

Si Isa duk meˈ pungtinaˈine lellahin

1 Puwas inin, lumengngan si Isa si meˈ kalahatan laˈi si Jalil hadja. Gaˈi iye mabayaˈ pī si lahat Yahudiya peggeˈ batang iye papatey meˈ nakuraˈ meˈ Yahudi malaˈihin. 2 Manjari tapit ne pagkādjaˈan meˈ Yahudihin patennaˈde dem meˈ payad-payadin. 3 Paˈin meˈ pungtinaˈi si Isa lellahin si iye, “Hāp pe kew tahalaˈ bittuˈu. Subey kew pī si lahat Yahudiya duk isab takite meˈ tindegnun meˈ hinangnun. 4 Peggeˈ bang niyaˈ aˈa mabayaˈ bantu, subey gaˈi tapukanne meˈ hinangannen. Peggeˈ iyuˈ kew maghinang meˈ hinangan makaˈulaliˈ, subey kew pakite si meˈ aˈahin kēmon.” 5 Bisan hep meˈ pungtinaˈinen, gaˈi kahagad si iye. 6-7 Manjari paˈin si Isa si siye, “Gaˈ pe taˈabut waktu pamakiteku dikun. Bang kaˈam, bisan waktu ine makajari peggeˈ gaˈi du kaˈam kabunsihan weˈ meˈ aˈa si dunyahin. Bu aku, kabunsihan ku weˈ de peggeˈ luwal siye paˈinanku weˈ meˈ hinanganden laˈat. 8 Pī kaˈam si Awrusalam si pagkādjaˈan,” paˈin si Isa si meˈ pungtinaˈinen. “Gaˈi pe ku hap pī peggeˈ gaˈ pe taˈabut waktukun.” 9 Ubus inin bissāne, gaˈ iye usaˈ amban lahat Jalil.

Si Isa laˈi si pagkādjaˈan patennaˈ meˈ Yahudi dem meˈ payad-payadin

10 Paglumikut ne meˈ pungtinaˈinen hap pī si pagkādjaˈan miyaˈan, gaˈ du tiggel paturul isab si Isa pī. Saguwaˈ gaˈ iye patuhut si meˈ aˈa maˈekkahin hangkan gaˈ niyaˈ ngataˈu papīnen. 11 Pinagpiha iye weˈ meˈ nakuraˈ Yahudihin laˈi si pagkādjaˈan. Magtilew siye bang antag iye. 12 Ekka meˈ aˈa magkemot-kemot sabab si Isa laˈi dem kaˈekkahan meˈ aˈahin. Paˈin sinduwehin, “Aˈa hāp si Isa.” Paˈin sinduwehin isab, “Dumaˈin, iyuˈ padupangne meˈ aˈahin.” 13 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ missā binawag sabab si Isa, peggeˈ tinalew siye si meˈ nakuraˈden.

14 Pagsōng nengaˈ ne pagkādjaˈanin, hap pī si Isa si langgal hadjehin duk nagnaˈ iye magtoloˈ si meˈ aˈahin. 15 Ulaliˈ manamal meˈ nakuraˈ Yahudihin si panoloˈ si Isahin. Paˈinde, “Gaˈ hatiˈ aˈa inin bakas ngadjiˈ. Antag pangeddoˈanne kataˈune inin?” 16 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Panoloˈkun dumaˈin amban di kataˈuku saguwaˈ amban Tuhan, iye mamapitu akuhin. 17 Bang aˈahin ngatu ngahinang kinabayaˈan Tuhanin, kataˈuhanne du bang panoloˈkun amban Tuhan ke atawa bang amban di pikilanku hadja. 18 Bang aˈahin missā amban di pikilanne, iye inapasnen kabantuhannen. Saguwaˈ bang iye inapasnen weˈ binantu mangandaˈak iyehin, na, aˈa iyan bentel duk gaˈi iye ngakkal.” 19 Paˈin si Isa pe si meˈ nakuraˈ miyaˈan, “Dumaˈin ke pinangurung weˈ si Musa si kaˈam saraˈin? Saguwaˈ gaˈ du niyaˈ kaˈam nuhut saraˈin. Weˈey ku batang papateybi?” 20 Nambung meˈ aˈa maˈekkahin, paˈinde, “Iyuˈ kew kasayedan. Sine batang mapatey kaˈuhin?” 21 Nambung si Isa, paˈinne, “Mintedde du ku ngahinang hinangan makaˈulaliˈ baytu ellew liˈi, na, iye ne inin pagulaliˈanbin kēmon. 22 Dinaˈak weˈ si Musa si kaˈam inislam meˈ anakbi lellahin. (Bu dumaˈin hep amban si Musa daˈakan inin saguwaˈ amban meˈ kapapuˈanbin du.) Manjari bang taˈabut ellew pagislamin, bisan tewwaˈ si ellew liˈi, inislam du weˈ bi meˈ anakbi lellahin. 23 Kaˈam hatiˈ, magislam kaˈam meˈ anakbin bisan baytu ellew liˈi supaya gaˈi talanggalbi saraˈ si Musahin, na weˈey kaˈam astel si aku peggeˈ makoleˈ ku aˈa si ellew liˈi? 24 Daˈa ku magtawus hukumun bi bang gaˈi kaˈam kapastiˈan. Saguwaˈ bang kaˈam ngahukum, tuhutun bi hukuman mabentelin.”

Inin ne ke Almasihin

25 Manjari niyaˈ meˈ aˈa Awrusalam magbissā-bissā, paˈinde, “Dumaˈin ke inin aˈa batang pinapatey meˈ nakuraˈin? 26 Payamanun bi,” paˈinde, “tiyaˈ iye missā patampal saguwaˈ gaˈi du iye saggaˈ meˈ nakuraˈin. Kahagad ne enteˈ siye weˈ iye ne Almasihin? 27 Saguwaˈ bang Almasihin pitu,” paˈinde, “gaˈi kataˈuhan bang amban iye. Bu aˈa inin, kataˈuhante bi kēmon bang amban iye.”

28 Magtoloˈ pe si Isa dem langgal hadjehin, bu pinapales weˈ ne suwalanen, paˈinne, “Weˈ kataˈuhanbi ku teˈed duk kataˈuhanbi bang amban ku? Gaˈ ku pitu amban di kabayaˈanku. Dinaˈak ku weˈ Tuhanin pitu, duk gaˈi iye magdustaˈ. Gaˈi iye kataˈuhanbi,” paˈin si Isa. 29 “Saguwaˈ aku, kataˈuhanku iye peggeˈ billaˈi ku amban iye duk iye mangandaˈak aku mapituhin.” 30 Manjari batang ne iye siggewde, saguwaˈ gaˈ niyaˈ bisan makaˈantan iye, peggeˈ gaˈ pe taˈabut waktu pamapatey iyehin. 31 Saguwaˈ ekka meˈ aˈa malaˈihin kahagad pu si Isa. Paˈinde, “Asal inin ne Almasihin. Peggeˈ gaˈ niyaˈ aˈa makahinang meˈ hinangan makaˈulaliˈ labi amban meˈ hininang si Isa inin.”

Meˈ guwaldiya dinaˈak niggew si Isa

32 Pagkataˈuhan weˈ meˈ Pariseohin bang ine kinemot-kemot meˈ aˈa sabab si Isahin, magtawus siye duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin ngandaˈak meˈ guwaldiya pī niggew si Isa. 33 Manjari paˈin si Isa si meˈ aˈa mapatipun si iyehin, “Gaˈi ne ku tiggel tuˈu si kaˈam. Sōng ne ku moleˈ pī si mangandaˈak aku mapituhin. 34 Pihabi du ku iyan, saguwaˈ gaˈi ku takasuwaˈbi, peggeˈ gaˈi kaˈam tapi si palaˈihankun.” 35 Manjari magbissā-bissā meˈ nakuraˈ Yahudihin, paˈinde, “Sōng tungan hatu aˈa inin hangkan gaˈi iye takasuwaˈte bi? Pī enteˈ iye si meˈ bangsate bi mapatennaˈ si kalahatan laˈi si lahat Girikin? Duk pī enteˈ iye noloˈan meˈ bangsa Girikin? 36 Paˈinne weˈ pihate bi iye saguwaˈ gaˈi koˈ iye takasuwaˈte bi. Duk gaˈi koˈ kite bi tapī laˈi si palaˈihannen. Ine enteˈ hāti pinaˈinne inin?”

Meˈ boheˈ makaˈellum

37 Kakapusan ellew pagkādjaˈanin, iye ellew asal mahadjehin, nengge si Isa diyalem langgal hadjehin duk missā iye pinapales, paˈinne, “Sine-sine kaˈam lekkakan, pitu kaˈam si aku duk paˈinumte kaˈam. 38 Peggeˈ tasulat dem kitab sabab aˈa makahagad si akuhin; paˈin kitabin, ‘Niyaˈ nubud kuweˈ dalil meˈ boheˈ amban dem ateyne, boheˈ makapakellum.’ ” 39 Boheˈ manubud pinaˈin si Isa inin, hātinen Niyawa Tuhanin sōng pinangurung ne si meˈ makahagad si iyehin. Saguwaˈ masa miyaˈan gaˈ pe tapangurung Niyawa Tuhanin, peggeˈ gaˈ pe taˈabut waktu pamahadje si Isa weˈ Tuhanin.

Magseddili tapikil meˈ aˈahin

40 Pagkale meˈ aˈahin meˈ bissā si Isa inin, paˈin meˈ sinduwehin, “Asal aˈa inin ne nabi inagad-agadten bi.” 41 Paˈin meˈ sinduwehin isab, “Inin ne Almasihin.” Saguwaˈ niyaˈ sinduwe magpaˈin, “Dumaˈin iye Almasihin. Peggeˈ Almasihin dumaˈin amban lahat Jalil. 42 Paˈin kitabin hep weˈ Almasihin tubuˈ Sultan Daˈud duk subey iye inanakan si kalurnaˈan Betlehem peggeˈ iye miyaˈan lahat si Sultan Daˈudin.” 43 Hangkan magseddili-seddili tapikil meˈ aˈahin sabab si Isa. 44 Niyaˈ siye mabayaˈ niggew iye saguwaˈ gaˈ niyaˈ bisan makaˈantan iye.

Gaˈi kahagad meˈ nakuraˈin

45 Manjari balik ne meˈ guwaldiyahin. Tinilew siye weˈ meˈ Pariseohin duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin, paˈinde, “Weˈey iye gaˈ boˈobi pitu?” 46 Nambung meˈ guwaldiyahin, paˈinde, “Gaˈ teˈed niyaˈ aˈa bakas magtoloˈ kuweˈ panoloˈ aˈa miyaˈan.” 47 Sambungan meˈ Pariseohin siye, paˈinde, “Sampay kaˈam tapadupang du isab weˈ ne? 48 Kami meˈ Pariseohin, gaˈ niyaˈ bisan dangan kami kahagad si iye. Duk meˈ nakuraˈ Yahudihin damikkiyan du isab. 49 Iye du makahagad si iyehin meˈ aˈa maˈekka īˈen peggeˈ awam siye bang ine pinaˈin dem saraˈ si Musahin. Hangkan kamulkaˈan siye weˈ Tuhanin.” 50 Dangan meˈ Pariseo malaˈihin si Nikodemus. Iye hep miyaˈan bakas mapī magbissā duk si Isa sangem īˈen. Paˈinne si meˈ saweˈnen, 51 “Paˈin saraˈten weˈ gaˈi aˈahin makajari laboˈante hukuman bang gaˈi dahuˈ iye pinakale supaya kataˈuhan bang ine bakas tahinangnen.” 52 Nambung siye, paˈinde, “Weˈ amban Jalil kew isab? Payamanun dem kitab, gaˈ tasulat dem kitab weˈ niyaˈ nabi paguwaˈ amban lahat Jalil.”

Dende tasaˈut magjinahin

53 Manjari kaniya-kaniya ne siye moleˈ.

8

1 Saguwaˈ si Isa hap pī pataked si kūd Jaitun. 2 Subu-subu pe pagsasumuhin, pī iye balik si langgal hadjehin. Banes aˈa patipun pī si iye ubus ningkoloˈ iye magtoloˈ si siye. 3 Manjari niyaˈ dambuwaˈ dende binoˈo weˈ meˈ Pariseohin duk meˈ guru si saraˈ āgamahin pī pu si Isa. Dende inin bakas tasaˈut magjina. Pinaharap iye weˈ de si meˈ aˈa maˈekkahin. 4 Paˈinde pu si Isa, “Tuwan, dende inin bakas tasaˈut magjina. 5 Na, bang dem saraˈ si Musa inambananne si kitehin bi, hukuman si meˈ dende kuweˈ inin, subey siye tinumbuk duk batu sampay matey. Na, bang kaˈu, ine paˈinnu?” 6 Bissāde inin panguhi-nguhide si Isa kaw salaˈ panambungnen, manjari niyaˈ jān panuntutande iye. Saguwaˈ patondok si Isa duk nulat iye duk timbōˈne diyataˈ bulak. 7 Pagtinilew ne isab iye weˈ de, patongas iye duk paˈinne si siye, “Sine-sine kaˈam gaˈ niyaˈ dusene, ambat iye dehellu numbuk dende inin duk batu.” 8 Manjari patondok iye balik duk nulat ne isab iye duk timbōˈne diyataˈ bulak. 9 Pagkalede pinaˈin si Isa inin, tahalaˈ siye dangan-dangan tinagnaˈan amban mabahiˈin, duk taˈamban si Isa duk dendehin laˈi si panenggehannen. 10 Pagtongas si Isa balik, paˈinne si dendehin, “Dende, antag ne siye? Gaˈ ke niyaˈ bisan dangan taˈamban numbuk kaˈu duk batu?” 11 “Gaˈ niyaˈ, Tuwan,” iye helling dendehin. Paˈin si Isa, “Bisan aku gaˈi du kew laboˈanku hukuman pinapatey. Hap lumaˈ ne kew saguwaˈ daˈa ne kew magduse balik.”

Si Isa dantaˈ mangurung dantaˈ dem pikilan manusiyaˈin

12 Puwas miyaˈan, missā si Isa balik si meˈ Pariseohin. Paˈinne, “Aku inin dantaˈ mangurung dantaˈ dem pikilan manusiyaˈin. Sine-sine nuhut aku, salama-lama gaˈi ne teˈed iye lumengngan dem lindem, peggeˈ laˈi dem pikilanne dantaˈ makapakellum manusiyaˈin.” 13 Paˈin meˈ Pariseohin pu si Isa, “Naksiˈan kew di nu. Bang aˈahin naksiˈan dine, gaˈ niyaˈ kahagad si iye.” 14 Nambung si Isa, paˈinne, “Bisan ku naksiˈan diku, toˈo panaksiˈkun peggeˈ kataˈuhanku bang amban ku duk bang tungan ku. Saguwaˈ kaˈam, gaˈi kataˈuhanbi bang amban ku duk bang tungan ku. 15 Kaˈam, bang kaˈam ngahukum aˈa, iye tinuhutbin pikilan manusiyaˈ hadja. Aku,” paˈin si Isa, “gaˈi ku ngahukum aˈa. 16 Saguwaˈ bang saˈupama aku mangahukumin, bentel hukumankun peggeˈ dumaˈin aku dendangan mangahukumin saguwaˈ duwangan kami duk Samakun, Samaku mamapitu akuhin. 17 Tasulat dem saraˈbi,” paˈin Si Isa, “bang duwe aˈa saliˈ panaksiˈden, toˈo pinaˈinden. 18 Na, bennal bissākun. Niyaˈ duwe saksiˈku. Aku naksiˈan dikun duk Samaku mamapitu akuhin naksiˈan aku du isab.” 19 Tinilew si Isa weˈ meˈ Pariseohin, paˈinde, “Antag samanun?” Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanbi Samakun, duk aku, gaˈi du ku isab kataˈuhanbi. Peggeˈ bang ku miyaˈan kataˈuhanbi, kataˈuhanbi du isab Samakun.” 20 Binissā inin weˈ si Isa sasangne magtoloˈ dem langgal hadjehin, laˈi si antag pamettadan meˈ kahun pangalaboˈ-laboˈande pariyahin. Saguwaˈ gaˈ niyaˈ niggew iye peggeˈ gaˈ pe taˈabut gantaˈnen.

Gaˈi kaˈam tapī si papihankun

21 Manjari binalik weˈ si Isa bakas pinaˈinne si meˈ aˈahin, paˈinne, “Sōng tahalaˈ ne ku. Pihabi du ku iyan saguwaˈ gaˈi ku takasuwaˈbi. Matey hadja kaˈam moˈo dusebin. Gaˈi kaˈam tapī si papihankun.” 22 Hangkan magtilew-tinilew meˈ nakuraˈ Yahudihin, paˈinde, “Ine hāti binissāne miyaˈan weˈ gaˈi koˈ kite tapī si papīhannen? Papateyne enteˈ dinen?” 23 Paˈin si Isa pe, “Kaˈam iyan aˈa dunya du, bu aku inin surgaˈ lahatkun. Kēmon pikilanbin amban dunya hadja, bu pikilankun dumaˈin. 24 Hangkan hep kaˈam akahanku weˈ matey du kaˈam moˈo dusebin. Peggeˈ bang gaˈi kahagadbi pinaˈinku sabab dikun, asal matey kaˈam moˈo dusebin.” 25 “Sine teˈ kew teˈed?” paˈinde. Paˈin si Isa, “Bakas akahante ne kaˈam kemuwe tagnaˈ. 26 Ekka pe makajari paˈinku sabab addatbin,” paˈin si Isa. “Duk ekka pe dusebi laboˈanku hukuman. Saguwaˈ iye hadja inakaku tuˈu si dunya inin, meˈ bakas inaka si aku weˈ mamapitu akuhin. Duk kēmon inakanen bennal,” paˈin si Isa. 27 Saguwaˈ gaˈ tahātide weˈ binissā si Isa miyaˈan sabab Tuhanin, Samanen. 28 Hangkan paˈin si Isa si siye, “Bang ne bakas dangkatbi Anak Manusiyaˈin diyataˈ olom, meke ne kataˈuhanbi weˈ aku ne iye pinaˈinkun. Duk kataˈuhanbi du isab iyan weˈ gaˈ niyaˈ hinangku bang baran-baranku hadja duk kēmon panoloˈkun, iye hadja pangandaˈakan Samaku akuhin. 29 Tattap tuˈu si aku mamapitu akuhin. Gaˈi ku pasagadanne peggeˈ luwal hinangku kinabayaˈannen.” 30 Pagkalede pinaˈin si Isa miyaˈan, ekka meˈ aˈahin sandel si iye.

Meˈ aˈa banyagaˈ duk meˈ aˈa dumaˈin banyagaˈ

31 Manjari missā si Isa si meˈ Yahudi mapadūs si bissānen, paˈinne, “Bang kaˈam matuyuˈ nuhut panoloˈku si kaˈamin, bennal kaˈam tindegku. 32 Duk kataˈuhanbi du iyan bang ine mabennal amban Tuhanin. Duk mabennal inin iye mamaluwas kaˈamin amban pamanyagaˈan kaˈamin.” 33 Nambung siye paˈinde, “Oy, kami inin meˈ tubuˈ Ibrahim. Gaˈ kami bakas tabanyagaˈ weˈ sine-sine. Weˈey kew magpaˈin weˈ lumuwas du kami amban pamanyagaˈan kamihin?” 34 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Akahante kaˈam matoˈohin, sasuku magduse, binanyagaˈ siye weˈ napsude magdusehin. 35 Banyagaˈ aˈahin gaˈi teteg si aˈahin. Iye mateteg si iyehin anaknen. 36 Hangkan bang Anak Tuhanin mamaluwas kaˈamin, bugtuˈ teˈed kaˈam lumuwas. 37 Kataˈuhanku weˈ kaˈam iyan meˈ tubuˈ Ibrahim. Saguwaˈ batang ku papateybi peggeˈ gaˈi tatayimaˈbi panoloˈkun. 38 Meˈ panoloˈku si kaˈam inin takaleku amban Samakun saguwaˈ kaˈam, hininang weˈ bi meˈ takalebi amban samabin.” 39 Paˈin meˈ Yahudihin, “Sama kamihin Ibrahim.” Paˈin si Isa, “Bang kaˈam bennal meˈ tubuˈ Ibrahim, neppu siˈ kaˈam Ibrahim si meˈ hinangannen. 40 Saguwaˈ kaˈam iyan, batang ku papateybi sewukat ne kaˈam bakas akahanku mabennal takaleku amban Tuhanin. Gaˈ Ibrahim bakas maghinangan kuweˈ iyan. 41 Meˈ hinanganbin saliˈ duk hinangan samabin.” Magtawus meˈ aˈa miyaˈan nambung, paˈinde, “Oy, dambuwaˈ-buwaˈ du sama kamihin, Tuhanin. Duk kami inin bennal meˈ anakne.” 42 Paˈin si Isa si siye, “Bang bennal Tuhanin samabin, kalasahanbi siˈ ku peggeˈ aku amban Tuhanin hangkan ne ku tuˈu. Gaˈ ku pitu amban bayaˈku saguwaˈ pinapitu ku weˈ Tuhanin. 43 Weˈey teˈ gaˈi tahātibi binissākun? Hangkan gaˈi tahātibi peggeˈ gaˈi tasandalbi makale binissākun.” 44 Paˈin si Isa pe si meˈ aˈa miyaˈan, “Kaˈam, samabin nakuraˈ seyitanin duk iye kabayaˈanbi tinuhutin meˈ kinabayaˈan samabin. Kemuwe amban tagnaˈ asal be-papatey iye. Gaˈ iye bakas nuhut mabennalin peggeˈ gaˈ niyaˈ bennal laˈi si iye. Iye bahannen, magdustaˈ peggeˈ inin addatnen. Dustaˈan teˈed iye duk iye poˈon dustaˈin kēmon. 45 Saguwaˈ aku, bennal hadja meˈ bissākun hangkan gaˈi ku kahagadbi. 46 Gaˈ niyaˈ kaˈam makapagpaˈin weˈ dusehan ku; kēmon binissākun bennal. Weˈey pe ku gaˈi kahagadbi? 47 Bang aˈahin sukuˈ si Tuhan, pakalene toloˈ Tuhanin. Saguwaˈ kaˈam dumaˈin kaˈam sukuˈ si Tuhan, hangkan hep gaˈi kaˈam mabayaˈ pakale.”

Si Isa duk Ibrahim

48 Sinambungan si Isa weˈ meˈ Yahudihin, paˈinde, “Tewwaˈ teˈed pinaˈin kamihin weˈ dumaˈin kew iyan bennal aˈa Israˈil. Aˈa Samariya kew duk pasayedan seyitan kew.” 49 “Gaˈ ku ituˈ pasayedan seyitan,” paˈin si Isa. “Pinahadje weˈ ku Samakun saguwaˈ bissā-bissāhanbi ku. 50 Dumaˈin inapaskun weˈ pinahadje ku. Niyaˈ seddili makapikilne mahadje aku duk iye mangahukumin. 51 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “sine-sine nuhut panoloˈkun, gaˈi teˈed matey salama-lama.” 52 Paˈinde si iye, “Na, kabugtuˈan kami ne teˈed weˈ pasayedan seyitan kew. Bisan Apuˈ Ibrahim duk meˈ kanabihanin kēmon matey du. Hatiˈ paˈinnu weˈ gaˈi teˈed matey salama-lama sasuku manuhut panoloˈnun. 53 Weˈey, balakatan pe kew amban papuˈ kamihin, Ibrahim? Bisan meˈ kanabi-nabihanin kēmon duk bisan Apuˈ Ibrahim matey du. Weˈ sine teˈ kew?”

54 Nambung si Isa, paˈinne, “Bang saˈupama pahadjeku dikun, gaˈ niyaˈ kagunahan pamahadjeku miyaˈan. Iye mahadje akuhin Samakun, iye ne pinaˈinbi Tuhanbin. 55 Gaˈi bisan kataˈuhanbi Tuhanin. Saguwaˈ aku, kataˈuhanku iye. Bang saˈupama paˈinku weˈ gaˈi Tuhanin kataˈuhanku, na kuweˈ ne ku kaˈamin dustaˈan. Saguwaˈ asal kataˈuhanku teˈed Tuhanin duk tuhutku teˈed kēmon pangandaˈakannen. 56 Papuˈbin Ibrahim magkēg peggeˈ kataˈuhanne niyaˈ waktu si pasōngan, kitene du ku pitu si dunya. Manjari pagkitene papitukun kēgan iye.” 57 Nambung siye, paˈinde, “Saˈingge pagkitebi duk Ibrahimin? Gaˈ pe hatiˈ bisan limempūˈ tahun umulnun.” 58 Paˈin si Isa si siye, “Akahante kaˈam matoˈohin, gaˈ pe Ibrahim inanakan, andang ne ku.” 59 Manjari meˈ Yahudi miyaˈan nimuk batu panibagde si Isa. Saguwaˈ paˈellig si Isa duk paluwas iye amban dem langgal hadjehin.

9

Si Isa makoleˈ aˈa pessek amban dem betteng

1 Sasang si Isa lumengngan, ngite iye dambuwaˈ aˈa pessek amban dem betteng. 2 Tinilew si Isa weˈ meˈ tindegnen, paˈinde, “Tuwan, weˈey teˈ aˈa inin pessek amban dem betteng? Sabab dusene ke atawa sabab duse saˈi-samanen?” 3 Nambung si Isa, paˈinne, “Dumaˈin sabab dusene atawa duse saˈi-samanen hangkan iye pessek. Saguwaˈ pessek iye supaya tapakitehan Tuhanin balakatnen bang ngite ne aˈa inin. 4 Pādpād ellew pe subey hinangte meˈ hinang Tuhanin, Tuhan mamapitu akuhin,” paˈin si Isa. “Pagtaˈabut ne sangem gaˈ ne niyaˈ kapaghinang. 5 Tiggelanku tuˈu si dunya, aku mangurung dantaˈ si pikilan manusiyaˈin.”

6 Pagubus inin bissā si Isa, ngaluraˈ iye diyataˈ bulak duk pinaglagumey weˈ ne luraˈnen duk bulakin hinang pisak. Ubus bu pinasusut weˈ ne pisakin pī si mata aˈahin. 7 Ubus paˈinne si aˈahin, “Pī kew ngulaˈup si boheˈ Siluwam.” Hāti Siluwamin - pinaboˈohan. Manjari pī ne aˈa pessekin ngulaˈup. Pagbalikne ngite ne iye.

8 Takite iye weˈ meˈ saweˈne magtapit lumaˈin duk meˈ aˈa bakas mangite iye magpāku-pāku sīnin. Paˈinde, “Dumaˈin ke inin aˈa bakas maningkoloˈ magpāku-pāku sīnin?” 9 Paˈin meˈ sinduwehin, “Aweˈ, iye ne.” Paˈin meˈ sinduwehin isab, “Dumaˈin iye. Kuweˈ bantuknen hadja.” Saguwaˈ nambung ne aˈahin, paˈinne, “Aku ne inin aˈa bakas mapessekin.” 10 “Saˈingge pangitenun?” paˈinde. 11 Nambung iye, paˈinne, “Niyaˈ aˈa inēnan si Isa ngahinang pisak bu pinasusut weˈ ne pī si mataku. Ubus daˈakne ku pī si boheˈ Siluwam ngulaˈup. Na, hap pī ne ku ngulaˈup. Pagubus ku hadja ngulaˈup, magtawus ne ku ngite.” 12 “Antag ne aˈa miyaˈan,” paˈinde. Nambung iye, paˈinne, “Inday, gaˈi kataˈuhanku.”

Binistiga weˈ meˈ Pariseohin bang saˈingge pangite aˈahin

13 Manjari binoˈo weˈ meˈ aˈahin aˈa bakas mapessekin pī si meˈ Pariseohin. 14 Ellew pangahinang si Isa pisakin duk pamakawuliˈne aˈa pessekin, ellew Sabtuˈ, ellew liˈi. 15 Tinilew isab aˈa bakas mapessekin weˈ meˈ Pariseohin, bang saˈingge pangitenen. Paˈinne si siye, “Binettadan weˈ si Isa pisak meˈ matakun. Ubus ngulaˈup ku. Pagubus ku ngulaˈup, magtawus ne ku ngite.” 16 Paˈin meˈ Pariseo sinduwehin, “Aˈa miyaˈan dumaˈin amban Tuhan peggeˈ hininangne miyaˈan ngalanggalan saraˈ pasal ellew liˈihin.” Saguwaˈ paˈin meˈ sinduwehin, “Bang aˈahin dusehan, gaˈi tahinangne meˈ hinangan makaˈulaliˈ kuweˈ tahinangne miyaˈan.” Manjari magseddili-seddili pikilanden.

17 Manjari tinilew ne isab balik aˈahin weˈ meˈ Pariseohin, paˈinde, “Paˈinnu weˈ kawuliˈan matanun weˈ aˈa miyaˈan. Na, bang kaˈu, sine iye?” Paˈin aˈa bakas mapessekin, “Bang aku, dambuwaˈ iye nabi.” 18 Saguwaˈ meˈ nakuraˈ Yahudi miyaˈan gaˈi kahagad weˈ aˈa inin asal bakas pessek bu ngite ne, hangkan ilinganan weˈ de saˈi-samanen duk tinilewan weˈ de. 19 Paˈin meˈ nakuraˈ miyaˈan si siye, “Anakbi ke aˈa inin? Toˈo ke weˈ pessek koˈ iye amban dem betteng? Weˈey managhāˈ ngite ne iye kuweˈitu?” 20 Nambung meˈ matettoˈanen, paˈinde, “Aweˈ, anak kami inin. Toˈo pessek iye amban dem betteng. 21 Saguwaˈ gaˈi kataˈuhan kami bang saˈingge pangitene kuweˈituhin atawa bang sine makakawuliˈ matanen. Tilewun bi iye. Dumaˈin ne du iye nakanak. Ambat iye ne nambungan kaˈam.” 22 Kuweˈ miyaˈan panambung meˈ matettoˈanen peggeˈ tinalew siye si meˈ nakuraˈden. Peggeˈ bakas magisun ne meˈ nakuraˈin weˈ bang niyaˈ magpaˈin weˈ kahagad iye si Isa ne Almasihin, gaˈi aˈa miyaˈan pinaˈasek dem langgal. 23 Hangkan hep paˈin meˈ matettoˈanen, “Tilewun bi iye. Dumaˈin ne du iye nakanak.”

24 Manjari ilinganan ne isab balik weˈ meˈ nakuraˈ Yahudihin aˈa bakas mapessekin duk paˈinde si iye, “Akahun matoˈohin. Iyuˈ Tuhanin pakale-kale. Kataˈuhan kami weˈ aˈa magpakawuliˈ si kaˈu miyaˈan dusehan.” 25 Nambung aˈahin, paˈinne, “Gaˈi kataˈuhanku bang dusehan ke aˈa miyaˈan atawa gaˈi. Iye hadja kataˈuhankun, weˈ tagnaˈ pessek ku saguwaˈ kuweˈitu ngite ne ku.” 26 Tilewde iye balik, “Inumeyne si kaˈuhin hangkan kew ngite?” 27 Sambunganne siye, paˈinne, “Bakas ne kaˈam akahanku bu gaˈ du pakalebi. Weˈey pe batang takalebi balik? Hatu mabayaˈ isab kaˈam patindeg si iye.” 28 Binissā-bissāhan iye weˈ meˈ nakuraˈ miyaˈan, paˈinde, “Kaˈu tindegnen. Kami inin tindeg si Musa. 29 Kataˈuhan kami weˈ Tuhanin missā pu si Musa saguwaˈ bang aˈa miyaˈan, gaˈi bisan kataˈuhan kami bang amban iye.” 30 Nambung aˈa bakas mapessekin, paˈinne, “Ulaliˈ ku si kaˈam. Gaˈi kataˈuhanbi bang amban iye bu iye makapakite akuhin. 31 Kataˈuhante bi weˈ gaˈi pakale Tuhanin aˈa dusehanin. Iye pinakale Tuhanin magmātabat si iyehin duk maghinang meˈ kinabayaˈannen. 32 Kemuwe tagnaˈ dunyahin, gaˈ bakas takale weˈ niyaˈ makapakite aˈa pessek amban dem betteng. 33 Bang aˈa miyaˈan dumaˈin amban Tuhan, bugtuˈ gaˈi iye kapaghinang meˈ hinangan kuweˈ inin.” 34 Jinampa iye weˈ de, paˈinde, “Weˈey? Toloˈannu pe kami? Bu kaˈu iyan, amban dem betteng pe, andang ne kew taga duse.” Manjari pinaluwas iye weˈ meˈ nakuraˈ miyaˈan amban dem langgal.

Dalil pessek meˈ aˈahin sabab mabennalin

35 Pagkale si Isa weˈ pinaluwas weˈ meˈ nakuraˈin aˈa bakas mapessekin, magtawus si Isa pī si iye. Pagtakasuwaˈne, paˈinne si aˈahin, “Kahagad ke kew si aˈa inēnan Anak Manusiyaˈin?” 36 Nambung aˈahin, paˈinne, “Sine teˈ iye, Tuwan? Akahanun ku duk ku kahagad si iye.” 37 Paˈin si Isa si iye, “Takitenu ne iye. Duk iye ne mamissā si kaˈu inin.” 38 Magtawus aˈahin pasujud pu si Isa duk paˈinne, “O Tuwan, kahagad ku si kaˈu.” 39 Paˈin si Isa, “Hangkan ku pitu si dunya, supaya pinagsapeˈ meˈ aˈahin. Meˈ aˈa dalil mapessekin, peggeˈ gaˈi kataˈuhande mabennal sabab Tuhanin, ngite du. Duk meˈ aˈa magpaˈinin weˈ ngite siye, peggeˈ kannalde kataˈuhande mabennal sabab Tuhanin, ngapessek du.” 40 Takale pinaˈin si Isa inin weˈ meˈ Pariseo sinduwe malaˈihin duk paˈinde si iye, “Ine pinaˈinnu miyaˈan? Weˈ pessek isab kami? Ngite kami inin.” 41 Paˈin si Isa si siye, “Bang kaˈam pessek, hātinen gaˈ teˈed kataˈuhanbi mabennalin, gaˈ ne niyaˈ dusebi. Saguwaˈ peggeˈ paˈinbi ngite du kaˈam, hātinen kataˈuhanbi du mabennalin, taga duse pe kaˈam, peggeˈ gaˈi tuhutbi mabennalin.”

10

Dalilan sabab mangipat meˈ bili-bilihin

1 Manjari magdalilan si Isa, paˈinne, “Sabennal akahante kaˈam, bang aˈahin padiyalem dem kural meˈ bili-bilihin bu gaˈi palabey amban gawang saguwaˈ padiyalem amban lān seddili, aˈa miyaˈan panangkew duk ngalangpas. 2 Aˈa mapadiyalem amban gawangin, iye mangipat bili-bilihin. 3 Duk ilukahan iye weˈ tatungguˈ gawangin. Pakale meˈ bili-bilihin suwalanen paglingananne ēn meˈ bili-bilinen dambuwaˈ-dambuwaˈ, duk boˈone siye paluwas amban dem kural. 4 Paglumuwas ne siye, padehellu iye duk patuhut meˈ bili-bilihin amban dambulihanne peggeˈ takilalede suwalanen. 5 Bang seddili aˈa, gaˈi tuhut meˈ bili-bili inin saguwaˈ lahi siye amban iye peggeˈ gaˈi takilalede suwalanen.” 6 Dalilan inin inaka weˈ si Isa si meˈ aˈahin saguwaˈ gaˈi tasabutde hātinen.

Si Isa pastul mahāpin

7 Hangkan missā si Isa si siye balik, paˈinne, “Sabennal akahante kaˈam, aku inin dalil gawang palabeyan bili-bilihin. 8 Meˈ aˈa mapitu dehellu amban akuhin, meˈ magtoloˈ manggaˈi matoˈohin, kuweˈ meˈ aˈa panangkew siye duk meˈ aˈa ngalangpas. Saguwaˈ gaˈ siye pinakale weˈ meˈ aˈa sukuˈ si akuhin. 9 Aku dalil gawangin,” paˈin si Isa. “Sine-sine padiyalem amban aku, timbul iye. Luhaya iye padiyalem-pabukut duk inurungan iye kahāpan. 10 Aˈa ngalangpasin, gaˈ niyaˈ akane pitu bang dumaˈin nangkew, duk mapatey, duk makaˈat. Saguwaˈ aku, akaku mapituhin ngurungan meˈ manusiyaˈin umul, maglabi-labi hāpnen.

11 “Aku inin,” paˈin si Isa, “dalil pastul bili-bili hāp pagipatne meˈ bili-bilinen. Pastul bili-bili mahāpin maglillaˈ matey para si meˈ bili-bilinen. 12 Aˈa tinangdanan magbantey meˈ bili-bilihin, dumaˈin iye pastulin duk dumaˈin iye dapuˈ meˈ bili-bilihin. Hangkan bang niyaˈ takitene hayep talun hap pī si meˈ bili-bilihin, lahi iye duk ambananne meˈ bili-bilihin. Manjari siggew hayep talunin meˈ bili-bilihin duk kanat-kanatne siye. 13 Hangkan iye lahi peggeˈ tinangdanan hadja iye. Gaˈ niyaˈ lasane si meˈ bili-bilihin. 14-15 Aku inin,” paˈin si Isa, “dalil pastul bili-bili, hāp pagipatne meˈ bili-bilinen. Magkinataˈu teˈed kami duk Samakun. Damikkiyan isab, kataˈuhanku meˈ aˈa sukuˈ si akuhin duk kataˈuhande ku isab. Maglillaˈ ku matey para si meˈ aˈa sukuˈ si akuhin. 16 Niyaˈ pe meˈ sukuˈku seddili amban meˈ sukuˈku inin, saguwaˈ gaˈ siye tuˈu si pagipatanku inin. Subey isab siye boˈoku. Pakalede du iyan bissākun. Pagdambuwaˈku siye manjari dambuwaˈ hadja pastulden.

17 “Kinalasahan ku teˈed weˈ Samaku Tuhanin peggeˈ maglillaˈ ku matey supaya ku pinakellum balik. 18 Gaˈ niyaˈ manusiyaˈ taga kapatut mapatey aku, peggeˈ makapagbayaˈ ku bang matey ku atawa gaˈi. Paglillaˈku umulkun amban kabayaˈanku. Taga kapatut ku maglillaˈ umulkun, duk taga kapatut ku makellum barankun balik. Inin pangandaˈakan Samaku Tuhanin si aku.”

19 Pagkale meˈ aˈahin meˈ bissā si Isa inin, magseddili-seddili tapikil ne isab siye balik. 20 Ekka siye magpaˈin, “Pasayedan seyitan iyan, duk binalew. Weˈey kaˈam pakale si iye?” 21 Saguwaˈ paˈin meˈ sinduwehin isab, “Bang aˈa pasayedan seyitan, gaˈi iye makabissā kuweˈ binissāne miyaˈan. Duk bang seyitan, gaˈi tapangitene aˈa pessekin.”

Gaˈ si Isa tinayimaˈ weˈ meˈ aˈahin

22 Manjari taˈabut ne waktu pagkādjaˈan ēnande ‘Pagsutsi langgal hadjehin’ laˈi si Awrusalam. Tempo haggut masa miyaˈan. 23 Si Isa lumengngan-lengngan dem langgal laˈi si ēnande Simpey Sulaiman. 24 Manjari patipun pī si iye meˈ aˈahin duk paˈinde si iye, “Sampay sumiyan pe kami paˈagadnu meke kami akahannu bang sine kew? Bang asal bennal kaˈu Almasihin, tapeneˈ Tuhan magsultan si kamihin, akahanun kami papastiˈ.” 25 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Bakas ne kaˈam akahanku saguwaˈ gaˈi du ku kahagadbi. Meˈ hinangan bakas hininangku amban kapatut Samakun, kuweˈ ngakahan kaˈam ne bang sine ku. 26 Saguwaˈ gaˈi ku kahagadbi peggeˈ dumaˈin kaˈam sukuˈ si aku. 27 Meˈ aˈa sukuˈ si akuhin, meˈ dalil bili-bilikun, pakalede suwalakun. Kataˈuhanku siye duk nuhut siye aku. 28 Urunganku siye umul gaˈ tamananne. Gaˈi teˈed siye pinasapeˈ amban Tuhan salama-lama. Duk gaˈ teˈed niyaˈ makaˈagew siye amban aku. 29 Pinasukuˈ siye weˈ Samakun si aku. Samakun balakatan amban kēmon. Gaˈ niyaˈ makaˈagew meˈ aˈa sukuˈ si akuhin amban iye. 30 Samakun duk aku dambuwaˈ du.”

31 Pagkale meˈ aˈahin binissā si Isa miyaˈan, nimuk ne isab siye batu panibagde si Isa. 32 Paˈin si Isa si siye, “Ekka meˈ hinangan hāp tapakitehanku si kaˈam. Meˈ hinangku miyaˈan pinahinang weˈ Tuhanin si aku. Inggehin meˈ hinangku miyaˈan kabunsihanbi hangkan ku batang tibagbi?” 33 Nambung meˈ aˈahin, paˈinde, “Dumaˈin sabab hinangannu hāp hangkan kew batang tibag kami, saguwaˈ sabab pamissānu kupul si Tuhanin. Manusiyaˈ kew hadja bu paˈinnu Tuhan kew.” 34 Paˈin si Isa si siye, “Tasulat bisan dem kitabbi pinaˈin Tuhan si meˈ aˈa mangahukumin masaley. Paˈin Tuhanin si siye, ‘Kaˈam iyan meˈ tuhan.’ 35 Na, kataˈuhante bi weˈ kēmon tasulat dem kitabin gaˈi teˈed pinda salama-lama. Na, bang meˈ pangurungan Tuhan lapalnen inēnan weˈ ne meˈ tuhan, 36 pasōng ne aku asal talep inēnan Anak Tuhan. Peggeˈ aku inin, tapeneˈ weˈ Tuhanin duk pinapitu ku weˈ ne si dunya. Na, weˈey paˈinbi weˈ bissāhanku Tuhanin kupul peggeˈ magpaˈin ku weˈ Anak Tuhanin ku? 37 Bang saˈupama meˈ hinangkun gaˈi magsaliˈ duk meˈ hinang Samakun, na, daˈa ku kahagadun bi. 38 Saguwaˈ bang magsaliˈ du, bisan ne gaˈi kahagadbi meˈ bissākun basta kahagadbi hadja meˈ hinangkun, ujud kataˈuhanbi du duk tahātibi du teˈed weˈ Samakun duk aku dambuwaˈ du.” 39 Ubus mabayaˈ ne isab siye niggew si Isa sabab bissāhannen saguwaˈ lumahi iye.

40 Manjari pī si Isa balik si dambiyaˈ boheˈ Jordan, laˈi si lugal bakas pagpandihan Yahiya meˈ aˈahin. Patennaˈ iye laˈi bang piyem bahangi. 41 Ekka meˈ aˈa pī si iye. Magbissā-bissā meˈ aˈahin, paˈinde, “Gaˈ niyaˈ tahinang Yahiya meˈ hinangan makaˈulaliˈ, saguwaˈ kēmon inakane sabab si Isahin bennal.” 42 Duk ekka aˈa laˈi kahagad pu si Isa.

11

Kamatey si Lasarusin

1 Manjari, niyaˈ dambuwaˈ lella inēnan Lasarus saki. Patennaˈannen laˈi si kalumaˈan Betani. Laˈi du isab patennaˈan duwangan pungtinaˈine dendehin, si Mariyam duk si Marta. 2 Si Mariyam hep inin manataˈan isellan bengngihin si bettis si Isa duk pinunasan weˈ ne duk kōkne. Manjari peggeˈ saki pungtinaˈiden, 3 masan duwangan magpungtinaˈihin pī pu si Isa, paˈinde, “Tuwan, saki bagaynu kinalasahannun.” 4 Pagkale si Isa pasan miyaˈan, paˈinne, “Saki si Lasarus miyaˈan dumaˈin duk iye matey saguwaˈ duk du bawag balakat Tuhanin supaya bantu Anak Tuhanin.” 5 Na, kinalasahan weˈ si Isa tellungan magpungtinaˈi miyaˈan, disi Marta duk Mariyam duk Lasarus. 6 Saguwaˈ pagkataˈuhan si Isa weˈ saki si Lasarus, ngagad pe iye laˈi duwem bahangi si kalumaˈan palaˈihannen. 7 Pagpuwas duwem bahangi miyaˈan, paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Sūng kite bi balik pī si lahat Yahudiya.” 8 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Tuwan, gaˈ du miyaˈan tiggel arak kew pagtibagan me aˈahin duk kew matey, hatiˈ balik pe kew pī?” 9 Nambung si Isa magdalilan, paˈinne, “Daˈa kaˈam suse. Dem da ellewin niyaˈ sampūˈ duk duwe ora dantaˈ. Bang kite lumengngan ellew, gaˈi kite sumampuk peggeˈ dantaˈ dunyahin. 10 Saguwaˈ bang kite lumengngan sangem, sumampuk kite peggeˈ dem lindem kite.” 11 Pagubus inin bissā si Isa, paˈinne si meˈ tindegnen, “Si Lasarus bagayten bi, kapatuli ne. Saguwaˈ pī ku mangun iye.” 12 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Tuwan, ngakoleˈ du iye bang kapatuli iye.” 13 Hāti binissā si Isa miyaˈan weˈ asal matey ne si Lasarus. Saguwaˈ kannal meˈ tindegnen binissānen sabab tuli hadja. 14 Hangkan papastiˈ si Isa ne si siye, paˈinne, “Si Lasarus matey ne. 15 Duk kēgan ku,” paˈin si Isa, “peggeˈ gaˈ ku laˈi. Inin para si kahāpanbi duk kaˈam kahagad. Sūng kite bi pī si iye.” 16 Manjari si Tomas, ugey-ugeynen si Kambal, missā si meˈ pagkasine tindeg si Isahin. Paˈinne si siye, “Sūng kite bi kēmon nuhut guruhin duk kite bi matey nuhut iye.”

Si Isa magpakellum meˈ pateyin duk iye poˈon umulin

17 Pagtekka disi Isa si Betani, kaˈampat ellewnen ne si Lasarus dem kubul. 18 Tapit du kalumaˈan Betanihin si Awrusalam, kulang-kulang tellu kilumetro hadja. 19 Hangkan ekka meˈ Yahudi pī pu si Marta duk Mariyam mahemokan siye peggeˈ matey pungtinaˈiden. 20 Manjari pagkale si Marta weˈ īˈ ne si Isa, pī iye pasampang. Si Mariyam laˈi hadja dem lumaˈ. 21 Pagmagkasuwaˈ ne si Marta duk si Isa, paˈinne pu si Isa, “Tuwan, bang kew miyaˈan tuˈu, gaˈ siˈ matey pungtinaˈi kamihin. 22 Saguwaˈ kataˈuhanku, bisan kuweˈitu, duhulan Tuhanin kew bisan ine pākunu.” 23 Paˈin si Isa si iye, “Ellum du balik pungtinaˈinun.” 24 Paˈin si Marta, “Aweˈ, Tuwan, kataˈuhanku weˈ pinakellum du iye balik si ellew dambuli.” 25 Paˈin si Isa si iye, “Aku magpakellum meˈ pateyin duk aku poˈon umulin. Sine-sine sandel si aku, ellum du iye bisan ne iye matey. 26 Duk kēmon maˈellumin bu sandel si aku, gaˈi matey salama-lama.” Manjari tilew si Isa si Marta, paˈinne, “Kahagad ke kew?” 27 “Aweˈ, Tuwan,” paˈin si Marta. “Kahagad ne ku weˈ kaˈu Almasihin, Anak Tuhanin, asal dambuwaˈ-buwaˈ inagad kami mapitu si dunyahin.”

Magtangis si Isa

28 Pagubus inin bissā si Marta, pī iye ngalingan pungtinaˈinen, si Mariyam, duk kinemotan weˈ ne, paˈinne, “Tiyaˈ ne guruhin duk pihane kew.” 29 Pagkale Mariyam inin, duwaˈi iye magdayiˈ-dayiˈ duk pī iye pu si Isa. 30 Gaˈ pe hep si Isa tekka laˈi si kalumaˈan miyaˈan saguwaˈ laˈi pe iye si antag pakasampangan si Marta iyehin. 31 Meˈ Yahudi manaweˈan si Mariyam dem lumaˈin duk mamahemokan iyehin, pagkitede si Mariyam magdayiˈ-dayiˈ duwaˈi, paturul siye. Kannalde pī iye si kubul pungtinaˈinen magtangis laˈi. 32 Saguwaˈ papihannen laˈi pu si Isa. Pagkite Mariyam si Isa, pasujud iye si antag bettis si Isa duk paˈinne, “Tuwan, bang kew miyaˈan tuˈu, gaˈ siˈ matey pungtinaˈi kamihin.” 33 Magtangis si Mariyam duk sampay meˈ saweˈne Yahudihin magtangis isab. Pagkite si Isa siye magtangis, hansul ateynen duk dukka teˈed iye. 34 Paˈ inne, “Antag pangubulanbi iyehin?” Paˈ inde, “Nuhut kew, Tuwan, duk takitenu.” 35 Manjari magtangis si Isa. 36 Magbissā-bissā meˈ aˈa malaˈihin, paˈinde, “Payamanun bi be, asal kalasahanne teˈed si Lasarus.” 37 Saguwaˈ paˈin meˈ sinduwehin isab, “Si Isa inin, tapangitene meˈ aˈa mapessekin. Weˈey gaˈ tabangne si Lasarus duk iye gaˈ matey?”

Ellum balik si Lasarus

38 Hansul ne isab atey si Isahin sasangne mapī si kubulin. Kubul inin lingab tinampengan duk batu. 39 Pagtekka siye si kubul, paˈin si Isa, “Ānanun bi batuhin.” Magtawus missā si Marta, pungtinaˈi aˈa mateyin. Paˈinne pu si Isa, “Bewwan ne iye, Tuwan, peggeˈ ampat ellew ne kuweˈitu.” 40 Paˈin si Isa si iye, “Bakas ne kew akahanku weˈ bang kew hadja kahagad, asal kitenu balakat Tuhanin.” 41 Manjari inānan weˈ de batu tampeng kubulin. Ubus mayam si Isa padiyataˈ ngampun si Tuhan, paˈinne, “O Ammaˈ, magsalamat ku si kaˈu peggeˈ pinakale ku weˈ nu. 42 Kataˈuhanku weˈ luwal ku pakalenu. Saguwaˈ bissāku inin si pakalehan meˈ aˈa matuˈu inin, supaya du siye kahagad weˈ asal kaˈu mamapitu akuhin.” 43 Pagubus inin bissāne, ngalingan iye papales, paˈinne, “Lasarus, paguwaˈ kew pitu.” 44 Magtawus paguwaˈ aˈa bakas mamateyin dem saput pe. Meˈ tangannen duk meˈ bettisnen pinekkes pe duk luwenen kinukuban. Paˈin si Isa si siye, “Lekkahanun bi saputnen duk iye tapa hap lumaˈ.”

Meˈ nakuraˈin magisun laˈat para pu si Isa

(Mateo 26.1-5; Markus 14.1-2; Lukas 22.1-2)

45 Ekka meˈ Yahudi manaweˈan si Mariyamin kahagad ne pu si Isa peggeˈ takitede hininang si Isa miyaˈan. 46 Saguwaˈ meˈ sinduwehin hap pī si meˈ Pariseohin duk inaka weˈ de si siye bakas hininang si Isahin. 47 Hangkan magtawus magtipun meˈ Pariseohin duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin magisun, paˈinde, “Ine enteˈ tahinangte bi si aˈa inin? Iyuˈ ne ekka tandaˈ makaˈulaliˈ tahinangne. 48 Bang pasagadante bi iye,” paˈinde, “ujud kahagad kēmon aˈahin. Duk pitu iyan meˈ nakuraˈ bangsa Romahin makaˈatan langgalten bi duk sampay bangsaten bi.” 49 Niyaˈ dambuwaˈ nambung, ēnnen si Kayapas. Iye imam nakuraˈin tahun miyaˈan. Paˈin Kayapas, “Gaˈ niyaˈ tasabutbi. 50 Gaˈi tahātibi weˈ si kahāpante bi hep bang dambuwaˈ aˈa hadja mamateyin gantiˈ meˈ aˈahin duk dumaˈin tibuˈukan bangsahin magmulahin.” 51 Binissā si Kayapas miyaˈan dumaˈin amban di pikilanne. Saguwaˈ peggeˈ iye imam nakuraˈin tahun miyaˈan, pinaˈal weˈ ne weˈ subey si Isa matey gantiˈ bangsa Israˈilin. 52 Duk matey iye dumaˈin hadja ngagantiˈan bangsa Israˈilin, saguwaˈ supaya isab meˈ anak Tuhan makanat-kanat si meˈ kalahatanin tapagdambuwaˈ du weˈ ne. 53 Manjari kemuwe ellew miyaˈan, isunden weˈ papateyde si Isa. 54 Hangkan gaˈ ne si Isa patampal si meˈ aˈa laˈi si Yahudiyahin. Saguwaˈ tahalaˈ iye duk meˈ tindegnen pī si dambuwaˈ kalumaˈan inēnan Epraim. Kalumaˈan inin si sīng lahat gaˈ niyaˈ tantu aˈane. Laˈi siye patennaˈ.

55 Manjari tapit ne pagkādjaˈan meˈ Yahudihin ēnande Kādjaˈan Pangesseban. Ekka meˈ aˈa amban meˈ kalahatan pāngkat hap Awrusalam magsutsi baran meke siye sumakup si kādjaˈanin. 56 Piniha weˈ de si Isa laˈi si Awrusalam duk pagbissā-bissāde sābude laˈi dem langgal hadjehin. Paˈinde, “Ine pikilbi? Pitu enteˈ si Isa si pagkādjaˈan? Hatu gaˈi, ēˈ?” Iye miyaˈan pagbissā-bissāden, 57 peggeˈ bakas maguldin hep meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ Pariseohin weˈ bang niyaˈ ngataˈuhan palaˈihan si Isahin, subey siye inakahan duk iye tasiggewde.

12

Pamuˈus isellan bengngi si bettis si Isahin

(Mateo 26.6-13; Markus 14.3-9)

1 Ennem ellew pe meke tinagnaˈan Kādjaˈan Pangessebanin, pī si Isa hap Betani, lahat si Lasarus aˈa pinakellumne amban kamateynen. 2 Paglaˈi iye si Betani, magjamu-jamu meˈ aˈa malaˈihin pamahadjede si Isa. Si Marta nabang magtāgad si siye. Si Lasarus magtuhut mangan duk si Isa duk meˈ sinduwehin. 3 Manjari ngeddoˈ Mariyam isellan bengngi inēnan narda tengaˈ kilu bohatnen. Mahalgaˈ teˈed isellan bengngi inin duk gaˈ niyaˈ lamud-lamudne. Pinatataˈ weˈ Mariyam isellan bengngi inin si bettis si Isa, ubus bu pinunasan weˈ ne duk kōkne. Manyug bengnginen dem lumaˈ. 4 Manjari naggaˈ si Judas Iskariyot, dambuwaˈ meˈ tindeg si Isahin. Si Judas hep inin mamuddihan si Isahin. 5 Paˈin si Judas, “Gam pe isellan bengngi miyaˈan pinabellihan, bu pangurung sīnin si meˈ mamiskinin. Halgaˈne miyaˈan tangdan hinang dem dan tahun.” 6 Dumaˈin weˈ maˈaseˈ si Judas si meˈ mamiskinin hangkan inin bissāne, saguwaˈ peggeˈ panangkew iye. Iye hep pinangandel magantan pangisihan sīnden duk daran iye ngeddoˈ. 7 Manjari paˈin si Isa, “Pasagadanun dende inin. Ennaˈne isellan bengngi inin para ellew pangubul akuhin. 8 Meˈ mamiskinin gaˈi du usaˈ amban kaˈam duk tatabangbi siye. Saguwaˈ aku, gaˈi ku teteg tuˈu si kaˈam.”

Meˈ nakuraˈ imamin magisun laˈat para pu si Lasarus

9 Ekka meˈ aˈa ngataˈu weˈ laˈi si Isa si Betani, hangkan hap pī siye laˈi. Pī siye dumaˈin sabab si Isa hadja, saguwaˈ batang kitede isab si Lasarus, iye bakas pinakellum si Isa amban kamateynen. 10 Hangkan magisun meˈ nakuraˈ meˈ imamin weˈ dumaˈin hadja si Isa pinapateyden saguwaˈ sampay si Lasarus isab. 11 Hangkan siye magisun kuweˈ miyaˈan, peggeˈ sabab Lasarus ekka meˈ Yahudihin kahagad ne pu si Isa. Gaˈi ne siye nuhut meˈ imamden.

Pamahadje si Isa papīne si Awrusalamin

(Mateo 21.1-11; Markus 11.1-11; Lukas 19.28-40)

12 Pagsasumuhin, takale weˈ meˈ aˈa maˈekka si pagkādjaˈan si Awrusalamin weˈ laˈi ne si Isa si lān tudju Awrusalam. 13 Manjari ngeddoˈ siye kuweˈ bantuk tuggu dawen lahing duk paguwaˈ siye pī pasampang pu si Isa. Ngalingan-ngalingan siye papales, paˈinde, “Pudjite bi Tuhanin. Pudjite bi pinapitu weˈ Tuhanin. Pudjite bi Sultan bangsa Israˈilin.” 14 Ngasuwaˈ hep si Isa dambuwaˈ anak asnu (hayep kuweˈ bantuk kuraˈ) duk sinakeyan weˈ ne. Hininang si Isa inin, maguyun duk niyaˈ ayat tasulat dem kitab, pinaˈin,

15 “Kaˈam, meˈ aˈa Awrusalamin, daˈa kaˈam tinalew. Tiyaˈ pitu sultanbin pasakey diyataˈ anak asnu.”

16 Waktu miyaˈan, gaˈ tahāti meˈ tindeg si Isahin meˈ kēmon inin. Saguwaˈ pagtapoleˈ ne si Isa si surgaˈ, bahu taˈessebde weˈ meˈ hininangde pu si Isahin asal tasulat hatiˈ dem kitab. 17-18 Hangkan hep pasampang meˈ aˈa mabanesin pu si Isa si lān, peggeˈ bakas takalede sabab hininang si Isa makaˈulaliˈin pangalingan si Isa si Lasarusin amban dem kubulin duk pamakellumne iyehin. Peggeˈ meˈ aˈa masumābu malaˈihin, siye hep magaka-aka si meˈ aˈahin sabab hininang si Isa inin. 19 Manjari magbissā-bissā meˈ Pariseohin, paˈinde, “Payamanun bi, kēmon meˈ aˈahin patuhut ne si iye. Gaˈ be niyaˈ tahinangte bi.”

Meˈ aˈa Girik miha si Isa

20 Niyaˈ meˈ aˈa bangsa Girik patuhut si meˈ aˈahin pī nambahayang si Awrusalam waktu pagkādjaˈan miyaˈan. 21 Pī siye pu si Pilip duk paˈinde si iye, “Tuwan, bayaˈ kami magkite duk si Isa.” Si Pilip inin dambuwaˈ tindeg si Isa amban kalumaˈan Betsaida laˈi si lahat Jalil. 22 Pī si Pilip ngakahan si Andariyas, ubus pī siye duwangan ngakahan si Isa. 23 Sambungan si Isa siye, paˈinne, “Taˈabut ne waktukun. Aku, Anak Manusiyaˈin, sōng pinahadje ne ku. 24 Sabennal akahante kaˈam, weˈ da lowang binihiˈ tattap da lowang hadja samantaˈan gaˈi pinadem bulak. Saguwaˈ bang pinadem bulak ne, kuweˈ dalil matey bu kinubul, na, manjari tomoˈ duk ekka buwaˈne. 25 Damikkiyan isab aˈahin. Bang ellegne teˈed umulne si dunya inin, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. Saguwaˈ bang gaˈi du ellegne umulne si dunya inin, niyaˈ du umulne salama-lama.” 26 Paˈin si Isa, “Sine-sine bayaˈ daˈak-daˈakku, subey iye nuhut-nuhut aku. Manjari antag-antagku, laˈi isab iye. Sine-sine ngahinang pangandaˈakankun, pahadje Samakun iye.”

Missā si Isa sabab kamateynen

27 Missā-missā pe si Isa, paˈinne, “Suse teˈed ateykun kuweˈitu. Na, ine subey paˈinku? Pākuku enteˈ si Samakun weˈ gaˈi patekkane si aku kabinasahan inin? Gaˈi inin pākuku peggeˈ asal inin sababnen hangkan ku pitu, weˈ subey ku makalabey kabinasahan inin.” 28 Manjari missā si Isa si Tuhanin, paˈinne, “O Ammaˈ, pahadjehun ēnnun.” Magtawus niyaˈ suwala amban langit magpaˈin, “Bakas ne pahadjeku ēnkun duk pahadjeku du balik.” 29 Meˈ aˈa magtengge malaˈihin, takalede suwala inin. Paˈin meˈ sinduwehin, “Uy, lugung hep īˈen.” Paˈin meˈ sinduwehin isab, “Malaˈikat miyaˈan, missā si iye.” 30 Saguwaˈ paˈin si Isa si siye, “Suwala miyaˈan pinakale si kaˈam, dumaˈin si kahāpanku saguwaˈ si kahāpanbi.” 31 Paˈinne, “Taˈabut ne waktu pangahukum meˈ manusiyaˈ si dunyahin. Taˈabut ne waktu pangānan basag nakuraˈ seyitanin, iye magnakuraˈ tuˈu si dunyahin. 32 Bang ne ku pinadangkat diyataˈ olom,” paˈin si Isa, “taboˈoku du kēmon aˈahin nuhut aku.” ( 33 Binissā si Isa inin, pamahātine si meˈ aˈa malaˈihin bang saˈingge kamateynen.) 34 Nambung meˈ aˈa mabanesin pu si Isa, paˈinde, “Paˈin kitab kamihin weˈ Almasihin ellum salama-lama. Saguwaˈ paˈinnu weˈ Anak Manusiyaˈin subey pinadangkat duk pinapatey. Sine teˈ Anak Manusiyaˈ inin?” 35 Nambung si Isa paˈinne, “Tiyaˈ pe tuˈu si kaˈam dantaˈ mangurung dantaˈ si pikilanbin, saguwaˈ gaˈi ne tiggel. Pādpād tuˈu pe si kaˈam dantaˈin, palanjalun bi paglengnganbin duk kaˈam gaˈi taˈabut lindem. Peggeˈ malumengngan dem lindemin, gaˈi kataˈuhanne papīhannen. 36 Hangkan,” paˈin si Isa, “subey kaˈam sandel si dantaˈin pādpād tuˈu pe si kaˈam dantaˈin duk kaˈam manjari meˈ aˈa sukuˈ si dantaˈin.”

Gaˈi kahagad meˈ Yahudihin

Pagubus inin bissā si Isa, tahalaˈ iye duk patapuk iye amban siye. 37 Bisan du ekka meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinang si Isa si matahan meˈ aˈa malaˈihin, masi du siye gaˈi kahagad si iye. 38 Toˈo teˈed tasulat Nabi Isaya dem kitabin. Paˈinne hep laˈi,

“O Tuhan, gaˈ niyaˈ kahagad si meˈ inaka kamihin. Meˈ aˈa mangite balakatnun, kulang du siye makahātihin.”

39 Lagiˈ pe, sinulat isab weˈ Nabi Isaya jānnen bang weˈey meˈ aˈa manggaˈi mabayaˈ makahagadin ujudnen gaˈi ne makajari kahagad. Paˈin Isaya,

40 “Pinessekan weˈ Tuhanin meˈ mataden duk siye gaˈi ngite, duk pinababbal weˈ ne pikilanden duk siye gaˈi makahāti. Manjari gaˈi pinda ateyden, paˈin Tuhanin, hangkan gaˈi tapuwasanku duseden.”

41 Binissā inin weˈ Nabi Isaya peggeˈ takitene sahaya si Isahin duk binissāne inin sabab si Isa.

42 Saguwaˈ bisan ne sa miyaˈan, ekka du meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin kahagad pu si Isa, saguwaˈ gaˈ hadja siye missā patampal sabab inin, peggeˈ tinalew siye kaw kataˈuhan meˈ Pariseohin ubus gaˈi ne siye pinaˈasek dem langgal. 43 Peggeˈ sinna pe siye bang kasulutan manusiyaˈin si siye amban bang kasulutan Tuhanin si siye.

Meˈ bissā si Isahin mangahukumin

44 Manjari missā si Isa pinapales, paˈinne, “Makahagad si akuhin, dumaˈin hadja aku kinahagadnen, saguwaˈ kahagad isab iye si Tuhan, iye mamapitu akuhin. 45 Duk mangite akuhin, takitene isab mamapitu akuhin. 46 Pitu ku si dunya ngurung dantaˈ si pikilan manusiyaˈ supaya sine-sine kahagad si aku gaˈi teteg dem lindem. 47 Bang niyaˈ aˈa makakale meˈ panoloˈkun bu gaˈi tuhutne, dumaˈin aku mangahukum iyehin. Peggeˈ dumaˈin ku pitu ngahukum meˈ aˈa si dunyahin, saguwaˈ pitu ku nimbul siye. 48 Si ellew dambuli, niyaˈ du ngahukum meˈ manggaˈi manayimaˈ akuhin duk meˈ manggaˈi manuhut meˈ panoloˈkun. Iye pangahukuman siyehin meˈ bakas panoloˈku si siyehin. 49 Peggeˈ meˈ panoloˈkun dumaˈin amban di pikilanku, saguwaˈ amban Samaku mamapitu akuhin. Kēmon panoloˈkun, iye hadja dinaˈakne si aku pamanoloˈin. 50 Duk kataˈuhanku weˈ meˈ panoloˈnen ngurung umul gaˈ tamananne laˈi si surgaˈ. Hangkan hep gaˈ niyaˈ bissāku si manusiyaˈ seddili amban pangandaˈakan Samaku akuhin.”

13

Kosoˈan si Isa bettis meˈ tindegnen

1 Gaˈ pe tinagnaˈan pagjamu-jamuhin, andang ne kataˈuhan si Isa weˈ tekka ne gantaˈannen duk subey ne ambananne dunya inin duk balik pī si Samanen. Asal amban tagnaˈ kinalasahan weˈ si Isa meˈ aˈa sukuˈ si iyehin, duk kuweˈitu pakitehanne du si siye bang saˈingge hadje lasane si siyehin. 2 Manjari pagsangem, magkakan disi Isa duk meˈ tindegnen. Si Judas, anak si Simon Iskariyotin, bakas ne kaˈurungan pikilan weˈ seyitan nakuraˈin muddihan si Isa. 3 Asal du kataˈuhan si Isa weˈ kēmon kapatut Tuhanin tapangurung ne si iye. Duk kataˈuhanne weˈ pitu iye amban Tuhan duk balik du iye pī si Tuhan. 4 Manjari kuwat si Isa amban pagkakananden, bu iluwasan weˈ ne da lapis badjuˈnen duk magdikat iye duk tuwaliya. 5 Manjari ngisi iye boheˈ dem palanggana duk kinosoˈan weˈ ne bettis meˈ tindegnen duk pinunasan weˈ ne duk tuwaliya pagdikatnen. 6 Pagpīne pu si Simon Petros, paˈin si Petros si iye, “Kaˈu, Tuwan, sōng kosoˈannu ke meˈ bettisku inin?” 7 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Gaˈi tahātinu kuweˈitu bang ine hininangku inin, saguwaˈ tahātinu iyan si ellew sinōng.” 8 Paˈin si Petros, “Gaˈi teˈed pakosoˈku si kaˈu bettiskun.” “Bang gaˈi kosoˈanku bettisnun,” paˈin si Isa, “dumaˈin ne kew tindegku.” 9 Manjari paˈin Simon Petros si iye, “O Tuwan, bang kuweˈ iyan, dumaˈin hadja bettiskun saguwaˈ sampay meˈ tangankun duk kōkkun kosoˈanun isab.” 10 Paˈin si Isa si iye, “Aˈa bakas mamandihin, gī ne barannen. Luwal hadja bettisnen subey kinosoˈan balik. Kēmon kaˈam sutsi ne dem ateybin, luwal dangan manggaˈi masutsi ateynen.” 11 Andang ne hep kataˈuhan si Isa bang sine sōng mamuddihan iyehin hangkan paˈinne, “Kēmon kaˈam sutsi ne dem ateybin, luwal dangan manggaˈi masutsi ateynen.” 12 Pagubus ne kosoˈan si Isa bettis meˈ tindegnen, inasek weˈ ne badjuˈnen bu ningkoloˈ balik. Paˈinne si meˈ tindegnen, “Tahātibi ke bang ine bakas hininangku si kaˈam miyaˈan? 13 Pangēnbi akuhin ‘Guru’ duk ‘Panuhutan.’ Patut teˈed, peggeˈ aku asal gurubi duk panuhutanbi. 14 Na, bang aku panuhutanbin duk gurubin ngosoˈan bettisbin, subey ku lekkatbi. Subey kaˈam magkosoˈ-kinosoˈ bettis. 15 Hininangku miyaˈan pinakitehan weˈ ku si kaˈam supaya niyaˈ pamintanganbi weˈ subey diyawaˈ ateybin. Subey lekkatbi hininangku si kaˈamin. 16 Sabennal akahante kaˈam weˈ banyagaˈin gaˈi langkew amban amunen. Duk dinaˈakin gaˈi langkew amban mangandaˈak iyehin. 17 Kuweˈitu tahātibi ne panoloˈku si kaˈam inin. Bang tuhutbi inin, kēgan kaˈam.” 18 Paˈin si Isa, “Dumaˈin ku missā sabab kaˈam kēmon. Kataˈuhanku bang sine meˈ aˈa bakas tapeneˈku manuhut akuhin. Saguwaˈ subey du tuman pinaˈin dem kitabin, pinaˈin laˈi, ‘Binuddihan ku weˈ dambuwaˈ saweˈku magsawu manganin.’ 19 Akahante kaˈam inin kuweˈitu pādpād gaˈ pe umantag supaya bang umantag ne, kahagadbi du bakas pinaˈinku sabab dikun, bang sine ku. 20 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “weˈ sine-sine ngaddatan aˈa dinaˈakkun, kuweˈ du aku inaddatannen. Duk sine-sine ngaddatan aku, kuweˈ du inaddatan weˈ ne bakas mamapitu akuhin.”

Pinaˈal weˈ si Isa weˈ sōng iye binuddihan

(Mateo 26.20-25; Markus 14.17-21; Lukas 22.21-23)

21 Pagubus inin bissā si Isa, suse teˈed dem ateynen duk paˈinne si meˈ tindegnen, “Sabennal akahante kaˈam, dangan kaˈam muddihan aku du.” 22 Magpayam meˈ tindegnen. Gaˈi kataˈuhande bang sine binissāhannen. 23 Dangan meˈ tindeg si Isahin, iye kinalasahannen, ningkoloˈ si bihingne. 24 Sininyasan iye weˈ Simon Petros duk paˈinne si iye, “Tilewun be si Isa bang sine binissāhannen.” 25 Manjari tindeg si Isa miyaˈan patapit pu si Isa nilew iye, paˈinne, “Tuwan, sine teˈ sōng mamuddihan kaˈuhin?” 26 Nambung si Isa, paˈinne, “Aˈa pangurunganku pan inin pagubus lebbaganku dem pinggan, iye ne miyaˈan.” Manjari ilebbagan weˈ si Isa panin ubus bu pinangurung weˈ ne pu si Judas, anak si Simon Iskariyotin. 27 Pageddoˈ si Judas panin, magtawus paˈasek nakuraˈ seyitanin dem pikilanne. Paˈin si Isa si iye, “Hinangun ne padayiˈ sōng hininangnun.” 28 Gaˈ niyaˈ bisan dangan meˈ tindegnen makahāti bang ine pinaˈin si Isa pu si Judas miyaˈan. 29 Peggeˈ si Judas magantan sīnden, kannal meˈ sinduwehin weˈ daˈak si Isa iye pī melli ginunade si pagkādjaˈanin, atawa dinaˈak iye magsarakka si meˈ mamiskinin. 30 Manjari pagsangka si Judas panin, magtawus iye duwaˈi. Duk sangem ne miyaˈan.

Daˈakan baˈahuhin

31 Paglumikut ne si Judas, paˈin si Isa, “Kuweˈitu pinakitehan ne pamahadje akuhin, aku Anak Manusiyaˈin. Kuweˈitu pinakitehan ne balakat Tuhanin sabab aku. 32 Bang tapakitehan balakat Tuhanin sababku, gaˈi du tiggel pakitehan Tuhanin isab pamahadjene akuhin, aku Anak Manusiyaˈin.” 33 Paˈin si Isa, “Kaˈam meˈ tindegkun, gaˈi ne ku tiggel tuˈu si kaˈam. Pihabi du ku. Saguwaˈ sa pinaˈinku si meˈ nakuraˈ Yahudihin, paˈinku si kaˈam kuweˈitu, ‘Gaˈi kaˈam tapī si papīhankun.’ 34 Niyaˈ daˈakan baˈahu ambananku si kaˈam. Subey kaˈam maglasa-ilasa. Maglasa kaˈam kuweˈ pangalasaku si kaˈamin. 35 Bang kaˈam maglasa-ilasa, kataˈuhan meˈ aˈahin kēmon weˈ kaˈam meˈ tindegku.”

Pinaˈal weˈ si Isa pamasuwey si Petrosin

(Mateo 26.31-35; Markus 14.27-31; Lukas 22.31-34)

36 Paˈin si Petros pu si Isa, “Tuwan, hap tungan kew?” Nambung si Isa, paˈinne, “Gaˈi kew kapanuhut aku kuweˈitu si papīhankun, saguwaˈ paturul du kew si sinōng.” 37 Paˈin si Petros si iye, “Tuwan, weˈey ku gaˈi kapanuhut si kaˈu kuweˈitu? Maglillaˈ ku bisan ku pinapatey bang sababnu.” 38 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Asal maglillaˈ ke kew pinapatey bang sababku? Sabennal akahante kew, gaˈi pe tingkowak manukin, masuwey ne kew iyan mintellu weˈ gaˈi ku kataˈuhannu.”

14

Si Isa lān mapī si Samanen

1 Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Daˈa kaˈam suse dem ateybi sabab meˈ pinaˈinku miyaˈan. Sandel kaˈam si Tuhan duk sandel isab kaˈam si aku. 2 Laˈi si lahat Samaku Tuhanin, ekka patennaˈan. Bang inin gaˈi toˈo gaˈi kaˈam akahanku. Pī ku manyap patennaˈanbin. 3 Manjari bang ubus ne ku magpanyap patennaˈanbin, balik du ku pitu ngeddoˈ kaˈam duk boˈote kaˈam pī si patennaˈankun duk kite bi magdambuwaˈ patennaˈan. 4 Duk kataˈuhanbi du lān hap pī si papīhankun.”

5 Paˈin si Tomas si iye, “Tuwan, gaˈi kataˈuhan kami bang tungan papīhannun. Saˈingge pangataˈu kami lān hap pīhin?” 6 Paˈin si Isa si iye, “Aku inin lān tudju Tuhanin, aku poˈon sasuku mabennalin, duk aku poˈon umulin. Gaˈ niyaˈ tapī si Samaku Tuhanin bang dumaˈin aku palabeyannen. 7 Kuweˈitu peggeˈ kataˈuhanbi ne ku,” paˈin si Isa, “kataˈuhanbi du isab Samakun. Tinagnaˈan kuweˈitu, kataˈuhanbi ne Samakun duk takitebi ne iye.”

8 Paˈin si Pilip pu si Isa, “Tuwan, pakitehanun si kami Samanun duk kaduhulan ne kami.” 9 Sambungan si Isa iye, paˈinne, “Katiggelku ne tuˈu si kaˈam, gaˈi pe kataˈuhannu bang sine ku, Pilip? Sine-sine ngite aku, kuweˈ Samakun ne teˈed takitenen. Hangkan weˈey paˈinnu weˈ subey pinakitehan si kaˈu Samakun? 10 Weˈ gaˈi kew kahagad, Pilip, weˈ Samakun duk aku dambuwaˈ du? Meˈ pamanoloˈku si kaˈamin dumaˈin amban aku, saguwaˈ amban Samaku mateteg tuˈu si akuhin. Kēmon meˈ hinangkun iye mangahinangin.” 11 Paˈin si Isa, “Subey kahagadbi pinaˈinkun weˈ Samakun duk aku dambuwaˈ du. Bang gaˈi kaˈam kahagad sabab bissāku inin, kahagad kaˈam hadja sabab meˈ hinang bakas hininangkun. 12 Sabennal akahante kaˈam,” paˈin si Isa, “sine-sine kahagad si aku, hinangne du isab meˈ hinang hininangkun. Duk pasōng pe meˈ tahinangnen amban meˈ hininangkun, peggeˈ pī ne ku si Samaku Tuhanin. 13 Ine-ine pākubi si Samakun sabab sandelbi si akuhin, hinangku si kaˈam supaya tapudji Samakun sabab hininangkun. 14 Ine-ine pākubi si aku sabab sandelbi si akuhin, hinangku si kaˈam.”

Nanggup si Isa weˈ papitune Niyawa Sutsihin

15 Paˈin si Isa pe, “Bang bennal ku kalasahanbi, bugtuˈ tuhutbi meˈ pangandaˈakanku si kaˈamin. 16 Pākuku du si Samakun duk kaˈam urunganne seddili nabangan kaˈam gantiˈku. Luˈu du iye si kaˈam salama-lama. 17 Manabang inin, Niyawa Tuhanin. Iye magaka mabennalin sabab Tuhanin. Saguwaˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin, gaˈi tatayimaˈde Niyawa Tuhanin peggeˈ gaˈi iye tahātide duk gaˈi iye kataˈuhande. Saguwaˈ kaˈam, kataˈuhanbi du Niyawa Tuhanin peggeˈ luˈu iye si kaˈam duk pateteg du iye dem ateybi. 18 Bisan ku tahalaˈ, gaˈi du kaˈam siya-siyaku. Balik du ku pitu si kaˈam. 19 Gaˈi ne tiggel gaˈi ne ku takite weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. Saguwaˈ kaˈam, kitebi du ku. Duk peggeˈ ellum ku salama-lama, kaˈam ellum du isab salama-lama. 20 Pagtekka ellew miyaˈan, kataˈuhanbi du weˈ Samakun duk aku magdambuwaˈ. Duk kataˈuhanbi isab weˈ kaˈam duk aku magdambuwaˈ. 21 Sine-sine nayimaˈ meˈ pangandaˈakankun duk tuhutne du, iye iyan aˈa asal mamalasa si akuhin. Aˈa mamalasa si akuhin kinalasahan du iye weˈ Samakun. Duk kalasahanku isab iye duk pahātiku du dikun si iye.”

22 Manjari tinilew si Isa weˈ si Judas, dumaˈin si Judas Iskariyot. Paˈin si Judas, “Tuwan, ine sababnen hangkan pahātinu dinun si kami hadja bu dumaˈin si meˈ manusiyaˈin kēmon?” 23 Nambung si Isa, paˈinne, “Bang aˈahin malasa si aku, bugtuˈ tuhutne meˈ panoloˈkun. Manjari kalasahan Samakun iye, duk laˈi kami duk Samakun patennaˈ si iye. 24 Saguwaˈ aˈa manggaˈi malasa si akuhin, gaˈi du isab tuhutne meˈ pamanoloˈkun. Duk meˈ pamanoloˈku si kaˈamin dumaˈin amban aku saguwaˈ amban Samaku mamapitu akuhin.

25 “Inaka inin kēmon weˈ ku si kaˈam pādpād tiyaˈ pe ku tuˈu si kaˈam. 26 Saguwaˈ papitu Samakun du si kaˈam manabangin, gantiˈku. Iye Niyawa Sutsihin. Toloˈanne du kaˈam kēmon-kēmonin duk paˈessebanne kaˈam kēmon bakas panoloˈku si kaˈamin.”

27 Paˈin si Isa pe, “Iye pangambanku si kaˈamin atey sanyang. Kasanyangan inin amban aku duk gaˈi inin magsaliˈ duk kasanyangan si dunyahin. Hangkan daˈa kaˈam suse dem ateybi duk daˈa kaˈam tinalew. 28 Bakas ne kaˈam akahanku weˈ aku inin tahalaˈ ne, saguwaˈ balik du ku pitu si kaˈam. Bang kaˈam asal malasa si aku, bugtuˈ kēgan kaˈam weˈ pī ku si Samakun, peggeˈ langkew iye amban aku. 29 Andang ne kaˈam akahanku pādpād gaˈ pe taˈabut waktu patahalaˈkun supaya bang taˈabut ne waktu miyaˈan, asal kahagad ne teˈed kaˈam. 30 Gaˈi ne ku makajari missā si kaˈam tiggel peggeˈ sōng tekka ne nakuraˈ seyitan magnakuraˈ si dunya inin. Gaˈi du ku kapagbayaˈanne. 31 Saguwaˈ subey kataˈuhan meˈ manusiyaˈin kēmon weˈ malasa ku si Samakun, hangkan pagtuyuˈanku kēmon hininang sa pangandaˈakan Samaku akuhin. Na, kuwat ne kaˈam, sūng ne kite bi,” paˈin si Isa.

15

Si Isa dalil poˈon tinanem mahāpin

1 Manjari magdalilan si Isa, paˈinne si meˈ tindegnen, “Aku inin dalil poˈon tinanem mahāpin, duk Samakun dalil magipat tinanem inin. 2 Kēmon pangeku manggaˈi mabuwaˈin totoˈanne, duk kēmon pangeku mabuwaˈin gawasanne duk ngaˈekka buwaˈnen. 3 Kaˈam iyan dalil kagawasan ne sabab meˈ panoloˈku si kaˈamin. 4 Subey kaˈam pateteg si aku, duk teteg ku isab si kaˈam. Dalil pangehin, gaˈi makajari buwaˈ pangehin amban dihananne, luwal bang gaˈi butas amban poˈonne, buwaˈ du. Damikkiyan kaˈam gaˈi kaˈam kapaghinang si kahāpan bang gaˈi kaˈam teteg si aku.

5 “Aku inin poˈon tinanemin duk kaˈam dalil meˈ pangehin. Bang kaˈam teteg si aku duk aku isab teteg si kaˈam, ekka tahinangbi kahāpan, peggeˈ bang butas kaˈam amban aku, gaˈ niyaˈ kasuddahan hinangbin. 6 Bang aˈahin gaˈi teteg si aku, kuweˈ iye dalil pange seppak ilakasan duk ngalanes. Manjari tinipun meˈ pange inin bu ilakasan dem ebbut ineggas. 7 Saguwaˈ bang teteg kaˈam si aku duk meˈ panoloˈkun ingketbi teˈed dem ateybi, duhulan Tuhanin kaˈam ine-ine pākubi. 8 Bang ekka kahāpan tahinangbi, pinudji du Samakun duk kataˈuhan du isab weˈ kaˈam bennal meˈ tindegku. 9 Lasaku si kaˈamin kuweˈ du lasa Samaku si akuhin. Patetegun bi lasabin si aku. 10 Bang tuhutbi meˈ pangandaˈakankun, teteg du lasakun si kaˈam. Kuweˈ du akuhin, tinuhut weˈ ku meˈ pangandaˈakan Samakun duk teteg lasanen si aku.

11 “Hangkan inin panoloˈku si kaˈam, supaya talessabi isab kuweˈ kēg dem ateykun duk supaya kēgbin jukup. 12 Iye inin pangandaˈakanku si kaˈamin, subey kaˈam maglasa-ilasa kuweˈ pangalasaku si kaˈamin. 13 Bang aˈahin maglillaˈ matey sabab lasane si meˈ bagaynen, gaˈ niyaˈ lasa manusiyaˈ hadje amban inin. 14 Kaˈam, meˈ bagayku kaˈam, bang hinangbi meˈ pangandaˈakanku si kaˈamin. 15 Kuweˈitu gaˈi ne kaˈam ēnanku meˈ daraˈakanku, peggeˈ daraˈakanin gaˈi pinahātihan si siye bang ine ne paˈin hininang amunen. Saguwaˈ kaˈam, bakas pahātiku ne si kaˈam kēmon inaka Samaku si akuhin. Hangkan ēnanku ne kaˈam meˈ bagayku. 16 Dumaˈin weˈ peneˈbi ku, saguwaˈ aku mameneˈ kaˈamin, duk kawakilan kaˈam weˈ ku supaya ekka hāp tahinangbi duk meˈ mahāp tahinangbin gaˈi pinda. Manjari, ine-ine pākubi si Samakun sabab sandelbi si akuhin, duhulanne kaˈam. 17 Na, iye inin pangandaˈakanku kaˈamin, subey kaˈam maglasa-ilasa.”

Kabunsihan meˈ aˈa manuhut si Isahin weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin

18 Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Daˈa kaˈam ulaliˈ bang kaˈam kabunsihan weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. Essebun bi weˈ kabunsihande ku dehellu amban kaˈam. 19 Bang saˈupama magdambuwaˈ pikilan kaˈam duk meˈ aˈa iyan, kalasahande hep kaˈam. Saguwaˈ pabiddaˈ kaˈam. Tapeneˈ kaˈam weˈ ku duk pinaseddili kaˈam weˈ ku amban meˈ aˈa iyan. Hangkan hep kaˈam kabunsihan weˈ de. 20 Essebun bi bakas pinaˈinku si kaˈamin: ‘Banyagaˈin gaˈi langkew amban amunen.’ Bang ku bakas bininasa weˈ meˈ aˈa iyan, bugtuˈ binasade du isab kaˈam. Bang bakas tuhutde panoloˈkun, bugtuˈ tuhutde du isab panoloˈbin. 21 Kabunsihande kaˈam duk binasade kaˈam peggeˈ kaˈam sukuˈ si aku duk peggeˈ gaˈ kataˈuhande Tuhanin, Tuhan mamapitu akuhin. 22 Bang ku gaˈ tapitu noloˈan siye, gaˈ pe pastiˈ duseden. Saguwaˈ kuweˈitu gaˈi ne kadaˈawahande duseden. 23 Sine-sine bunsi si aku bunsi du isab iye si Samakun. 24 Meˈ hinang hininangku si matahanden, gaˈ niyaˈ aˈa bakas makahinangne. Bang gaˈ ku kapaghinang meˈ hinangan miyaˈan, gaˈi hep pastiˈ duseden. Saguwaˈ takitede ne meˈ hininangkun, duk kabunsihande ku duk Samakun. 25 Saguwaˈ bugtuˈ du ku kabunsihande supaya tuman tasulat dem kitabin. Paˈin kitabin: ‘Kabunsihande ku gaˈ niyaˈ jānne.’

26 “Pitu du si kaˈam pananabangin. Pananabang inin, Niyawa Tuhanin duk amban Samakun iye. Magtoloˈ du iye mabennal sabab Tuhanin. Papituku du iye si kaˈam amban Samakun duk pagtuˈu ne iye, naksiˈ du iye sabab aku. 27 Kaˈam isab, naksiˈ du kaˈam sabab aku peggeˈ kemuwe tagnaˈ magtuhut-tuhut kite bi.”

16

1 Paˈin si Isa si meˈ tindegnen, “Inaka weˈ ku kēmon inin si kaˈam, supaya gaˈi usaˈ sandelbi si akuhin. 2 Niyaˈ iyan waktu si sinōng, gaˈi ne kaˈam paˈasek meˈ nakuraˈ āgamahin dem langgalde. Duk tekka du waktuhin, bang niyaˈ mapatey kaˈam, kannalanne weˈ hininangne inin kinabayaˈan Tuhanin. 3 Hinangde inin si kaˈam peggeˈ gaˈi kataˈuhande Samakun atawa aku. 4 Saguwaˈ akahante kaˈam inin supaya bang ne tekka meˈ kabinasahan inin si kaˈam, taˈessebbi du weˈ bakas kaˈakahante kaˈam andang sabab inin.”

Hinang Niyawa Sutsihin

“Gaˈ kaˈam akahanku inin tagnaˈ, peggeˈ tuˈu pe ku si kaˈam. 5 Saguwaˈ kuweˈitu akahante ne kaˈam peggeˈ sōng tahalaˈ ne ku, pī balik si mamapitu akuhin. Bu gaˈ niyaˈ kaˈam nilew aku bang tunganku. 6 Dukka teˈed ateybin kuweˈitu sabab bakas inakaku si kaˈam miyaˈan. 7 Saguwaˈ akahante kaˈam mabennalin, si kahāpanbi du bang ku tahalaˈ. Peggeˈ bang upama gaˈi ku tahalaˈ, gaˈi pitu si kaˈam pananabangin. Saguwaˈ bang ku tahalaˈ, papituku du iye si kaˈam. 8 Pagtuˈu ne si kaˈam pananabangin, pahātihanne du si meˈ manusiyaˈ si dunyahin hāti dusehin duk hāti mabentelin duk hāti hukuman Tuhanin. 9 Papastiˈne si siye weˈ dusehan siye, peggeˈ gaˈi siye kahagad si aku. 10 Papastiˈne si siye weˈ bentel ku, peggeˈ tapī ne ku si Samakun duk gaˈi ne ku takitebi. 11 Papastiˈne si siye hukuman Tuhanin, peggeˈ tahukum ne nakuraˈ seyitan magnakuraˈ tuˈu si dunyahin.

12 “Ekka pe akaku si kaˈam,” paˈin si Isa, “saguwaˈ gaˈi takoleˈbi bang kuweˈitu. 13 Pagtekka pitu Niyawa Tuhanin, iye mamagaka mabennalin, panoloˈanne du kaˈam kēmon panoloˈ mabennalin. Gaˈi iye magtoloˈ amban di pikilanne saguwaˈ ine-ine takalene amban Tuhanin, iye miyaˈan panoloˈnen. Duk akahanne du kaˈam bang ine maˈumantag si sinōngin. 14 Pahadje Niyawa Tuhanin du ku, peggeˈ kēmon inakahanne kaˈamin asal amban aku du. 15 Ine-ine si Samakun, si aku du, hangkan hep paˈinku si kaˈam weˈ kēmon inakahan Niyawa Tuhan kaˈamin amban aku du.”

Dukka duk kēg

16 Paˈin si Isa, “Gaˈi ne tiggel, gaˈi ne ku kitebi. Saguwaˈ ubus miyaˈan, gaˈi tiggel kitebi du ku balik.” 17 Magbissā-bissā sinduwe meˈ tindeg si Isahin, paˈinde, “Ine enteˈ hāti pinaˈinne inin, ‘Gaˈi tiggel gaˈi ne ku kitebi, ubus miyaˈan gaˈi tiggel kitebi du ku balik?’ Duk iye isab pinaˈinne, ‘Peggeˈ pī ku si Samakun?’ 18 Ine hatu hāti ‘gaˈi ne tiggel’ pinaˈinne inin? Gaˈi kataˈuhante bi bang ine hāti pinaˈinnen.” 19 Kataˈuhan si Isa weˈ bayaˈ iye tilew meˈ tindegnen bang ine hāti pinaˈinnen. Hangkan paˈin si Isa si siye, “Ensiniˈ paˈinku, ‘Gaˈi ne tiggel gaˈi ne ku kitebi, ubus miyaˈan gaˈi du tiggel, kitebi du ku balik.’ Magtilew-tilew ke kaˈam bang ine hāti pinaˈinku inin? 20 Sabennal akahante kaˈam, magtangis kaˈam iyan duk magsugul, saguwaˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin magkēg-kēg. Suse du kaˈam iyan saguwaˈ ginantiˈan du iyan duk kēg. 21 Dalilnen kuweˈ dende nganak. Suse iye peggeˈ tekka ne panganaknen. Saguwaˈ pag si luwasan ne anaknen, gaˈi ne taˈessebne peddiˈ talabeynen hawal kēgnen weˈ niyaˈ nakanak palahil si dunya. 22 Damikkiyan isab kaˈam, kuweˈitu suse kaˈam. Saguwaˈ magkite du kite bi balik. Manjari asal kēgan du teˈed kaˈam iyan, duk kēgbi iyan gaˈ niyaˈ makaˈānanne amban dem ateybi. 23 Pagtekka ellew pagkiteten bi balik, gaˈ ne niyaˈ tilewbi ine-ine amban aku. Sabennal akahante kaˈam, ine-ine pākubi si Samakun peggeˈ sandel kaˈam si aku, duhulanne du kaˈam. 24 Kemuwe tagnaˈley sampay kuweˈitu gaˈ niyaˈ bakas pākubi sabab sandelbi si akuhin. Māku ne kaˈam ubus bu inurungan du kaˈam supaya jukup kēgbin.”

Daˈag meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin

25 Paˈin si Isa si siye, “Meˈ panoloˈku si kaˈam inin si dalilan, saguwaˈ tekka du iyan ellewin gaˈi ne ku magdalilan si kaˈam, duk akahanku ne kaˈam pabentel sabab Samakun. 26 Pagtekka ellew miyaˈan, bang niyaˈ pākubi, kaˈam ne mamāku amban Samakun peggeˈ sandel kaˈam si aku. Dumaˈin ne aku mamāku para si kaˈamin, 27 peggeˈ Samakun malasa du si kaˈam. Kalasahanne kaˈam peggeˈ malasa kaˈam si aku duk peggeˈ kahagadbi du weˈ pitu ku amban Tuhan. 28 Aweˈ, pitu ku amban Samaku Tuhanin si dunya. Duk kuweˈitu ambananku ne dunya inin duk balik ne ku pī si Samakun.” 29 Paˈin meˈ tindegnen si iye, “Kuweˈitu bentel ne pamissānun. Dumaˈin ne inin dalilan. 30 Kabugtuˈan kami ne kuweˈitu weˈ kataˈuhannu kēmon-kēmonin bisan kew gaˈi tinilew. Hangkan kahagad ne teˈed kami weˈ amban Tuhan kew.” 31 Paˈin si Isa si siye, “Asal kahagad ne ke teˈed kaˈam kuweˈitu? 32 Tekka du waktuhin gaˈi ne teˈed tiggel, magsapeˈ-sapeˈ du kaˈam iyan, hap lumaˈne ne dangan-dangan duk ambananbi ku dendangan. Saguwaˈ iye matoˈohin, dumaˈin du ku dendangan peggeˈ Samakun teteg du tuˈu si aku. 33 Kēmon inin inaka weˈ ku si kaˈam supaya sanyang dem ateybin. Hangkan sanyang dem ateybin, peggeˈ magdambuwaˈ kaˈam duk aku. Tuˈu si dunya inin, bininasa du kaˈam weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. Saguwaˈ daˈa kaˈam tinalew. Daˈag ne du nakuraˈden weˈ ku.”

17

Ngampun si Isa para si meˈ tindegnen

1 Pagubus inin bissā si Isa, mayam iye padiyataˈ langit duk ngampun iye si Tuhan, paˈinne, “O Ammaˈ, taˈabut ne waktuhin. Pahadjehun ku, Anaknun, duk kew isab tapahadjeku. 2 Kaˈurungan ku weˈ nu kapatut magbayaˈ si kēmon manusiyaˈ, supaya kaˈurunganku umul gaˈ tamananne kēmon aˈa pinasukuˈnu si akuhin. 3 Duk meˈ aˈa kaˈurungan umul gaˈ tamanannen, subey kew kataˈuhande, kaˈu Tuhan mabennalin, Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin. Duk subey isab kataˈuhande Isa Almasi pinapitunu si dunyahin. 4 Pinahadje kew weˈ ku tuˈu si dunya peggeˈ ubus ne weˈ ku hinang pinahinangnu si akuhin. 5 O Ammaˈ, pahadjehun ku luˈu si panaˈanannu lu, sa pamahadje aku maluˈuhin masa gaˈ pe dunya inin pinapanjari.

6 “Bakas ne kew pinakitaˈu weˈ ku si meˈ aˈa pinasukuˈnu si aku tuˈu si dunyahin. Meˈ sukuˈ si kaˈu du siye, duk pinasukuˈ siye weˈ nu si aku. Tinuhut weˈ de lapalnun, 7 duk bugtuˈ ne si siye weˈ kēmon pangurungnu akuhin asal bennal amban kaˈu. 8 Bakas ne pasampayku si siye lapal pinangurungnu si akuhin, duk tinayimaˈ ne weˈ de. Bugtuˈ ne si siye weˈ billuˈu ku amban kaˈu, duk kahagad ne teˈed siye weˈ kaˈu asal mamapitu akuhin.

9 “O Ammaˈ, pāku-pākuhanku siye si kaˈu. Dumaˈin manusiyaˈin kēmon pinākuhankun saguwaˈ meˈ aˈa pinasukuˈnu si aku inin hadja, peggeˈ siye inin asal sukuˈ si kaˈu du. 10 Kēmon si akuhin, si kaˈu du duk kēmon si kaˈuhin, si aku du. Duk pinahadje ku weˈ de, sabab sandel siye si aku. 11 Aku inin sōng balik ne piyu si kaˈu. Sōng ne ambananku dunya inin. Saguwaˈ meˈ aˈa pinasukuˈnu si aku inin, tuˈu pe si dunya. O Ammaˈ, kaˈu masutsihin, pakitehannu ku balakat ēnnun; banteyanun siye duk balakatnu inin, supaya siye magdambuwaˈ atey sa kitehin. 12 Tiggelanku tuˈu si siye, banteyanku meˈ aˈa pinasukuˈnu si aku inin duk balakat ēnnun. Binanteyan siye weˈ ku hangkan gaˈ niyaˈ siye lepas amban kaˈu, luwal du dambuwaˈ, peggeˈ niyaˈ subey lepas supaya tuman tasulat dem kitabin. 13 Sōng balik ne ku inin piyu si kaˈu hangkan pādpād tuˈu pe ku si dunya, bissāku inin supaya jukup kēgden kuweˈ kēgkun. 14 Pinasampay weˈ ku si siye lapalnun. Manjari kabunsihan siye weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut kaˈuhin, peggeˈ gaˈi siye nuhut pikilan meˈ aˈa miyaˈan. Kuweˈ siye akuhin, gaˈi du isab tuhutku pikilan meˈ aˈa manggaˈi manuhut kaˈuhin. 15 Gaˈi ku māku-māku weˈ eddoˈnu meˈ aˈa pinasukuˈnu si akuhin amban dunya inin. Saguwaˈ māku-māku ku weˈ banteyannu siye duk siye gaˈi kapagbayaˈan weˈ nakuraˈ seyitanin. 16 Kuweˈ siye akuhin, gaˈi siye nuhut pikilan meˈ aˈa manggaˈi manuhut kaˈuhin. 17 Paseddilihun siye duk sutsihun siye. Panutsi siyehin panoloˈnu mabennalin, iye lapalnun. 18 Daˈakku ne siye pī si meˈ aˈa si dunyahin, kuweˈ akuhin du isab dinaˈak weˈ nu pitu si dunya. 19 Duk si kahāpande paglillaˈku umulkun si kaˈu, supaya siye teˈed meˈ aˈa sukuˈ si kaˈuhin.

20 “Māku-māku ku dumaˈin hadja para si meˈ tindegku inin,” paˈin si Isa, “saguwaˈ para si kēmon makahagad si aku sabab panoloˈden. 21 O Ammaˈ, karayaw magdambuwaˈ atey siye kēmon; kuweˈ kaˈuhin teteg tuˈu si aku, duk aku teteg luˈu si kaˈu, damikkiyan isab karayaw teteg siye tuˈu si kite. Karayaw weˈ asal magdambuwaˈ atey siye, supaya kahagad meˈ aˈa si dunyahin weˈ asal kaˈu mamapitu akuhin. 22 Pinahadje siye weˈ ku sa pamahadjenu akuhin, supaya siye magdambuwaˈ atey kuweˈ pagdambuwaˈ ateyten, 23 aku teteg luˈu si siye, kuweˈ kaˈuhin teteg tuˈu si aku, supaya siye kēmon asal magdambuwaˈ atey teˈed. Manjari bang asal magdambuwaˈ atey ne teˈed siye, ujud kataˈuhan meˈ aˈa si dunyahin du weˈ kaˈu mamapitu akuhin. Duk kataˈuhande du isab weˈ kalasahannu meˈ makahagad si akuhin sa pangalasanu akuhin. 24 O Ammaˈ, pinasukuˈ weˈ nu siye kēmon si aku. Manjari iye kabayaˈankun, subey siye laˈi si aku si palaˈihankun supaya takitede pamahadjenu akuhin duk sahaya pangurungnu akuhin, peggeˈ kinalasahan ku weˈ nu gaˈ pe pinapanjari dunyahin. 25 O Ammaˈ, kaˈu mabentelin, bisan kew gaˈi kataˈuhan meˈ aˈa manggaˈi manuhut kaˈuhin, saguwaˈ kataˈuhante kew duk meˈ tindegku inin kataˈuhande weˈ kaˈu mamapitu akuhin. 26 Bakas ne kew pinakitaˈu weˈ ku si siye, duk pakitaˈute pe kew namba, supaya lasade si saweˈden saliˈ duk lasanu si akuhin duk supaya ku teteg dem ateyde.”

18

Paniggew si Isahin

(Mateo 26.47-56; Markus 14.43-50; Lukas 22.47-53)

1 Pagubus si Isa ngampun si Tuhan, tahalaˈ iye duk meˈ tindegnen pī si dambiyaˈ sapaˈ inēnan Kidron. Niyaˈ laˈi kabbun duk hap pī siye dem kabbun miyaˈan. 2 Kataˈuhan si Judas antag miyaˈan peggeˈ daran hep si Isa duk meˈ tindegnen magtipun-tipun laˈi. Si Judas hep inin mamuddihan si Isahin. 3 Manjari pinanduˈan weˈ si Judas meˈ sundalu bangsa Romahin duk meˈ guwaldiya langgal hadjehin pī si kabbun miyaˈan. Meˈ guwaldiya inin pinatuhut si iye weˈ meˈ Pariseohin duk meˈ nakuraˈ imamin. Magbessi siye duk maglaˈal duk magboˈo payitaˈan. 4 Kataˈuhan si Isa kēmon sōng maˈumantag si iyehin hangkan pī iye pasampang si siye duk paˈinne, “Sine pinihabin?” 5 Paˈinde, “Piha kami si Isa, aˈa amban lahat Nasaretin.” “Aku ne hep,” paˈin si Isa. Si Judas, mamuddihan si Isahin, laˈi isab nengge-nengge duk meˈ aˈahin. 6 Pagpaˈin si Isa, “Aku ne hep,” pasuhut siye duk hebbaˈ siye. 7 Manjari tilew si Isa siye balik, paˈinne, “Sine teˈ pinihabin?” Nambung siye, paˈinde, “Si Isa, aˈa amban Nasaretin.” 8 Manjari paˈin si Isa, “Bakas ne kaˈam akahanku weˈ aku ne. Bang asal aku du aˈa pinihabin, na, tiyaˈ ne ku. Daˈa sakupun bi meˈ saweˈku inin.” 9 Paˈinne inin supaya tuman bakas pinaˈinne si Samane, Tuhanin, paˈinne, “O Ammaˈ, gaˈ niyaˈ lepas bisan dangan meˈ aˈa pinasukuˈnu si akuhin.”

10 Magbessi hep si Simon Petros. Manjari inurus weˈ ne bessinen duk pineddang weˈ ne daraˈakan imam nakuraˈin. Iye matewwaˈin tayingene kanawanin duk magtawus butas. Ēn daraˈakan inin si Malkus. 11 Paˈin si Isa pu si Petros, “Isihun balik bessinun dem tagubanne. Akuhanku kēmon kabinasahan inin peggeˈ inin pinasukuˈ si aku weˈ Samakun.”

Binoˈo si Isa pu si Annas

12 Manjari siniggew si Isa weˈ meˈ sundaluhin duk meˈ kapitanden duk meˈ guwaldiya Yahudihin duk iningketan iye weˈ de. 13 Binoˈo iye weˈ de pī pu si Annas dehellu. Si Annas inin matoˈa si Kayapas, imam nakuraˈin tahun miyaˈan. 14 Si Kayapas hep inin mangurung pikilan si meˈ nakuraˈ Yahudihin pagpaˈinne weˈ si kahāpande bang niyaˈ dambuwaˈ matey gantiˈ meˈ aˈahin kēmon.

Masuwey si Petros weˈ dumaˈin iye tindeg si Isa

(Mateo 26.69-70; Markus 14.66-68; Lukas 22.55-57)

15 Paturul si Simon Petros pu si Isa duk dambuwaˈ isab tindegne. Tindeg si Isa dambuwaˈ inin magkilale duk imam nakuraˈin hangkan tumuhut iye pu si Isa padiyalem pī si lame lumaˈ imam nakuraˈin. 16 Saguwaˈ si Petros taˈamban laˈi si bukut tarangka. Manjari paluwas balik tindeg si Isa magkilale duk imam nakuraˈin, duk maˈid iye si dende tungguˈ tarangkahin, hangkan taboˈone si Petros padiyalem si lame. 17 Tinilew si Petros weˈ dendehin, paˈinne, “Dumaˈin ke kew dambuwaˈ meˈ tindeg aˈa tasiggew miyaˈan?” Masuwey si Petros, paˈinne, “Dumaˈin.” 18 Sangem miyaˈan haggut, hangkan meˈ daraˈakanin duk meˈ guwaldiyahin magpakellum ebbut duk laˈi siye magtengge ngaliput ebbutin ngindāng. Pī isab si Petros patuhut si siye ngindāng.

Binistiga si Isa weˈ imam nakuraˈin

(Mateo 26.59-66; Markus 14.55-64; Lukas 22.66-71)

19 Manjari si Annas, iye bakas imam nakuraˈin, tinilew-tilew weˈ ne si Isa sabab meˈ tindegnen duk sabab pagtoloˈnen. 20 Nambung si Isa, paˈinne, “Luwal ku magtoloˈ si meˈ kaˈekkahan aˈa, kuweˈ dem meˈ kalanggal-langgalan duk dem langgal hadje pagtipunan kēmon meˈ Yahudihin. Gaˈ niyaˈ bakas pagtoloˈku tinapuk. 21 Weˈey aku tinilewnun? Tilewun meˈ bakas makakale panoloˈkun. Tilewun siye bang ine panoloˈku si siyehin. Kataˈuhande du.” 22 Pagbissā si Isa inin, magtawus iye sinampak weˈ dambuwaˈ meˈ guwaldiya malaˈihin duk paˈinne pu si Isa, “Gaˈ niyaˈ addatnu. Daˈa sambunganun imam nakuraˈin sa iyan.” 23 Paˈin si Isa si guwaldiyahin, “Bang salaˈ binissāku si imam nakuraˈin, akahanun kēmon aˈa si paghukuman inin bang ine masalaˈ si binissākun. Saguwaˈ bang gaˈ salaˈ binissākun, weˈey ku sampaknu?” 24 Manjari dinaˈak ne si Isa weˈ si Annas binoˈo pī pu si Kayapas, imam nakuraˈin. Iningketan pe iye.

Masuwey balik si Petros weˈ dumaˈin iye tindeg si Isa

(Mateo 26.71-75; Markus 14.69-72; Lukas 22.58-62)

25 Si Simon Petros laˈi pe nengge-nengge ngindāng. Tinilew iye weˈ meˈ saweˈne magtenggehin, paˈinde, “Dumaˈin ke kew isab tindeg aˈa miyaˈan?” Masuwey iye, paˈinne, “Dumaˈin.” 26 Manjari dambuwaˈ daraˈakan imam nakuraˈin, baˈan aˈa bakas mabutas tayingene weˈ si Petrosin, missā. Paˈinne pu si Petros, “Dumaˈin ke kew bakas takiteku laˈi si kabbunley nuhut iye?” 27 Masuwey balik si Petros, paˈinne, “Dumaˈin aku.” Manjari magtawus tingkowak manukin.

Si Isa si harapan Gubnul Pilatus

(Mateo 27.1-2, 11-14; Markus 15.1-5; Lukas 23.1-5)

28 Subu-subu pe binoˈo si Isa amban lumaˈ si Kayapas pī si astanaˈ gubnul bangsa Romahin, saguwaˈ gaˈ padiyalem meˈ nakuraˈ Yahudihin dem astanaˈ peggeˈ bang siye padiyalem dem lumaˈ dumaˈin Yahudi, batal siye duk gaˈi ne siye makajari palamud magjamu-jamu laˈi si Kādjaˈan Pangessebanin. 29 Hangkan paluwas Gubnul Pilatus pī si siye duk tilewne siye, paˈinne, “Ine panuntutanbi aˈa inin?” 30 Nambung siye, paˈinde, “Gaˈi boˈo kami aˈa inin pitu si kaˈu bang gaˈ niyaˈ dusene.” 31 Paˈin Pilatus si siye, “Kaˈam ne iye ngahukumne nuhut saraˈbin.” Nambung meˈ Yahudihin, paˈinde, “Gaˈ niyaˈ kapatut kami ngalaboˈan sine-sine hukuman pinapatey.” 32 Kēmon inin umantag supaya tuman bakas pinaˈin si Isahin bang saˈingge kamateynen. 33 Manjari padiyalem balik si Pilatus dem astanaˈ duk dinaˈak weˈ ne si Isa binoˈo pī si iye. Paˈinne pu si Isa, “Toˈo ke weˈ kaˈu sultan bangsa Yahudihin?” 34 Nambung si Isa, paˈinne, “Amban di pikilannu ke manilew aku inin atawa niyaˈ ke meˈ aˈa seddili bakas ngakahan kaˈu sabab aku?” 35 Nambung Pilatus, paˈinne, “Weˈ Yahudi ku? Meˈ bangsanu du duk meˈ nakuraˈ imambin hep manōngan kaˈu pitu si akuhin. Weˈey, ine teˈ dusenun?” 36 Nambung si Isa, paˈinne, “Pagsultanankun dumaˈin tuˈu si dunya. Bang pagsultanankun tuˈu si dunya, asal nungkaˈ meˈ tindegkun duk ku gaˈi tasiggew weˈ meˈ nakuraˈ Yahudihin. Aweˈ, pagsultanankun dumaˈin tuˈu si dunya inin.” 37 Paˈin Pilatus, “Bang sa iyan, sultan kew hatiˈ?” Paˈin si Isa, “Kaˈu ne magpaˈinin weˈ sultan ku. Iye sababnen hangkan ku inanakan duk hangkan ku pitu si dunya, supaya ku kapagtoloˈ sabab mabennalin. Kēmon manuhut mabennalin pakale du si aku.” 38 Paˈin Pilatus, “Ine teˈ mabennalin?”

Si Isa hinukum weˈ pinapatey

(Mateo 27.15-31; Markus 15.6-20; Lukas 23.13-25)

Pagubus inin bissā Pilatus, paguwaˈ iye balik pī si meˈ Yahudihin duk paˈinne si siye, “Gaˈ niyaˈ takasuwaˈku jānne pangahukumanku aˈa inin. 39 Saguwaˈ katagamanbin kahabaˈ taˈabut Kādjaˈan Pangessebanin, maluwas ku dambuwaˈ pilisu. Bayaˈ ke kaˈam bang paluwasku kaˈam sultan meˈ Yahudihin?” 40 Magkalolop meˈ aˈahin, paˈinde, “Daˈa bang aˈa iyan. Kabayaˈan kamihin si Barabbas.” Si Barabbas inin mundu.

19

1 Manjari dinaˈak weˈ Pilatus si Isa ilagutan. 2 Ubus miyaˈan ngalakal meˈ sundaluhin bāhan luhihan, hininang kuweˈ korona sultan, duk pinapī weˈ de si kōk si Isa. Pinasemmekan isab iye weˈ de juba taluk kuweˈ juba sultan. 3 Manjari hininang dagey iye weˈ de. Magbalik-balik siye pī si iye nalam iye, paˈinde, “Assalamu alaikum, Sultan meˈ Yahudihin,” ubus bu pinagsampakan weˈ de. 4 Manjari paluwas balik si Pilatus duk paˈinne si meˈ aˈa maˈekkahin, “Payamanun bi, boˈoku du si Isa paluwas pitu si kaˈam supaya kataˈuhanbi weˈ gaˈ niyaˈ takasuwaˈku jānne pangahukumanku iye.” 5 Manjari paluwas isab si Isa, laˈi pe lakal luhihanin diyataˈ kōkne duk magjuba talukin pe iye. Paˈin Pilatus si meˈ aˈahin, “Payamanun bi aˈa inin.” 6 Pagkite meˈ nakuraˈ imamin duk meˈ guwaldiya si langgal mahadjehin si Isa, magkalolop siye, paˈinde, “Papateyun iye. Lansangun diyataˈ olom.” Paˈin Pilatus si meˈ aˈahin, “Bayaˈ-bayaˈbi ne. Boˈohun bi iye duk kaˈam ne ngalansang iye diyataˈ olom. Saguwaˈ bang aku, gaˈ niyaˈ takasuwaˈku jānne pamapateyan iye.” 7 Paˈin meˈ nakuraˈ Yahudihin si iye, “Paˈin saraˈ kamihin subey iye pinapatey peggeˈ paˈinne weˈ Anak Tuhanin iye.” 8 Pagkale Pilatus pinaˈinde inin, pasōng ne talewnen. 9 Binoˈo weˈ ne si Isa padiyalem balik dem astanaˈ bu tinilew weˈ ne, paˈinne, “Aˈa amban kew?” Saguwaˈ gaˈ nambung si Isa. 10 Paˈin Pilatus si iye, “Weˈey kew gaˈi nambung? Gaˈi ke kataˈuhannu weˈ taga kapatut ku maluwas kaˈu? Duk taga kapatut ku isab ngalansang kaˈu diyataˈ olom duk kew matey.” 11 Nambung si Isa, paˈinne, “Bang dumaˈin Tuhanin mangurungan kaˈu kapatutin, gaˈ niyaˈ kapatutnu ngahukum aku. Hangkan hep aˈa manōngan aku pitu si kaˈuhin, pasōng hadje dusenen amban dusenun.” 12 Amban miyaˈan, miha teˈed lān si Pilatus supaya tapaluwasne si Isa. Saguwaˈ magkalolop ne paˈin meˈ nakuraˈ Yahudihin, paˈinde, “Bang paluwasnu aˈa iyan, dumaˈin kew bagay Sultan Nakuraˈin. Sine-sine ngēnan dinen sultan, kuntarahanne Sultan Nakuraˈin.”

13 Pagkale Pilatus pinaˈinde miyaˈan, binoˈo weˈ ne si Isa paluwas duk ningkoloˈ iye si siya pangahukumanin laˈi si lugal inēnan “Lame Batu.” Bang si bissā Yahudi, ēnnen “Gabbata.” 14 Ellew miyaˈan ellew pagpanyap si Kādjaˈan Pangessebanin duk sōng lettu ne. Manjari pagtingkoloˈ Pilatus, paˈinne si meˈ aˈahin, “Payamanun bi, tiyaˈ ne sultanbin.” 15 Saguwaˈ magkalolop meˈ aˈahin, paˈinde, “Papateyun ne. Papateyun ne. Lansangun diyataˈ olom.” Paˈin Pilatus si siye, “Ine? Bayaˈ kaˈam daˈakku ilansang diyataˈ olom sultanbin?” Nambung meˈ nakuraˈ imamin, paˈinde, “Gaˈ niyaˈ sultan kami seddili amban Sultan Nakuraˈin.” 16 Manjari sinōngan ne weˈ Pilatus si Isa pī si siye duk iye talansangde diyataˈ olom pinapatey.

Pangalansang si Isa diyataˈ olomin

(Mateo 27.23-44; Markus 15.21-32; Lukas 23.26-43)

17 Manjari ineddoˈ ne weˈ de si Isa duk binoˈo weˈ de paluwas amban puweblo. Pinapanangkit weˈ de pu si Isa olom sōng pangalansangan iyehin, tudju pī si lugal inēnan “Lahat Bungkug,” bang si bissā Yahudi, “Golgota.” 18 Pagtekka laˈi, ilansang si Isa weˈ meˈ sundaluhin diyataˈ olomin duk pinatengge weˈ de olomin diyataˈ bulak. Niyaˈ isab duwangan aˈa ilansang diyataˈ olomde, dangan si kanawanan si Isa duk dangan si bibanganne. 19 Niyaˈ sinulat weˈ Pilatus dinaˈak weˈ ne pinapī diyataˈ olom si Isahin. Iye inin sinulatnen: “Si Isa, aˈa Nasaret, Sultan meˈ Yahudihin.” 20 Ekka aˈa makabatsa sulat inin peggeˈ lugal pangalansangan si Isahin tapit si Awrusalam duk sinulat inin si bissā Yahudi, si bissā meˈ aˈa Roma, duk si bissā Girik. 21 Manjari hap pī meˈ nakuraˈ imamin pu si Pilatus duk paˈinde si iye, “Gaˈi tewwaˈ sinulatnu miyaˈan. Daˈa iye sulatun ‘Sultan meˈ Yahudihin’ saguwaˈ sulatun, ‘Paˈin aˈa inin weˈ iye sultan meˈ Yahudihin.’ ” 22 Nambung Pilatus, paˈinne, “Bakas tasulatkun gaˈi ne kapindahan.” 23 Pagubus ne ilansang weˈ meˈ sundaluhin si Isa, ineddoˈ weˈ de meˈ semmeknen duk binahagiˈ weˈ de pinaˈampat, da bahagiˈ-da bahagiˈ siye dangan. Saguwaˈ niyaˈ pe dambuwaˈ badjuˈ si Isa, gaˈ niyaˈ laˈitanne, tinennun pinadambūs. 24 Paˈin meˈ sundaluhin si saweˈden, “Daˈa garette bi badjuˈ inin. Saguwaˈ magpuwaˈan hadja kite bi. Sine-sine ngandaˈag, tepe si iye badjuˈ inin.” Sabab hininang meˈ sundalu miyaˈan, tuman tasulat dem kitabin, pinaˈin laˈi,

“Pagbahagiˈande semmekkun duk pagpuwaˈande badjuˈkun.”

25 Laˈi si bihing olom pangalansangan si Isahin, magtengge saˈi si Isahin, duk pungtinaˈi saˈinen, duk Mariyam anda Kolopasin, duk Mariyam dende amban lahat Magdalahin. 26 Takite si Isa saˈinen duk tindegne kinalasahannen laˈi. Paˈin si Isa si saˈinen, “Tindegku iyan anaknu ne.” 27 Duk paˈinne si tindegne miyaˈan, “Iyan ne saˈinun.” Hangkan amban ellew miyaˈan binoˈo ne weˈ tindeg si Isa miyaˈan saˈi si Isahin pinatennaˈ si lumaˈne.

Kamatey si Isahin

(Mateo 27.45-56; Markus 15.33-41; Lukas 23.44-49)

28 Manjari inin, kataˈuhan si Isa weˈ kēmon pinahinang si iyehin ubus ne duk jukup ne. Manjari paˈinne, “Lekkakan ku.” Paˈinne inin supaya tuman tasulat dem kitabin. 29 Niyaˈ andang laˈi binettad poga isihan ininum. Pagkale meˈ sundaluhin pinaˈin si Isahin, ngeddoˈ siye kuweˈ gapas bu ilebbagan weˈ de dem ininumin. Ubus, pinapī weˈ de si tuggu kayu-kayu bu pinaˈabut pī si behe si Isa. 30 Pagubus miyaˈan tasessep si Isa, paˈinne, “Ubus ne hinangkun.” Manjari patondok iye duk bekkat ne napasnen.

Ilogsok seddi si Isahin

31 Peggeˈ ellew Jumaˈat hep miyaˈan, hap pī meˈ nakuraˈ Yahudihin maˈid pu si Pilatus weˈ daˈakde ne pinolong pusuˈ meˈ aˈa tellungan ilansang diyataˈ olomin duk siye mura matey duk ne talebbes pādpād gaˈ pe taˈabut ellew liˈihin. Gaˈi siye mabayaˈ weˈ inambanan meˈ bangkeyin diyataˈ olom baytu ellew Sabtuˈ, peggeˈ ellew liˈi miyaˈan asal ellew hadje. 32 Hangkan pī meˈ sundaluhin duk pinolong weˈ de dehellu meˈ pusuˈ saweˈ si Isa duwangan ilansang diyataˈ olomin. 33 Saguwaˈ pagtapit ne siye pu si Isa, takitede weˈ matey ne hatiˈ iye, hangkan gaˈ ne polongde pusuˈnen. 34 Saguwaˈ dangan meˈ sundaluhin, ilogsok weˈ ne duk budjakne seddi si Isahin. Magtawus pabuˈus lahaˈin magsaget duk boheˈ. 35 (Aˈa mangite maˈumantag pu si Isa inin, sinulat weˈ ne sabab inin supaya kaˈam kahagad. Aˈa manulat inin kapangandelan duk bennal panaksiˈnen.) 36 Sabab meˈ maˈumantag pu si Isa miyaˈan, tuman tasulat dem kitabin. Pinaˈin laˈi, “Gaˈ niyaˈ polong bisan dambuwaˈ tolangne.” 37 Duk niyaˈ isab da ayat tasulat dem kitab, pinaˈin, “Payamande du aˈa bakas ilogsokden.”

Pangubul si Isahin

(Mateo 27.57-61; Markus 15.42-47; Lukas 23.50-56)

38 Manjari, niyaˈ dambuwaˈ aˈa amban lahat Arimati, ēnnen si Yusup. Si Yusup inin tindeg si Isa du isab saguwaˈ gaˈ iye magpatampal peggeˈ tinalew iye si meˈ nakuraˈ Yahudihin. Pī iye pu si Pilatus duk pākune ngeddoˈ bangkey si Isahin. Dinaˈak ne iye weˈ Pilatus, hangkan pī iye duk ilebbes weˈ ne bangkey si Isahin amban diyataˈ olom. 39 Nuhut isab Nikodemus pu si Yusup. Iye hep aˈa bakas mapī pu si Isa sangemin. Magboˈo Nikodemus duwe bayuˈ laksiˈ ēnnen mira duk alos pinagsaget. Bohatannen niyaˈ limempūˈ kilu. 40 Ineddoˈ weˈ de bangkey si Isahin duk sinaput weˈ de dem kakanaˈ pinagtuhut duk laksiˈin, sa addat bangsa Yahudihin bang siye magsaput aˈa matey. 41 Laˈi si antag pamapateyan si Isahin, niyaˈ kabbun. Laˈi dem kabbun miyaˈan niyaˈ lingab pangubulan, baˈahu pe, gaˈ pe bakas kapangubulan. 42 Laˈi si Isa kinubul weˈ de peggeˈ tapit du si lugal pamapateyan iyehin duk peggeˈ sōng ne sangem Sabtuˈ, ellew liˈi meˈ Yahudihin.

20

Kaˈellum si Isa balikin

(Mateo 28.1-8; Markus 16.1-8; Lukas 24.1-12)

1 Subu-subu pe teˈed ellew Ahadin, lindem pe, hap pī si kubul si Mariyam, dende amban Magdalahin. Takitene weˈ bakas inānan ne batu tampeng kubulin. 2 Hangkan magubas iye pī ngakahan si Simon Petros duk tindeg si Isa dambuwaˈ kinalasahannen. Paˈinne si siye, “Gaˈ ne laˈi Panuhutanten bi. Niyaˈ bakas ngānanne amban dem kubul. Inday, gaˈi kataˈuhan kami bang antag pamoˈohande iyehin.”

3 Manjari si Petros duk tindeg dambuwaˈin magtawus hap pī si kubul. 4 Magubas siye saguwaˈ dambuwaˈin lakkes amban si Petros duk dehellu iye tekka laˈi si kubul. 5 Pakokkoˈ iye pasīp padiyalem kubul duk takitene saput si Isahin laˈi. Saguwaˈ gaˈ iye padiyalem. 6 Manjari tekka ne si Simon Petros amban dambulihanne duk nalus pī padiyalem kubul. Takitene saputin laˈi. 7 Takitene isab pīs-pīs bakas pamutus kōk si Isahin, gaˈ magdānun duk saputin saguwaˈ seddilihan dine ilikid. 8 Manjari dambuwaˈin, iye madumehellu matekka si kubulin, padiyalem isab. Pagkitene saputin, kahagad iye weˈ ellum ne si Isa balik. 9 Niyaˈ du tasulat dem kitab sabab si Isa weˈ subey iye ellum balik amban kamateynen, saguwaˈ gaˈ pe miyaˈan tahātide. 10 Manjari hap lumaˈ ne siye.

Pakite si Isa pu si Mariyam, dende amban Magdalahin

(Mateo 28.9-10; Markus 16.9-11)

11 Saguwaˈ si Mariyam nengge-nengge ne paˈin laˈi si bihing kubul magtangis. Sasangne magtangisin, pakokkoˈ iye pasīp dem kubul. 12 Ngite iye duwe malaˈikat magsemmek poteˈ ningkoloˈ laˈi si antag bakas pamabākan si Isahin, dangan si antag kōkne duk dangan si antag bettisne. 13 Paˈin meˈ malaˈikatin si iye, “Dende, weˈey kew magtangis?” Nambung Mariyam, paˈinne, “Peggeˈ iyuˈ ubus boˈode tahalaˈ bangkey Panuhutankun, bu gaˈi kataˈuhanku bang antag pamoˈohande iyehin.” 14 Pagubus inin bissāne, pahaleng iye duk takitene si Isa nengge-nengge laˈi, saguwaˈ gaˈ takilalene weˈ si Isa miyaˈan. 15 Paˈin si Isa si iye, “Dende, weˈey kew magtangis? Sine pinihanun?” Kannal Mariyam weˈ aˈa miyaˈan tungguˈ kabbunin. Paˈinne si aˈahin, “Tuwan, bang kaˈu mangeddoˈ bangkey si Isahin, akahanun ku bang antag pamoˈohannu iyehin, duk ku tapī ngeddoˈne balik.” 16 Paˈin si Isa si iye, “Mariyam.” Magtawus harapne si Isa duk paˈinne si bissā Yahudi, “O Rabbuni.” Hātinen, “Guru.” 17 Paˈin si Isa si iye, “Daˈa ku kaputanun peggeˈ gaˈ pe ku tapoleˈ pī si Samakun. Saguwaˈ pī kew si meˈ pungtinaˈikun duk akahanun siye weˈ moleˈ ku pī si Samakun duk Tuhankun. Iye du isab Samabin duk Tuhanbin.” 18 Hangkan hap pī ne Mariyam, dende amban Magdalahin, si meˈ tindeg si Isahin ngakahan siye, paˈinne, “Bakas kiteku Panuhutanten bi.” Duk inakahan ne siye weˈ ne meˈ bakas pinaˈin si Isa si iyehin.

Pakite si Isa si meˈ tindegnen

(Mateo 28.16-20; Markus 16.14-18; Lukas 24.36-49)

19 Pagsangem ne ellew Ahad miyaˈan, magtipun meˈ tindeg si Isahin dem lumaˈ. Binagat weˈ de meˈ gawangin peggeˈ tinalew siye si meˈ nakuraˈ Yahudihin. Bessuwang si Isa nengge si tengngaˈde duk paˈinne si siye, “Karayaw sanyang dem ateybin.” 20 Manjari pinakitehan weˈ ne si siye meˈ paliˈ tangannen duk paliˈ seddinen. Kēgan teˈed meˈ tindegnen pagkitede Panuhutanden. 21 Paˈin si Isa balik si siye, “Karayaw sanyang dem ateybin. Kuweˈ pangandaˈak Samaku aku mapituhin, damikkiyan iye du isab pangandaˈakanku kaˈamin.” 22 Ubus iye missā, nihup iye pī si siye duk paˈinne, “Tayimaˈun bi ne Niyawa Sutsihin. 23 Bang ampunbi duse aˈahin ampun Tuhanin du isab duseden. Bang gaˈi ampunbi, gaˈi du isab ampun Tuhanin.”

Si Isa duk si Tomas

24 Waktu paguwaˈ si Isa si meˈ tindegne miyaˈan, baytu gaˈ laˈi si Tomas. Si Tomas inin dangan meˈ tindeg si Isa sampūˈ duk duwehin, ugey-ugeynen si Kambal. 25 Manjari inakahan si Tomas weˈ de, paˈinde, “Bakas takite kami Panuhutanten bi.” Saguwaˈ paˈin si Tomas, “Bang gaˈi du takiteku duk duwe mataku inin duk tasagsadku meˈ paliˈ lansang si pat tangannen duk bang gaˈi du taˈantanku paliˈ si seddinen, asal gaˈi ku kahagad.”

26 Paglabey da simana, magtipun ne isab meˈ tindeg si Isahin dem lumaˈ duk laˈi ne si Tomas. Bagat meˈ gawangin saguwaˈ bessuwang si Isa nengge si tengngaˈde duk paˈinne, “Karayaw sanyang dem ateybin.” 27 Manjari paˈinne pu si Tomas, “Payamanun meˈ tangankun. Sagsadun. Pasōngun tangannun pitu duk antanun paliˈ seddikun. Daˈa ne kew duwe-duwehan. Kahagad ne kew teˈed.” 28 Sambat si Tomas saˈ, “Kaˈu Panuhutankun duk kaˈu Tuhankun.” 29 Paˈin si Isa si iye, “Hangkan ke kew kahagad peggeˈ takitenu ne ku? Asal kēgan teˈed meˈ makahagad si akuhin bisan ku gaˈ kitede.”

Weˈey kitab inin sinulat

30 Ekka pe meˈ hinangan makaˈulaliˈ seddili tahinang si Isa si pagmatahan meˈ tindegnen, gaˈ tasulat naˈan si kitab inin. 31 Saguwaˈ meˈ sinulat matuˈu inin, sinulat supaya du kahagadbi weˈ si Isa asal Almasihin ne, Anak Tuhanin, duk supaya kaˈurungan kaˈam umul salama-lama sabab sandelbi si iyehin.

21

Pakite si Isa si meˈ tindegne pituˈin

1 Pagpuwas bang piyem bahangi, pakite ne isab si Isa balik si meˈ tindegnen laˈi si higad lamew Tiberi. Sa inin pagpakitene dinen si siye. 2 Si Simon Petros laˈi miyaˈan magtuhut duk si Tomas, inēnande si Kambalin duk si Natanael, aˈa amban Kana laˈi si lahat Jalilin. Laˈi du isab nuhut siye meˈ anak si Sebedehin duk duwangan pe meˈ tindeg si Isa seddili. 3 Paˈin si Simon Petros, “Tiyaˈ ku pī magpokot.” “Nuhut kami,” paˈin meˈ sinduwehin. Manjari pī ne siye duk pasakey siye si bangkaˈ. Saguwaˈ kellawan miyaˈan gaˈ niyaˈ kenna taˈeddoˈde. 4 Pagkellat mata ellewin, laˈi si Isa nengge-nengge si higad saguwaˈ gaˈ iye takilale weˈ meˈ tindegnen. 5 Ngalingan iye pī si siye, paˈinne, “Meˈ bagay, gaˈ ke niyaˈ taˈeddoˈbi?” “Gaˈ,” paˈinde. 6 Paˈin si Isa, “Teppadanun bi pokotbin luˈu si pakanawanan bangkaˈbin duk kaˈam makaˈeddoˈ.” Hangkan tineppadan weˈ de pokotden. Gaˈ takoleˈde ngonot pokotin pī dem bangkaˈ hawal ekka kenna taˈeddoˈden. 7 Manjari paˈin tindeg kinalasahan si Isahin pu si Petros, “Panuhutanin hep īˈ.” Pagkale si Simon Petros inin, inasek weˈ ne badjuˈnen peggeˈ bakas magluwas iye, bu patugpaˈ iye dem lamew hap pī pu si Isa. 8 Meˈ sinduwehin musey tudju higad ngangguyud pokot pennoˈ weˈ kennahin. Tapit du siye si higad, niyaˈ du meˈ limempūˈ deppe talanen. 9 Pagduwaˈide si higad, ngite siye kenna tinunuˈ diyataˈ bale duk niyaˈ pan isab. 10 Paˈin si Isa si siye, “Boˈohanun bi ku pitu kenna taˈeddoˈbin.” 11 Hangkan pī si Simon Petros dem bangkaˈ bu ilalas weˈ ne pokotin pī si higad. Pennoˈ pokotin weˈ kenna hadje, dahatus duk limempuk-tellu ekkahannen. Saguwaˈ pokotin gaˈ garet bisan du ekka teˈed isinen. 12 Manjari paˈin si Isa si siye, “Dayiˈ kaˈam pitu mangan.” Gaˈ niyaˈ meˈ tindegnen makatawakkal nilew iye bang sine iye, peggeˈ kataˈuhande du weˈ iye Panuhutanden. 13 Pī si Isa ngeddoˈ panin duk kennahin duk pinangurung weˈ ne si siye. 14 Kamintellune ne inin si Isa pakite si meˈ tindegnen kemuwe pinakellum iye balik amban kamateynen.

Si Isa duk si Petros

15 Pagubus siye mangan, paˈin si Isa pu si Simon Petros, “Simon, anak si Yahiya, hadje ke lasanu si akuhin amban lasa meˈ saweˈnu inin?” “Aweˈ, Tuwan,” paˈinne, “kataˈuhannu weˈ malasa ku si kaˈu.” Paˈin si Isa, “Na, ipatun meˈ aˈa sukuˈ si akuhin, kuweˈ pastul ngipat meˈ anak bili-bilinen.” 16 Tinilew iye weˈ si Isa kaminduwenen, paˈinne, “Simon, anak si Yahiya, malasa ke kew si aku?” “Aweˈ, Tuwan,” paˈinne, “kataˈuhannu weˈ malasa ku si kaˈu.” Paˈin si Isa si iye, “Na, pastulanun meˈ bili-bilikun, hātinen meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.” 17 Kamintellunen tilew si Isa iye, paˈinne, “Simon, anak si Yahiya, malasa ke kew si aku?” Dukka si Petros peggeˈ tinilew pe iye weˈ si Isa kamintellunen, “Malasa ke kew si aku?” Nambung si Petros, paˈinne, “Tuwan, kataˈuhannu kēmon-kēmonin. Kataˈuhannu weˈ malasa ku si kaˈu.” Paˈin si Isa, “Na, ipatun meˈ bili-bilikun, hātinen meˈ aˈa sukuˈ si akuhin. 18 Sabennal akahante kew,” paˈin si Isa, “kabataˈnun nemmekan kew dinu, duk lumengngan kew tungan-tungan kabayaˈannu. Saguwaˈ bang bahiˈ ne kew, padeppe du kew duk seddili masemmekan kaˈuhin duk boˈone kew pī si antag gaˈi kabayaˈannu papīhan.” 19 Paˈin si Isa inin pangakane bang saˈingge pamapatey si Petrosin supaya tapudji Tuhanin. Duk paˈin si Isa pe si iye, “Nuhut kew aku.”

Si Isa duk tindegne dambuwaˈin

20 Manjari pahaleng si Petros duk kitene paturul tindeg kinalasahan si Isahin. Iye hep miyaˈan mapatapit pu si Isa sasangde mamangan sangemin duk manilew si Isahin, paˈinne, “Tuwan, sine teˈ sōng mamuddihan kaˈuhin?” 21 Pagkite si Petros tindeg si Isa dambuwaˈ inin, paˈinne pu si Isa, “Tuwan, saˈingge isab iye miyaˈan?” 22 Paˈin si Isa pu si Petros, “Bang saˈupama kabayaˈankun weˈ ellum iye sampay balik ku si dunya, gaˈ niyaˈ lamudnu. Nuhut kew hadja aku.” 23 Manjari bawag suwi-suwihin pī si meˈ katindegan si Isahin weˈ tindegne dambuwaˈ inin gaˈi matey. Bu paˈin, gaˈ hep si Isa magpaˈin weˈ gaˈi iye matey. Iye hadja pinaˈinnen, weˈ bang saˈupama kabayaˈannen weˈ tindegne inin ellum sampay balik iye pitu si dunya, gaˈ niyaˈ lamud si Petros. 24 Tindeg si Isa sinuwi-suwi inin, iye ne inin magaka-aka sabab meˈ malumabey inin, duk iye isab manulat inin kēmon. Duk kataˈuhan kami weˈ asal toˈo meˈ inakanen.

Panambusannen

25 Ekka pe teˈed meˈ hinang seddili bakas tahinang si Isa gaˈ tasulat. Bang sinulat kēmon dem kitab, kumpasku gaˈi siguwe tuˈu si dunya kēmon kitab subey sinulatin.

Hinangan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Hinangan meˈ aˈa kawakilan weˈ Isa Almasihin

Jūd inin sinulat weˈ si Lukas

Pahāti sabab jūd inēnan “Hinangan meˈ aˈa kawakilan weˈ Isa Almasihin”

Jūd inin sinulat weˈ si Lukas duk inin sugpat sulatne pu si Teopilus tagnaˈin. Si Teopilus inin aˈa bangsahan.

Tuˈu si sulatne inin inaka weˈ ne meˈ hinangan meˈ aˈa bakas kawakilan si Isa magmahalayak lapalnen. Inaka-aka weˈ si Lukas tuˈu bang saˈingge aka-aka sabab si Isahin palatag si kēmon meˈ kalahat-lahatan. Inaka weˈ ne sabab pagmahalayak meˈ aˈa kawakilan si Isahin si meˈ pagkaside Yahudi dehellu, ubus bu si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi isab, sampay umabut siye si meˈ kalahatan tala.

Inaka isab weˈ ne sabab Niyawa Sutsihin pinapī weˈ Tuhanin si siye. Sabab tabang Niyawa Sutsihin tahinangde kēmon dinaˈak Tuhan si siyehin. Duk Niyawa Sutsihin isab manoloˈan siyehin si meˈ hinangden.

Si Lukas inin saweˈ si Paul maglengngan si meˈ kalahatan tala magmahalayak lapal Tuhanin. Gaˈ si Lukas pasapeˈ amban iye bisan masa pangalabusu si Paul laˈi si lahat Romahin.

1

Si Lukas nulat pu Teopilus

1 Sulat inin amban si Lukas pu si Teopilus.

Tuwan Teopilus, si sulatku tagnaˈin, inaka weˈ ku si kaˈu kēmon hininang duk pamanoloˈ si Isahin kemuwe tagnaˈ paghinangnen 2 ngeregseˈ ellew pamaˈangkat iye hap surgaˈin. Gaˈ pe iye paˈangkat, sinessaˈan weˈ ne meˈ aˈa tapeneˈne duk kawakilanne magmahalayak aka-aka mahāpin. Meˈ sessaˈne miyaˈan amban Niyawa Sutsihin. 3 Puwas kamateynen, dem ampatpūˈ bahangi daran hep si Isa paguwaˈ si meˈ aˈa kawakilannen. Ekka meˈ tandaˈ pinakitehan weˈ ne weˈ asal ellum iye. Takitede iye duk missā iye si siye sabab pagbayaˈ Tuhanin. 4 Mintedde sābude magtipunin, sinessaˈan siye weˈ ne, paˈinne, “Daˈa dahuˈ kaˈam tahalaˈ amban Awrusalam. Agadun bi dahuˈ meˈ pananggup Samakun, iye bakas pinaˈinku si kaˈamin. 5 Si Yahiya, boheˈ hep pamandine meˈ aˈahin. Saguwaˈ kaˈam, pamandi si kaˈamin seddili. Palabey piyem bahangi binnaˈan, pinapiyu du si kaˈam Niyawa Sutsihin.”

Pinaˈangkat si Isa hap surgaˈ

6 Dambuwaˈ ellew, sābu si Isa magtipun duk meˈ aˈa kawakilannen, tinilew iye weˈ de, paˈinde, “Tuwan, paluhayanu ne ke kuweˈitu bangsa kami Israˈilin duk pabaliknu ne pagsultananin si kami?” 7 Nambung iye, paˈinne, “Gaˈi subey kataˈuhanbi sabab meˈ iyan. Samakun hadja magbayaˈin si meˈ maˈumantag si dunyahin duk bang sumiyan paˈantagne. 8 Saguwaˈ inurungan du kaˈam iyan balakat pagtekka ne si kaˈam Niyawa Sutsihin. Duk kaˈam ne magaka-aka sabab akuhin laˈi si Awrusalam, si tibuˈukan lahat Yahudiya, si lahat Samariya, duk sampay si kaˈampat pidjū alam inin.” 9 Pagubus inin bissāne, paˈangkat iye hap surgaˈ sābude mamayam-mayaman iyehin. Manjari kaˈelligan iye weˈ inalak duk gaˈ ne iye takitede.

10 Sābude pe mamayam-mayaman iyehin paˈangkatne padiyataˈ langitin, bessuwang niyaˈ lella duwangan nengge si bihingde magsemmek poteˈ. 11 Paˈin duwanganin si siye, “O meˈ aˈa Jalil! Weˈey kaˈam tuˈu magtengge mayam padiyataˈ langit? Si Isa bakas ineddoˈ amban kaˈam binoˈo hap surgaˈin, balik du pitu kuweˈ pangitebi iye paˈangkatne hap surgaˈ miyaˈan.”

Meneˈ siye dangan pinagantiˈ pu si Judas

12 Manjari tahalaˈ ne siye amban kūd Jaitun balik hap Awrusalam, tapit da kilumetro talahannen. 13 Pagtekkade laˈi si Awrusalam, nalus siye manaˈik pī si bilik patennaˈanden. Siye miyaˈan disi Petros, si Yahiya, si Yakub, si Andariyas, si Pilip, si Tomas, si Bartolome, si Mateo, si Yakub anak si Alpahin, si Simon inēnan Pangangatuhin, duk si Judas isab anak si Yakub (Yakub seddilihin). 14 Luwal siye magtipun-tipun kēmon ngampun si Tuhan. Patuhut isab si siye meˈ kadendehanin, sampay si Mariyam saˈi si Isahin, duk meˈ pungtinaˈi si Isa lellahin.

15 Gaˈ tiggel puwas miyaˈan, magtipun meˈ tindeg si Isahin, niyaˈ siye kulang-labi da hatus duk duwempūˈ. Manjari nengge si Petros si tengngaˈde missā. 16 “Meˈ kapungtinaˈihanku,” paˈinne, “subey tinumanan lapal Niyawa Sutsi pinasulatne pu si Daˈud ley. Lapal miyaˈan sabab si Judas ley, panduˈ meˈ aˈa maniggew si Isahin. 17 Si Judas ley bakas dambuwaˈ hep saweˈte bi duk bakas isab iye kawakilan weˈ si Isa maghinang kuweˈ hinangte bi inin.”

18 (Libang helling, Tuwan Teopilus, pamelli bulak hep weˈ si Judas sīn panangdan iye si hinanganne malaˈat pamuddine si Isahin. Pagtabelline bulak miyaˈan, laboˈ iye laˈi duk matey iye. Teddak bettengnen duk paguwaˈ tinaˈinen. 19 Duk bawag si kēmon aˈa mapatennaˈ si Awrusalamin sabab si Judas inin. Hangkan inēnan weˈ de bulak miyaˈan si bissāde Yahudi, Akeldama. Hātinen, “Bulak Lahaˈ.”)

20 Paˈin si Petros pe, “Niyaˈ ayat tasulat si kitab Jabur, pinaˈin,

‘Subey ne patennaˈannen tinayikutan. Duk subey ne gaˈ niyaˈ patennaˈ laˈi.’

Duk niyaˈ isab seddili tasulat pinaˈin,

‘Subey niyaˈ seddili pinagantiˈ si bakas hinangnen.’

21-22 “Hangkan hep,” paˈin si Petros, “subey niyaˈ ginellal seddili pinatuhut si kite bi naksiˈ weˈ si Isa, Panuhutanten bi, ellum ne balik. Subey iye aˈa bakas tumuhut si kite bi masa paglengngante bi duk si Isahin, tinagnaˈan amban pagpandi si Yahiyahin ngeregseˈ ellew pamaˈangkat pu si Isa hap surgaˈin.”

23 Manjari duwe ēn tinaˈatde pameneˈanden. Dambuwaˈin si Yusup, inēnan du isab Barsabbas, (inēnan isab Justus) duk dambuwaˈin si Mattiyas. 24 Manjari māku-māku disi Petros si Tuhan, paˈinde, “O Tuhan, kaˈu mangataˈuhan atey manusiyaˈin. Toloˈanun kami bang sine pineneˈnun tuˈu si duwangan inin, 25 supaya tahinangne hinang pinasukuˈnu si meˈ aˈa kawakilannun. Hinang inin inambanan hep weˈ si Judas duk pī iye si lugal matalep si iyehin.” 26 Ubus miyaˈan, magpuwaˈan siye duk ēn Mattiyasin tapuwaˈin. Hangkan pinatamba iye si meˈ aˈa kawakilan si Isa sampūˈ duk dambuwaˈin.

2

Pinapitu weˈ Tuhanin Niyawa Sutsihin

1 Pagtekka ellew ēnande Pentekostes, magtipun meˈ tindeg si Isahin kēmon si dambuwaˈ lumaˈ. 2 Bessuwang niyaˈ megeddu amban langit kuweˈ begeddu baliyu basag. Duk paˈasek begeddu miyaˈan magdem lumaˈ pagtingkoloˈanden. 3 Manjari niyaˈ takitede kuweˈ kayat ebbut magkanat-kanat, duk pabettad pī si siye dangan-dangan. 4 Manjari kēmon siye paˈasekan weˈ Niyawa Sutsihin duk nagnaˈ siye missā bayuˈ-bayuˈan bissā bangsa seddili. Kapamissā siye kuweˈ miyaˈan weˈ balakat pinangurung si siye weˈ Niyawa Tuhan mapaˈasek si siyehin.

5 Masa miyaˈan niyaˈ laˈi si Awrusalam meˈ Yahudi amban meˈ kalahat-lahatan si dunya. Meˈ aˈa be-āgama teˈed siye. 6 Pagkalede paghidjul diyalem lumaˈ pagtipunan meˈ tindeg si Isa miyaˈan, banes teˈed siye pī patipun. Ulaliˈ teˈed siye, peggeˈ takalede meˈ tindeg si Isahin missā kuweˈ bissāhanden dangan-dangan. 7 Bengngangan siye duk ulaliˈ teˈed, hangkan paˈinde, “Ine inin? Meˈ aˈa amban Jalil hep meˈ mamissā inin. 8 Weˈey teˈ siye takalete bi makabissā bissāhanten bi dangan-dangan? 9 Kite bi matuˈu inin amban kalahat-lahatan tuˈu si dunya. Niyaˈ ne amban lahat Partiya, amban Midda, amban Elam; niyaˈ ne amban Mesopotamiya, amban Yahudiya, amban Kappadoke, amban Pontus, duk amban Asiya. 10 Niyaˈ isab kite bi amban Pirigiya, amban Pampiliya, amban Misil, duk amban meˈ kalahatan laˈi si Libiya tapit si lahat Kirene; niyaˈ kite bi amban Roma. 11 Sinduwe kite bi inin meˈ bangsa Yahudi duk sinduwe isab dumaˈin Yahudi saguwaˈ patuhut ne si āgama Yahudi. Duk niyaˈ isab kite bi amban lahat Kerete duk amban lahat Arab. Bu kēmon kite bi takalete bi siye missā si bissāhanten bi sabab meˈ hinangan mahadje hininang Tuhanin.” 12 Ulaliˈ teˈed siye duk gaˈi siye magkataˈu-taˈu hangkan magtilew-tinilew ne paˈin siye, paˈinde, “Ine enteˈ hātine inin?” 13 Saguwaˈ niyaˈ sinduwe, hinangde hadja dagey meˈ tindeg si Isahin. Paˈinde, “Iyuˈ meˈ aˈa iyan maglangohan.”

Magmahalayak si Petros

14 Saguwaˈ nengge si Petros magtuhut duk saweˈne sampūˈ duk dambuwaˈin duk missā iye pinapales, paˈinne, “Meˈ pagkasiku Yahudi duk kēmon kaˈam maglahat si Awrusalamin. Pakale kaˈam pahāp-hāp duk pahātihante kaˈam bang ine maˈumantag inin. 15 Kannalbi meˈ aˈa inin lango, bu dumaˈin, peggeˈ lisag siyam pe hadja salung. 16 Saguwaˈ takitebi kuweˈitu inin,” paˈinne, “bakas pinaˈal weˈ Nabi Joel duk kuweˈitu tuman ne. Paˈinne,

17 ‘Iye inin hinangku si ellew dambuli,’ paˈin Tuhanin. ‘Papiyuku Niyawakun si kēmon manusiyaˈ. Duk meˈ tubuˈbin lella-dende magpalataˈ du lapalkun. Meˈ lellabi matumbuˈin niyaˈ pabagalaku si siye duk meˈ lellabi mabahiˈin niyaˈ pataginepku si siye. 18 Aweˈ,’ paˈin Tuhanin, ‘bisan si meˈ daraˈakankun lella-dende, papiyuku du Niyawakun si meˈ ellew īˈ duk magpalataˈ du siye lapalkun. 19 Duk magpakite du ku meˈ makaˈulaliˈ diyataˈ langit, duk meˈ tandaˈ tuˈu si dunya: lahaˈ duk ebbut duk umbu subuk. 20 Mata ellewin,’ paˈinne, ‘ngalindem du, duk bulanin ngapeyat kuweˈ lahaˈ, bang sōng tekka ne ellew mahadje duk makaˈulaliˈin, ellew pangahukumku meˈ manusiyaˈin. 21 Duk sine-sine manabbut ēnkun makiˈaseˈ si aku,’ paˈin Tuhanin, ‘timbul du iye.’ ”

22 Paˈin si Petros pe, “Meˈ pagkasiku aˈa Israˈil, pakalehun bi binissāku inin. Si Isa, aˈa Nasaretin, kataˈuhan weˈ asal sabennal iye pinapitu weˈ Tuhanin peggeˈ inurungan balakat iye weˈ Tuhanin, hangkan iye makahinang meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ duk meˈ tandaˈ. Inin asal kataˈuhanbi peggeˈ tahinangne inin tuˈu diyalemanbi. 23 Tuhanin andang kataˈuhanne duk amban bayaˈne weˈ si Isa inin sinōngan pī si antananbi duk inin sakapne pu si Isahin. Duk dinaˈak weˈ bi si meˈ aˈa dusehan ilansang si Isa diyataˈ olom duk pinapatey. 24 Saguwaˈ pinakellum iye balik weˈ Tuhanin. Pinaluhaya iye amban katiksaˈanne kamateynen, peggeˈ asal gaˈi kapagbayaˈ si iye kamateyin. 25 Tasulat hep weˈ si Daˈud sabab Isa Almasi, paˈinne,

‘Luwal talessaku Panuhutankun si bihingku. Tuˈu iye si bihingku hangkan gaˈi ku suse. 26 Hangkan hep kēgan ateykun duk lapalanku kēgkun. Duk bisan matey barankun, niyaˈ du ase-aseku. 27 Peggeˈ gaˈi du ku ambanannu si lahat meˈ pateyin. Gaˈi du pasagadannu barankun mabuhukan. Aku inin daraˈakannu masutsihin. 28 Pinanoloˈan ku weˈ nu meˈ lān tudju umul salama-lamahin. Basta luˈu ku si antagnu, kēgan ku manamal.’

29 “Na, meˈ kapungtinaˈihanku,” paˈin si Petros, “akahante kaˈam papastiˈ sabab papuˈten bi, Sultan Daˈud ley. Matey du iye duk kinubul, duk kubulnen tiyaˈ pe tuˈu si kite bi sampay maˈin. 30 Peggeˈ nabi iye, kataˈuhanne weˈ bakas nanggup Tuhanin si iye duk napa pe weˈ si waktu sinōng niyaˈ dangan meˈ tubuˈnen magsultan du kuweˈ iyehin. 31 Kataˈuhan andang weˈ si Daˈud bang ine matekka si sinōngin, hangkan missā iye sabab kaˈellum Almasi balik amban kamateynen. Paˈinne weˈ gaˈ du Almasi inambanan laˈi si palaˈihan meˈ pateyin, duk gaˈ du barannen buhuk. 32 Si Isa inin bakas pinakellum hep balik weˈ Tuhanin duk kami kēmon, kasaksiˈan kami weˈ inin bennal. 33 Pinahadje teˈed si Isa weˈ Tuhanin laˈi si kanawananne, lugal tamanan mabangsahanin. Duk sa pananggup Tuhanin, tapangurung ne si iye weˈ Samanen Niyawa Sutsihin. Manjari pinapitu weˈ ne Niyawa Sutsi inin si kami meˈ tindegnen. Duk meˈ takitebi duk takalebi kuweˈitu inin, hinangan Niyawa Sutsi bakas pinapitune si kamihin. 34 Na, dumaˈin si Daˈud mapaˈangkat si surgaˈin, saguwaˈ tabissāne inin, paˈinne pe,

‘Missā Tuhanin si Panuhutankun, paˈinne: Dayiˈ kew ningkoloˈ kew tuˈu si kanawananku, tuˈu si paningkoloˈan mabangsahanin, 35 duk bettadku du meˈ bantanun diyawaˈ pat bettisnu.’

36 “Hangkan hep,” paˈin si Petros, “subey teˈed kataˈuhan meˈ bangsa Israˈilin kēmon, weˈ si Isa, bakas ilansangbi diyataˈ olomin, bakas ginellal ne weˈ Tuhanin Panuhutan duk Almasi, hātinen, pineneˈ weˈ Tuhanin magbayaˈ.”

37 Pagkale meˈ aˈahin inin, sasew teˈed ateyden. Paˈinde pu si Petros duk si meˈ kawakilan sinduwehin, “Meˈ kapungtinaˈihan, ine subey hininang kamihin?” 38 Paˈin si Petros si siye, “Pagsusunanun bi duk lebbahanun bi ne meˈ dusebin, gaˈi ne hininang-hinang balik. Duk subey kaˈam dangan-dangan pinandi, tandaˈ weˈ sandel ne kaˈam pu si Isa, supaya ampun Tuhanin meˈ dusebin. Duk pangurung Tuhanin du si kaˈam Niyawa Sutsihin, lasa-lasahanne si kaˈamin. 39 Peggeˈ inin hep sanggup Tuhanin si kaˈam meˈ Yahudihin duk si meˈ tubuˈbin, duk sampay si kēmon isab si meˈ lahat matalahin, sasuku dinaˈak weˈ Panuhutanten bi Tuhanin nuhut iye.”

40 Ekka pe bissā si Petros si siye duk binuyuˈ-buyuˈ siye weˈ ne, paˈinne, “Tabangun bi dibin duk kaˈam gaˈi ilegga kuweˈ meˈ aˈa malaˈat kuweˈitu inin.” 41 Ekka kahagad si binissā si Petros miyaˈan duk pinandi siye, tandaˈ weˈ sandel ne siye pu si Isa. Ellew miyaˈan, kulang-labi tellu ngibu aˈa mapatamba si meˈ masandel pu si Isahin. 42 Sinna teˈed siye tinoloˈan weˈ meˈ aˈa kawakilan weˈ si Isahin duk magdambuwaˈ dem atey siye kēmon. Patuhut siye si meˈ masandelin magkakanan pan pangessebande kamatey si Isahin, duk patuhut isab siye ngampun-ngampun si Tuhan.

Bahan-bahan meˈ masandel pu si Isahin

43 Ekka meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinang weˈ meˈ aˈa kawakilan si Isahin, hangkan tinalew teˈed meˈ aˈahin si Tuhan. 44 Kēmon masandel pu si Isahin magtuhut-tuhut, duk ine-ine niyaˈ si siye, magurung-inurung siye bang niyaˈ kasukalan. 45 Pinabellihan weˈ de meˈ alataˈden duk meˈ panyapde sinduwehin duk binahagiˈ-bahagiˈ sīnin panabangde sukal dangan-danganin. 46 Kahabaˈ ellew magsābu-sābu siye laˈi dem langgal hadjehin. Magtuhut siye magkakanan si meˈ kalumaˈande. Magkēg siye mamanganin duk sayuˈ siye magurung-inurung. 47 Luwal pinudji weˈ de Tuhanin duk pagaddatan siye weˈ meˈ aˈahin kēmon. Duk kahabaˈ ellew niyaˈ meˈ aˈa baˈahu sandel pu si Isa, pinatamba si siye weˈ Tuhanin.

3

Kawuliˈan aˈa makukuˈin

1 Dambuwaˈ ellew, hap pī si Petros duk Yahiya si langgal mahadjehin waktu asal. 2 Laˈi si tarangka langgal ēnande Tarangka Mannisan, niyaˈ dambuwaˈ lella kukuˈ kemuwe amban dem betteng. Kahabaˈ ellew binoˈo iye pī si tarangka miyaˈan supaya iye kapamāku sīn si meˈ aˈa mapadiyalem si langgalin. 3 Pagkitene si Petros duk Yahiya sōng padiyalem, māku iye amban siye. 4 Pinayaman teˈed iye pahantap weˈ si Petros duk Yahiya. Manjari paˈin si Petros, “Mayam kew pitu si kami.” 5 Mayam ne aˈahin pī si siye ngase-ngase weˈ makasangka iye amban siye. 6 Saguwaˈ paˈin si Petros, “Gaˈ niyaˈ teˈed sīnku. Saguwaˈ pangurungku kaˈu maniyaˈ si akuhin. Weˈ balakat Isa Almasi, aˈa Nasaretin, daˈakte kew lumengngan.” 7 Manjari inantanan iye weˈ si Petros si tanganne kanawan pinakuwat. Magtawus ngabasag bettisnen duk mintelnen. 8 Pahulangkad iye nengge duk lumengngan iye. Ubus padiyalem iye nuhut disi Petros pī dem langgal. Lumengngan iye duk maglaksuhan duk pinudji-pudji weˈ ne Tuhanin. 9 Takite iye weˈ meˈ aˈa dem langgalin kēmon, lumengngan-lengngan mudji-mudji Tuhanin ne paˈin. 10 Sakaliˈ takilalede weˈ iye ne hatiˈ miyaˈan aˈa bakas maningkoloˈ magpāku-pāku si Tarangka Mannisan si langgalin, bengngangan siye duk ulaliˈ teˈed siye bang weˈey ne iye kapalengngan.

Magmahalayak si Petros dem langgal

11 Paˈantan pe aˈahin pu si Petros duk Yahiya laˈi si ēnande Simpey Sulaiman. Manjari magubas meˈ aˈahin pī si siye laˈi magulaliˈ teˈed. 12 Pagkite si Petros meˈ aˈahin, missā iye si siye. Paˈinne, “O meˈ aˈa Israˈil. Weˈey kami pagulaliˈanbi? Duk weˈey kami dendenganbi? Weˈ pangannalbi balakat kami makapalengngan aˈa inin, atawa hangkan iye makalengngan sabab sutsi atey kamihin? Dumaˈin. 13 Kataˈuhanbi, kapapuˈanten bi disi Ibrahim, duk si Isahak, duk si Yakub, dambuwaˈ du Tuhanten bi duk siye. Manjari Tuhan inin, pinahadje weˈ ne daraˈakannen, si Isa, saguwaˈ sinōngan iye weˈ bi si saraˈ. Gaˈ iye tayimaˈbi laˈi si panaˈanan Gubnul Pilatus. Duk bisan iye batang paluwas Pilatus, gaˈi kaˈam mabayaˈ. 14 Sutsi iye duk bentel, saguwaˈ gaˈ iye tayimaˈbi. Iye pinākubi pinaluwas gubnulin, dambuwaˈ aˈa bakas mapatey. 15 Pinapatey weˈ bi mangurung umulin, saguwaˈ pinakellum iye balik weˈ Tuhanin duk kasaksiˈan kami inin. 16 Na, balakat si Isa hep mangurung basag si aˈa bakas makukuˈ inin,” paˈin si Petros. “Takitebi iye duk takilalebi. Puˈunne inin kawuliˈan, sabab sandel kami pu si Isa. Aweˈ, sandel kami pu si Isahin hep makakawuliˈ aˈa inin tuˈu si matahanbi kēmon.

17 “Meˈ kapungtinaˈihanku,” paˈin si Petros, “kataˈuhanku weˈ hininangbi duk meˈ nakuraˈbi pu si Isahin, tahinangbi peggeˈ awam kaˈam. 18 Saguwaˈ kuweˈ miyaˈan ne panuman Tuhan lapalne pinalataˈ weˈ meˈ kanabihan awwalley. Pinalataˈ weˈ de weˈ Almasihin subey teˈed makalabey kabinasahan. 19 Na,” paˈin si Petros, “pagsusunanun bi duk lebbahanun bi ne meˈ dusebin, duk balik ne kaˈam si Tuhan supaya ānanne meˈ dusebin. 20 Manjari magkatekka du amban Tuhanin meˈ waktu pangasig ateybin, duk papitune du balik si dunya si Isa, iye Almasi tapeneˈne magbayaˈ si kaˈamin. 21 Saguwaˈ subey dahuˈ iye laˈi si surgaˈ tiggelan gaˈi pe tekka ellew pamahāp meˈ kēmon-kēmonin balik kuweˈ tagnaˈin. Iye ne inin waktu bakas inaka weˈ Tuhan si meˈ kanabihanne masutsihin awwalley. 22 Peggeˈ si Musa bakas missā hep si bangsa Israˈilin, paˈinne, ‘Si pasōngan, mapitu du Tuhanin si kaˈam dambuwaˈ nabi kuweˈ akuhin. Aˈa bangsabi du iye. Subey pakalebi ine-ine paˈinne si kaˈam. 23 Sine-sine gaˈi pakale si nabi miyaˈan, pinasapeˈ du iye amban meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin duk magmula iye.’ 24 Damikkiyan du isab,” paˈin si Petros, “kēmon meˈ kanabihanin, tinagnaˈan amban Nabi Samuel, bakas makabissā du sabab meˈ ellew kuweˈitu inin. 25 Si kaˈam hep meˈ sanggup Tuhan pinasampay meˈ kanabi-nabihanin. Duk sakup kaˈam si janjiˈ Tuhan duk meˈ kapapuˈanbin. Ngajanjiˈ hep Tuhanin si papuˈten bi Ibrahim, paˈinne, ‘Amban tubuˈnun urunganku kahāpan kēmon manusiyaˈ si dunyahin.’ 26 Hangkan tapeneˈ weˈ Tuhanin daraˈakannen, Isa Almasi duk pinapitu iye weˈ ne si kaˈam dehellu. Patayikutne kaˈam dangan-dangan amban meˈ hinanganbi malaˈatin peggeˈ mabayaˈ kaˈam urunganne kahāpan.”

4

Si Petros duk Yahiya si harapan meˈ kakunsihalanin

1 Sābu disi Petros duk Yahiya pe mamissā si meˈ aˈahin, niyaˈ patudju pī si siye meˈ imam duk kapitan meˈ guwaldiya si langgal mahadje miyaˈan duk meˈ Sadduseo. 2 Astel siye manamal peggeˈ disi Petros magtoloˈ si meˈ aˈahin, bugtuˈande teˈed weˈ peggeˈ ellum ne si Isa balik, ellum du isab balik meˈ pateyin si pasōngan. 3 Hangkan siniggew weˈ de si Petros duk Yahiya. Peggeˈ bayaˈ kohap ne miyaˈan, kinalabusu siye weˈ de sampay salung. 4 Saguwaˈ ekka bakas makakale binissā disi Petrosin kahagad duk sandel ne pu si Isa. Lellahin hadja, ekkahanden niyaˈ kulang-labi lime ngibu.

5 Pagsasumuhin magtipun meˈ kakunsihalanin laˈi si Awrusalam. Siye miyaˈan meˈ kanakuraˈan meˈ Yahudihin, meˈ kabahiˈanin duk meˈ guru si saraˈ āgama Yahudihin. 6 Laˈi isab disi Annas imam nakuraˈin, si Kayapas, duk si Yahiya, duk Iskandal, duk niyaˈ pe seddili meˈ usba imam nakuraˈin. 7 Manjari dinaˈak binoˈo weˈ de si Petros duk Yahiya pī si siye. Tinilew siye weˈ de, paˈinde, “Saˈingge paghinangbi miyaˈan? Balakat ine atawa ēn sine ginunabin?”

8 Manjari pagbayaˈan si Petros weˈ Niyawa Sutsihin duk nambung iye, paˈinne, “Meˈ kanakuraˈan duk meˈ kabahiˈan, 9 bang sumariyabi kami ellew inin sabab hinangan mahāp tahinang si aˈa bakas makukuˈ inin, duk bang saˈingge kakawuliˈnen, 10 na, subey kaˈam kēmon ngataˈu duk kēmon aˈa Israˈilin isab, weˈ hangkan aˈa inin nengge tuˈu si harapanbi kawuliˈan ne, sabab balakat si Isa Almasi, aˈa Nasaretin. Si Isa inin bakas dinaˈak weˈ bi ilansang diyataˈ olom, duk pinakellum iye balik weˈ Tuhanin. 11 Sabab si Isa hep pinaˈin dem kitabin, ‘Batu tinayikutanbi meˈ pandey maghinang lumaˈ batuhin peggeˈ kannalbi gaˈi taguna, kuweˈitu iye ne miyaˈan tamanan batu maniyaˈ kagunahannen.’ 12 Duk asal iye hadja dendangan makatimbul kitehin bi. Peggeˈ tuˈu si tibuˈukan dunya inin, gaˈ niyaˈ seddili pangurung weˈ Tuhanin makatimbul kite bi luwal si Isa hadja.”

13 Manjari, ulaliˈ teˈed meˈ kakunsihalanin pagkitede weˈ bahani si Petros duk Yahiya missā, bu siye inin meˈ aˈa pandak du pangadjiˈden duk diyawaˈ du pagaˈaden. Manjari taˈessebde ne weˈ siye inin bakas meˈ saweˈ si Isa. 14 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ tabissāde panganjawabde siye, peggeˈ laˈi ne takitede aˈa bakas makukuˈin nengge si bihing si Petros duk Yahiya. 15 Hangkan pinaluwas ne siye weˈ de amban bilik paghukum-hukumanin duk magisun meˈ kakunsihalanin didihande. 16 “Ine enteˈ subey hinangte bi si meˈ aˈa inin?” paˈinde. “Bawag ne tuˈu si Awrusalam weˈ niyaˈ hinangan balakatan tahinangde. Duk inin gaˈi tapasuweyte bi. 17 Saguwaˈ,” paˈinde, “supaya inin gaˈi magkasōng bawagnen, sessaˈante bi ne siye weˈ subey siye gaˈi missā sabab si Isa bisan pu sine-sine.”

18 Hangkan ilinganan weˈ de balik si Petros duk Yahiya duk sinessaˈan weˈ de, gaˈi teˈed siye dinaˈak missā atawa magtoloˈ sabab si Isa. 19 Saguwaˈ sinambungan siye weˈ si Petros duk Yahiya, paˈinde, “Kumpasun bi koˈ, inggehin bentel si matahan Tuhan, kaˈam tuhut kami atawa Tuhanin? 20 Peggeˈ gaˈi kami makajari padeheng magaka-aka si meˈ aˈa sabab bakas takite kami duk takale kamihin.” 21 Manjari tinunggaˈan pe siye weˈ meˈ nakuraˈin ubus bu pinaluwas ne siye. Gaˈ meˈ nakuraˈin kaˈaraˈ-araˈ ngalegga siye peggeˈ kēmon aˈa malaˈihin, pudjide Tuhanin sabab hinangan balakatan bakas tahinang miyaˈan. 22 Aˈa makawuliˈan weˈ hinangan balakatan miyaˈan labi ne hep ampatpūˈ tahun umulnen.

Meˈ masandel pu si Isahin māku-māku si Tuhan

23 Sakaliˈ ne siye pinaluwas, hap pī si Petros duk Yahiya si meˈ saweˈden duk inaka weˈ de si siye kēmon bakas pinaˈin meˈ imam nakuraˈin duk meˈ bahiˈin. 24 Pagkalede inin, māku-māku siye magsumbayaˈ si Tuhan. Paˈinde, “O Tuhan, kaˈu magbayaˈ-bayaˈin duk kaˈu magpapanjari bulak duk langitin duk tahikin, sampay kēmon bayuˈ-bayuˈan diyalemnen. 25 Bakas pinabissā weˈ nu daraˈakannun, si Daˈud, papuˈ kamihin, duk pinanoloˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin pamissānen, paˈinne,

‘Weˈey teˈ meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin magastel. Weˈey teˈ meˈ aˈahin magisun makaˈat, bu gaˈ niyaˈ kapūsanne? 26 Meˈ kasultan-sultanan si dunyahin duk meˈ nakuraˈin magpanyap duk magtipun nguntarahan Tuhanin duk Almasi, tapeneˈne magbayaˈin.’

27 “O Tuhan,” paˈinde, “bennal pinaˈin si Daˈud miyaˈan, peggeˈ tiyaˈ ne hep tuˈu magtipun si lahat Awrusalam inin meˈ Yahudihin duk meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin isab, magtuhut duk disi Sultan Herod duk Gubnul Pontiyus Pilatus. Kuntarahande si Isa, daraˈakannu masutsihin, iye bakas ginellalnu Almasihin. 28 Hininang inin weˈ de peggeˈ matuˈuhin pe, amban bayaˈnu duk balakatnu, sinakap ne weˈ nu weˈ inin subey maˈumantagin. 29 Duk kuweˈitu Tuhan, pakalehun meˈ tunggaˈde si kamihin. Tabanganun kami, meˈ daraˈakannun, supaya kami bahani missā lapalnun. 30 Pasōngun tangannun makawuliˈ meˈ masakihin duk makite kew meˈ hinangan makaˈulaliˈ duk meˈ hinangan balakatan amban balakat ēn si Isa, daraˈakannu masutsihin.” 31 Pagubus siye māku-māku si Tuhan, jedjeg weˈ Tuhanin lumaˈ pagtipunande miyaˈan, duk pagbayaˈan siye weˈ Niyawa Sutsihin. Manjari minahalayak weˈ de lapal Tuhanin gaˈ teˈed niyaˈ talew-talewde si aˈa.

Binahagiˈan weˈ de meˈ saweˈden

32 Kēmon masandel pu si Isahin magdambuwaˈ pikilan duk magtuhut diyalem atey. Ine-ine niyaˈ si dangan, gaˈ niyaˈ magpaˈin weˈ di si iye hadja miyaˈan, saguwaˈ bahagiˈanne isab meˈ saweˈnen. 33 Duk meˈ kawakilanin, gaˈ siye pahali naksiˈ sabab si Isa, Panuhutanin, weˈ ellum balik, duk basag teˈed panaksiˈden. Inurungan kahāpan teˈed siye kēmon weˈ Tuhanin. 34 Gaˈ niyaˈ siye kasukalan bisan dangan peggeˈ magtekka-tekka meˈ taga bulakin atawa lumaˈin pinabellihan inin weˈ de duk binoˈo weˈ de ulinen 35 pī si meˈ kawakilanin. Duk binahagiˈ-bahagiˈ si siye sīnin panabang sukal dangan-danganin.

36 Na, niyaˈ aˈa laˈi si siye inēnan si Yusup, inanakan laˈi si pūˈ Kiprus. Bangsa Yahudi iye, tubuˈ si Libi. Inēnan isab iye weˈ meˈ kawakilanin si Barnabas, (hātinen, aˈa maˈasig atey). 37 Si Barnabas inin, niyaˈ bulakne pinabellihan weˈ ne duk binoˈo weˈ ne ulinen pī si meˈ kawakilanin.

5

Si Ananiyas duk si Sappira

1 Saguwaˈ niyaˈ dambuwaˈ aˈa inēnan Ananiyas. Andanen si Sappira. Pinabellihan weˈ ne niyaˈ bulakde, 2 saguwaˈ inennaˈ weˈ ne uline sinduwehin para si iye. Inin kataˈuhan weˈ andanen. Sinduwe sīnin sinōngan weˈ ne pī si meˈ kawakilanin duk paˈinne weˈ iye du miyaˈan ulinen. 3 Paˈin si Petros si iye, “Ananiyas, weˈey pasagadannu nakuraˈ seyitanin magbayaˈ dem ateynu, hangkan kew magdustaˈ si Niyawa Sutsihin? Sabab inennaˈ weˈ nu uli bulaknun sinduwe. 4 Tiggelan gaˈ miyaˈan tapabellinu, dumaˈin ke miyaˈan si kaˈu du? Duk sakaliˈ miyaˈan tapabellinu, dumaˈin ke kaˈu du magbayaˈin bang inumey ulinen? Weˈey tapikilnu maghinang sa inin? Dumaˈin manusiyaˈ pagdustaˈannun saguwaˈ Tuhanin.” 5 Pagkale Ananiyas meˈ bissā miyaˈan, magtawus iye hebbaˈ matey. Duk kēmon makakale sabab kamateyne miyaˈan, paˈasekan talew teˈed. 6 Manjari padiyalem pī meˈ lella mabataˈin naput Ananiyas duk binoˈo weˈ de paluwas kinubul.

7 Paglabey niyaˈ tellu ora, tekka anda Ananiyasin saguwaˈ gaˈ kataˈuhanne bang ine bakas maˈumantagin. 8 Paˈin si Petros si iye, “Akahanun ku. Inin du ke halgaˈ tasangkabi ulihan bulakbin?” “Aweˈ,” paˈin dendehin, “iye du iyan ulinen.” 9 Manjari paˈin si Petros, “Weˈey teˈ pagisunanbi duk ellanun weˈ suleyanbi ngakkalan Niyawa Tuhanin? Pakalehun,” paˈin si Petros, “iyuˈ ne si behe gawang meˈ bakas mangubul ellanun. Duk boˈode kew isab paluwas.” 10 Magtawus dendehin hebbaˈ si antag bettis si Petros duk matey. Pagdiyalem meˈ lella mabataˈin, kasuwaˈde dendehin matey ne. Hangkan binoˈo iye weˈ de paluwas duk kinubul weˈ de si bihing ellanen. 11 Kēmon masandel pu si Isahin paˈasekan talew teˈed, duk damikkiyan kēmon meˈ makakale sabab bakas maˈumantag miyaˈan talew isab.

Meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ

12 Ekka meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinang meˈ kawakilan si Isahin si diyaleman meˈ aˈa si Awrusalamin. Kēmon meˈ masandel pu si Isahin daran magtipun laˈi si Simpey Sulaiman. 13 Gaˈ niyaˈ meˈ aˈa sinduwehin makatawakkal patuhut laˈi si siye, bisan du siye pinagaddatan teˈed weˈ meˈ aˈahin. 14 Saguwaˈ masi du magkatamba meˈ aˈa masandel pu si Isa, Panuhutanin, maglella-dende siye. 15 Sabab meˈ hinangan balakatan hininang meˈ kawakilanin, binoˈo weˈ meˈ aˈahin meˈ masakihin pī si meˈ kalān-lānan, pinabāk diyataˈ meˈ tanggungan duk diyataˈ meˈ tapo supaya bang palabey si Petros laˈi, kaw du siye sinduwe-sinduwe tewwaˈ weˈ lingewnen. 16 Ekka isab meˈ aˈa pī amban meˈ kalahatan mapaliput si Awrusalamin, magboˈo meˈ masakihin duk meˈ pasayedan seyitanin, duk kawuliˈan siye kēmon.

Bininasa meˈ kawakilanin

17 Manjari, imam nakuraˈin duk meˈ saweˈne meˈ Sadduseo si Awrusalamin, kinimbūhan teˈed weˈ de meˈ kawakilanin. 18 Hangkan daˈakde siye siniggew duk kinalabusu. 19 Saguwaˈ sangem miyaˈan, niyaˈ dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin hap pī ngaluka meˈ gawang kalabusuhin maluwas siye. Paˈin malaˈikatin si siye, 20 “Pī kaˈam nengge dem langgal hadjehin duk akahanun bi meˈ aˈa malaˈihin sabab bang saˈingge duk siye taga umul salama-lama.” 21 Tinuhut weˈ de pangandaˈakan malaˈikatin duk subu-subu pe hap pī ne siye si langgal hadjehin magtoloˈ.

Manjari tinawag weˈ imam nakuraˈin duk meˈ saweˈnen, dinaˈak magtipun meˈ kabahiˈan si bangsa Israˈilin. Siye inin meˈ kakunsihalanin. Ubus ngandaˈak siye meˈ pulis pī si kalabusu ngeddoˈ meˈ kawakilanin. 22 Saguwaˈ pagtekka meˈ pulisin laˈi, gaˈ siye kasuwaˈde dem kalabusu. Hangkan balik siye pī si meˈ kakunsihalanin magaka. Paˈin meˈ pulisin, 23 “Pagtekka kami laˈi si kalabusu, bagat teˈed meˈ gawang kalabusuhin. Duk meˈ guwaldiyahin laˈi du nengge manteyan meˈ gawangin. Saguwaˈ pagluka kami meˈ gawangin, gaˈ siye kasuwaˈ kami diyalem.” 24 Pagtakale inin weˈ kapitan meˈ guwaldiya si langgalin duk meˈ nakuraˈ meˈ imamin, ulaliˈ teˈed siye bang ine maˈumantag si meˈ kawakilanin. 25 Manjari niyaˈ aˈa tekka pī magaka si siye, paˈinne, “Meˈ aˈa bakas kinalabusubin, īˈ laˈi dem langgal hadje magusihat si meˈ aˈahin.” 26 Magtawus hap pī kapitanin duk meˈ aˈanen ngeddoˈ disi Petros. Saguwaˈ gaˈ siye papeddiˈande peggeˈ talew siye kaw siye pagtibagan meˈ aˈahin duk batu.

27 Binoˈo weˈ de meˈ kawakilanin pī pinaharap si meˈ kakunsihalanin. Manjari sinumariya siye weˈ imam nakuraˈin. Paˈinne, 28 “Bakas kaˈam sinessaˈan teˈed weˈ kami, gaˈi kaˈam dinaˈak magtoloˈ pasal aˈa panuhutanbi miyaˈan. Bu ine kew, latag ne dem Awrusalamin weˈ toloˈbi inin, duk kami pe tinuksaˈbi makamatey aˈa miyaˈan.” 29 Nambung si Petros duk meˈ aˈa kawakilan sinduwehin, paˈinde, “Subey iye tuhut kami pangandaˈakan Tuhanin, dumaˈin pangandaˈakan manusiyaˈin. 30 Si Isa miyaˈan,” paˈinde, “dinaˈak weˈ bi pinapatey ilansang diyataˈ olom. Saguwaˈ pinakellum iye balik weˈ Tuhanin, iye asal pagtuhanan meˈ kapapuˈanten bi. 31 Duk pinalangkew si Isa weˈ Tuhanin pī si kanawananne, si lugal tamanan mabangsahanin. Kuweˈitu iye Panuhutanin duk iye Manimbulin, supaya meˈ aˈa Israˈilin pagsusunande duk lebbahande duseden duk siye inampun. 32 Duk kami inin,” paˈin si Petros, “naksiˈ kami weˈ bennal inin kēmon. Naksiˈ du isab Niyawa Sutsihin, iye pinangurung weˈ Tuhan si kēmon manuhut meˈ pangandaˈakannen.”

33 Pagkale meˈ kakunsihalanin inin, astel teˈed siye hangkan kabayaˈanden weˈ pinapatey meˈ kawakilanin. 34 Saguwaˈ dangan kakunsihalanin kuwat. Ēnnen Gamaliel. Dambuwaˈ iye Pariseo duk guru pandey teˈed si saraˈ āgama Yahudi, duk pagaddatan iye weˈ meˈ aˈahin kēmon. Dinaˈak weˈ ne meˈ aˈa sinumariya miyaˈan binoˈo dahuˈ paluwas. 35 Manjari paˈinne si meˈ kakunsihalanin, “Kaˈam, meˈ pagkasiku bangsa Israˈil, pahatul-hatul kaˈam ine-ine sōng hinangbi si meˈ aˈa inin. 36 Essebun bi weˈ gaˈ du miyaˈan tiggel, niyaˈ dambuwaˈ aˈa inēnan Tudas mahadje dine. Niyaˈ ampat hatus meˈ aˈa mapatindeg si iyehin. Saguwaˈ ujud pinapatey du si Tudas inin duk meˈ tindegnen kanat-kanat. Gaˈ du niyaˈ kaˈujudande. 37 Ubus si Tudas, niyaˈ isab pasunuˈ aˈa Jalil inēnan si Judas, masa paglista ēn meˈ aˈahin. Ekka isab meˈ aˈa taboˈone patuhut si iye, saguwaˈ pinapatey du isab iye duk magkanat-kanat kēmon meˈ tindegnen. 38 Hangkan kuweˈitu sessaˈante kaˈam sabab palkalaˈ inin,” paˈin Gamaliel. “Daˈa usaˈun bi meˈ aˈa inin. Pasagadanun bi siye. Peggeˈ bang pikilande duk hininangde inin amban manusiyaˈ, gaˈ du iyan niyaˈ pasōnganne. 39 Saguwaˈ bang inin amban Tuhan, asal gaˈi siye tapagesbi. Bisan miyaˈan kaw pe kaˈam nungkaˈan Tuhanin.” Manjari pinakale weˈ meˈ kakunsihalanin panessaˈne miyaˈan. 40 Tinawag weˈ de balik meˈ kawakilanin duk dinaˈak weˈ de ilagutan. Ubus sinessaˈan siye weˈ de, gaˈi teˈed siye dinaˈak missā balik pasal si Isa. Manjari pinaluwas ne siye weˈ de. 41 Tahalaˈ meˈ kawakilanin amban meˈ kakunsihalan miyaˈan duk kēgan teˈed siye peggeˈ kuweˈitu kinimmatan ne siye weˈ Tuhanin pataˈ magsandal kabinasahan sabab sandelde pu si Isahin. 42 Duk kahabaˈ ellew matuyuˈ siye magusihat laˈi dem langgal hadje duk laˈi si meˈ kalumaˈan meˈ aˈahin. Duk magmahalayak ne paˈin siye aka-aka hāp sabab Isa Almasihin.

6

Pituˈ aˈa pinasukuhan hinang

1 Masa miyaˈan pagmagkaˈekka ne meˈ tindeg si Isahin, magsaggaˈ meˈ Yahudi inanakan si meˈ lahat seddilihin, bissāhanden Girik, duk meˈ Yahudi manggaˈ maˈusaˈ amban lahatden, bissāhanden Hibrani. Muggut meˈ Yahudi amban lahat seddilihin peggeˈ paˈinde weˈ meˈ kadendehande baluhin takayipat koˈ binahagiˈan sīn pagurung-urung kahabaˈ ellewin. 2 Hangkan tinawag weˈ sampūˈ duk duwe kawakilanin kēmon meˈ tindeg si Isahin patipun. Duk paˈinde si siye, “Gaˈi sukat bang ambanan kami pagmahalayak lapal Tuhanin supaya kami magbahagiˈ-bahagiˈ sīn paggastuhin. 3 Hangkan meˈ kapungtinaˈihan,” paˈinde, “subey kaˈam meneˈ pituˈ lella amban kaˈam, meˈ aˈa asal kataˈuhanbi pagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin duk lalem kataˈuden. Pasukuhan kami siye hinang inin. 4 Manjari kami inin,” paˈinde, “dambūs-būs hadja ngampun si Tuhan duk magmahalayak lapal Tuhanin.” 5 Kasulutan kēmon tindeg si Isahin si bissāde miyaˈan. Hangkan meneˈ ne siye kēmon. Tapeneˈden si Estepan, aˈa sandel teˈed si Tuhan duk pagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin. Sinduwe tapeneˈden pe disi Pilip, si Porokorus, si Nikanur, si Timon, si Parmenas, duk si Nikolas, aˈa amban Antiyok. Si Nikolas inin dumaˈin Yahudi saguwaˈ bakas patuhut iye si āgama Yahudi. 6 Manjari binoˈo weˈ de aˈa pituˈ miyaˈan pī paharap si meˈ aˈa kawakilanin. Māku-māku meˈ kawakilanin si Tuhan para si aˈa pituˈ miyaˈan duk binettad weˈ de meˈ tanganden si siye, tandaˈ weˈ siye pinasukuhan hinang miyaˈan.

7 Magkasōng bawag lapal Tuhanin. Pasōng isab magkaˈekka meˈ tindeg si Isa si Awrusalamin. Ekka isab meˈ imamin sandel ne pu si Isa.

Paniggew pu Estepanin

8 Si Estepan miyaˈan, aˈa tinabangan teˈed weˈ Tuhanin, duk inurungan iye weˈ Tuhanin balakat, hangkan maghinang iye meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ diyaleman meˈ aˈa si Awrusalamin. 9 Saguwaˈ niyaˈ meˈ aˈa nguntarahan iye. Meˈ aˈa miyaˈan meˈ anak-apuˈ langgal inēnan Langgal meˈ Aˈa Luhaya. Siye meˈ aˈa amban lahat Kirene, amban puweblo Iskandal, amban Kilikiya, duk amban lahat Asiya isab. Jinawab weˈ de si Estepan. 10 Saguwaˈ inurungan weˈ Niyawa Tuhanin si Estepan kataˈu hangkan sakaliˈ iye missā, gaˈ siye makaˈatu si iye magjawab. 11 Manjari nangdan siye meˈ aˈa dinaˈak magdustaˈ sabab Estepan. Paˈin meˈ aˈa dinaˈakde magdustaˈin, “Bakas iye takale kami missā laˈatan sabab si Musa ley duk sabab Tuhanin.” 12 Sabab pagdustaˈde miyaˈan, kannal meˈ aˈahin weˈ asal toˈo pinaˈinde sabab Estepanin. Hangkan astel pu Estepan meˈ aˈahin, duk meˈ kabahiˈanin, duk meˈ guru si saraˈ āgama Yahudihin. Hap pī siye niggew Estepan duk binoˈo weˈ de pī si meˈ kakunsihalanin hinukum. 13 Moˈo isab siye pī meˈ aˈa dinaˈak magdustaˈ sabab Estepan. Paˈin meˈ aˈa dinaˈakde magdustaˈ miyaˈan, “Aˈa inin luwal ngandiyawaˈan langgalte bi masutsi inin duk luwal isab iye missā laˈatan sabab saraˈ āgamaten bi. 14 Peggeˈ bakas iye takale kami magpaˈin weˈ si Isa, aˈa Nasaret ley, larakne koˈ langgal hadje inin duk pindahanne koˈ kēmon kaˈaddatan panoloˈ si Musa kitehin bi.” 15 Manjari pagkale meˈ kakunsihalanin pinaˈinde miyaˈan, mayam siye kēmon pahantap pu si Estepan. Takitede luwe Estepanin ngillap kuweˈ luwe malaˈikat.

7

Missā Estepan si meˈ kakunsihalanin

1 Manjari tinilew Estepan weˈ imam nakuraˈin, paˈinne, “Bennal ke pinaˈinde miyaˈan?” 2 Nambung Estepan, paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku duk meˈ kamatettoˈahan, pakalehun bi ku. Paˈessebante kaˈam sabab hininang meˈ kapapuˈante bi awwalley. Tuhan pinudjihin bakas hep pakite si papuˈten bi Ibrahim paglahatne si Mesopotamiyahin. Gaˈ pe iye miyaˈan maglahat si Haran. 3 Paˈin Tuhanin si iye, ‘Ambananun lahatnu iyan duk meˈ kaˈusbahannun, duk hap pī kew si lahat panoloˈanku du kaˈu bang inggehin.’ 4 Hangkan tahalaˈ Ibrahim amban lahatnen duk laˈi iye maglahat si Haran. Pagmatey ne samanen, dinaˈak iye weˈ Tuhanin maglalin pitu si lahat paglahatanbi ne kuweˈitu inin. 5 Gaˈ pe miyaˈan Ibrahim kaˈurungan weˈ Tuhanin bisan dan dangew masagiˈ bulak lahat inin. Saguwaˈ nanggup Tuhanin weˈ pangurungne du lahat inin si iye, duk tepe si iye du duk si meˈ tubuˈnen. Pananggup Tuhan masa miyaˈan, gaˈ pe niyaˈ anak Ibrahim. 6 Paˈin Tuhanin pe si iye, ‘Maglahat du meˈ tubuˈnun si lahat bangsa seddili duk laˈi hinang banyagaˈ siye duk tiniksaˈ teˈed siye weˈ bangsa miyaˈan dem ampat hatus tahun. 7 Saguwaˈ leggaku du bangsa mamanyagaˈ meˈ tubuˈnun. Puwas miyaˈan, paluwasku du siye amban lahat pamanyagaˈan siye miyaˈan duk balik du siye pitu si lahat inin ngisbat aku,’ paˈin Tuhanin. 8 Manjari magjanjiˈ Tuhanin duk Ibrahim duk paˈin Tuhanin pu Ibrahim weˈ subey meˈ lellahin magislam tandaˈ weˈ pasulut siye si pagjanjiˈan miyaˈan. Hangkan paginanakan ne si Isahak, inislam iye weˈ Ibrahim kawalum bahanginen. Si Isahak isab inislam weˈ ne anaknen si Yakub, duk si Yakub inislam isab weˈ ne anakne sampūˈ duk duwehin. Siye ne inin kapapuˈan bangsate bi Yahudihin.

9 “Manjari,” paˈin Estepan, “si Yusup kinimbūhan weˈ meˈ sakanen, meˈ anak si Yakub sinduwehin. Hangkan pinabellihan iye weˈ de hinang banyagaˈ laˈi si lahat Misil. Saguwaˈ Tuhanin laˈi si iye. 10 Pinaluwas iye weˈ Tuhanin amban kēmon kasusehan matekka si iyehin. Inurungan isab iye weˈ Tuhanin kataˈu duk sakaliˈ iye pī paharap si sultan Misilin, sinna sultanin si iye. Hangkan ginellal iye weˈ sultanin gubnul si lahat Misil miyaˈan duk pinabayaˈ iye si meˈ aˈa dem astanaˈnen. 11 Manjari, niyaˈ tekka unus si tibuˈukan lahat Misil duk sampay si lahat Kanaˈan, lahat disi Yakubin. Magtiksaˈ teˈed meˈ aˈahin. Meˈ kapapuˈanten bi gaˈ niyaˈ kapamangan kasuwaˈde. 12 Hangkan pagtakale si Yakub weˈ laˈi si lahat Misil niyaˈ kinakan, dinaˈak weˈ ne pī melli kapamangan meˈ anaknen, meˈ kapapuˈan bangsaten bi, duk inin tagnaˈ papīde si Misilin,” paˈin Estepan. 13 “Kaminduwede ne pī, pakilale ne si Yusup si meˈ pungtinaˈinen. Duk inakahan isab weˈ si Yusup sultanin, hangkan kataˈuhan sultanin ne meˈ kaˈusbahan si Yusupin. 14 Manjari pinasan weˈ si Yusup samanen si Yakub. Dinaˈak weˈ ne si Yakub pī duk kēmon siye magtewtey-anakin hap Misil. Pitumpūˈ duk lime siye kēmon. 15 Hangkan hap pī ne disi Yakub hap Misil. Matey laˈi ne si Yakub si lahat īˈ, duk laˈi du isab matey meˈ anaknen, meˈ kapapuˈan bangsaten bi ne. 16 Tinuranan meˈ bangkeyden pī si Sekem duk laˈi siye kinubul si pagkubulan bakas binelli weˈ Ibrahim awwalley. Binelli miyaˈan weˈ ne amban meˈ kaˈanakan si Hamor laˈi si lahat Sekem.

17 “Pagsōng taˈabut ne waktu pamaluwas siye amban Misilin sa pananggup Tuhan pu Ibrahimin, ekka ne teˈed bangsate bi si Misil. 18 Manjari, niyaˈ pagantiˈ magsultan si lahat Misil, gaˈ kataˈuhanne sabab si Yusup. 19 Inakkalan weˈ ne bangsaten bi duk bininasa manamal weˈ ne meˈ kapapuˈanten bi. Ginagahan siye dinaˈak pinaluwas meˈ anakde madikiˈ-dikiˈin amban dem lumaˈ bu inambanan duk siye ujud matey. 20 Masa miyaˈan, iye panganak pu si Musahin. Nakanak hāp teˈed lella si Musa miyaˈan. Dem tellum bulan katapukan pe iye dem lumaˈ matettoˈanen. 21 Puwas tellum bulan pinaluwas iye amban dem lumaˈ. Saguwaˈ takasuwaˈ iye weˈ anak sultan dayang-dayangin duk hinangne iye anak. 22 Kapanoloˈan si Musa kēmon pangadjiˈ bangsa Misilin duk bantu iye sabab meˈ bissānen duk meˈ hinangannen.

23 “Pagampatptūˈ tahun ne umul si Musahin,” paˈin Estepan, “tapikilne pī mayaman meˈ pagkasine Yahudihin, bangsa Israˈilin. 24 Manjari niyaˈ takitene dambuwaˈ pinapeddiˈan weˈ aˈa bangsa Misil. Hap pī iye nabangan pagkasinen duk binalesan weˈ ne pinapatey aˈa Misilin. 25 Kannalne weˈ tahāti du weˈ meˈ bangsanen weˈ guna Tuhanin iye maluhaya siye, saguwaˈ gaˈ tahātide. 26 Pagsasumuhin, niyaˈ takitene duwangan aˈa Israˈil magsuntuk. Batang siye paghāpne. ‘Bagay,’ paˈinne, ‘saliˈ kaˈam bangsa Israˈil. Weˈey kaˈam magpapeddiˈ?’ 27 Saguwaˈ aˈa mamapeddiˈin, sinōgadan weˈ ne si Musa duk paˈinne, ‘Sine mangurungan kaˈu kapatut magnakuraˈ si kamihin? Weˈey kaˈu subey mangahukum kamihin? 28 Weˈ batang ku isab papateynu kuweˈ pamapateynu aˈa Misil diˈilewin?’ 29 Pagkale si Musa inin, talew iye peggeˈ kataˈuhan hatiˈ bakas pamapateyne aˈa Misilin. Hangkan lahi iye amban Misil duk maglahat iye si Midiyan. Paglaˈi iye, maganda iye duk anakan iye duwe lella.

30 “Manjari,” paˈin Estepan, “paglabey ampatpūˈ tahun tiggelan si Musa laˈi si lahat Midiyan miyaˈan, niyaˈ malaˈikat Tuhanin pabagala si iye dem kayat ebbut si poˈon puhung. Laˈi miyaˈan si lahat makagindew-gindew tapit si punu Turusina. 31 Ulaliˈ teˈed si Musa si takitene miyaˈan, hangkan pī iye patapit ngalilingne. Manjari takalene suwala Tuhanin amban dem ebbutin. Paˈin suwalahin, 32 ‘Aku Tuhan inisbat weˈ meˈ kapapuˈannun, si Ibrahim, duk Isahak, duk si Yakub.’ Migpid si Musa hawal talewnen duk gaˈ iye makatawakkal mayam. 33 Paˈin Tuhanin si iye, ‘Luwasanun tehompaˈnun peggeˈ antag panenggehannu iyan bulak sutsi.’ 34 Manjari paˈin Tuhanin pe, ‘Takiteku paminasa si meˈ aˈaku laˈi si lahat Misilin. Takaleku pamuhunden duk duwaˈi ku pitu maluwas siye. Dayiˈ kew, daˈakte kew hap Misil.’

35 “Na,” paˈin Estepan, “si Musa hep inin bakas tinayikutan meˈ aˈa Israˈilin. Jinampa iye weˈ de. Paˈinde si iye, ‘Sine mangurungan kaˈu kapatut magnakuraˈ si kamihin? Weˈey kaˈu subey mangahukum kamihin?’ Si Musa hep dinaˈak Tuhan magnakuraˈin duk mamaluhaya meˈ kapapuˈanten bi,” paˈin Estepan. “Duk tinabangan iye weˈ malaˈikat takitene si poˈon puhung makayatin. 36 Binoˈo weˈ ne meˈ kapapuˈanten bi, meˈ bangsa Israˈilin, paluwas amban Misil, lahat pamanyagaˈan siyehin. Maghinang iye meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ laˈi si Misil duk laˈi si Tahik Peyat, duk damikkiyan laˈi dem lahat makagindew-gindewin dem ampatpūˈ tahun. 37 Si Musa ne inin bakas magpaˈin si meˈ kapapuˈanten bi, bangsa Israˈil, ‘Si pasōngan mapiyu du Tuhanin si kaˈam dambuwaˈ nabi kuweˈ akuhin, duk aˈa bangsabi du iye.’ 38 Si Musa ne inin,” paˈin Estepan, “malaˈi magtuhut duk meˈ kapapuˈanten bi dem lahat makagindew-gindew īˈ. Duk laˈi isab iye duk malaˈikat mamissā si iye diyataˈ punu Turusinahin. Iye makasangka meˈ lapal Tuhan mangurung umulin supaya tapangurungne si kite bi.

39 “Saguwaˈ meˈ kapapuˈanten bi,” paˈin Estepan, “gaˈ siye mabayaˈ patuhut pu si Musa. Tinayikutan iye weˈ de duk kabayaˈanden weˈ tabalik siye pī si lahat Misil. 40 Manjari peggeˈ tiggel si Musa laˈi diyataˈ punu, paˈinde pu si Harun, ‘Hinanganun kite bi meˈ tuhan-tuhan duk siye padehellu moˈo kite bi. Gaˈi kataˈuhante bi bang ine ne maˈumantag pu si Musa bakas mamoˈo kite bi paluwas amban Misilin.’ 41 Masa miyaˈan hep,” paˈin Estepan, “pangahinangde limbagan si bantuk anak sapiˈin. Magkuluban siye si limbagan miyaˈan duk maglami-lami siye pamahadjede hinangan bakas tanganden. 42 Hangkan hep tinayikutan siye, meˈ bangsa Israˈilin, weˈ Tuhanin. Duk pinasagadan siye weˈ ne numba meˈ poteˈan diyataˈ langitin. Inin pinasulat weˈ Tuhan dem kitab kanabihanin, pinaˈin,

‘O meˈ aˈa Israˈil,’ paˈin Tuhanin. ‘Dumaˈin hep si aku pagkulubananbi meˈ hayep sinumbaliˈbi dem ampatpūˈ tahun kalaˈibi dem lahat makagindew-gindewin. 43 Saguwaˈ iye binoˈo-boˈobin pangennaˈanbi limbagan tuhanbin si Molok, duk limbagan bantuk poteˈan tuhanbin si Rompa. Siye meˈ limbagan hininang weˈ bi panumbahanbi. Hangkan patahalaˈte du kaˈam hap pī si dambiyaˈan lahat Babilon.’

44 “Laˈi si lahat makagindew-gindew īˈ,” paˈin Estepan, “niyaˈ lumaˈ kuwit hayep panambahayangande Tuhanin peggeˈ si lumaˈ miyaˈan panaˈanan Tuhanin. Hininang lumaˈ miyaˈan sa pangandaˈakan Tuhan si Musahin, ilekkat bakas pinakitehan si iyehin. 45 Manjari lumaˈ miyaˈan inambanan weˈ de si meˈ tubuˈde magpangkat-mamangkatin. Duk binoˈo miyaˈan weˈ meˈ kapapuˈanten bi padiyalemde duk si Yussaˈ mapitu si lahat inin, pagubus ne patahalaˈ Tuhanin meˈ kabangsa-bangsahan seddili maglahat matuˈuhin. Duk lumaˈ miyaˈan tuˈu pe sampay masa pagsultan si Daˈudin. 46 Kasulutan Tuhanin pu si Daˈud. Maˈid si Daˈud ngahinang lumaˈ para si Tuhanin, iye isab asal pagtuhanan papuˈten bi, si Yakub. 47 Saguwaˈ iye mangahinangan Tuhan lumaˈin, si Sultan Sulaiman.

48 “Saguwaˈ Tuhan Tamanan Malangkewin,” paˈin Estepan, “gaˈi patennaˈ dem meˈ lumaˈ hinangan manusiyaˈ. Bakas tasulat weˈ dambuwaˈ nabi pinaˈin Tuhanin. Paˈinne,

49 ‘Surgaˈin siya paningkoloˈanku magsultanin. Duk dunyahin pahalihan bettiskun. Gaˈ niyaˈ lumaˈ tahinangbi patennaˈanku, duk gaˈ isab niyaˈ tahinangbi pahalihanku,’ paˈin Tuhanin. 50 ‘Peggeˈ aku du mangahinang langit duk dunyahin.’ ”

51 Manjari paˈin Estepan si meˈ kakunsihalanin duk si meˈ aˈahin, “Tuwas pahāp kōkbi iyan. Ateybin atey gaˈi nuhut Tuhan. Duk bisu pahāp meˈ tayingebi iyan. Gaˈi pakalebi lapal Tuhanin. Kuweˈ du kaˈam meˈ kapapuˈanbi masaley. Gaˈi du isab pakalebi Niyawa Sutsihin. 52 Niyaˈ ke bisan dambuwaˈ nabi gaˈ bininasa weˈ meˈ kapapuˈanbin? Gaˈ. Pinapatey weˈ de masa awwalley meˈ aˈa dinaˈak Tuhan malataˈ sabab papitu daraˈakanne mabentelin. Duk pagtapitu ne daraˈakanne miyaˈan, pinagbuddihan iye weˈ bi duk pinapatey weˈ bi. 53 Kaˈam iyan, kaˈam ne makasangka saraˈ Tuhan amban malaˈikatin, saguwaˈ kaˈam ne manggaˈi manuhut saraˈin.”

Pagtibagande batu Estepan

54 Pagkale meˈ kakunsihalanin pinaˈin Estepan miyaˈan, astel teˈed siye duk pagtageˈotde meˈ impenden hawal astelden. 55 Saguwaˈ Estepan pagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin; mayam iye padiyataˈ langit duk takitene sahaya Tuhanin duk si Isa nengge si kanawanan Tuhanin. 56 “Payamanun bi,” paˈin Estepan. “Takiteku luka surgaˈin duk takiteku si Isa, Anak Manusiyaˈin, nengge si kanawanan Tuhanin.” 57 Saguwaˈ magellang meˈ aˈahin papales. Tinampengan weˈ de meˈ tayingeden duk gaˈi takalede binissā Estepanin. Duk magtawus siye kēmon pī nudju iye. 58 Pinaglalasan iye weˈ de pī si luwasan puweblo Awrusalam miyaˈan. Manjari paglaˈi si luwasan tinagnaˈan ne weˈ de pinagtibagan si Estepan duk batu. Meˈ aˈa manaksiˈin, hātinen meˈ manibag iye duk batuhin, iluwasan weˈ de meˈ badjuˈden duk binettad weˈ de si antag bettis dambuwaˈ lella bataˈ inēnan si Saul. 59 Sasang si Estepan pinagtibagan weˈ de, nabbut iye si Panuhutanin, paˈinne, “O Isa, Panuhutankun, tayimaˈun niyawakun.” 60 Manjari nengge iye duk tuˈutne duk ngalingan iye papales, paˈinne, “O Tuhan, daˈa siye leggahun sabab dusede inin.” Pagubus inin paˈinne, magtawus iye matey.

8

Duk padūs si Saul pamapateyde Estepanin.

Bininasa weˈ si Saul meˈ masandel pu si Isahin

1-2 Kinubul si Estepan weˈ meˈ aˈa be-āgama. Magmatey siye duk magtangis sabab iye. Puwas hadja kamatey Estepanin, tinagnaˈan ne paminasa si meˈ masandel pu si Isa si Awrusalamin. Sabab miyaˈan, kēmon katindegan si Isahin kanat-kanat si meˈ kalahat-lahatan laˈi si Yahudiya duk si lahat Samariya. Luwal du meˈ kawakilan sampūˈ duk duwehin manggaˈ maˈusaˈ amban Awrusalamin.

3 Duk si Saul miyaˈan, bininasa teˈed weˈ ne meˈ aˈa masandel pu si Isahin. Inasekan weˈ ne meˈ kalumaˈanden dambuwaˈ-dambuwaˈ, duk siniggew weˈ ne siye lella-dende, duk kinalabusu weˈ ne.

Minahalayak aka-aka mahāpin laˈi si Samariya

4 Meˈ masandel pu si Isa makanat-kanatin, ilatag weˈ de kalahatanin duk minahalayak weˈ de aka-aka mahāp sabab si Isahin. 5 Si Pilip hap pī si dambuwaˈ puweblo laˈi si Samariya. Magmahalayak iye laˈi si meˈ aˈahin sabab Almasi, pineneˈ Tuhan magbayaˈin. 6 Meˈ aˈa mabanesin pakale teˈed si meˈ binissā si Pilipin, duk takite weˈ de meˈ hinangan balakatan hininangnen. 7 Ekka meˈ aˈa paguwaˈan meˈ seyitan. Magkilahap meˈ seyitanin papales sakaliˈ siye paluwas. Duk ekka meˈ aˈa matey baranden duk meˈ kukuˈ kawuliˈan. 8 Hangkan kēgan teˈed meˈ aˈa si puweblo miyaˈan.

9 Niyaˈ aˈa maglahat laˈi si puweblo miyaˈan inēnan si Simon. Dambuwaˈ iye landungan duk ulaliˈ teˈed meˈ aˈa Samariyahin sabab meˈ hininangnen. Paˈin si Simon miyaˈan weˈ dambuwaˈ koˈ iye aˈa balakatan. 10 Kēmon meˈ aˈa si lahat miyaˈan, diyawaˈ ke atawa langkew pagaˈanen, asal pakale teˈed si iye. Paˈin meˈ aˈahin sabab si Simon miyaˈan, “Iye ne hatu inin taga balakat amban Tuhanin ēnande ‘Balakat Mahadjehin.’ ” 11 Tiggel ne pagulaliˈde sabab meˈ hinangnen hangkan pinakale teˈed iye weˈ de. 12 Saguwaˈ pagkahagad ne meˈ aˈa miyaˈan si aka-aka mahāp minahalayak si Pilip sabab pagbayaˈ Tuhanin duk sabab Isa Almasihin, manjari pinandi siye lella-dende tandaˈ weˈ siye sukuˈ pu si Isa ne. 13 Bisan si Simon kahagad isab. Duk pagubus iye pinandi, luwal ne iye nuhut-nuhut si Pilip. Ulaliˈ teˈed iye pagkitene meˈ hinangan balakatan duk makaˈulaliˈ hininang si Pilipin.

14 Manjari takale weˈ meˈ kawakilan malaˈi si Awrusalamin weˈ kinahagad ne weˈ meˈ aˈa Samariyahin lapal Tuhanin. Hangkan dinaˈak weˈ de si Petros duk Yahiya hap Samariya. 15 Pagtekkade laˈi, māku-māku siye si Tuhan para si meˈ masandel pu si Isahin supaya siye paˈasekan weˈ Niyawa Sutsihin. 16 Peggeˈ gaˈ pe hep Niyawa Sutsihin bakas paduwaˈi pī si siye bisan dangan. Saguwaˈ bakas hadja siye pinandi tandaˈ weˈ siye sukuˈ pu si Isa. 17 Ubus binettad weˈ si Petros duk Yahiya tanganden pī si meˈ aˈa Samariya masandelin. Manjari paˈasekan ne siye weˈ Niyawa Sutsihin.

18 Pagkite si Simon weˈ pinangurung Niyawa Sutsihin si meˈ aˈahin pagbettad meˈ kawakilanin tanganden si siye, pī iye nōngan si Petros duk Yahiya pilak. 19 Paˈinne si siye, “Urunganun bi ku isab balakatbi iyan supaya bang bettadku meˈ tangankun bisan pu sine, paˈasekan du iye weˈ Niyawa Sutsihin.” 20 Sambungan si Petros iye, paˈinne, “Kamulkaˈan kew sampay pilaknu iyan. Weˈ kannalnu tabellinu balakat pangurung Tuhanin? Gaˈi. 21 Gaˈ niyaˈ sukuˈnu atawa lamudnu tuˈu si hinang kami inin,” paˈin si Petros, “peggeˈ ateynun gaˈi bentel si matahan Tuhan. 22 Hangkan pagsusunanun ne tapikilnu malaˈat iyan duk māku kew ampun si Tuhan, kaw du ampunne tapikilnu malaˈat iyan. 23 Peggeˈ tahātiku,” paˈin si Petros, “weˈ asal ngimbū kew teˈed duk kuweˈ kew banyagaˈ dusenun.” 24 Manjari paˈin si Simon pu si Petros duk Yahiya, “Māku-māku kaˈam si Tuhan para si aku, supaya gaˈi du tekka si aku suknaˈbi miyaˈan.”

25 Minahalayak pe weˈ si Petros duk Yahiya lapal Tuhanin si meˈ aˈa malaˈihin duk naksiˈ siye sabab si Isa. Puwas miyaˈan balik siye hap Awrusalam. Sābude si lān, padeheng siye si meˈ kalumaˈan si Samariya duk minahalayak weˈ de laˈi aka-aka mahāp sabab si Isahin.

Si Pilip duk bagellal bangsa Etiyopiyahin

26 Manjari niyaˈ dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin missā pu si Pilip. Paˈinne, “Magmemes kew. Hap pī kew si lān amban Awrusalam tudju Gasaley.” (Lān inin gaˈi ne tantu ginuna kuweˈitu.) 27 Hangkan magmemes ne si Pilip duk hap pī ne iye. Paglaˈi ne iye si lān miyaˈan, ngite iye dambuwaˈ aˈa bangsa Etiyopiya bakas amban Awrusalam ngisbat Tuhanin. Aˈa inin bagellal bangsahan, duk iye mangantanan pangalataˈ sultan dende magbayaˈ si lahat Etiyopiyahin. Aˈa inin kapun. 28 Kuweˈitu lengngan moleˈ ne iye amban Awrusalam duk laˈi iye ningkoloˈ diyataˈ kalesane matsa-matsa kitab sinulat weˈ Nabi Isaya. 29 Paˈin Niyawa Sutsihin pu si Pilip, “Patapit kew pī paˈabey si kalesa miyaˈan.” 30 Magubas ne si Pilip pī patapit duk takalene aˈahin matsa-matsa amban kitab sinulat weˈ Nabi Isayahin. Tilew si Pilip iye, paˈinne, “Tahātinu ke binatsanu iyan?” 31 Nambung bagellalin, “Saˈingge pakahātikun bang gaˈ niyaˈ magpahāti si aku?” Duk daˈakne si Pilip pasakey pī ningkoloˈ si bihingne. 32 Meˈ ayat binatsanen inin:

“Kuweˈ iye bili-bili nuhut hadja bang binoˈo sinumbaliˈ. Kuweˈ iye anak bili-bili gaˈi bisan mabehe bang inurutan bulu. Gaˈ iye bisan kebbutan. 33 Diniyawaˈan iye duk gaˈ iye hinukum duk hukuman bentel. Sine saˈ makapagaka-aka sabab meˈ tubuˈnen? Gaˈ niyaˈ. Peggeˈ umulne si dunya inin magtamanan ne.”

34 Manjari paˈin bagellalin pu si Pilip, “Akahanun ku. Sabab sine be binissā nabi inin? Sabab dine ke atawa sabab aˈa seddili?” 35 Manjari missā si Pilip. Duk tinagnaˈan amban meˈ ayat bakas binatsa miyaˈan, sinuwi-suwihan iye weˈ si Pilip aka-aka mahāp sabab si Isahin. 36 Duk sābude mapalanjal si lānin, tekka siye si kaniyaˈan boheˈ. Paˈin bagellalin, “Payamanun, niyaˈ boheˈ tuˈu. Makajari ke ku pinandi tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne ku?” ( 37 Paˈin si Pilip si iye, “Makajari kew pinandi bang kahagad kew pu si Isa dambūs-būs ateynun.” Nambung iye, paˈinne, “Aweˈ, asal kahagad ku weˈ Isa Almasi Anak Tuhanin.”) 38 Manjari daˈak bagellalin pinadeheng kalesahin si meˈ aˈanen. Duwaˈi siye duwangan pī dem boheˈ duk pinandi ne iye weˈ si Pilip. 39 Pagguwaˈde amban boheˈ, bessuwang si Pilip binoˈo weˈ Niyawa Tuhanin tahalaˈ. Gaˈ ne iye kite bagellalin balik saguwaˈ palanjal ne bagellalin kēgan manamal. 40 Bu si Pilip inin, īˈ ne iye laˈi si lahat Asotus. Minahalayak weˈ ne aka-aka mahāpin si meˈ kalumaˈan malaˈihin duk si kēmon kalahatan palabeyannen sampay tekka iye si lahat Kesarea.

9

Patindeg si Saul pu si Isa

(Hinangan 22.6-16; 26.12-18)

1 Sābu miyaˈan, si Saul isab gaˈ dehenganne pamantane duk panunggaˈne meˈ tindeg si Isa, Panuhutanin. Pī iye si imam nakuraˈin 2 duk māku iye meˈ sulat boˈone si meˈ kalanggal-langgalan Yahudi laˈi si puweblo Damaskus. Meˈ sulat miyaˈan ngurungan iye kapatut. Bang niyaˈ kasuwaˈne laˈi meˈ aˈa manuhut toloˈ Isa Almasihin, makajari siye siggewne lella-dende binoˈo balik pī si Awrusalam kinalabusu.

3 Manjari, sābu laˈi iye si lān tapit ne si Damaskus, bessuwang niyaˈ sahaya amban langit sinag paliput si iye. 4 Magtawus iye hebbaˈ diyataˈ bulak. Manjari makakale iye suwala missā si iye. Paˈin suwalahin, “O Saul, Saul. Weˈey ku binasanu?” 5 Nambung si Saul, paˈinne, “Sine kew, Tuwan?” “Si Isa ku,” paˈin suwalahin. “Aku hep bininasanun. 6 Saguwaˈ kuwat kew,” paˈinne, “duk pī ne kew dem puweblo miyaˈan. Inakahan du kew laˈi bang ine subey hininangnun.” 7 Meˈ saweˈ si Saul maglengnganin, nengge laˈi bengngangan. Takalede suwalahin saguwaˈ gaˈ niyaˈ aˈa takitede. 8 Manjari kuwat ne si Saul amban diyataˈ bulak saguwaˈ paglukane matanen, gaˈi ne iye ngite. Hangkan tinundan ne iye weˈ de hap pī si Damaskus. 9 Tellum bahangi gaˈi iye makakite duk gaˈ iye mangan atawa nginum.

10 Laˈi si Damaskus niyaˈ tindeg Isa Almasi inēnan Ananiyas. Pabagala si iye si Isa duk paˈin si Isa, “O Ananiyas.” “Weˈey, Tuwan?” paˈinne. 11 Paˈinne pu Ananiyas, “Kuwat kew. Pī kew si kalsara inēnan Kalsara Tiludley duk tilewun laˈi si lumaˈ si Judas sabab dambuwaˈ aˈa amban Tarsus inēnan si Saul. Īˈ iye sasang ngampun-ngampun. 12 Bakas pinakite ne weˈ ku si iye bang ine sōng hininangnu si iyehin. Kuweˈ du kew takitene padiyalem pī mettad meˈ tangannun si iye supaya iye ngite balik.” 13 Saguwaˈ nambung Ananiyas, paˈinne, “Allo, Tuwan, ekka ne bakas ngakahan aku sabab si Saul miyaˈan. Laˈatan teˈed meˈ hininangne si meˈ tindegnu si Awrusalamin. 14 Duk tiyaˈ iye tuˈu si Damaskus kuweˈitu iban kapatutne amban meˈ nakuraˈ meˈ imamin niggew kēmon meˈ mangampun si kaˈuhin.” 15 Saguwaˈ paˈin si Isa, Panuhutanin, pu Ananiyas, “Pī kew, peggeˈ tapeneˈku ne si Saul maghinang si aku. Iye magaka-aka sabab akuhin pī si meˈ kabangsa-bangsahan dumaˈin Yahudi, duk si meˈ kasultananden, duk si meˈ bangsa Yahudi du isab. 16 Duk pakitehanku du si iye kēmon subey sinandalannen sabab panuhutne akuhin,” paˈin Panuhutanin.

17 Hangkan hap pī ne Ananiyas duk padiyalem iye pī dem lumaˈ si Judas. Binettad weˈ ne meˈ tangannen laˈi pu si Saul duk paˈinne, “Saul, pungtinaˈite kew. Tiyaˈ ku dinaˈak pitu weˈ Panuhutanten, si Isa, bakas mapakite si kaˈu si lān papitunun. Daˈakne ku pitu supaya kew ngite balik duk supaya kew paˈasekan weˈ Niyawa Sutsihin.” 18 Magtawus niyaˈ kuweˈ bantuk meˈ sisik kenna laboˈ amban meˈ mata si Saulin duk makakite ne iye balik. Manjari kuwat iye duk pinandi iye, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne iye. 19 Ubus mangan ne iye duk balik ne basagnen.

Magmahalayak si Saul laˈi si Damaskus

Patennaˈ si Saul bang piyem bahangi laˈi si meˈ tindeg si Isa si Damaskusin. 20 Manjari magtawus iye pī si meˈ kalanggal-langgalan Yahudi duk magusihat iye sabab si Isa. “Si Isa inin,” paˈinne, “Anak Tuhanin.” 21 Kēmon makakale iyehin ulaliˈ teˈed. Paˈinde, “Iye hep inin aˈa malaˈi si Awrusalam maminasa sasuku mangampun pu si Isahin. Duk iye hep akane mapitu si Damaskusin, asal niggew sasuku manuhut toloˈ si Isahin duk moˈo siye balik pī si Awrusalam si meˈ imamin.”

22 Saguwaˈ pasōng ne ngabasag pagusihat si Saulin. Pastiˈ teˈed meˈ purebanen weˈ si Isa Almasihin ne, tapeneˈ Tuhan magbayaˈin. Hangkan meˈ Yahudi si Damaskusin gaˈi taˈu nambungan iye.

23 Pagtiggel-tiggel ne iye laˈi, magisun meˈ Yahudihin weˈ papateyde si Saul. 24 Saguwaˈ kaˈakahan si Saul sabab isunde miyaˈan. Ellew-sangem binanteyan weˈ meˈ Yahudihin meˈ tarangka paluwasan amban puweblo miyaˈan supaya si Saul tapapateyde. 25 Saguwaˈ dambuwaˈ sangem, ineddoˈ si Saul weˈ meˈ tindegnen bu pinatingkoloˈ iye weˈ de dem bakaˈ bu tinuntunan pī padiyawaˈ amban tendewan laˈi si birang batu mapaliput si puweblo miyaˈan.

Laˈi si Saul si Awrusalam

26 Hap pī si Saul si Awrusalam. Pagtekkane laˈi, batang iye patuhut si meˈ tindeg si Isa malaˈihin. Saguwaˈ tinalew siye si iye peggeˈ gaˈ siye kahagad weˈ iye asal tindeg si Isa ne. 27 Manjari tinabangan si Saul weˈ Barnabas duk binoˈo iye weˈ ne pī si meˈ kawakilanin. Inakahan siye weˈ Barnabas weˈ si Saul inin bakas takitene Panuhutanin, si Isa, sābune si lān hap Damaskus duk missā isab Panuhutanin si iye, duk weˈ laˈi si Damaskus bahani iye magusihat si meˈ aˈahin sabab si Isa. 28 Hangkan si Saul patennaˈ ne laˈi si siye duk maglengngan iye diyalem Awrusalam. Gaˈ niyaˈ talew-talewne magmahalayak si meˈ aˈa sabab si Isa, Panuhutanin. 29 Magbissā isab iye duk magpasuweyan duk meˈ Yahudi bissāhanden Girik. Saguwaˈ batang si Saul papateyde. 30 Pagkataˈuhan inin weˈ meˈ pagkasine tindeg si Isahin, tinuhutan si Saul weˈ de padurul pī si Kesarea duk dinaˈak iye tahalaˈ pī hap Tarsus.

31 Manjari bahune ne sanyang kēmon masandel pu si Isa si tibuˈukan lahat Yahudiyahin, duk si lahat Jalilin duk meˈ malaˈi si lahat Samariyahin. Tinabangan siye weˈ Niyawa Sutsihin hangkan ngabasag sandelden kēmon duk pasōng isab siye magkaˈekka. Magmātabat teˈed siye si Tuhan.

Laˈi si Petros si lahat Lidda duk Joppa

32 Manjari maglengngan si Petros ngalatag kalahatan. Mintedde tapī iye si puweblo Lidda nindew meˈ katindegan si Isa maglahat malaˈihin. 33 Niyaˈ laˈi takitene aˈa inēnan Aneyas, Aˈa inin gaˈi dumongaˈ amban pabākanne dem walun tahun ne peggeˈ matey barannen. 34 Paˈin si Petros si iye, “Aneyas, pakoleˈ Isa Almasi ne kew. Dongaˈ kew duk lūnanun pabākannun.” Magtawus Aneyas dongaˈ. 35 Ekka teˈed meˈ aˈa maglahat si Liddahin duk meˈ maglahat si Saronin ngite iye duk patuhut ne siye pu si Isa, Panuhutanin.

36 Na, laˈi si lahat Joppa, niyaˈ dende tindeg si Isa inēnan Tabita. (Bang si bissāhan Girik, ēnnen si Dorkas, hātinen payew.) Luwal iye maghinangan hāp duk nabang teˈed iye si meˈ mamiskinin. 37 Masa miyaˈan, tewwaˈ saki iye bu matey. Sinutsi weˈ de barannen duk pinabāk weˈ de si dambuwaˈ bilik diyataˈ lumaˈ. 38 Lahat Joppa miyaˈan gaˈi du tala teˈed amban Lidda. Pagtakale weˈ meˈ tindeg si Isa malaˈi si Joppahin weˈ īˈ si Petros si Lidda, ngandaˈak siye duwangan aˈa pī pu si Petros ngeddoˈ iye dinaˈak pī dayiˈ-dayiˈ. 39 Pagkataˈuhan si Petros miyaˈan, magtawus iye magmemes duk nuhut siye ne. Pagtekka laˈi si Joppa, binoˈo iye weˈ de pī si bilik diyataˈ lumaˈin. Paliput pī si iye kēmon meˈ dende baluhin magtangis. Pinakitehan weˈ de si iye meˈ badjuˈ duk meˈ jaket bakas ilaˈit weˈ si Dorkas para si siyehin kaˈellumnen. 40 Pinaluwas siye kēmon weˈ si Petros amban bilik miyaˈan, ubus bu nengge iye duk tuˈutne diyataˈ kāpan māku-māku si Tuhan. Manjari paharap iye si bangkeyin duk paˈinne, “Tabita, dongaˈ kew.” Pinakellat weˈ dendehin matanen duk pagkitene si Petros, ningkoloˈ iye. 41 Pinasōng weˈ si Petros tangannen duk pinatengge weˈ ne. Manjari ilinganan weˈ ne meˈ katindegan si Isahin duk meˈ balu dendehin duk sinōngan weˈ ne si Dorkas si siye ellum ne. 42 Bawag si tibuˈukan lahat Joppa miyaˈan sabab kaˈellum si Dorkas balikin, hangkan ekka aˈa sandel ne pu si Isa, Panuhutanin. 43 Patennaˈ pe si Petros laˈi si Joppa tiggel-tiggel. Laˈi iye si lumaˈ si Simon, aˈa iye hinangnen maghatul-hatul kuwit hayep.

10

Si Petros duk si Korneliyus

1 Laˈi si lahat Kesarea, niyaˈ aˈa inēnan Korneliyus. Dambuwaˈ iye kapitan si kumpaniya meˈ sundalu bangsa Roma inēnan “Kumpaniya Italiya.” 2 Aˈa inin asal be-āgama. Siye kēmon magtewtey-anakin magsambahayang si Tuhan. Ekka pangurung-ngurungne panabangne meˈ Yahudi mamiskinin, duk luwal iye ngampun si Tuhan. 3 Dambuwaˈ kohap waktu asal niyaˈ pabagala si iye dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin. Takitene pastiˈ malaˈikatin paˈasek dem bilikne duk magpaˈin si iye, “O Korneliyus.” 4 Hawal talew Korneliyusin, dinendengan weˈ ne malaˈikatin. Manjari paˈinne, “Weˈey, Tuwan?” Paˈin malaˈikatin, “Takale Tuhanin pangampunnu si iyehin duk takitene panabangnu meˈ mamiskinin duk tapikil du kew weˈ ne. 5 Kuweˈitu ngandaˈak kew meˈ aˈa pī si Joppa ngeddoˈ dambuwaˈ aˈa inēnan si Simon, inēnan isab si Petros. 6 Laˈi iye patennaˈ pu si Simon, aˈa maghatul-hatul kuwit hayepin. Lumaˈnen si higad tahik.” 7 Paglumikut ne malaˈikatin, ngalingan Korneliyus duwangan daraˈakanne si lumaˈin duk dambuwaˈ sundalu bataˈanne. Sundalu miyaˈan be-āgama. 8 Inakahan siye weˈ Korneliyus sabab paguwaˈ malaˈikatin duk dinaˈak siye weˈ ne pī hap Joppa.

9 Pagsasumu lettu ellewin, sābude si lān tapit ne si Joppa, manaˈik si Petros pī diyataˈ sapew madatag si lumaˈ palaˈihanne miyaˈan ngampun laˈi. 10 Gaˈ tiggel, inusan ne iye duk batang iye mangan. Saguwaˈ sābu pinanyap pe kapamanganin, niyaˈ pabagala si iye amban Tuhan. 11 Takitene langitin paluka duk niyaˈ takitene kuweˈ bantuk olos ladjab iningketan pidjūnen kaˈampat pinatuntun pinadiyawaˈ si dunya. 12 Diyalem olos miyaˈan laˈi ne meˈ bayuˈ-bayuˈan hayep malumengnganin, meˈ mapalelehin, duk meˈ manuk-manukin. 13 Manjari niyaˈ suwala takalene magpaˈin si iye, “Kuwat kew, Petros. Numbaliˈ kew duk mangan kew.” 14 Saguwaˈ paˈin si Petros, “O Tuwan, gaˈi ku. Tiggelanku ellum, gaˈ pe ku bakas makaˈakan ine-ine mukalu atawa haram.” 15 Takalene ne isab suwalahin magpaˈin si iye, “Daˈa paˈinun haram bakas tahalal weˈ Tuhanin.” 16 Mintellu inin pinalabey si iye ubus bu pinaˈangkat ne olos miyaˈan balik pī si langit.

17 Sābu si Petros pe magulaliˈ bang ine hāti bakas pinabagala si iye miyaˈan, tekka ne laˈi si lumaˈ si Simon meˈ dinaˈak Korneliyusin. Laˈi ne siye si tarangka. 18 Ngalingan siye magtilew, paˈinde, “Niyaˈ ke luˈu patennaˈ aˈa inēnan si Simon, inēnan isab si Petros?” 19 Sābu miyaˈan laˈi pe si Petros mikil-mikil bang ine hāti bakas takitenen. Manjari paˈin Niyawa Tuhanin si iye, “Pakalehun be. Niyaˈ laˈi tellungan aˈa miha kaˈu. 20 Kuwat kew duk duwaˈi kew pī. Daˈa kew magalang-alang nuhut siye peggeˈ aku mangandaˈak siye mapituhin.” 21 Hangkan duwaˈi ne si Petros duk paˈinne si meˈ aˈahin, “Aku ne hep aˈa pinihabin. Ine teˈ akabi si akuhin?” 22 “Dinaˈak kami pitu weˈ Kapitan Korneliyus,” paˈinde. “Aˈa hāp iye. Talew iye si Tuhan duk pagaddatan iye weˈ meˈ Yahudihin kēmon. Niyaˈ malaˈikat Tuhanin ngandaˈak iye, dinaˈak kew pinasan pī si lumaˈne, supaya koˈ takalene ine-ine bissānu.” 23 Na, dinaˈak dahuˈ siye weˈ si Petros padiyalem duk inohotan siye weˈ ne laˈi ne sangemin.

Pagsasumuhin, magmemes iye duk nuhut ne iye siye. Niyaˈ isab meˈ pagkasine tindeg si Isa amban Joppa nuhutan iye. 24 Pagellew dambuwaˈin, tekka ne siye si lahat Kesarea. Si Korneliyus laˈi ne ngagad si lumaˈne. Pinagtipun isab weˈ ne laˈi meˈ kaˈusbahannen duk meˈ bagayne inessebin. 25 Pagsōng padiyalem ne si Petros laˈi, pasampang pī Korneliyus duk pasujud iye si antag bettis si Petros. 26 Saguwaˈ pinatengge iye weˈ si Petros. Paˈin si Petros si iye, “Nengge kew. Aku inin manusiyaˈ du kuweˈ kaˈuhin.” 27 Magbissā-bissā siye duwangan sābude mapadiyalemin. Laˈi diyalem, takite si Petros meˈ aˈa maˈekka magtipunin. 28 Paˈinne si siye, “Kataˈuhanbi, bang si āgama kami Yahudi, gaˈi kami makajari palamud si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi. Gaˈi kami makajari bisan patindew si meˈ kuweˈ kaˈam inin. Saguwaˈ pinahāti weˈ Tuhanin si aku,” paˈinne, “weˈ subey gaˈ niyaˈ aˈa kimmatanku batal atawa haram. 29 Hangkan hep sakaliˈ ku pasanbi, gaˈ ne ku magalang-alang pitu. Manjari tilewte kaˈam, ine teˈ pamasananbi akuhin?”

30 Nambung Korneliyus, paˈinne, “Hatu meˈ sa īˈ, tellu ellew ne palabey, tuˈu ku miyaˈan si lumaˈ ngampun waktu asal. Manjari bessuwang niyaˈ aˈa nengge paharap si aku ngillap teˈed semmeknen. 31 Missā aˈa miyaˈan si aku, paˈinne, ‘O Korneliyus. Takale Tuhanin ne meˈ pangampunnu si iyehin duk takitene panabangnu meˈ mamiskinin. 32 Ngandaˈak kew pī si Joppa ngeddoˈ dambuwaˈ aˈa inēnan si Simon, inēnan isab si Petros. Laˈi iye patennaˈ pu si Simon, aˈa maghatul-hatul kuwit hayepin. Lumaˈnen si higad tahik.’ 33 Na, hangkan hep kew pasanku magtawus,” paˈin Korneliyus. “Duk magsukul ku teˈed si kaˈu peggeˈ tiyaˈ ne kew. Duk kuweˈitu tiyaˈ ne kami kēmon tuˈu magtipun si matahan Tuhan pakale ine-ine bissā pangandaˈakan Tuhanin kaˈu.”

Binissā si Petrosin

34 Manjari missā si Petros si siye. Paˈinne, “Kuweˈitu mattan ne si aku weˈ asal bennal Tuhanin gaˈi pagbiddaˈne manusiyaˈin. 35 Bisan bangsa ine, sasuku magmātabat si Tuhan duk bentel meˈ hinangannen, kasulutan Tuhanin si iye. 36-37 Bakas takalebi ne hatu sabab aka-aka mahāp pinaboˈohan Tuhan si meˈ bangsa Yahudihin, weˈ niyaˈ ne kasanyangan sabab bakas tahinang Isa Almasihin; iye hep magbayaˈ si kēmon-kēmonin. Kataˈuhanbi bang ine maˈumantag si tibuˈukan lahat Yahudiyahin tinagnaˈan laˈi si Jalil pagubus Yahiya magusihat pasal pandi tawubatin. 38 Kataˈuhanbi sabab si Isa, aˈa Nasaretin. Pinapī weˈ Tuhanin si iye Niyawa Sutsihin duk inurungan iye balakat. Lumengngan iye duk tungan-tunganne, maghinangan hāp iye. Pinakawuliˈ weˈ ne kēmon pasayedan weˈ nakuraˈ seyitanin, peggeˈ laˈi Tuhanin si iye. 39 Duk kami inin,” paˈin si Petros, “kasaksiˈan kami kēmon bakas hininang si Isa si lahat meˈ bangsa Yahudihin duk laˈi si Awrusalamin. Manjari pinapatey iye weˈ meˈ aˈahin, ilansang weˈ de diyataˈ olom. 40 Saguwaˈ katellum bahangi puwas kamateynen, pinakellum iye balik weˈ Tuhanin duk pinakitehan iye weˈ ne. 41 Gaˈ iye pinakite si kēmon aˈa, luwal hadja si kami meˈ asal andang pineneˈ weˈ Tuhanin hinang saksiˈ. Takite kami iye. Makapagtuhut kami duk si Isa mangan duk nginum kaˈellumne mabalikin. 42 Duk dinaˈak kami weˈ ne magmahalayak aka-aka mahāpin si meˈ aˈa. Dinaˈak isab kami naksiˈ weˈ kaˈurungan iye kapatut weˈ Tuhanin ngahukum meˈ manusiyaˈin kēmon, meˈ maˈellumin duk meˈ pateyin. 43 Kēmon meˈ kanabi-nabihanin bakas missā isab sabab si Isa Almasi. Paˈinde weˈ sasuku masandel pu si Isahin, inampun du meˈ duseden sabab bakas tahinang si Isahin.”

Tasangka weˈ meˈ aˈa dumaˈin Yahudi Niyawa Sutsihin

44 Sasang missā pe si Petros, paˈasek Niyawa Sutsihin pī si kēmon meˈ aˈa mapakale si bissānen. 45 Magulaliˈ teˈed meˈ Yahudi masandel pu si Isahin, iye meˈ saweˈ si Petros amban Joppahin. Ulaliˈ siye peggeˈ pinapī isab weˈ Tuhanin lasa-lasahannen, Niyawa Sutsihin, si meˈ aˈa dumaˈin bangsa Yahudi. 46 Takalede hep disi Korneliyus missā nanglitan Tuhanin si bissāhan dumaˈin bissāhande. Manjari paˈin si Petros, 47 “Meˈ aˈa inin tasangkade ne Niyawa Sutsihin sa kitehin bi isab. Gaˈ ne niyaˈ makasaggaˈ bang siye inin pinandi.” 48 Hangkan dinaˈak ne siye weˈ si Petros pinandi, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne siye. Manjari inohotan weˈ disi Korneliyus si Petros laˈi dahuˈ patennaˈ si siye meˈ piye-piyem bahangi ne.

11

Magaka-aka si Petros si meˈ tindeg si Isa si Awrusalamin

1 Takale weˈ meˈ kawakilanin duk meˈ katindegan si Isa si tibuˈukan Yahudiyahin weˈ kinahagad ne lapal Tuhanin weˈ meˈ aˈa dumaˈin bangsa Yahudihin. 2 Pagbalik si Petros hap Awrusalam, niyaˈ meˈ Yahudi masandel pu si Isahin nganjawab iye. 3 Paˈinde, “Weˈey kew pī si lumaˈ meˈ aˈa gaˈ bakas magislam duk magkakanan kew isab duk siye?” 4 Hangkan pinahātihan siye weˈ si Petros kahalannen amban tagnaˈ.

5 Paˈinne si siye, “Laˈi ku miyaˈan si lahat Joppa ngampun. Manjari niyaˈ pabagala si aku. Niyaˈ takiteku kuweˈ bantuk olos ladjab iningketan pidjūnen kaˈampat duk pinatuntun amban langit padiyawaˈ pī si bihingku. 6 Pinayaman weˈ ku papastiˈ bang ine malaˈi diyalem olos miyaˈan. Iye takitekun meˈ hayep, meˈ hayep talun, meˈ mapalele si bulakin, duk meˈ manuk-manuk isab. 7 Manjari niyaˈ takaleku suwala missā si aku. Paˈin suwalahin, ‘Kuwat kew, Petros. Numbaliˈ kew duk mangan kew.’ 8 Saguwaˈ paˈinku, ‘Gaˈi ku, Tuwan. Tiggelanku ellum gaˈ pe ku bakas makaˈakan ine-ine mukalu atawa haram.’ 9 Saguwaˈ takaleku ne isab balik suwalahin, paˈinne, ‘Daˈa paˈinun haram bakas tahalal weˈ Tuhanin.’ 10 Mintellu inin pinalabey si aku, ubus bu pinaˈangkat ne balik olosin pī si langit. 11 Sābu miyaˈan du, niyaˈ tekka pī si lumaˈ patennaˈankun tellungan lella dinaˈak pī si aku amban lahat Kesarea. 12 Dinaˈak ku weˈ Niyawa Tuhanin gaˈi magalang-alang nuhut siye. Duk sinaweˈan ku isab weˈ de inin, ennem siye meˈ pagkasite bi tindeg si Isa amban Joppa. Pagtekka kami si Kesarea, hap pī kami padiyalem si lumaˈ Kapitan Korneliyus. 13 Inakahan kami weˈ Korneliyus weˈ niyaˈ koˈ takitene malaˈikat nengge laˈi dem lumaˈne duk missā si iye. Paˈin malaˈikatin koˈ, ‘Ngandaˈak kew pī si lahat Joppa ngeddoˈ dambuwaˈ aˈa inēnan si Simon, inēnan isab si Petros. 14 Niyaˈ iyuˈ meˈ bissāne si kaˈu makatimbul kaˈu duk kēmon saweˈnu magdambuwaˈ lumaˈin.’ 15 Manjari sakaliˈ ne ku missā pu disi Korneliyus,” paˈin si Petros, “paˈasek pī si siye Niyawa Sutsihin kuweˈ si kite bi tagnaˈin. 16 Manjari taˈessebku bakas pinaˈin si Isahin. Paˈinne hep, ‘Boheˈ pamandi si Yahiya meˈ aˈahin, saguwaˈ kaˈam,’ paˈin si Isa, ‘pamandi si kaˈamin seddili. Pinapiyu du si kaˈam Niyawa Sutsihin.’ 17 Na,” paˈin si Petros, “asal pastiˈ ne weˈ pinangurung isab weˈ Tuhanin si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi Niyawanen, lasa-lasahan pinangurungne si kite bi meˈ Yahudihin, pagsandel ne kite bi pu Isa Almasi, Panuhutanin. Hangkan gaˈi tasaggaˈku Tuhanin.” 18 Pagkale meˈ Yahudihin inin, gaˈ ne niyaˈ bissāde. Bisan miyaˈan pinudji weˈ de Tuhanin. Paˈinde, “Bang sa īˈ, pinapikilan du isab weˈ Tuhanin meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin supaya pinda pagateyden duk taga umul siye salama-lama.”

Sabab meˈ masandel pu si Isa si lahat Antiyokin

19 Masa pamapatey si Estepanin, kanat-kanat hep meˈ masandel pu si Isahin sabab paminasa si siyehin. Sinduwehin umabut sampay pī si lahat Penisiya, si pūˈ Kiprus, duk laˈi si Antiyok. Minahalayak weˈ de laˈi aka-aka mahāpin saguwaˈ si meˈ Yahudi hadja. 20 Meˈ tindeg si Isa sinduwehin, meˈ aˈa amban Kiprus duk Kirene, hap pī siye inin si Antiyok, duk minahalayak isab weˈ de si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi aka-aka mahāp sabab si Isa, Panuhutanin. 21 Laˈi si siye balakat Tuhanin duk ekka teˈed aˈa Antiyok kahagad duk nuhut ne pu si Isa, Panuhutanin.

22 Takale weˈ meˈ masandel pu si Isa si Awrusalamin sabab inin, hangkan dinaˈak weˈ de Barnabas pī si Antiyok. 23 Pagtekka Barnabas laˈi, takitene meˈ hininang Tuhan si meˈ aˈahin sabab lasane duk aseˈne si siyehin. Hangkan kēgan iye duk tinoloˈan siye weˈ ne weˈ subey siye pateteg pu si Isa, Panuhutanin, ateyden dambūs-būs. 24 Si Barnabas inin, aˈa hāp addatnen. Pagbayaˈan iye weˈ Niyawa Sutsihin duk basag teˈed sandelnen. Ekka aˈa si Antiyok taboˈo weˈ ne sandel pu si Isa, Panuhutanin.

25 Manjari si Barnabas inin hap pī si lahat Tarsus miha si Saul. 26 Pagkasuwaˈne iye, binoˈo iye weˈ ne balik hap Antiyok. Niyaˈ siye dan tahun laˈi duwangan patennaˈ si meˈ masandel pu si Isa si Antiyokin duk magusihat siye si meˈ aˈa banes teˈed. Laˈi hep si Antiyok miyaˈan tagnaˈ inēnan meˈ tindeg si Isahin, meˈ aˈa Almasi.

27 Masa miyaˈan, niyaˈ meˈ aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin padurul amban Awrusalam hap Antiyok. 28 Dangan siye inēnan Agabus, nengge magpaˈal pinanoloˈan weˈ Niyawa Tuhanin. Paˈin Agabus, “Niyaˈ unus sōng tekka si kēmon kalahat-lahatan.” (Tekka unus inin masa Sultan Kalaudi, sultan nakuraˈin.) 29 Hangkan meˈ tindeg si Isa si Antiyokin magsakap weˈ magpaboˈo siye dangan-dangan tamanan tapanabangden pī si meˈ pagkaside tindeg si Isa si lahat Yahudiyahin. 30 Na, iye inin hininang meˈ katindegan si Isa laˈi si Antiyokin. Magpaboˈo siye pilak pu si Barnabas duk si Saul pī si meˈ kabahiˈan meˈ masandel laˈi si Awrusalamin.

12

Pasōng meˈ kabinasahanin

1 Masa miyaˈan, tinagnaˈan ne weˈ Sultan Herod bininasa meˈ masandel pu si Isa sinduwehin. 2 Dinaˈak weˈ ne pinunggelan si Yakub, pungtinaˈi Yahiyahin. 3 Duk pagkitene weˈ kasulutan meˈ Yahudihin si hininangne miyaˈan, dinaˈak isab weˈ ne siniggew si Petros. Masa paniggew si Petros īˈ, baytu kādjaˈan meˈ Yahudi pamangande pan gaˈi sinagetan pasuligin. 4 Pagubus si Petros siniggew, dinaˈak iye kinalabusu weˈ sultanin. Ampat tumpuk sundalu dinaˈakne ngangguwaldiyahan si Petrosin, ampat-ampat da tumpuk. Sakap si Herodin weˈ puwas hadja kādjaˈan meˈ Yahudi miyaˈan, boˈone si Petros paluwas pī si meˈ aˈahin hinukum. 5 Hangkan laˈi dahuˈ si Petros tahan dem kalabusu saguwaˈ meˈ masandel pu si Isahin māku-māku teˈed si Tuhan para si iye.

Pinaluwas si Petros amban kalabusu

6 Malam sōng pamoˈo si Herod si Petros pī si meˈ aˈahin, tuli si Petros si ellet duwe guwaldiya. Kinarena iye duk duwe karena. Niyaˈ isab meˈ guwaldiya laˈi si bukut manteyan tarangka kalabusuhin. 7 Manjari inin, bessuwang niyaˈ dambuwaˈ malaˈikat Tuhanin nengge laˈi si bihing si Petros duk dantaˈ dem kalabusuhin. Jinedjeg weˈ malaˈikatin si Petros si bahane duk binangun weˈ ne. “Dongaˈ kew padayiˈ,” paˈin malaˈikatin. Magtawus duddag meˈ karenahin amban meˈ tangan si Petros. 8 Paˈin malaˈikatin si iye, “Magkuwero kew duk magtehompaˈ kew.” Magkuwero ne si Petros duk magtehompaˈ ne iye. Ubus paˈin malaˈikatin, “Asekun jaketnun duk nuhut kew aku.” 9 Manjari nuhut iye ne si Petros paluwas amban kalabusu. Saguwaˈ gaˈ kataˈuhan si Petros bang toˈo ke meˈ hinangan malaˈikat miyaˈan atawa gaˈi. Kannalne niyaˈ hadja pabagala si iye. 10 Paglumabey ne siye amban guwaldiya tagnaˈin, ubus bu si kaduwenen, ujudnen tekka siye si tarangka basiˈ paluwasan hap puweblo miyaˈan. Lukahan dine tarangkahin duk paluwas ne siye. Lumengngan siye nuhut dambuwaˈ kalsara manjari bessuwang lanyap malaˈikatin.

11 Paglanyap ne malaˈikatin, bahu tasayu si Petros bakas talabeynen. Paˈinne, “Asal bennal hatiˈ inin. Pinapitu hatiˈ weˈ Tuhanin malaˈikatnen maluwas aku amban antanan si Herod duk amban kēmon laˈat inase-ase meˈ Yahudi sōng maˈumantag si akuhin.” 12 Pagkataˈuhan si Petros ne inin, hap pī iye si lumaˈ si Mariyam, saˈi Yahiya Markusin. Ekka meˈ aˈa laˈi magtipun māku-māku si Tuhan. 13 Tinuttuk weˈ ne gawang si luwasanin. Niyaˈ daraˈakan dende inēnan si Roda pī nambag. 14 Takilalene suwala si Petrosin. Kēgan teˈed iye duk hawal kēgnen, gaˈ dahuˈ lukane gawangin saguwaˈ magubas iye padiyalem ngakahan siye. Paˈinne, “Īˈ laˈi si Petros nengge si luwasan.” 15 “Hatu kew iyan magkanap-kanap,” paˈinde pu si Roda. Saguwaˈ luwal balik-balikne weˈ asal toˈo īˈ laˈi si Petros. Manjari paˈinde, “Malaˈikatnen īˈ.” 16 Saguwaˈ gaˈ pahali si Petros nuttuk. Ujudnen ilukahan ne weˈ de gawangin. Pagkitede si Petros, asal ulaliˈ teˈed siye. 17 Magsinyas si Petros duk tanganne, gaˈi siye dinaˈak magbukag. Manjari inakahan siye weˈ ne bang saˈingge pamaluwas Tuhan iye amban kalabusuhin. Paˈin si Petros, “Akahanun bi saˈ si Yakub duk meˈ pagkasite bi masandel pu si Isa sinduwehin sabab inin.” Manjari tahalaˈ iye hap pī si lugal seddili.

18 Pagsalung ne, sasew teˈed meˈ guwaldiyahin. Ine enteˈ maˈumantag pu si Petrosin? 19 Maguldin Sultan Herod dinaˈak piniha teˈed si Petros si meˈ guwaldiyahin. Saguwaˈ gaˈ iye takasuwaˈde. Manjari sinumariya siye weˈ si Herod duk pagubus, dinaˈak siye weˈ ne pinapatey. Puwas miyaˈan padurul Sultan Herod amban Yahudiya hap Kesarea duk laˈi dahuˈ iye patennaˈ.

Kamatey Sultan Herodin

20 Masa miyaˈan astel hep teˈed Sultan Herod si meˈ aˈa si lahat Tirosin duk si meˈ aˈa si lahat Sidonin. Manjari pī meˈ aˈa duwe lahatan miyaˈan magtuhut mayaman si Herod. Binagay dahuˈ weˈ de Balastus, dambuwaˈ meˈ pangandelan dem astanaˈ sultanin, supaya siye bēbbeganne. Manjari hap pī ne siye pu si Herod moˈo iye maghāp, peggeˈ amban lahat sultanin hep pangeddoˈande kinakanden.

21 Manjari inin, pagtekka ellew pangeddew si Herod pamissāne si meˈ aˈahin, inasek weˈ ne semmekne mahāpin duk ningkoloˈ iye diyataˈ siya pagsultanannen. Manjari pinaluwas weˈ ne bissānen si meˈ aˈahin. 22 Magellang-ellang meˈ aˈahin, paˈinde, “Dumaˈin ne manusiyaˈ mamissā iyan, saguwaˈ dambuwaˈ iye tuhan.” 23 Magtawus si Herod pinasaki weˈ malaˈikat Tuhanin peggeˈ tinayimaˈ weˈ ne sanglit meˈ aˈahin bu gaˈ sanglitanne Tuhanin. Manjari kinaleg iye sampay tibuˈukan barannen duk matey iye.

24 Saguwaˈ lapal Tuhanin pasōng ne paˈin palatag duk pasōng magkaˈekka meˈ aˈa masandel pu si Isahin. 25 Peggeˈ ubus ne tahinang disi Barnabas duk si Saul akade laˈi si Awrusalamin, balik ne siye hap Antiyok. Binoˈo weˈ de Yahiya Markus.

13

Tapeneˈ si Barnabas duk si Saul duk pinalengngan siye

1 Laˈi si meˈ masandel pu si Isa si Antiyokin, niyaˈ meˈ magpalataˈ bissā Tuhanin duk niyaˈ meˈ magusihat. Siye miyaˈan disi Barnabas, si Simon ugey-ugeynen si Ittem, si Lukiyus aˈa Kirene, si Saul, duk si Manaen, bakas saweˈ-saweˈ Sultan Herod kadikiˈden. 2 Missā Niyawa Sutsihin si siye miyaˈan sābude magsambahayang si Tuhan duk magpuwase. Paˈin Niyawa Sutsihin si siye, “Paseddilihun bi aku Barnabas duk si Saul, niyaˈ hinang pamasukuˈanku siye.” 3 Magpuwase pe siye balik duk māku-māku si Tuhan, ubus bu binettad weˈ de tanganden pī si duwanganin duk dinaˈak ne siye lumengngan.

Laˈi si pū Kiprus

4 Manjari, peggeˈ dinaˈak siye weˈ Niyawa Sutsihin lumengngan, hangkan padurul ne Barnabas duk si Saul hap lahat Seluki duk patulak siye billaˈi hap pūˈ Kiprus. 5 Pagtekkade si pūˈ miyaˈan, laˈi si kalumaˈan inēnan Salamis, minahalayak weˈ de lapal Tuhanin dem meˈ kalanggalan Yahudi. Laˈi Yahiya Markus nabangan siye si meˈ hinangden. 6 Binutasan weˈ de pūˈ miyaˈan sampay tekka siye si kalumaˈan inēnan Papos. Makadugpak siye laˈi dambuwaˈ landungan, ēnnen si Bar-Isa. Aˈa Yahudi iye duk magmā-mā iye magpalataˈ bissā Tuhanin. 7 Magbagay Bar-Isa miyaˈan duk si Sergus Paulus, gubnul pūˈ miyaˈan. Gubnul miyaˈan aˈa lalem pikilannen. Tinawag weˈ gubnulin si Barnabas duk si Saul pī si iye peggeˈ bayaˈ iye pakale si lapal Tuhanin. 8 Saguwaˈ sinaggaˈ duwanganin weˈ landunganin. (Ēnnen bang si bissāhan Girik, si Elimas.) Gaˈi bayaˈ Elimas bang kahagad gubnulin si lapal Tuhanin. 9 Manjari si Saul pagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin. Si Saul duwe ēnnen. Ēnne dambuwaˈin si Paul. Pinayaman teˈed pahantap weˈ si Paul landunganin. 10 Paˈin si Paul si iye, “Anak nakuraˈ seyitanin kew. Ine-ine hāp kuntarahannu. Pangakkal kew teˈed duk laˈatan ateynun. Luwal hadja kinuyas-kuyas weˈ nu meˈ mabennal amban Tuhanin. 11 Payamanun,” paˈin si Paul, “kuweˈitu patekkahan Tuhanin kew balaˈ. Ngapessek kew iyan duk tiggel-tiggel kew gaˈi makakite dantaˈ ellew.” Magtawus takalessa Elimas kuweˈ niyaˈ gabun ittem nampengan meˈ matanen duk gaˈi ne iye ngite. Lumengngan iye miha aˈa nundan iye. 12 Pagkite gubnulin maˈumantag miyaˈan, kahagad ne iye; peggeˈ ulaliˈ teˈed iye si meˈ usihat si Paul sabab si Isa, Panuhutanin.

Tekka disi Paul si Antiyok laˈi si lahat Pisidiya

13 Manjari pagubus disi Paul magusihat laˈi si Papos, patulak siye hap Perga, laˈi si lahat Pampiliya. Tekka laˈi, inambanan siye weˈ Yahiya Markus duk moleˈ iye balik hap Awrusalam. 14 Amban Perga palanjal si Paul duk Barnabas sampay tekka siye si Antiyok, laˈi si lahat Pisidiya. Pagellew Sabtuˈ, liˈi meˈ Yahudihin, pī siye si langgal Yahudi duk ningkoloˈ siye laˈi diyalem. 15 Niyaˈ binatsa amban saraˈ si Musa duk amban kitab kanabi-nabihanin. Pagubus miyaˈan binatsa, ngandaˈak meˈ nakuraˈ langgal miyaˈan pī pu disi Paul magpaˈin, “Meˈ kapungtinaˈihan, bang niyaˈ batang bissābi pangusihatbi si meˈ aˈahin, missā ne kaˈam.” 16 Manjari nengge si Paul duk ninyas iye duk tanganne supaya meˈ aˈahin pakale. Ubus bu missā ne iye. Paˈinne, “Meˈ pagkasiku bangsa Israˈil duk sampay kēmon ne kaˈam amban kabangsahan seddili saguwaˈ nambahayang si Tuhan, pakalehun bi ku. 17 Meˈ kapapuˈan kamihin tapeneˈ weˈ Tuhanin, iye asal pagtuhanan kami bangsa Israˈilin. Pinahadje weˈ ne bangsa Israˈilin baytu patennaˈde si Misilin, lahat bangsa seddili. Duk binoˈo siye weˈ Tuhanin paluwas amban lahat miyaˈan weˈ balakatne mahadjehin. 18 Ampatpūˈ tahun panandal-nandal Tuhan manggaˈi panuhut bangsa Israˈil toloˈnen laˈi dem lahat makagindew-gindew īˈ. 19 Pituˈ bangsa pinakaˈatan weˈ Tuhanin laˈi si lahat Kanaˈan duk pinangurung weˈ ne lahat miyaˈan si meˈ aˈanen, bangsa Israˈilin, pamusakaˈne siye. 20 Amban papīde si lahat Misilin ngeregseˈ patennaˈde si lahat Kanaˈanin, niyaˈ ampat hatus duk limempūˈ tahun tiggelannen. Puwas miyaˈan,” paˈin si Paul, “niyaˈ meˈ hukum peneˈ Tuhanin magbayaˈ si siye sampay Nabi Samuel tamanan hukumden.

21 “Manjari māku bangsa Israˈilin sultan magbayaˈ si siye. Pineneˈ weˈ Tuhanin si Saul, anak si Kis, magsultan si siye dem ampatpūˈ tahun. Si Saul inin tubuˈ Benjamin. 22 Pagubus si Saul inin inānan weˈ Tuhanin amban pagsultannen, iye pinagantiˈne sultanden, si Daˈud. Iye inin pananglit Tuhan si Daˈudin, paˈin Tuhanin, ‘Si Daˈud, anak si Jessehin, aˈa makasulut ateykun. Hinangne du kēmon kinabayaˈankun.’ 23 Amban tubuˈ si Daˈud inin,” paˈin si Paul, “ngurung Tuhanin si bangsa Israˈil dambuwaˈ nimbul siye sa pananggupnen. Manimbul inin, iye ne si Isa. 24 Gaˈ pe tapitu si Isi nagnaˈan hinangnen, magusihat ne Nabi Yahiya si kēmon bangsa Israˈilin weˈ subey lebbahande meˈ duseden duk subey siye pinandi tawubat, tandaˈ weˈ pagsusunande ne meˈ duseden. 25 Pagsōng ubus ne hinang pinasukuˈ Tuhan pu Yahiyahin, paˈinne si meˈ aˈa Israˈilin, ‘Bang pikilbi, sine teˈ ku? Dumaˈin aku inagad-agadbin. Saguwaˈ niyaˈ du paturul si aku, gaˈi ku bisan pataˈ ngalekkahan ingket tehompaˈnen.’

26 “Na, meˈ kapungtinaˈihanku,” paˈin si Paul, “sasuku kaˈam tubuˈ Ibrahimin, duk sampay kaˈam amban kabangsahan seddilihin magsambahayang si Tuhanin, si kite bi hep pinaboˈohan aka-aka mahāpin supaya kite bi lumuwas amban meˈ duseten bi. 27 Meˈ aˈa Awrusalamin duk meˈ nakuraˈden, gaˈ hep kataˈuhande weˈ si Isa ne miyaˈan manimbulin. Gaˈ isab tahātide meˈ bissā tasulat meˈ kanabi-nabihan awwalley. Bu meˈ tasulat miyaˈan binatsa du dem langgal kahabaˈ ellew Sabtuˈ. Saguwaˈ bisan gaˈ tahātide, asal katumanan ne weˈ de meˈ tasulat meˈ kanabihan miyaˈan, pagilaboˈan ne weˈ de hukuman si Isa. 28 Bisan du gaˈ niyaˈ takasuwaˈde sāˈ si Isa pataˈ pamapateyan iye, pākude teˈed pu Gubnul Pilatus weˈ pinapatey iye. 29 Duk pagubus ne katumanande kēmon tasulat dem kitab sabab si Isahin, ilebbes iye weˈ de amban diyataˈ olom pangalansangande iyehin duk kinubul iye weˈ de dem lingab batu. 30 Saguwaˈ pinakellum iye balik weˈ Tuhanin amban kamateynen. 31 Duk bang piyem bahangi puwas kaˈellumne mabalikin, takite iye weˈ meˈ bakas saweˈne magtuhut amban Jalil hap Awrusalamin. Duk kuweˈitu, meˈ aˈa inin naksiˈ sabab si Isa si meˈ bangsa Israˈilin. 32 Na,” paˈin si Paul, “tiyaˈ kami tuˈu moˈohan kaˈam aka-aka hāp. Aka-aka mahāp inin sabab janjiˈ Tuhan si meˈ kapapuˈanten bi. 33 Katumanan ne janjiˈ miyaˈan si kite bi meˈ tubuˈden, sabab tapakellum ne weˈ ne si Isa balik. Tasulat dem kitab Jabur, si kalangan duwe, paˈin Tuhanin laˈi,

‘Anakte kew. Ellew inin pakataˈuku weˈ aku Samanun.’

34 Duk inin isab pinaˈin Tuhanin sabab pamakellumne si Isa balikin, gaˈi makalabey buhuk. Paˈinne,

‘Asal pangurungku si kaˈam meˈ kahāpan pananggupku pu si Daˈudin.’

35 Si ayat seddili si kitab Jabur pinaˈin isab,

‘Gaˈi du pasagadannu ngabuhuk daraˈakannu masutsihin.’

36 Si Daˈud, tiggelanne maˈellumin hininang weˈ ne sakap Tuhan para si iyehin, ubus matey du iye. Kinubul iye tapit si meˈ kamatettoˈahannen duk ngabuhuk du barannen. 37 Saguwaˈ aˈa bakas pinakellum Tuhan amban kamateyin, si Isa ne miyaˈan, gaˈ teˈed makalabey buhuk. 38-39 Na, meˈ kapungtinaˈihanku,” paˈin si Paul, “subey teˈed kataˈuhanbi kēmon weˈ bisan tuhutbi saraˈ si Musahin, gaˈi teˈed inin makapuwas dusebin. Saguwaˈ sasuku kaˈam sandel pu si Isa, puwas ne dusebin kēmon. Hangkan hep minahalayak si kaˈam lapal sabab si Isa inin. 40 Na, pahatul-hatul kaˈam supaya gaˈi du umantag si kaˈam bakas tasulat meˈ kanabi-nabihanin, pinaˈin,

41 ‘Kaˈam meˈ manggaˈi makahagadin duk mangahinang dageyin, payamanun bi. Magulaliˈ du teˈed kaˈam si hinangkun duk magmula du kaˈam,’ paˈin Tuhanin, ‘peggeˈ si kaˈellumbi pe, niyaˈ hinangku bu gaˈi kahagadbi, bisan du kaˈam inakahan.’ ”

42 Pagubus si Paul missā, duk pagsakaliˈ ne siye duk Barnabas tahalaˈ amban langgal miyaˈan, dinaˈak siye weˈ meˈ aˈahin balik pī Sabtuˈ dambuwaˈ ngakahan siye namba sabab meˈ miyaˈan. 43 Pagtahalaˈ ne meˈ aˈahin amban langgal, ekka siye paturul pu si Paul duk Barnabas. Meˈ mapaturul miyaˈan meˈ Yahudi duk meˈ bangsa seddili nuhut āgama Yahudi. Missā duwanganin si siye duk dinaˈak siye pateteg sandel si Tuhan mamalasa si siyehin.

44 Pagtaˈabut Sabtuˈ dambuwaˈ, agen kēmon aˈa si puweblo miyaˈan laˈi patipun pakale si lapal Tuhanin. 45 Saguwaˈ pagkite meˈ Yahudi sinduwehin meˈ aˈa mabanes magtipunin, ngimbū siye duk sinagang weˈ de binissā si Paulin. Pinahinaˈ isab iye weˈ de. 46 Saguwaˈ pasōng bahani si Paul duk Barnabas missā. Paˈinde, “Subey hep si kaˈam, meˈ bangsa Israˈilin, inaka dehellu lapal Tuhanin. Saguwaˈ peggeˈ gaˈi du tayimaˈbi, duk gaˈi kimmatanbi dibin pataˈ inurungan umul salama-lama, na, pī ne kami si meˈ aˈa bangsa seddili. 47 Peggeˈ iye du isab inin pangandaˈakan Tuhan si kamihin, paˈinne,

‘Kuweˈ kaˈam dantaˈ binettad weˈ ku ninagan meˈ kabangsahan seddilihin, supaya umabut si tibuˈukan dunya lapal inin, weˈ aku manimbul manusiyaˈin.’ ”

48 Pagkale meˈ bangsa seddilihin bissā inin, kēgan teˈed siye. Pinudji weˈ de lapal Tuhan miyaˈan. Duk kahagad ne pu si Isa sasuku tapeneˈ weˈ Tuhan inurungan umul gaˈ niyaˈ tamanannen.

49 Lapal Tuhanin palatag ne paˈin si tibuˈukan lahat miyaˈan. 50 Saguwaˈ kinawul weˈ meˈ Yahudihin meˈ nakuraˈ si lahat miyaˈan duk meˈ kadendehan mabangsahan dumaˈin Yahudihin saguwaˈ nambahayang si Tuhan, supaya kuntarahande disi Paul duk Barnabas. Hangkan pinatahalaˈ weˈ de duwanganin amban lahatde miyaˈan. 51 Pinagpagan weˈ disi Paul leppug bettisden, tandaˈ weˈ papuwas ne siye amban meˈ aˈa lahat miyaˈan. Ubus hap pī siye si lahat Ikoni. 52 Saguwaˈ meˈ masandel pu si Isa si Antiyokin kēgan ne paˈin duk pagbayaˈan siye weˈ Niyawa Sutsihin.

14

Laˈi si Ikoni

1 Laˈi si lahat Ikoni saliˈ du isab maˈumantagin. Hap pī si Paul duk Barnabas dem langgal Yahudi magmahalayak lapal Tuhanin. Basag teˈed pamahātide lapal Tuhanin hangkan banes teˈed meˈ Yahudi duk meˈ aˈa dumaˈin Yahudi sandel ne pu si Isa. 2 Saguwaˈ meˈ Yahudi manggaˈi masandelin, kinawul weˈ de meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin supaya kuntarahande meˈ masandel pu si Isahin. 3 Si Paul duk Barnabas patennaˈ laˈi si Ikoni tiggel-tiggel. Gaˈ niyaˈ talew-talewde missā si meˈ aˈa sabab si Isa, Panuhutanin. Duk pinabugtuˈ weˈ Panuhutanin si meˈ aˈahin weˈ toˈo lapal minahalayakde sabab lasanen, sabab inurungan siye weˈ ne balakat maghinang meˈ hinangan balakatan duk makaˈulaliˈ. 4 Magpaˈil meˈ aˈa si puweblo miyaˈan. Sinduwehin binēbbegan weˈ de meˈ Yahudihin duk sinduwehin binēbbegan weˈ de disi Paul.

5 Manjari magisun meˈ aˈa bangsa seddilihin duk meˈ Yahudihin magtuhut duk meˈ nakuraˈden, weˈ papeddiˈande duk pagtibagande disi Paul. 6 Pagkataˈuhan inin weˈ disi Paul, lahi siye duwangan hap lahat Likaona. Paglaˈi ne siye, hap pī siye si puweblo Listara duk si puweblo Derbe duk sampay si kalahatan mapaliputin, 7 duk minahalayak weˈ de laˈi aka-aka mahāp sabab si Isahin.

Laˈi si Listara

8 Laˈi si Listara niyaˈ aˈa kukuˈ kemuwe amban dem betteng duk gaˈ iye bakas makalengngan. 9 Pakale teˈed iye si meˈ binissā si Paulin. Pinayaman iye pabentel weˈ si Paul duk kataˈuhan weˈ si Paul dem ateyne weˈ aˈa kukuˈ miyaˈan ngandel weˈ tapakawuliˈ iye weˈ si Isa. 10 Manjari missā si Paul pinapales. “Nengge kew,” paˈinne si aˈa makukuˈin. Magtawus pahulangkad aˈahin nengge duk lumengngan ne iye. 11 Pagkite meˈ aˈa mabanesin hininang si Paul miyaˈan, magellang-ellang siye si bissāde Likaona, paˈinde, “Magbantuk manusiyaˈ ne meˈ tuhanin duk tiyaˈ ne siye duwaˈi pitu si kite bi.” 12 Inēnan siye weˈ de ēn meˈ tuhanden. Si Barnabas, ēnande si Seus duk si Paul ēnande si Hermes peggeˈ iye luwal mamissāhin. 13 Langgal si Seus tuhanden, laˈi du si bukut tarangka puweblo miyaˈan. Imam si langgal miyaˈan, hap pī si tarangka nundan meˈ sapiˈ lella taga meˈ sumping tinōtō diyataˈ kellongde. Imam inin duk meˈ aˈa maˈekkahin batang sumbaliˈde meˈ sapiˈ miyaˈan pagkulubande pu disi Paul.

14 Saguwaˈ pagkataˈuhan weˈ si Paul duk Barnabas sōng hininangde inin, ginaret-garet weˈ de semmekden, tandaˈ weˈ gaˈi siye kasulutan. Magubas siye pī si tengngaˈ meˈ aˈa mabanesin duk maggasud siye, 15 paˈinde, “Weˈey inin hinangbi si kami? Manusiyaˈ du hadja kami kuweˈ kaˈamin. Duk hangkan kami inin pitu, ngakahan kaˈam aka-aka mahāpin supaya tayikutanbi ne meˈ tuhanbi iyan, meˈ manggaˈ niyaˈ kagunahanne iyan. Pitu kami supaya kaˈam papinda nuhut Tuhan maˈellumin, Tuhan mamapanjari langit duk bulakin, tahikin duk kēmon bayuˈan diyalemnen. 16 Masa awwalley, pinasagadan weˈ Tuhanin meˈ kabangsa-bangsahanin nuhut ine-ine kinabayaˈanden. 17 Saguwaˈ bisan awwalley sampay maˈin, niyaˈ du tandaˈ amban Tuhan supaya iye kataˈuhan meˈ manusiyaˈin. Tandaˈ miyaˈan, meˈ hinanganne mahāpin: urunganne kaˈam ulan, pamanjarine meˈ tinanembin si bulanne, urunganne kaˈam kinakan duk pakēgne meˈ ateybin.” 18 Kuweˈ miyaˈan meˈ bissā disi Paulin, saguwaˈ agen gaˈi tapagesde meˈ aˈahin duk siye gaˈi magkuluban si siye.

19 Manjari inin, niyaˈ tekka pī si Listara meˈ Yahudi amban Antiyok si Pisidiya duk amban Ikoni. Kabumbungan weˈ de meˈ aˈa mabanesin pabēbbeg si siye nguntarahan si Paul. Pinagtibagan weˈ de si Paul duk batu. Ubus bu ilalas iye weˈ de binoˈo paluwas amban puweblo miyaˈan peggeˈ kannalde matey ne iye. 20 Saguwaˈ sakaliˈ magtipun meˈ masandel pu si Isahin ngaliputan si Paul, kuwat iye duk balik iye pī dem puweblo miyaˈan. Pagsasumuhin hap pī siye duk Barnabas si lahat Derbe.

Balik si Paul duk Barnabas pī si Antiyok si Siriya

21 Paglaˈi ne siye si Derbe, minahalayak weˈ de aka-aka mahāpin si meˈ aˈa malaˈihin. Ekka meˈ aˈa patindeg pu si Isa laˈi. Ubus balik si Paul duk Barnabas pī si Listara, bu Ikoni, ubus bu palanjal siye hap Antiyok, iye Antiyok si lahat Pisidiyahin. 22 Biniˈat weˈ de meˈ tindeg si Isa si meˈ puweblo papīhande miyaˈan duk pinabasag weˈ de sandelden. Dinaˈak isab pinateteg si siye sandelden si Tuhan. “Peggeˈ,” paˈin disi Paul, “subey ekka kasusehan talabeyte bi meke kite bi sakup dem pagbayaˈan Tuhanin.” 23 Si meˈ kalahatan papīhanden, antag-antag niyaˈ meˈ masandel pu si Isahin, meneˈ disi Paul meˈ aˈa hinang bahiˈde. Ubus, muwase disi Paul duk māku-māku si Tuhan para si meˈ bahiˈ miyaˈan. Māku-māku siye weˈ karayaw inipat du meˈ masandel pu si Isahin weˈ Panuhutanden, iye pangandelanden.

24 Pagtabutas weˈ disi Paul lahat Pisidiyahin, tekka siye si lahat Pampiliya. 25 Pī siye hap puweblo Perga duk minahalayak weˈ de lapal Tuhanin laˈi. Ubus bu padurul siye hap Attaliya. 26 Manjari patulak siye balik hap Antiyok. Laˈi hep si Antiyok miyaˈan pamāku-māku meˈ masandel pu si Isahin weˈ ipat Tuhanin disi Paul, sōng palumengngande magmahalayak aka-aka mahāpin. Duk kuweˈitu taˈubusde ne hinangde miyaˈan.

27 Pagtekka disi Paul laˈi si Antiyok, tinipun weˈ de kēmon masandel pu si Isahin. Inaka-akahan siye weˈ de kēmon meˈ tahinangden weˈ tabang Tuhan si siyehin. Inaka-akahan isab siye weˈ de, weˈ kapagmahalayak ne siye si meˈ bangsa dumaˈin Yahudi sabab si Isa duk ekka ne siye sandel pu si Isa. 28 Tiggel disi Paul patennaˈ laˈi duk meˈ masandel pu si Isa si Antiyokin.

15

Mitingde si Awrusalamin

1 Manjari inin, niyaˈ meˈ aˈa amban Yahudiya hap pī si Antiyok. Magtoloˈ siye si meˈ masandel pu si Isa malaˈihin. Paˈinde, “Gaˈi kaˈam makajari timbul bang gaˈi kaˈam inislam sa pangandaˈakan si Musahin.” 2 Jinawab teˈed weˈ si Paul duk Barnabas meˈ aˈa miyaˈan duk magpasuweyan teˈed siye sabab toloˈde miyaˈan. Hangkan magisun meˈ katindegan si Isa si Antiyokin weˈ subey si Paul duk Barnabas duk sinduwe meˈ kapungtinaˈihanin hap Awrusalam, nilew meˈ kawakilanin duk meˈ bahiˈin sabab palkalaˈ miyaˈan.

3 Pinalengngan ne siye weˈ meˈ masandel pu si Isa si Antiyokin. Pabutas siye amban lahat Penisiya duk amban Samariya. Sābude mapabutasin, inaka-aka weˈ de weˈ meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin sandel ne pu si Isa. Kēgan teˈed meˈ masandel pu si Isahin kēmon pagkalede inin. 4 Pagtekka disi Paul si Awrusalam, sinampang siye weˈ meˈ masandelin duk meˈ kawakilanin duk meˈ kabahiˈanin. Inaka-aka ne weˈ disi Paul si siye kēmon bakas tahinangde weˈ tabang Tuhan si siyehin. 5 Saguwaˈ niyaˈ meˈ Pariseo masandel pu si Isahin nengge laˈi missā. Paˈinde, “Meˈ masandel pu si Isa amban meˈ bangsa seddili miyaˈan subey inislam dahuˈ duk subey isab tuhutde saraˈ si Musahin.”

6 Manjari magtipun meˈ kawakilanin duk meˈ kabahiˈanin mikil bang inumey palkalaˈ miyaˈan. 7 Pagtiggel-tiggel ne siye magisun, nengge si Petros duk paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku, kataˈuhanbi du weˈ matuˈuhin pe, tapeneˈ ku weˈ Tuhanin amban kaˈam dinaˈak magmahalayak pī si meˈ kabangsahan seddili supaya takalede duk kahagadde aka-aka mahāp sabab si Isahin. 8 Duk Tuhanin, mangataˈuhan diyalem atey manusiyaˈin, pakitehanne weˈ meˈ kabangsahan seddilihin sukuˈ si iye du isab, sabab pinangurung isab weˈ ne si siye Niyawa Sutsihin sa si kitehin bi. 9 Gaˈ siye pagbiddaˈne duk kite bi,” paˈin si Petros. “Inampun du isab weˈ ne meˈ duseden peggeˈ sandel siye pu si Isa. 10 Na,” paˈin si Petros, “weˈey batang paˈastelbi Tuhanin sabab pahunitanbi pe meˈ masandel pu si Isahin. Daˈakbi siye nuhut saraˈin bu bisan meˈ kapapuˈante bi ley duk sampay kite bi gaˈ du tahinangte bi. 11 Daˈa ne. Sandel kite bi pu si Isa, Panuhutanin, duk pinaluwas ne kite bi amban duseten bi peggeˈ malasa duk maˈaseˈ iye si kite bi. Damikkiyan isab meˈ aˈa amban kabangsahan seddilihin.”

12 Pagkalede pinaˈin si Petros miyaˈan, gaˈ siye kēmon kumebbut. Duk pinakale weˈ de Barnabas duk si Paul magaka-aka sabab meˈ hinangan balakatan duk makaˈulaliˈ tahinangde weˈ balakat Tuhanin laˈi diyaleman meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin. 13 Pagubus siye missā, pagantiˈ missā si Yakub. Paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku, pakale kaˈam si aku. 14 Bakas pahāti si Petros ne magbaˈahu miyaˈan si kaˈam sabab tagnaˈ pamakite Tuhan lasane si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin, supaya isab niyaˈ amban siye meˈ aˈa sukuˈ si Tuhan. 15 Maguyun bissā si Petros miyaˈan duk tasulat meˈ kanabi-nabihan awwalley. Tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

16 ‘Puwas inin, balik du ku, paˈin Tuhanin, duk patenggeku du balik lumaˈ si Daˈud bakas mahebbaˈin. (Hāti lumaˈ Daˈudin pagsultanannen.) Pahāpku du malarakin duk hinangku lumaˈ balik. 17 Ubus kēmon meˈ aˈa amban kabangsahan seddilihin, pihade du ku isab peggeˈ tapeneˈku isab siye, paˈin Tuhanin. 18 Inin lapal Tuhanin, pinakataˈu weˈ ne kemuwe awwalley.’

19 “Bang si pikilanku,” paˈin si Yakub, “subey gaˈi sasewte bi meˈ aˈa amban kabangsahan seddili mapatuhut si Tuhanin. 20 Saguwaˈ subey siye paboˈohante bi sulat ngakahan siye weˈ subey siye gaˈi mangan ine-ine bakas paglamas si meˈ limbagan tuhan-tuhan, subey siye gaˈi magjina, subey siye gaˈi mangan hayep pikel, duk subey siye gaˈi mangan lahaˈ. 21 Meˈ saraˈ si Musa inin kemuwe matuˈuhin asal minahalayak du si kēmon kalahat-lahatan duk binatsa kahabaˈ ellew Sabtuˈ dem meˈ kalanggal-langgalan bangsaten bi.”

Sulat pī si meˈ masandel pu si Isa amban kabangsahan seddilihin

22 Manjari magpikilan meˈ kawakilanin duk meˈ kabahiˈanin sampay kēmon meˈ masandel pu si Isahin, weˈ meneˈ siye meˈ aˈa amban siye pinatuhut pu si Paul duk Barnabas hap Antiyok. Pineneˈ weˈ de si Judas Barsabbas duk si Silas. Duwangan inin asal pinagaddatan teˈed weˈ meˈ pagkaside tindeg si Isahin. 23 Maboˈo siye sulat duk inin pinaˈin dem sulatin:

“Sulat inin amban meˈ kapungtinaˈihanbi matuˈu si Awrusalamin, meˈ kawakilanin, duk meˈ kabahiˈanin. Pinasampay inin weˈ kami si kaˈam kēmon meˈ kapungtinaˈihan kami amban kabangsahan seddilihin, meˈ maglahat luˈu si Antiyokin, si Siriyahin, duk si Kilikiyahin. 24 Takale kami weˈ niyaˈ koˈ meˈ katindegan si Isa bittuˈu amban kami bakas piyu nasew meˈ pikilanbin sabab meˈ panoloˈden. Dumaˈin miyaˈan pangandaˈakan kami siye. 25 Hangkan magisun kami kēmon weˈ meneˈ kami meˈ aˈa tuˈu daˈak kami piyu si kaˈam. Patuhut kami siye pu Barnabas duk si Paul, meˈ bagay kinalasahan teˈed. 26 Disi Paul inin, meˈ aˈa gaˈi ngayimanan umulden, bang si hinangde para si Panuhutanten bi, Isa Almasi. 27 Manjari tiyaˈ ne daˈak kami piyu si kaˈam si Judas duk si Silas patampak ngakahan kaˈam sa sinulat kami inin. 28 Peggeˈ Niyawa Sutsihin duk kami maguyun weˈ gaˈi kaˈam subey pinahunitan palabi amban meˈ daˈakan subey teˈed tinuhut inin: 29 daˈa kaˈam mangan ine-ine bakas paglamas si meˈ limbagan tuhan-tuhan, daˈa kaˈam mangan lahaˈ, daˈa kaˈam mangan hayep pikel, duk daˈa kaˈam magjina. Bang gaˈi inin hinangbi, hāp hinanganbin. Taman inin ne hadja. Wassalam.”

30 Manjari lumengngan ne meˈ aˈa dinaˈakde mamoˈo sulat miyaˈan. Pī siye hap Antiyok duk pagtekkade laˈi, tinipun weˈ de meˈ masandel pu si Isahin duk sinōngan weˈ de si siye sulatin. 31 Pagbatsade sulatin, kēgan teˈed siye sabab sulat makaˈasig-asig ateyde miyaˈan. 32 Si Judas duk si Silas inin, meˈ aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin. Tiggel pangusihatde meˈ masandel pu si Isa malaˈi si Antiyokin panabang siye, supaya ngabasag sandelden duk asig ateyden. 33 Pagtiggel-tiggel ne disi Judas laˈi, pinapoleˈ ne siye weˈ meˈ masandel pu si Isa malaˈihin. “Karayaw hāp du lengnganbin, gaˈ baya-bayabi,” paˈinde. 34 Manjari balik ne disi Judas pī si meˈ bakas mangandaˈak siyehin. 35 Saguwaˈ si Paul duk Barnabas paˈamban pe laˈi si Antiyok. Magtoloˈ siye duk magmahalayak lapal Tuhanin magtuhut duk meˈ sinduwehin.

Magsapeˈ si Paul duk Barnabas

36 Pagpuwas bang piyem bahangi, paˈin si Paul pu Barnabas, “Sūng kite balik pī nindew meˈ pagkasite tindeg si Isa si kalahat-lahatan bakas pagmahalayakante lapal Tuhanin. Payamante bang saˈingge du siye ley.” 37 Bayaˈ boˈo Barnabas si Yahiya Markus. 38 Saguwaˈ pikilan si Paulin weˈ gaˈi si Markus patut binoˈo peggeˈ bakas inambanan hep siye weˈ ne laˈi si Pampiliya, duk gaˈ iye makatatas nabangan siye sampay ubus hinangden. 39 Magjawab teˈed duwanganin hangkan magsapeˈ ne siye. Binoˈo weˈ Barnabas si Markus duk patulak siye hap pūˈ Kiprus. 40 Si Paul isab tapeneˈne hinang saweˈin si Silas. Meˈ katindegan si Isa malaˈihin māku-māku si Tuhan para pu disi Paul weˈ ipat Tuhanin du siye. Ubus bu lumengngan ne siye. 41 Pabutas siye si lahat Siriya duk si lahat Kilikiya. Inusihatan weˈ de meˈ katindegan si Isa si meˈ lahat miyaˈan supaya haget sandelden.

16

Si Timoteo nuhut si Paul duk si Silas

1 Manjari palanjal si Paul hap Derbe ubus bu hap Listara. Laˈi si Listara, niyaˈ dambuwaˈ aˈa sandel pu si Isa inēnan Timoteo. Saˈinen bangsa Yahudi, sandel du isab pu si Isa. Samanen bangsa Girik. 2 Kēmon masandel pu si Isa si lahat Listarahin duk si lahat Ikonihin, hāp bissāde sabab Timoteohin. 3 Bayaˈ si Paul moˈo Timoteo hinangne saweˈne maglengngan. Saguwaˈ kēmon Yahudi si kalahatan miyaˈan, kataˈuhande weˈ sama Timoteohin bangsa Girik, hangkan inislam dahuˈ weˈ si Paul si Timoteo supaya iye pagaddatan meˈ Yahudihin. 4 Manjari lumengngan ne disi Paul pī si meˈ kalahat-lahatan duk inaka weˈ de si meˈ masandel pu si Isahin meˈ daˈakan amban meˈ kawakilanin duk meˈ kabahiˈan si Awrusalamin. Dinaˈak weˈ de tinuhut meˈ daˈakan miyaˈan. 5 Hangkan hep meˈ masandelin ngabasag sandelden duk pasōng ellewin, pasōng isab ekkaden.

Niyaˈ pabagala pu si Paul laˈi si Toroas

6 Na, lumengngan disi Paul pabutas si lahat Pirigiya duk lahat Galatiya peggeˈ gaˈ siye dinaˈak weˈ Niyawa Sutsihin pī si lahat Asiya magmahalayak lapal Tuhanin. 7 Pagtekkade si sīng lahat Misiya, sōng siye palanjal pī si lahat Bitiniya. Saguwaˈ gaˈ isab siye dinaˈak weˈ Niyawa Sutsihin. 8 Hangkan pabutas siye amban tengngaˈ lahat Misiya bu padurul tudju lahat Toroas. 9 Manjari inin, laˈi si Toroas sangem miyaˈan, niyaˈ pinabagala pu si Paul weˈ Tuhanin dambuwaˈ aˈa amban Makedoniya makitabang si iye. Paˈin aˈa miyaˈan, “Palipag kew pitu si Makedoniya duk tabangun kami.” 10 Pagubus takite si Paul mapabagala miyaˈan, magtawus kami magmemes peggeˈ tahāti kami weˈ tinawag kami weˈ Tuhanin hap Makedoniya magmahalayak si meˈ aˈa malaˈihin aka-aka mahāp sabab si Isahin.

Patindeg si Lidiya pu si Isa laˈi si Pilipi

11 Patulak kami amban Toroas nalus tudju pūˈ Samotarake. Pagellew dambuwaˈin, patulak ne isab kami amban pūˈ miyaˈan tudju Neapolis. 12 Tekka laˈi pataked kami hap Pilipi, puweblo hadje laˈi si Makedoniya. Ekka meˈ aˈa bangsa Roma patennaˈ laˈi. Padeheng kami laˈi bang piyem bahangi pe. 13 Pagellew Sabtuˈ, paluwas kami amban puweblo miyaˈan pī si ubey boheˈ peggeˈ tatokod kami weˈ niyaˈ laˈi lugal pangampunan meˈ Yahudihin. Ningkoloˈ kami laˈi duk missā kami si meˈ dende magtipun malaˈihin. 14 Dambuwaˈ meˈ dende mapakale si kamihin, dende inēnan Lidiya amban puweblo Tatira. Bahannen magdagang-dagang semmek taluk mahalgaˈ teˈed. Dende inin magsambahayang si Tuhan. Sābune mapakale si kamihin, inurungan iye pikilan weˈ si Isa, Panuhutanin, duk kinahagad weˈ ne binissā si Paulin. 15 Pinandi disi Lidiya duk meˈ saweˈne dambuwaˈ lumaˈin, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne siye. Ubus miyaˈan, inohotan kami weˈ si Lidiya, paˈinne, “Bang pikilbi du weˈ aku asal bennal ne teˈed sandel pu si Isa, Panuhutanin, nuhut dahuˈ kaˈam patennaˈ si lumaˈku.” Duk boˈone teˈed kami.

Kinalabusu disi Paul laˈi si Pilipi

16 Dambuwaˈ ellew, sābu kami hap pī si lugal pangampunan, niyaˈ talanggal kami banyagaˈ dende pasayedan seyitan, hangkan taˈu iye magpayam. Ekka sīn kasuwaˈ meˈ amunen sabab pagpayamne miyaˈan. 17 Paturul-turul iye si kami duk si Paul duk ngalingan-ngalingan iye, paˈinne, “Meˈ aˈa inin daraˈakan Tuhan Tamanan Malangkewin. Akahande kaˈam bang saˈingge katimbulbin.” 18 Bang piyem bahangi luwal iye ngalingan kuweˈ miyaˈan. Ujudnen jumuˈ ne si Paul pakale si iye. Hangkan hinarap iye weˈ si Paul duk missā iye si seyitanin, paˈinne, “Si ēn Isa Almasi daˈakte kew paluwas amban dende iyan.” Magtawus seyitanin paluwas. Hangkan gaˈi ne taˈu dendehin magpayam. 19 Pagkite meˈ amunen weˈ gaˈ ne niyaˈ usahade, siniggew weˈ de si Paul duk si Silas duk ilalas weˈ de binoˈo pī si meˈ nakuraˈin laˈi si tabuˈan. 20 Pinaharap siye weˈ de si meˈ bagellal bangsa Romahin bu tinuntutan weˈ de. “Meˈ aˈa inin moˈo sasew si lahatte bi,” paˈinde. “Dagun siye inin meˈ bangsa Yahudi. 21 Magtoloˈ siye meˈ addat gaˈi makajari tuhut meˈ aˈa bangsa Roma kuweˈ kitehin bi. Meˈ panoloˈden kuntara si saraˈte bi.” 22 Meˈ aˈa magtipun malaˈihin patuhut isab nguntarahan siye. Manjari ilarut weˈ meˈ bagellalin meˈ semmek si Paul duk si Silasin, duk dinaˈak siye ilagutan. 23 Pagubus siye ilagutan manamal, kinalabusu siye. Dinaˈak weˈ meˈ bagellalin pinahaget teˈed gawang kalabusuhin si guwaldiyahin. 24 Pagkale guwaldiyahin uldin miyaˈan, binoˈo weˈ ne disi Paul pī si kalabusu diyalem teˈedin duk pinasungan siye weˈ ne.

25 Manjari inin, pagnengaˈ bahangi ne, māku-māku disi Paul si Tuhan duk magkalangan siye meˈ kalangan mudji Tuhanin. Pakale si siye meˈ pilisu sinduwehin. 26 Bessuwang niyaˈ linug basag teˈed hangkan jedjeg pabettadan kalabusu miyaˈan. Magtawus paluka kēmon gawangin duk tantang meˈ karena pilisuhin kēmon. 27 Manjari ngape guwaldiyahin duk pagkitene weˈ luka ne meˈ gawang kalabusuhin, kannalne weˈ lumahi ne meˈ pilisuhin. Hangkan inurus weˈ ne bessinen sōng mapatey dine. 28 Saguwaˈ ngalingan si Paul papales paˈinne, “Daˈa kew minasa dinu. Tiyaˈ du kami kēmon.” 29 Ngalingan guwaldiyahin māku tiyew bu padayiˈ iye padiyalem. Pahebbaˈ iye migpid si antag bettis si Paul duk si Silas. 30 Manjari binoˈo siye weˈ ne paluwas duk paˈinne si siye, “Meˈ tuwan, ine subey hinangku duk ku timbul?” 31 Paˈin disi Paul, “Sandel kew pu si Isa Almasi, Panuhutanin, duk timbul du kew sampay meˈ saweˈnu dambuwaˈ lumaˈin.” 32 Ubus bu minahalayak weˈ de lapal sabab si Isa, Panuhutanin, si guwaldiyahin duk si kēmon saweˈne dambuwaˈ lumaˈin. 33 Duk bisan lalem bahangi ne, binoˈo siye weˈ guwaldiyahin paluwas duk kinosoˈan weˈ ne meˈ bakatden. Pagubus miyaˈan, pinandi weˈ de guwaldiyahin duk kēmon siye dambuwaˈ lumaˈin, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne siye. 34 Ubus binoˈo weˈ guwaldiyahin si Paul duk si Silas pī diyataˈ lumaˈne duk pinakan siye weˈ ne. Kēgan teˈed siye dambuwaˈ lumaˈin peggeˈ Tuhanin ne pangandelanden.

35 Pagsalung ne, dinaˈak weˈ meˈ bagellalin meˈ pulisin moˈo uldin pī si kalabusu, pinaˈin, “Paluwasun ne meˈ aˈa iyuˈ.” 36 Inaka inin weˈ guwaldiyahin pu si Paul. Paˈinne, “Masan meˈ bagellalin dinaˈak ne kaˈam pinaluwas. Hangkan paluwas ne kaˈam duk karayaw hāp du lengnganbin.” 37 Saguwaˈ paˈin si Paul si meˈ pulisin, “Diˈilew ilagutan kami weˈ de si kaˈekkahan aˈa bisan kami gaˈ tapaliksaˈde. Bu kami inin, aˈa Roma kami. Ubus kinalabusu pe kami weˈ de. Hatiˈ kuweˈitu kabayaˈanden patahalaˈde kami sipuk? Gaˈi makajari,” paˈin si Paul. “Subey meˈ bagellal miyaˈan pitu maluwas kami.” 38 Meˈ bissā si Paul miyaˈan inaka weˈ meˈ pulisin si meˈ bagellalin. Pagkalede weˈ si Paul duk si Silas taga sulat weˈ siye bangsa Roma, tinalew siye. 39 Hangkan hap pī siye māku ampun pu disi Paul. Ubus binoˈo weˈ de disi Paul paluwas amban dem kalabusu duk binuyuˈ-buyuˈ siye weˈ de dinaˈak tahalaˈ ne amban puweblo miyaˈan. 40 Manjari hap pī si Paul duk si Silas si lumaˈ si Lidiya. Magkasuwaˈ siye duk meˈ katindegan si Isahin laˈi duk missā disi Paul si siye pangasig ateyden. Ubus bu tahalaˈ ne siye.

17

Laˈi si Tessalonika

1 Manjari inin, lumengngan disi Paul pabutas amban puweblo Ampipolis duk puweblo Appolon. Ubus tekka siye si puweblo Tessalonika. Niyaˈ laˈi dambuwaˈ langgal Yahudi. 2 Sa hinangannen, hap pī si Paul si langgal. Tellu Sabtuˈ magturul-turul, magsuˈal iye duk meˈ Yahudihin sabab meˈ panoloˈ dem kitabin. 3 Pinahātihan weˈ ne si siye duk ngurung isab iye pureba amban dem kitab weˈ subey Almasihin makalabey kabinasahan duk pinapatey duk ellum du iye balik amban kamateynen. Ubus paˈinne, “Si Isa, minahalayakku si kaˈam inin, iye ne Almasihin.” 4 Meˈ Yahudi sinduwehin kahagad duk patuhut ne pu si Paul duk si Silas. Duk ekka isab patuhut meˈ bangsa Girik, meˈ aˈa magsambahayang si Tuhan. Duk ekka du isab meˈ dende bangsahan patuhut.

5 Saguwaˈ meˈ Yahudi sinduwehin ngimbū, hangkan tinawag weˈ de meˈ aˈa dupang amban meˈ kalān-lānanin duk pinagtipun weˈ de bu jinabu weˈ de puweblo miyaˈan. Ginuhu weˈ de lumaˈ si Jasonin pamihahande si Paul duk si Silas, supaya siye taboˈode pī paluwas si meˈ aˈahin. 6 Saguwaˈ peggeˈ gaˈ siye kasuwaˈde, ilalas weˈ de si Jason duk meˈ tindeg si Isa sinduwehin pī si meˈ bagellalin. Ngalingan siye papales, paˈinde, “Tiyaˈ ne tekka si puweblote bi inin meˈ manasew kalahat-lahatanin. 7 Duk si Jason inin, inennaˈ siye weˈ ne dem lumaˈne. Kēmon siye inin langgalande saraˈ Sultan Nakuraˈin. Paˈinde weˈ niyaˈ koˈ sultan seddili, ēnnen si Isa.” 8 Sabab bissāde miyaˈan, hewuhalaˈ ne meˈ aˈa mabanesin duk sampay meˈ bagellalin. 9 Manjari si Jason duk meˈ saweˈnen dinaˈak magbayed piyansa weˈ meˈ bagellalin, ubus bu pinapoleˈ ne siye.

Laˈi si lahat Berea

10 Pagsangem ne, dinaˈak si Paul duk si Silas weˈ meˈ pagkaside tindeg si Isahin tahalaˈ hap Berea. Pagtekkade si Berea, hap pī siye si langgal Yahudi. 11 Meˈ Yahudi malaˈihin lunuk ateyden amban meˈ Yahudi si Tessalonikahin. Kēgan teˈed siye pakale si meˈ usihat disi Paulin, duk ellew-ellew hinapal weˈ de kitabin pamayamande bang asal toˈo ke panoloˈ si Paulin. 12 Ekka meˈ aˈa Bereahin sandel ne pu si Isa, sampay meˈ dende bangsahan amban bangsa Girik, duk meˈ lella Girik isab.

13 Saguwaˈ pagkale meˈ Yahudi si Tessalonikahin weˈ īˈ si Paul si Berea magmahalayak lapal Tuhanin, hap pī isab siye laˈi nasew duk ngawul meˈ aˈa malaˈihin. 14 Magtawus si Paul dinaˈak weˈ meˈ masandel pu si Isahin padurul pī si higad tahik. Saguwaˈ si Silas duk Timoteo paˈamban laˈi si Berea. 15 Tinuhutan si Paul hap pī si puweblo Aten. Ubus balik ne meˈ manuran iyehin hap Berea moˈo sessaˈ amban si Paul weˈ subey si Silas duk Timoteo paturul si iye mura.

Laˈi si puweblo Aten

16 Manjari inin, sābu si Paul laˈi si Aten ngagadan si Silas duk Timoteo, sasew teˈed ateynen pagkitene weˈ laˈi si puweblo miyaˈan ekka teˈed limbagan tuhan-tuhan. 17 Hap pī iye dem langgal duk magsuˈal iye laˈi duk meˈ Yahudi, duk meˈ aˈa bangsa seddili isab, meˈ manambahayang si Tuhanin. Ellew-ellew laˈi isab iye si tabuˈan magsuˈal duk meˈ aˈa malaˈihin. 18 Duk niyaˈ isab meˈ guru taboˈone magsuˈal. Meˈ guru miyaˈan, iye tinuhutden meˈ panoloˈ aˈa inēnan Epikuru duk panoloˈ meˈ aˈa inēnan Istoik. Pagkalede si Paul magusihat sabab si Isa duk sabab kaˈellumne mabalik amban kamateynen, paˈin meˈ sinduwehin, “Ine be pinoppot aˈa inin?” Paˈin sinduwehin isab, “Aˈa inin kuweˈ magpalataˈ sabab tuhan seddili gaˈi kataˈuhan tuˈu si lahatte bi inin.” 19 Manjari binoˈo weˈ de si Paul pī si kakunsihalanin, magtipun laˈi si lugal ēnande Areopagus. Paˈinde pu si Paul, “Batang kami ngataˈu sabab toloˈ baˈahu binissānu miyaˈan. 20 Meˈ bissānu miyaˈan gaˈ bakas takale kami, hangkan batang kataˈuhan kami hātinen.” ( 21 Kēmon hep meˈ aˈa Atenin duk meˈ aˈa liyu-liyu mapatennaˈ malaˈihin, tagihan siye magheto-heto duk pakale-kale sabab ine-ine baˈahu.)

22 Manjari nengge si Paul si harapan meˈ kakunsihalanin duk paˈinne, “Kaˈam meˈ aˈa Atenin, tapandogaku weˈ asal be-āgama teˈed kaˈam. 23 Peggeˈ sābuku miyaˈan lumengngan-lengngan tuˈu si puweblobi, takiteku meˈ bayuˈ-bayuˈan sinumbabin. Niyaˈ takiteku dambuwaˈ lugal panumbahanbi duk tasulat bissā inin laˈi, pinaˈin, ‘Iye inin lugal panumbahan tuhan manggaˈi kinataˈuhanten bi.’ Na,” paˈin si Paul, “tuhan manggaˈi kinataˈuhanbin saguwaˈ sinumba weˈ bi, iye ne inin Tuhan pinahātiku si kaˈam kuweˈitu inin. 24 Iye inin Tuhan magpapanjari dunyahin duk kēmon bayuˈ-bayuˈan dem dunyahin. Iye magbayaˈ si surgaˈin duk si dunyahin. Gaˈi Tuhan inin patennaˈ dem meˈ lumaˈ panumbahan hinangan manusiyaˈ. 25 Duk gaˈi isab iye makitabang si manusiyaˈ peggeˈ gaˈ du niyaˈ kulang si iye. Bisan miyaˈan, iye pe mangurung umulin duk napasin duk kēmon bayuˈ-bayuˈan ginuna manusiyaˈin. 26 Aˈa tagnaˈ pinapanjari weˈ Tuhanin,” paˈin si Paul, “iye miyaˈan tagnaˈ meˈ kabangsa-bangsahanin kēmon duk pinalahat siye weˈ Tuhanin tuˈu si tibuˈukan dunya. Duk andang ne ginantaˈan weˈ ne bang saˈingge tiggelanden duk bang lahat ingge patennaˈanden. 27 Hinang Tuhanin inin si meˈ kabangsa-bangsahanin supaya du iye pihade duk si pagtuyuˈden kaw du iye kasuwaˈde. Saguwaˈ,” paˈin si Paul, “gaˈi du hep Tuhanin tala amban kite bi. 28 Peggeˈ hangkan kite bi ellum, hangkan kite bi tapaˈusaˈ, hangkan kite bi taga niyawa, sabab Tuhanin. Kuweˈ du isab pinaˈin meˈ aˈa magkata-katahin,

‘Kite bi inin meˈ anak Tuhanin du.’

29 Na, peggeˈ meˈ anak Tuhanin kite bi,” paˈin si Paul, “subey kite bi gaˈi magpikil weˈ Tuhanin kuweˈ bantuk meˈ limbagan bulawan atawa pilak atawa batu, hininang amban pikilan duk kapandeyan manusiyaˈ. 30 Matuˈuhin, peggeˈ awam pe meˈ aˈahin sabab Tuhanin, gaˈ ne hinang ine weˈ Tuhanin meˈ hinangande miyaˈan. Saguwaˈ kuweˈitu, iye pangandaˈakan Tuhanin si kēmon manusiyaˈ antag-antag, weˈ subey ne pagsusunande meˈ duseden duk lebbahande ne, gaˈi ne hininang-hinang balik. 31 Peggeˈ bakas kineddewan ne weˈ Tuhanin ellew pangahukumne manusiyaˈin kēmon, duk hukumannen bentel. Duk bakas tapeneˈne ne aˈa mangahukumin. Pinabugtuˈ weˈ Tuhanin si kēmon manusiyaˈ weˈ iye ne inin tapeneˈnen, sabab pinakellum weˈ ne balik aˈa inin amban kamateynen.”

32 Pagkalede si Paul missā sabab ellum balik meˈ pateyin, sinduwehin hinangde hadja dagey si Paul. Saguwaˈ sinduwehin isab magpaˈin, “Bayaˈ kew pakale kami missā balik sabab inin.” 33 Manjari tahalaˈ ne si Paul amban pagtipunan miyaˈan. 34 Niyaˈ meˈ aˈahin patuhut si iye duk sandel ne pu si Isa. Sinduwehin siye disi Diyonisi, dambuwaˈ meˈ kakunsihalan miyaˈan, duk dambuwaˈ dende inēnan Damaris, duk niyaˈ pe isab meˈ sinduwe.

18

Laˈi si puweblo Korinto

1 Puwas miyaˈan, tahalaˈ si Paul amban Aten hap pī si puweblo Korinto. 2 Laˈi magkasuwaˈ siye duk dambuwaˈ Yahudi inēnan Akila, inanakan si lahat Pontus. Baˈahu du tekka Akila miyaˈan si Korinto amban lahat Italiya magtuhut duk andanen Pirisila. Tahalaˈ siye amban Italiya peggeˈ dinaˈak hep weˈ Sultan Kalaudi tahalaˈ kēmon Yahudihin amban Roma, puweblo hadje laˈi si Italiya. Manjari hap pī si Paul nindew disi Akila. 3 Peggeˈ saliˈ kaˈellumanden maghinang-hinang tolda, patennaˈ ne si Paul laˈi si siye duk patabang iye si hinangden. 4 Kahabaˈ ellew Sabtuˈ, pī si Paul si langgal Yahudi magsuˈal duk meˈ aˈa malaˈihin. Tuyuˈanne ngahumatan meˈ Yahudihin duk meˈ Girikin weˈ toˈo teˈed meˈ panoloˈnen.

5 Pagtekka si Silas duk Timoteo amban Makedoniya, iye hadja hinang si Paulin magmahalayak lapal Tuhanin si meˈ Yahudihin. Pinapastiˈ weˈ ne si siye weˈ si Isa asal Almasihin ne, tapeneˈ Tuhan magbayaˈin. 6 Saguwaˈ sinagda iye weˈ de duk binissā-bissāhan pe. Hangkan ileppugan weˈ si Paul semmeknen, tandaˈ weˈ papuwas ne iye amban siye. Paˈinne si siye, “Bang kaˈam magmula dem narkaˈ, dumaˈin ne amban aku. Tinagnaˈan kuweˈitu, papinda ne ku magmahalayak pī si meˈ aˈa bangsa seddilihin.” 7 Hangkan tahalaˈ ne si Paul amban meˈ Yahudihin. Pī iye patennaˈ si lumaˈ aˈa bangsa seddili, ēnnen si Titus Justus. Aˈa inin nambahayang si Tuhan. Lumaˈnen magtapit du duk langgal Yahudi. 8 Nakuraˈ langgal miyaˈan inēnan si Kirispus. Iye duk meˈ saweˈne dambuwaˈ lumaˈin sandel pu si Isa, Panuhutanin. Ekka isab meˈ aˈa si Korinto miyaˈan makakale lapalin duk sandel ne pu si Isa duk pinandi siye, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne siye.

9 Dambuwaˈ sangem niyaˈ pabagala pu si Paul, duk takalene Panuhutanin, si Isa, missā si iye. Paˈin Panuhutanin, “Daˈa kew talew missā saguwaˈ magmahalayak ne kew paˈin. Daˈa kew padeheng. 10 Peggeˈ luˈu du ku nuhut-nuhutan kaˈu,” paˈinne. “Gaˈ niyaˈ makabinasa kaˈu peggeˈ ekka meˈ aˈaku tuˈu si lahat inin.” 11 Hangkan si Paul patennaˈ pe laˈi dan tahun duk tengaˈ. Magtoloˈ ne paˈin iye lapal Tuhanin si meˈ aˈa malaˈihin.

12 Manjari inin, sakaliˈ ne si Galliyo gubnul si lahat Akayahin, magtuhut meˈ Yahudihin pī niggew si Paul. Binoˈo iye weˈ de pī si gubnulin tinuntutan. 13 Paˈinde, “Aˈa inin sinegeˈ weˈ ne meˈ aˈahin magsambahayang si Tuhan, saguwaˈ pagsambahayangden kuntara si saraˈte bi.” 14 Arak ne si Paul missā saguwaˈ missā ne Gubnul Galliyo si meˈ Yahudihin. Paˈinne, “Bang palkalaˈ inin sabab hinangan laˈatan atawa hinangan gaˈi bentel, pataˈ kaˈam pakaleku. 15 Saguwaˈ peggeˈ iye pagjawabanbin sabab meˈ bissā duk sabab meˈ ēn aˈa duk sabab saraˈ āgamabin, maghatulan kaˈam dibi. Gaˈi ku bayaˈ maghatul meˈ palkalaˈ sa inin.” 16 Duk pinatahalaˈ siye weˈ ne amban bilik paghukum-hukuman miyaˈan. 17 Manjari siniggew weˈ meˈ aˈahin si Sostenes, nakuraˈ langgal Yahudihin, duk pinapeddiˈan weˈ de laˈi si harapan lumaˈ paghukum-hukumanin. Saguwaˈ gaˈ hinang ine weˈ Gubnul Galliyo.

Balik hap Antiyok

18 Si Paul patennaˈ pe laˈi si Korinto tiggel-tiggel, ubus bu maˈid ne iye amban meˈ pagkasine tindeg si Isa malaˈihin. Patulak iye hap Siriya magtuhut duk Pirisila duk Akila. Gaˈ pe siye patulak, magkeke dahuˈ si Paul laˈi si Kenkerea, panumanne niyaˈ da bayuˈ janjiˈne si Tuhan. 19 Pagtekkade si Epesus, paˈamban ne si Akila duk Pirisila laˈi maglahat. Saguwaˈ si Paul padeheng hadja. Hap pī si Paul si langgal Yahudi duk magsuˈal iye laˈi duk meˈ Yahudihin. 20 Inohotan iye weˈ de dinaˈak patiggel-tiggel dahuˈ laˈi, saguwaˈ gaˈ iye ngatu. 21 Paˈinne si siye sōng patahalaˈnen, “Bang amban kabayaˈan Tuhan du, balik du ku pitu si kaˈam.” Ubus patulak ne iye amban Epesus.

22 Pagtekka si Paul si Kesarea, pataked iye hap Awrusalam nindew meˈ aˈa malaˈi masandel pu si Isahin. Ubus bu pī iye hap Antiyok. 23 Paglaˈi iye si Antiyok bang piyem bahangi, tahalaˈ iye duk ilatag weˈ ne meˈ kalahat-lahatan si Galatiya duk Pirigiyahin, duk inasig weˈ ne atey meˈ katindegan si Isa si meˈ lahat īˈen.

Laˈi Apollos si Epesus duk Korinto

24 Masa miyaˈan, niyaˈ tekka laˈi si Epesus dambuwaˈ Yahudi inēnan Apollos. Inanakan iye laˈi si lahat Iskandal. Pandey teˈed iye missā-missā duk lalem pangadjiˈnen si kitab. 25 Bakas iye katoloˈan sabab toloˈ si Isa, Panuhutanin. Missā iye pinateˈed-teˈed duk tumuˈun pagusihatne sabab si Isahin. Saguwaˈ iye hadja kataˈuhannen pandi panoloˈ si Yahiyahin. 26 Magusihat iye dem langgal meˈ Yahudihin duk gaˈ niyaˈ talew-talewne missā si meˈ aˈahin. Pagtakale iye weˈ Pirisila duk Akila, binoˈo iye weˈ de hap lumaˈde duk pinahātihan iye namba weˈ de sabab toloˈ Tuhanin. 27 Manjari magsakap si Apollos pī si lahat Akaya. Tinabangan iye weˈ meˈ masandel pu si Isa si Epesusin, duk maboˈo siye sulat pī si meˈ masandel pu si Isa si lahat Akayahin, dinaˈak Apollos hinatul si siye. Pagtekka Apollos laˈi, tinabangan teˈed weˈ ne meˈ aˈa masandelin. Sandel ne siye sabab lasa Tuhan si siyehin. 28 Tinabangan siye weˈ ne peggeˈ tadaˈag hep weˈ ne magsuˈal meˈ Yahudihin si kaˈekkahan aˈa. Peggeˈ basag teˈed meˈ pureba pinaguwaˈne amban kitabin weˈ si Isa iye Almasihin, pineneˈ Tuhan magbayaˈin.

19

Si Paul laˈi si Epesus

1 Sābu laˈi si Apollos si Korinto, lumengngan si Paul pabutas si meˈ kalahatan diyataˈ sampay tekka iye si Epesus. Makadugpak iye laˈi meˈ tindeg si Isa. 2 Tilewne siye, paˈinne, “Tasangkabi ke Niyawa Sutsihin sakaliˈ kaˈam sandel pu si Isa Almasi?” “Gaˈ,” paˈinde, “gaˈ kami bisan makakale weˈ niyaˈ Niyawa Sutsi.” 3 Paˈin si Paul, “Na, pandi ine bakas pamandi kaˈamin?” “Pandi panoloˈ Yahiyahin,” paˈinde. 4 Paˈin si Paul, “Pandi panoloˈ Yahiyahin pandi tawubat. Pinandi weˈ ne sasuku magsusunan duk ngalebbahan duseden. Saguwaˈ inakahan isab weˈ ne meˈ aˈahin weˈ subey siye sandel si mapaturul si iyehin, hātinen pu si Isa.” 5 Pagkalede inin, pinandi ne siye, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne siye. 6 Manjari binettad weˈ si Paul tangannen si siye. Magtawus paˈasek Niyawa Sutsihin si siye duk missā ne siye si meˈ bissāhan seddili, duk pinalataˈ isab weˈ de meˈ bissā Tuhanin. 7 Niyaˈ sampūˈ duk duwe ekkahanden.

8 Manjari padiyalem si Paul pī si langgal meˈ Yahudihin duk missā iye si meˈ aˈahin sabab pagbayaˈ Tuhanin. Gaˈ niyaˈ talew-talewne missā si siye. Dem tellum bulan iye inin bahannen. Magsuˈal iye duk siye duk hinumatan teˈed siye weˈ ne duk niyaˈ ne siye sandel pu si Isa. 9 Saguwaˈ meˈ sinduwehin, tuwas teˈed kōkden duk gaˈi siye kahagad. Magbissā laˈatan pe siye sabab toloˈ miyaˈan si pagharapan meˈ aˈahin. Hangkan tahalaˈ si Paul amban langgal miyaˈan duk binoˈo weˈ ne meˈ masandel pu si Isahin. Duk kahabaˈ ellew laˈi ne iye magusihat si meˈ aˈahin si iskulan Tirannus. 10 Iye inin hinangannen dem duwen tahun hangkan kēmon meˈ aˈa si tibuˈukan lahat Asiya miyaˈan, Yahudi ke atawa dumaˈin Yahudi, takalede lapal sabab si Isa, Panuhutanin.

Meˈ anak si Eskebahin

11 Inurungan balakat si Paul weˈ Tuhanin maghinang meˈ hinangan balakatan makaˈulaliˈ manamal. 12 Bisan meˈ panyitu hadja duk meˈ tuwaliya bakas tagunane bang binoˈo pī si meˈ masakihin, kawuliˈan siye amban meˈ sakiden duk paluwas meˈ seyitanin amban siye.

13 Niyaˈ isab ngalatag lahat miyaˈan meˈ Yahudi magtawal-tawal. Tawalden pagpaluwas seyitan amban aˈa. Manjari suleyande ginuna ēn si Isa, Panuhutanin, pamaluwasde seyitan. Paˈinde si meˈ seyitanin, “Si ēn si Isa minahalayak si Paulin, daˈakte kaˈam paluwas amban aˈa iyan.” 14 Manjari inin, niyaˈ pituˈ lella magpungtinaˈi nawal sa īˈ. Samaden si Eskeba, imam nakuraˈ meˈ Yahudihin. 15 Sakaliˈ ne sinuleyan weˈ de pinaluwas seyitanin kuweˈ miyaˈan, nambung seyitanin, paˈinne, “Si Isa kataˈuhanku, duk si Paul kataˈuhanku. Saguwaˈ kaˈam, gaˈi kaˈam kataˈuhanku. Sine teˈ kaˈam?” 16 Magtawus meˈ lella miyaˈan kinapangan ginansing-gansing weˈ aˈa taga seyitanin. Gaˈ siye makaˈatu. Magubas siye kēmon amban lumaˈ aˈa miyaˈan, bakat-bakat siye duk kakuwantangan ne. 17 Manjari maˈumantag inin bawag si tibuˈukan Epesus, si meˈ Yahudi duk si meˈ bangsa seddili. Paˈasekan talew siye kēmon duk pasōng bantu ēn Panuhutanin, si Isa. 18 Ekka meˈ masandel pu si Isahin pī patampal magbennal si meˈ hinangande malaˈatin. 19 Ekka siye bakas meˈ magtawal-tawalin, binoˈo weˈ de pinagtipun meˈ kitab-kitab panulatan meˈ tawalden, duk ineggas weˈ de si pagmatahan meˈ aˈahin. Initung weˈ de halgaˈ meˈ kitab-kitab miyaˈan, niyaˈ limempūˈ ngibu pilak. 20 Hangkan takite weˈ balakatan lapal Tuhanin duk ngalatag ne paˈin lapal Tuhanin. Duk magkaˈekka meˈ makahagad si lapal Tuhanin.

Sasew hadje laˈi si Epesus

21 Puwas miyaˈan, magsakap si Paul hap pī isab si lahat Makedoniya duk Akaya, ubus bu palaˈus ne hap Awrusalam. “Ubus ku hap Awrusalam,” paˈinne, “subey ku isab tapī si Roma.” 22 Hangkan dinaˈak weˈ ne duwangan meˈ tabangnen, si Timoteo duk Erastus, padehellu hap Makedoniya sābune dahuˈ laˈi si Asiya.

23 Sābu miyaˈan, laˈi si Epesus niyaˈ sasew hadje sabab toloˈ si Isahin. Kuweˈ inin kahalannen. 24 Niyaˈ dambuwaˈ pandey magsasal-sasal pilak, ēnnen si Demetiri. Magsasal iye lumaˈ-lumaˈ pilak kuweˈ bantuk langgal tuhande dendehin inēnan Artemis. Demetiri duk meˈ aˈa maghinang si iyehin, ekka sīn takasuwaˈde si hinangde miyaˈan. 25 Tinawag siye kēmon weˈ Demetiri dinaˈak magtipun. Tinawag isab weˈ ne meˈ seddili aˈa maghinang kuweˈ hinangde miyaˈan. Paglaˈi ne siye kēmon, paˈinne si siye, “Meˈ bagay, kataˈuhanbi weˈ hāp teˈed usahaten bi si hinang inin. 26 Takitebi ne duk takalebi ne bang ine hininang aˈa inēnande si Paul miyaˈan. Magtoloˈ iye weˈ bang tuhan hinang aˈa, gaˈi koˈ bennal tuhan. Duk ekka ne kahagad si panoloˈne inin, dumaˈin hadja tuˈu si Epesus, saguwaˈ arak si kēmon tibuˈukan Asiya. 27 Hangkan siya-siya hinangte bi inin, kaw diyawaˈan meˈ aˈahin,” paˈinne. “Duk kaw isab sampay langgal tuhante bi mabangsahanin gaˈi ne pinahadje dem atey. Kuweˈitu si Artemis sinumba weˈ kēmon aˈa si tibuˈukan Asiya duk sampay si tibuˈukan dunya. Saguwaˈ siya-siya kaw dumiyawaˈ bangsanen,” paˈin Demetiri.

28 Pagkale meˈ aˈa magtipun miyaˈan pinaˈin Demetirihin, astel teˈed siye. Ngalingan-ngalingan siye pinapales, paˈinde, “Pinahadje teˈed Artemis, tuhan meˈ aˈa Epesusin.” 29 Ujudnen hewuhalaˈ dem tibuˈukan puweblo miyaˈan. Siniggew weˈ meˈ aˈahin si Gayus duk Aristarkus, meˈ aˈa Makedoniya saweˈ si Paul maglengnganin. Ilalas weˈ de duwanganin pī dem lumaˈ mahadje pagtipun-tipunanin. 30 Mabayaˈ si Paul pī paharap si meˈ aˈa mabanesin, saguwaˈ pinages iye weˈ meˈ katindegan si Isahin. 31 Bisan meˈ bagellal bagayne si lahat Asiya miyaˈan, masan pī si iye ngamey-ngamey gaˈi iye dinaˈak padiyalem pī si lumaˈ mahadje pagtipun-tipunanin.

32 Sābu miyaˈan hidjul teˈed dem pagtipunan miyaˈan. Ngalingan-ngalingan sinduwehin sa inin, ngalingan-ngalingan isab sinduwehin sa miyaˈan. Peggeˈ kaˈekkahanin, gaˈ bisan kataˈuhande bang weˈey siye miyaˈan laˈi magtipun. 33 Manjari niyaˈ dambuwaˈ aˈa inēnan Iskandal pinakōkan weˈ meˈ Yahudihin, dinaˈak missā si meˈ aˈahin. Kannal meˈ aˈa sinduwehin weˈ iye pagjānan sasewin. Manjari magsinyas iye duk tanganne duk siye pakale peggeˈ sōng iye missā. 34 Saguwaˈ pagtakilale meˈ aˈahin weˈ Yahudi hatiˈ iye, magdūs siye kēmon ngalingan-ngalingan dem duwe ora, binalik-balik bissāden, paˈinde, “Pinahadje teˈed Artemis, tuhan meˈ aˈa Epesusin.”

35 Ujud lettep siye kēmon weˈ bagellal magsulat-sulat si puweblo miyaˈan. Paˈinne si meˈ aˈahin, “O meˈ aˈa Epesus. Kataˈuhan du hep weˈ aˈahin kēmon weˈ kite bi meˈ aˈa Epesusin mangantan lumaˈ Artemisin, tuhante bi mabangsahanin, duk batu masutsi malaboˈ amban diyataˈ langitin. 36 Gaˈ niyaˈ kapamasuwey sabab inin. Hangkan padeheng hadja kaˈam duk daˈa kaˈam maghinangan ine-ine bang gaˈi dahuˈ bakas pikilbi. 37 Tiyaˈ binoˈo weˈ bi meˈ aˈa inin pitu, bu gaˈ du siye bakas ngahawasan langgal atawa missā laˈatan sabab tuhante dendehin. 38 Bang batang tuntutan Demetiri duk meˈ saweˈnen meˈ aˈa inin, niyaˈ du meˈ ellew paghukum-hukuman duk īˈ du laˈi meˈ mangahukumin. Ambat siye laˈi manuntutin. 39 Duk bang niyaˈ pe palkalaˈbi seddili, subey laˈi hinatul si pagmitingan meˈ aˈa lahat inin. 40 Peggeˈ siya-siya kite bi, kaw kite bi tinuntutan sabab sasew maˈumantag ellew inin bu gaˈ niyaˈ jānne. Na, gaˈi kite bi makapagdaˈawa sabab pagtipunante bi inin.” 41 Pagubus miyaˈan bissāne, pinapoleˈ ne weˈ ne meˈ aˈahin.

20

Si Paul palabey amban lahat Makedoniya duk Girik

1 Pagpuwas meˈ sasew miyaˈan, tinawag weˈ si Paul meˈ katindegan si Isahin dinaˈak magtipun. Missā iye si siye pangasigne ateyden, ubus bu nabiyaˈ ne iye duk pī iye hap Makedoniya. 2 Pī iye ngalatag meˈ kalahatan malaˈihin duk missā iye si meˈ aˈahin pangasigne ateyden. Ubus pī iye si lahat Girik. 3 Patennaˈ iye laˈi tellum bulan. Manjari magmemes iye sōng patulak hap Siriya. Saguwaˈ pagkataˈuhanne weˈ magsakap hatiˈ meˈ Yahudihin mapatey iye, mikil iye moleˈ palān balik amban Makedoniya. 4 Meˈ saweˈnen disi Sopater, aˈa amban lahat Berea anak si Pirus, duk si Aristarkus duk Sekundus, meˈ aˈa amban Tessalonika, duk si Gayus amban Derbe, duk disi Tikikus duk Toropimus, meˈ aˈa amban Asiya, duk si Timoteo. 5 Padehellu siye inin hap Toroas ngagad kami laˈi. 6 Pagpuwas pagkādjaˈan meˈ Yahudi pamangande pan gaˈi sinagetan pasuligin, patulak kami amban Pilipi. Puwas limem bahangi, tekka kami si meˈ saweˈ kamihin laˈi si Toroas. Laˈi kami patennaˈ da simana.

Tamanan papī si Paul hap Toroas

7 Pagsangem Sabtuˈ, magtipun kami mangan pan binahagiˈ-bahagiˈ pangesseban kamatey si Isahin. Magsakap si Paul tahalaˈ pagsasumuhin, hangkan magusihat iye si meˈ aˈahin ngeregseˈ tengaˈ bahangi. 8 Pagtipunan kamihin diyataˈ lumaˈ duk ekka payitaˈan laˈi. 9 Niyaˈ dambuwaˈ lella bataˈ pe, inēnan Utikus, ningkoloˈ diyataˈ tendewan. Sakaliˈ pinatahaˈ weˈ si Paul bissānen, kinaruˈ teˈed Utikus miyaˈan duk ujud kapatuli. Manjari laboˈ iye amban katellu bangkat lumaˈ pagtipunan kami miyaˈan hap pī padiyawaˈ. Pagbengketde iye, asal matey ne. 10 Saguwaˈ duwaˈi pī si Paul ngapangan iye ngekkepan. Manjari paˈin si Paul, “Daˈa kaˈam suse. Ellum ne iye.” 11 Ubus balik ne iye pī diyataˈ lumaˈ ngepak-ngepak panin duk mangan iye. Missā pe iye si siye ngeregseˈ salung-salung, ubus bu tahalaˈ ne iye duk meˈ saweˈnen. 12 Lella mabataˈ bakas malaboˈin, binoˈo weˈ meˈ saweˈnen hap lumaˈ ellum. Duk sanyang du dem ateyden.

Amban Toroas hap Miletus

13 Padehellu kami amban si Paul hap pī si kappal duk patulak kami hap Assos, peggeˈ isun kamihin weˈ laˈi ne hadja si Assos pasakey si Paul. Pangandaˈakanne hep miyaˈan peggeˈ paˈinne maglengngan hadja iye amban diyataˈ duk laˈi ne kami magkasuwaˈ si Assos. 14 Pagtekka kami si Assos, sinampang kami weˈ si Paul. Manjari binoˈo ne iye weˈ kami sinakey si kappal duk palanjal kami hap Mitilene. 15 Patulak isab kami billaˈi duk pagellew dambuwaˈ tekka kami laˈi si antag Kiyos. Pagsasumuhin pasagid kami si Samos, duk kaduwe ellewnen tekka kami si Miletus. 16 Pikilan si Paulin weˈ gaˈi ne iye pasagid si Epesus duk iye gaˈi dayan laˈi si lahat Asiya. Peggeˈ magdayiˈ-dayiˈ iye hap Awrusalam supaya tasaˈutne du pagkādjaˈan meˈ Yahudi inēnande Pentekostesin.

Panessaˈ-nessaˈ si Paul si meˈ bahiˈ amban Epesusin

17 Hangkan pagtekka kami laˈi si Miletus, maboˈo si Paul bissā pī si meˈ bahiˈ masandel pu si Isa laˈi si Epesusin, dinaˈak siye pasampang pī si iye laˈi si Miletus. 18 Pagtekka meˈ bahiˈin, missā si Paul si siye. “Kataˈuhanbi du,” paˈinne, “bang ine hinangankun tiggelanku luˈu si kaˈam, kemuwe tagnaˈ katekkaku si Asiyahin. 19 Maghinang ku si Panuhutanin, diyawaˈ teˈed pagateykun duk daran mettak boheˈ matakun,” paˈinne. “Maghinang ne ku paˈin bisan ku kahunitan sabab pagisun meˈ Yahudi kuntara si akuhin. 20 Kataˈuhanbi,” paˈin si Paul, “weˈ asal gaˈ teˈed niyaˈ tapukanku ine-ine bang si kahāpanbi du saguwaˈ magusihat ku duk magtoloˈ ku si kaˈam si kaˈekkahan aˈa duk si kalumaˈanbi. 21 Bangsa Yahudi duk bangsa dumaˈin Yahudi, saliˈ-saliˈ siye sessaˈanku weˈ subey teˈed lebbahande meˈ duseden duk balik ne si Tuhan. Duk subey isab siye sandel si Panuhutanten bi, si Isa. 22 Na kuweˈitu, tiyaˈ ku hap Awrusalam peggeˈ inin pangandaˈakan Niyawa Sutsihin. Gaˈi kataˈuhanku bang ine maˈumantag si akuhin laˈi. 23 Luwal iye kataˈuhankun,” paˈin si Paul, “pinabugtuˈ si aku weˈ Niyawa Sutsihin si kēmon lahat papīhankun, weˈ kinalabusu du ku duk bininasa. 24 Saguwaˈ gaˈi ne ellegku umulkun supaya hadja tahinangku pangandaˈakan akuhin, duk taˈubusku hinang pangurung si aku weˈ Panuhutanten bi si Isa. Duk hinangku inin, magmahalayak aka-aka mahāp sabab lasa duk aseˈ Tuhanin.

25 “Bakas ne kaˈam talatagku kēmon, ngusihatan kaˈam sabab pagbayaˈ Tuhanin. Duk kataˈuhanku weˈ taman kuweˈitu hadja pagkiteten bi. 26 Hangkan akahante kaˈam ellew inin weˈ bang niyaˈ kaˈam para dangan tapī si narkaˈ, gaˈi ne ku kasusunan. 27 Peggeˈ gaˈ niyaˈ tapukanku amban kaˈam saguwaˈ inaka weˈ ku si kaˈam kēmon sakap Tuhanin. 28 Pahatul-hatul kaˈam si dibi,” paˈin si Paul, “duk ipatun bi isab kēmon meˈ masandel pu si Isa pinaˈipat Niyawa Sutsi si kaˈamin. Hatulun bi meˈ masandel si Panuhutanten bi peggeˈ sukuˈ si Tuhan siye sabab matey Anaknen para si siye. 29 Kataˈuhanku weˈ paglumikut ne ku,” paˈin si Paul, “niyaˈ iyan piyu palamud si kaˈam meˈ guru dustaˈan duk magtoloˈ siye gaˈi bennal. Kuweˈ siye meˈ asu bahani, duk gaˈi siye maˈaseˈ si kaˈam. 30 Bisan amban dem kaˈekkahanbi, niyaˈ du iyan magdustaˈ supaya taboˈode meˈ masandel pu si Isahin patuhut si siye. 31 Hangkan papateng-pateng kaˈam. Duk esseb-essebun bi weˈ ellew-sangem dem tellun tahun, gaˈ ku padeheng ngusihatan kaˈam dangan-dangan duk ekka boheˈ mataku buˈus sababbi.

32 “Na kuweˈitu,” paˈin si Paul, “karayaw kaˈam ipat Tuhanin, duk karayaw lapalne sabab lasanen duk aseˈnen makahaget sandelbi si Tuhanin. Bang tuhutbi lapalne inin, pasukuˈan Tuhanin kaˈam kahāpan, iye asal pamusakaˈne si meˈ manuhut iye dambūs-būsin. 33 Gaˈ ku bakas magnapsuhan alataˈ aˈa, pilakne ke atawa bulawanne atawa semmekne. 34 Kaˈam, kataˈuhanbi du teˈed weˈ maghinang ku duk niyaˈ paggastu kami duk meˈ saweˈkun. 35 Pinakitehan weˈ ku si kaˈam,” paˈin si Paul, “weˈ subey kite bi maghinang pabasag supaya tatabangante bi meˈ mamiskinin. Subey essebte bi bakas binissā Panuhutanten bi si Isa, paˈinne, ‘Pasōng kite kēgan bang kite ngurung amban bang kite inurungan.’ ”

36 Pagubus si Paul missā, nengge iye duk tuˈutne magtuhut duk siye kēmon, māku-māku si Tuhan. 37 Sakaliˈ ne siye nabiyaˈ, magtangis siye ngalipunesan si Paul duk ngūkan iye. 38 Iye teˈed makadukka siyehin, bissānen weˈ gaˈi ne iye kitede balik. Ubus tinuhutan iye weˈ de hap pī si kappal.

21

Hap pī si Paul si Awrusalam

1 Manjari nabiyaˈ ne kami si meˈ aˈa Epesus miyaˈan duk patulak ne kami. Manalus kami tudju Kos. Pagellew dambuwaˈ tekka kami si Rodos, duk billaˈi palanjal kami hap Patara. 2 Laˈi si Patara ngasuwaˈ kami kappal sōng patulak hap Penisiya. Pasakey kami laˈi duk nuhut ne kami patulak. 3 Pagkite kami ne pūˈ Kiprusin, palabey kami duk si bibangan kami pūˈ miyaˈan bu palanjal kami tudju Siriya. Laˈi si lahat Tiros pinaduwaˈi meˈ duwaˈan kappalin hangkan duwaˈi kami laˈi. 4 Ngasuwaˈ kami laˈi meˈ tindeg si Isa duk patennaˈ kami si siye da simana. Peggeˈ bakas siye pinahātihan weˈ Niyawa Tuhanin, hangkan inakahan weˈ de si Paul gaˈi iye dinaˈak palaˈus hap Awrusalam. 5 Pagtaˈabut ne ellew patahalaˈ kamihin, tinuhutan kami weˈ de kēmon paluwas amban puweblo binoˈo meˈ andaden duk meˈ anakden. Manjari nengge kami kēmon duk tuˈut kamihin si tapiyan māku-māku si Tuhan. 6 Ubus magtabiyaˈ ne kami duk pasakey ne kami si kappal. Siye hap lumaˈ ne balik.

7 Patulak kami amban Tiros hap Tolemas. Pagtekka kami laˈi, sinagina weˈ kami meˈ pagkasi kami tindeg si Isa malaˈihin duk laˈi kami si siye da ellew. 8 Pagsasumuhin patulak ne isab kami duk tekka kami si Kesarea. Hap pī kami si lumaˈ si Pilip, aˈa bahannen magmahalayak-mahalayak aka-aka mahāp sabab si Isahin. Patennaˈ kami laˈi si iye. Si Pilip inin dambuwaˈ hep amban meˈ aˈa pituˈ tapeneˈ laˈi si Awrusalam magbahagiˈ-bahagiˈ sīn paggastuhin matuˈuhin. 9 Niyaˈ ampat anakne budjang magpalataˈ bissā Tuhanin. 10 Paglaˈi ne kami bang piyem bahangi, niyaˈ tekka pī dambuwaˈ aˈa amban lahat Yahudiya inēnan Agabus. Magpalataˈ du isab iye bissā Tuhanin. 11 Pī iye si kami duk ineddoˈ weˈ ne kandit si Paulin, bu ne mugung di bettisnen duk tangannen duk kanditin. Ubus paˈin Agabus, “Iye inin lapal amban Niyawa Sutsihin: Dapuˈ kandit inin iningketan du isab kuweˈ inin weˈ meˈ Yahudi si Awrusalamin duk sōngande du iye pī si antanan meˈ aˈa bangsa seddilihin.”

12 Pagkale kami pinaˈin Agabus inin, kami ne duk meˈ katindegan si Isa malaˈihin buyuˈ-buyuˈ kami si Paul gaˈi dinaˈak palaˈus hap Awrusalam. 13 Saguwaˈ nambung si Paul, paˈinne, “Weˈey kaˈam iyan magtangis? Dukka teˈed ateykun weˈ bi. Maglillaˈ du ku dumaˈin hadja iningketan saguwaˈ bisan pe pinapatey laˈi si Awrusalam, basta sabab Panuhutankun si Isa.” 14 Gaˈi teˈed iye takoleˈ kami mages, hangkan padeheng ne hadja kami duk paˈin kami, “Bayaˈ-bayaˈ Tuhanin ne.”

15 Palabey bang piyem bahangi, magmemes kami duk palanjal ne kami hap Awrusalam. 16 Niyaˈ meˈ tindeg si Isa si Kesareahin nuhut kami isab duk binoˈo kami weˈ de pī si lumaˈ si Manason peggeˈ laˈi padehengan kamihin. Si Manason inin aˈa Kiprus, duk dambuwaˈ iye amban meˈ tindeg si Isa tagnaˈley.

Tindew si Paul si Yakub

17 Pagtekka kami laˈi si Awrusalam, kēgan teˈed meˈ katindegan si Isa malaˈihin nampang kami. 18 Pagsasumuhin magtuhut kami duk si Paul pī nindew si Yakub. Laˈi du isab patipun meˈ bahiˈin. 19 Sinagina si Paul weˈ de, ubus bu inaka-aka ne weˈ ne si siye kēmon meˈ bakas pinahinang Tuhan si iye diyalem meˈ kabangsahan seddilihin. 20 Pagkalede inin, pinudji weˈ de Tuhanin. Manjari paˈinde pu si Paul, “Bagay, kataˈuhannu du weˈ ibuhan ne meˈ bangsate bi Yahudi masandel pu si Isahin. Bēbbegande teˈed saraˈ si Musahin. 21 Bakas siye kaˈakahan sabab kaˈu, weˈ magtoloˈ koˈ kew si kēmon meˈ Yahudi maglahat si meˈ lahat kabangsahan seddilihin, weˈ gaˈi ne subey tuhutde saraˈ si Musahin. Paˈinnu koˈ weˈ gaˈi ne siye subey magislam meˈ anakden duk gaˈi ne siye subey nuhut meˈ kaˈaddatan bangsa Yahudihin. 22 Na, ine enteˈ subey hinangnu? Peggeˈ bugtuˈ takalede ne weˈ tiyaˈ ne kew tekka. 23 Hangkan hāp bang tuhutnu pinaˈin kami si kaˈu inin,” paˈin meˈ bahiˈin. “Niyaˈ tuˈu ampat aˈa bakas ngajanjiˈ si Tuhan duk sōng tambus ne janjiˈden. 24 Patuhut kew pī si siye si langgal hadjehin duk hinangun bi addat Yahudi pasal pagsutsihin. Bayedanun gastu pagkulubanden duk ne siye kapagkeke, tandaˈ weˈ tambus ne janjiˈde miyaˈan. Manjari bang hinangnu inin, kataˈuhan meˈ aˈahin du kēmon weˈ gaˈi toˈo meˈ takalede sabab kaˈuhin. Saguwaˈ kataˈuhande weˈ asal tuhutnu du saraˈ si Musahin. 25 Na, pasal meˈ aˈa bangsa seddili masandel pu si Isahin,” paˈinde, “bakas ne du siye paboˈohan kami sulat ngakahan siye weˈ subey siye gaˈi mangan ine-ine bakas paglamas si meˈ limbagan tuhan-tuhan, subey siye gaˈi mangan lahaˈ atawa hayep pikel, duk subey siye gaˈi magjina.”

26 Manjari binoˈo ne weˈ si Paul meˈ aˈa ampatin, duk pagsasumuhin pī ne siye magtuhut ngahinang meˈ addat Yahudi pasal pagsutsihin. Pagubus miyaˈan hinangde, pī si Paul si langgal mahadjehin magaka si meˈ imamin bang sumiyan tambus pagsutsiden duk bang sumiyan ne siye dangan-dangan magkuluban si Tuhan.

Siniggew si Paul laˈi dem langgal hadjehin

27 Pagsōng ubus ne pitum bahangi pagsutsiden, niyaˈ meˈ Yahudi amban Asiya ngite si Paul laˈi dem langgal hadjehin. Kinawul weˈ de meˈ aˈa maˈekkahin duk siniggew weˈ de si Paul. 28 Ngalingan siye papales, paˈinde, “O kaˈam meˈ aˈa Israˈilin, nabang kaˈam. Iye ne hep inin aˈa mangalatag kalahat-lahatanin magtoloˈ si kēmon aˈa. Meˈ panoloˈnen ngandiyawaˈan bangsaten bi duk saraˈ si Musahin duk sampay langgalte bi inin. Duk dagun,” paˈinde, “tiyaˈ pe isab niyaˈ boˈone meˈ aˈa dumaˈin Yahudi padiyalem pitu dem langgal, moˈo sammal pitu si panambahayangante bi masutsi inin.” ( 29 Paˈinde inin peggeˈ bakas takitede Toropimus, aˈa Epesusin, magtuhut duk si Paul laˈi si puweblo duk kannalde binoˈo iye weˈ si Paul dem langgal.)

30 Manjari, hewuhalaˈ dem tibuˈukan Awrusalamin sabab miyaˈan. Magubas meˈ aˈahin pī niggew si Paul duk ilalas iye weˈ de binoˈo paluwas amban langgal miyaˈan. Ubus magtawus tinambel weˈ de gawangin. 31 Sābude sōng mamapatey si Paulin, tekka akahin pī si kelnel meˈ sundalu Romahin weˈ hewuhalaˈ ne tibuˈukan Awrusalamin. 32 Magtawus kelnelin moˈo meˈ tininti duk meˈ sundalu duk magdayiˈ-dayiˈ siye pī si antag pagsasewanin. Pagkite meˈ aˈahin kelnelin duk meˈ sundaluhin, padeheng ne siye ngalubakan si Paul. 33 Pī kelnelin patapit niggew si Paul duk dinaˈak weˈ ne kinarena duk duwe karena si meˈ sundalunen. Manjari tinilew weˈ ne meˈ aˈahin, paˈinne, “Sine aˈa inin duk ine dusenen?” 34 Niyaˈ amban dem kaˈekkahan aˈahin nganggasud nambung sa miyaˈan, sinduwehin isab nganggasud nambung sa inin. Hiyul manamal hangkan gaˈi kataˈuhan kelnelin bang ine teˈed maˈumantagin. Manjari dinaˈak weˈ ne si Paul binoˈo si meˈ sundalunen pī dem kutaˈ. 35 Laˈi pe hadja si Paul si haren kutaˈin, subey ne iye binengket weˈ meˈ sundaluhin hawal basag pagsōngad meˈ aˈahin. 36 Peggeˈ paturul-turul hep siye pu si Paul duk nganggasud-nganggasud, paˈinde, “Papateyun bi iye.”

Missā si Paul pamēbbegne dinen

37 Pagsōng ne si Paul boˈode padiyalem pī dem kutaˈ, missā si Paul si kelnelin, paˈinne, “Makajari ke ku missā si kaˈu?” Nambung kelnelin, paˈinne, “Taˈu kew hatiˈ missā Girik? 38 Bang kuweˈ iyan,” paˈinne pu si Paul, “dumaˈin kew hatiˈ aˈa Misil bakas mapakuntara si gubelno Romahin baˈahu miyaˈan duk mamoˈo meˈ mundu ampat ngibu magbessihin pī dem lahat makagindew-gindew?” 39 “Dumaˈin,” paˈin si Paul. “Aku inin Yahudi. Inanakan ku laˈi si Tarsus si lahat Kilikiya. Aˈa amban lahat bangsahan ku inin. Pākuku si kaˈu, Kelnel, pabissāhun ku si meˈ aˈa inin.” 40 Dinaˈak ne si Paul weˈ kelnelin. Hangkan nengge iye diyataˈ haren duk ninyas iye duk tanganne si meˈ aˈahin duk siye pakale. Sakaliˈ ne siye padeheng maghidjul, missā si Paul si siye si bissāhan Hibrani.

22

1 “Meˈ kapungtinaˈihan duk meˈ kamatettoˈahan,” paˈin si Paul, “pakale kaˈam si bissāku inin pamēbbegku dikun.” 2 Pagkalede iye missā si bissāhan Hibrani, pasōng ne siye gaˈ maghidjul. Manjari paˈinne si siye, 3 “Aku inin aˈa Yahudi du. Inanakan ku laˈi si Tarsus si lahat Kilikiya, saguwaˈ kasuligankun tuˈu si Awrusalam. Bakas ku mulid Gamaliel, duk katoloˈan ku teˈed si saraˈ meˈ kapapuˈanten bi. Duk nuhut ku Tuhanin dambūs-būs kuweˈ du kaˈam kuweˈitu inin. 4 Bininasa weˈ ku meˈ aˈa manuhut toloˈ si Isahin sampay niyaˈ siye matey,” paˈin si Paul. “Siniggew siye weˈ ku lella-dende kinalabusu. 5 Kasaksiˈan imam nakuraˈin duk kēmon kakunsihalanin weˈ toˈo pinaˈinku inin. Bakas ku kaˈurungande meˈ sulat para si meˈ pagkasite bi Yahudi laˈi si Damaskusin. Hangkan hap pī ku si Damaskus supaya tasiggewku meˈ tindeg si Isa takasuwaˈku malaˈihin duk taboˈoku siye iningketan pitu si Awrusalam bininasa tuˈu.”

Magaka si Paul sabab patindegne pu si Isahin

(Hinangan 9.1-19; 26.12-18)

6 “Pagtapit ne ku si Damaskus lettu ellew, bessuwang niyaˈ sahaya dantaˈ manamal amban diyataˈ langit sinag pī si aku. 7 Hebbaˈ ku si bulak duk niyaˈ suwala takaleku magpaˈin, ‘O Saul. Saul. Weˈey ku binasanu?’ 8 Tinilew weˈ ku, ‘Sine kew, Tuwan?’ Nambung iye, ‘Si Isa ku, aˈa Nasaretin. Aku hep bininasanun.’ 9 Na, meˈ saweˈkun, takitede dantaˈin,” paˈin si Paul, “saguwaˈ gaˈ tahātide bang ine pinaˈin suwala si akuhin. 10 Manjari tinilew weˈ ku, ‘Ine subey hininangkun, Tuwan?’ Paˈinne si aku, ‘Kuwat kew duk palanjal ne kew pī si Damaskus. Inakahan du kew laˈi kēmon hinang pinasukuˈ weˈ Tuhan si kaˈuhin.’ 11 Manjari pessek ne ku weˈ silew dantaˈ miyaˈan,” paˈin si Paul, “hangkan tinundan ku weˈ meˈ saweˈkun pī si Damaskus.

12 “Laˈi si Damaskus, niyaˈ aˈa inēnan Ananiyas. Be-āgama iye duk nuhut saraˈten bi. Pagaddatan teˈed iye weˈ meˈ Yahudi si Damaskusin kēmon. 13 Pī Ananiyas inin si aku duk nengge iye si bihingku. Paˈinne si aku, ‘Saul, pungtinaˈite kew. Ngite ne kew balik.’ Magtawus ku ngite balik,” paˈin si Paul, “duk pinayaman iye weˈ ku. 14 Paˈin Ananiyas si aku, ‘Tapeneˈ kew weˈ Tuhanin, Tuhan inisbat weˈ meˈ kapapuˈanten bi, supaya kataˈuhannu kinabayaˈannen. Tapeneˈne kew supaya isab takitenu daraˈakanne mabentelin, duk takalenu asal suwalanen missā. 15 Peggeˈ hinangne kew saksiˈ, ngakahan kēmon aˈahin sabab meˈ bakas takitenun duk takalenun. 16 Na, daˈa ne kew dayan,’ paˈin Ananiyas si aku. ‘Kuwat kew duk kew tapandi, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa ne kew. Ngampun kew pu si Isa, Panuhutanin duk ampunne meˈ dusenun.’ ”

Dinaˈak si Paul magmahalayak si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi

17 “Manjari balik ku pitu hap Awrusalam,” paˈin si Paul. “Duk sābuku ngampun laˈi dem langgal hadjehin, 18 pabagala si aku si Isa, Panuhutanin, duk missā iye si aku. Paˈinne, ‘Padayiˈ kew duk tahalaˈ kew bittuˈu amban Awrusalam peggeˈ gaˈi du kahagad meˈ aˈa matuˈuhin meˈ panaksiˈnu sabab akuhin.’ 19 ‘Saguwaˈ Tuwan,’ paˈinku, ‘asal kataˈuhande du weˈ bakas talatagku meˈ kalanggalanin niggew duk mapeddiˈan meˈ masandel si kaˈuhin. 20 Duk pamapatey meˈ aˈa pu si Estepanin, saksiˈnun, laˈi du ku isab padūs si hinangde miyaˈan, duk aku pe mamanteyan meˈ semmek meˈ aˈa mamapatey iyehin.’ 21 Saguwaˈ paˈin Panuhutanin si aku, ‘Tahalaˈ ne kew bittuˈu, peggeˈ daˈakte kew patala pī si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin.’ ”

22 Pakale teˈed meˈ aˈahin pu si Paul sampay tabissāne inin. Saguwaˈ ubus hadja inin bissāne, nagnaˈ ne isab siye maggasud papales, paˈinde, “Papateyun bi iye. Gaˈi iye pataˈ ellum.” 23 Maggasud ne paˈin siye duk iliyab-liyaban weˈ de meˈ semmekden duk magsabulak leppug padiyataˈ hawal astelden. 24 Manjari dinaˈak weˈ kelnelin binoˈo si Paul si meˈ aˈanen pī diyalem kutaˈ. Dinaˈak isab weˈ ne ilubakan si Paul duk iye magaka bang weˈey meˈ Yahudihin maggasud kuweˈ miyaˈan nguntarahan iye. 25 Pagtaˈingketan ne weˈ de si Paul sōng ilubakan, paˈin si Paul si tininti manengge malaˈihin, “Nuhut saraˈ ke kaˈam bang kaˈam ngalubakan aˈa Roma sa aku inin, bu gaˈ pe ku bakas tahukum?” 26 Pagkale tinintihin inin, pī iye si kelnelin duk paˈinne, “Ine teˈ arak hininangte inin? Aˈa miyaˈan hatiˈ aˈa Roma.” 27 Manjari pī kelnelin pu si Paul nilew iye, paˈinne, “Akahanun ku matoˈohin, aˈa Roma ke kew?” “Aweˈ,” paˈin si Paul. 28 Paˈin kelnelin, “Aku inin ekka sīn tapamayedku si gubelno Romahin duk ku manjari aˈa Roma.” “Saguwaˈ aku,” paˈin si Paul, “aˈa Roma ku kemuwe panganak akuhin.” 29 Pagkalede miyaˈan, magtawus tahalaˈ amban si Paul meˈ aˈa sōng mangalubakan iyehin. Sampay kelnelin tinalew sakaliˈ kataˈuhanne weˈ si Paul aˈa Roma, peggeˈ iye hep mangandaˈak si Paul kinarenahin.

Si Paul si harapan meˈ kakunsihalanin

30 Bayaˈ kataˈuhan kelnelin bang ine teˈed panuntutan meˈ Yahudi si Paulin. Hangkan pagsasumuhin dinaˈak weˈ ne magtipun meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk kēmon meˈ kakunsihalanin. Manjari pinaluwas weˈ ne si Paul amban kutaˈ duk binoˈo weˈ ne pinaharap pī si meˈ kakunsihalan miyaˈan.

23

1 Manjari mayam si Paul pahantap pī si meˈ kakunsihalanin duk paˈinne si siye, “Meˈ kapungtinaˈihanku, bang si pikilanku, gaˈ teˈed niyaˈ hatulanku sallaˈ si Tuhan kemuwe matuˈuley sampay kuweˈitu.” 2 Manjari pagkale Ananiyas, imam nakuraˈin pinaˈin si Paul miyaˈan, magtawus dinaˈak weˈ ne si Paul sinampak diyataˈ behene si meˈ aˈa si bihing si Paulin. 3 Paˈin si Paul pu Ananiyas, “Legga Tuhanin du kew. Hāp kew hadja si luwasan saguwaˈ ateynun laˈatan. Ningkoloˈ kew luˈu ngahukum aku patuhut si saraˈin bu kaˈu ne manggaˈi manuhut saraˈin, sabab dinaˈak ku weˈ nu sinampak,” paˈin si Paul. 4 Paˈin meˈ magtengge matapit pu si Paulin si iye, “Pahinaˈnu imam nakuraˈ pineneˈ weˈ Tuhanin?” 5 Nambung si Paul, paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku, gaˈ kataˈuhanku weˈ iye imam nakuraˈin. Kataˈuhanku weˈ tasulat hep dem kitab pinaˈin, ‘Daˈa bissāhanun bi laˈat nakuraˈbin.’ ”

6 Manjari inin, sakaliˈ tapandoga si Paul weˈ sinduwe meˈ kakunsihalanin meˈ Sadduseo duk sinduwehin meˈ Pariseo, missā iye papales, paˈinne, “Meˈ kapungtinaˈihanku, dambuwaˈ ku inin Pariseo, duk meˈ matettoˈakun meˈ Pariseo du isab. Tiyaˈ ku inin tuˈu hinukum peggeˈ ngase-ngase ku weˈ meˈ pateyin pinakellum du balik.” 7 Pagubus inin paˈinne, nagnaˈ ne magpasuweyan meˈ Pariseohin duk meˈ Sadduseohin. Hangkan magpaˈil ne meˈ kakunsihalanin. ( 8 Peggeˈ meˈ Sadduseohin, paˈinde hep weˈ gaˈi koˈ meˈ pateyin pinakellum balik, duk gaˈ koˈ niyaˈ malaˈikat atawa niyawa, bu meˈ Pariseohin kahagadde inin kēmon.) 9 Manjari ngabasag paggasudden duk niyaˈ meˈ guru si saraˈ āgama amban meˈ Pariseohin nengge duk nganjawab teˈed. Paˈinde, “Gaˈ niyaˈ kasuwaˈ kami laˈat si aˈa inin. Hatu asal bakas niyaˈ niyawa atawa malaˈikat missā si iye.” 10 Pasōng teˈed ngabasag pagjawabden hangkan talew kelnelin kaw paglaritande si Paul. Hangkan dinaˈak weˈ ne meˈ sundalunen pī duwaˈi ngagew si Paul amban siye duk binoˈo balik pī dem kutaˈ.

11 Sangem miyaˈan pabagala si Isa, Panuhutanin, si iye, nengge laˈi si bihingne. Paˈinne pu si Paul, “Daˈa kew talew. Bakas ne ku kasaksiˈannu tuˈu si Awrusalam. Subey ku isab saksiˈannu laˈi si Roma.”

Isun meˈ Yahudihin pinapatey si Paul

12 Pagsalung ne, niyaˈ meˈ Yahudi magtipun duk magisun. Sinapahan weˈ de weˈ gaˈi siye mangan atawa nginum samantaˈan gaˈi tapapateyde si Paul. 13 Labi siye ampatpūˈ magisun miyaˈan. 14 Manjari hap pī siye si meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk si meˈ kabahiˈanin magaka sabab inin. Paˈinde, “Bakas kami magsapa weˈ asal gaˈi kami mangan samantaˈan gaˈi tapapatey kami si Paul. 15 Hangkan kuweˈitu,” paˈinde, “subey kaˈam duk meˈ kakunsihalanin maboˈo bissā pī si kelnelin, dinaˈak si Paul binoˈo pitu si kaˈam. Magmā-mā kaˈam weˈ batang bistigabi paghāp-hāp palkalaˈne miyaˈan. Kami isab ngahapaˈ ne si lān mapatey iye, gaˈi pe umabut pitu si kaˈam.”

16 Saguwaˈ niyaˈ kamanakan si Paul lella, anak pungtinaˈine dende, takalene weˈ si Paul sōng hinapaˈan pinapatey. Hangkan pī iye diyalem kutaˈ ngakahan si Paul sabab takalene miyaˈan. 17 Manjari ilinganan weˈ si Paul dambuwaˈ meˈ tinintihin duk paˈinne si iye, “Boˈohun lella mabataˈ inin pī si kelnelin. Niyaˈ batang akane si iye.” 18 Binoˈo ne weˈ tinintihin lellahin hap pī si kelnelin duk paˈinne, “Ilinganan ku miyaˈan weˈ si Paul, pilisuhin, duk dinaˈak ku weˈ ne moˈo lella mabataˈ inin pitu si kaˈu peggeˈ niyaˈ koˈ batang akahanne si kaˈu.” 19 Inambit lellahin weˈ kelnelin duk binoˈo weˈ ne patala-tala. Ubus bu tinilew weˈ ne, paˈinne, “Ine teˈ batang inakanu si akuhin?” 20 Nambung iye, paˈinne, “Bakas magisun meˈ Yahudihin weˈ sumu pākude koˈ si kaˈu binoˈo si Paul pī si meˈ kakunsihalanin, magmā-mā binistiga iye balik. 21 Saguwaˈ daˈa siye pakalehun peggeˈ niyaˈ labi ampatpūˈ meˈ aˈa mapatapuk sōng mangahapaˈan si Paul ley,” paˈin lellahin. “Bakas siye magsapa weˈ gaˈi siye mangan atawa nginum samantaˈan gaˈi si Paul tapapateyde. Memes ne siye ley duk iye saˈ inagadden, bissānun.” 22 Paˈin kelnelin si iye, “Daˈa kew magaka pu sine-sine weˈ bakas ku akahannu sabab inin.” Ubus bu pinatahalaˈ ne iye weˈ kelnelin.

Pinaboˈohan si Paul pī pu Gubnul Pilik

23 Manjari ngalingan kelnelin duwangan meˈ tinintinen duk paˈinne si siye, “Nawag kaˈam duwe hatus sundalu, daˈakun bi magmemes lumengngan hap Kesarea ninaˈ lisag siyam. Moˈo isab kaˈam duwe hatus sundalu magbudjak duk pitumpūˈ magkuraˈ. 24 Ngeddoˈ isab kaˈam meˈ kuraˈ pasakeyan si Paul duk turananun bi iye pī pu Gubnul Pilik. Banteyanun bi iye pahāp-hāp duk gaˈ niyaˈ siya-siyane si lān.” 25 Nulat isab kelnelin si gubnulin. Iye inin pinaˈin dem sulatin:

26 “Sulat inin amban aku, si Kalaudi Lisiyas, pinasampay pu Gubnul Pilik tamanan mabangsahanin. 27 Tuwan, aˈa inin siniggew weˈ meˈ Yahudihin duk sōng pinapatey weˈ de. Sakaliˈ kataˈuhanku weˈ aˈa Roma iye, hap pī ku duk meˈ sundalukun nabang iye. 28 Bayaˈ kataˈuhanku bang ine panuntutande iyehin hangkan binoˈo iye weˈ ku pī patampak si kakunsihalanden. 29 Paglaˈi ne, bahu kataˈuhanku weˈ panuntutan meˈ Yahudi iyehin sabab meˈ palkalaˈ dem saraˈde. Gaˈ du niyaˈ bakas tahinangne talep pamapateyan iye atawa pangalabusuhan iye. 30 Manjari taˈaka si aku weˈ niyaˈ isun meˈ Yahudihin weˈ papateyde aˈa inin. Hangkan hep iye magtawus daˈakku tinuranan piyu si kaˈu. Inakahan isab weˈ ku meˈ manuntutan iyehin weˈ subey ne luˈu si kaˈu akade tuntutde si iyehin. Taman tuˈu hadja. Wassalam.”

31 Manjari ineddoˈ ne si Paul weˈ meˈ sundaluhin sa pangandaˈakan siyehin. Sangem miyaˈan binoˈo iye weˈ de hap lahat Antipatir. 32 Pagsasumuhin balik meˈ sundalu magbettisin pī si kutaˈ duk inambanan weˈ de meˈ magkuraˈin nuranan si Paul palaˈus. 33 Binoˈo ne weˈ de si Paul hap Kesarea duk pagtekka laˈi, pinangurung weˈ de sulatin pī si gubnulin duk sinōngan ne weˈ de si Paul si iye. 34 Binatsa weˈ gubnulin sulatin duk tinilew weˈ ne si Paul bang amban lahat ingge iye. Sakaliˈ kataˈuhan gubnulin weˈ amban Kilikiya du iye, 35 paˈinne pu si Paul, “Subey ne tekka meˈ manuntutan kaˈuhin, meke pakaleku daˈawanun.” Manjari dinaˈak weˈ ne si Paul ginuwaldiyahan laˈi si astanaˈ si Herod.

24

Si Paul tinuntutan weˈ meˈ Yahudihin

1 Pagpuwas limem bahangi, hap pī Ananiyas, imam nakuraˈin, si Kesarea magtuhut duk bang piyangan meˈ bahiˈ duk dambuwaˈ abugaw inēnan Tertullus. Pī siye paharap si gubnulin duk inaka weˈ de tuntutde pu si Paulin. 2 Pagtatawag ne weˈ de si Paul, tinagnaˈan ne weˈ Tertullus inaka tuntutden. Paˈinne, “Tuwan, asal bangsahan kew. Sabab paggubnulnu mahāpin, sanyang teˈed lahat kamihin, duk ekka isab tahinangnu kahāpan si lahat inin. 3 Antag-antag duk sumiyan-sumiyan asal tayimaˈ kami teˈed tabangnun, duk magsukul teˈed kami si kaˈu. 4 Gaˈi ku mabayaˈ ngalal kaˈu tiggel,” paˈinne, “saguwaˈ pakimaˈapanku si kaˈu, pakalehun dahuˈ kami daddaliˈ. 5 Tapandoga kami weˈ aˈa inin pananasew teˈed. Iye manasew meˈ bangsa Yahudi si tibuˈukan dunyahin. Duk iye nakuraˈ meˈ aˈa manuhut toloˈ aˈa Nasaretin. 6 Sōng isab pagsammalanne langgal mahadjehin duk siniggew iye weˈ kami. Bayaˈ iye hukum kami patuhut si saraˈ āgama kami, 7 saguwaˈ tekka Kelnel Lisiyas pī ngagew iye amban kami. 8 Ubus dinaˈak weˈ ne meˈ manuntutin pitu paharap si kaˈu, Tuwan. Bang sumariyanu aˈa inin, kataˈuhannu du iyan amban iye kēmon meˈ panuntutan kami iyehin.” 9 Padūs isab meˈ Yahudihin nuntutan iye duk paˈinde weˈ kēmon miyaˈan toˈo.

Pamēbbeg si Paul dinen si harapan si Pilik

10 Manjari sininyasan weˈ gubnulin si Paul dinaˈak missā, duk missā ne iye. Paˈinne si gubnulin, “Kēgan ku missā para si diku tuˈu si pagharapannu, Tuwan, peggeˈ kataˈuhanku weˈ tiggel ne kew malengngan saraˈ tuˈu si bangsa kami inin. 11 Mura du inin tapaliksaˈnu, Tuwan, weˈ niyaˈ du miyaˈan sampūˈ duk duwe ellew kemuwe patakedku hap Awrusalam nambahayang laˈi si langgal mahadjehin. 12 Gaˈ ku bakas kite meˈ Yahudi inin magjawab duk sine-sine laˈi dem langgal mahadjehin. Gaˈ ku kitede ngawul-ngawul meˈ aˈahin dem meˈ langgalde atawa antag-antag si puweblo Awrusalam. 13 Duk gaˈ du niyaˈ pureba pangurungde kaˈu si meˈ tuntutde si aku inin. 14 Saguwaˈ bennalanku si kaˈu weˈ asal sambahayangku Tuhan meˈ kapapuˈan kamihin patuhut si toloˈ Isa Almasihin, bu paˈinde weˈ gaˈi tewwaˈ inin. Saguwaˈ asal kahagadku du isab kēmon tasulat dem saraˈ si Musahin duk dem meˈ kitab kanabi-nabihanin. 15 Inase-aseku amban Tuhanin kuweˈ du isab inase-aseden, weˈ kēmon manusiyaˈin, hāp duk laˈat, pinakellum du balik. 16 Hangkan hep ku maggeˈes teˈed supaya tabugtuˈku dem ateyku weˈ gaˈ niyaˈ sallaˈku si Tuhan duk si pagkasiku manusiyaˈ.

17 “Manjari, paglabey bang piyen tahun kemuweku lumikut amban Awrusalam, balik ku pī moˈo sīn pangurung si meˈ aˈa bangsakun duk magkuluban si Tuhan. 18 Sābuku hep mangahinang inin,” paˈin si Paul, “pangasuwaˈde aku dem langgal mahadjehin. Baˈahu du ku miyaˈan ubus ngahinang meˈ addat pasal pagsutsihin. Kulang du meˈ aˈa manuhut akuhin duk gaˈ du isab niyaˈ sasew. 19 Saguwaˈ niyaˈ meˈ Yahudi amban lahat Asiya laˈi. Siye siˈ miyaˈan subey mapitu mapaharap si kaˈuhin nuntutan aku, bang asal niyaˈ panguntarahande aku. 20 Saguwaˈ peggeˈ gaˈ siye tuˈu, pabissāhun ne meˈ aˈa matuˈu inin. Ambat siye magaka bang ine duse takasuwaˈde si akuhin panumariya aku laˈi si kakunsihalanin. 21 Peggeˈ gaˈ niyaˈ kataˈuhande duseku, luwal hatu sābuku manengge si pagharapanden, paˈinku hep, ‘Iye sababnen hangkan ku hinukum weˈ bi kuweˈitu inin, peggeˈ kahagad ku weˈ meˈ pateyin pinakellum du balik.’ ”

22 Manjari pinadeheng dahuˈ weˈ Gubnul Pilik pagbissāhin peggeˈ andang ne du kataˈuhanne sabab toloˈ Isa Almasihin. Paˈin si Pilik, “Meke kataˈuhanbi hukumankun, bang tekka ne pitu Kelnel Lisiyas.” 23 Ubus inuldinan weˈ ne tinintihin dinaˈak ginuwaldiyahan si Paul, saguwaˈ gaˈi du tantu. Duk gaˈi dinaˈak tinaggahan meˈ bagaynen pī moˈohan iye meˈ masukal si iyehin.

Si Paul si pagharapan si Pilik duk Durusilla

24 Pagpuwas bang piyem bahangi, hap pī laˈi si Pilik magtuhut duk andanen Durusilla, dende Yahudi. Dinaˈak weˈ si Pilik ilinganan si Paul duk pakale teˈed iye sābu si Paul magusihat sabab sandel pu si Isa Almasihin. 25 Magusihat isab si Paul weˈ subey aˈahin maghinangan bentel duk subey gaˈi ūtanne napsunen. Magusihat iye sabab hukuman sōng pinatekka Tuhan si meˈ manusiyaˈin si sinōng. Pagkale si Pilik meˈ usihat si Paul inin, tinalew iye duk paˈinne pu si Paul, “Makajari ne kew dahuˈ tahalaˈ. Bang du ku kasaluˈ, linganante saˈ kew balik.” 26 Duk dagun isab, ngase-ngase hep Gubnul Pilik weˈ urungan si Paul iye sabolno, hangkan daran si Paul lingananne duk boˈone magbissā-bissā.

27 Pagpuwas duwen tahun, pagantiˈ si Porkiyus Pestus pu si Pilik maggubnul. Mabayaˈ si Pilik nulut-nulut meˈ Yahudihin, hangkan tinahan pe weˈ ne si Paul dem kalabusu.

25

Si Paul si harapan Gubnul Pestus

1 Pagpuwas tellum bahangi amban katekka si Pestus laˈi si lahat paggubnulanne miyaˈan, pī iye pataked amban Kesarea hap Awrusalam. 2 Paglaˈi si Awrusalam, pī si iye meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ nakuraˈ meˈ Yahudihin moˈo meˈ tuntutde pu si Paulin. 3 Pākude pu si Pestus, dinaˈak binoˈo si Paul pī si Awrusalam. Peggeˈ andang ne bakas pagisunande weˈ hapaˈande si Paul duk papateyde iye si lān. 4 Saguwaˈ sambungan si Pestus siye, paˈinne, “Īˈ si Paul ginuwaldiyahan laˈi si Kesarea. Sōng balik du ku pī laˈi. 5 Ambat kaˈam meˈ taga kapatutin nuhut aku padurul pī si Kesarea duk tuntutanun bi iye laˈi bang asal niyaˈ tahinangne laˈat.”

6 Patennaˈ pe si Pestus laˈi si siye si Awrusalam meˈ walum bahangi atawa sampūˈ, ubus padurul ne iye hap Kesarea. Tekka laˈi, pagellew dambuwaˈin ningkoloˈ iye dem bilik paghukum-hukumanin duk daˈakne binoˈo pī padiyalem si Paul. 7 Pagtekka si Paul, pinagliputan iye weˈ meˈ Yahudi matekka amban Awrusalamin. Tinuntutan iye weˈ de meˈ tuntut basag, saguwaˈ gaˈ niyaˈ purebade. 8 Manjari missā si Paul para si dine. Paˈinne, “Gaˈ niyaˈ bakas tahinangku kuntara si saraˈ bangsa kami Yahudi, atawa kuntara si langgal mahadje īˈen, atawa si Sultan Nakuraˈ si lahat Romahin.” 9 Saguwaˈ si Pestus, kabayaˈannen tasulutne meˈ Yahudihin. Hangkan tinilew si Paul weˈ ne, paˈinne, “Ngatu ke kew pataked pī si Awrusalam duk laˈi ne kew hukumku sabab meˈ tuntut si kaˈu inin?” 10 Paˈin si Paul, “Tiyaˈ ne ku nengge tuˈu si paghukum-hukuman Sultan Nakuraˈin. Subey tuˈu pangahukuman akuhin. Asal kataˈuhannu teˈed, Tuwan, weˈ gaˈ niyaˈ bakas tahinangku laˈatan si meˈ Yahudihin. 11 Bang sabennal-bennal asal kalanggalanku saraˈin, atawa bang niyaˈ bakas tahinangku talep pamapateyan aku, maglillaˈ ku pinapatey. Saguwaˈ bang gaˈi du toˈo meˈ tuntutde si aku inin, gaˈ niyaˈ aˈa makasōngan aku pī si antanande. Mabayaˈ ku hinukum weˈ Sultan Nakuraˈin.” 12 Manjari pagubus si Pestus magisun duk meˈ bagellalnen, sambunganne si Paul, paˈinne, “Peggeˈ mabayaˈ kew hinukum weˈ Sultan Nakuraˈin, hangkan pinapī kew si Sultan Nakuraˈin.”

Si Paul si pagharapan Sultan Agarippa duk si Bernike

13 Tiggel-tiggel puwas miyaˈan, tekka laˈi si Kesarea Sultan Agarippa duk si Bernike, pungtinaˈine dende. Pī siye patindew pu si Pestus pangaddatde iye. 14 Paglabey bang piyem bahangi, inakahan sultanin weˈ si Pestus sabab palkalaˈ si Paulin. Paˈinne, “Niyaˈ tuˈu dambuwaˈ aˈa tinahan weˈ si Pilik. 15 Pagpī ku laˈi si Awrusalam, inakahan ku weˈ meˈ nakuraˈ meˈ imamin duk meˈ kabahiˈan Yahudihin meˈ tuntutde si iyehin. Pākude si aku ilaboˈ iye. 16 Saguwaˈ sambunganku siye weˈ dumaˈin addat kami bangsa Roma ngalaboˈ sine-sine aˈa bang gaˈi dahuˈ iye tapagtāmpak duk meˈ manuntutan iyehin, supaya kasambunganne meˈ tuntut si iyehin. 17 Hangkan pagtuˈu ne siye magtipun, gaˈ ne ku magdayan-dayan. Saguwaˈ pagsasumuhin ningkoloˈ ne ku si bilik paghukumanin duk daˈakku ne si Paul inin binoˈo padiyalem. 18 Nengge meˈ kuntaranen nuntutan iye. Kannalku weˈ tuntutde si iyehin sabab meˈ hinangan laˈatan bakas tahinangne, saguwaˈ dumaˈin. 19 Pagjawabanden hatiˈ sabab āgamade du duk sabab dambuwaˈ aˈa matey inēnan si Isa. Saguwaˈ paˈin si Paul weˈ aˈa miyaˈan ellum koˈ. 20 Duk peggeˈ gaˈi ku magkataˈu-taˈu bang inumey pagpaliksaˈku meˈ miyaˈan,” paˈin si Pestus, “hangkan tinilew weˈ ku si Paul bang ngatu ke iye pī si Awrusalam hinukum laˈi sabab meˈ palkalaˈne miyaˈan. 21 Saguwaˈ mabayaˈ iye hinukum weˈ Sultan Nakuraˈ si Romahin. Makitahan dahuˈ iye duk subey koˈ Sultan Nakuraˈin nettas hukuman palkalaˈnen. Hangkan dinaˈak iye weˈ ku ginuwaldiyahan samantaˈan gaˈi pe iye taboˈo pī si Sultan Nakuraˈin.” 22 Paˈin Agarippa pu si Pestus, “Batang isab takaleku aˈa inin.” “Sumu takalenu du iye,” paˈin si Pestus.

23 Pagsasumuhin tekka pī Agarippa duk si Bernike. Magsemmek siye duk meˈ semmekde mamahalgaˈin duk siye pinahadje weˈ meˈ aˈahin. Padiyalem siye si bilik paghukum-hukumanin magtuhut duk meˈ kapitanin duk meˈ aˈa mabangsahan si lahat miyaˈan. Manjari dinaˈak ne weˈ si Pestus si Paul binoˈo padiyalem. 24 Paglaˈi ne si Paul diyalem, paˈin si Pestus, “Sultan Agarippa, duk kēmon kaˈam matuˈu si kami inin, tiyaˈ ne takitebi aˈa tinuntutan weˈ meˈ Yahudihin kēmon, meˈ Yahudi matuˈu si lahat inin duk meˈ Yahudi si Awrusalamin. Pākude teˈed weˈ aˈa inin subey pinapatey. 25 Saguwaˈ sakaliˈ pinaliksaˈ weˈ ku, gaˈ niyaˈ kasuwaˈku sababne pamapateyan iye. Duk peggeˈ mabayaˈ iye hinukum weˈ Sultan Nakuraˈin, iye pikilankun daˈakku iye binoˈo pī. 26 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ sababne panulatanku Sultan Nakuraˈin,” paˈin si Pestus. “Hangkan hep boˈoku iye pitu paharap si kaˈam, pasōng ne teˈed si kaˈu, Tuwan Agarippa, supaya pagubus tapaliksaˈnu palkalaˈ inin, kaw du paˈin niyaˈ sulatku si Sultan Nakuraˈin. 27 Peggeˈ bang si aku,” paˈinne, “gaˈi patut magpaboˈo pilisu pī si Sultan Nakuraˈin bang gaˈi inaka tuntut si iyehin.”

26

Si Paul missā si harapan Sultan Agarippa

1 Paˈin Agarippa pu si Paul, “Makajari ne kew missā para si dinu.” Manjari magsinyas si Paul peggeˈ sōng ne iye missā. Duk missā ne iye mēbbegan dine. 2 “Tuwan Agarippa,” paˈinne, “kēgan ku teˈed peggeˈ ellew inin kapamissāku bēbbegku si diku tuˈu si panaˈanannu, sabab meˈ palkalaˈ panuntutan meˈ Yahudi akuhin. 3 Pasōng teˈed ku kēgan peggeˈ kataˈuhannu du meˈ addat meˈ Yahudihin duk meˈ luwal pagsaggaˈanden. Hangkan pakimaˈapanku si kaˈu, pakalehun ku. Daˈa kew hadja jumuˈ.

4 “Kēmon meˈ Yahudihin, kataˈuhande du hatulankun kemuwe mākanak ku dem lahatku duk laˈi isab si Awrusalam. 5 Tiggel ne pangataˈude hatulankun duk bang asal mabayaˈ siye, kasaksiˈande weˈ kemuwe tagnaˈley, hatulankun hatulan dambuwaˈ Pariseo. Gaˈ niyaˈ makasaliˈ si meˈ Pariseohin bang panuhutde si saraˈ āgama Yahudihin. 6 Na kuweˈitu,” paˈin si Paul, “tiyaˈ ku tuˈu hinukum sabab pangase-ngaseku weˈ tumanan Tuhanin du janjiˈne si meˈ kapapuˈan kamihin. 7 Iye du isab inin inase-ase meˈ bangsa kami Yahudi sampūˈ duk duwehin, hangkan nambahayang teˈed siye si Tuhan ellew-sangem. Saguwaˈ sabab pangase-ngaseku inin, Tuwan, tiyaˈ ku tinuntutan weˈ meˈ pagkasiku Yahudihin. 8 Weˈey teˈ kaˈam kahunitan kahagad weˈ pakellum Tuhanin du balik meˈ pateyin?

9 “Bisan aku matuˈuhin kuweˈ siyehin du isab. Kannalku weˈ subey ku teˈed maggeˈes ngahinang sasuku kuntara si meˈ manuhut si Isahin, aˈa Nasaretin. 10 Duk iye miyaˈan hininangkun laˈi si Awrusalam tagnaˈ. Kaˈurungan ku kapatut weˈ meˈ nakuraˈ meˈ imamin, hangkan ekka meˈ aˈa masandel pu si Isahin kinalabusu weˈ ku. Duk padūsku isab paghinukum siye hukuman kamatey. 11 Daran papeddiˈanku meˈ masandel pu si Isahin dem meˈ kalanggal-langgalan supaya lebbahande pakahagadde pu si Isahin. Duk hawal peddiˈ ateyku si siyehin, tinurul-turul siye weˈ ku bisan si meˈ kalahatan seddili supaya siye tabinasaku.”

Inaka weˈ si Paul sabab patindegne pu si Isahin

(Hinangan 9.1-19; 22.6-16)

12 “Iye hep miyaˈan akakun,” paˈin si Paul, “hangkan ku hap pī si Damaskus pagubus ku kaˈurungan kapatut duk meˈ daˈakan weˈ meˈ nakuraˈ meˈ imamin. 13 Manjari sābuku si lān, Tuwan, lettu ellew ne miyaˈan, niyaˈ takiteku sahaya amban diyataˈ langit sinag pe amban ellew. Ninag dantaˈ miyaˈan pī si aku duk meˈ saweˈku maglengnganin. 14 Hebbaˈ kami kēmon diyataˈ bulak. Manjari niyaˈ suwala takaleku missā si aku si bissāhan Hibrani. Paˈin suwalahin, ‘O Saul, Saul. Weˈey ku binasanu? Kaˈu hadja kahunitanin bang saggaˈnu ku.’ 15 ‘Sine kew, Tuwan?’ paˈinku. Paˈinne, ‘Si Isa ku. Aku hep bininasanun. 16 Saguwaˈ kuwat kew nengge,’ paˈinne. ‘Hangkan ku paguwaˈ si kaˈu, peggeˈ tapeneˈte kew hinang daraˈakanku. Subey kew magaka si meˈ aˈa sabab pangitenu aku ellew inin duk sabab niyaˈ pe pakitehanku si kaˈu si pasōngan. 17 Timbulte du kew bang kew bininasa weˈ meˈ pagkasinu Yahudi atawa meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi sōng pamapīhanku kaˈuhin. 18 Daˈakte kew pī dalil makellat meˈ mataden supaya talinda siye amban lindem pī si dantaˈ, amban antanan nakuraˈ seyitanin pī si antanan Tuhanin, duk supaya isab taˈampun meˈ duseden bang sandel siye si aku,’ paˈin si Isa, ‘duk sumakup du siye si meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin.’ ”

Inaka weˈ si Paul sabab hinangnen

19 “Hangkan hep, Tuwan,” paˈin si Paul, “asal tinuhut weˈ ku bakas pinabagala si aku amban surgaˈ miyaˈan. 20 Manjari magusihat ne ku tinagnaˈan laˈi si Damaskus, ubus si Awrusalam, ubus bu laˈi isab si meˈ kalahat-lahatan si Yahudiya duk sampay si meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Magusihat ku si siye kēmon weˈ subey pagsusunande duk lebbahande ne meˈ duseden duk subey ne siye nuhut Tuhanin. Duk subey isab pakitehande si meˈ hinanganden weˈ asal pinda ne ateyden. 21 Iye hep inin sababnen hangkan ku siggew meˈ Yahudihin laˈi si langgal hadje duk sōng ku papateyde. 22 Saguwaˈ tinabangan ku weˈ Tuhanin sampay kuweˈitu,” paˈin si Paul, “hangkan tiyaˈ ku nengge tuˈu magaka-aka si kēmon aˈa, si meˈ mabangsahanin duk si meˈ madiyawaˈ bangsanen saliˈ-saliˈ. Gaˈ niyaˈ akaku palabi amban binissā meˈ kanabihan awwalley duk binissā si Musa sabab maˈumantag si pasōnganin. 23 Paˈinde hep weˈ Almasihin subey nandalan kabinasahan duk matey. Duk Almasihin dehellu pinakellum amban meˈ pateyin, duk urunganne dantaˈ pikilan meˈ Yahudihin duk meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin. Hātinen palataˈne si siye weˈ makajari ne siye timbul.”

24 Sasang si Paul missā sa miyaˈan mēbbegan dine, ginasudan iye weˈ si Pestus, paˈinne, “Paul, binalew ne kew. Lumanduˈ kataˈunun duk iyan makabalew kaˈuhin.” 25 Nambung si Paul, paˈinne, “Tuwan Pestus, gaˈ ku ituˈ binalew. Meˈ bissākun bennal duk tewwaˈ. 26 Tahāti sultanin du meˈ bissāku inin,” paˈin si Paul. “Hangkan ku makatawakkal missā si iye, peggeˈ tabugtuˈku weˈ kataˈuhanne du kēmon bakas maˈumantagin. Asal du meˈ maˈumantag inin dumaˈin tinapuk. 27 Sultan Agarippa,” paˈin si Paul. “Kahagadnu ke bissā meˈ kanabihanin? Kataˈuhanku weˈ kahagadnu.” 28 Paˈin Agarippa pu si Paul, “Tapikilnu hatu weˈ kahumatannu ku dayiˈ-dayiˈ nuhut Almasi.” 29 “Dayiˈ-dayiˈ ne ke atawa tiggel,” paˈin si Paul, “iye pināku-pākuku si Tuhanin, weˈ dumaˈin hadja kaˈu, Tuwan, saguwaˈ kēmon meˈ mapakale si aku ellew inin, bang du pasaliˈ si aku nuhut Almasi, gaˈi hadja isab pasaliˈ iningketan.”

30 Manjari kuwat sultanin duk gubnulin duk si Bernike duk kēmon saweˈde magtingkoloˈin. 31 Pagtahalaˈ ne siye billaˈi, magbissā-bissā siye, paˈinde, “Aˈa miyaˈan gaˈ niyaˈ tahinangne pataˈ pamapateyan iye atawa pangalabusuhan iye.” 32 Paˈin Agarippa pu si Pestus, “Makajari siˈ aˈa miyaˈan pinaluwas bang gaˈ iye magpaˈin weˈ mabayaˈ iye hinukum weˈ Sultan Nakuraˈin.”

27

Patulak si Paul hap Roma

1 Sakaliˈ pagsukatanden weˈ patulak kami hap lahat Italiya, sinōngan ne weˈ de si Paul duk meˈ pilisu sinduwehin pī si antanan Juliyus, dambuwaˈ meˈ kapitan si kumpaniya meˈ sundalu bangsa Roma inēnan “Kumpaniya Sultan Nakuraˈin.” 2 Pasakey kami si dambuwaˈ kappal amban Adaramittu, tulaknen hap meˈ kalahatan laˈi si lahat Asiya. Manjari patulak ne kami. Nuhut kami isab si Aristarkus, aˈa Makedoniya maglahat laˈi si Tessalonika. 3 Pagsasumuhin tekka kami laˈi si Sidon. Hāp isab mātabat Juliyusin pu si Paul. Pinasagadan weˈ ne si Paul pī nindew meˈ bagayne si lahat Sidon miyaˈan, supaya iye tatabangande ine-ine sukal si iye. 4 Patulak kami amban Sidon, duk nusul kami pūˈ Kiprusin paˈellig-ellig peggeˈ pasumbal baliyuhin. 5 Ubus palabey kami tapit si lahat Kilikiya duk Pampiliya, manjari tekka kami si Mira, puweblo laˈi si lahat Likiyas, duk duwaˈi kami laˈi. 6 Niyaˈ kappal takite kapitanin laˈi amban puweblo Iskandal sōng patulak hap Italiya duk pinasakey kami weˈ ne laˈi.

7 Lomboy teˈed duk hunit lengngan kamihin bang piyem bahangi, sampay tekka kami tapit si puweblo Kinidus. Manjari peggeˈ pales baliyu mapasumbalin, gaˈi kami sumōng pī; hangkan padiyaˈut kami tudju Tōng Salmone bu paˈellig kami si dambiyaˈ pūˈ Kerete. 8 Nusul-nusul higad kami duk bisan kami kahunitan ujud tekka kami si dungguˈan inēnan bang si bissāte, ‘Meˈ Dungguˈan Hāp.’ Gaˈi du miyaˈan tala amban puweblo Laseya.

9 Peggeˈ tiggel-tiggel ne kami miyaˈan si lān, siya-siya ne bang palanjal pe kami peggeˈ baytu habagat ne. Sinessaˈan meˈ aˈahin weˈ si Paul, paˈinne, 10 “Meˈ bagay, pandogahanku weˈ tulakte bi amban inin asal siya-siya. Kaw kappalin duk duwaˈanin lepas duk sampay umulin.” 11 Saguwaˈ kapitan meˈ sundaluhin, kinahagad pe weˈ ne pinaˈin kapitan kappalin duk dapuˈnen amban pinaˈin si Paulin. 12 Padungguˈan miyaˈan gaˈi hāp padehengan bang baytu habagat hangkan kaˈekkahanin mabayaˈ ne patulak ngapas Penisiya duk pinalabey dahuˈ habagatin laˈi. Penisiya īˈ dambuwaˈ padungguˈ-dungguˈan laˈi si pūˈ Kerete gaˈi tewwaˈ baliyu.

Habagat si tengngaˈ sellang

13 Manjari, pagsakaliˈ nihup sātanin gaˈi du basag, kannal meˈ aˈahin hāp ne patulakan. Hangkan inonot ne weˈ de padiyataˈ gontengin duk patulak ne kami nusul-nusul pūˈ Kerete miyaˈan. 14 Saguwaˈ gaˈ du tiggel, nihup ne baliyu mabasagin amban higad. 15 Tewwaˈ baliyu kappalin duk peggeˈ gaˈi sumampang kappalin si baliyu, pinasagadan ne hadja weˈ kami kappalin boˈo baliyuhin. 16 Ujudnen umellig kami si dambiyaˈ pūˈ Kauda, pūˈ dikiˈ-dikiˈ. Duk laˈi, bisan kami kahunitan, tapahaget weˈ kami buti bakas tinundan-tundanin. 17 Pinasakat weˈ de butihin diyataˈ kappal ubus bu ileges weˈ de baran kappalin duk ingket duk gaˈi kepak. Ilebbes isab weˈ de banugin peggeˈ tinalew siye kaw sumanglad kappalin pī si tebbahan tapit laˈi si Libiya. Duk pinasagadan ne weˈ de kappalin boˈo baliyu. 18 Basag pe teˈed badjuhin hangkan pagsasumuhin nagnaˈ ilaboˈ weˈ de dem tahik meˈ duwaˈan kappalin. 19 Katellum bahanginen, tinimanan weˈ de sinduwe meˈ kapanyapan kappalin ilaboˈ magdem tahik. 20 Duk bang piyem bahangi gaˈ niyaˈ takite kami mata ellew atawa poteˈan. Duk gaˈ paluggaˈ baliyu mapalesin. Gaˈ ne teˈed kami ngase-ngase weˈ timbul pe kami.

21 Manjari, peggeˈ tiggel-tiggel ne gaˈ niyaˈ meˈ aˈahin makaˈakan, nengge si Paul si tengngaˈde duk paˈinne si siye, “Meˈ bagay, bang pakalebi siˈ ku miyaˈan, gaˈ siˈ kite bi tumulak amban pūˈ Kerete. Duk gaˈi siˈ kite bi magkatiksaˈan duk kalepasan. 22 Saguwaˈ kuweˈitu junjungku si kaˈam, papagenun bi ateybin. Gaˈ du kaˈam iyan niyaˈ magmula. Luwal hadja kappalin malepasin. 23 Peggeˈ dibuhiˈ,” paˈin si Paul, “niyaˈ pabagala si aku dambuwaˈ malaˈikat amban Tuhan sinambahayangkun duk sukuˈ si iye ku. 24 Paˈin malaˈikatin si aku, ‘Daˈa kew talew, Paul. Subey du kew humarap si Sultan Nakuraˈin. Duk hawal kahāp Tuhan si kaˈuhin, sampay meˈ saweˈnu si kappal inin ellum du.’ 25 Hangkan meˈ bagay,” paˈin si Paul, “papagenun bi ateybin. Peggeˈ ngandel ku si Tuhan weˈ tuman du bakas pinaˈin si aku miyaˈan. 26 Saguwaˈ taboˈo baliyu du kite bi sumanglad si dambuwaˈ pūˈ.”

27 Kasampūˈ duk ampat sangemnen kemuwe tagnaˈ badju miyaˈan, laˈi pe kami taboˈo-boˈo weˈ baliyuhin si diyaˈut tahik Adariya. Pagsōng nengaˈ bahangi ne, meˈ maghinang si kappalin, talessa-lessade weˈ tapit ne kami si higad. 28 Hangkan matuntun siye ingket iningketan bohat si tuggune supaya kataˈuhan bang saˈingge laleman tahikin. Manjari lalemannen niyaˈ duwempūˈ deppe. Gaˈ du tiggel, pinatuntun ne isab weˈ de balik ingketin. Sampūˈ saˈ duk limen deppe lalemannen. 29 Talew siye kaw sumanglad kappalin pī si kabatuhan, hangkan ngalaboˈ siye ampat gonteng amban buliˈ kappalin. Duk māku-māku siye si Tuhan karayaw mura ne ellew. 30 Meˈ aˈa maghinang si kappalin sōng lahi amban kappal. Magmā-mā pī siye si mundaˈ kappalin ngalaboˈ meˈ gonteng bu iluklusan weˈ de ingket panowengan butihin duk pinatuntun weˈ de pī si tahik. 31 Saguwaˈ paˈin si Paul si kapitanin duk si meˈ sundaluhin, “Bang tahalaˈ meˈ aˈa iyan amban kappal, magmula kaˈam.” 32 Hangkan kinehet weˈ meˈ sundaluhin ingket butihin duk ne humanut.

33 Pagsōng ellew ne, binuyuˈ-buyuˈ siye weˈ si Paul kēmon dinaˈak mangan. Paˈinne, “Sampūˈ ne duk ampat bahangi kuweˈitu pagsusebin. Gaˈ kaˈam bakas mangan ine-ine. 34 Hangkan junjungku si kaˈam, mangan kaˈam dahuˈ duk kaˈam makatatas. Peggeˈ gaˈ du kaˈam iyan niyaˈ magmula.” 35 Ubus miyaˈan bissāne, ngeddoˈ si Paul pan duk magpasalamat iye si Tuhan si matahande kēmon. Ubus bu kinepak-kepak weˈ ne panin bu mangan. 36 Manjari ngahaget ne ateyden duk mangan isab siye kēmon. 37 Niyaˈ kami duwe hatus duk pitumpūˈ duk ennem meˈ aˈa dem kappalin. 38 Pagmakaˈakan ne siye kēmon, duk esso ne, ilaboˈ weˈ de buwas tiriguhin dem tahik supaya ngalampung kappalin.

Magkaˈat kappalin

39 Pagellew ne, gaˈ takilalede bang pūˈ ine takitede matapit miyaˈan, saguwaˈ niyaˈ takitede tahik paloˈok taga umus si higad. Iye pikilanden, bang makajari, pasangladde kappalin laˈi si umus miyaˈan. 40 Hangkan kinehet weˈ de ingket meˈ gontengin duk inambanan ne dem tahik. Ilekkahan isab weˈ de ingket pamekkes bansān kappalin. Ubus bu pinatengge weˈ de banug si mundaˈin duk binoˈo ne weˈ baliyu kappalin tudju higad. 41 Saguwaˈ niyaˈ talanggalde kababewan manjari sumanglad kappalin laˈi. Mundaˈ kappalin masumangladin duk gaˈi ne umusaˈ, saguwaˈ buliˈnen jadjag weˈ basag goyakin.

42 Pikilan meˈ sundaluhin papateyde meˈ pilisuhin kēmon, supaya gaˈ niyaˈ lumangi pī si higad paleppa. 43 Saguwaˈ kapitanin gaˈi mabayaˈ weˈ niyaˈ umantag pu si Paul. Hangkan pinages weˈ ne meˈ sundaluhin, gaˈi dinaˈak hininang tapikilde miyaˈan. Bisan miyaˈan, dinaˈak pe weˈ ne kēmon meˈ mataˈu mapalangihin patugpaˈ dehellu duk palangi ne pī si higad. 44 Meˈ sinduwehin dinaˈak paturul maggampalan diyataˈ meˈ papan-papan atawa meˈ kayu mapolong amban kappalin. Kuweˈ miyaˈan katimbul kamihin kēmon pī si higad.

28

Laˈi si pūˈ Malta

1 Pagtekka kami si higad, niyaˈ ne ngakahan kami weˈ ēn pūˈ miyaˈan Malta. 2 Meˈ aˈa maglahat malaˈihin ngasip teˈed si kami. Peggeˈ nagnaˈ ne ulan duk haggut, magtukun siye ebbut duk hinatul kami weˈ de kēmon. 3 Magtimuk si Paul meˈ langgas-langgas da pekkesan. Sasangne magteppukne pī dem ebbutin, niyaˈ sawe bisa paguwaˈ hawal panas ebbutin duk patoket pī diyataˈ tangan si Paul. 4 Pagkite meˈ aˈa pūˈ miyaˈan sawe mapatoket diyataˈ tangan si Paulin, magbissā-bissā siye. Paˈinde, “Aˈa inin asal bakas mapatey. Bisan iye lumuwas amban tahik, saguwaˈ gaˈi katangguhan karalnen. Asal masi du iye matey.” 5 Saguwaˈ pinagpagan hadja weˈ si Paul sawehin pī dem ebbut duk gaˈ du makaˈine iye. 6 Inagad-agadden weˈ bahaˈ tangannen atawa bessuwang hadja iye hebbaˈ matey. Saguwaˈ pagtiggel-tiggel ne siye ngagad bu gaˈ du niyaˈ takitede umantag pu si Paul, manjari pinda ne pikilan meˈ aˈa Malta miyaˈan. Paˈinde weˈ dambuwaˈ iye tuhan.

7 Tapit laˈi si antag miyaˈan niyaˈ meˈ bulakan, dapuˈnen si Publiyus, datuˈ laˈi si pūˈ miyaˈan. Binoˈo kami si lumaˈne duk hinatul kami weˈ ne pahāp-hāp dem tellum bahangi. 8 Sābu miyaˈan, sama si Publiyusin laˈi pabāk peggeˈ saki iye maglemmun duk magsungiˈ lahaˈ. Padiyalem si Paul pī si bilikne māku-māku si Tuhan para si iye, duk binettad weˈ si Paul meˈ tangannen laˈi si iye duk iye kawuliˈan. 9 Sabab miyaˈan, kēmon aˈa taga saki si pūˈ miyaˈan hap pī isab pu si Paul duk kawuliˈan isab siye. 10 Ekka meˈ lasa-lasahan pangurung meˈ aˈahin kami. Duk sakaliˈ ne kami sōng patulak, moˈo siye pī si kappal meˈ masukal si kamihin pamalutuˈde kami.

Amban Malta hap Roma

11 Niyaˈ tellum bulan bahu kami tumulak amban pūˈ miyaˈan. Pasakey kami si dambuwaˈ kappal amban puweblo Iskandal bakas padeheng baytu habagatin laˈi si pūˈ miyaˈan. Ēn kappal miyaˈan, “Meˈ Tuhan Kambalin.” Manjari patulak ne kami. 12 Padungguˈ kami laˈi si puweblo Sirakus duk laˈi kami tellum bahangi. 13 Ubus patulak kami billaˈi duk tekka kami si puweblo Regiyum. Pagsasumuhin nihup sātanin, hangkan patulak kami billaˈi duk paglabey duwem bahangi tekka kami laˈi si puweblo Puteyoli. 14 Laˈi niyaˈ kasuwaˈ kami meˈ tindeg si Isa. Inohotan kami weˈ de patennaˈ laˈi si siye da simana. Puwas miyaˈan palanjal ne kami hap Roma. 15 Pagtakale weˈ meˈ katindegan si Isa si Romahin weˈ tekka ne kami, maglengngan siye pasampang si kami ngeregseˈ Tiyanggi Appiyus duk si kalumaˈan inēnan Tellu Kaddayan. Pagkite si Paul siye, magsukul iye si Tuhan duk ngahaget ateynen.

Tekka si Paul si puweblo Roma

16 Pagtekka kami si Roma, pinasagadan si Paul maglumaˈan dine. Niyaˈ hadja dambuwaˈ sundalu manteyan iye. 17 Paglabey tellum bahangi, dinaˈak weˈ si Paul pī magtipun meˈ nakuraˈ meˈ Yahudi si puweblo miyaˈan. Paglaˈi ne siye magtipun, paˈin si Paul si siye, “Meˈ kapungtinaˈihanku, aku inin gaˈ niyaˈ duseku si pagkasiku Yahudi, duk gaˈ bakas kalanggalanku meˈ kaˈaddat-addatan kapapuˈanten bi. Saguwaˈ bisan du gaˈ niyaˈ duseku, siniggew ku duk pinilisu weˈ meˈ Yahudi si Awrusalamin duk sinōngan ku weˈ de pī si antanan bangsa Roma. 18 Sinumariya ku weˈ meˈ bagellal bangsa Romahin duk batang ne ku paluwasde peggeˈ gaˈ niyaˈ takasuwaˈde jān pamapateyan aku. 19 Saguwaˈ gaˈi ngatu meˈ Yahudihin bang pinaluwas ku. Hangkan gaˈ niyaˈ tapikilku seddili amban makihukum si Sultan Nakuraˈin, bisan ne gaˈ niyaˈ panuntutanku meˈ pagkasiku Yahudihin. 20 Hangkan hep pināku weˈ ku magkite duk magbissā duk kaˈam. Kuweˈitu tiyaˈ ku kinarena sabab panuhutku dambuwaˈ inase-asete bi bangsa Israˈilin.” 21 Paˈinde pu si Paul, “Gaˈ kami bakas makasangka sulat amban lahat Yahudiya sabab kaˈu. Gaˈ isab niyaˈ meˈ Yahudi bakas mabillaˈihin moˈo aka pitu atawa missā laˈat sabab kaˈu. 22 Saguwaˈ batang pakale kami bang ine kinahagadnun, peggeˈ kataˈuhan kami weˈ bisan antag kinuntarahan teˈed weˈ meˈ aˈahin toloˈ tinuhutnu inin.”

23 Manjari magkeddew siye duk si Paul bang sumiyan pamissāne si siyehin. Pagtekka ellew pagkeddewanden, ekka siye mapī si lumaˈ patennaˈan si Paulin. Kemuwe salung sampay sangem, pinahātihan weˈ si Paul si siye duk inusihatan siye weˈ ne sabab pagbayaˈ Tuhanin. Suleyanne teˈed siye ngahumatan nuhut si Isa sābune ngusihatan siye amban saraˈ si Musa duk amban kitab kanabi-nabihanin. 24 Niyaˈ siye kahumatan si binissānen saguwaˈ sinduwehin gaˈi kahagad. 25 Gaˈ siye maguyun. Manjari pagsōng moleˈ ne siye, niyaˈ pe bissā si Paul. Paˈinne si siye, “Asal tumuˈun teˈed lapal amban Niyawa Sutsihin, iye pinalataˈ Nabi Isaya si meˈ kapapuˈanbin. Peggeˈ paˈinne hep pu Nabi Isaya,

26 ‘Pī kew si bangsa inin duk paˈinun si siye: Luwal ne hadja kaˈam pakale saguwaˈ gaˈi du tasabutbi. Luwal ne hadja kaˈam mayam saguwaˈ gaˈi du takitebi. 27 Peggeˈ meˈ aˈa bangsa inin tuwas kōkden. Tinampengan weˈ de meˈ tayingeden, pinakeddem weˈ de meˈ mataden. Bang ngite mataden duk makakale tayingeden duk makahāti pikilanden, balik siye iyan pitu si aku, paˈin Tuhanin, duk pakoleˈku siye.’ ”

28 Duk paˈin si Paul pe, “Subey kataˈuhanbi, weˈ pinasampay ne si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin lapal Tuhan sabab panimbulne meˈ manusiyaˈin. Duk asal pakale du siye iyan.” 29 Pagubus inin paˈin si Paul, tahalaˈ ne meˈ Yahudihin duk magjawab teˈed siye.

30 Dem duwen tahun laˈi si Paul patennaˈ si lumaˈ inalkilahan. Inaddatan weˈ ne kēmon aˈa mapī si iyehin. 31 Magmahalayak iye sabab pagbayaˈ Tuhanin duk magusihat iye sabab Isa Almasi, Panuhutanin. Gaˈ niyaˈ talew-talewne magusihat duk gaˈ niyaˈ mages iye.

Roma

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Sulat si Paul si meˈ aˈa Romahin

Pahāti sabab sulat si Paul si

meˈ aˈa Romahin

Roma inin ēn puweblo hadje si lahat Italiya. Matuˈuhin Italiyahin inēnan Roma du isab. Laˈi si puweblo Roma patennaˈan Sultan Nakuraˈin. Sultan Nakuraˈin, ekka du isab meˈ lahat seddili mapaliput si tahik inēnan Mediterrahin antananne.

Laˈi si puweblo Roma ekka aˈa amban meˈ kabangsa-bangsahan patennaˈ laˈi. Duk niyaˈ isab meˈ aˈa sandel pu si Isa patennaˈ laˈi. Mabayaˈ si Paul hap pī nindew siye, saguwaˈ tiggel iye gaˈi tapī, peggeˈ luwal niyaˈ makaˈalal iye. Hangkan nulat iye magaka weˈ magsakap ne iye nindew siye ubus bu palaˈus pī hap lahat Kastilaˈ magmahalayak isab laˈi aka-aka hāp sabab Isa Almasihin.

Si sulat inin pinahāti teˈed weˈ si Paul bang saˈingge meˈ aˈahin pinaghāp duk Tuhanin: luwal sabab sandelden dumaˈin sabab hinanganden.

1

1 Sulat inin amban si Paul pinasampay piyu si kaˈam si lahat Romahin. Aku inin daraˈakan Isa Almasi. Tapeneˈ ku weˈ Tuhanin duk kawakilan ku weˈ ne magmahalayak aka-aka mahāp amban iyehin. 2 Aka-aka mahāp inin pananggup Tuhanin awwalley duk dinaˈak weˈ ne sinulat si meˈ nabinen dem kitab. 3 Aka-aka mahāp inin sabab Anak Tuhanin, Isa Almasi, Panuhutanten bi. Pinalahil iye si dunya tubuˈ Sultan Daˈud pagmanusiyaˈ iye. 4 Saguwaˈ Tuhan teˈed iye. Weˈ balakat Tuhanin pastiˈ weˈ bennal iye Anak Tuhanin peggeˈ pinakellum iye balik amban kamateynen. 5 Sabab si Isa Almasi inurungan ku hinang weˈ Tuhanin. Kawakilan ku weˈ ne magmahalayak aka-aka mahāpin supaya niyaˈ taboˈoku amban kēmon meˈ kabangsa-bangsahanin meˈ aˈa sandel duk nuhut pu Isa Almasi supaya iye tapudji. 6 Sakup du isab kaˈam meˈ maluˈu si lahat Romahin. Tapeneˈ kaˈam weˈ Tuhanin duk kaˈam sukuˈ pu si Isa Almasi.

7 Hangkan ku inin nulat si kaˈam meˈ maluˈu si lahat Romahin. Kalasahan Tuhanin kaˈam duk tapeneˈ kaˈam weˈ ne supaya kaˈam meˈ aˈane. Karayaw weˈ luwal kaˈam ipat Tuhanin, Samaten bi duk Isa Almasi, Panuhutanten bi. Karayaw isab weˈ urungande kaˈam kasanyangan dem ateybi.

Magsukul si Paul si Tuhan

8 Iye inin tagnaˈ kabayaˈanku inaka si kaˈamin weˈ asal magsukul ku si Tuhan sababbi kēmon. Peggeˈ bawag ne si tibuˈukan dunya weˈ sandel kaˈam pu Isa Almasi. Si Isa Almasi jānnen hangkan tayimaˈ Tuhanin pagsukulkun. 9 Luwal ku māku-māku si Tuhan para si kaˈam. Kataˈuhan Tuhanin weˈ toˈo pinaˈinku inin. Maghinang ku si iye ateykun dambūs-būs, magmahalayak ku aka-aka mahāp sabab Anaknen. 10 Pāku-pākuku si Tuhan weˈ bang amban bayaˈne du tapiyu ne siˈ ku nindew kaˈam. Tiggel ne kabayaˈku mapiyuhin. 11 Peggeˈ mabayaˈ teˈed kaˈam kiteku duk kaˈam katoloˈanku meˈ bakas panoloˈ Niyawa Tuhan akuhin supaya magkasōng sandelbin. 12 Hāti pinaˈinkun, mabayaˈ ku piyu si kaˈam supaya kite bi kapagasig-inasig. Asig ateybin bang kitebi sandelkun duk asig isab ateykun bang kiteku sandelbin.

13 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, kabayaˈankun kataˈuhanbi weˈ daran ku magsakap piyu nindew kaˈam saguwaˈ niyaˈ makaˈalal aku hangkan ku gaˈ tapiyu. Mabayaˈ ku piyu supaya ku kapagmahalayak si kaˈam duk du niyaˈ meˈ aˈa maluˈuhin taboˈoku nuhut Isa Almasi kuweˈ pamoˈoku meˈ aˈa amban meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi sinduwehin. 14 Subey ku teˈed magmahalayak sabab Isa Almasi si kēmon manusiyaˈ bisan ine bangsanen, si meˈ taga pangadjiˈin duk si meˈ maˈawamin. 15 Hangkan hep mabayaˈ ku teˈed piyu magmahalayak aka-aka mahāpin si kaˈam isab meˈ maglahat maluˈu si Romahin.

16 Gaˈi ku teˈed iyaˈ magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. Peggeˈ kēmon makahagad si aka-aka mahāp inin, tinagnaˈan amban Yahudi pī si meˈ dumaˈin Yahudi, laˈi balakat Tuhanin maluwas siye amban duseden. 17 Amban aka-aka mahāp inin kataˈuhante bang saˈingge supaya kimmatan Tuhanin meˈ aˈahin bentel. Subey hadja siye sandel dambūs-būs pu Isa Almasi. Tasulat dem kitab sabab inin, pinaˈin, “Sine-sine masandel si Tuhanin, kimmatan Tuhanin iye bentel duk ellum du iye.”

Kēmon manusiyaˈin taga duse

18 Tuhanin laˈi si surgaˈ duk pakitehanne weˈ astel teˈed iye si meˈ manggaˈi matalew si iyehin duk si meˈ maghinangan malaˈatin. Sabab hinangande malaˈatin, saggaˈde meˈ aˈa sinduwehin supaya gaˈi kataˈuhande toloˈ mabennal sabab Tuhanin. 19 Legga Tuhanin du siye peggeˈ pastiˈ du si siye bang ine-ine makajari kinataˈuhan sabab Tuhanin, bu Tuhanin ne teˈed magpapastiˈ si siyehin. 20 Kemuwe pinapanjari weˈ Tuhanin dunyahin, pastiˈ si meˈ aˈahin weˈ Tuhanin taga balakat gaˈi tahalaˈ bisan du gaˈi takitede balakatnen, duk pastiˈ isab si siye weˈ iye Tuhan mabennalin bisan du iye gaˈi takitede. Tahāti meˈ aˈahin sabab Tuhanin duk sabab balakatnen si meˈ bayuˈ-bayuˈan bakas pinapanjarinen. Hangkan gaˈi siye kapagdaˈawa sabab hinanganden. 21 Kataˈuhande hep sabab Tuhanin, saguwaˈ bisan du kataˈuhande weˈ asal pataˈ iye pinahadje peggeˈ iye Tuhanin, gaˈi iye pahadjede. Gaˈi siye bisan magsukul si iye sabab meˈ tahinangnen. Saguwaˈ iye hadja pinikilden meˈ manggaˈ niyaˈ gunanen. Lanab pikilanden hangkan gaˈi tahātide mabennalin. 22 Paˈinde weˈ lalem pikilanden bu paˈin dupang hatiˈ siye. 23 Gaˈi pahadjede Tuhan manggaˈi mamateyin. Iye pinahadjeden limbagan manusiyaˈ mamateyin duk limbagan manuk-manuk, limbagan hayep, duk limbagan meˈ mapalele diyataˈ bulakin.

24 Hangkan hep pasagadan Tuhanin siye maghinang meˈ kasabulan kinabayaˈan ateyde hininangin. Magkahinangan siye makaˈiyaˈ-iyaˈ duk meˈ pagkasiden. 25 Gaˈi kahagadde mabennal sabab Tuhanin saguwaˈ iye kinahagadden manggaˈi mabennalin. Tuhanin magpapanjari kēmon-kēmonin saguwaˈ gaˈi iye pahadjede duk gaˈi iye tuhutde. Iye pinahadjeden meˈ bayuˈan bakas pinapanjarinen. Saguwaˈ Tuhanin subey pinudjihin salama-lama. Amin.

26 Hangkan hep pinasagadan siye weˈ Tuhanin maghinangan makaˈiyaˈ-iyaˈ ngūtan napsu baranden. Bisan meˈ dendehin gaˈi mabayaˈ si lella. Iye kinabayaˈanden pagkaside dende duk magkahinangan siye laˈat. Bu gaˈi inin patut. 27 Damikkiyan isab meˈ lellahin gaˈi ne mabayaˈ si dendehin saguwaˈ iye kinabayaˈanden pagkaside lella duk magkahinangan siye laˈat. Lella magkahinangan makaˈiyaˈ-iyaˈ duk lella. Tumbas si siyehin matalep si hinangande malaˈat inin.

28 Peggeˈ gaˈi bayaˈ essebde meˈ toloˈ mabennal sabab Tuhanin, manjari pinasagadan siye weˈ ne magpikilan meˈ malaˈatin. Hangkan maghinang siye meˈ hinangan manggaˈi subey hininangden. 29 Pennoˈ dem ateyden weˈ bayuˈ-bayuˈan duse duk sasuku malaˈatin. Napsuhan siye duk maghinang siye laˈat si saweˈde. Luwal siye ngimbūhan saweˈde. Mapatey siye. Luwal siye magsasaˈ duk ngakkalan siye saweˈde. Kabayaˈanden laˈat matekka si saweˈden. Luwal siye magkoto-koto. 30 Luwal siye ngalimutan saweˈde. Bunsi siye si Tuhan duk ngandiyawaˈ-ngandiyawaˈan siye saweˈde. Langkew teˈed ateyden duk abbuhan siye. Luwal siye magpikil bang saˈingge pamasōngde meˈ hinangande malaˈatin. Gaˈi siye nuhut toloˈ matettoˈade. 31 Meˈ aˈa dupang siye. Gaˈi tumanande bang niyaˈ bissāde. Gaˈi siye malasa duk maˈaseˈ si pagkaside. 32 Kataˈuhande weˈ paˈin saraˈ Tuhanin weˈ sasuku maghinangan meˈ duse inin asal pataˈ matey. Saguwaˈ bisan kataˈuhande inin, magduse pe siye namba duk sinna isab siye bang niyaˈ maghinangan kuweˈ siyehin.

2

Hukum duk legga Tuhanin kēmon meˈ manusiyaˈin

1 Sine-sine ne kaˈam, meˈ bagaykun, gaˈi tapaˈinbi weˈ gaˈ niyaˈ dusebi, duk iye taga dusehin duk subey ileggahin meˈ saweˈbin, peggeˈ meˈ hinangan malaˈat panuksaˈanbi siyehin hinangbi du isab. Bang tuksaˈbi siye kuweˈ du kaˈam nuksaˈ dibi. 2 Kataˈuhante weˈ patut Tuhanin ngalegga meˈ aˈa maghinangan meˈ malaˈat miyaˈan. 3 Kannalbi weˈ gaˈi kaˈam legga Tuhanin bu hinangbi du meˈ hinangan laˈat panuksaˈanbi saweˈbin? 4 Sewukat ne Tuhanin maˈaseˈ si kaˈam, duk kuweˈ gaˈi hadja hinangne ine dusebin, duk gaˈi kaˈam magtawus leggane, hatu kannalbi weˈ gaˈi iye subey asipbi. Gaˈi ke tahātibi weˈ hangkan Tuhanin maˈaseˈ si kaˈam, peggeˈ kaw du pagsusunanbi dusebin duk pinda ne ateybin? 5 Saguwaˈ tuwas kōkbin, gaˈi bayaˈ lebbahanbi dusebin. Hangkan hep pasōng pangalegga kaˈamin bang taˈabut ne ellew pamakite Tuhan astelne si meˈ duse manusiyaˈin duk pamakitene hukumanne mabentelin. 6 Peggeˈ tumbasan Tuhanin du meˈ manusiyaˈin dangan-dangan matalep si hinangden. 7 Niyaˈ meˈ aˈa magtuyuˈ maghinang hāp peggeˈ inapasden pudji Tuhanin siye duk pahadjene siye. Apasde isab weˈ urungan Tuhanin siye umul gaˈ tamananne. Meˈ aˈa inin asal urungan Tuhanin du umul si surgaˈ gaˈ tamananne. 8 Sinduwe meˈ aˈahin isab iye hadja tapikilden diden. Gaˈi tuhutde toloˈ mabennal amban Tuhanin saguwaˈ iye tinuhutden manggaˈi matewwaˈin. Pakitehan Tuhanin si siye weˈ astel iye manamal-namal duk leggane teˈed siye. 9 Kēmon maghinangan malaˈatin inurungan kasusehan weˈ Tuhanin duk tiniksaˈ du siye. Dumaˈin hadja meˈ Yahudihin saguwaˈ sampay meˈ bangsa seddilihin isab. 10 Saguwaˈ kēmon manusiyaˈ maghinangan mahāpin, pudji Tuhanin du siye, duk pahadjene siye, duk urunganne siye kasanyangan dem ateyde. Dumaˈin hadja meˈ Yahudihin saguwaˈ sampay meˈ bangsa seddilihin isab. 11 Peggeˈ gaˈi pagbiddaˈ Tuhanin manusiyaˈin; saliˈ-saliˈ siye si matahanne bisan ine bangsanen.

Dumaˈin saraˈin jānnen hangkan timbul meˈ aˈahin

12 Meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin, gaˈi kataˈuhande saraˈ Tuhan tasulat weˈ si Musahin. Bang magduse siye legga Tuhanin siye duk tapī siye si narkaˈ. Saguwaˈ dumaˈin pangalegga siyehin sa pinaˈin dem saraˈin. Meˈ Yahudihin, siye pangurungan saraˈin, bang magduse siye, hinukum siye bang tatuhutde ke saraˈin atawa gaˈ. Bang gaˈ tuhutde, legga Tuhanin siye sa pinaˈin dem saraˈin. 13 Dumaˈin aˈa makakale saraˈ Tuhanin iye inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. Saguwaˈ aˈa manuhut kēmon pangandaˈakan dem saraˈin, iye inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. 14 Meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin gaˈ laˈi si siye saraˈ Tuhanin. Saguwaˈ bisan gaˈ laˈi si siye saraˈ Tuhanin, bang patekka niyaˈ meˈ pangandaˈakan dem saraˈin tatuhutde peggeˈ kataˈuhande dem pikilande bang ine mahāp hininangin. Hangkan kuweˈ niyaˈ saraˈ dem pikilande. 15 Takite si meˈ hinanganden weˈ kataˈuhande dem ateyde bang ine pinaˈin dem saraˈ si Musahin. Kataˈuhande dem pikilande bang hinanganden hāp atawa laˈat. Bang patekka tapikilde weˈ laˈat hinanganden duk bang patekka isab tapikilde weˈ hāp hinanganden. 16 Paˈin aka-aka mahāp minahalayakkun weˈ sa miyaˈan du isab si ellew dambuli bang daˈak Tuhanin ne hinukum pu Isa Almasi meˈ manusiyaˈin. Pinaguwaˈ du iyan weˈ Tuhanin meˈ tinapukande dem ateyden duk hukumne siye.

Gaˈi timbul meˈ Yahudihin sabab panuhutde saraˈin

17 Paˈinbi weˈ Yahudi kaˈam, meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin. Ngandel kaˈam weˈ peggeˈ luˈu si kaˈam saraˈ Tuhanin tayimaˈ Tuhanin du kaˈam. Magabbu kaˈam weˈ kaˈam hadja mangataˈuhan Tuhanin. 18 Kataˈuhanbi bang ine kabayaˈan Tuhan subey hininangbin. Duk taˈu kaˈam meneˈ hinangan mapatutin peggeˈ taˈayabi iyan amban saraˈ Tuhanin. 19 Paˈinbi weˈ kaˈam dalil manundan meˈ mapessekin. Hātinen taˈu kaˈam magtoloˈ sabab Tuhanin. Paˈinbi isab weˈ kuweˈ kaˈam dantaˈ niyewan meˈ aˈa dem lindemin, hātinen taˈu kaˈam moˈo aˈa tudju Tuhan. 20 Peggeˈ luˈu si kaˈam saraˈ Tuhanin, iye hadja toloˈ mabennalin, paˈinbi weˈ taˈu du kaˈam manoloˈan meˈ madupangin duk meˈ maˈawam sabab Tuhanin. 21 Taˈu kaˈam noloˈan saweˈbin saguwaˈ gaˈi kaˈam taˈu noloˈan dibin. Gaˈi kaˈam ngandaˈak nangkew bu kaˈam nangkew du. 22 Gaˈi kaˈam ngandaˈak magjina bu kaˈam magjina du. Haram si kaˈam meˈ limbagan pinahadje meˈ aˈahin saguwaˈ gaˈi kaˈam magalang-alang padiyalem nangkewan langgal palaˈihan meˈ limbagan miyaˈan. 23 Magabbu kaˈam weˈ luˈu si kaˈam saraˈ Tuhanin saguwaˈ langgalanbi du saraˈin hangkan diniyawaˈan Tuhanin weˈ meˈ aˈahin. 24 Pinaˈin dem kitab, “Sababbi meˈ Yahudihin, binissā-bissāhan Tuhanin weˈ meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin.”

25 Kite bi meˈ Yahudihin, dinaˈak hep kite bi magislam hinang tandaˈ weˈ kite bi bangsa tapeneˈ weˈ Tuhanin duk sukuˈ si iye kite bi. Bang tuhutbi saraˈin, hāp magislamin. Saguwaˈ bang gaˈi tuhutbi saraˈin, gaˈ niyaˈ guna magislamin. 26 Meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin, bisan siye gaˈi magislam saguwaˈ bang tuhutde saraˈ Tuhanin, pamayam Tuhan siyehin kuweˈ du siye bakas magislam. 27 Kaˈam meˈ Yahudihin, magislam kaˈam duk luˈu saraˈ Tuhanin tasulat si kaˈam saguwaˈ langgalanbi du saraˈin. Bu meˈ dumaˈin Yahudihin, bisan siye gaˈi magislam niyaˈ du siye nuhut saraˈ Tuhanin. Hangkan kaˈiyaˈ-iyaˈan du kaˈam iyan weˈ de. 28 Sine teˈ asal Yahudi teˈedin? Dumaˈin aˈa taga tandaˈ si barannen peggeˈ bakas iye magislam. 29 Saguwaˈ Yahudi teˈedin aˈa bakas binaˈahuhan ateynen weˈ Niyawa Tuhanin. Dumaˈin panuhutne saraˈin mamaˈahuhan ateynen. Aˈa inin bisan iye gaˈi pudji pagkasine manusiyaˈin saguwaˈ pudji Tuhanin iye.

3

1 Kaw niyaˈ magpaˈin weˈ gaˈ niyaˈ kahāpanne bang kite bangsa Yahudi duk bang tuhutte addat magislamin. 2 Saguwaˈ ekka kahāpanne. Kaˈissaˈ, si meˈ Yahudihin hep pinangandel weˈ Tuhanin lapalnen supaya tuhutde duk akade si meˈ aˈa. 3 Kaw paˈinbi, “Saguwaˈ gaˈ du tuhut meˈ sinduwehin lapal Tuhanin.” Bennal iyan. Saguwaˈ bisan gaˈ tuhutde lapal Tuhan pinangandel si siyehin, dumaˈin hātinen weˈ gaˈi kapangandelan Tuhanin duk weˈ gaˈi ne tumananne sanggupnen. 4 Bisan du kēmon manusiyaˈin dustaˈan saguwaˈ Tuhanin gaˈi magdustaˈ. Ine-ine bissāne tumananne teˈed. Tasulat dem kitab sabab inin, pinaˈin,

“Ine-ine bissānu, Tuhan, asal toˈo du, hangkan kataˈuhan weˈ bentel kew.

Duk bang niyaˈ nallaˈ kaˈu ujud kataˈuhan du weˈ gaˈ niyaˈ sāˈnu.”

5 Kaw paˈin meˈ sinduwehin, “Bang kite maghinang laˈat, hāp isab iyan peggeˈ bang mikil meˈ aˈahin sabab meˈ hinangante malaˈatin duk meˈ hinangan Tuhanin, tasabutde teˈed weˈ hāp manamal meˈ hinangan Tuhanin, manjari pudjide iye. Na, bang pudjide Tuhanin sabab hinangante malaˈatin, gaˈi bentel Tuhanin bang leggane kite sabab malaˈat bakas tahinangten.” (Iye inin bissā meˈ sinduwehin.) 6 Saguwaˈ gaˈi iyan toˈo. Bang kite bi meˈ magdusehin gaˈi legga Tuhanin, hātinen gaˈi iye bentel. Bu bang gaˈi iye bentel, gaˈi makajari weˈ iye mangahukum kēmon manusiyaˈin. 7 Kaw paˈinbi, “Aku, bisan ku magdustaˈ, saguwaˈ sabab pagdustaˈkun pasōng du ngapastiˈ weˈ Tuhanin asal gaˈi magdustaˈ hangkan tapudji du iye. Na, weˈey hukuman Tuhan si akuhin weˈ dusehan ku bu tapudji du iye sabab dusekun?” 8 Bang sa inin pagdaˈawabin, hātinen subey kite magduse ne paˈin supaya kaˈujudannen hāp. Niyaˈ meˈ aˈa ngalimutan aku duk tuksaˈde ku weˈ inin koˈ panoloˈkun. Legga Tuhanin du meˈ aˈa magpaˈin inin duk patut siye ilegga.

Kēmon manusiyaˈin dusehan

9 Manjari, daˈa kaˈam magpaˈin weˈ kami meˈ Yahudihin hāp si matahan Tuhan amban meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin, peggeˈ gaˈi iyan toˈo. Bakas tapapastiˈku ne si kaˈam weˈ kēmon manusiyaˈin, Yahudi ke atawa dumaˈin Yahudi, saliˈ-saliˈ katagihan magduse. 10 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

“Gaˈ niyaˈ aˈa bentel si pagmatahan Tuhan, gaˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ.

11 Gaˈ niyaˈ makahāti bang ine mabentelin duk gaˈ niyaˈ ngatu nuhut kinabayaˈan Tuhanin.

12 Kēmon manusiyaˈin tayikutande Tuhanin. Gaˈ ne niyaˈ kagunahan Tuhanin si siye. Gaˈ niyaˈ maghinangan hāp, gaˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ.

13 Gaˈi hāp bissāden, kuweˈ dalil kubul bewwan buhuk gaˈ kadebbunan. Luwal siye magdustaˈ. Meˈ bissāde pangalimutde saweˈden bisa manamal, kuweˈ bisahan sawe bang nigtuk, peggeˈ bissāden asal makapagkaˈat.

14 Luwal siye nuknaˈan saweˈden.

15 Mura-mura siye mapeddiˈ duk mapatey.

16 Tungan-tungande ekka magkaˈat weˈ de, duk moˈo siye kasusehan si meˈ aˈa.

17 Gaˈi siye mabayaˈ magsulut-sinulut.

18 Gaˈ niyaˈ talewde si Tuhan.”

19 Kēmon pinaˈin miyaˈan sakup dem kitab. Kataˈuhante bi weˈ meˈ aˈa pangurungan saraˈin subey siˈ tuhutde pangandaˈakan dem saraˈin. Saguwaˈ peggeˈ gaˈi tuhutde, hangkan gaˈ ne niyaˈ kapagdaˈawa weˈ gaˈ du niyaˈ dusede, peggeˈ sabab saraˈ inin tahāti meˈ aˈahin weˈ kēmon manusiyaˈ si dunyahin dusehan si matahan Tuhan duk subey siye legga Tuhanin. 20 Peggeˈ gaˈ teˈed niyaˈ aˈa inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutne saraˈ Tuhanin, saguwaˈ sabab saraˈ Tuhanin hep puˈun kataˈuhante bi weˈ dusehan kite bi.

Pakitehan Tuhanin bang saˈingge supaya duseten taˈampun duk kimmatanne kite bentel

21 Saguwaˈ kuweˈitu pinagintaˈu ne weˈ Tuhanin si kite bang saˈingge duk duseten taˈampun supaya ne kite kimmatanne bentel. Duk inin dumaˈin sabab panuhutte saraˈin. Tasulat du hep isab dem saraˈ si Musahin duk dem kitab meˈ kanabi-nabihanin bang saˈingge duk duseten taˈampun. 22 Kuweˈitu ampun Tuhanin meˈ duseten duk kimmatanne kite bentel bang kite sandel pu Isa Almasi. Kēmon masandel pu Isa Almasihin asal kinimmatan bentel weˈ Tuhanin bisan ine bangsanen. Gaˈi siye pinagbiddaˈ weˈ Tuhanin. 23 Saliˈ-saliˈ kēmon kapagduse, bisan dambuwaˈ gaˈ niyaˈ siye tapudji weˈ Tuhanin. 24 Saguwaˈ sabab lasa duk aseˈ Tuhan si kitehin bi, iye lasa-lasahanne si kitehin bi, hangkan inampun weˈ ne duseten bi duk kinimmatan kite bi bentel weˈ ne, peggeˈ sandel kite bi pu Isa Almasi, mangalekkat kite bi amban duseten bi. 25 Pinapitu weˈ Tuhanin Isa Almasi supaya iye matey duk buˈus lahaˈnen duk sabab kamateyne miyaˈan inampun du duse meˈ manusiyaˈin bang siye sandel si iye. Hinang Tuhanin inin pamakitene weˈ iye asal bentel. Matuˈuhin sandalan Tuhanin hinangan meˈ aˈahin duk kuweˈ gaˈ hadja hinangne ine meˈ duseden. 26 Saguwaˈ masi du legga Tuhanin bang niyaˈ magduse. Hangkan hep leggane si Isa ngagantiˈan kite bi bisan iye gaˈ bakas magduse. Sabab inin niyaˈ ne purebane weˈ asal bentel teˈed iye duk weˈ kimmatanne bentel sasuku masandel pu Isa Almasihin.

27 Manjari bang kuweˈ inin, niyaˈ ke pagabbute si pagmatahan Tuhan? Asal gaˈ niyaˈ. Peggeˈ kinimmatan kite bentel weˈ Tuhanin dumaˈin sabab panuhutte saraˈin saguwaˈ sabab sandelte pu Isa Almasihin. 28 Peggeˈ kabugtuˈanku weˈ iye hadja puˈunne hangkan kite inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin, weˈ sabab sandelte pu Isa Almasihin, dumaˈin sabab panuhutte saraˈ Tuhanin. 29 Hatu kannalbi weˈ Tuhanin Tuhan meˈ Yahudihin hadja. Saguwaˈ iye matoˈohin, Tuhanin Tuhan meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin du isab. 30 Peggeˈ dambuwaˈ du hadja Tuhanin, Yahudi duk dumaˈin Yahudi, saliˈ-saliˈ siye inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin bang siye sandel pu Isa Almasi. 31 Kaw paˈinbi, “Na, bang sa iyan, hātinen peggeˈ sandel kite bi pu Isa Almasi, gaˈ ne niyaˈ guna saraˈ Tuhanin.” Dumaˈin sa īˈ. Bisan miyaˈan, asal pasōng pe tuhutte saraˈ Tuhanin.

4

Niyaˈ taˈayate amban Ibrahim sabab sandel si Tuhanin

1 Manjari, ine paˈinte sabab Ibrahim, papuˈ kami meˈ Yahudihin? 2 Bang upama Ibrahim miyaˈan kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab maghinangan iye hāp, niyaˈ siˈ miyaˈan jānne magabbu Ibrahim. Saguwaˈ gaˈ iye kapagabbu si matahan Tuhan. 3 Ine teˈ paˈin kitabin sabab Ibrahim? Paˈin kitabin weˈ kinahagad weˈ Ibrahim sanggup Tuhan si iyehin. Duk sabab pakahagadne miyaˈan inampun duk kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin. 4 Kataˈuhante weˈ bang aˈahin maghinang, makasangka iye suweldo. Pagtasangkane ne suweldonen, gaˈi paˈinte weˈ lasa-lasahan miyaˈan si iye, saguwaˈ iye miyaˈan tangdan hinangnen. 5 Bang aˈahin maghinang hāp supaya, paˈinne, ampun Tuhanin du dusenen duk kimmatan Tuhanin du iye bentel, salaˈ teˈed iye. Peggeˈ dumaˈin sabab hinangante mahāpin saguwaˈ sabab sandelte si Tuhanin, iye magampun meˈ dusehin, hangkan kite bi inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. 6 Iye hep inin hāti pinaˈin si Daˈud ley pamissāne weˈ asal kēgan teˈed sasuku taˈampun dusenen duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin bu dumaˈin sabab hinanganne mahāpin. 7 Paˈinne,

“Asal kēgan aˈahin bang taˈampun ne weˈ Tuhanin dusenen duk kinayipatan ne weˈ Tuhanin meˈ hinanganne malaˈatin.

8 Asal kēgan aˈahin bang gaˈi ne kimmatan Tuhanin dusenen.”

9 Kēg pinaˈin si Daˈud miyaˈan, si meˈ Yahudi bangsa magislamin ke hadja? Dumaˈin. Saguwaˈ paˈinne miyaˈan sampay si meˈ bangsa manggaˈi magislamin isab. Bakas paˈinku dehellu weˈ hangkan Ibrahim kinimmatan bentel weˈ Tuhanin peggeˈ kinahagad weˈ ne sanggup Tuhanin. 10 Sumiyan teˈ pangimmat Tuhanin weˈ bentel Ibrahim? Ubus ne ke iye magislam atawa gaˈ pe? Gaˈ pe iye miyaˈan magislam, andang ne iye kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. 11 Pagkinahagad ne weˈ Ibrahim sanggup Tuhanin, manjari magislam ne iye, tandaˈ weˈ asal taˈampun ne iye duk takimmat ne iye bentel weˈ Tuhanin peggeˈ kinahagad weˈ ne Tuhanin. Hangkan Ibrahim miyaˈan kuweˈ ne matettoˈa meˈ aˈa makahagad si Tuhanin duk takimmat bentel weˈ Tuhanin bisan du siye gaˈ bakas magislam. 12 Duk Ibrahim kuweˈ ne isab matettoˈa meˈ aˈa bakas magislamin, dumaˈin hadja peggeˈ bakas magislam siye, saguwaˈ peggeˈ kahagad isab siye si Tuhan kuweˈ pakahagad si Ibrahim, papuˈ kami meˈ Yahudihin, masa gaˈ pe iye magislam.

Pananggup Tuhanin tasangkate bang sandel kite

13 Masa awwalley nanggup Tuhanin pu Ibrahim weˈ pangurungne tibuˈukan dunyahin si iye duk si meˈ tubuˈnen duk ujud tepe si siye du. Sanggup Tuhan inin pinangurung weˈ ne pu Ibrahim, dumaˈin peggeˈ tinuhut weˈ Ibrahim saraˈ Tuhanin, saguwaˈ peggeˈ kahagadne Tuhanin duk taˈampun duk takimmat iye bentel weˈ Tuhanin. 14 Peggeˈ bang saˈupama sanggup Tuhanin pangurung si meˈ manuhut saraˈin, na, gaˈ niyaˈ guna pakahagadte bi si Tuhanin duk gaˈ niyaˈ guna sanggup Tuhan miyaˈan peggeˈ gaˈ du niyaˈ makatuhut saraˈ Tuhanin. 15 Saraˈin jānante hadja kaˈastelan duk ilegga weˈ Tuhanin peggeˈ gaˈi du tatuhutte saraˈin. Luwal bang gaˈ niyaˈ saraˈ meke gaˈ niyaˈ ngalanggalan saraˈ.

16 Nanggup Tuhanin pu Ibrahim peggeˈ sandel Ibrahim si iye. Duk hangkan nanggup Tuhanin supaya tapabugtuˈne si meˈ tubuˈ Ibrahimin kēmon, weˈ kalasahanne duk kaˈaseˈanne siye. Duk sanggupne miyaˈan dumaˈin hadja si meˈ Yahudi, meˈ manuhut saraˈ sinulat si Musahin, saguwaˈ si kēmon sasuku masandel si Tuhan kuweˈ Ibrahimin. Peggeˈ Ibrahim hep kuweˈ matettoˈate bi meˈ masandel si Tuhanin. 17 Toˈo inin peggeˈ tasulat hep dem kitab pinaˈin Tuhan pu Ibrahimin. Paˈinne, “Pineneˈ kew weˈ ku hinang matettoˈa meˈ aˈa kabangsa-bangsahanin.” Bugtuˈ tuman du sanggup inin peggeˈ Tuhanin mananggup pu Ibrahimin. Duk iye kinahagad Ibrahimin peggeˈ iye Tuhan magpakellum meˈ pateyin duk ine-ine bissāne manjari du. 18 Kinahagad weˈ Ibrahim sanggup Tuhanin duk bisan du gaˈ niyaˈ ase-asene, asal ngase-ngase pe teˈed iye weˈ tuman du sanggup Tuhanin. Hangkan ujud tuman du duk manjari iye matettoˈa meˈ kabangsa-bangsahanin. Sa bakas pananggup Tuhan si iyehin, pinaˈin dem kitab, “Meˈ tubuˈnun ekka du iyan manamal kuweˈ meˈ poteˈanin.” 19 Masa pananggup Tuhan pu Ibrahim inin, tapit ne da hatus tahun umulnen. Kataˈuhanne weˈ bahiˈ ne iye duk gaˈi ne iye makajari anakan. Bu si Sara isab, andanen, kataˈuhanne gaˈi nganak. Saguwaˈ bisan ne kuweˈ miyaˈan, gaˈ usaˈ sandelne si Tuhanin. 20 Kahagad ne paˈin iye weˈ ujud tuman du sanggup Tuhan si iyehin. Gaˈ Ibrahim duwe-duwehan saguwaˈ pasōng ngabasag sandelne si Tuhanin duk pinudji weˈ ne Tuhanin. 21 Kabugtuˈanne teˈed weˈ asal tahinang Tuhanin du bakas pananggupnen. 22 Hangkan hep peggeˈ kinahagad teˈed weˈ Ibrahim sanggup Tuhan si iyehin, “kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin,” sa tasulat dem kitabin. 23 Meˈ tasulat sabab Ibrahim miyaˈan dumaˈin hep para si iye hadja, 24 saguwaˈ sampay kite bi sakup du isab. Peggeˈ kite bi kēmon masandel pu si Isahin kimmatan Tuhanin du weˈ bentel peggeˈ kahagad kite bi si Tuhan, iye bakas mamakellum Panuhutanten bi, Isa Almasi, amban kamateynen. 25 Si Isa Almasi inin pinapatey sabab duseten bi duk pinakellum iye balik weˈ Tuhanin supaya kite bi taˈampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin.

5

Maghāp ne kite bi duk Tuhanin

1 Manjari, peggeˈ ubus ne kite bi inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin peggeˈ sandel kite bi pu Isa Almasi, hangkan maghāp ne kite bi duk iye sabab bakas tahinang Isa Almasi, Panuhutanten bi. 2 Pakitehan Isa Almasi si kite bi lasa duk aseˈ Tuhan si kitehin bi pagsakaliˈ kite bi sandel si iye duk kuweˈitu kinimmatan ne kite bi bentel weˈ Tuhanin. Magkēg isab kite bi peggeˈ bugtuˈ inase-aseten bi weˈ magtuhut du kite bi duk Tuhanin duk pahadjene du kite bi laˈi si surgaˈ. 3 Dumaˈin hadja miyaˈan, saguwaˈ kēgan isab kite bi bisan kite bi kasigpitan peggeˈ kataˈuhante bi weˈ sabab sigpitten bi ujud taˈu kite bi magsandal. 4 Bang tasandalte bi meˈ kasigpitanten bi, kasulutan Tuhanin si kite bi. Duk bang kataˈuhante bi weˈ kasulutan Tuhanin si kite bi, kabugtuˈante bi weˈ niyaˈ hāp ase-asete bi amban Tuhan. 5 Kabugtuˈante bi weˈ asal tumanan Tuhanin du inase-asete bi amban iyehin peggeˈ kataˈuhante bi dem ateyte bi weˈ malasa teˈed Tuhanin si kite bi. Pinabugtuˈ inin si kite bi weˈ Niyawa Sutsi pinangurung Tuhan si kitehin bi.

6 Asal malasa teˈed Tuhanin si kite bi. Matuˈuhin gaˈ teˈed niyaˈ tahinangte bi supaya kite bi lumuwas amban duseten bi. Saguwaˈ pagtekka ellew pangeddew Tuhanin, matey si Isa Almasi sababte bi meˈ aˈa dusehanin. 7 Hunit aˈahin maglillaˈ matey ngagantiˈan aˈa bentel. Inday, kaw isab niyaˈ makatawakkal matey ngagantiˈan aˈa hāp manamal. 8 Saguwaˈ pinakitehan weˈ Tuhanin bang saˈingge hadje lasane si kitehin bi, sabab dinaˈak weˈ ne pitu Isa Almasi matey sababte bi sābute bi pe magdusehin. 9 Manjari bang sabab kamateynen puˈunte bi inampun duk kinimmatan kite bi bentel weˈ Tuhanin, pasōng ne asal bugtuˈ weˈ timbul kite bi weˈ Isa Almasi duk gaˈi ne kite bi tewwaˈ mulkaˈ Tuhanin si ellew dambuli. 10 Matuˈuhin kuntarahante bi Tuhanin. Saguwaˈ kuweˈitu gaˈi ne kite bi magbanta duk iye, peggeˈ hāp Tuhanin ne kite bi sabab bakas ne Anaknen matey sababte bi. Bang sabab kamatey Anaknen hāp Tuhanin ne kite bi, pasōng ne bugtuˈ weˈ timbulne du kite bi peggeˈ ellum ne balik Isa Almasi, Anakne miyaˈan. 11 Duk dumaˈin hadja iyan. Saguwaˈ pinakēg isab kite bi weˈ Tuhanin peggeˈ sabab Isa Almasi, Panuhutanten bi, hināp ne kite bi weˈ ne.

Magbiddaˈ tahinang Apuˈ Adamin duk tahinang Isa Almasihin

12 Na, weˈey enteˈ niyaˈ duse si dunya? Inin kahalannen: tagnaˈ, dambuwaˈ du hadja manusiyaˈ magdusehin, si Apuˈ Adam. Iye miyaˈan tagnaˈan duse si dunyahin. Peggeˈ niyaˈ ne duse si dunya, niyaˈ isab kamatey dem dunya. Hangkan hep kēmon manusiyaˈin ujud matey peggeˈ kēmon magduse. 13 Gaˈ pe saraˈin pangurung pu si Musa, andang ne meˈ aˈahin magduse. Saguwaˈ bang gaˈ niyaˈ saraˈ, gaˈ niyaˈ makajari tinuksaˈ weˈ langgalanne saraˈin. 14 Saguwaˈ peggeˈ dusehin moˈo kamatey, hangkan kemuwe amban Apuˈ Adam sampay pī pu si Musa, kēmon aˈahin matey bisan du siye gaˈ kapagduse kuweˈ pagduse Apuˈ Adamin sakaliˈ langgalanne pangandaˈakan Tuhanin.

Niyaˈ kuweˈ pagsaliˈan tahinang Apuˈ Adamin duk tahinang Almasihin, iye dinaˈak Tuhan mapitu si dunyahin. Saliˈ-saliˈ siye peggeˈ tahinangden niyaˈ kaˈujudanne si manusiyaˈ. 15 Saguwaˈ magbiddaˈ siye peggeˈ gaˈi tapagsaliˈte duse tahinang Apuˈ Adamin duk lasa-lasahan Tuhanin. Peggeˈ weˈ sabab duse tahinang dambuwaˈ aˈa hadja, Apuˈ Adam, kēmon aˈahin sukuˈnen matey. Saguwaˈ pasōng hadje kahāpan tahinang dambuwaˈ aˈa isab, Isa Almasi, peggeˈ sabab tahinangnen ekka aˈa makasangka lasa-lasahan Tuhanin, hātinen lasane duk aseˈne si siyehin. 16 Lasa-lasahan Tuhanin gaˈi magsaliˈ duk kaˈujudan duse Apuˈ Adamin. Kaˈujudan duse Apuˈ Adam dambuwaˈ miyaˈan, ilaboˈan hukuman weˈ Tuhanin kēmon manusiyaˈin weˈ dusehan duk subey ilegga. Saguwaˈ iye inin lasa-lasahan Tuhanin, bisan kēmon aˈahin magduse, inampun siye duk kinimmatan bentel weˈ ne. 17 Kaˈujudan lasa duk aseˈ Tuhan si kitehin pasōng pe amban kaˈujudan duse Apuˈ Adamin. Sabab duse Apuˈ Adamin, kēmon aˈahin sukuˈnen matey. Saguwaˈ meˈ manayimaˈ lasa duk aseˈ Tuhanin kinimmatan ne bentel weˈ Tuhanin, iye kuweˈ lasa-lasahan Tuhanin. Siye inin ellum si surgaˈ gaˈ tamanan duk patuhut siye pu si Isa Almasi magbayaˈ peggeˈ sandel siye pu Isa Almasi.

18 Manjari, sabab dambuwaˈ duse hadja, kēmon manusiyaˈin sukuˈnen ilegga weˈ Tuhanin. Damikkiyan isab sabab dambuwaˈ hinangan bentel, kēmon manusiyaˈin makajari inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin duk ellum siye gaˈ tamanan. 19 Sabab gaˈ panuhut dambuwaˈ aˈa pangandaˈakan Tuhanin, hangkan kēmon manusiyaˈin dusehan. Saguwaˈ sabab panuhut dambuwaˈ aˈa pangandaˈakan Tuhanin, hangkan kēmon manusiyaˈin makajari kinimmatan bentel weˈ Tuhanin.

20 Gaˈ pe pangurung Tuhanin saraˈin, andang ne meˈ aˈahin magduse. Pinangurung weˈ Tuhanin saraˈin supaya kataˈuhande weˈ pasōng ngaˈekka duseden. Saguwaˈ bisan pasōng ngaˈekka duse meˈ aˈahin, pasōng pe teˈed Tuhanin malasa duk maˈaseˈ si meˈ aˈa madusehanin. 21 Manjari, matuˈuhin basag dusehin, hangkan kēmon manusiyaˈin magduse duk matey siye. Saguwaˈ kuweˈitu, hawal lasa duk aseˈ Tuhanin, sasuku masandel pu si Isa Almasihin inampun du duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. Duk urunganne siye umul gaˈ tamananne si surgaˈ sabab bakas tahinang Isa Almasi, Panuhutanten bi.

6

Magtuhut ne kite bi duk si Isa ellum balik

1 Na, saˈingge, magduse ne ke paˈin kite bi duk pasōng tapakitehan Tuhanin lasane duk aseˈnen si kite bi? 2 Asal gaˈi. Iye matoˈohin bang pasal magduse, pagsandel ne kite bi pu si Isa Almasi, kuweˈ ne kite bi meˈ aˈa matey gaˈi ne kapagduse. Hangkan gaˈi ne kite bi mabayaˈ magduse. 3 Kataˈuhanbi du weˈ pamandi kitehin bi, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Isa Almasi ne kite bi duk nuhut ne kite bi iye, dalilnen kuweˈ tumuhut isab kite bi si iye kamateynen. 4 Hangkan pamandi kitehin bi kuweˈ kite bi tumuhut matey kamateynen duk kuweˈ isab kite bi tumuhut kinubul pangubul iyehin, supaya kite bi inurungan umul baˈahu, kuweˈ umul Isa Almasihin pamakellum iye balik weˈ balakat Samate bi Tuhanin.

5 Peggeˈ bang dalilnen kuweˈ kite bakas nuhut iye matey kamateynen, damikkiyan kuweˈ du isab kite ellum balik magtuhut duk iye pamakellum iyehin. 6 Kataˈuhante weˈ disalite magdusehin kuweˈ dalil bakas talansang ne patuhut pu si Isa Almasi diyataˈ olom pangalansang iyehin, supaya disalite magdusehin magkaˈat ne duk gaˈi ne kite tahinang banyagaˈ weˈ duseten. 7 Peggeˈ bang aˈahin matey ne, gaˈi ne iye kapagbayaˈan weˈ duse. 8 Duk peggeˈ kuweˈ kite bakas matey tumuhut pu si Isa Almasi, kahagad kite weˈ ellum du isab kite iyan magtuhut duk iye. 9 Peggeˈ kataˈuhante du weˈ Isa Almasi bakas pinakellum balik amban kamateynen, duk gaˈi ne teˈed iye matey-matey balik. 10 Matey iye duk tapuwasan ne teˈed weˈ ne dusehin. Kuweˈitu ellum iye duk kēmon meˈ hinangannen mudji Tuhanin. 11 Damikkiyan isab subey kimmatanbi dibin kuweˈ aˈa matey gaˈi ne kapagduse. Duk kimmatanun bi dibin kuweˈ ne kaˈam meˈ aˈa bakas pinakellum balik; duk peggeˈ nuhut ne kaˈam Isa Almasi kēmon hinanganbin subey mudji Tuhanin.

12 Hangkan subey gaˈi pasagadanbi dibin magduse duk subey gaˈi tuhutbi napsubin. 13 Daˈa ūtanun bi dibin magduse duk kaˈam maghinangan laˈat. Saguwaˈ tuhutun bi Tuhanin dambūs-būs peggeˈ dalilnen kuweˈ kaˈam bakas matey bu pinakellum ne balik weˈ Tuhanin. Ambat Tuhanin iye magbayaˈ si baranbin supaya kaˈam maghinangan bentel. 14 Gaˈi ne kaˈam subey tadaˈag weˈ dusebin, peggeˈ tabang Tuhanin du kaˈam hawal lasane duk aseˈne si kaˈamin duk gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈin si kaˈam.

Tuhanin ne tinuhutin

15 Kaw paˈinbi, “Na, bang kuweˈ iyan, peggeˈ malasa duk maˈaseˈ du Tuhanin si kite bi duk gaˈ ne du niyaˈ kaput saraˈin si kite bi, na, makajari kite bi magduse ne paˈin.” Saguwaˈ gaˈi iyan toˈo. 16 Kataˈuhanbi teˈed weˈ bang kite ngatu binanyagaˈ weˈ aˈa, hātinen tuhutte teˈed kēmon meˈ pangandaˈakannen. Aˈa miyaˈan amute ne duk kite meˈ banyagaˈne. Kuweˈ miyaˈan du isab dusehin. Bang kite tinagi magduse, dalilnen dusehin amuten duk kite ne banyagaˈnen peggeˈ tuhutte pangandaˈakannen. Kaˈujudannen matey kite duk tapī si narkaˈ. Saguwaˈ bang Tuhanin iye tinuhutten, iye mamanjari amuten, duk ampunne kite duk kimmatanne kite bentel. 17 Matuˈuhin kuweˈ kaˈam meˈ banyagaˈ dusebin saguwaˈ kuweˈitu gaˈi ne. Hangkan hep magsukul ku teˈed si Tuhan, peggeˈ kuweˈitu tinuhut ne weˈ bi dambūs-būs meˈ toloˈ mabennal bakas panoloˈ si kaˈamin. 18 Ubus ne kaˈam pinaluwas weˈ Tuhanin amban antanan amubi tagnaˈin, hangkan gaˈi ne ūtanbi dibin magduse duk iye kinabayaˈanbin kuweˈitu maghinang mabentelin. 19 Magdalilan ku sabab amu duk banyagaˈ supaya mura tahātibi pinaˈinkun. Matuˈuhin inūtan weˈ bi dibin maghinangan bayuˈ-bayuˈan duse duk sasuku meˈ hinangan malaˈatin hangkan kuweˈ kaˈam banyagaˈ dusebin. Saguwaˈ kuweˈitu subey tuhutbi dambūs-būs pangandaˈakan Tuhanin kuweˈ meˈ banyagaˈne maghinang meˈ mabentelin. Manjari asal hāp ne kaˈam duk dambūs-būs ne kaˈam nuhut si Tuhan.

20 Masa inūtan pe weˈ bi dibin maghinangan duse, gaˈ niyaˈ bayaˈbi maghinangan bentel. 21 Ine kagunahan meˈ hinanganbi magduse miyaˈan, bu bang taˈessebbi kuweˈitu iyaˈ kaˈam? Gaˈ niyaˈ. Peggeˈ kaˈujudan meˈ hinangan miyaˈan narkaˈ. 22 Saguwaˈ kuweˈitu ubus ne kaˈam pinaluwas weˈ Tuhanin amban antanan amubi tagnaˈin, hātinen dusehin. Duk kuweˈitu meˈ banyagaˈ Tuhanin ne kaˈam duk Tuhanin ne tinuhutbin. Iye panumbas kaˈamin pahāp Tuhanin ne dem ateybin supaya dambūs-būs ne kaˈam nuhut Tuhanin duk kaˈujudannen urungan Tuhanin du kaˈam umul gaˈ niyaˈ tamananne. 23 Peggeˈ tumbas si meˈ aˈa magdusehin sudda matey siye duk tapī siye si narkaˈ. Saguwaˈ lasa-lasahan Tuhanin umul gaˈ niyaˈ tamananne si surgaˈ sabab bakas tahinang Isa Almasi, Panuhutanten bi.

7

Magpahāti sabab saraˈin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, bugtuˈ tahātibi sōng pinaˈinku inin peggeˈ kataˈuhanbi saraˈin. Saraˈin taga kapatut hep si aˈa tiggelan aˈa miyaˈan ellum. 2 Saˈupama bang dendehin magella, paˈin saraˈin weˈ subey iye magdambuwaˈ duk ellanen tiggelan ellanen ellum. Saguwaˈ bang matey ne ellanen gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈ miyaˈan si iye. 3 Manjari, bang ellum pe ellanen bu padambuwaˈ iye si lella seddili, magjina iye. Saguwaˈ bang matey ne ellanen gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈin si iye, hangkan gaˈi iye magjina bang iye magella balik peggeˈ matey ne du ellanen.

4 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isahin, kuweˈ miyaˈan du isab kaˈam duk saraˈ tasulat si Musahin. Gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈ miyaˈan si kaˈam peggeˈ kuweˈ ne kaˈam bakas matey magtuhut duk si Isa kamateynen. Duk kuweˈ magtuhut isab kaˈam pinakellum duk si Isa pamakellum iye balikin duk kuweˈitu sukuˈ si iye ne kaˈam supaya kaˈam kapaghinangan hāp duk tapudji du Tuhanin. 5 Matuˈuhin masa iye pe tinuhutten bi disalite bi magdusehin, sakaliˈ takalete saraˈin masi du hinangte meˈ malaˈatin duk pasōng pe bayaˈte magdusehin. Hangkan maghinang laˈat kite bi bu kaˈujudannen matey kite bi duk tapī dem narkaˈ. 6 Saguwaˈ kuweˈitu gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈin si kite bi peggeˈ kuweˈ bakas matey ne kite bi duk pinaluwas ne kite bi amban duse. Seddili ne panuhutte bi Tuhanin kuweˈitu. Dumaˈin ne kuweˈ matuˈuhin weˈ subey hadja tatuhutte bi sasuku tasulat dem saraˈin. Saguwaˈ kuweˈitu baˈahuhan Niyawa Tuhanin ne ateyten bi duk tabanganne kite bi nuhut Tuhanin.

Saraˈin duk dusehin

7 Kaw kaˈam magpaˈin, “Na, bang kuweˈ iyan, laˈat hatiˈ saraˈin.” Gaˈi. Gaˈi laˈat saraˈin. Bang gaˈ miyaˈan niyaˈ saraˈ, gaˈi pastiˈ si kite bang ine dusehin. Saˈupama bang gaˈ miyaˈan niyaˈ saraˈ magpaˈin, “Daˈa pagnapsuhanun alataˈ saweˈnun,” na, gaˈ siˈ kataˈuhanku weˈ magnapsuhin laˈat. 8 Pagsakaliˈ kataˈuhanku amban saraˈin weˈ gaˈi hāp magnapsuhin, manjari usaˈ disaliku magdusehin hangkan pasōng napsukun. Hāti pinaˈinku inin, bang gaˈ niyaˈ saraˈ, gaˈi kataˈuhante weˈ magduse kite. 9 Masa gaˈ pe kataˈuhanku saraˈin, kannalku weˈ hāp ku duk gaˈ niyaˈ duseku. Saguwaˈ sakaliˈ ne kataˈuhanku saraˈin, tahātiku ne weˈ dusehan hatiˈ ku duk magkasōng dusekun, 10 duk tahātiku weˈ sukuˈkun matey duk tapī si narkaˈ. Saraˈin pinangurung weˈ Tuhanin supaya bang tuhutte bi, urunganne kite bi umul gaˈ tamananne si surgaˈ. Saguwaˈ bang si aku, peggeˈ gaˈi tatuhutku saraˈin, sukuˈkun matey duk ilegga weˈ Tuhanin. 11 Kuweˈ hep ku kaˈakkalan weˈ dusehin peggeˈ gaˈi tatuhutku saraˈ Tuhanin. Duk kaˈujudanne iyan matey ku duk tapī ku si narkaˈ.

12 Manjari, saraˈ pinangurung weˈ Tuhanin gaˈ niyaˈ laˈat-laˈatne. Kēmon pangandaˈakan saraˈin amban Tuhan duk bentel duk hāp. 13 Na, saraˈ Tuhan mahāp inin, iye ke inin jānante matey duk tapī si narkaˈ? Asal dumaˈin. Saguwaˈ duseten jānnen. Pinaguwaˈ weˈ saraˈ mahāpin bang saˈingge teˈed kalaˈat duseten duk duseten jānante matey duk tapī si narkaˈ. Amban saraˈ mahāp inin puˈun ngapastiˈ weˈ dusehin asal laˈat manamalan.

Niyaˈ magdaˈagan dem ateyte

14 Kataˈuhante weˈ saraˈin amban Tuhan. Saguwaˈ aku inin manusiyaˈ du hadja duk luwal ku magduse, hangkan kuweˈ ku banyagaˈ dusekun. 15 Gaˈi teˈed tahātiku hatulankun. Peggeˈ meˈ mahāp kinabayaˈanku hininangin, gaˈi hinangku. Saguwaˈ iye hininangkun malaˈat manggaˈi kinabayaˈankun. 16 Bang kabunsihanku meˈ hinanganku malaˈatin, hātinen kahagad ku weˈ hāp saraˈin. 17 Hangkan hep bang ku maghinangan laˈat, dumaˈin amban pikilanku peggeˈ bunsi ku si malaˈat miyaˈan. Saguwaˈ duse diyalem ateykun, iye miyaˈan manugnūgan akuhin. 18 Kataˈuhanku weˈ manusiyaˈ du hadja ku duk asal gaˈ niyaˈ hāp dem ateyku. Bisan du asal kabayaˈankun maghinangan hāp saguwaˈ gaˈi kaˈanggawtaˈanku. 19 Peggeˈ gaˈi hinangku mahāp kinabayaˈanku hininangin. Saguwaˈ iye hininangkun malaˈat manggaˈi kinabayaˈankun. 20 Manjari bang hinangku malaˈat manggaˈi kinabayaˈanku hininangin, hātinen dumaˈin ne amban pikilanku saguwaˈ duse diyalem ateykun iye manugnūgan akuhin duk hinangku.

21 Hangkan hep iye ne inin kuweˈ addatkun. Bisan ku mabayaˈ maghinangan hāp, kuweˈ niyaˈ nugnūgan aku maghinang laˈat duk iye miyaˈan hininangkun. 22 Dem pikilanku asal sinna ku teˈed nuhut saraˈ Tuhanin. 23 Saguwaˈ niyaˈ isab dem ateyku nugnūgan aku gaˈi dinaˈak tinuhut saraˈ dinūsan pikilanku miyaˈan. Asal kuweˈ ku banyagaˈ disaliku magdusehin hangkan gaˈ dapatku. 24 Asal sasew teˈed dem pikilankun. Sine manabangan akuhin duk ne gaˈi tatuhutku disaliku magdusehin. Bang gaˈ niyaˈ nabangan aku, sudda matey ku inin duk tapī ku si narkaˈ. 25 Saguwaˈ magsukul ku teˈed si Tuhan peggeˈ tabangne ku sabab bakas tahinang Isa Almasi, Panuhutanten bi.

Na, iye ne miyaˈan: bang gaˈi kite tabang Tuhanin, duwe magdaˈagan dem baranten. Bang kite hadja, pikilanten asal tuhutte saraˈ Tuhanin. Saguwaˈ disalite magdusehin nugnūgan kite dinaˈak magduse.

8

Meˈ aˈa pinagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin nuhut kinabayaˈan Niyawa Sutsihin

1 Manjari, kite bi, meˈ magdambuwaˈ duk Isa Almasihin, kuweˈitu gaˈi ne kite ilegga weˈ Tuhanin. 2 Peggeˈ magdambuwaˈ ne kite bi duk Isa Almasi, Niyawa Tuhanin ne magbayaˈ si kitehin bi duk baˈahuhanne ateyten bi. Hangkan gaˈi ne kite bi tadaˈag weˈ duse. Duseten jānnen hangkan kite tapī si narkaˈ. 3 Gaˈi kite lumuwas amban duseten bi sabab panuhutte saraˈin peggeˈ manusiyaˈ du hadja kite bi duk gaˈi tatuhutte saraˈin. Saguwaˈ niyaˈ tahinang Tuhanin supaya ne kite bi gaˈi taboˈo weˈ disalite bi magdusehin. Pinapitu weˈ ne Anaknen inanakan tuˈu si dunya magbaran manusiyaˈ duk addatnen kuweˈ addatten bi saguwaˈ gaˈ iye taboˈo magduse. Ilegga iye sabab duseten bi duk matey iye supaya kite bi gaˈi ne taboˈo weˈ disalite bi magdusehin. 4 Hininang inin weˈ Tuhanin supaya asal tatuhutte meˈ pangandaˈakan dem saraˈnen duk bentel ne meˈ hinanganten. Peggeˈ bang ne kite sandel pu si Isa, gaˈi ne tuhutte kinabayaˈan napsuten. Saguwaˈ iye tinuhutten meˈ kinabayaˈan Niyawa Sutsihin. Hangkan hep bang tuhutte panoloˈ Niyawa Sutsihin, asal tatuhutte meˈ pangandaˈakan dem saraˈ Tuhanin. 5 Meˈ aˈa pinagbayaˈan weˈ napsuden, iye luwal pinikilden nuhut kinabayaˈan napsuden. Saguwaˈ meˈ aˈa pinagbayaˈan weˈ Niyawa Sutsihin iye luwal pinikilden nuhut kinabayaˈan Niyawa Sutsihin. 6 Bang aˈahin luwal pinikilnen nuhut napsunen, sudda matey du iye duk tapī si narkaˈ. Saguwaˈ bang aˈahin iye luwal pinikilnen nuhut kinabayaˈan Niyawa Sutsihin, urungan Tuhanin iye umul salama-lama duk sanyang ne ateynen. 7 Peggeˈ bang aˈahin iye luwal pinikilnen nuhut kinabayaˈan napsunen, kuntarahanne Tuhanin. Gaˈi iye nuhut saraˈ Tuhanin duk asal gaˈi tatuhutne. 8 Meˈ manuhut kinabayaˈan napsuden, gaˈi teˈed tasulutde Tuhanin.

9 Saguwaˈ kaˈam dumaˈin ne tinuhutbin kinabayaˈan napsubin. Iye tinuhutbin kinabayaˈan Niyawa Tuhanin bang bennal du weˈ luˈu ne iye patennaˈ dem ateybi. Sine-sine gaˈi palaˈihan Niyawa Tuhanin, iye pinapitu Almasihin, dumaˈin iye sukuˈ pu Isa Almasi. 10 Saguwaˈ bang luˈu Almasi dem ateybi, bisan sukuˈ baranbin matey sabab dusebin, saguwaˈ urungan Niyawa Sutsihin du kaˈam umul salama-lama peggeˈ inampun ne kaˈam duk kinimmatan ne kaˈam bentel weˈ Tuhanin. 11 Bang bennal luˈu patennaˈ dem ateybi Niyawa Sutsihin, pakellum Tuhanin du isab kaˈam kuweˈ pamakellumne Isa Almasi amban kamateynen.

12 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, niyaˈ teˈed subey hinangte duk inin dumaˈin paˈin nuhut kinabayaˈan napsuten. 13 Peggeˈ bang asal tuhutte kinabayaˈan napsuten, sukuˈten matey duk tapī si narkaˈ. Saguwaˈ bang lebbahante ne teˈed meˈ hinangante malaˈatin weˈ tabang Niyawa Tuhan si kitehin, ellum du kite salama-lama. 14 Peggeˈ sasuku binoˈo-boˈo weˈ Niyawa Tuhanin bennal siye meˈ anak Tuhanin. 15 Peggeˈ pinangurung weˈ Tuhanin si kite bi Niyawanen, gaˈi ne kite bi subey tinalew kuweˈ banyagaˈin tinalew si amunen. Saguwaˈ pinangurung weˈ ne Niyawanen si kite bi duk kite bi manjari meˈ anakne. Hangkan makajari Tuhanin ēnante bi Samate bi. 16 Pinabugtuˈ weˈ Niyawa Tuhanin dem ateyte bi weˈ kite bi asal meˈ anak Tuhanin. 17 Duk peggeˈ pinaganak kite bi weˈ Tuhanin, tasangkate bi du si ellew dambuli kēmon meˈ inennaˈne para si meˈ pinaganaknen. Duk taga bahagiˈ du isab kite bi si kēmon inennaˈ Tuhan para pu Isa Almasihin. Bang tasandalte bi kasigpitanin kuweˈ panandal si Isahin, tumuhut du isab kite bi si iye pinahadje.

Pahadje Tuhanin du kite bi si pasōngan

18 Kabugtuˈanku weˈ kasigpitan sinandalante bi kuweˈitu inin kuweˈ manggaˈ du hadja bang pikilte bi kēgten bi si pasōngan bang ne kite bi pahadje Tuhanin. 19 Dumaˈin hadja kite bi, manusiyaˈin, saguwaˈ kēmon pinapanjari Tuhanin agad-agadde ellew si pasōngan inin bang pahadje Tuhanin ne meˈ anaknen. 20 Kēmon bakas pinapanjari Tuhanin, dumaˈin ne kuweˈitu kuweˈ tagnaˈin. Saguwaˈ dumaˈin amban salaˈde hangkan siye dumaˈin kuweˈ hāpan tagnaˈin saguwaˈ amban bayaˈ Tuhanin du. Saguwaˈ meˈ pinapanjari Tuhan inin 21 kuweˈ ngase-ngase teˈed weˈ magkahāp du siye si pasōngan. Kuweˈitu kēmon pinapanjari Tuhanin sukuˈnen matey. Saguwaˈ ngabaˈahu siye kēmon bang tekka ellew pamahadje Tuhan meˈ anaknen. Gaˈi ne siye matey saguwaˈ ngahāp ne teˈed siye ellew miyaˈan. 22 Kataˈuhante weˈ kemuwe amban pagduse Apuˈ Adamin sampay kuweˈitu, kuweˈ magtiksaˈ kēmon bayuˈ-bayuˈan bakas pinapanjari Tuhanin, kuweˈ dende peddiˈan bang sōng nganak. 23 Dumaˈin hadja sinduwe meˈ pinapanjari Tuhanin magtiksaˈin saguwaˈ sampay kite bi meˈ pangurungan Tuhan Niyawanen, iye lasa-lasahanne tagnaˈin, magtiksaˈ du isab kite bi sābute bi mangagad-ngagad ellew pamaˈahu Tuhan baranten bi duk ne kite bi gaˈi saki-saki duk matey. Bang tekka ne ellew miyaˈan, pastiˈ ne teˈed weˈ asal paganakne ne kite bi. 24 Iye hep inin inase-aseten bi kemuwe sandel kite bi pu Isa Almasi. Saguwaˈ bang tuman ne inase-aseten, gaˈi ne kite subey ngase-ngase. Ngase-ngase pe ke kite bang tuman ne inase-aseten? 25 Saguwaˈ peggeˈ gaˈ pe tuman inase-aseten, agad-agadte ne paˈin katumannen duk gaˈi kite jumuˈ ngagad-ngagad.

26 Duk tabangan Niyawa Sutsihin isab kite bi bang lamma sandelte bi si Tuhanin duk asigne ateyten bi. Peggeˈ bang kite bi ngampun-ngampun bu gaˈi kataˈuhante bi bang ine patut pinākuten bi atawa bang saˈingge pamākuten bi, manjari Niyawa Sutsi dem ateyten bi māku-māku si Tuhan para si kite bi bu gaˈi kataˈuhante bi bang saˈingge. 27 Tuhanin mangataˈuhan dem ateyten, kataˈuhanne isab bang ine hāti pinaˈin Niyawa Sutsihin. Peggeˈ bang Niyawa Sutsihin ne mamāku para si kitehin bi, meˈ masandel pu si Isahin, kēmon pinākunen asal iye du isab kinabayaˈan Tuhan si kitehin bi.

28 Kataˈuhante weˈ bang malasa kite si Tuhan duk tapeneˈ weˈ Tuhanin ngahinang kinabayaˈannen, ine-ine talabeyte hāp-laˈat tabangan Tuhanin du kite duk meˈ talabeyte miyaˈan moleˈ si kahāpante. 29 Meˈ andang tapeneˈ weˈ Tuhanin, pinaˈil siye isab weˈ Tuhanin weˈ subey siye manjari kuweˈ Anaknen, si Isa, supaya kēmon meˈ tapeneˈnen kuweˈ magpungtinaˈi duk sakaden si Isa. 30 Duk kēmon meˈ pinaˈilnen tinawag weˈ Tuhanin nuhut iye. Duk meˈ tinawagnen inampun duk kinimmatan bentel weˈ ne. Duk meˈ kinimmatanne mabentelin pahadjene isab.

Pakitehan si Isa Almasi bang saˈingge hadje lasa Tuhanin si kite bi

31 Bang pikilte bi bakas pinaˈinku miyaˈan, kataˈuhante bi weˈ gaˈ teˈed niyaˈ makadaˈag kite bi peggeˈ bēbbegan Tuhanin kite bi. 32 Tuhanin gaˈ kayimananne Anaknen saguwaˈ paglillaˈne pinapatey si kahāpante bi kēmon. Bang tahinangne miyaˈan kabugtuˈante bi weˈ asal urunganne kite bi kēmon masukal si kitehin bi. 33 Kite bi meˈ tapeneˈ Tuhan hinangne meˈ aˈanen, niyaˈ ke makatuksaˈ kite bi weˈ kapagduse kite bi? Gaˈ niyaˈ, peggeˈ bakas inampun ne kite bi duk kinimmatan ne kite bi bentel weˈ Tuhanin. 34 Hangkan gaˈ niyaˈ kapagpaˈin weˈ subey kite bi ilegga duk tapī si narkaˈ sabab duseten bi. Peggeˈ Isa Almasi bakas ne matey sabab duseten bi duk dumaˈin hadja iyan, saguwaˈ pinakellum isab iye balik weˈ Tuhanin duk pinahadje iye weˈ ne laˈi si kanawananne, lugal tamanan mabangsahanin. Iye isab sūhanten bi laˈi si Tuhanin mēbbegan kite bi. 35 Hangkan hep kabugtuˈante weˈ bisan ine umantag si kite, asal kalasahan Isa Almasi kite. Bang kite dem kasusehan atawa dem katiksaˈan atawa dem kabinasahan, dumaˈin hātinen weˈ gaˈi ne kite kalasahanne. Bisan kite kakulangan kinakan duk semmek, bisan kite dem kasiya-siyahan atawa bisan kite pinapatey, asal gaˈi usaˈ lasa Almasi si kitehin bi. 36 Meˈ katiksaˈante inin tasulat dem kitab, pinaˈin,

“Sabab panuhut kami si kaˈuhin, Tuhan, luwal kami siya-siya sōng pinapatey. Meˈ aˈahin pangimmatde kamihin kuweˈ kami meˈ bili-bili sōng sinumbaliˈ.”

37 Saguwaˈ bisan kuweˈ inin pagtiksaˈten bi, gaˈi kite bi daˈag peggeˈ kalasahan Isa Almasi kite bi. 38 Peggeˈ kataˈuhanku teˈed weˈ asal kalasahanne kite bi manamal. Bisan kite ellum atawa matey, kalasahanne kite. Gaˈ niyaˈ makaˈānan lasane si kitehin. Bisan pe malaˈikat atawa meˈ seyitan, gaˈ niyaˈ balakatde ngānan lasanen amban kite. Ine-ine talabeyte kuweˈitu atawa si pasōngan, masi kite kalasahanne. 39 Gaˈ niyaˈ bisan ine diyataˈ langit atawa dem dunya atawa ine-ine bakas pinapanjari weˈ Tuhanin makasapeˈ kite amban lasa Tuhanin, iye pinakitehan Isa Almasi, Panuhutanten bi.

9

Meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin

1 Niyaˈ pe seddili batang bissāku si kaˈam duk inin asal bennal. Gaˈi ku magdustaˈ peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi ku. Kataˈuhanku dem pikilanku teˈed weˈ bennal sōng pinaˈinku inin duk kataˈuhan isab inin weˈ Niyawa Sutsihin, iye magbayaˈ dem pikilankun. 2 Iye inin batang pinaˈinkun, weˈ asal bohat teˈed ateykun duk luwal ku suse manamal sabab meˈ pagkasiku bangsa Israˈilin peggeˈ gaˈi siye ngatu nuhut si Isa Almasi. 3 Bang makajari siˈ hadja, atasku pasapeˈ amban Isa Almasi duk pī dem narkaˈ ngagantiˈan meˈ bangsakun, meˈ pagkasiku bangsa Israˈilin, supaya hadja siye gaˈi tapī si narkaˈ. 4 Ekka kahāpan pangurung Tuhanin si siye. Siye bangsa tapeneˈ weˈ Tuhanin hinangne meˈ aˈane. Duk hininang isab siye weˈ ne meˈ anakne. Pinakitehan weˈ ne si siye sahayanen. Mimpiye ngajanjiˈ Tuhanin si siye. Siye pangurunganne saraˈnen. Tinoloˈan siye weˈ ne bang saˈingge subey pamahadjede iyehin. Ekka sanggupne si siye weˈ asal tabanganne siye. 5 Siye meˈ tubuˈ kapapuˈan kami mabangsahanin. Duk Isa Almasi tubuˈde du isab peggeˈ pagmanusiyaˈnen, bangsa Israˈil iye. Tuhanin, iye magbayaˈ si kēmon-kēmonin, pataˈ pinudji salama-lama. Amin.

6 Dumaˈin hep pinaˈinkun weˈ gaˈi tumanan Tuhanin sanggupne si meˈ bangsa Israˈilin, saguwaˈ iye pinaˈinkun weˈ dumaˈin hep kēmon tubuˈ Israˈilin bennal meˈ aˈa Tuhanin. 7 Duk dumaˈin kēmon meˈ tubuˈ si Ibrahimin kaˈēnan tubuˈne teˈed. Toˈo inin peggeˈ paˈin Tuhanin hep pu Ibrahim, “Si meˈ anaknun, luwal hadja tubuˈ Isahakin kimmatanku meˈ tubuˈnun.” 8 Bisan ne siye meˈ tubuˈ Ibrahim, dumaˈin hātinen weˈ kinimmatan siye weˈ Tuhanin meˈ anakne. Saguwaˈ meˈ tubuˈ Ibrahimin, inanakan sa pananggup Tuhan si iyehin, siye miyaˈan meˈ tubuˈne teˈedin. 9 Iye hep inin pananggup Tuhan pu Ibrahimin, paˈinne, “Tahun dambuwaˈ pitu ku balik duk andanun si Sara nganak du iyan lella.”

10 Dumaˈin hadja inin. Bang si Rebeka, niyaˈ duwe anakne lella, si Esaw duk si Yakub. Dambuwaˈ du samaden, si Isahak, papuˈ kamihin. 11-12 Gaˈ pe meˈ anakne kambal miyaˈan inanakan, paˈin Tuhanin pu Rebeka, “Salihin magbayaˈ iyan si sakahin.” Pagpaˈin Tuhan miyaˈan, gaˈ pe kapaghinangan hāp atawa laˈat meˈ kambalin peggeˈ gaˈ pe siye miyaˈan inanakan. Saguwaˈ andang ne dambuwaˈin tapeneˈ weˈ Tuhanin supaya kataˈuhan weˈ amban bayaˈne bang niyaˈ tapeneˈne. Dumaˈin hangkan aˈahin peneˈ Tuhanin sabab meˈ hinanganne mahāpin saguwaˈ weˈ bayaˈ Tuhanin du. 13 Pasal inin bakas tasulat dem kitab, paˈin Tuhanin, “Si Yakub kinalasahankun, dumaˈin si Esaw.”

14 Manjari bang kuweˈ iyan, kaw paˈinbi weˈ gaˈi bentel Tuhanin. Dumaˈin weˈ gaˈi bentel Tuhanin. 15 Saguwaˈ Tuhanin magbayaˈin bang sine pineneˈne hinangne meˈ aˈanen. Paˈinne pu si Musa, “Aku magbayaˈin bang sine kaˈaseˈankun. Aku magbayaˈin bang sine kaluˈuyanku ateyin.” 16 Hangkan kataˈuhante weˈ dumaˈin sabab bayaˈte atawa pagtuyuˈte maghinangan hāp hangkan kite kaˈaseˈan Tuhanin, saguwaˈ weˈ bayaˈ Tuhanin maˈaseˈ iye si kite. 17 Niyaˈ isab inaka sabab sultan si lahat Misil awwalley. Tasulat dem kitab weˈ paˈin Tuhanin si sultanin, “Hinangte kew sultan magbayaˈ tuˈu si lahat inin supaya sabab kaˈu tapakitehanku balakatkun duk supaya ngabantu ēnkun si tibuˈukan dunya.” 18 Hangkan takitete weˈ Tuhanin maˈaseˈ si sasuku kabayaˈanne kinaˈaseˈanin. Duk amban bayaˈne isab pasagadanne meˈ aˈahin magtuwas kōk.

Tuhanin astel saguwaˈ maˈaseˈ isab

19 Kaw dambuwaˈ kaˈam magpaˈin si aku, “Bang kuweˈ iyan, weˈey Tuhanin sallaˈne meˈ aˈahin. Gaˈ du niyaˈ makasaggaˈ kinabayaˈannen.” 20 Daˈa iyan bissāhun. Sine kew weˈ tajampanu Tuhanin bu manusiyaˈ kew hadja? Makajari ke paliyukin magpaˈin si aˈa mangahinang iyehin, “Weˈey ku hinangnu sa inin?” 21 Kataˈuhante weˈ aˈa maghinang paliyukin taga kapatut maghinang ine-ine kabayaˈanne hininangin. Amban da kubbeng bulak ngahinang iye dambuwaˈ pangisihan hāp manamal duk mahalgaˈ duk dambuwaˈ isab gaˈi tantu hāp duk ginuna kahabaˈ ellew.

22 Damikkiyan isab Tuhanin makajari iye magbayaˈ ine-ine batang hinangne si meˈ manusiyaˈin. Bisan Tuhanin astel si meˈ aˈa madusehanin duk batang leggane siye duk batang tapakitehanne balakatnen saguwaˈ sandalanne dahuˈ astelnen duk gaˈi ne siye leggane bisan du siye pataˈ ilegga. 23 Hangkan sandalan Tuhanin astelnen supaya kataˈuhan meˈ manusiyaˈin kēmon weˈ gaˈi takila-kila kahāpne si meˈ aˈa kaˈaseˈanne duk tapeneˈne pinahadje si pasōnganin. 24 Kite bi hep meˈ tapeneˈnen. Dumaˈin hadja amban bangsa Yahudi kite bi, saguwaˈ amban meˈ bangsa dumaˈin Yahudi du isab. 25 Pinasulat hep weˈ Tuhanin pu Nabi Hosea sabab inin. Paˈinne,

“Meˈ dumaˈin aˈaku tagnaˈin, siye ne iyan inēnanku meˈ aˈakun. Bangsa manggaˈi kinalasahankun, siye ne iyan inēnanku kinalasahankun.

26 Duk laˈi si lahat bakas pangakahanku siyehin weˈ dumaˈin siye meˈ aˈaku, laˈi isab akahanku siye iyan weˈ siye meˈ anakku, aku Tuhan maˈellumin.”

27 Duk Nabi Isaya bakas nulat isab sabab meˈ bangsa Israˈilin. Paˈinne, “Bisan pe bangsa Israˈilin ekka manamal kuweˈ umus si higad tahik gaˈi taˈitung, kuweˈahat du hadja iyan malumuwas amban pangaleggahan Tuhan siyehin. 28 Peggeˈ bugtuˈ weˈ sōng legga Tuhanin du meˈ aˈa si dunyahin. Gaˈi iye magdayan ngalegga siye.” 29 Bakas pinaˈal isab weˈ Nabi Isaya awwalley sabab bangsa Israˈilin, paˈinne, “Bang Tuhanin, iye magbayaˈ si kēmon manusiyaˈin, gaˈ kite bi miyaˈan lebbihanne tubuˈ, kuweˈ siˈ kite bi miyaˈan meˈ aˈa si puweblo Sodom duk si puweblo Gomorahin, ubus ne kēmon matey.”

Bangsa Israˈilin gaˈi sandel pu Isa Almasi

30 Manjari, ine paˈinte sabab inin? Iye paˈinte weˈ meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin, gaˈ siye ngapas weˈ inampun duk kinimmatan siye bentel si pagmatahan Tuhanin. Saguwaˈ siye ne inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab sandelde pu si Isa Almasihin. 31 Saguwaˈ meˈ bangsa Israˈilin, maggeˈes teˈed siye nuhut saraˈin supaya siye kinimmatan bentel weˈ Tuhanin saguwaˈ gaˈ tatuhutde saraˈin hangkan gaˈ siye kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. 32 Na, weˈey sa miyaˈan? Peggeˈ meˈ bangsa Israˈilin ngandel si meˈ hinangande mahāpin. Gaˈi siye ngatu sandel pu si Isa Almasi supaya siye asal kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. Paˈin kitabin weˈ Isa Almasi dalil batu duk meˈ bangsa Israˈilin kuweˈ sumampuk si batu miyaˈan sabab gaˈi siye ngatu sandel pu si Isa. 33 Paˈin Tuhanin hep dem kitab,

“Laˈi si puweblo Siyon niyaˈ bettadku batu kasumampukan meˈ aˈa malaˈihin duk siye hebbaˈ. Saguwaˈ sasuku ngandel si batu inin, gaˈi siye magsusun sabab sandelde si iyehin.”

10

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, iye teˈed kabayaˈankun weˈ meˈ pagkasiku bangsa Israˈilin timbul du duk tapī si surgaˈ. Duk pāku-pākuku teˈed inin si Tuhan. 2 Kataˈuhanku weˈ maggeˈes teˈed siye nuhut Tuhanin saguwaˈ gaˈi tewwaˈ pakahātide bang saˈingge panuhutde iyehin. 3 Gaˈi tahātide bang inumey duk aˈahin taˈampun duk takimmat bentel weˈ Tuhanin. Kannalde weˈ taˈampun siye sabab panuhutde saraˈin. Duk gaˈi siye ngatu nuhut pinaˈin Tuhanin bang inumey duk siye taˈampunne duk takimmatne bentel. 4 Kemuwe Isa Almasi pitu, dumaˈin ne saraˈin lān tudju Tuhanin. Saguwaˈ hangkan kite kinimmatan bentel weˈ Tuhanin peggeˈ sandel kite pu si Isa Almasi.

Kēmon makajari tinimbul duk tapī si surgaˈ

5 Inin bakas sinulat weˈ si Musa sabab aˈa manuhut saraˈin supaya iye kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. Paˈinne, “Sine-sine asal makatuhut kēmon pangandaˈakan dem saraˈin, ellum du iye si surgaˈ gaˈ tamanan.” 6 Saguwaˈ da bayuˈ hadja subey hininangten duk kite kinimmatan bentel weˈ Tuhanin, subey kite sandel pu si Isa Almasi. Duk sabab inin niyaˈ isab tasulat dem kitab, pinaˈin, “Daˈa paˈinun bi, ‘Subey dahuˈ niyaˈ pī si surgaˈ,’ ” (hātinen ngeddoˈ Almasi binoˈo pitu si dunya.) 7 “Duk daˈa isab paˈinun bi, ‘Subey dahuˈ niyaˈ pī diyawaˈ si lahat meˈ pateyin,’ ” (hātinen moˈo Almasi pitu.) 8 Peggeˈ pinaˈin dem kitab, “Lapal Tuhanin luˈu ne si kaˈam. Makajari kaˈam missāne duk ennaˈbi dem ateybi.” Hātinen lapal minahalayak kami si kaˈamin sabab bang saˈingge taˈampun duk takimmat bentel weˈ Tuhanin meˈ masandel pu Isa Almasihin. 9 Bang magbennal kite si meˈ aˈa weˈ si Isa Almasi Panuhutanten bi duk kahagadte teˈed dem ateyte weˈ pinakellum iye balik weˈ Tuhanin amban kamateynen, na, timbul kite duk tapī kite si surgaˈ. 10 Peggeˈ bang asal kahagad kite ateyten dambūs-būs duk magbennal kite si meˈ aˈa, inampun duk kinimmatan kite bentel weˈ Tuhanin duk timbul kite. 11 Paˈin kitabin, “Sasuku makahagad si iyehin asal gaˈi teˈed magsusun.” 12 Sakup kēmon manusiyaˈin peggeˈ gaˈ biddaˈ Yahudi duk dumaˈin Yahudi, masi Tuhanin magbayaˈ si siyehin kēmon duk urunganne kahāpan kēmon mamāku si iyehin. 13 Paˈin kitabin,

“Sine-sine pakatimbul si Panuhutanin, timbul du iye duk tapī iye si surgaˈ.”

14 Inumey pakatimbulde pu Isa Almasihin bang gaˈi pe siye sandel si iye? Duk inumey kasandelde si iyehin bang gaˈ pe bakas takalede aka-aka hāp sabab iyehin? Inumey pakakalede sabab iyehin bang gaˈ niyaˈ pī ngakahan siye? 15 Inumey pangaka siyehin bang gaˈi dinaˈak pī meˈ aˈa mamagakahin? Saguwaˈ niyaˈ meˈ aˈa dinaˈak weˈ Tuhanin pī ngakahan siye. Sa pinaˈin dem kitabin, “Asal kēgan teˈed kite bang niyaˈ tekka moˈohan kite aka-aka hāp.” 16 Saguwaˈ dumaˈin du kēmon makahagad si aka-aka mahāpin. Paˈin Nabi Isaya hep awwalley, “Tuhan, kulang du makahagad si inaka kamihin.” 17 Manjari, subey dahuˈ minahalayak aka-aka sabab Isa Almasihin duk takale meˈ aˈahin, ubus meke ne siye sandel pu si Isa Almasi.

18 Saguwaˈ niyaˈ tilewku: Gaˈ enteˈ takale meˈ aˈa Israˈilin aka-aka sabab Isa Almasihin hangkan siye gaˈi kahagad? Asal takalede du. Peggeˈ paˈin kitabin hep,

“Meˈ aˈa dinaˈak Tuhanin magaka-aka si kēmon aˈa duk meˈ bissāden bawag si tibuˈukan dunya.”

19 Niyaˈ tilewku seddili: Gaˈ enteˈ tahāti meˈ aˈa Israˈilin weˈ meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin sukuˈ si Tuhan isab? Asal tahātide du. Si Musa ne dehellu manambungin. Pinasulat hep weˈ Tuhanin bissānen si iye. Paˈin Tuhanin,

“Asipku du meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin, meˈ aˈa pinaˈinbi weˈ bangsa gaˈ niyaˈ gunane. Manjari ngimbū du kaˈam duk astel kaˈam peggeˈ asipku meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan akuhin.”

20 Ubus, Nabi Isaya gaˈ isab talew missā, paˈinne,

“Iye inin pinaˈin Tuhanin, ‘Meˈ manggaˈ mamiha akuhin, siye mangasuwaˈ akuhin. Meˈ manggaˈ magtilew sabab akuhin, siye pamakitehanku dikun.’ ”

21 Saguwaˈ bang sabab meˈ aˈa Israˈilin, iye inin pinaˈin Isayahin, “Paˈin Tuhanin, ‘Luwal ku ngahumatan meˈ aˈa manggaˈi mapakale si akuhin, meˈ aˈa matuwas kōkden.’ ”

11

Maˈaseˈ Tuhanin si meˈ aˈa Israˈilin

1 Manjari magtilew ku: Tinayikutan ne ke weˈ Tuhanin meˈ aˈa tapeneˈne inin? Asal gaˈ. Aku inin bangsa Israˈil hep duk tubuˈ Ibrahim duk tubuˈ Benjamin. 2 Gaˈ tinayikutan weˈ Tuhanin meˈ aˈa tapeneˈne tagnaˈ awwalley pe. Kataˈuhanbi du bang ine pinaˈin kitab sabab Nabi Eliyasin. Muhun hep iye si Tuhan sabab meˈ hinangan meˈ aˈa Israˈilin. 3 Paˈin Eliyas, “Tuhan, ubus ne pinapatey weˈ de meˈ nabinun. Ilarak weˈ de meˈ pagkuluban-kulubanan kami si kaˈuhin. Luwal saˈ aku nabi matalebbihin duk batang ku isab papateyde.” 4 Ine sambung Tuhan si iyehin? Paˈin Tuhanin si iye, “Niyaˈ pe talebbi pituˈ ngibu meˈ aˈaku duk siye inin gaˈ bakas mahadje tuhan-tuhan inēnan Baˈalin.” 5 Damikkiyan isab kuweˈitu niyaˈ pe isab talebbi nuhut Tuhanin. Tapeneˈ siye weˈ ne peggeˈ malasa iye duk maˈaseˈ iye si siye. 6 Bang Tuhanin meneˈ aˈa, gaˈi siye peneˈne sabab meˈ hinangande mahāpin saguwaˈ peneˈne siye peggeˈ malasa iye duk maˈaseˈ iye si siye. Bang siˈ miyaˈan sabab hinangande mahāpin hangkan siye peneˈne, dumaˈin ne pameneˈannen sabab lasanen duk aseˈnen.

7 Manjari, ine paˈinte sabab inin? Magpiha meˈ aˈa Israˈilin bang saˈingge duk siye takimmat bentel weˈ Tuhanin, saguwaˈ gaˈ takasuwaˈde. Luwal hadja meˈ tapeneˈ weˈ Tuhanin, meˈ masandel pu si Isahin, mangasuwaˈ iyehin. Bu meˈ sinduwehin ngatuwas kōkden peggeˈ gaˈ siye pakale si Tuhan. 8 Niyaˈ paˈin kitabin sabab meˈ aˈa matuwas kōkde inin. Paˈin kitabin, “Pinababbal weˈ Tuhanin pikilanden. Sampay kuweˈitu kuweˈ siye gaˈi ngite bisan niyaˈ matade, kuweˈ siye gaˈi kale bisan niyaˈ tayingede.” 9 Paˈin si Daˈud,

“Karayaw weˈ sabab meˈ kasinnahanden kuweˈ siye tewwaˈ leppas duk gaˈi siye lumeppa; kuweˈ siye laboˈ dem lowang lalem duk gaˈi siye lumuwas. Iye inin tumbas meˈ hinanganden.

10 Karayaw pinessekan mataden duk siye gaˈi ngite. Karayaw siye tiniksaˈ gaˈ tamanan, kuweˈ aˈa kokkoˈ weˈ duwaˈan diyataˈ bukutnen.”

11 Bang kuweˈ miyaˈan, ine ne kaˈujudan meˈ bangsa Yahudihin? Tayikutan Tuhanin ne ke teˈed siye salama-lama peggeˈ gaˈi siye sandel pu si Isa Almasi? Gaˈi du. Saguwaˈ peggeˈ tinayikutan weˈ de Tuhanin, manjari tinimbul dahuˈ weˈ Tuhanin meˈ dumaˈin Yahudihin duk siye tapī si surgaˈ supaya pagkite meˈ Yahudihin inin, mabayaˈ du siye nuhut Tuhanin kuweˈ meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin. 12 Bang pagduse bangsa Yahudihin duk panayikut Tuhan siyehin moleˈ si kahāpan meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin, pasōng ne teˈed ekka kahāpan tekka si meˈ dumaˈin Yahudihin bang meˈ Yahudihin balik ne si Tuhan.

Timbul meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin

13 Niyaˈ bissāku si kaˈam, meˈ dumaˈin Yahudihin. Aku inin kawakilan weˈ Isa Almasi magmahalayak si meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Bang maggeˈes ku magmahalayak si kaˈam, 14 kaw meˈ pagkasiku Yahudi sinduwehin ibeg duk ujud mabayaˈ du sandel pu Isa Almasi kuweˈ kaˈamin, supaya siye timbul duk tapī si surgaˈ. 15 Sabab panayikut Tuhan si bangsa Yahudihin, hināp ne weˈ Tuhanin meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin. Na, saˈingge bang meˈ Yahudihin tayimaˈ Tuhanin ne balik? Asal hāp manamal. Kuweˈ du siye bakas matey bu ellum balik.

16 Magdalilan ku si kaˈam sabab meˈ Yahudihin. Addat kami Yahudihin, bang kami magaddun hinang pan, ngeddoˈ kami da akup pangurung si Tuhan. Bang sukuˈ si Tuhanin da akup miyaˈan, hātinen sukuˈ si iye isab kēmon addunin. Atawa dalilnen kayu. Bang sukuˈ si Tuhan gamutin, sukuˈ si Tuhan du isab meˈ pangehin. 17 Bangsa Israˈilin kuweˈ da bayuˈ kayu tinanem duk inipat supaya magbuwaˈ. Duk kaˈam, meˈ dumaˈin Yahudihin, kuweˈ kayu du isab kaˈam, saguwaˈ kayu tomoˈ dihananne dem talun. Manjari meˈ pange sinduwe amban kayu inipatin tinotoˈ weˈ Tuhanin, duk kaˈam meˈ pange amban kayu talunin pinasugpat pī si antag bakas panotoˈanin. Manjari kuweˈitu kabahagiˈan ne kaˈam meˈ kahāpan sukuˈ si meˈ Yahudihin. 18 Hangkan kaˈam, meˈ dumaˈin Yahudihin, daˈa teˈed udjiˈun bi meˈ pange bakas tinotoˈ miyaˈan, hātinen meˈ Yahudi manggaˈi makahagadin. Gaˈi kaˈam kapagabbu peggeˈ kaˈam dalil pangehin bu siye dalil gamutin; duk dumaˈin ellum gamutin sabab pangehin saguwaˈ ellum pangehin sabab gamutin.

19 Kaw paˈinbi, “Toˈo iyan, saguwaˈ bakas tinotoˈ du siye weˈ Tuhanin duk kami, meˈ dumaˈin Yahudihin, tasugpat pī ngagantiˈan siye.” 20 Bennal iyan. Tinotoˈ siye peggeˈ gaˈi siye sandel pu si Isa Almasi. Bu kaˈam pinagantiˈ si siye peggeˈ sandel kaˈam. Daˈa kaˈam maglangkew atey. Subey kaˈam talew si Tuhan. 21 Bang tinotoˈ weˈ Tuhanin meˈ pange tagnaˈin, hātinen meˈ Yahudihin, daˈa pikilun bi weˈ gaˈi isab kaˈam totoˈne. 22 Tapandogate tuˈu weˈ Tuhanin maˈaseˈ si aˈa saguwaˈ ngalegga isab teˈed iye. Asal leggane meˈ manayikutan iyehin saguwaˈ kaˈam, maˈaseˈ iye si kaˈam bang gaˈi usaˈ sandelbi pu si Isa Almasihin. Saguwaˈ bang gaˈi kaˈam sandel, totoˈne isab kaˈam. 23 Duk meˈ Yahudi bakas tinayikutan Tuhanin, bang ne siye sandel pu si Isa Almasi, tayimaˈ Tuhanin siye balik. Dalil meˈ pangehin, pinasugpat siye balik pī si kayu bakas panotoˈan siyehin, peggeˈ tapasugpat Tuhanin siye balik. 24 Kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, kuweˈ kaˈam dalil meˈ pange kayu talun tinotoˈin ubus bu pinasugpat pī si kayu inipatin, bisan du gaˈi tantu hininang sa miyaˈan. Meˈ Yahudihin hep dalil kayu inipat miyaˈan duk mura du pinasugpat balik weˈ Tuhanin meˈ pange bakas tinotoˈanin pī si kayu bakas panotoˈan siyehin.

Maˈaseˈ Tuhanin si meˈ manusiyaˈin kēmon

25 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, niyaˈ akaku si kaˈam supaya kaˈam gaˈi maglangkew atey duk magabbu weˈ hāp kaˈam amban meˈ Yahudihin. Niyaˈ toloˈ bennal batang akaku si kaˈam gaˈ bakas kataˈuhan ngeregseˈ maˈin. Iye inin inakakun. Toˈo weˈ kaˈekkahan meˈ aˈa Israˈilin gaˈi ngatu kahagad saguwaˈ akahante kaˈam weˈ gaˈi pakahagadde inin gaˈi du teteg. Bang jukup ne ekkahan meˈ aˈa dumaˈin Yahudi manuhut Tuhanin, meke ne meˈ Yahudihin kahagad duk balik ne siye si Tuhan. 26 Manjari kēmon bangsa Israˈilin kahagad du duk timbul duk tapī si surgaˈ. Pinaˈin dem kitab sabab inin, paˈin Tuhanin,

“Pitu du iyan Manimbulin amban lahat Siyon. Ānanne iyan meˈ hinangan malaˈat hininang meˈ tubuˈ si Yakubin, hātinen meˈ Yahudihin.

27 Pagtekka ellew miyaˈan, ānanku du kēmon duseden sa bakas pananggupku matuˈuhin.”

28 Meˈ Yahudihin banta Tuhanin ne peggeˈ gaˈ kahagadde aka-aka mahāpin. Gaˈ pakahagadde inin moleˈ si kahāpanbi ne. Saguwaˈ amban tagnaˈ asal meˈ Yahudihin hep tapeneˈ weˈ Tuhanin duk siye manjari meˈ aˈane. Duk kalasahan Tuhanin pe siye sabab sanggupne si meˈ kapapuˈanden. 29 Peggeˈ Tuhanin, bang niyaˈ aˈa tapeneˈne duk iledjikiˈan weˈ ne, gaˈi teˈed pagpinda-pindane. 30 Na, kaˈam isab meˈ dumaˈin Yahudihin, matuˈuhin gaˈ kaˈam nuhut Tuhanin. Saguwaˈ kuweˈitu kaˈaseˈan kaˈam weˈ Tuhanin peggeˈ tayikutan meˈ Yahudihin Tuhanin. 31 Kuweˈitu meˈ Yahudihin gaˈi tuhutde Tuhanin, duk kaˈaseˈan kaˈam weˈ Tuhanin, supaya si pasōngan kaˈaseˈan Tuhanin du isab siye. 32 Hangkan hep pinakitehan weˈ Tuhanin weˈ kēmon manusiyaˈin, Yahudi duk dumaˈin Yahudi, saliˈ-saliˈ gaˈi nuhut Tuhan supaya tapakitene aseˈnen si siye kēmon.

Pataˈ Tuhanin pinudji

33 Asal gaˈi teˈed takila-kila aseˈ Tuhan si kitehin bi kēmon. Lalem manamal kataˈunen duk kataˈuhanne kēmon. Gaˈi tahātite pikilannen. Gaˈi tahātite meˈ hinangannen. 34 Pinaˈin dem kitab,

“Sine mangataˈuhan pikilan Tuhanin? Sine mamanoloˈan iyehin?

35 Gaˈi makajari weˈ niyaˈ pangurungte iye duk niyaˈ utangne si kite.”

36 Peggeˈ Tuhanin magpapanjari kēmon-kēmonin. Iye magbayaˈin duk kēmon pinapanjari weˈ ne supaya iye tapudji. Pudjite bi Tuhanin gaˈ tamanan. Amin.

12

Bang saˈingge subey hinanganten duk kasulutan Tuhanin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, peggeˈ Tuhanin asal maˈaseˈ teˈed si kite bi hangkan junjungku si kaˈam: Pangurungun bi dibin si Tuhan. Daˈa ne kimmatanun bi weˈ kaˈam pe dapuˈ baranbin saguwaˈ kuweˈ kaˈam dalil kuluban si Tuhanin. Subey ne gaˈ niyaˈ hinanganbi laˈat saguwaˈ subey hinangbi meˈ hinangan makasulut Tuhanin. Kuweˈ inin panambahayang mapatutin. 2 Daˈa kaˈam maghinangan sa hinangan meˈ kaˈekkahan matuˈu si dunyahin. Saguwaˈ ambat baˈahuhan Tuhanin pamikilbin duk ne pinda ateybin. Manjari kataˈuhanbi du teˈed bang ine meˈ kinabayaˈan Tuhanin. Kinabayaˈannen meˈ mahāpin duk meˈ makasulut iyehin duk meˈ manggaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈnen.

3 Aku inin kaˈurungan ku weˈ Tuhanin kapatut magusihat hangkan paˈinku si kaˈam kēmon: Daˈa pikilun bi weˈ langkew teˈed kaˈam saguwaˈ araˈ-araˈun bi hadja tamanan mapatutin. Peggeˈ Tuhanin mangurungan kaˈam kapandeyanin sabab sandelbi pu si Isa Almasihin. 4 Baranten dambuwaˈ du saguwaˈ niyaˈ bettiste, tangante, matate duk meˈ seddili pe bu gaˈi magsaliˈ kagunahanden. 5 Damikkiyan kite bi isab meˈ masandel pu si Almasihin, bisan kite bi ekka saguwaˈ kuweˈ kite bi dambuwaˈ baran hadja peggeˈ magdambuwaˈ kite bi kēmon duk Almasi. Duk kuweˈ kite bi dalil magsugpat kēmon. 6 Weˈ lasa Tuhan si kitehin bi inurungan kite bi weˈ ne meˈ kapandeyan. Saguwaˈ kite bi dangan-dangan magseddili-seddili kapandeyan pinangurung kitehin bi. Ine-ine kapandeyan pinangurung si kite bi subey gunate bi pahāp-hāp. Bang dambuwaˈin kaˈurungan kapandeyan magpalataˈ lapal pinabissā Tuhanin, subey palataˈne asal bissā Tuhanin magsaliˈ duk panoloˈ kinahagadten bi. 7 Bang kite kaˈurungan kapandeyan nabangan meˈ pagkasiten, subey siye tabangante. Bang kapandeyan pangurungne kitehin magusihat, subey kite magusihat. 8 Bang kapandeyan pangurung kitehin ngasig saweˈten, subey siye asigte. Bang kapandeyan pangurung kitehin nabang sukal saweˈten, subey kite sayuˈ. Bang kite pinasukuhan hinang magnakuraˈ, subey kite matuyuˈ si hinangten. Bang hinangten nabangan meˈ aˈa kasigpitanin, subey kite kēgan nabangan siye.

9 Subey lasabi si saweˈbin amban dem atey. Kabunsihanun bi sasuku malaˈatin duk tentemanun bi dem ateybi sasuku mahāpin. 10 Subey kaˈam maglasa-ilasa peggeˈ kuweˈ ne kaˈam magpungtinaˈi sabab sandel kaˈam saliˈ-saliˈ pu si Isa Almasi. Subey kaˈam sinna mahadje pagkasibi masandel pu si Isahin. 11 Daˈa kaˈam bulasan saguwaˈ magtuyuˈ kaˈam maghinang si Panuhutanten bi ateybin dambūs-būs. 12 Subey kaˈam luwal magkēg peggeˈ niyaˈ ase-asebi amban Tuhan. Bang kaˈam dem kasusehan, sandalanun bi. Daˈa kaˈam pahali ngampun-ngampun si Tuhan. 13 Tabangun bi sukal meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin duk hatulun bi sasuku mapiyu si lumaˈbin.

14 Sasuku maminasa kaˈamin, pāku-pākuhanun bi kahāpan amban Tuhan. Daˈa siye suknaˈanun bi. 15 Patuhut kaˈam magkēg si meˈ magkēgin duk patuhut kaˈam magdukka si meˈ magdukkahin. 16 Magsulut-sinulut kaˈam. Daˈa apasun bi pinahadje kaˈam. Daˈa kaˈam iyaˈ magtuhut-tuhut duk meˈ madiyawaˈ pagaˈanen. Daˈa kaˈam magpikil weˈ kaˈam ne asal mataˈuhin.

17 Bang niyaˈ ngalaˈat kaˈam, daˈa tumbasanun bi laˈat. Hinangun bi sasuku mahāp si pagmatahan meˈ aˈahin kēmon. 18 Tamanan tahinangbin, daˈa teˈed kaˈam magsasaˈ duk sine-sine ne, saguwaˈ subey kaˈam magsulut-sulut duk kēmon aˈa. 19 Meˈ bagayku, daˈa kaˈam males saguwaˈ ambat Tuhanin mamalesan kaˈamin. Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Aku mamalesin. Aku mangalegga meˈ maghinang laˈat si kaˈamin, paˈin Tuhanin.” 20 Saguwaˈ hinangun bi sa pinaˈin dem kitabin, “Bang takitebi bantabin inusan, pakanun bi. Bang lekkakan iye, paˈinumun bi. Bang hinangbi inin si iye, ujud iyaˈ iye manamal.” 21 Bang niyaˈ laˈat hininang si kaˈam, daˈa iye panumbasun bi laˈat. Saguwaˈ tumbasanun bi hāp duk tadaˈag malaˈatin.

13

Subey tuhutte meˈ aˈa magbayaˈ si lahatten

1 Kēmon kite bi manusiyaˈin, subey tuhutte bi meˈ aˈa taga kapatut magbayaˈ si paglahatanten bi peggeˈ gaˈ niyaˈ kaˈurungan kapatut bang dumaˈin amban bayaˈ Tuhan. Duk meˈ taga kapatut magbayaˈin, Tuhanin mamatingkoloˈ siyehin. 2 Sasuku manguntarahan aˈa magbayaˈ si paglahatin, kuntarahande isab Tuhanin, peggeˈ Tuhanin mamettad siye si hinangde miyaˈan. Duk ilegga du meˈ manguntarahan siyehin. 3 Peggeˈ meˈ maghinangan mahāpin gaˈi talew si meˈ magbayaˈ si paglahatin. Luwal meˈ maghinangan malaˈatin matinalew si siyehin. Gaˈi kaˈam subey tinalew si meˈ magbayaˈ si paglahatin samantaˈan hāp hinanganbin duk sanglitande pe kaˈam. 4 Peggeˈ siye inin daraˈakan Tuhanin pinapī weˈ ne para si kahāpanbi du. Saguwaˈ bang kaˈam maghinangan laˈat, talep kaˈam talew, peggeˈ taga kapatut siye amban Tuhan ngalegga kaˈam. Dinaˈak siye weˈ Tuhanin ngalegga sasuku maghinangan malaˈatin. 5 Hangkan hep subey tuhutbi meˈ aˈa magbayaˈ si paglahatbin duk kaˈam gaˈi ilegga duk peggeˈ kataˈuhanbi du dem ateybi weˈ inin subey hininangbin.

6 Duk hangkan isab kaˈam patut magbayed sukey bulak atawa sukey ine-ine pāku gubelnohin, peggeˈ meˈ maghinang si gubelnohin hinangde du pangandaˈakan Tuhan si siyehin. 7 Hangkan bayedanun bi meˈ patut binayedanin, sukey bulak ke atawa sukey ine-ine ne, duk pagaddatanun bi duk pahadjehun bi meˈ magbayaˈ si paglahatbin.

Subey kite malasa si pagkasiten

8 Bang niyaˈ utangbi, bayedanun bi bang taˈabut ne ellew pagbayedin. Bisan gaˈ ne niyaˈ utangbi, utangan pe kaˈam seddili. Utang inin lasabi si pagkasibin. Bang maglasa-ilasa kaˈam, tuhutbi ne saraˈ sinulat si Musahin. 9 Paˈin saraˈ si Musahin hep, “Daˈa kaˈam magjina; daˈa kaˈam mapatey; daˈa kaˈam nangkew; daˈa pagnapsuhanun bi alataˈ saweˈbin.” Meˈ daˈakan inin duk kēmon daˈakan sinduwehin sumakup diyalem daˈakan dambuwaˈ inin, pinaˈin, “Kalasahanun saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.” 10 Peggeˈ bang asal kalasahante pagkasiten, gaˈi teˈed iye hinangante laˈat. Hangkan hep bang kalasahante pagkasiten tatuhutte ne kēmon pangandaˈakan Tuhanin.

11 Hangkan subey miyaˈan hinangbi, lagiˈ ne peggeˈ kataˈuhanbi weˈ gaˈi du tiggel tekka ne Isa Almasi balik. Tagnaˈ pakahagadte pu si Isa Almasihin, kuweˈ tala-tala pe ellew panimbul Tuhan kitehin saguwaˈ kuweˈitu asal tapit ne. Bang kaˈam dalil aˈa tuli, subey ne kaˈam ngape. 12 Dunya kuweˈitu inin kuweˈ dem lindem sabab duse. Saguwaˈ kuweˈitu tahalaˈ ne imut-imut lindemin duk sōng ellew ne. Hātinen, sōng tekka ne balik Isa Almasi. Hangkan subey ne lebbahante kēmon hinangante malaˈatin duk dalil sundalu magbessi miyaˈan subey kite panyap nungkaˈan sasuku malaˈatin. 13 Subey kawul-piˈilten hāp duk patalep si meˈ aˈa patennaˈ dem dantaˈ ellewin. Hangkan daˈa kaˈam maglangohan. Daˈa kaˈam magjina atawa magbaˈis. Daˈa kaˈam luwal magsasaˈ duk daˈa kaˈam magkimbū. 14 Saguwaˈ batukanun bi kawul-piˈil Panuhutanten bi, Isa Almasi. Daˈa teˈed kaˈam magpikilan ngūtan napsubin.

14

Daˈa sallaˈte meˈ pagkasite masandel pu si Isahin

1 Niyaˈ batang paˈinku si kaˈam sabab aˈa gaˈi pe basag sandelne pu si Isahin. Subey iye addatanbi. Daˈa iye boˈohun bi magjawab bang gaˈi saliˈ pamikilbin pasal meˈ hinangan mapatutin duk manggaˈi mapatutin. 2 Saˈupama aˈa manggaˈi mabasag sandelnen, kahagad iye weˈ haram mangan hinayep ine-ine hangkan iye hadja paglaˈuknen sayul. Bu aˈa mabasag sandelnen, kahagad weˈ bisan kinakan ine makajari kinakan. 3 Mamangan hinayepin subey gaˈi udjiˈne manggaˈi mamanganin. Damikkiyan manggaˈi mamangan hinayepin subey gaˈi bissāhanne aˈa mamangan ine-inehin. Peggeˈ tinayimaˈ du aˈa miyaˈan weˈ Tuhanin. 4 Weˈ sine kaˈam hangkan sallaˈbi daraˈakan aˈa seddilihin? Dumaˈin kaˈam paghinangannen, hangkan amunen hadja patut magpikilanin bang tewwaˈ hininang aˈa miyaˈan atawa gaˈi. Asal gaˈi du aˈa miyaˈan laboˈ, peggeˈ tabangan Panuhutanten bi iye duk gaˈi salaˈ hinangannen.

5 Niyaˈ meˈ aˈa kimmatande weˈ dambuwaˈ ellew hadje amban meˈ ellew sinduwe. Niyaˈ isab meˈ aˈa kimmatande weˈ saliˈ-saliˈ meˈ ellewin. Subey kaˈam dangan-dangan bugtuˈ bang saˈingge pamikilbin. 6 Aˈa mamahadje dambuwaˈ ellewin, hinangne inin pamahadjene Tuhanin. Damikkiyan isab aˈa mamangan ine-inehin, mangan iye pamahadjene Tuhanin, peggeˈ pagsukulanne si Tuhanin kinakannen. Aˈa manggaˈi mamangan hinayepin, damikkiyan pahadjene isab Tuhanin hangkan iye gaˈi mangan hinayep duk magsukul isab iye si Tuhan. 7 Kēmon kite bi sukuˈ pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi. Hangkan si kaˈellumte bi duk si kamateyte bi subey iye sinulutten bi dumaˈin diten bi. 8 Hangkan kite bi ellum, supaya pinudji Panuhutanten bi Isa Almasi. Damikkiyan isab bang matey kite bi. Manjari, bang kite bi ellum atawa matey, sukuˈ pu si Isa Almasi kite bi. 9 Peggeˈ inin sababnen hangkan matey Almasi duk ellum iye balik, supaya iye Panuhutanten bi bang kite bi ellum atawa matey. 10 Weˈey kaˈam meˈ manggaˈi mamangan hinayepin bissāhanbi pungtinaˈibi masandel pu si Isahin? Duk kaˈam meˈ mamangan ine-inehin isab, weˈey udjiˈbi pungtinaˈibi masandel pu si Isahin? Kēmon kite bi nengge du iyan si harapan Tuhan si ellew dambuli duk hukumne kite bi. 11 Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

“Sabennal-bennal teˈed, paˈin Tuhanin, kēmon aˈahin pasujud du iyan si aku. Kēmon aˈahin magbennal du iyan weˈ aku asal Tuhanin.”

12 Manjari kēmon kite bi subey magaka si Tuhan sabab meˈ bakas hinangante bi matuˈu si dunyahin.

Daˈa padusehun bi saweˈbin

13 Hangkan hep daˈa ne bissā-bissāhante saweˈten sabab hinangannen. Saguwaˈ iye inin subey pinikilten, weˈ asal gaˈi teˈed kite maghinangan ine-ine bang sabab hinangante miyaˈan ujud makapagduse pungtinaˈite masandel pu si Isahin. 14 Peggeˈ aku inin sukuˈ pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi, kabugtuˈanku weˈ gaˈ niyaˈ kinakan haram. Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa kahagad weˈ niyaˈ kinakan haram, na, haram teˈed si iye. 15 Bang suse pungtinaˈinu masandel pu si Isahin sabab niyaˈ kakannu bu haram si iye, na hātinen pastiˈ ne weˈ gaˈi kew malasa si iye. Bang sabab kinakannun kaw ujud gaˈi ne nuhut Tuhanin pungtinaˈinun, daˈa ne kakanun. Matey hep Isa Almasi sabab pungtinaˈinu miyaˈan. 16 Bisan hāp si kaˈu bang laˈat si pungtinaˈinu masandel pu si Isahin, na, daˈa ne hinangun supaya gaˈi kew bissāhande laˈat. 17 Tuhanin magbayaˈ si kitehin bi. Bang asal tuhutte bi iye, subey gaˈi langkew dem pikilante bi bang ine kinakanten bi atawa ininumten bi. Iye subey malangkew dem pikilanten bi, weˈ subey bentel hinanganten bi, duk subey kite bi magsulut-sulut, duk subey isab kite bi kēgan, duk kēgten bi pinangurung weˈ Niyawa Tuhanin dem ateyte bi. 18 Bang kuweˈ inin panuhutte bi Isa Almasihin, kasulutan Tuhanin si kite bi duk pagaddatan kite bi weˈ meˈ pagkasite bi manusiyaˈin.

19 Hangkan hep subey teˈed pagtuyuˈante bi maghinang meˈ hinangan makasulut saweˈten bi duk magtabang-tinabang kite bi supaya ngabasag sandelte bi si Tuhanin. 20 Bisan kaˈam makajari mangan ine-ine, daˈa kakanun bi bang sabab pamanganbi miyaˈan ngalamma sandel saweˈbin si Tuhan. Bennal gaˈ niyaˈ kinakan haram, saguwaˈ gaˈi hāp bang kakanbi bu laˈat si saweˈbi duk sabab pamanganbi miyaˈan kapagduse saweˈbin. 21 Iye mahāp hininangin, ine-ine paglaˈukbi atawa inumbi atawa hinangbi, bang makapagduse pagkasibin, daˈa teˈed hinangun bi. 22 Ine-ine kahagadbi sabab inin, subey hadja kaˈam duk Tuhanin mangataˈuhan iyehin. Sine-sine gaˈi duwe-duwehan saguwaˈ kabugtuˈanne weˈ tewwaˈ hininangnen, asal kēgan aˈa miyaˈan. 23 Saguwaˈ saˈupama, niyaˈ dambuwaˈ aˈa luwal duwe-duwehan weˈ kaw niyaˈ kinakan gaˈi makajari kakanne saguwaˈ kakanne pe, na, magduse iye si matahan Tuhan peggeˈ hinangannen gaˈi magtuhut duk kinahagadnen. Bisan ine-ine hinangte, bang duwe-duwehan kite kaw gaˈi hāp bu hinangte pe, na kapagduse ne kite.

15

Subey sulutte saweˈten dumaˈin diten

1 Kite bi meˈ mabasag masandel si Tuhanin, subey tabangante bi meˈ malamma sandelnen si meˈ kasusehanden. Daˈa iye sinulutten bi diten bi. 2 Saguwaˈ kite bi dangan-dangan subey sulutte bi pungtinaˈite bi masandel pu si Isa Almasihin duk hinangte bi mahāp para si iyehin supaya ngabasag sandelnen. 3 Peggeˈ si Isa Almasi gaˈ hep sulutne dinen saguwaˈ maglillaˈ iye diniyawaˈan. Tasulat sabab inin dem kitab, pinaˈin, “Meˈ bissā laˈat binissā weˈ meˈ aˈa si kaˈuhin, Tuhan, tewwaˈ si aku.” 4 Kēmon pinasulat weˈ Tuhan dem kitab awwalley, pamanoloˈ kite bi supaya kite bi taˈu magsandal bang dem kasusehan duk supaya asig ateyten bi duk gaˈi usaˈ pangase-ngasete bi si Tuhanin. 5-6 Tuhanin iye manabangan kitehin bi duk kite bi taˈu magsandal. Duk iye isab mamaˈasig ateyten bi. Karayaw kaˈam tabanganne duk kaˈam magsulut-sulut sa hinangan Isa Almasihin supaya kaˈam magdūs mudji Tuhanin, Sama Panuhutanten bi Isa Almasi.

Pakale meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin si aka-aka mahāpin

7 Manjari, kimmatanun bi meˈ pagkasibi masandel pu si Isahin kuweˈ meˈ pungtinaˈibi teˈed supaya Tuhanin tapudji, peggeˈ tinayimaˈ isab kaˈam weˈ Isa Almasi. 8 Peggeˈ akahante kaˈam weˈ hangkan Isa Almasi pitu nabangan kami meˈ Yahudihin, supaya tapakitene weˈ Tuhanin kapangandelan, duk supaya tatumanan meˈ sanggup Tuhan si meˈ kapapuˈan kamihin, 9 duk supaya isab meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin tapudjide du Tuhanin sabab aseˈne si siyehin. Tasulat hep inin dem kitab, pinaˈin,

“Hangkan magpasalamat ku si kaˈu dem kabangsahan dumaˈin Yahudihin; magkanta ku mudji kaˈu.”

10 Duk tasulat isab, pinaˈin,

“Kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, patuhut kaˈam magkēg si meˈ aˈa bakas tapeneˈ weˈ Tuhanin.”

11 Duk tasulat pe,

“Pudjihun bi Tuhanin, kēmon kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin. Pudjihun bi iye, kēmon kaˈam meˈ kabangsa-bangsahanin.”

12 Duk tasulat weˈ Nabi Isaya isab, paˈinne,

“Niyaˈ du iyan inanakan tubuˈ si Jesse. Duk iye magbayaˈ si meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Duk iye pangase-ngasehanden.”

13 Tuhanin poˈon pangase-ngasehanbin. Karayaw urunganne kaˈam kakēgan duk kasanyangan sabab sandelbi si iyehin, supaya pinasōng du pangase-ngasebi si Tuhanin weˈ balakat Niyawa Tuhanin.

Puˈunne hangkan gaˈi magalang-alang si Paul nulatan siye

14 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, kabugtuˈanku weˈ kaˈam asal meˈ aˈa hāp duk kataˈuhanbi ne teˈed meˈ toloˈ sabab Tuhanin duk makajari ne kaˈam magtoloˈ-tinoloˈ. 15 Tuˈu dem sulat inin gaˈ ku magalang-alang ngakahan kaˈam sabab meˈ toloˈ batang pinaˈessebanku si kaˈamin. Hangkan ku gaˈ magalang-alang, peggeˈ kawakilan ku weˈ Tuhanin duk ku manjari daraˈakan Isa Almasi. 16 Kuweˈ ku dalil imam magmahalayak aka-aka mahāp amban Tuhanin si meˈ bangsa dumaˈin Yahudi, supaya tasōnganku siye si Tuhan kuweˈ dalil pariya. Duk tayimaˈ Tuhanin du siye peggeˈ pinahāp ateyden weˈ Niyawa Sutsihin. 17 Peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi ne ku, gaˈi ku iyaˈ magbantu sabab meˈ tahinangku para si Tuhanin. 18 Makatawakkal ku missā weˈ sabab panabang Almasi akuhin hangkan taboˈoku meˈ bangsa dumaˈin Yahudihin nuhut Tuhan. Sandel siye pu Isa Almasi sakaliˈ takalede meˈ binissākun duk takitede meˈ hininangkun. 19 Weˈ balakat pinangurung Niyawa Tuhan akuhin, maghinang ku meˈ hinangan balakatan duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ. Hangkan hep antag-antag bakas papīhankun, amban Awrusalam ngeregseˈ Illiriku, ubus ne minahalayak weˈ ku si kēmon aˈa malaˈihin aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. 20 Kemuwe matuˈuhin iye inapaskun magusihat si meˈ aˈa gaˈ bakas makakale aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin, peggeˈ gaˈi ku mabayaˈ nurul hinangan aˈa. 21 Tuman ne bakas tasulat dem kitabin, pinaˈin,

“Meˈ aˈa gaˈ bakas kaˈakahanin ujud ngataˈu du sabab iye. Duk meˈ manggaˈ bakas makakalehin tahātide du iyan sabab iye.”

Magsakap si Paul pī si Roma

22 Hinangku magmahalayak inin makaˈalal akuhin hangkan gaˈ ku tapiyu si kaˈam. 23 Saguwaˈ kuweˈitu peggeˈ ubus ne hinangkun tuˈu si meˈ kalahatan matuˈu inin, araˈ-araˈku makajari ne ku hap piyu si kaˈam. Tiggel ne kabayaˈku mapiyu nindew kaˈamin. 24 Mabayaˈ ku hap pī si lahat meˈ bangsa Kastilaˈin saguwaˈ pasagid ku dahuˈ piyu mayaman kaˈam. Bang kaduhulan ne ku luˈu si kaˈam, makajari ne kaˈam nabangan aku supaya ku lumaˈus si paglengngankun. 25 Saguwaˈ kuweˈitu tiyaˈ pe ku hap Awrusalam moˈo tabang si meˈ masandel pu si Isa Almasi malaˈihin. 26 Peggeˈ meˈ masandel pu si Isa Almasi maglahat si Makedoniya duk si lahat Akayahin bakas ngurung sīn pinaboˈohan hap Awrusalam panabangde meˈ masandel pu si Isa Almasi mamiskin malaˈihin. 27 Duk sinna siye nabang. Duk asal pataˈ tabangde sukal meˈ Yahudi masandel pu si Isa Almasihin panumbasde siye, peggeˈ sabab meˈ Yahudihin hep puˈun meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin makakale bissā Tuhanin. Hangkan subey isab bahagiˈande meˈ Yahudihin meˈ ledjikiˈ tasangkaden. 28 Bang ubus ne hinangku inin, hātinen tasōnganku ne pī si siye kēmon sīn pinaboˈohan siyehin, patulak ku hap lahat meˈ bangsa Kastilaˈin duk pasagid dahuˈ ku luˈu nindew kaˈam. 29 Bang piyu ku si kaˈam, kataˈuhanku du weˈ boˈoku kēmon kahāpan amban Almasihin.

30 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, malasa du kite bi pu Isa Almasi, Panuhutanten bi duk maglasa-ilasa isab kite bi sabab pinapitu weˈ Niyawa Tuhanin lasahin dem ateyte bi. Iye inin jānnen hangkan junjungku si kaˈam, padūs kaˈam si aku māku-māku si Tuhan, 31 weˈ tabangne du ku supaya ku gaˈi inusaˈ weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhan si lahat Yahudiyahin. Māku-māku isab kaˈam karayaw meˈ masandel pu si Isa Almasi si Awrusalamin sinna du nayimaˈ tabang binoˈoku si siye inin. 32 Manjari, puwas inin bang amban bayaˈ Tuhan du, piyu ku si kaˈam ateykun kēgan manamal duk asig ateykun weˈ bi. 33 Māku-māku ku si Tuhan, iye mangurungan kite bi kasanyanganin, karayaw kaˈam luwal tuhut-tuhutanne. Amin.

16

Akahan si Paul meˈ aˈahin weˈ essebne siye

1 Bayaˈ pakilaleku si kaˈam maluˈu si Romahin si Pebe, dambuwaˈ pungtinaˈite bi dende, peggeˈ sandel isab iye pu Isa Almasi. Bahannen nabang-nabangan meˈ masandel pu si Isa si lahat Kenkereahin. 2 Pagtekka iye luˈu, hatulun bi iye pahāp-hāp. Talep inin hinangbi meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Bang niyaˈ panabanganbi si Pebe inin, tabangun bi teˈed iye, peggeˈ ekka aˈa bakas tatabangne. Duk bisan aku, tatabangne ku isab.

3 Akahanun bi Pirisila duk Akila weˈ essebku siye. Bakas siye meˈ saweˈku maghinang pu Isa Almasi. 4 Siye iyan maglillaˈ matey duk ku hadja tatabangde amban dem kasiya-siyahan. Hangkan asal magsukul ku teˈed si siye. Duk dumaˈin hadja aku, saguwaˈ kēmon meˈ dumaˈin Yahudi masandel pu si Isa Almasihin, magsukul isab si siye. 5 Akahanun bi isab meˈ masandel pu si Isa luwal magtipun si lumaˈ disi Akilahin weˈ essebku siye.

Akahanun bi bagaykun Epeneto weˈ asal essebku iye. Iye hep aˈa dehellu-dehellu masandel pu si Isa Almasi si lahat Asiyahin. 6 Akahanun bi Mariyam weˈ essebku du isab iye. Basag teˈed iye maghinang luˈu si kaˈam. 7 Akahanun bi isab Andaronik duk Juniyas weˈ essebku siye. Siye meˈ pagkasiku Yahudi duk magsumbayaˈ kami kinalabusu matuˈuhin. Bantu siye si meˈ kawakilan weˈ Isa Almasihin. Dehellu pe siye amban aku sandel pu Isa Almasi.

8 Akahanun bi isab Ampiliyatus weˈ essebku iye. Magbagay teˈed kami peggeˈ saliˈ kami sandel pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi. 9 Duk si Urbanu isab, saweˈte bi maghinang pu si Isa Almasi, duk si Istakis bagaykun, akahanun bi siye weˈ essebku siye. 10 Akahanun bi aku isab Apelles weˈ essebku iye. Takite weˈ asal teteg teˈed iye nuhut Isa Almasi. Duk akahanun bi isab disi Aristobul weˈ essebku siye. 11 Akahanun bi isab si Herodiyon, pagkasiku Yahudi, duk meˈ pungtinaˈite bi masandel pu si Isahin, disi Narkissus magtewtey-anakin weˈ essebku siye.

12 Akahanun bi aku isab disi Tiripena duk Tiriposa weˈ essebku siye. Meˈ dende inin maghinang si Panuhutanten bi. Duk akahanun bi isab bagaykun si Persis weˈ essebku iye. Basag teˈed dende inin maghinang si Panuhutanten bi. 13 Akahanun bi isab si Rupus duk saˈinen weˈ essebku siye. Basag teˈed sandel si Rupusin si Panuhutanten bi. Duk saˈinen hāp teˈed si aku duk pangimmatne akuhin kuweˈ anakne. 14 Akahanun bi isab Asinkirit, si Pelegon, si Hermes, si Patarobas, si Hermas, duk kēmon meˈ saweˈde masandel pu si Isa Almasihin weˈ essebku siye. 15 Akahanun bi isab Pilologo duk andanen si Juliya, duk si Nereyo duk pungtinaˈine dendehin, duk si Olimpas, duk kēmon ne meˈ saweˈde sukuˈ si Tuhanin weˈ essebku siye.

16 Duk bang kaˈam kēmon magsābu-sābu, magsalam kaˈam. Kēmon masandel pu si Isa Almasi si meˈ kalanggal-langgalanin maboˈo bissā weˈ essebde kaˈam.

Panessaˈ si panambusan

17 Meˈ kapungtinaˈihanku, junjungku si kaˈam, papateng-pateng kaˈam, peggeˈ niyaˈ iyan meˈ aˈa batang magsapeˈ kaˈam duk ne kaˈam gaˈi magsulut-sulut. Batang isab kaˈam boˈode pasapeˈ duk ne kaˈam gaˈi sandel pu si Isa Almasi, peggeˈ kuntarahande meˈ toloˈ sabab Isa Almasi bakas panoloˈ si kaˈamin. Halliˈanun bi siye. 18 Peggeˈ meˈ aˈa maghinangan kuweˈ miyaˈanin, dumaˈin paghinanganden Isa Almasi, Panuhutanten bi, saguwaˈ iye paghinanganden diden. Pahāpde bissāden duk magmā-mā siye nanglitan pagkasiden, hangkan tapadupangde meˈ aˈa gaˈi tantu makahātihin. 19 Kataˈuhan meˈ aˈahin kēmon weˈ kaˈam iyan asal teteg nuhut toloˈ Isa Almasihin. Hangkan hep ku kēgan sabab kaˈam. Kabayaˈankun weˈ lalem kataˈubin bang pasal ngataˈuhan mahāpin, saguwaˈ bang pasal maghinangan malaˈatin, halliˈanun bi teˈed. 20 Tuhanin, iye mangurungan kite kasanyanganin, gaˈi tiggel tabanganne du kaˈam supaya daˈag weˈ bi nakuraˈ seyitanin.

Karayaw kaˈam ipat Isa Almasi, Panuhutanten bi.

21 Maboˈo bissā Timoteo, saweˈku maghinang si Tuhanin, weˈ essebne kaˈam. Duk maboˈo bissā du isab si Lukiyus duk si Jason duk Sosipater, meˈ pagkasiku Yahudi weˈ essebde kaˈam.

22 Aku inin Tertiyus. Sulat inin bissā si Paul saguwaˈ aku manulat iyehin. Essebte isab kaˈam peggeˈ aku pungtinaˈibi du isab sandel pu Isa Almasi.

23 Aku si Paul missā balik. Si Gayus maboˈo bissā du isab weˈ essebne kaˈam. Iye dapuˈ lumaˈ patennaˈankun duk si lumaˈne pagtipun-tipunan meˈ masandel pu si Isahin. Si Erastus mangantan pilak gubelno si puweblo inin, duk si Kuwartus, pagkasite bi sandel pu si Isa Almasi, maboˈo du isab siye bissā weˈ essebde kaˈam. 24 Karayaw kaˈam kēmon ipat Panuhutanten bi Isa Almasi. Amin.

Pudji si Paul Tuhanin

25-26 Subey pudjite bi Tuhanin. Iye makabasag sandelbin. Ngabasag sandelbin sabab aka-aka mahāp minahalayakku sabab Isa Almasihin. Masa awwalley aka-aka mahāp inin gaˈ kataˈuhan meˈ aˈahin, saguwaˈ kuweˈitu pinakataˈu ne weˈ Tuhanin si kēmon aˈa si dunya. Pinasulat inin weˈ Tuhanin si meˈ nabinen. Tuhan maˈellum salama-lamahin, pangandaˈakannen weˈ subey inin minahalayak si kēmon kabangsa-bangsahan supaya siye kēmon sandel duk nuhut si Tuhan.

27 Tuhanin dambuwaˈ-buwaˈ du hadja duk iye hadja asal malalem kataˈunen. Sabab Isa Almasi pudjite bi Tuhanin salama-lama. Amin. Wassalam

1 Korinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tagnaˈ sulat si Paul si meˈ aˈa Korintohin

Pahāti sabab tagnaˈ sulat si Paul si meˈ aˈa Korintohin

Puweblo Korinto inin, iye tamanan mahadje duk mabangsahan si tibuˈukan lahat Akayahin. Akaya inin laˈi si lahat inēnan Girik kuweˈitu. Si bihing tahik puweblo Korinto inin duk ekka meˈ kappal amban lahat seddili padungguˈ laˈi. Hangkan bantu lahat miyaˈan sabab meˈ pagdagangden duk sabab meˈ aˈanen paduhul teˈed si meˈ bayuˈ-bayuˈan pagadjak-adjakan duk si meˈ hinangan magduse. Ekka meˈ tuhan-tuhan sinumba weˈ de.

Ekka meˈ Yahudi maglahat si puweblo miyaˈan. Niyaˈ meˈ langgalde duk tinuhut weˈ de āgamade Yahudihin.

Bakas laˈi si Paul si puweblo miyaˈan. Iye hinangnen maghinang-hinang tolda. Saguwaˈ kahabaˈ ellew Sabtuˈ hap pī iye si langgal meˈ Yahudihin magusihat sabab Isa Almasi. Magusihat iye sampay si meˈ bangsa Girik. Dem dan tahun duk tengaˈ sa inin hinangan si Paulin laˈi si puweblo miyaˈan. Ujudnen ekka-ekka ne kahagad pu si Isa laˈi.

Paglumikut ne si Paul billaˈi, pasōng magkaˈekka meˈ masandel pu si Isahin. Saguwaˈ niyaˈ meˈ gaˈi pagtewwaˈande. Hangkan ngandaˈak siye meˈ aˈa moˈo sulat pī pu si Paul laˈi si Epesus nilew iye sabab meˈ bayuˈan pagsaggaˈanden. Pagsangka si Paul sulatden, sinambag weˈ ne. Tuˈu si sulatne inin, sinambungan weˈ ne kēmon meˈ tinilewden.

1

1 Sulat inin amban aku si Paul. Amban bayaˈ Tuhan pineneˈ ku duk kawakilan ku weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. Duk sulat inin amban Sostenes isab, dambuwaˈ pungtinaˈite masandel pu si Isa Almasihin. 2 Pasampay kami sulat inin piyu si kaˈam meˈ pagtipunan meˈ sukuˈ si Tuhan luˈu si puweblo Korintohin, si kaˈam meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin hinangne meˈ aˈane sutsi peggeˈ pinagdambuwaˈ kaˈam duk Isa Almasi kuweˈ du isab kēmon aˈa mangampun pu si Isa Almasi amban meˈ kalahat-lahatanin. Si Isa Almasi hep Panuhutanden duk Panuhutanten bi isab. 3 Karayaw kaˈam ipat Samate bi Tuhanin duk Panuhutanten bi Isa Almasi. Karayaw isab pasanyangde dem ateybin.

Magsukul si Paul

4 Luwal ku teˈed magsukul si Tuhan sabab lasa duk aseˈ Tuhan si kaˈamin peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi ne kaˈam. 5 Peggeˈ sukuˈ pu si Almasi ne kaˈam, ekka kahāpan tekka si kaˈam, tahātibi ne teˈed meˈ toloˈnen, duk pandey ne isab kaˈam magusihat sabab toloˈnen. 6 Toloˈ sabab Isa Almasihin asal haget ne teˈed dem ateybi. 7 Hangkan hep jukup ne kahāpan pangurung Tuhan si kaˈamin sābubi mangagad-ngagad pabalik Panuhutanten bi Isa Almasi. 8 Pabasagne ne paˈin sandelbin ngeregseˈ ellew dambuli supaya asal gaˈ du niyaˈ dusebi bang tekka ellew papitu Isa Almasi, Panuhutanten bi ngahukum meˈ manusiyaˈin. 9 Asal pabasag Tuhanin sandelbin peggeˈ kapangandelan teˈed Tuhanin duk tapeneˈ kaˈam weˈ ne supaya kaˈam magdambuwaˈ duk Anaknen Isa Almasi, iye Panuhutanten bi.

Magpaˈil meˈ masandel pu si Isa Almasi si Korintohin

10 Meˈ kapungtinaˈihanku, kaˈurungan ku kapatut weˈ Isa Almasi, Panuhutanten bi, hangkan junjungku si kaˈam, magsulut-sulut be kaˈam kēmon. Daˈa kaˈam magpaˈil-paˈil, saguwaˈ subey kaˈam magdambuwaˈ isun duk pamikil. 11 Hangkan inin tasubahatku, meˈ kapungtinaˈihanku, peggeˈ bakas ku kaˈakahan weˈ meˈ saweˈ si Kaloyahin weˈ magsaggaˈ koˈ kaˈam luˈu. 12 Hātinen, gaˈi magsaliˈ pamikilbin, peggeˈ niyaˈ kaˈam magpaˈin, “Aku inin nuhut si Paul.” Niyaˈ isab magpaˈin, “Aku inin nuhut Apollos.” Niyaˈ pe sinduwe paˈinde, “Aku inin nuhut si Petros.” Sinduwehin isab paˈinde, “Aku inin nuhut Almasi.” 13 Na, gaˈi hāp hinangbi iyan. Kuweˈ binahagiˈ-bahagiˈ Almasi. Sine teˈ bakas mamatey diyataˈ olom para si kaˈamin? Aku? Pinandi ke kaˈam tandaˈ weˈ kaˈam meˈ tindegku?

14 Magsukul ku teˈed si Tuhan weˈ gaˈ du niyaˈ seddili tapandiku luˈu luwal hadja si Kirispus duk si Gayus. 15 Hangkan gaˈ niyaˈ luˈu kapagpaˈin weˈ tapandite kaˈam duk kaˈam manjari meˈ tindegku. 16 Taˈessebku weˈ tapandiku beˈ isab si Estepanus duk meˈ anak-andanen. Saguwaˈ seddili amban siye gaˈ ne niyaˈ taˈessebku bakas tapandiku. 17 Peggeˈ gaˈ ku inin dinaˈak weˈ Almasi magpandi, saguwaˈ dinaˈak ku magmahalayak aka-aka mahāpin. Duk pagmahalayakkun dumaˈin bissā lalem ginunakun, peggeˈ bang ku ngangguna meˈ bissā lalem, kaw iye kasinnahan meˈ aˈahin meˈ bissāku malalemin duk gaˈi asipde inusihatku sabab kamatey Almasi diyataˈ olomin, manjari gaˈi siye taboˈoku sandel pu si Isa Almasi.

Pu si Almasi takite balakat duk kataˈu Tuhanin

18 Bang inusihatan meˈ aˈahin sabab kamatey Isa Almasi diyataˈ olomin, paˈin meˈ aˈa tudju narkaˈin, weˈ kadupangan usihat miyaˈan. Saguwaˈ kite bi meˈ aˈa tudju surgaˈin, kataˈuhante bi weˈ tuˈu si usihat inin takite teˈed balakat Tuhanin. 19 Niyaˈ tasulat dem kitab, paˈin Tuhanin,

“Pakaˈatanku kataˈu meˈ aˈa malalem kataˈunen, duk ānanku kataˈu meˈ aˈa malangkew pangadjiˈnen.”

20 Na, bang iye ne inin, saˈingge ne meˈ aˈa malalem kataˈunen? Saˈingge ne meˈ aˈa malangkew pangadjiˈnen? Saˈingge ne meˈ aˈa kinimmatan manusiyaˈ mapandey magsuˈalin? Gaˈ du niyaˈ gunane. Peggeˈ pinahāti weˈ Tuhanin weˈ kataˈu meˈ manusiyaˈin gaˈ niyaˈ gunane bang si iye.

21 Asal lalem teˈed kataˈu Tuhanin. Iye kabayaˈannen weˈ meˈ aˈahin gaˈi ngataˈu sabab Tuhanin pinalabey amban kataˈuden. Hangkan hep garaˈ Tuhanin timbulne meˈ makahagad si aka-aka mahāp minahalayak kamihin, bisan meˈ manggaˈi makahagadin paˈinde weˈ gaˈ koˈ niyaˈ kagunahan meˈ minahalayak kamihin. 22 Weˈey paˈinde gaˈ niyaˈ kagunahan minahalayak kamihin? Peggeˈ meˈ bangsa Yahudihin kabayaˈanden pinakitehan dahuˈ siye meˈ hinangan balakatan meke siye kahagad. Meˈ bangsa Girikin isab iye inapasden weˈ ngalalem kataˈuden. 23 Saguwaˈ kami, minahalayak kamihin Isa Almasi matey diyataˈ olom sabab duse meˈ manusiyaˈin. Meˈ Yahudihin bunsi si minahalayak kami inin duk meˈ dumaˈin Yahudihin isab paˈinde weˈ gaˈ koˈ niyaˈ guna minahalayak kami inin. 24 Saguwaˈ bang si meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin hinangne meˈ aˈanen, Yahudi ke siye atawa bangsa seddili, kahagad siye weˈ tuˈu pu si Almasi inin takite teˈed balakat Tuhanin duk kataˈune malalemin. 25 Peggeˈ bisan paˈin meˈ aˈahin weˈ gaˈ niyaˈ kagunahan hininang Tuhanin panimbulne kitehin, saguwaˈ pasōng pe teˈed kataˈu Tuhanin amban kataˈu meˈ manusiyaˈin kēmon. Duk bisan pe magpaˈin meˈ aˈahin weˈ lamma Tuhanin peggeˈ matey du Isa Almasi diyataˈ olom, saguwaˈ gaˈ niyaˈ aˈa balakatan amban iye.

26 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, essebun bi bang saˈingge pagaˈabin masa gaˈ pe kaˈam tapeneˈ weˈ Tuhanin. Kulang du kaˈam malangkew pangadjiˈnen, kulang du kaˈam taga kapatutin, duk kulang du kaˈam mabangsahanin. 27 Saguwaˈ pagtuˈuran weˈ Tuhanin pineneˈ meˈ kinimmatan meˈ aˈa weˈ gaˈ niyaˈ kataˈunen supaya kaˈiyaˈ-iyaˈan du meˈ aˈa maniyaˈ kataˈunen. Duk pineneˈ isab weˈ Tuhanin meˈ kinimmatan meˈ aˈa weˈ gaˈ niyaˈ basagnen supaya kaˈiyaˈ-iyaˈan du meˈ aˈa maniyaˈ basagnen. 28 Tapeneˈ weˈ Tuhanin meˈ diniyawaˈan meˈ aˈa si dunyahin, meˈ inudjiˈden, meˈ pinaˈinde gaˈ niyaˈ kagunahannen, supaya kataˈuhan meˈ aˈahin weˈ ine-ine kimmatande mahalgaˈ, bang si Tuhan gaˈ niyaˈ halgaˈne. 29 Hātine inin gaˈ niyaˈ aˈa kapagabbu sabab dine si matahan Tuhan. 30 Saguwaˈ pinagdambuwaˈ kaˈam weˈ Tuhanin duk Isa Almasi, duk Almasihin hininang weˈ Tuhanin poˈon kataˈuten. Sabab Isa Almasi hangkan kinimmatan bentel kite weˈ Tuhanin. Hinangne isab kite meˈ aˈane duk paluwasne kite amban hukuman duseten. 31 Hangkan hep kuweˈ pinaˈin dem kitabin, “Sasuku mabayaˈ magabbuhin, subey iye magabbu sabab meˈ bakas tahinang Tuhanin.”

2

Usihat sabab Almasi ilansang diyataˈ olomin

1 Na aku, meˈ kapungtinaˈihanku, tagnaˈku piyu magmahalayak si kaˈam aka-aka mahāp amban Tuhanin, gaˈ ku ngangguna meˈ bissā lalem atawa meˈ bissā meˈ aˈa malangkew pangadjiˈden. 2 Tiggelanku luˈu si kaˈam pagtuˈuranku weˈ gaˈ niyaˈ seddili usihatku si kaˈam luwal hadja sabab Isa Almasi duk labi ne sabab kamateyne diyataˈ olomin. 3 Hangkan hep pagtekkaku luˈu si kaˈam, lamma ku, duk kebba-kebbahan ku peggeˈ talew ku kaw gaˈi tahinangku pangandaˈakan Tuhan akuhin. 4 Duk sakaliˈ ne ku magusihat si kaˈam, gaˈ ku missā kuweˈ meˈ aˈa mapandey mamissā-missā miyaˈan ngangguna kataˈu manusiyaˈ, saguwaˈ kahumatan kaˈam weˈ ku sabab balakat Niyawa Tuhanin hangkan ne kaˈam kahagad. 5 Sandel kaˈam dumaˈin sabab kataˈu manusiyaˈin saguwaˈ sabab balakat Tuhanin.

Kataˈu Tuhanin

6 Saguwaˈ bang si meˈ aˈa asal basag ne sandelde si Tuhanin, lalem du isab panoloˈku si siyehin. Saguwaˈ kataˈu ginunakun dumaˈin kuweˈ kataˈu si babew dunya inin duk dumaˈin kuweˈ kataˈu meˈ taga kapatut magbayaˈ si dunya inin. Magtamanan du kapatutden. 7 Meˈ usihatku miyaˈan sabab meˈ garaˈ Tuhan manggaˈ kinataˈuhan manusiyaˈin. Gaˈ pe dunya inin pinapanjari, tapikil ne weˈ Tuhanin bang saˈingge ne duk kite bi tapī si surgaˈ. 8 Saguwaˈ meˈ magbayaˈ tuˈu si dunyahin, gaˈ tahātide pikilan Tuhanin peggeˈ bang tahātide inin, gaˈ siˈ miyaˈan daˈakde ilansang diyataˈ olom Isa Almasi, mabalakatan magbayaˈin. 9 Saguwaˈ tasulat dem kitab, pinaˈin, “Niyaˈ panyap Tuhanin para si meˈ malasa si iyehin. Pinanyapne inin gaˈ niyaˈ aˈa bakas makakitene, atawa makakalene. Gaˈ niyaˈ bisan bakas makapikilne.” 10 Saguwaˈ kite bi, pinakataˈu inin si kite bi weˈ Niyawa Tuhanin. Peggeˈ Niyawa Tuhanin, kataˈuhanne kēmon-kēmonin, kataˈuhanne bisan meˈ pikilan Tuhan malalemin. 11 Upama, gaˈ niyaˈ ngataˈuhan dem pikilan aˈahin luwal iye dihananne. Damikkiyan isab gaˈ niyaˈ ngataˈuhan dem pikilan Tuhanin luwal Tuhanin duk Niyawa Tuhanin. 12 Pamikil pangurung Tuhan si kitehin bi dumaˈin hadja kuweˈ pamikil manusiyaˈ tuˈu si dunyahin, saguwaˈ pinatennaˈ weˈ Tuhanin si kite bi Niyawanen supaya kataˈuhante bi kēmon meˈ pinasukuˈne si kitehin bi.

13 Bang kami magusihat, gaˈi guna kami kataˈu amban manusiyaˈin. Saguwaˈ iye inusihat kamihin meˈ panoloˈ Niyawa Tuhan si kamihin. Duk panoloˈ mabennal amban Niyawa Tuhanin iye inusihat kami si meˈ aˈa palaˈihan Niyawa Tuhanin. 14 Aˈahin bang gaˈ laˈi si iye Niyawa Tuhanin, gaˈi tayimaˈne usihat amban Niyawa Tuhanin. Gaˈi tahātine usihat miyaˈan. Bang si iye, gaˈ miyaˈan niyaˈ gunane peggeˈ subey dahuˈ Niyawa Tuhanin laˈi si aˈa miyaˈan meke tahātine. 15 Saguwaˈ aˈa palaˈihan Niyawa Tuhanin, tahātine kēmon-kēmonin bang hāp ke atawa laˈat. Saguwaˈ aˈa palaˈihan Niyawa Tuhanin, gaˈi iye tahāti weˈ meˈ aˈa gaˈi palaˈihan Niyawa Tuhanin. 16 Hangkan kite bi gaˈi tahāti weˈ meˈ aˈahin, peggeˈ pamikilten bi kuweˈ pamikil Almasihin. Tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

“Gaˈ niyaˈ aˈa ngataˈuhan bang ine dem pikilan Tuhanin. Duk gaˈ isab niyaˈ makajari noloˈan iye.”

3

Meˈ daraˈakan Tuhanin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku, kaluˈuku si kaˈam matuˈuhin, gaˈ ku kapagusihat si kaˈam usihat lalem kuweˈ usihatku si meˈ aˈa palaˈihan Niyawa Tuhanin. Usihatku si kaˈamin kuweˈ si meˈ aˈa manuhut napsuden. Gaˈ pe basag sandelbi pu si Isa Almasihin; kuweˈ kaˈam dalil meˈ mākanak baˈahu inanakan. 2 Pagusihatku si kaˈamin kuweˈ dalil magpaˈinum gatas ku si kaˈam peggeˈ gaˈi pe kaˈam makajari pinakan kinakan tuwas. Hātinen gaˈi lalem meˈ usihatku si kaˈamin peggeˈ gaˈi kaˈam makahāti bang lalem toloˈkun. Duk bisan sampay maˈin masi pe kaˈam gaˈi makahāti meˈ toloˈ malalemin, 3 peggeˈ tinuhut pe weˈ bi hatulan meˈ aˈa matuˈu si dunyahin. Niyaˈ kaˈam magkimbū, niyaˈ kaˈam magsasaˈ. Tandaˈ ne iyan weˈ tinuhut weˈ bi napsubin kuweˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 4 Bang niyaˈ kaˈam magpaˈin, “Si Paul iye tinuhutkun,” sinduwehin magpaˈin, “Bang aku, si Apollos iye tinuhutkun,” magsaggaˈ-sinaggaˈ pe kaˈam kuweˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin.

5 Weˈ sine teˈ si Apollos duk sine teˈ ku, hangkan kami hinangbi meˈ panuhutanbin? Kami inin duwangan meˈ daraˈakan Tuhanin du hadja. Inusihatan kaˈam weˈ kami hangkan kaˈam sandel pu si Isa Almasi. Hininang hadja weˈ kami pangandaˈakan Tuhan si kami dangan-danganin. 6 Dalil meˈ aˈa magtanem jambangan kami, aku kuweˈ mananem bigi jambanganin duk Apollos kuweˈ manataˈan iyehin. Saguwaˈ Tuhanin du mamasulig jambanganin. 7 Hangkan hep dumaˈin malangkewin mananemin duk manataˈan tinanemin. Saguwaˈ iye malangkewin Tuhanin, peggeˈ iye mamasulig jambanganin. 8 Gaˈ niyaˈ pagbiddaˈan aˈa mananemin duk aˈa manataˈan tinanemin. Si ellew dambuli saliˈ-saliˈ du siye tumbasan Tuhanin si hinang tahinangden dangan-dangan. 9 Kami duk Apollos magtabang maghinang si Tuhan. Maghinang kami para si kahāpanbi hangkan kaˈam dalil likus Tuhan paghinangan kamihin.

Duk kaˈam dalil lumaˈ pinahinang weˈ Tuhanin du isab. 10 Aku dalil kaˈurungan kapandeyan weˈ Tuhanin maghinang lumaˈin. Hininang weˈ ku panenggehan meˈ olom lumaˈin. Hātinen aku dehellu magusihat si kaˈam sabab Isa Almasihin. Seddili isab mangahinang lumaˈin laˈi diyataˈ bakas hininangkun. Saguwaˈ meˈ mangahinang lumaˈin subey pahatul-hatulde pangahinangden. 11 Tuˈu si lumaˈ hininang inin, si Isa Almasi dalil panenggehan meˈ olomin. Iye hadja, gaˈ niyaˈ seddili. Hātinen, Isa Almasi hadja subey pangandelanten. 12 Meˈ mangahinang lumaˈin magseddili-seddili panyap ginunaden. Hātinen meˈ panoloˈden dumaˈin saliˈ halgaˈnen. Dalilnen niyaˈ siye ngangguna meˈ panyap mahalgaˈ duk hunit magkaˈat kuweˈ bulawan atawa pilak atawa meˈ palmata mahalgaˈ. Niyaˈ isab ngangguna meˈ panyap mura eggas kuweˈ kayu duk kuhun duk sayirap. 13 Si pasōngan bang tekka ne ellew pangahukum Isa Almasi meˈ aˈahin, kataˈuhan du iyan bang ine panyap ginuna dangan-danganin, bang hāp ke atawa laˈat. Kataˈuhan du peggeˈ sinuleyan kēmon kuweˈ pinalabey dem ebbut. 14 Bang panyap ginuna aˈahin gaˈi eggas, hātinen panoloˈnen hāp, makasangka aˈa miyaˈan kahāpan amban Tuhan. 15 Saguwaˈ bang panyap ginuna aˈahin eggas, hātinen panoloˈnen laˈat, lugiˈ iye, gaˈi iye makasangka kahāpan. Timbul du iye, saguwaˈ kuweˈ iye aˈa lumuwas hadja amban lumaˈne maˈeggasin. 16 Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ kaˈam meˈ masandel pu si Isa Almasihin kuweˈ lumaˈ patennaˈan Tuhanin duk Niyawa Tuhanin patennaˈ diyalemanbi? Bugtuˈ kataˈuhanbi inin. 17 Hangkan hep bang niyaˈ aˈa makaˈatan patennaˈan Tuhanin, asal aˈa iyan magkaˈat du weˈ Tuhanin. Peggeˈ patennaˈan Tuhanin sutsi. Duk kaˈam ne patennaˈannen.

18 Daˈa kaˈam madupang dibi. Bang niyaˈ aˈa luˈu diyalemanbi pamikilne si dinen weˈ lalem kataˈunen si bistahan meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin, hāp pe bang ngababbal iye si kimmatande supaya hadja tepe si iye kataˈu amban Tuhanin. 19 Peggeˈ kataˈu meˈ aˈa si dunya inin gaˈ niyaˈ gunane bang si bistahan Tuhan. Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Amban Tuhanin puˈunne meˈ aˈa malalem kataˈuden kuweˈ ngaleppas dide.” 20 Tasulat isab dem kitab, pinaˈin, “Kataˈuhan Tuhanin weˈ gaˈ niyaˈ kagunahan meˈ bistahan meˈ aˈa malalem kataˈuden.” 21 Hangkan hep subey gaˈ niyaˈ kaˈam magabbu weˈ kaˈam tindeg sine-sine ne luˈu manusiyaˈ. Kēmon-kēmonin pinasukuˈ weˈ Tuhanin si kaˈam para si kahāpanbi. 22 Kami duk Apollos duk si Petros isab, hininang kami weˈ Tuhanin meˈ daraˈakanbi para si kahāpanbi du. Duk bisan pe dunya inin duk kēmon maˈumantag si pasōnganin, duk meˈ maˈumantag kuweˈitu inin, duk bisan kaˈellum duk kamatey, kēmon inin pinasukuˈ si kaˈam weˈ Tuhanin para si kahāpanbi du. 23 Saguwaˈ essebun bi, kaˈam sukuˈ pu si Almasi. Almasi isab sukuˈ si Tuhan.

4

Meˈ kawakilan Almasihin

1 Kami duk Apollos subey kami kimmatanbi meˈ daraˈakan Isa Almasi. Pinasukuˈ si kami weˈ Tuhanin magpahāti meˈ toloˈne manggaˈ pinakataˈune matuˈuhin. 2 Aˈa bakas pinasukuˈan hinang weˈ amunen, subey teˈed iye kapangandelan weˈ hinangne du hinang pangandaˈakan iyehin. 3 Aku gaˈi ku gagal bang paˈinbi weˈ kapangandelan ku atawa gaˈi. Gaˈi ku gagal bang ine paˈin meˈ aˈa sinduwehin. Bisan aku, gaˈi ku magpaˈin bang kapangandelan ke ku atawa gaˈi. 4 Bisan gaˈ niyaˈ kataˈuhanku sāˈku, dumaˈin inin pureba weˈ gaˈ niyaˈ sāˈku. Almasihin ngalaboˈan aku hukumanin. 5 Hangkan daˈa sallaˈun bi saweˈbin samantaˈan gaˈi pe tekka waktu pangahukumin. Bang tekka ne balik Panuhutanten bi Isa Almasi ngahukum du iye. Akane du meˈ bakas hinangan meˈ aˈa tinapukanden. Akane du isab meˈ sinakap meˈ aˈa dem ateyden. Manjari sanglitan Tuhanin du meˈ aˈahin sabab tahinangden dangan-dangan.

6 Meˈ kapungtinaˈihanku, tinaˈat weˈ ku dikun duk Apollos, supaya kaˈam mintang si kami duk taˈayabi bang ine hāti pinaˈin inin, “Daˈa kaˈam palabi amban tasulat dem kitabin.” Gaˈi hāp bang palangkewbi dambuwaˈin bu diyawaˈanbi dambuwaˈin. 7 Weˈey paˈinbi weˈ langkew kaˈam amban meˈ sinduwehin? Weˈ dumaˈin ke Tuhanin mangurungan kaˈam meˈ maniyaˈ si kaˈamin? Na, weˈey kaˈam magabbu kuweˈ asal di si kaˈam, bu paˈin pangurung Tuhan du hatiˈ hadja si kaˈam.

8 Kannalbi weˈ gaˈi ne kaˈam subey māku ine-ine amban Tuhanin peggeˈ paˈinbi weˈ luˈu ne si kaˈam kēmon-kēmonin. Kannalbi weˈ basag ne teˈed sandelbi si Tuhanin duk kaˈam meˈ nakuraˈ ne dem pagbayaˈan Tuhanin, bu kami, meˈ kawakilanin, gaˈ pe. Hāp siˈ bang toˈo weˈ asal nakuraˈ ne kaˈam supaya isab kami tumuhut si kaˈam magnakuraˈ. 9 Hangkan inin paˈinku peggeˈ tapikilku weˈ kami meˈ kawakilanin pinadiyawaˈ teˈed weˈ Tuhanin amban kēmon meˈ aˈahin. Kuweˈ kami meˈ aˈa hinukum pinapatey dem kaˈekkahan aˈa duk kēmon aˈahin duk sampay meˈ malaˈikatin takitede kami. 10 Asal makaˈulaliˈ. Kami meˈ kawakilanin, babbal koˈ kami peggeˈ nuhut kami Isa Almasi. Bu kaˈam, taˈu koˈ teˈed kaˈam peggeˈ nuhut kaˈam pu si Isa Almasi. Paˈinde gaˈ koˈ niyaˈ basag kami bu kaˈam basag koˈ. Udjiˈde kami, saguwaˈ kaˈam pudjide. 11 Bisan sampay kuweˈitu, luwal kami magsandal inusan duk lekkakan. Andang ne meˈ semmek kamihin. Daran kami pinapeddiˈan duk gaˈ niyaˈ patetegan kami. 12 Lubagan kami maghinang duk niyaˈ kaˈelluman kami. Bang kami suknaˈan aˈa, pākuhan kami siye ledjikiˈ si Tuhan. Bang kami binasade, sandalan kami hadja. 13 Bang kami bissā-bissāhande, hāp panambung kami si siyehin. Sampay maˈin pangimmatde kamihin kuweˈ hadja kami seggik diyawaˈ bettisde.

14 Dumaˈin hangkan sulatku inin pamaˈiyaˈku kaˈam, saguwaˈ panoloˈku kaˈam peggeˈ kuweˈ ne kaˈam meˈ anakku kalasahanku manamal. 15 Peggeˈ bisan pe ibuhan meˈ guru manoloˈan kaˈam sabab Isa Almasihin, dambuwaˈ du hadja samabin. Kemuwebi magdambuwaˈ duk si Isa Almasi, aku ne kuweˈ samabin sabab aku tagnaˈ mangakahan kaˈam sabab aka-aka mahāpin. 16 Hangkan hep peggeˈ aku samabin, junjungku si kaˈam, lekkatun bi addatkun. 17 Iye inin sababnen hangkan daˈakku ne piyu si Timoteo supaya kaˈam taˈu ngalekkat addatkun. Kalasahanku iye duk kuweˈ ne iye anakku peggeˈ taboˈoku iye sandel pu si Isa Almasi. Kapangandelan teˈed iye. Paˈessebanne du kaˈam bang subey saˈingge kawul-piˈil meˈ aˈa manuhut Isa Almasihin. Kuweˈ iyan isab kawul-piˈilkun kemuwe nuhut ku Isa Almasi. Duk iye isab iyan panoloˈku si meˈ masandel pu si Isa si meˈ kalahatan papīhankun.

18 Na, niyaˈ kaˈam luˈu langkew ateybin peggeˈ kannalbi weˈ gaˈi ne ku piyu nindew kaˈam. 19 Saguwaˈ piyu du ku si kaˈam mura bang amban bayaˈ Tuhan du, duk kataˈuhanku du iyan bang bennal luˈu balakat Tuhanin si meˈ aˈa malangkew ateyne iyan atawa bang ekka hadja bissāde. 20 Peggeˈ bang aˈahin asal pagbayaˈan Tuhanin, kataˈuhan du weˈ bennal inin dumaˈin hadja sabab bissānen, saguwaˈ sabab meˈ hinanganne mahāpin takite balakat Tuhanin. 21 Na, inggehin kabayaˈanbi? Bang gaˈi pindahanbi hinanganbin, piyu ku ngalegga kaˈam. Saguwaˈ bang pindahanbi du, hāp du ku si kaˈam duk pakitehanku lasakun si kaˈam.

5

Sabab aˈa magjinahin

1 Na, niyaˈ suwi-suwi meˈ aˈahin takaleku weˈ niyaˈ koˈ luˈu si kaˈam maghinang laˈat lella duk dende. Bisan meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin gaˈi makatawakkal maghinangan kuweˈ hininangne iyan. Aˈa iyan koˈ magdambuwaˈ duk siˈitnen, iye bakas anda samanen. 2 Bu langkew pe ateybin. Subey siˈ kaˈam suse sabab hinangan aˈa masumbang iyan duk subey iye patahalaˈbi amban pagtipunanbin. 3 Aku, bisan ku tala amban kaˈam, saguwaˈ kuweˈ du ku luˈu si kaˈam, peggeˈ luwal kaˈam tapikilku. Peggeˈ kaˈurungan ku kapatut weˈ Isa Almasi hangkan kalaboˈanku ne hukuman aˈa magduse iyan, kuweˈ asal luˈu du ku si kaˈam. 4 Inin subey hininangbin. Magtipun kaˈam luˈu duk kimmatanun bi weˈ luˈu du ku isab magtuhut duk kaˈam. Duk kimmatanun bi isab weˈ kapatut Panuhutanten bi, si Isa, luˈu du si kaˈam. 5 Ubus amban kapatut Panuhutanten bi sōnganun bi aˈa magduse iyan si antanan nakuraˈ seyitanin duk barannen bininasa, supaya timbul du niyawanen bang pitu ne Panuhutanten bi Isa Almasi, ngahukum meˈ manusiyaˈin.

6 Gaˈi tewwaˈ bang kaˈam malangkew dibi. Kataˈuhanbi hep eliˈan inin, pinaˈin, “Da puddut pasulig makapasulig tibuˈukan addunin.” Meˈ maghinangan malaˈatin kuweˈ pasulig miyaˈan peggeˈ bang niyaˈ bisan dangan hadja maghinangan laˈat ujud katimboˈohan sinduwehin. 7 Hangkan subey ne ānanbi pasulig maˈandang miyaˈan, hātinen meˈ malaˈat hininangbin duk ne gaˈ niyaˈ laˈat luˈu si kaˈam. Bang hinangbi inin, kuweˈ ne kaˈam dalil addun baˈahu gaˈ sinagetan pasulig. Kataˈuhanku weˈ asal sutsi ne kaˈam peggeˈ sandel ne kaˈam pu si Isa Almasi. Si Isa Almasi hep matey pamuwas meˈ duseten bi, duk iye dalil bili-bili sinumbaliˈ meˈ Yahudihin bang baytu Kādjaˈan Pangesseban Palabey Tuhanin. 8 Hangkan hep peggeˈ sandel kite pu si Isa Almasi, subey ne lebbahante addatte malaˈatin duk meˈ hinangante magdusehin. Duk subey ne hāp teˈed addatten bi duk subey dambūs-būs ateyten nuhut toloˈ mabennalin.

9 Dem sulat bakas pinaboˈohanku si kaˈamin, paˈinku laˈi, “Daˈa kaˈam magbagay duk meˈ aˈa magjina.” 10 Dumaˈin hāti pinaˈinkun weˈ gaˈi kaˈam daˈakku magtuhut duk meˈ aˈa manggaˈi manuhut Almasihin, meˈ magjinahin, meˈ manapsuhanin, duk meˈ panangkewin, atawa meˈ manumba meˈ tuhan-tuhanin. Peggeˈ bang inin hātinen, na, subey ne kaˈam gaˈ tuˈu dem dunya meke tahinangbi. 11 Saguwaˈ iye hāti pinaˈinkun, daˈa kaˈam magtuhut-tuhut duk aˈa magpaˈin weˈ pagkasibi iye sandel pu si Isa Almasi bu hinangannen magjina, atawa magnapsuhan alataˈ saweˈnen atawa magsumba tuhan-tuhan, atawa ngalimut-limutan saweˈne, atawa maglangohan, atawa nangkew. Daˈa kaˈam bisan pasumbayaˈ mangan si meˈ aˈa sa iyan. 12-13 Bang meˈ aˈa manggaˈi masandel pu Isa Almasihin, dumaˈin sukuˈku ngaliling siye. Tuhanin mangahukum siyehin. Saguwaˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasi magtipunin, sukuˈbi ngaliling siye. Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Patahalaˈun bi amban kaˈam aˈa maghinangan malaˈatin.”

6

Sabab meˈ palkalaˈ

1 Na, inin sabab meˈ palkalaˈbin. Weˈey teˈ bang niyaˈ pagsaggaˈanbi duk pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin, pī kaˈam maghukum si aˈa gaˈi sandel pu si Isa Almasi? Weˈey gaˈi boˈobi pī si meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin duk siye mangahukum kaˈamin? 2 Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ si ellew dambuli, kite bi meˈ sukuˈ si Tuhanin mangahukum manusiyaˈin? Na, bang kite bi mangahukum meˈ aˈahin si ellew dambuli, makajari ne kaˈam ngahukum meˈ palkalaˈbi madikiˈin. 3 Kataˈuhanbi ke isab weˈ bisan meˈ malaˈikatin hukumte bi du si pasōngan? Na, lagiˈ ne bang meˈ palkalaˈ si dunya kuweˈitu inin subey hukumte. 4 Hangkan bang niyaˈ meˈ palkalaˈbi duk meˈ pagkasibin, weˈey pe boˈobi pī hinukum si meˈ aˈa gaˈ niyaˈ lamudde si kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin? 5 Subey kaˈam iyaˈ! Weˈ gaˈ ne teˈed niyaˈ luˈu si kaˈam meˈ masandel pu si Isahin bisan dambuwaˈ taˈu ngahukum kaˈam bang niyaˈ pagsaggaˈanbi? 6 Saguwaˈ kaˈam, iye bahanbin moˈo meˈ palkalaˈbin dinaˈak hinukum si meˈ aˈa gaˈi bisan sandel pu si Isa Almasi.

7 Weˈey teˈ kaˈam pī mabayaˈ hinukum? Iye ne iyan salaˈbin! Hāp pe siˈ imananbi hadja bang niyaˈ ngalaˈat kaˈam atawa ngaliba kaˈam. 8 Saguwaˈ kaˈam ne iye mangahinang laˈatin duk mangalibahin, bu hinangbi pe inin si meˈ pagkasibi masandel pu si Isahin. 9 Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ meˈ aˈa maghinangan malaˈatin gaˈi sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin? Hangkan hep pikil-pikilun bi teˈed inin duk kaˈam gaˈi salaˈ. Sasuku magjina atawa numba meˈ tuhan-tuhan atawa ngabayaˈan anda saweˈne atawa maghinangan laˈat duk pagkasine lella atawa dende, gaˈi siye sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin. 10 Damikkiyan meˈ manangkewin atawa manapsuhanin atawa palalangohin atawa mamissā-missāhan saweˈnen atawa mangalaˈugan saweˈnen supaya taˈeddoˈne panyapnen, gaˈi siye sumakup dem pagbayaˈan Tuhanin. 11 Matuˈuhin niyaˈ kaˈam kuweˈ miyaˈan hinanganbin. Saguwaˈ kuweˈitu sinutsi ne kaˈam, inānan ne dusebin. Tahinang ne kaˈam meˈ aˈa Tuhanin. Kinimmatan ne kaˈam bentel weˈ Tuhanin sabab tahinang Panuhutanten bi Isa Almasi duk sabab balakat Niyawa Tuhanten bi.

Subey gunabi baranbin pamahadjebi Tuhanin

12 Na, inin sabab napsu baranten. Kaw niyaˈ luˈu magpaˈin, “Makajari hinangku ine-ine kabayaˈanku basta gaˈi ku ngalanggalan saraˈ.” Toˈo iyan, saguwaˈ gaˈi kēmon kinabayaˈanbi hininangin makahāp kaˈam. Bang paˈinku, “Makajari hinangku ine-ine kabayaˈanku,” toˈo iyan, saguwaˈ gaˈi ku mabayaˈ tinagi si hinangkun. 13 Kaw isab niyaˈ seddili luˈu magpaˈin, “Kinakanin hininang para inisi dem betteng duk bettengin hininang para pangisihan kinakan.” Toˈo iyan, saguwaˈ gaˈi subey tapikilte weˈ subey duhulante napsu baranten. Si pasōngan gaˈ ne niyaˈ kagunahan bettengin duk kinakanin hangkan pinakaˈatan weˈ Tuhanin du kaduwe. Daˈa kaˈam magpaˈin weˈ magjina hadja kite peggeˈ iye iyan kabayaˈan baranten. Peggeˈ dumaˈin hangkan hinang Tuhanin baranten duk tagunate pagjina saguwaˈ duk tapudjite bi Isa Almasi duk tapaghinang kite si iye. Duk ipat Isa Almasi isab baranten. 14 Pinakellum weˈ Tuhanin Panuhutanten bi Isa Almasi amban kamateynen duk si pasōngan pakellumne du isab kite bi balik weˈ balakatne mahadjehin.

15 Kataˈuhanbi du weˈ kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, meˈ baranten bi dalil panyap baran Almasihin. Gaˈi tewwaˈ bang aˈa kinimmatan panyap baran Almasihin ne paˈulid pī si dende dupang. 16 Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ bang lellahin paˈulid pī si dende dupang magdambuwaˈ baran ne siye? Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Bang lellahin duk dendehin magulid, magdambuwaˈ baran ne siye.” 17 Saguwaˈ bang patuhut kite pu si Isa Almasi, magdambuwaˈ ateyten duk ateynen.

18 Amey-amey pakalehun bi, daˈa teˈed kaˈam magjina peggeˈ laˈatan teˈed duse iyan. Sinduwe dusehin gaˈi du makaˈine baran aˈahin, saguwaˈ bang aˈahin magjina magduse iye si di barannen. 19 Weˈ gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ baranbin dalil lumaˈ patennaˈan Niyawa Sutsihin, iye pinangurung Tuhan si kaˈamin duk mapatennaˈ dem baranbin? Dumaˈin kaˈam dapuˈ baranbin saguwaˈ Tuhanin. 20 Kuweˈ binelli kaˈam weˈ ne duk hunit pamayedannen supaya kapuwasan dusebin. Hangkan subey gunabi baranbin pamahadjebi Tuhanin.

7

Sabab magella duk maganda

1 Na, pasal bakas tinilewbi si aku dem sulatbin, iye inin sambungku si kaˈamin. Hāp isab bang lellahin gaˈi maganda. 2 Saguwaˈ peggeˈ iyuˈ kuweˈitu ekka lella duk dende magkahinangan laˈat, gam pe kaˈam dangan-dangan magella atawa maganda. 3 Duk meˈ maglewlekebinihin subey tuhutde kinabayaˈan elladen atawa andaden. Gaˈi hāp bang lellahin gaˈi paˈulid si andanen atawa bang andahin gaˈi bayaˈ bang ulidan ellanen. 4 Peggeˈ dendehin dumaˈin iye magbayaˈ si di barannen saguwaˈ ellanen. Damikkiyan isab lellahin dumaˈin iye magbayaˈ si di barannen saguwaˈ andanen. 5 Daˈa taggahanun bi kinabayaˈan ellabin atawa andabin. Luwal bang asal pagisunanbi weˈ gaˈi dahuˈ kaˈam magulid supaya kaˈam kapangampun-ngampun teˈed. Saguwaˈ meˈ piyem bahangi hadja. Ubus magulid ne kaˈam balik duk kaˈam gaˈi sassat seyitanin peggeˈ kaw gaˈi tasandalbi bayaˈbin.

6 Manjari, paˈinku weˈ makajari kaˈam maganda atawa magella, saguwaˈ dumaˈin weˈ daˈakte kaˈam. 7 Bang siˈ makajari, kabayaˈankun hep weˈ kaˈam kuweˈ akuhin gaˈi maganda. Saguwaˈ magseddili paggaraˈ Tuhan si dangan-danganin; gaˈi magsaliˈ pinasukuˈ Tuhan si meˈ aˈahin.

8 Na, kaˈam meˈ subulin duk meˈ budjangin duk meˈ baluhin, iye inin paˈinku si kaˈam. Hāp bang kaˈam kuweˈ akuhin gaˈi maganda atawa magella. 9 Saguwaˈ bang gaˈi tasandalbi bayaˈbin, maganda kaˈam atawa magella kaˈam. Hāp pe kaˈam maganda amban magtiksaˈ kaˈam luˈu nandalan bayaˈbin.

10 Si meˈ maglewlekebinihin isab niyaˈ daˈakku si kaˈam. Duk dumaˈin hadja amban aku pangandaˈakan inin saguwaˈ amban Panuhutanten bi Isa Almasi. Paˈinne hep weˈ dendehin subey gaˈi ambananne ellanen. 11 Saguwaˈ bang niyaˈ dende bakas ngambanan ellane, subey iye gaˈi magella si seddili atawa subey iye balik si ellanen duk maghāp duk iye. Lellahin isab subey gaˈi timananne andanen.

12 Na, si kaˈam meˈ sinduwehin, niyaˈ isab bissāku si kaˈam duk bissā inin amban aku hadja, dumaˈin amban Isa Almasi. Bang upama niyaˈ luˈu maglewlekebini, lellahin sandel ne pu si Isa Almasi bu andanen gaˈi, bang mabayaˈ du andanen padambuwaˈ pe si iye, na, daˈa timananne andanen. 13 Bang upama dendehin isab masandel pu si Isa Almasihin bu ellanen gaˈi, bang mabayaˈ du ellanen padambuwaˈ pe si iye, na, daˈa iye makatiman si ellanen. 14 Peggeˈ kaˈam masandel pu si Isa Almasihin, bisan ellabin atawa andabin gaˈi sandel pu si Isa Almasi, kuweˈ du siye sukuˈ si Tuhanin peggeˈ magdambuwaˈ du kaˈam. Duk meˈ anakbin kuweˈ du isab sukuˈ si Tuhanin. Peggeˈ bang gaˈi inin toˈo, na, meˈ anakbin kuweˈ anak meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 15 Saguwaˈ bang upama asal gaˈi ne mabayaˈ padambuwaˈ si kaˈam ellabi atawa andabi manggaˈi masandel pu si Isahin, gaˈ niyaˈ naggahan kaˈam. Gaˈi kaˈam kapagduse bang magtiman kaˈam, peggeˈ dumaˈin amban bayaˈbi saguwaˈ amban bayaˈde du. Kabayaˈan Tuhanin weˈ sanyang hadja kaˈam duk gaˈi magsasew. 16 Duk gaˈi du kabugtuˈanbi weˈ taboˈo pe sandel pu si Isa Almasi ellanen weˈ andane masandelin atawa andanen weˈ ellane masandelin duk iye timbul.

Daˈa pindahanun bi pagaˈabin

17 Inin pamiˈatku si kēmon pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Ine-ine pinasukuˈ weˈ Tuhan si kaˈamin duk bang saˈingge pagaˈabin tagnaˈ panuhutbi Isa Almasihin, daˈa ne pindahanun bi. 18 Bang upama aˈahin andang ne taˈislam gaˈ pe iye sandel pu si Isa Almasi, na, gaˈi subey ānanne tandaˈ magislamin. Duk bang aˈahin gaˈ pe taˈislam bu sandel ne iye pu Isa Almasi, na, gaˈi iye subey magislam. 19 Peggeˈ bisan kite magislam atawa gaˈi, gaˈi inin mahalgaˈ. Saguwaˈ iye mamahalgaˈin bang hinangte meˈ pangandaˈakan Tuhanin. 20 Dumaˈin iye subey inapasten bi weˈ pinda pagaˈaten bi amban pagaˈate bi tagnaˈ panuhutte bi Isa Almasihin. 21 Bang banyagaˈ kew bu sandel ne kew pu si Isa Almasi, ambat ne bisan kew banyagaˈ. Saguwaˈ bang makajari ne kew pinaluwas, hāp isab. Subey ne kew paluwas. 22 Bang niyaˈ banyagaˈ nuhut Isa Almasi, bisan iye banyagaˈ, iye matoˈohin aˈa luhaya iye si pagmatahan Almasi. Damikkiyan bisan bang aˈahin dumaˈin banyagaˈ tagnaˈ panuhutne Almasihin, kimmatan Almasi iye banyagaˈne. 23 Ilekkat kaˈam weˈ Tuhanin amban amubi dusehin duk langkew pangalekkatne kaˈamin. Hangkan daˈa kaˈam pabanyagaˈ si aˈa saguwaˈ pabanyagaˈ kaˈam si Tuhan. 24 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku, saˈingge-saˈingge pagaˈabin tagnaˈ panuhutbi Isa Almasihin, daˈa ne pindahanun bi duk pateteg kaˈam si Tuhan.

Sabab meˈ budjangin duk meˈ subulin duk meˈ baluhin

25 Na, bang pasal meˈ budjangin atawa meˈ subulin gaˈ niyaˈ pamiˈatku amban Isa Almasi. Saguwaˈ akahante kaˈam bang ine tapikilkun sabab ininen. Aku inin bakas kaˈaseˈan weˈ Tuhanin hangkan kapangandelan meˈ bissākun. 26 Bang si pikilanku, hāp pe bang aˈahin gaˈi magella atawa maganda. Peggeˈ kuweˈitu inin ekka ne meˈ kasusehante bi. 27 Bang niyaˈ ne andabi, daˈa timananun bi andabin. Bang gaˈ niyaˈ andabi, na, daˈa ne kaˈam batang maganda. 28 Saguwaˈ bang kaˈam maganda, gaˈi du kaˈam kapagduse. Duk meˈ budjangin isab bang magella gaˈi du siye kapagduse. Hangkan paˈinku weˈ pasōng hāp bang gaˈi kaˈam maganda atawa magella peggeˈ kabayaˈankun gaˈi ne talabeybi meˈ kasusehan meˈ aˈa taga anda atawa taga ellahin.

29 Meˈ kapungtinaˈihanku, iye hāti pinaˈinku miyaˈan, weˈ gaˈi du kite bi tiggel tuˈu si dunya. Hangkan tinagnaˈan maˈin, meˈ taga andahin, iye subey dehellu pinikilden hinangde para si Panuhutanten bi Isa Almasi. Meˈ hinanganne para pu Almasihin subey kuweˈ hinangan aˈa bang gaˈ niyaˈ andane. 30 Damikkiyan isab meˈ magdukkahin, subey gaˈi luwal tapikilde pagdukkaden. Meˈ magkēgin, subey gaˈi luwal tapikilde pagkēgden. Meˈ magbelli-bellihin isab, subey gaˈi kimmatande weˈ di si siye meˈ bakas tabellide miyaˈan. 31 Duk bisan ine-ine hinangte tuˈu si dunya, subey kimmatante weˈ gaˈi du tantu mahalgaˈ si kite peggeˈ kēmon si dunya inin palabey du hadja.

32 Kabayaˈankun weˈ gaˈ niyaˈ makaˈalal kaˈam maghinang si Tuhan. Lellahin bang gaˈ niyaˈ andane, iye tapikilnen hinangne si Panuhutanin Isa Almasi, bang saˈingge ne duk Almasi kasulutan si hinangnen. 33 Saguwaˈ bang niyaˈ andane, iye tapikilnen kaˈelluman anak-andanen peggeˈ kabayaˈannen weˈ andanen kasulutan si iye. 34 Hangkan duwe pinikilnen, bang saˈingge panulutne Tuhanin duk bang saˈingge panulutne andanen. Damikkiyan isab dende manggaˈ niyaˈ ellanen, iye hadja tapikilnen maghinang si Tuhan duk bang saˈingge ne duk Tuhanin kasulutan si iye. Pangurungne dinen dambūs-būs si Tuhan. Saguwaˈ dende taga ellahin, iye tapikilnen meˈ hinangan si anak-ellanen peggeˈ kabayaˈannen weˈ kasulutan ellanen si iye.

35 Paˈinku inin peggeˈ bayaˈ kaˈam tabanganku, dumaˈin weˈ bayaˈ kaˈam pahunitanku. Kabayaˈankun weˈ hinangbi sasuku mapatutin duk maghinang kaˈam dambūs-būs si Tuhan hadja.

36 Na, inin pasal budjang sōng laˈunan. Bang matettoˈanen paˈinne weˈ gaˈi patut bang gaˈi iye pinaˈellahan bu budjangin mabayaˈ du isab taga ella, na, subey ne iye pinaˈellahan. Gaˈ du niyaˈ duse matettoˈanen. 37 Saguwaˈ bang aˈahin kabugtuˈanne dem ateyne weˈ subey gaˈi magella anakne budjangin bu gaˈ du niyaˈ nganggagahan iye gaˈi dinaˈak pinaˈellahan anaknen saguwaˈ amban bayaˈne hadja gaˈi magella anaknen, na, hāp isab hinanganne miyaˈan. 38 Hap bang paˈellahanne anaknen saguwaˈ mas pasōng hāp bang gaˈi paˈellahanne.

39 Dendehin gaˈi makajari magella si lella seddili samantaˈan ellum ellanen. Saguwaˈ bang matey ne ellanen makajari iye magella balik si lella kinabayaˈannen. Saguwaˈ subey lella miyaˈan sandel isab pu si Isa Almasi kuweˈ iyehin. 40 Saguwaˈ bang si pikilanku, hāp pe iye gaˈi magella balik duk kahagadku weˈ pikilanku inin amban Niyawa Tuhanin.

8

Sabab kinakan sinōngan si meˈ tuhan-tuhanin

1 Na, pasal mangan sinumbaliˈ bakas sinōngan weˈ meˈ aˈa si meˈ tuhan-tuhan sinumbaden. Toˈo bakas pinaˈinbin weˈ kataˈuhante bi du, weˈ meˈ tuhan-tuhande inin gaˈ niyaˈ balakatde. Saguwaˈ bayuˈan kinataˈuhanbi iyan malangkew ateybi peggeˈ meˈ saweˈbi sinduwehin gaˈi kataˈuhande inin. Gaˈi makatabang saweˈten bang langkew ateyten saguwaˈ luwal bang malasa kite si saweˈten, iye iyan makabasag sandelde si Tuhanin. 2 Bang pikil aˈahin ekka ne kataˈuhanne, hātinen gaˈi pe kataˈuhanne teˈed. 3 Saguwaˈ bang aˈahin asal kalasahanne teˈed Tuhanin, kimmatan Tuhanin aˈa miyaˈan weˈ sukuˈ si iye.

4 Manjari pasal pamangan sinumbaliˈ bakas sinōngan si meˈ tuhan-tuhanin, sa bakas pinaˈinku si kaˈam dehelluhin, kataˈuhante bi du weˈ meˈ tuhan-tuhande iyan dumaˈin du Tuhan toˈo duk kataˈuhante bi weˈ dambuwaˈ-buwaˈ du hadja Tuhan mabennalin. 5 Bisan paˈin aˈahin weˈ niyaˈ tuhan-tuhande diyataˈ langit duk tuˈu si dunya duk bisan ekka pagtuhanande sa iyan, 6 saguwaˈ bang si kite bi, dambuwaˈ-buwaˈ du hadja Tuhanin, iye Samaten bi duk iye magpapanjari kēmon-kēmonin. Iye mangurungan kite umulin supaya tapahadjete iye tiggelante maˈellumin. Duk dambuwaˈ du hadja Panuhutanten bi, si Isa Almasi. Kēmon-kēmonin pinapanjari weˈ Almasi sabab kapatutne amban Tuhanin duk Almasi sababnen hangkan kite bi kaˈurungan umul.

7 Saguwaˈ niyaˈ meˈ pagkasite bi masandel pu si Isa Almasihin, gaˈ pe kataˈuhande weˈ gaˈ niyaˈ balakat meˈ tuhan-tuhanin. Peggeˈ tagam siye matuˈuhin si meˈ tuhan-tuhan miyaˈan, hangkan bang siye kuweˈitu mangan kinakan bakas sinōngan si meˈ tuhan-tuhan, kannalde asal sumakup pe siye numba si tuhan-tuhan miyaˈan. Manjari sasew dem pikilanden; kannalde kapagduse ne siye bang siye makaˈakan kinakan bakas sinōngan si meˈ tuhan-tuhan. 8 Saguwaˈ dumaˈin hep kinakanten makaboˈo kite si Tuhanin. Gaˈ niyaˈ kinakan bang gaˈi kakante makakulang kahāpante si pagmatahan Tuhanin, atawa bang kakante makapasōng kahāpante si pagmatahan Tuhanin.

9 Saguwaˈ bisan ne kaˈam makajari mangan kinakan ine-ine, pahatul-hatul hadja kaˈam kaw sabab pamanganbin niyaˈ meˈ pagkasibi gaˈi pe basag sandelde si Tuhanin kapagduse sababbi. 10 Bang upama niyaˈ dangan saweˈbi ngite kaˈam mangan dem lumaˈ panumbahan meˈ tuhan-tuhanin. Kataˈuhanbi weˈ gaˈi du toˈo meˈ tuhan-tuhan miyaˈan duk gaˈi du kaˈam numba siye, saguwaˈ awam saweˈbi miyaˈan sabab inin. Manjari hatu batukanne kaˈam duk pī isab iye mangan bisan du paˈinne weˈ magduse iye bang hinangne miyaˈan. 11 Matey Isa Almasi para si kahāpan pungtinaˈibi malamma sandelne miyaˈan. Saguwaˈ peggeˈ paˈinbi weˈ makajari kaˈam mangan kinakan miyaˈan, taboˈo si kalaˈatan aˈa miyaˈan sababbi peggeˈ paˈinbi weˈ gaˈi makaˈine bang kaˈam mangan kinakan miyaˈan. 12 Sabab hininangbi miyaˈan kapagduse kaˈam teˈed pu Isa Almasi, peggeˈ kapagduse kaˈam si pungtinaˈibi malamma sandelne miyaˈan. Sasew ne iye dem pikilanne peggeˈ tapikilne weˈ bakas magduse iye. 13 Hangkan hep, bang aku jānnen hangkan kapagduse pagkasiku masandel pu si Isahin peggeˈ mangan ku sinumbaliˈ, na, gaˈi ne ku teˈed mangan sinumbaliˈ tiggelanku maˈellumin, basta gaˈi hadja kapagduse pagkasikun.

9

Meˈ patut hininang aˈa kawakilanin

1 Aku inin, samunsayaˈku maghinang ine-ine kabayaˈanku. Bakas ku kawakilan weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. Asal bakas paguwaˈ iye si aku duk takiteku iye duk mataku inin. Duk sandelbi miyaˈan kaˈujudan paghinangku para pu Isa Almasihin. 2 Bisan paˈin meˈ sinduwehin weˈ gaˈ ku kawakilan weˈ Isa Almasi, saguwaˈ bang kaˈam maluˈu si Korintohin, kataˈuhanbi weˈ asal kawakilan ku. Kaˈam ne teˈed purebakun weˈ aˈa kawakilan ku peggeˈ nuhut ne kaˈam pu si Isa Almasi sababku.

3 Bang ku bistiga meˈ aˈa sabab meˈ hinangkun, iye inin sambungku si siyehin: 4 Weˈ gaˈ ke niyaˈ kapatutku makipakan duk makipaˈinum si meˈ aˈa inusihatankun? 5 Gaˈ ke niyaˈ kapatutku maganda si dende sandel pu si Isa duk moˈone si meˈ palengnganankun kuweˈ hininang sinduwe meˈ kawakilanin? Kuweˈ iyan du hep isab hininang meˈ pungtinaˈi si Isa lellahin duk hininang si Petrosin. 6 Na, pikilun bi isab inin. Kami ke hadja duk Barnabas subey maghinangin duk niyaˈ kaˈelluman kami? Bu sinduwehin tinangdanan weˈ bi? 7 Upama, niyaˈ ke sundalu si armi gaˈi inurungan paggastune? Niyaˈ ke aˈa magtinanemin gaˈ niyaˈ kapatutne mangan buwaˈ meˈ tinanemnen? Duk aˈa magipat hayepin, gaˈ ke niyaˈ kapatutne ngeddoˈ bahagiˈnen?

8 Dumaˈin hadja amban addatte bi manusiyaˈin hangkan kataˈuhante bang ine mapatut si meˈ aˈa maghinangin, saguwaˈ bisan kitabin, saliˈ du isab pinaˈin dem kitabin sabab inin. 9 Tasulat hep dem saraˈ pinangurung Tuhan pu si Musahin, pinaˈin, “Daˈa pugungun bi behe sapiˈ magdiˈik paleybin.” Kannalbi sapiˈin ke hadja kagagalan Tuhanin pamissāne inin? 10 Atawa hatu pinaˈinne miyaˈan sabab kite bi. Bugtuˈ sabab kite bi meˈ sinulat miyaˈan. Aˈa magbadjaˈin duk aˈa magpaganihin maghinang siye peggeˈ ngase-ngase siye weˈ niyaˈ bahagiˈ si siye. 11 Kami inin bakas magusihat si kaˈam lapal Tuhanin. Ibatan aˈa magtanem miyaˈan, kuweˈ kami bakas magtanem lapal Tuhanin dem pikilanbi. Hangkan patut kami gastuhanbi. 12 Bang sinduwe meˈ magtoloˈ si kaˈamin patut gastuhanbi, pasōng ne kami asal patut gastuhanbi.

Saguwaˈ gaˈ kami māku amban kaˈam bisan kami taga kapatut māku. Magsandal hadja kami kasigpitan supaya gaˈ niyaˈ makabembel aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. 13 Bugtuˈ kataˈuhanbi weˈ meˈ aˈa maghinang dem langgal mahadje laˈi si Awrusalamin, kēmon gastude para si kinakanden pangurung amban langgal miyaˈan. Duk meˈ imam manōngan hayep pagkuluban si Tuhanin, binahagiˈan du siye isi hayep pagkulubanin. 14 Damikkiyan isab meˈ aˈa magmahalayak aka-aka mahāpin, iye pangandaˈakan Isa Almasihin weˈ subey siye ginastuhan weˈ meˈ makahagad si aka-aka mahāp minahalayakden.

15 Saguwaˈ aku inin, bisan ku patut teˈed māku amban meˈ aˈa inusihatankun, gaˈ ku bakas māku suweldo si hinangkun. Duk dumaˈin hangkan inin sulatku si kaˈam weˈ supaya ku urunganbi. Hāp pe ku matey, daˈa bang māku si kaˈam, peggeˈ bang ku makasangka suweldo amban kaˈam, na, gaˈi ne ku kapagabbu weˈ maghinang ku si kaˈam bisan ku gaˈi sinuweldohan. 16 Gaˈi ku makajari magabbu sabab pagmahalayakku aka-aka mahāpin peggeˈ hinang inin asal pangandaˈakan Isa Almasi aku, duk gaˈi makajari bang gaˈi hinangku. Asal laˈat teˈed matekka si akuhin bang gaˈi mahalayakku aka-aka mahāpin. 17 Bang aku siˈ mameneˈ hinangku inin, na, patut ku sinuweldohan. Saguwaˈ hangkan inin hinangku, dumaˈin amban bayaˈku saguwaˈ peggeˈ pinasukuˈ hinang inin si aku weˈ Tuhanin duk pinangandel inin weˈ ne si aku. 18 Na, ine pamayed akuhin? Pamayed akuhin inin, makajari ku magmahalayak aka-aka mahāpin gaˈi binayedan bisan ne ku taga kapatut māku gastu.

19 Aku inin kapagbayaˈku si diku, dumaˈin du ku banyagaˈ sine-sine. Saguwaˈ bisan ne kuweˈ miyaˈan, kimmatanku dikun banyagaˈ meˈ aˈahin kēmon supaya ekka aˈa taboˈoku nuhut Isa Almasi. 20 Hangkan hep bang ku magtuhut duk meˈ Yahudihin, tuhutku meˈ addat Yahudihin supaya siye kahumatanku sandel pu si Isa Almasi. Duk bisan gaˈi subey tuhutku saraˈ si Musahin, iye tinuhut meˈ bangsa Yahudihin, tuhutku hadja supaya niyaˈ siye meˈ manuhut saraˈ si Musahin kahumatanku sandel pu si Isa Almasi. 21 Bang ku isab magtuhut duk meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin, na, gaˈi ne tuhutku addat meˈ Yahudihin. Iye tinuhutkun addat meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin supaya siye kahumatanku sandel pu si Isa Almasi. Bisan ku gaˈi nuhut saraˈ āgama meˈ Yahudihin, masi du ku nuhut saraˈ Tuhanin peggeˈ tinuhut weˈ ku pangandaˈakan Isa Almasihin. 22 Bang ku magtuhut duk meˈ manggaˈi mabasag sandelde pu si Isa Almasihin, pasaliˈku dikun si siye, supaya siye taboˈoku duk ngabasag sandelden. Kēmon bayuˈ-bayuˈan aˈa inusihatankun, pasaliˈku dikun si siye supaya niyaˈ du paˈin siye kahumatanku sandel pu si Isa Almasi duk siye timbul.

23 Hangkan inin hinangku supaya palatag teˈed aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin, duk supaya ku kabahagiˈan kahāpan pananggup dem aka-aka mahāpin. 24 Bugtuˈ kataˈuhanbi du weˈ bang maglakkesan magubas ekka mamagubasin; saguwaˈ dendangan du hadja mangandaˈagin duk iye makaˈeddoˈ kahāpanin. Na, kaˈam isab meˈ masandel pu si Isa Almasihin, kuweˈ meˈ aˈa maglakkesan magubas miyaˈan maggeˈes supaya ngandaˈag, subey kaˈam maggeˈes nuhut Tuhanin supaya kaˈam makasangka kahāpan amban Tuhan si pasōngan. 25 Meˈ aˈa mabayaˈ mamatuk magubasin, magmahil dahuˈ siye duk gaˈi ne ūtande kabayaˈanden. Hinangde inin supaya siye ngandaˈag duk pinahadje. Pamahadje siyehin inurungan siye likung hininang duk dawen kayu duk gaˈi layun. Saguwaˈ kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, pinahadje du kite bi, duk kahāpan pangurung si kitehin bi layun salama-lama. Hangkan gaˈi ūtante bi kabayaˈanten bi. 26 Hangkan aku, kuweˈ ku aˈa mamagubasin. Pabentel ku tudju pī peggeˈ niyaˈ apasku. Duk bang ku magusihat si meˈ aˈa, kuweˈ ku isab aˈa mapandey magsuntukin, kahabaˈ iye nuntuk tewwaˈ. Duk aku kahabaˈ ku missā luwal tewwaˈ binissākun. 27 Kuweˈ aˈa magsuntukin tiksaˈku barankun duk gaˈi teˈed ūtanku napsu baranku inin, kaw aku mamagusihat si meˈ aˈahin, aku pe manggaˈi tinayimaˈ Tuhanin.

10

Sessaˈ sabab meˈ tuhan-tuhan

1 Meˈ kapungtinaˈihanku, paˈessebante kaˈam bang ine talabey meˈ kapapuˈanten bi meˈ Yahudihin masa paglengngande manuhut si Musa awwalley. Kalandungan siye kēmon weˈ inalak, tandaˈ weˈ nuhut Tuhanin si siye. Palipag siye isab kēmon magbettis si tengngaˈ tahik ēnande Tahik Peyatin duk gaˈ du niyaˈ umantag si siye. 2 Dalilnen kuweˈ bakas siye kēmon tapandi dem inalak duk dem tahik duk iye miyaˈan tandaˈin weˈ siye meˈ tindeg si Musa. 3 Kēmon siye mangan kinakan pinangurung weˈ Tuhanin. 4 Duk ininum isab weˈ de boheˈ pinangurungne si siyehin, peggeˈ kēmon siye kapanginum boheˈ mapaguwaˈ amban dem batuhin. Duk hāti batu miyaˈan, Almasihin, peggeˈ laˈi Almasi nuhut-nuhutan siye. 5 Saguwaˈ bisan kuweˈ miyaˈan panabang Tuhan si siyehin, kaˈekkahanden gaˈ kasulutan Tuhanin si meˈ hinanganden; hangkan hep ekka siye matey laˈi dem lahat makagindew-gindew miyaˈan.

6 Na, meˈ maˈumantag si siye miyaˈan subey pamintangante bi supaya kite bi gaˈi napsuhan maghinang laˈat kuweˈ siye miyaˈan. 7 Daˈa kite bi numba limbagan tuhan-tuhan kuweˈ hinangande sinduwehin masaley. Tasulat hep dem kitab sabab hinangande miyaˈan, pinaˈin, “Meˈ aˈahin ningkoloˈ mangan duk nginum pamahadjede tuhan-tuhanden. Ubus miyaˈan kuwat siye mansak duk maghinang laˈat.” 8 Daˈa kite bi magjina kuweˈ hinangande sinduwehin masaley. Sabab pagjinaden niyaˈ siye duwempūˈ duk tellu ngibu mamateyin dem da ellew hadja. 9 Daˈa kite bi magduse pinagtuˈuran, panuleyante Tuhanin bang bennal ke kite leggane. Hininang inin weˈ meˈ kapapuˈante bi sinduwehin masaley duk ekka siye matey tigtuk sawe. 10 Daˈa isab kite bi muhun sabab ine-ine garaˈ Tuhan si kitehin bi, kuweˈ hinangande sinduwehin masaley. Hangkan hep pinapatey siye weˈ malaˈikat mamoˈo kamateyin.

11 Hangkan kēmon miyaˈan umantag si siye supaya mintang meˈ aˈahin. Duk tasulat isab inin dem kitab supaya kite bi gaˈi maghinangan kuweˈ siye miyaˈan peggeˈ sōng kiyamat ne dunyahin.

12 Hangkan bang niyaˈ luˈu aˈa paˈinne weˈ basag du sandelne si Tuhanin, subey iye pahatul-hatul kaw iye bessuwang taboˈo weˈ sassat bu kapagduse ne iye. 13 Kēmon bayuˈan sassat matekka si kaˈamin, iye du isab meˈ sassat matekka si kēmon manusiyaˈin. Saguwaˈ kapangandelan teˈed Tuhanin, hangkan gaˈi kaˈam pasagadanne sinassat bang gaˈi tasandalbi peggeˈ bang tekka sassatin tabangan Tuhanin du kaˈam duk tasandalbi sassat miyaˈan duk supaya kaˈam lumuwas amban miyaˈan.

14 Hangkan hep, meˈ bagayku kinalasahankun, halliˈanun bi teˈed numba meˈ tuhan-tuhan. 15 Kaˈam iyan meˈ aˈa taˈu mikil. Hangkan pikil-pikilun bi teˈed pinaˈinku si kaˈam inin bang tumuˈun ke atawa gaˈi. 16 Bang kite bi magtipun-tipun pangessebante bi kamatey Isa Almasihin, ininumte bi dem sawanin iye bakas kite magpasalamat si Tuhanin, tandaˈ miyaˈan weˈ magdambuwaˈ ne kite duk Almasi sabab lahaˈne mabuˈusin. Damikkiyan pan kinepak-kepakin. Kakante pan miyaˈan, tandaˈ weˈ sukuˈ pu si Almasi ne kite. 17 Peggeˈ dambuwaˈ du hadja panin bisan kite bi ekka, kuweˈ dambuwaˈ du hadja kite bi peggeˈ pagtupedante bi pan dambuwaˈ miyaˈan.

18 Payamanun bi addat bangsa Israˈilin. Meˈ mamangan kinakan sinōngan si Tuhanin patuhut isab ngisbat Tuhanin. Bang sa īˈ, hātinen weˈ meˈ aˈa mamangan meˈ sinōngan si meˈ tuhan-tuhanin patuhut isab numba tuhan-tuhan miyaˈan. 19 Ine hāti pinaˈinku inin? Hātinen ke weˈ toˈo ellum meˈ tuhan-tuhanden duk kinakan sinōngan si siyehin niyaˈ gunane? 20 Dumaˈin! Saguwaˈ iye hāti pinaˈinkun, weˈ meˈ sinōngan si meˈ tuhan-tuhanin, sōngande si seyitan dumaˈin si Tuhan. Duk gaˈi ku mabayaˈ weˈ magtuhut kaˈam duk meˈ seyitanin. 21 Bang kaˈam magtipun mangan duk nginum pangessebanbi kamatey Isa Almasihin, gaˈi kaˈam makajari patuhut isab mangan duk nginum meˈ bakas sinōngan meˈ aˈa si meˈ tuhan-tuhanden. Peggeˈ bang kaˈam mangan miyaˈan, kuweˈ du kaˈam magtuhut ne duk meˈ seyitanin. 22 Batang sunggud-sunggudte ke Tuhanin? Weˈ basag kite amban iye?

23 Niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin, “Makajari hinang kami ine-ine kabayaˈan kamihin.” Toˈo iyan, saguwaˈ gaˈi du kēmon hāp, duk gaˈi du kēmon makabasag sandel aˈahin si Tuhan. 24 Daˈa pikilte kahāpanten saguwaˈ subey pikilte kahāpan saweˈten.

25 Makajari kaˈam mangan sinumbaliˈ ine-ine pinabellihan si tiyanggi. Saguwaˈ daˈa kaˈam magtilew bang bakas sinōngan ke miyaˈan si meˈ tuhan-tuhan duk samunsayaˈbi mangan, 26 peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Dunyahin duk kēmon bayuˈ-bayuˈan dem dunyahin, Tuhanin dapuˈnen.”

27 Bang upama niyaˈ aˈa gaˈi sandel pu si Isa Almasi matik kaˈam mangan duk mabayaˈ kaˈam pī, makajari kakanbi ine-ine bettadanne kaˈam. Saguwaˈ daˈa kaˈam magtilew-tilew bang bakas sinōngan ke miyaˈan si meˈ tuhan-tuhan duk samunsayaˈbi mangan. 28-29 Saguwaˈ bang upama niyaˈ magpaˈin weˈ laˈuk miyaˈan bakas sinōngan si tuhan-tuhan, na, daˈa kakanun bi sabab aˈa mangakahan kaˈamin. Bang upama kitene kaˈam manganne, ngasasew dem pikilannen, paˈinne makapagduse kaˈam. Kaw niyaˈ kaˈam magpaˈin, “Weˈey ku subey gaˈi mangan bang sabab aˈa mamura masasew dem pikilannen hadja. 30 Bang pagsalamatanku du si Tuhan kinakankun, weˈey ku subey sabit aˈa bu bakas du miyaˈan pagsalamatanku.”

31 Na, inin sambungkun si bakas pinaˈinbi miyaˈan. Ine-ine hinangbi, mangan ke kaˈam atawa nginum, subey hinangbi hadja supaya tapudji Tuhanin. 32 Daˈa hinangun bi ine-ine bang sallaˈ si meˈ Yahudihin atawa si meˈ aˈa bangsa seddilihin atawa si meˈ pagkasibi masandel si Tuhanin. 33 Batukanun bi ku. Ine-ine hinangku, paggeˈesanku nulut siye kēmon, peggeˈ dumaˈin pinikilkun kahāpankun saguwaˈ kahāpan meˈ aˈahin kēmon, supaya siye timbul amban hukuman duseden.

11

1 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku, batukanun bi ku kuweˈ akuhin batukanku isab Isa Almasi.

Sabab magturung bang nambahayang

2 Asal sanglitante kaˈam peggeˈ luwal ku taˈessebbi duk tinuhut du weˈ bi meˈ panoloˈku si kaˈam matuˈuhin. 3 Saguwaˈ niyaˈ pe kabayaˈanku tahātibi. Pagkōkan meˈ lellahin kēmon Almasi. Meˈ lellahin pagkōkan andaden duk Tuhanin pagkōkan Almasihin. 4 Bang kaˈam magtipun dem langgalbi bu niyaˈ lella sōng ngampun atawa magpalataˈ bissā Tuhanin, bang iye magturung, hātinen gaˈi pagaddatanne Almasi, iye pagkōkannen. 5 Saguwaˈ dendehin bang ngampun iye atawa magpalataˈ bissā Tuhanin dem langgal bu gaˈi iye magturung, hātinen gaˈi pagaddatanne ellanen, iye pagkōkannen. Dende iyan gaˈi du magbiddaˈ duk dende bakas magurut. 6 Bang dendehin gaˈi bayaˈ magturung dem langgal, na, gam pe kultihanne kōknen. Saguwaˈ peggeˈ asal makaˈiyaˈ-iyaˈ bang dendehin magurut atawa magkulti kōk, na, subey iye magturung. 7 Saguwaˈ lellahin gaˈi subey magturung peggeˈ pinapanjari lellahin neppu Tuhanin duk takite si iye kapatut Tuhanin, saguwaˈ si dendehin takite kapatut lellahin. 8 Peggeˈ tagnaˈ pamapanjari Tuhan manusiyaˈin, dumaˈin lellahin pinapanjari amban baran dendehin, saguwaˈ dendehin pinapanjari amban baran lellahin. 9 Duk dumaˈin hangkan pinapanjari lellahin sabab dendehin, saguwaˈ pinapanjari dendehin supaya saweˈanne lellahin. 10 Hangkan dendehin subey magturung supaya kataˈuhan meˈ malaˈikatin weˈ magbayaˈ si iye ellanen. 11 Saguwaˈ bisan ne kuweˈ miyaˈan, bang kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, gaˈi makajari bang lellahin hadja atawa dendehin hadja, saguwaˈ subey ne paˈin lellahin duk dendehin magtabang-tinabang. 12 Peggeˈ bisan ne tagnaˈley dendehin pinapanjari amban baran lellahin, saguwaˈ kuweˈitu lellahin inanakan du weˈ dendehin. Duk kēmon-kēmonin amban Tuhanin du.

13 Na, pikilun bi si dibi bang patut ke bang dendehin ngampun si Tuhan dem pagtipunan bu gaˈi iye magturung. 14 Kataˈuhante bi weˈ kemuwe tagnaˈ makaˈiyaˈ-iyaˈ bang lellahin magtahaˈ kōk, 15 saguwaˈ bang dendehin, mannisan teˈed bang tahaˈ kōknen. Inurungan iye kōk tahaˈ pagturungne. 16 Bang niyaˈ luˈu mabayaˈ nganjawab pasal ininen, iye inin paˈinku si iye: iye inin addat kamihin duk meˈ masandel si Tuhan sinduwehin bisan si lahat ingge-ingge bang kami nambahayang.

Mangan pangesseban kamatey Isa Almasihin

(Mateo 26.26-29; Markus 14.22-25; Lukas 22.14-20)

17 Niyaˈ pe seddili pangandaˈakanku kaˈam. Saguwaˈ gaˈi kaˈam patut sanglitanku sabab inin. Peggeˈ bang kaˈam magtipun-tipun nambahayang, dumaˈin makahāp kaˈam saguwaˈ makalaˈat kaˈam. 18 Kaˈissaˈnen, bakas takaleku weˈ bang kaˈam magtipun dem langgal, magpaˈil kaˈam. Hatu toˈo inin, kuweˈ-kuweˈ kahagadku inin. 19 Hatu hāp isab bang kaˈam magpaˈil, peggeˈ bang upama gaˈi kaˈam magpaˈil, gaˈi isab kataˈuhan bang sine-sine makasulut Tuhanin. 20 Bang kaˈam magtipun mangan pangessebanbi kamatey Isa Almasihin, kuweˈ dumaˈin Almasi taˈessebbin. 21 Peggeˈ mangan kaˈam padehellu kinakan binoˈobin duk gaˈi ne kalebbihan saweˈbin. Niyaˈ ne kaˈinusanan duk niyaˈ ne isab kalango-langohan. 22 Weˈey? Gaˈ ke niyaˈ lumaˈbi pamangananbi? Pagtuˈuranbi gaˈi ngaddatan meˈ pagkasibi masandel si Tuhanin duk paˈiyaˈbi pe meˈ saweˈbi mamiskinin. Ine inase-asebi pinaˈinku sabab inin? Weˈ sanglitante pe kaˈam? Asal gaˈi du.

23 Bakas panoloˈku ne si kaˈam panoloˈ Isa Almasi si akuhin. Si Isa Almasi, sangem pamuddi si iyehin, ngeddoˈ iye pan sasangde mamanganin, 24 duk pagubus iye magpasalamat si Tuhan, kinepak-kepak weˈ ne panin duk paˈinne si meˈ tindegnen, “Pan inin barankun paglillaˈku sabab kaˈam. Hinangun bi inin supaya ku luwal taˈessebbi.” 25 Damikkiyan isab ubus siye mangan, ineddoˈ weˈ ne sawanin duk paˈinne, “Ininum inin tandaˈ janjiˈ Tuhan si kaˈam mabaˈahuhin. Kabugtuˈan janjiˈ Tuhanin weˈ lahaˈku mabuˈusin. Kahabaˈ kaˈam nginum kuweˈ inin, inumun bi supaya ku taˈessebbi.”

26 Peggeˈ kahabaˈ kaˈam mangan kuweˈ inin pan duk nginum kuweˈ inin amban dem sawan, magaka-aka du kaˈam sabab kamatey Almasihin samantaˈan gaˈ pe iye pitu balik. 27 Hangkan hep sine-sine mangan pan duk nginum amban dem sawan pangessebande Isa Almasi bu gaˈi patut hatulannen, na, aˈa miyaˈan kapagduse ne peggeˈ gaˈ addatanne baran Almasihin duk lahaˈnen. 28 Hangkan hep bang kaˈam magtipun-tipun mangan duk nginum pangessebanbi si Isa Almasi, subey dahuˈ tapikilbi meˈ bakas hinanganbin dangan-dangan meke ne kaˈam mangan duk nginum. 29 Peggeˈ bang aˈahin mangan panin duk nginum ininumin bu gaˈi tapikilne baran Almasihin, bang ine hātinen, matekkahan dine hukuman sabab pamangannen duk panginumnen. 30 Iye inin jānnen hangkan ekka kaˈam lamma duk saki duk sinduwehin ubus ne matey. 31 Bang pikilte bi dahuˈ diten, duk dambūs-būs ne kite, gaˈi kite bi laboˈan Tuhanin hukuman. 32 Saguwaˈ hinukum kite duk legga Tuhanin kuweˈitu, supaya gaˈi du kite hinukum pinadem narkaˈ magsumbayaˈ duk meˈ manggaˈi manuhut Tuhanin.

33 Hangkan hep, meˈ kapungtinaˈihanku, bang kaˈam magtipun-tipun mangan pangessebanbi kamatey Isa Almasihin, agadun bi dahuˈ meˈ saweˈbin. 34 Bang niyaˈ kaˈam inusan, subey ne iye mangan andang si lumaˈne, manjari bang kaˈam magtipun, gaˈi du kaˈam tewwaˈ hukuman Tuhanin. Niyaˈ pe panoloˈku si kaˈam saguwaˈ ngagad ku dahuˈ sampay tapiyu ku si kaˈam.

12

Meˈ kapandeyan pangurung Niyawa Tuhanin

1 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, bayaˈ kaˈam pahātihanku sabab meˈ kapandeyan pangurung Niyawa Tuhan si kaˈamin. 2 Taˈessebbi du weˈ matuˈuhin masa gaˈ pe kaˈam sandel pu si Isa Almasi, binoˈo-boˈo kaˈam weˈ seyitanin ngisbat si meˈ tuhan-tuhan gaˈi ellum. 3 Subey kataˈuhanbi weˈ bang aˈahin asal boˈo-boˈo Niyawa Tuhanin, gaˈi bissā-bissāhanne Isa Almasi. Duk bang dumaˈin weˈ Niyawa Tuhanin, gaˈi isab iye kapagbennal weˈ Isa Almasi magbayaˈ si iyehin.

4 Na, gaˈi magsaliˈ meˈ kapandeyan amban Tuhanin. Saguwaˈ masi du Niyawa Tuhanin mangurungan kite meˈ kapandeyanten bi. 5 Gaˈi magsaliˈ meˈ hinangten bi panabangte bi pagkasite bi masandel pu si Isa Almasihin, saguwaˈ masi du dambuwaˈ hadja amu paghinanganten bi, si Isa Almasi. 6 Gaˈi magsaliˈ pangahinangte meˈ hinangte bi si Tuhanin, saguwaˈ masi du Tuhanin manabangan kitehin bi kēmon supaya tahinangte bi meˈ hinangte si iyehin. 7 Kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, dangan-dangan kite bi kaˈurungan kapandeyan, hangkan kataˈuhan weˈ mamoˈo-moˈo kitehin bi Niyawa Tuhanin. Pangurung si kite kapandeyan miyaˈan, supaya tatabangante meˈ pagkasite bi masandel pu si Isa Almasihin. 8 Niyaˈ meˈ aˈa inurungan weˈ Niyawa Tuhanin kapandeyan magmahalayak aka-aka mahāp amban Tuhanin. Niyaˈ isab kaˈurungan kapandeyan magpahāti meˈ toloˈ Tuhan malalemin. 9 Masi du Niyawa Tuhanin mangurungan siye meˈ kapandeyan inin. Niyaˈ urungan Niyawa Tuhanin sandel basag manamal duk niyaˈ isab urunganne kapandeyan magpakawuliˈ meˈ masakihin. 10 Niyaˈ urunganne balakat maghinang meˈ hinangan balakatan. Sinduwehin isab urunganne kapandeyan magtoloˈ bissā Tuhanin; niyaˈ pe isab sinduwe pinakataˈu si siye bang kapandeyan aˈahin amban Niyawa Tuhanin ke atawa amban seddili. Duk niyaˈ isab urungan Niyawa Tuhanin kapandeyan duk makabissā siye meˈ bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin. Niyaˈ isab inurungan kapandeyan magpahāti bang ine bakas binissā miyaˈan. 11 Saguwaˈ dambuwaˈ du hadja mangurung meˈ bayuˈ-bayuˈan kapandeyanin duk iye inin Niyawa Tuhanin. Iye magbayaˈin bang kapandeyan ine pangurungnen duk bang pu sine pangurungne.

Baran aˈahin hinang dalilan

12 Bisan ne gaˈi magsaliˈ meˈ kapandeyanten bi, saguwaˈ dambuwaˈ du hadja kite bi. Kuweˈ baranten bi. Baran aˈahin dambuwaˈ du hadja saguwaˈ ekka bayuˈ-bayuˈan si barannen kuweˈ tangannen, bettisnen, behenen duk meˈ sinduwehin pe. Bisan ekka bayuˈ-bayuˈan inin saguwaˈ dambuwaˈ baran du hadja. Damikkiyan du isab kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin dalil barannen siye duk dangan-dangan siye dalil meˈ bayuˈ-bayuˈan si barannen. 13 Damikkiyan kēmon isab kite bi masandel pu si Isa Almasihin, Yahudi ke kite atawa dumaˈin Yahudi, banyagaˈ ke atawa dumaˈin, pinandi kite bi, hātinen saliˈ-saliˈ kite bi kēmon pinasakup weˈ Niyawa Tuhanin si baran inin. Hangkan kuweˈ dambuwaˈ baran du hadja kite bi peggeˈ saliˈ-saliˈ kite bi paˈasekan weˈ Niyawa Tuhanin.

14 Dambuwaˈ hadja baran aˈahin saguwaˈ ekka bayuˈ-bayuˈan si baran miyaˈan. 15 Bang upama, paˈin bettisin, “Dumaˈin ku sukuˈ si baran inin peggeˈ dumaˈin ku tanganin,” bisan pe iye missā sa miyaˈan, masi du iye sukuˈ si baran miyaˈan. 16 Duk bang upama paˈin tayingehin, “Dumaˈin ku sukuˈ si baran inin peggeˈ dumaˈin ku matahin,” masi du iye sukuˈ si baran miyaˈan. 17 Bang tibuˈukan baran aˈahin mata lunglun, inumey pakakalenen? Duk bang tayinge lunglun, inumey pangūknen? 18 Saguwaˈ pamapanjari Tuhan baran manusiyaˈin, ekka bayuˈ-bayuˈan pinapī weˈ ne si baran miyaˈan sasuku kinabayaˈannen. 19 Dumaˈin ne baran manusiyaˈ bang mata lunglun atawa bang tayinge lunglun. 20 Bu barante bi inin, ekka bayuˈ-bayuˈanne, saguwaˈ dambuwaˈ baran du.

21 Hangkan gaˈi makajari paˈin matahin si tanganin, “Gaˈ niyaˈ kagunahanku si kaˈu.” Damikkiyan gaˈi makajari paˈin kōkin si bettisin, “Gaˈ niyaˈ kagunahanku si kaˈu.” 22 Saguwaˈ iye matoˈohin, meˈ tapikilte kuweˈ manggaˈ niyaˈ tantu kagunahannen, niyaˈ isab kagunahanne, peggeˈ gaˈi jukup baranin bang gaˈ siye laˈi. 23 Meˈ bayuˈan si barante kinimmatante manggaˈ niyaˈ tantu kagunahannen, miyaˈan hinatulte pinahāp-hāpin. Meˈ bayuˈan manggaˈi hāp takitehin, semmekante pahāp-hāp duk gaˈi takite. 24 Bu meˈ bayuˈan mahāp pinayamanin gaˈi du subey pinahāpan. Pangahinang Tuhan baranten, pagtuˈuranne weˈ meˈ bayuˈan manggaˈ tantu kagunahannen hinatul pahāp-hāp, 25 supaya gaˈi magsaggaˈ meˈ bayuˈ-bayuˈan si baranin, saguwaˈ kēmon magtabang-tinabang. 26 Bang upama niyaˈ da bayuˈ si barante peddiˈan, gaˈi hāp lessa tibuˈukan baranten. Damikkiyan bang upama niyaˈ da bayuˈ sinanglitan, kēgan isab tibuˈukan baranin.

27 Iye inin hāti meˈ bakas pinaˈinku miyaˈan: kaˈam meˈ masandel pu si Isa Almasihin dalil baran Isa Almasihin, duk dangan-dangan kaˈam meˈ bayuˈan si barannen. 28 Magseddili-seddili hinang pinangurung Tuhan si kite bi meˈ masakup si baran si Isa Almasihin. Kaˈissaˈnen, niyaˈ kawakilan weˈ ne dinaˈak magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. Kaduwenen, niyaˈ inurungan weˈ ne kapandeyan magpalataˈ duk magpahāti bissā Tuhanin. Katellunen, pinasukuhan weˈ ne meˈ sinduwehin hinang, dinaˈak magusihat. Meˈ sinduwehin isab, niyaˈ inurungan weˈ ne kapandeyan maghinang meˈ hinangan balakatan, niyaˈ inurungan weˈ ne balakat magpakoleˈ meˈ masakihin, duk niyaˈ isab inurungan weˈ ne kapandeyan nabangan meˈ saweˈnen, niyaˈ inurungan weˈ ne kapandeyan magbahiˈ si pagtipunan duk niyaˈ pe isab inurungan weˈ ne kapandeyan missā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin. 29 Dumaˈin kēmon tapeneˈ dinaˈak magmahalayak. Dumaˈin kēmon taˈu magpalataˈ duk magpahāti bissā Tuhanin. Dumaˈin kēmon taˈu magusihat. Dumaˈin kēmon kaˈurungan balakat maghinang meˈ hinangan balakatan, 30 atawa magpakoleˈ meˈ masakihin atawa missā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin atawa magpahāti meˈ bakas binissā si bissāhan miyaˈan. 31 Amban meˈ kapandeyan pangurung Niyawa Tuhanin subey pāku-pākute si Tuhan weˈ urunganne kite kapandeyan makatabangan meˈ pagkasiten bi.

Saguwaˈ niyaˈ pe teˈed palabi amban kēmon kapandeyanin, hātinen lasate si saweˈten.

13

Lasahin tamanan mahāpin

1 Bisan ku upama kaˈurungan kapandeyan missā kēmon bissāhan tuˈu si dunya, duk sampay bissāhan meˈ malaˈikatin tabissāku, saguwaˈ bang gaˈ du niyaˈ lasaku, gaˈ niyaˈ guna kapandeyankun. Meˈ bissākun kuweˈ hadja hidjulan agung atawa mital tinitik gaˈ biddaˈ. 2 Bisan ku upama kaˈurungan kapandeyan magpalataˈ duk magpahāti bissā Tuhanin atawa kataˈuhanku kēmon-kēmonin atawa tahātiku kēmon garaˈ Tuhan manggaˈ kinataˈuhan manusiyaˈin, duk bisan pe upama basag manamal sandelkun hangkan tapaghinang ku hinangan makaˈulaliˈ kuweˈ upama tapalindaku punuhin, saguwaˈ bang gaˈ niyaˈ lasaku si saweˈku, gaˈ du niyaˈ kagunahanku. 3 Bisan pe upama pangurungku kēmon alataˈkun si meˈ mamiskinin duk bisan pe sampay barankun paglillaˈku ineggas peggeˈ sandel ku pu si Isa, bang gaˈ du niyaˈ lasaku si saweˈku, gaˈ du niyaˈ pahalaˈku.

4 Bang malasa kite si saweˈte, gaˈi kite mura astel si siye duk maˈaseˈ kite si siye; gaˈi kite ngimbū, gaˈi langkew pagateyten, duk gaˈi kite abbuhan. 5 Bang malasa kite si saweˈte, magaddat kite si siye, dumaˈin iye luwal tapikilten diten saguwaˈ saweˈten, gaˈi kite mura-mura ngamā, duk gaˈi isab kite magennaˈ dem atey. 6 Bang kite malasa, gaˈi kite kahāpan bang aˈahin maghinangan laˈat saguwaˈ kahāpan kite bang siye maghinangan bentel. 7 Bang kite malasa gaˈi kite mura jumuˈ si saweˈte. Ngandel kite si siye duk ngase-ngase kite weˈ ngahāp du siye. Bisan siye maghinang laˈat si kite, sandalante hadja.

8 Lasahin gaˈi magtamanan. Palabey du hadja kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin duk kapandeyan magbissā meˈ bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin. Damikkiyan isab bang inurungan kite kataˈu malalemin, palabey du isab hadja. 9 Peggeˈ kinataˈuhante kuweˈituhin gaˈi pe ganap duk meˈ bissā Tuhan pinalataˈten gaˈi pe ganap isab. 10 Saguwaˈ bang tuman ne meˈ gantaˈ Tuhanin, palabey du meˈ kapandeyan manggaˈ maganap miyaˈan.

11 Dalilnen, matuˈuhin masa nakanak pe ku teˈed, pamikilkun duk pamissākun duk pagdaˈawakun kuweˈ nakanak. Saguwaˈ kuweˈitu peggeˈ bahiˈ ne ku, ubus ne lebbahanku kēmon meˈ pikilanku duk hatulanku kamākanakkun. 12 Samantaˈan tuˈu pe kite si dunya, gaˈi pe ganap kinataˈuhante sabab Tuhanin. Gaˈi pe pastiˈ dem pikilante. Dalilnen kuweˈ kite mayam dem sāmin maggabun hangkan gaˈi pastiˈ takiteten. Saguwaˈ seddili ellew bang ne kite magharap duk Tuhanin, pastiˈ ne kēmon si kite. Kuweˈitu gaˈi pe ganap kinataˈuhanku sabab Tuhanin, saguwaˈ bang tekka ellew miyaˈan, ganap ne pangataˈuku iyehin kuweˈ pangataˈu Tuhan akuhin.

13 Manjari, sandelte si Tuhanin, duk pangase-ngasete si Tuhanin, duk lasate si Tuhanin duk si saweˈten, meˈ tellu inin teteg du gaˈ tamanan. Saguwaˈ si tellu inin iye tamanan mahāpin, lasahin.

14

Sabab meˈ kapandeyan pangurung Niyawa Tuhanin

1 Iye subey inapasbi teˈedin, malasa si pagkasibi. Duk subey isab kaˈam ngapas meˈ kapandeyan amban Niyawa Tuhanin, lagiˈ ne kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin. 2 Bang niyaˈ aˈa missā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, pamissāhannen Tuhanin duk dumaˈin meˈ saweˈnen peggeˈ gaˈi tahātide binissānen. Pinabissā iye weˈ Niyawa Tuhanin saguwaˈ kuweˈ tinapukan bissānen peggeˈ gaˈ niyaˈ makahātine. 3 Saguwaˈ aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin missā iye si meˈ saweˈnen, hangkan makabasag sandelden duk makaˈasig ateyden duk makapahemokan siye. 4 Aˈa mamissā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, ateynen hadja inasignen, saguwaˈ aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin, asig weˈ ne atey kēmon meˈ pagkasine masandel pu si Isa Almasihin.

5 Kabayaˈankun weˈ kēmon kaˈam kapamissā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin. Saguwaˈ pasōng hāp bang kaˈam kēmon kaˈurungan kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin peggeˈ pasōng kagunahan aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin amban aˈa mamissā si meˈ bissāhan seddilihin. Saliˈ-saliˈ kagunahanden basta niyaˈ du laˈi magpahāti meˈ binissānen supaya ngaˈasig atey kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin. 6 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, bang upama piyu ku si kaˈam bu missā ku si kaˈam si bissāhan seddili gaˈi tahātibi, ine kagunahannen? Gaˈ du niyaˈ. Saguwaˈ bang ku missā si kaˈam sabab meˈ pinakataˈu Tuhan si akuhin atawa sabab meˈ kinataˈuhanku sabab Tuhanin atawa bang ku missā meˈ pinabissā si aku weˈ Tuhanin, atawa magusihat si kaˈam, na, iyan niyaˈ kagunahanne si kaˈam.

7 Na, upama, bang niyaˈ aˈa magsuling atawa magkulaˈing, gaˈi tapagngale meˈ aˈahin bang luguˈ ine miyaˈan bang gaˈi pastiˈ hellingnen. 8 Bang upama isab aˈahin nitik agung makabaluˈ bu gaˈi tewwaˈ panitikne agungin, na, gaˈi tahāti meˈ aˈa makakalehin bang ine hāti panitikne agung miyaˈan hangkan gaˈi siye baluˈ. 9 Damikkiyan isab kaˈam bang kaˈam missā bu gaˈi pastiˈ, gaˈi kataˈuhan meˈ aˈahin bang ine pinaˈinbin. Kuweˈ baliyu hadja si tayingede. 10 Ekka bayuˈ-bayuˈan bissāhan si dunya duk kēmon taga hāti. 11 Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa missā si aku bu gaˈi kataˈuhanku bissānen, kuweˈ du iye aˈa paliyu-liyu si aku duk aku isab kuweˈ aˈa paliyu-liyu si iye, gaˈi kami magsinabut. 12 Na, peggeˈ mabayaˈ teˈed kaˈam weˈ kaˈurungan kaˈam kapandeyan weˈ Niyawa Tuhanin, subey gunahun bi teˈed meˈ kapandeyan makabasag sandel meˈ masandel pu si Isa Almasihin.

13 Hangkan hep aˈa makabissā si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, subey isab iye māku-māku weˈ urungan Tuhanin du iye kapandeyan magpahāti meˈ bakas binissānen. 14 Peggeˈ bang ku ngampun si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, toˈo, ngampun ku amban dem ateyku saguwaˈ gaˈi taboˈo pikilankun. 15 Na, ine subey hininangkun? Hinangku kaduwe bayuˈ. Ngampun ku si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin duk ngampun ku isab si bissāhan tahāti meˈ aˈahin. Damikkiyan isab nganta ku si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin duk nganta ku isab si bissāhan tahāti meˈ aˈahin. 16 Bang upama magpasalamat kaˈam si Tuhan si bissāhan seddili hadja gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, sinduwe maluˈu si pagtipunanbin gaˈi padūs si kaˈam magpasalamat si Tuhan peggeˈ gaˈi tahātide pinaˈinbin. 17 Bisan pe saˈingge kahāp pagsalamatbin, gaˈi du makabasag sandel meˈ aˈahin peggeˈ gaˈi tasabutde.

18 Magsukul ku si Tuhan weˈ inurungan ku kapandeyan missā si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, pasōng pe amban kaˈam kēmon. 19 Saguwaˈ bang dem pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasihin, peneˈku pe missā lime tegtang hadja basta tasabut meˈ aˈahin supaya siye taˈusihatanku, amban missā ku ibuhan tegtang si bissāhan manggaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin.

20 Meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kaˈam magpikil kuweˈ pamikil nakanak dikiˈin. Bang pasal malaˈatin, subey kaˈam kuweˈ nakanak baˈahu inanakanin peggeˈ gaˈi siye magpikil meˈ malaˈatin. Saguwaˈ bang pasal meˈ bakas pinaˈinku si kaˈam sabab meˈ kapandeyan amban Tuhanin, subey pamikilbin pamikil aˈa bahiˈ. 21 Tasulat hep dem kitab pinaˈin Tuhanin, paˈinne,

“Mapiyu ku si kaˈam meˈ aˈa bissāhanden seddili peggeˈ meˈ aˈa paliyu-liyu siye. Pabissāku siye si kaˈam. Saguwaˈ masi ku gaˈi kahagadbi.”

22 Manjari, kapandeyan magbissā si bissāhan seddilihin tandaˈ pamakite balakat Tuhanin si meˈ manggaˈi makahagad pu si Isa Almasihin, dumaˈin tandaˈ si meˈ makahagadin ne. Saguwaˈ kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin, tandaˈ pamakite balakat Tuhanin si meˈ makahagadin, dumaˈin tandaˈ si meˈ manggaˈi makahagadin.

23 Hangkan hep bang upama magtipun kaˈam kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin bu kēmon kaˈam missā si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, bang niyaˈ piyu si pagtipunanbi meˈ aˈa seddili atawa meˈ aˈa gaˈi kahagad pu si Isa Almasi, na, paˈinde iyan weˈ binalew ne kaˈam peggeˈ gaˈi tahātide bissābin. 24-25 Saguwaˈ bang kēmon kaˈam magpalataˈ bissā Tuhanin bu niyaˈ padiyalem piyu aˈa gaˈi pe kahagad pu si Isa Almasi atawa aˈa seddili, pagkalene bissā Tuhan pinalataˈbin, kataˈuhanne weˈ dusehan iye duk talep iye ilegga peggeˈ pahāti Tuhanin dem ateyne kēmon meˈ bakas hinanganne malaˈatin. Manjari pasujud du aˈa miyaˈan ngisbat si Tuhan duk magbennal iye weˈ asal luˈu Tuhanin si diyalemanbi.

Kēmon hinangan dem langgalin subey pinahatul-hatul

26 Iye ne miyaˈan, meˈ kapungtinaˈihanku, bang kaˈam meˈ masandel pu si Isa Almasihin magtipun, hāp bang niyaˈ kaˈam nganta pamudjibi Tuhanin, duk niyaˈ isab magusihat, bu niyaˈ isab magaka bakas pinakitaˈu Tuhan si iyehin, niyaˈ isab missā si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, duk niyaˈ isab magpahāti meˈ bakas binissā si bissāhan seddili miyaˈan. Kēmon hininangbin sābubi magtipunin, subey makabasag sandelbi pu si Isa Almasihin. 27 Bang niyaˈ luˈu mabayaˈ missā si bissāhan gaˈi tasabut weˈ meˈ aˈahin, taman duwangan atawa tellungan hadja makajari mamissāhin maggantiˈ-gantiˈ. Duk subey niyaˈ magpahāti bakas binissāde miyaˈan. 28 Saguwaˈ bang gaˈ niyaˈ luˈu taˈu magpahāti, na, daˈa ne siye missā si bissāhan seddili luˈu dem pagtipunanbi. Makajari iye missā si dine duk si Tuhan. 29 Meˈ mabayaˈ magpalataˈ bissā Tuhanin isab, hāp bang taman duwangan atawa tellungan mamissāhin maggantiˈ-gantiˈ duk sinduwehin pakale hadja bang kēmon binissāden asal amban Niyawa Tuhanin. 30 Saguwaˈ bang upama dangan meˈ mapakalehin bessuwang makasangka bissā amban Tuhan, subey ne padeheng mamissāhin duk pagantiˈ isab missā dambuwaˈ miyaˈan. 31 Bang kuweˈ inin hinanganbin, makajari kaˈam kēmon maggantiˈ-gantiˈ malataˈ bissā Tuhanin supaya kaˈam kēmon katoloˈan duk ngaˈasig ateybin. 32 Aˈa magpalataˈ bissā Tuhanin kapagbayaˈ si dine bang missā ke iye atawa gaˈi. 33 Gaˈi bayaˈ Tuhanin bang sasew dem pagtipunanten bi saguwaˈ kabayaˈannen weˈ magsulut-sulut kite bi.

Duk iye addat si meˈ pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasi si meˈ kalahat-lahatanin, 34 meˈ dendehin subey patemmen sābude dem pagtipunanin. Gaˈi siye makajari palamud magsuˈal duk meˈ lellahin peggeˈ paˈin kitabin weˈ gaˈi makajari dendehin palangkew amban lellahin. 35 Bang niyaˈ bayaˈ tilewde, ambat tilewde elladen pagtekka siye si lumaˈ. Gaˈi talep dendehin missā dem pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasihin.

36 Hatu gaˈi kahagadbi pinaˈinku miyaˈan. Weˈ kannalbi, kaˈam meˈ aˈa Korintohin, amban kaˈam paguwaˈan lapal Tuhanin? Atawa kannalbi, weˈ kaˈam hadja meˈ aˈa kaˈusihatan lapal Tuhanin? 37 Bang niyaˈ luˈu aˈa magpaˈin weˈ kaˈurungan iye kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin atawa weˈ asal niyaˈ kapandeyan seddili pinangurung weˈ Niyawa Tuhanin si iye, subey tahāti aˈa iyan weˈ meˈ sinulatku inin pangandaˈakan Isa Almasi, Panuhutanten bi. 38 Bang gaˈi asipne pinaˈinku inin, daˈa isab iye asipun bi.

39 Manjari, meˈ kapungtinaˈihanku, subey kaˈam magapas teˈed kapandeyan magpalataˈ bissā Tuhanin. Saguwaˈ daˈa isab taggahanun bi meˈ mamissā si meˈ bissāhan seddilihin. 40 Subey hadja kēmon hinanganbi dem pagtipunanbin pinahatul-hatul.

15

Sabab ellum balik Almasihin

1 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, batang kaˈam paˈessebanku balik sabab aka-aka hāp sabab Isa Almasi bakas minahalayakku si kaˈam matuˈuhin. Kinahagad inin weˈ bi duk teteg sandelbin pu si Isa Almasi sabab inin. 2 Sabab aka-aka mahāp inin isab taga umul kaˈam salama-lama bang asal teteg du kaˈam nuhut lapal minahalayakku si kaˈamin. Peggeˈ bang gaˈi tuhutbi, gaˈ niyaˈ guna pakahagadbin.

3 Minahalayak hep weˈ ku si kaˈam lapal bakas inakahan akuhin. Amban kēmon minahalayakku si kaˈamin asal iye mamahalgaˈ manamalin lapal inin, weˈ Isa Almasi matey supaya kapuwasanne duseten bi kuweˈ sinulat dem kitabin, 4 duk pagubus Almasi matey, kinubul iye duk katellum bahanginen ellum iye balik amban kamateynen kuweˈ sinulat dem kitabin. 5 Ubus ellum iye balik paguwaˈ iye pu si Petros ubus paguwaˈ isab iye si sampūˈ duk duwe kawakilannen. 6 Ubus paguwaˈ isab iye si meˈ tindegnen, niyaˈ siye labi lime hatus magtuhutin. Kaˈekkahanden ellum pe sampay maˈin saguwaˈ sinduwehin ubus ne matey. 7 Ubus miyaˈan paguwaˈ isab iye pu si Yakub, ubus bu paguwaˈ iye balik si kēmon meˈ kawakilannen.

8 Dambuli-dambuli paguwaˈ isab iye si aku, bisan ku gaˈ pataˈ mayaman iye. 9 Peggeˈ amban kēmon kawakilannen aku ne tamanan madiyawaˈin. Gaˈi ku bisan pataˈ inēnan aˈa kawakilan Isa Almasi peggeˈ bininasa hep weˈ ku matuˈuhin meˈ masandel pu si Isa Almasihin. 10 Saguwaˈ sabab lasa duk aseˈ Tuhan si akuhin hangkan ku kuweˈ inin, kawakilan weˈ ne magmahalayak lapalnen. Duk niyaˈ isab kaˈujudan lasa duk aseˈ Tuhan si akuhin. Duk iye kaˈujudannen, amban kēmon bakas kawakilan Isa Almasihin, gaˈ niyaˈ maghinang pabasag amban aku. Saguwaˈ kēmon tahinangkun dumaˈin amban basagku, saguwaˈ weˈ tabang Tuhan si akuhin. 11 Duk lapal minahalayak kamihin magsaliˈ du. Aku ke atawa meˈ sinduwehin, iye-iye du lapal minahalayak kamihin. Duk masi du miyaˈan iye lapal kinahagadbin.

Sabab ellum kite bi balik

12 Iye hep lapal minahalayak kami si kaˈamin weˈ Almasi pinakellum balik weˈ Tuhanin amban kamateynen. Bakas kahagadbi ne hep inin, na, weˈey managhāˈ kaˈam sinduwehin magpaˈin weˈ gaˈi du pakellum Tuhanin balik meˈ pateyin? 13 Bang toˈo pinaˈinbi iyan, hātinen gaˈ du Almasi pinakellum balik amban kamateynen. 14 Duk bang toˈo weˈ gaˈ du Almasi pinakellum balik weˈ Tuhanin, na, asal gaˈ niyaˈ guna pagmahalayak kami si kaˈamin duk gaˈ niyaˈ guna pakahagadbin. 15 Duk dumaˈin hadja iyan. Bang upama toˈo pinaˈinbin weˈ gaˈi du pinakellum weˈ Tuhanin meˈ pateyin balik, na, hātinen gaˈ du isab pakellum Tuhanin Isa Almasi balik. Bang kuweˈ iyan, hātinen magdustaˈ kami sabab Tuhanin peggeˈ paˈin kami weˈ pinakellum weˈ ne balik Isa Almasi bu gaˈi koˈ toˈo. 16 Peggeˈ bang meˈ pateyin gaˈi du pinakellum balik, hātinen gaˈ du isab Almasi pinakellum balik. 17 Duk bang gaˈ du Almasi pinakellum balik, hātinen gaˈ niyaˈ guna sandelbi si iyehin duk gaˈ pe taˈampun dusebin; kuweˈ iningketan pe kaˈam weˈ dusebin. 18 Duk hātinen isab weˈ kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasi mamateyin ne, laˈi ne siye si narkaˈ. 19 Bang kahāpan inase-asete amban Isa Almasihin para umulte si dunya inin hadja, bu gaˈ niyaˈ agadante si ahilat, asal kaˈaseˈ-aseˈ teˈed kite bi amban kēmon manusiyaˈin.

20 Saguwaˈ iye matoˈohin, asal bakas pinakellum Isa Almasi balik amban kamateynen. Iye dehellu-dehellu pinakellumin duk tandaˈ iye weˈ si pasōngan pasunuˈ du meˈ pateyin pinakellum isab. 21 Sabab duse dambuwaˈ aˈa, si Apuˈ Adam, kēmon manusiyaˈin ujud matey. Damikkiyan sabab hinangan dambuwaˈ aˈa isab, si Isa Almasi, kēmon pateyin ujud pinakellum balik. 22 Kēmon aˈahin ujud matey peggeˈ tubuˈ Apuˈ Adam siye. Damikkiyan isab kēmon sukuˈ pu Isa Almasihin pinakellum du balik si pasōngan. 23 Isa Almasi dehellu pinakellumin. Ubus pasunuˈ isab kēmon meˈ sukuˈ pu si Isa Almasihin pinakellum pagtekka ellew pabalik Isa Almasi si dunyahin. 24 Manjari taˈabut ne gantaˈan dunyahin. Tadaˈag ne weˈ Isa Almasi kēmon meˈ bakas mamantahan Tuhanin, bang meˈ nakuraˈin ke, atawa meˈ taga balakatin ke atawa meˈ taga kapatutin ke. Manjari sōnganne ne si Samane, Tuhanin, kēmon meˈ pagbayaˈannen. 25 Peggeˈ garaˈ Tuhanin weˈ magbayaˈ pe dahuˈ Almasi samantaˈan gaˈi pe tadaˈag weˈ ne kēmon bantanen. 26 Bang tadaˈag ne kēmon bantanen, gaˈi ne matey manusiyaˈin. 27 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Dinaˈak iye weˈ Tuhanin magbayaˈ si kēmon-kēmonin.” Pastiˈ du weˈ gaˈ sumakup Tuhanin pagbayaˈan weˈ Isa Almasi peggeˈ Tuhanin mangandaˈak iye magbayaˈin. 28 Bang magbayaˈ ne Almasi si kēmon-kēmonin, manjari maglillaˈ isab Anak Tuhanin pinagbayaˈan weˈ Samane Tuhanin, iye bakas mangandaˈak iye magbayaˈin. Duk Tuhanin ne teˈed magbayaˈ si kēmon-kēmonin.

29 Na, bang meˈ pateyin gaˈi pinakellum balik, ine hāti addat meˈ aˈa sinduwehin makapandi siye paˈinde gantiˈ mamateyin? Bang gaˈi du pakellum Tuhanin meˈ aˈa mamatey miyaˈan, weˈey pe tuhutde addat inin? 30 Duk kami inin, bang gaˈi kami kahagad weˈ asal pinakellum du balik meˈ pateyin, gaˈi kami kuweˈ inin luwal magsandal dem kasiya-siyahan. 31 Akahante kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, kahabaˈ ellew sōng ku pinapatey. Toˈo teˈed pinaˈinku inin kuweˈ toˈo isab weˈ kēgan ku teˈed peggeˈ sandel kaˈam si Panuhutanten bi Isa Almasihin. 32 Tuˈu si lahat Epesus meˈ bantakun kuweˈ meˈ hayep bingis batang ngaloroy aku. Weˈey pe ku magsandal kuweˈ inin bang pahalaˈkun tuˈu si dunya hadja. Bang toˈo weˈ gaˈi du ku pinakellum balik si ellew dambuli, gam pe ku magadjak-adjak, sa pinaˈin eliˈanin, “Magkakanan kite bi duk maginuman peggeˈ kaw kite matey sumu duk iye ne miyaˈan tamananten.”

33 Daˈa kaˈam salaˈ si pamikilbin. Bang kite magsaweˈ duk aˈa laˈat, katimboˈohan isab kite maghinang laˈat. 34 Pasayu kaˈam! Daˈa ne kaˈam magduse. Niyaˈ kaˈam awam pe sabab Tuhanin. Subey teˈed kaˈam iyaˈ.

Baranin bang pinakellum

35 Kaw niyaˈ kaˈam luˈu magtilew, “Inumey pamakellum aˈa mamateyin? Ine bantuk barannen bang ne iye ellum balik?” 36 Babbal pahāp kaˈam! Pandogahanun bi bigihin. Subey dahuˈ tinanem bigihin meke tomoˈ, duk bang tomoˈ ne, gaˈ ne laˈi bigihin. 37 Bang kaˈam nanem bigi, upama paley atawa bigi seddili, dumaˈin poˈon jambanganin tinanembin saguwaˈ bigihin hadja. 38 Manjari, Tuhanin, ginaraˈ weˈ ne andang bang ine bantuk jambangan mapaguwaˈ amban bigi miyaˈan. Kēmon bayuˈan bigi, magseddili-seddili bantuk jambangan matomoˈ amban siyehin.

39 Duk kēmon bayuˈ-bayuˈan maˈellum tuˈu si dunya inin, gaˈi magsaliˈ isiden. Isi manusiyaˈin gaˈi magsaliˈ duk isi hayepin. Seddili du isab isi manuk-manukin duk isi kennahin.

40 Niyaˈ baran bayuˈ-bayuˈan si surgaˈ duk niyaˈ isab bayuˈ-bayuˈan baran dem dunya inin. Seddili mannis meˈ baran si surgaˈin duk seddili mannis meˈ baran si dunyahin. 41 Hāp dantaˈ mata ellewin duk hāp dantaˈ bulanin duk hāp isab dantaˈ poteˈanin saguwaˈ magseddili-seddili dantaˈden. Bisan meˈ poteˈan maˈekkahin magseddili-seddili du hāpden.

42 Na, sa miyaˈan du dalil baranten bang pinakellum meˈ pateyin. Bang baran aˈahin kinubul, ngabuhuk saguwaˈ bang pinakellum ne balik, gaˈi ne teˈed baran miyaˈan matey-matey. 43 Bang kinubul, gaˈi hāp pinayaman baran aˈahin duk gaˈ niyaˈ basag-basagne. Saguwaˈ bang pinakellum ne balik, hāp ne teˈed pinayaman duk basag ne. 44 Baran aˈa kinubulin pataˈ hadja para si umulte tuˈu si dunya inin. Saguwaˈ bang pakellum Tuhanin ne iye balik, baranne mabaˈahu inin pataˈ ne para si umulte laˈi si surgaˈ. Bang niyaˈ bayuˈan baran pataˈ hadja patennaˈ si dunya, niyaˈ isab bayuˈan baran pataˈ patennaˈ si surgaˈ. 45 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Si Apuˈ Adam, aˈa tagnaˈ pinapanjari weˈ Tuhanin, inurungan umul weˈ Tuhanin duk barannen pataˈ ellum tuˈu si dunya.” Saguwaˈ niyaˈ isab inēnan Adam dambulihin duk iye inin si Isa Almasi. Iye mangurung umul manggaˈ niyaˈ tamanannen. 46 Subey dahuˈ kite taga baran sukuˈ si dunya meke kite kaˈurungan baran sukuˈ si surgaˈ. 47 Apuˈ Adam amban dunya du peggeˈ bulak du pangahinang iyehin. Saguwaˈ si Almasi amban surgaˈ. 48 Meˈ tubuˈ Apuˈ Adamin, bulak du isab pangahinang siyehin kuweˈ iyehin. Saguwaˈ meˈ mapatuhut si aˈa amban surgaˈin, hātinen si Isa Almasi, kuweˈ iyehin du isab siye. 49 Tuˈu si dunya baranten bi neppu baran Apuˈ Adamin hininang duk bulak. Bang laˈi ne kite si surgaˈ baranten bi neppu isab baran Almasihin, aˈa amban surgaˈin.

50 Akahante kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, barante bi si dunya inin gaˈi tapatennaˈ si pagbayaˈan Tuhanin si pasōngan. Barante inin ujud matey du duk buhuk; barante inin gaˈi makajari ellum gaˈ tamanan.

51 Pakale kaˈam. Niyaˈ akaku si kaˈam bakas tinapuk weˈ Tuhanin bu kuweˈitu pinakitaˈu ne weˈ ne si aku. Kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, niyaˈ kite bi gaˈi matey saguwaˈ bessuwang hadja pinda baranten bi kēmon. 52 Asal lakkes du inin, dem da kilep mata hadja. Bang daˈak Tuhanin ne pinahelling kuweˈ tabuliˈin, kēmon bakas mamatey masandel pu si Isa Almasihin bessuwang pinakellum balik duk gaˈi ne siye matey balik. Duk kite bi maˈellumin, baranten bi kēmon pinda ne. 53 Peggeˈ barante bi ujud mamatey inin subey ne pinindahan duk ne baranten bi gaˈi matey-matey saguwaˈ ellum ne salama-lama. 54 Bang barante bi sukuˈ mamatey inin tapindahan ne duk ne gaˈi matey-matey, manjari katumanan ne pinaˈin dem kitabin, pinaˈin, “Gaˈ ne niyaˈ matey, peggeˈ ubus ne ānan Tuhanin kamateyin.” 55 Gaˈi ne kite magkaˈat bang kite matey. Gaˈi ne kite tinalew matey peggeˈ gaˈi ne kite ilegga. 56 Hangkan meˈ aˈahin tinalew matey peggeˈ kataˈuhande weˈ ilegga siye sabab duseden. Duk hangkan dusehin subey ilegga peggeˈ bang magduse aˈahin kalanggalanne saraˈ Tuhanin. 57 Saguwaˈ hadje pagsukulte bi si Tuhanin. Peggeˈ sabab tahinang Isa Almasi, Panuhutanten bi, gaˈi kite subey tinalew matey peggeˈ pinuwasan weˈ ne duseten bi.

58 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku kinalasahankun, patetegun bi sandelbin pu si Isa Almasi duk daˈa kaˈam usaˈ amban iye. Tuyuˈanun bi teˈed maghinang si iye peggeˈ kataˈuhanbi weˈ magjatu du kēmon hininangbi para si iyehin.

16

Tabang si meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin

1 Manjari, pasal sīn panabangbi meˈ pagkasibi sukuˈ si Tuhan laˈi si Yahudiyahin, hinangun bi isab sa pangandaˈakanku meˈ pagkasibi masandel pu si Isa malaˈi si meˈ kalahatan si Galatiyahin. 2 Kahabaˈ Ahad dangan-dangan kaˈam subey ne paseddilibi andang sīn panabangbi siyehin. Bistahun bi ne taˈusahabin simana mapalabeyin. Bang ekka taˈusahabin subey isab ekka pangurungbin; bang kulang, na, kulang isab. Duk pagtipunun bi kēmon sīnin supaya bang ku tekka piyu, andang ne panyap panabangbin. 3 Manjari bang ne ku luˈu, daˈakku pī meˈ aˈa tapeneˈbin moˈo panabangbin hap Awrusalam. Paboˈohanku siye sulat supaya kataˈuhande laˈi bang ine aka meˈ aˈa mamoˈo sīn iyan. 4 Bang araˈ-araˈ subey ku isab pī si Awrusalam, na, makajari kami magtuhut.

Meˈ sakap si Paulin

5 Piyu ku si kaˈam saguwaˈ pasagid ku dahuˈ si Makedoniya nindew meˈ kalanggalan malaˈihin kuweˈ bakas sinakapkun. 6 Hatu patennaˈ ku luˈu si kaˈam tiggel-tiggel. Hatu agadku ne bang puwas tempo baliyuhin, meke ku palanjal billuˈu duk du ku tatabangbi si palengnganankun, tungan-tungan papīhankun. 7 Gaˈi ku bayaˈ piyu bang daddaliˈ ku hadja luˈu. Kabayaˈankun tiggel-tiggel ku luˈu bang amban bayaˈ Tuhan du. 8 Saguwaˈ gaˈi ku dahuˈ usaˈ bittuˈu amban Epesus samantaˈan gaˈi pe puwas kādjaˈan Pentekostesin. 9 Peggeˈ ekka pe aˈa tuˈu mabayaˈ pakale si lapal Tuhanin duk subey ku magmahalayak si siye bisan ne ekka nguntarahan aku.

10 Bang piyu Timoteo luˈu, amey-amey hatulun bi iye peggeˈ maghinang isab iye si Tuhan kuweˈ akuhin. 11 Daˈa iye diyawaˈanun bi. Duk bang ne iye palanjal si palengnganannen, tabanganun bi iye duk hāp palumengngannen duk supaya iye tabalik pitu si aku. Peggeˈ ase-aseku tekka iye pitu duk meˈ pungtinaˈite bi sinduwehin.

12 Na, pasal pungtinaˈiten bi si Apollos, sinegeˈ teˈed iye weˈ ku dinaˈak piyu nuhut sinduwe meˈ kapungtinaˈihanten bi nindew kaˈam, saguwaˈ gaˈi pe koˈ iye bayaˈ piyu kuweˈitu. Paˈinne piyu du iye bang iye sumaluˈ.

Sessaˈ si panambusan

13 Papateng-pateng kaˈam. Patetegun bi sandelbi pu si Isa Almasihin. Subey kaˈam magtawakkal, duk subey kaˈam basag. 14 Tuyuˈanun bi lasabi si pagkasibin bisan ine-ine hinangbi.

15 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, kataˈuhanbi du disi Estepanus duk meˈ saweˈne magtewtey-anakin. Siye hep dehellu-dehellu masandel pu si Isa Almasi luˈu si lahat Akayahin. Duk iye bahanden luwal nabangan meˈ pagkaside sukuˈ si Tuhanin. 16 Junjungku si kaˈam, tuhutun bi ine-ine paˈin meˈ aˈa kuweˈ si Estepanus iyan duk sasuku saweˈde manabangan siye maghinang si Tuhanin.

17 Kēgan ku teˈed sakaliˈ tekka tuˈu disi Estepanus duk Portunatus duk si Akaikus. Bisan kaˈam gaˈi tapitu kēmon, tasandalku ne pangessebkun sabab meˈ aˈa tellungan inin, 18 peggeˈ asig ateykun weˈ de, kuweˈ pangasigde isab ateybin. Pataˈ pagaddatanbi meˈ aˈa kuweˈ siye inin.

19 Kēmon masandel pu si Isa Almasi tuˈu si meˈ kalahat-lahatan si Asiyahin maboˈo bissā weˈ taˈessebde kaˈam. Si Akila duk andanen Pirisila duk sampay meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasi magtipun si lumaˈden maboˈo bissā du isab weˈ daran kaˈam essebde peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi kaˈam. 20 Kēmon isab meˈ kapungtinaˈihante bi matuˈuhin maboˈo bissā weˈ essebde kaˈam. Duk kaˈam isab maluˈuhin, subey kaˈam magsalam-sinalam, tandaˈ weˈ maglasa-ilasa kaˈam.

21 Kuweˈitu aku, si Paul, manulat inin. Essebte kaˈam kēmon.

22 Bang niyaˈ luˈu gaˈi malasa pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi, legga Tuhanin du iye. Marana tha, hātinen, “O, Panuhutan kamihin, pitu ne kew.”

23 Karayaw kaˈam luwal ipat Panuhutanten bi Isa Almasi.

24 Kalasahante kaˈam kēmon meˈ sukuˈ pu si Isa Almasihin. Wassalam

2 Korinto

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kaduwe sulat si Paul si meˈ aˈa Korintohin

Pahāti sabab kaduwe sulat si Paul si meˈ aˈa Korintohin

Kaminduwene ne inin si Paul nulat si meˈ masandel pu si Isa Almasi si puweblo Korintohin. Meˈ dan tahun ne palabey kemuwe panulatne sulatne tagnaˈin. Laˈi iye si lahat Makedoniya panulatne inin.

Pagubus paboˈohanne sulatne tagnaˈin, suse si Paul kaw meˈ tindeg si Isa si Korintohin gaˈ sinna si sulatne miyaˈan. Gaˈi kataˈuhanne bang tuhutde ke meˈ panoloˈnen atawa bang astel ke siye peggeˈ inamāhan siye weˈ ne dem sulatnen. Hangkan dinaˈak weˈ si Paul si Titus pī maliksaˈ siye supaya kataˈuhanne bang saˈingge panayimaˈde sulatnen. Sābu laˈi si Paul si Makedoniya katekka si Titusin pī moˈo aka-aka amban meˈ tindeg si Isa si Korintohin. Hāp du koˈ panayimaˈde sulat si Paulin duk tinuhut du weˈ de meˈ panoloˈnen. Saguwaˈ niyaˈ koˈ laˈi meˈ aˈa ngandiyawaˈan iye weˈ gaˈ koˈ iye bakas kawakilan weˈ Isa Almasi.

Hangkan nulat ne isab si Paul si siye duk inin sulatnen. Inaka weˈ ne tuˈu kēmon bakas talabeynen pamahātine si siye weˈ asal kawakilan iye weˈ Isa Almasi. Inaka weˈ ne bang saˈingge pagtuyuˈne magsandal kabinasahan duk katiksaˈan supaya tahinangne dinaˈak Tuhan si iyehin. Takite tuˈu si sulatne inin bang saˈingge hadje lasa si Paul si meˈ aˈa Korintohin. Ekka pe panoloˈ si Paul si siye.

Si Titus mamoˈo sulat inin pī si Korinto duk niyaˈ isab meˈ saweˈne.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul duk amban Timoteo, pungtinaˈiten bi. Amban bayaˈ Tuhanin kawakilan ku weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. Pasampayku sulat inin piyu si pagtipunan meˈ sukuˈ si Tuhan maluˈu si puweblo Korintohin sampay si kēmon aˈa Tuhan si tibuˈukan lahat Akayahin. 2 Karayaw luwal kaˈam ipat Samate bi Tuhanin duk Isa Almasi, Panuhutanten bi. Karayaw isab pasanyangde dem ateybin.

Magsukul si Paul

3 Magsukul kite bi si Tuhan, iye Sama Panuhutanten bi Isa Almasi, peggeˈ maˈaseˈ teˈed iye duk be-tabang teˈed iye. 4 Ine-ine kasusehan kami, asigne kami supaya isab kami taˈu ngasig meˈ saweˈ kamihin bang isab siye dem bayuˈ-bayuˈan kasusehan. Katabangan kami siye peggeˈ bakas talabey kami ne tinabangan weˈ Tuhanin. 5 Peggeˈ hadje sinandalan kamihin kuweˈ sinandalan Almasihin, hadje du isab panabang Tuhan kamihin sabab Almasi. 6 Magsandal kami kasusehan supaya kaˈam taˈasig kami duk supaya kaˈam timbul. Tinabangan kami weˈ Tuhanin supaya isab kaˈam sinakup tinabangan weˈ ne. Manjari matuyuˈ ne kaˈam magsandal meˈ kasusehan kuweˈ kasusehan talabey kamihin. 7 Manjari gaˈi duwe-duwehan pikilan kamihin sabab kaˈam. Kataˈuhan kami weˈ peggeˈ saliˈ kaˈam kuweˈ kamihin magsandal kasusehan, tinabangan du isab kaˈam weˈ Tuhanin kuweˈ panabangne kamihin.

8 Meˈ kapungtinaˈihanku, batang kaˈam akahan kami sabab kasusehan talabey kami laˈi si lahat Asiyahin. Asal sigpit teˈed kami manamal, agen ne gaˈi tasandal kami. Gaˈ ne kami ngase-ngase weˈ ellum kami. 9 Kannal kami weˈ iye ne miyaˈan kamatey kamihin. Saguwaˈ hangkan miyaˈan pinatekka si kami supaya kami gaˈi ngandel si di kamihin, saguwaˈ supaya kami ngandel dambuwaˈ-buwaˈ si Tuhan, iye mamakellum meˈ pateyin. 10 Pinaluwas kami weˈ ne masa miyaˈan amban kasiya-siyahan arak makamatey kamihin, duk paluwasne du isab kami iyan si pasōngan. Ngandel hadja kami si Tuhan weˈ paluwasne du kami. 11 Duk makajari isab kami tabanganbi bang māku-māku kaˈam si Tuhan para si kami. Bang ekka kaˈam mamāku-māku si Tuhan para si kamihin bu pangurung Tuhanin pināku-pākubin, manjari ekka magpasalamat si iyehin sabab panabangne kamihin.

Pinda sakap si Paulin

12 Niyaˈ ne kabantuhan kami, peggeˈ kataˈuhan kami dem pikilan kami weˈ kēmon addat kami si meˈ aˈahin, pasōng ne si kaˈam, hāp du. Bentel teˈed kawul-piˈil kamihin peggeˈ inurungan du kami kataˈu weˈ Tuhanin. Dumaˈin kataˈu manusiyaˈ tinuhut kamihin saguwaˈ iye hininang kamihin ngandel si tabang Tuhanin. 13-14 Kēmon sinulat kami si kaˈamin, tabatsabi duk tahātibi du. Kuweˈitu gaˈi pe tahātibi kēmon sabab hinang kamihin, saguwaˈ ase-aseku weˈ ujud tahātibi du kēmon, supaya kapagbantu kaˈam sabab kami kuweˈ kamihin magbantu du isab sabab kaˈam bang tekka ellew pabalik Panuhutanten bi Isa Almasi.

15 Ngase-ngase ku teˈed weˈ asal bantubi ku, hangkan hep ku miyaˈan magsakap piyu nindew kaˈam minduwe duk kaˈam makasangka kahāpan minduwe. 16 Peggeˈ magsakap hep ku weˈ meke ku palaˈus hap Makedoniya pasagid ku dahuˈ piyu nindew kaˈam, ubus lengngan moleˈ pasagid ku balik luˈu duk ku tatabanganbi si palengngananku hap Yahudiyahin. 17 Na, peggeˈ gaˈ ku lumaˈus piyu, dumaˈin hātinen weˈ gaˈi tentemanku bissākun. Asal gaˈ du halin bayaˈku mapiyuhin. Hatu kannalbi weˈ sakapkun amban napsukun hadja, magaweˈ ku dahuˈ ubus bu maggaˈi. 18 Saguwaˈ bang aku inin, dumaˈin ku sa iyan. Kuweˈ Tuhanin kapangandelan, kapangandelan du ku isab. Toˈo meˈ bissāku si kaˈamin. Gaˈi pagsagetku aweˈin duk gaˈihin. 19 Si Isa Almasi, Anak Tuhanin, kapangandelan teˈed. Iye minahalayak kami duk disi Silas duk Timoteohin. Si Isa puˈunnen hangkan Tuhanin magaweˈ pasal meˈ sanggupnen, 20 peggeˈ Isa Almasi manumanan kēmon pananggup Tuhanin. Duk inin jānnen hangkan sabab Isa Almasi magpaˈin kite bi “amin”, hātinen, “toˈo iyan”. Manjari tapudji Tuhanin. 21 Tuhanin hep manabangan kitehin bi supaya haget teˈed sandelte pu si Isa Almasihin. Duk Tuhanin du isab mameneˈ kitehin bi hinangne meˈ sukuˈ si iyehin. 22 Ngahinang indan Tuhanin weˈ kite bi sukuˈ si iye. Pinatennaˈ weˈ ne Niyawa Sutsihin dem ateyte bi. Sabab Niyawa Tuhanin kabugtuˈante bi weˈ tasangkate bi du kēmon pinanyap Tuhan para si kitehin bi.

23 Tuhanin saksiˈkun, kataˈuhanne dem ateykun. Asal toˈo pinaˈinku inin weˈ hangkan ku gaˈ ne piyu si kaˈam luˈu si Korinto peggeˈ gaˈi ku bayaˈ ngamāhan kaˈam. 24 Gaˈi kami mabayaˈ magmanda si kaˈam bang ine subey kinahagadbin. Asal du kataˈuhan kami, teteg ne sandelbin pu si Isa Almasi. Saguwaˈ mabayaˈ hadja kami nabangan kaˈam pasal panuhutbi Isa Almasihin supaya pasōng kēgbin.

2

1 Manjari, pikilankun gaˈi ne ku piyu duk kaˈam gaˈi suse weˈ ku balik. 2 Peggeˈ bang ku makasuse kaˈam, sine ne makakēg akuhin? Kaˈam hep hadja makakēg akuhin. 3 Kataˈuhanku, bang ku sinna, sinna du isab kaˈam. Gaˈi ku bayaˈ piyu bang suse ku hadja sabab meˈ hinanganbi manggaˈi mahāpin. Bu kaˈam hep subey makēg akuhin. Iye hep inin sababnen hangkan kaˈam sulatanku hadja masa miyaˈan. 4 Panulatku si kaˈamin, suse ku teˈed dem ateykun duk tumangis ku. Saguwaˈ dumaˈin hangkan kaˈam sulatanku weˈ supaya kaˈam suse, saguwaˈ supaya kataˈuhanbi bang saˈingge hadje lasaku si kaˈamin kēmon.

Subey inampun kapagdusehin

5 Na, pasal aˈa maluˈu si kaˈam bakas kapagdusehin, dumaˈin hep aku hadja pinasusenen, saguwaˈ pasōng pe kaˈam luˈu suse weˈ ne. Atawa bang dumaˈin kaˈam kēmon, bugtuˈ meˈ sinduwehin kaˈam suse. Gaˈi ku isab bayaˈ ngandiyawaˈan iye palanduˈ. 6 Maˈekkahin kaˈam ngalegga iye ne duk sarang ne pangaleggabi iye miyaˈan. 7 Kuweˈitu subey iye ampunbi duk subey asigbi ateynen. Kaw iye lumanduˈ magsuse duk kuweˈ aˈa lambo ne iye. 8 Hangkan junjungku si kaˈam, pakitehanun bi balik lasabi si iyehin. 9 Iye hep inin isab sababnen hangkan kaˈam sulatanku, panuleyanku kaˈam bang asal tuhutbi du pangandaˈakanku si kaˈamin. 10 Bang niyaˈ pagkasibi luˈu ampunbi, aku ampunku du isab iye. Bang upama niyaˈ subey ampunku, ampunku du para si kahāpanbi kēmon si pagmatahan Almasi. 11 Hangkan subey ampunte saweˈte kapagdusehin supaya kite bi gaˈi tapadupang weˈ nakuraˈ seyitanin peggeˈ kataˈuhante bi du bang ine meˈ kabayaˈannen.

Suse si Paul laˈi si Toroas

12 Manjari pagtekka ku si puweblo Toroas magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin, takiteku weˈ andang ne pinanyap weˈ Tuhanin lānin supaya ku kapaghinang si iye laˈi. 13 Saguwaˈ suse ku manamal peggeˈ gaˈ takasuwaˈku laˈi si Titus, pungtinaˈiten bi. Hangkan nabiyaˈ ne ku si meˈ aˈa Toroasin duk palanjal ku hap Makedoniya.

Lapalin pinangandel si kami

14 Saguwaˈ asal magsukul kami teˈed si Tuhan, peggeˈ magdambuwaˈ kami duk Almasi duk luwal kami tahinang tandaˈ weˈ Tuhanin, tandaˈ weˈ Almasihin mangandaˈagin duk kami kuweˈ meˈ pilisunen. Duk ginuna kami inin weˈ ne magpalatag si kēmon lahat aka-aka sabab Almasihin. Inin kuweˈ dalil bengngi kamanyan manyug. 15 Kuweˈ ne kami inin kamanyan tinugtug weˈ Almasi si Tuhan. Aka-aka inusihat kamihin kuweˈ bengngi manyug pī si kēmon aˈahin, meˈ aˈa matimbulin duk meˈ aˈa manggaˈi matimbulin. 16 Si meˈ manggaˈi matimbulin inusihat kamihin kuweˈ dalil bewwan makamatey siye. Saguwaˈ bang si meˈ matimbulin, usihat kamihin kuweˈ dalil bengngi ngurungan siye umul. Asal hunit hep teˈed hinang inin. Agen gaˈi tahinang weˈ manusiyaˈ. 17 Dumaˈin ku inin kuweˈ meˈ aˈa sinduwehin magusihat lapal Tuhanin duk hadja siye makasangka sīn. Kuweˈ hinangde dagangan lapal Tuhanin. Saguwaˈ peggeˈ asal Tuhanin mangandaˈak kamihin, iye puˈunnen hangkan magusihat kami dambūs-būs atey kamihin si matahan Tuhan. Iye hep patut si kami meˈ daraˈakan Almasihin.

3

Janjiˈ baˈahuhin langkew amban saraˈ si Musahin

1 Kaw paˈinbi weˈ pahadje kami ne isab di kamihin supaya kami tinayimaˈ weˈ bi. Dumaˈin kami kuweˈ meˈ aˈa sinduwehin. Gaˈi kami subey moˈo sulat weˈ asal guru kami bang kami pī nindew kaˈam atawa māku sulat amban kaˈam bang kami pī si lahat seddili. 2 Saguwaˈ gaˈi ku subey moˈo-moˈo sulat kuweˈ miyaˈan, peggeˈ kaˈam ne sulat sinulat dem atey kamihin. Takite kaˈam weˈ meˈ aˈahin duk magtawus bawag si siye weˈ hāp kawul-piˈilbin, duk sabab inin kataˈuhande weˈ niyaˈ kapatut kami. 3 Pastiˈ weˈ Almasi manulat sulat inin duk kami hadja ginunanen panulat iyehin. Panulat inin dumaˈin duk ing saguwaˈ sinulat duk Niyawa Tuhan maˈellumin. Duk dumaˈin isab panulatan sulat inin diyataˈ batu papan kuweˈ sulat si Musahin saguwaˈ sinulat inin dem atey aˈa.

4 Iye puˈunnen hangkan makatawakkal kami missā inin sabab sandel kami si Tuhan. Duk sandel kami si Tuhanin sabab Almasihin. 5 Gaˈi kami magpaˈin weˈ niyaˈ di kapandeyan kami ngahinang hinang kamihin. Saguwaˈ amban Tuhanin kapandeyan kamihin. 6 Iye mangurungan kami kapandeyanin supaya tapalengngan kami janjiˈne mabaˈahuhin. Pinangurung Tuhan si manusiyaˈin kuweˈitu, dumaˈin saraˈ sinulat saguwaˈ Niyawanen. Saraˈ sinulatin moˈo kamatey peggeˈ gaˈi tatuhut manusiyaˈin. Saguwaˈ Niyawa Tuhanin moˈo umul gaˈ tamananne.

7 Janjiˈ inēnan saraˈ tagnaˈin sinulat diyataˈ batu papan duk takite teˈed sahaya Tuhanin sasang pinangurung saraˈ miyaˈan. Sahaya inin takite sampay si luwe si Musa hangkan gaˈi kadendengan meˈ aˈa Israˈilin luwenen hawal sahayanen bu sahayane miyaˈan palabey du hadja. Bang saraˈ tagnaˈin, iye mamoˈo kamateyin, pinapitu patuhutan sahaya Tuhanin, tandaˈ weˈ langkew miyaˈan, 8 mas pasōng pe janjiˈ baˈahu amban Niyawa Tuhanin asal langkew manamal. 9 Bang langkew saraˈin bu iye puˈunnen hangkan manusiyaˈin hinukum pinadem narkaˈ, pasōng pe langkew janjiˈ baˈahuhin peggeˈ iye puˈunnen hangkan manusiyaˈin kinimmatan bentel. 10 Iye matoˈohin weˈ bisan saraˈ tagnaˈin langkew, kuweˈitu kuweˈ katalungan ne weˈ janjiˈ baˈahuhin. 11 Bang langkew saraˈ Tuhan tagnaˈin bu palabey du hadja, pasōng ne teˈed langkew janjiˈ Tuhan baˈahu manggaˈi magtamananin.

12 Peggeˈ kabugtuˈan kami weˈ asal gaˈ tamanan janjiˈ Tuhan inin hangkan hep bahani kami magusihat. 13 Gaˈ du niyaˈ tinapukan weˈ kami. Dumaˈin kami kuweˈ si Musa ley. Magbennes hep iye duk gaˈi kite meˈ aˈa Israˈilin paluggaˈ sahaya Tuhan si luwenen duk ujud lanyap. 14 Masa miyaˈan gaˈi makahāti meˈ aˈa Israˈilin, kuweˈ dinebbunan pikilanden. Duk bisan ngeregseˈ kuweˈitu gaˈi du siye makahāti bang binatsa kitab panulatan janjiˈ Tuhan tagnaˈin. Meke taˈānan debbun pikilanden bang sandel ne siye pu si Isa Almasi, ubus bu makahāti ne siye. 15 Bisan ngeregseˈ kuweˈitu kahabaˈ binatsa si meˈ aˈa Israˈilin amban dem kitab saraˈ si Musahin, kuweˈ niyaˈ debbun pikilanden duk gaˈi tahātide. 16 Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa pinda pikilannen duk kahagad ne si Panuhutanten bi, taˈānan ne debbun pikilannen duk tahātine ne. 17 Panuhutante bi pinaˈinku miyaˈan, iye Niyawa Tuhanin. Bang laˈi si aˈa Niyawa Tuhanin, luhaya ne iye nuhut Tuhanin. 18 Manjari, kēmon kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, gaˈi dinebbunan luweten bi. Kuweˈ dalil sāmin kite bi magpakite sahaya duk balakat Tuhanin. Magimut-imut pininda kite bi weˈ Panuhutanten bi sampay kuweˈ iyehin ne kite bi. Panuhutante bi mamindahan kitehin bi, iye Niyawa Tuhanin.

4

Tuhanin dapuˈ balakat mahadjehin, dumaˈin meˈ daraˈakannen

1 Hawal aseˈ Tuhan si kamihin, pinasukuˈ weˈ ne si kami hinang inin, magusihat sabab janjiˈ baˈahuhin. Hangkan gaˈi kami lamma maghinang. 2 Gaˈi teˈed hinang kami sasuku hinangan tinapuk, meˈ hinangan makaˈiyaˈ-iyaˈ. Gaˈi kami ngakkalan aˈa duk gaˈi sagetan kami meˈ toloˈ gaˈi bennal usihat kamihin. Saguwaˈ pinapastiˈ teˈed weˈ kami toloˈ mabennalin supaya kasulutan meˈ aˈahin si hinangan kamihin duk gaˈ niyaˈ panallaˈande kami. Kēmon hinangan kamihin hinang kami si matahan Tuhan du. 3 Bang niyaˈ meˈ aˈa gaˈi makahāti aka-aka mahāp inusihat kamihin, siye iyan meˈ aˈa tudju narkaˈin. 4 Gaˈi kahagadde aka-aka mahāp inin peggeˈ pinababbal siye weˈ nakuraˈ seyitanin, iye pagtuhanan weˈ meˈ aˈa si dunya inin. Pinababbal siye weˈ ne supaya gaˈi tahātide aka-aka mahāp sabab Almasihin, weˈ Almasi inin asal pinalangkew teˈed duk lekkup iye neppu Tuhanin. 5 Peggeˈ dumaˈin minahalayak kamihin sabab di kamihin saguwaˈ iye minahalayak kamihin sabab Isa Almasi weˈ iye asal Panuhutanin, bu kami inin kuweˈ du daraˈakanbi peggeˈ magusihat kami si kaˈam hawal lasa kami pu si Isahin. 6 Tagnaˈ dunya inin pinapanjari, missā Tuhanin duk pinadantaˈ ne weˈ ne dem lindemin. Kuweˈ miyaˈan du isab hininangne si kamihin. Peggeˈ tagnaˈ kuweˈ dalil lindem teˈed dem pikilan kamihin peggeˈ gaˈ kataˈuhan kami sabab Almasi. Saguwaˈ pinadantaˈ ne weˈ ne dem pikilan kamihin supaya tahāti kami balakatnen duk sahayanen laˈi pu si Almasi.

7 Kuweˈ kami inin dalil paliyuk gaˈi mahalgaˈ peggeˈ bisan gaˈ niyaˈ basag kami, saguwaˈ pinangandel si kami weˈ Tuhanin meˈ lapalne mamahalgaˈin, dinaˈak inusihat supaya kataˈuhan meˈ aˈahin weˈ Tuhanin dapuˈ balakat mahadjehin, dumaˈin kami. 8 Daran kami katekkahan kasusehan, saguwaˈ gaˈi kami taboˈo. Bang patekka gaˈi kami magkataˈu-taˈu bang ine subey hininang kamihin, saguwaˈ gaˈi tadaˈag pamikil kamihin. 9 Luwal kami bininasa weˈ aˈa, saguwaˈ gaˈi du kami pasagadan Tuhanin. Hebbaˈ ne kami weˈ banta kamihin, saguwaˈ gaˈi kami mula. 10 Luwal talessa kami si baran kami meˈ talabey si Isahin, sampay agen kami matey kuweˈ kamateynen. Saguwaˈ tinabangan kami weˈ si Isa Almasi supaya pagkite meˈ aˈahin kami, kataˈuhande du weˈ bennal ellum si Isa. 11 Tiggelan kami ellum, luwal kami siya-siya pinapatey sabab si Isa tinuhut kamihin, supaya sabab baran kami sukuˈ mamatey inin, takite meˈ aˈahin du weˈ ellum si Isa. 12 Manjari, magsandal kami kabinasahan sampay agen kami matey sabab pagusihat kamihin supaya inin moleˈ si kahāpanbi, peggeˈ kaˈujudannen ellum kaˈam salama-lama.

13 Niyaˈ tasulat dem kitab, pinaˈin, “Ngandel ku si Tuhan weˈ tabanganne du ku, hangkan akaku inin si meˈ pagkasikun.” Na, kami, ngandel isab kami si Tuhan duk aka kami inin si meˈ aˈahin, 14 peggeˈ kataˈuhan kami weˈ pinakellum weˈ Tuhanin Panuhutanten bi si Isa, duk pakellumne du isab kami peggeˈ sukuˈ pu si Isa kami. Sampay kaˈam pakellumne du isab duk boˈone kite bi pī si palaˈihannen si pasōngan. 15 Kēmon meˈ kabinasahan matekka si kamihin moleˈ si kahāpanbi du. Duk bang magkatamba ne teˈed meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasihin sabab tabang Tuhan si siyehin, na, ekka teˈed aˈa iyan magpasalamat si Tuhan, hangkan tapudji teˈed iye.

Niyaˈ patennaˈante bi si surgaˈ

16 Hangkan hep matuyuˈ kami, gaˈi kami padeheng magusihat. Bisan baran kamihin ngalamma duk ngabahiˈ kami, saguwaˈ sandel kamihin ngabasag ne paˈin kahabaˈ ellew. 17 Gaˈi du kuweˈ ingge meˈ kasusehan kamihin duk palabey du hadja, bang tapikil kami weˈ kaˈujudannen pinasukuhan kami kahāpan maglabi-labi duk layun salama-lama. 18 Peggeˈ dumaˈin inapas kamihin meˈ bayuˈ-bayuˈan takite tuˈu si dunyahin, peggeˈ gaˈi du layun. Saguwaˈ iye inapas kamihin meˈ kahāpan manggaˈi takitehin, peggeˈ meˈ kahāpan inin layun salama-lama.

5

1 Gaˈi kite bi padeheng maghinang si Tuhan peggeˈ kataˈuhante bi weˈ bisan larak ne payad-payadte bi inin, hātinen bisan matey ne barante bi inin, niyaˈ du patennaˈante bi si surgaˈ hininang weˈ Tuhanin, duk layun inin salama-lama. Meˈ patennaˈante bi si surgaˈ inin, meˈ barante bi mabaˈahuhin gaˈi ne matey-matey. 2 Kuweˈitu kabohatan kite hawal bayaˈte bi mapaˈasek dem baran pataˈ si surgaˈin. 3 Hangkan kabayaˈante baran sa miyaˈanin supaya bang kite matey gaˈi du niyawaten kuweˈ aˈa magtantang. 4 Samantaˈan ellum pe barante si dunya inin, ngandahing kite bi peggeˈ kabohatan kite bi. Dumaˈin weˈ mabayaˈ ne kite bi mura matey, saguwaˈ iye kinabayaˈanten bi weˈ kuweˈitu inin inurungan ne kite bi baran baˈahu supaya barante mamatey inin ginantiˈan duk baran gaˈi matey. 5 Tuhanin mamanyap kitehin bi supaya tasangkate bi baran baˈahuhin. Duk pinatennaˈ weˈ ne diyalem ateyte bi Niyawanen supaya kabugtuˈante bi weˈ asal tasangkate bi kēmon pinanyapne para si kitehin bi.

6 Hangkan hep luwal asig ateyten bi. Kataˈuhante bi weˈ samantaˈan ellum pe kite bi tuˈu si dunya, gaˈ pe kite bi laˈi si palaˈihan Panuhutanten bi. 7 Ine-ine hinangte bi, iye tinuhutten bi si Isa Almasi peggeˈ sandel kite bi si iye bisan iye gaˈi takitete bi. 8 Asal asig ateyten bi. Peneˈte bi pe matey supaya kite bi laˈi si palaˈihan Panuhutanten bi, amban ellum kite bi tuˈu si dunya inin. 9 Saguwaˈ tuˈu ke si dunya atawa laˈi si surgaˈ, masi inangutte bi teˈedin weˈ kasulutan du iye si kite bi. 10 Peggeˈ kēmon kite bi asal subey du paguwaˈ pī si iye duk hukumne kite bi supaya tasangkate bi dangan-dangan tumbas pataˈ si kitehin bi. Tumbasten bi matalep du si meˈ hinangante tuˈu si dunyahin, hāp ke atawa laˈat.

Maghāp ne Tuhanin duk meˈ aˈahin

11 Peggeˈ kataˈuhan kami weˈ hukuman Tuhanin asal makatalew, hangkan luwal segeˈ kami meˈ aˈahin dinaˈak sandel pu Almasi. Kataˈuhan Tuhanin du bang ine teˈed dem atey kamihin weˈ asal bentel kami. Duk ngandel ku weˈ dem ateybi kataˈuhanbi du isab inin. 12 Daˈa pikilun bi weˈ pahadje kami ne isab di kamihin. Dumaˈin! Saguwaˈ missā kami kuweˈ inin supaya kaˈam gaˈi iyaˈ sabab kami duk supaya niyaˈ panambungbi meˈ aˈa magabbu sabab pagaˈaden, dumaˈin sabab addatden. 13 Niyaˈ luˈu magpaˈin weˈ lepas ne pangannal kamihin bang kami magusihat; na, ambat ne, basta luwal hadja tapudji Tuhanin. Bang paˈinde weˈ hāp pamikil kamihin, na, moleˈ iyan si kahāpanbi du. 14 Kēmon hinangan kamihin iye puˈunnen lasa Almasi si kitehin bi. Kataˈuhan kami weˈ dambuwaˈ aˈa bakas matey gantiˈ meˈ aˈahin kēmon, hangkan kēmon aˈahin kuweˈ ubus ne matey isab. 15 Almasihin matey gantiˈ meˈ aˈahin kēmon supaya kite bi meˈ maˈellumin, gaˈi ne tuhutte bi kinabayaˈanten bi, saguwaˈ iye tinuhutten bi kinabayaˈan dambuwaˈ bakas mamatey gantiˈten bi duk ellum iye balik para si kahāpante bi.

16 Manjari, seddili ne kuweˈitu pamikil kami sabab meˈ aˈahin, dumaˈin ne bang saˈingge pagaˈaden. Gaˈi ne kimmatan kami bang niyaˈ si siye atawa gaˈ niyaˈ. Tagnaˈ gaˈ pagaddatan kami si Isa Almasi. Saguwaˈ kuweˈitu pinda ne pamikil kamihin. 17 Bang aˈahin magdambuwaˈ ne duk Almasi, kuweˈ ne iye baˈahu pinapanjari. Kēmon addatne duk hinanganne malaˈat matuˈuhin magtamanan ne, duk kuweˈitu baˈahu ne teˈed iye. 18 Kēmon inin hinangan Tuhanin. Bisan kite bi bakas banta Tuhanin saguwaˈ sabab bakas tahinang Isa Almasihin, hināp kite bi weˈ Tuhanin duk kuweˈitu bagay Tuhanin ne kite bi. Duk kami inin pinasukuˈan hinang weˈ ne, dinaˈak kami magaka-aka si meˈ aˈa bang inumeyde duk isab siye maghāp duk Tuhanin. 19 Iye inin dinaˈak Tuhan inaka si kamihin, weˈ makajari ne meˈ aˈahin kēmon maghāp duk Tuhanin sabab kamatey Almasihin. Gaˈi ne siye legga Tuhanin duk gaˈi ne kimmatanne duseden.

20 Kami inin kawakilan weˈ Almasi dinaˈak missā lapalnen. Hangkan hep bang kami missā si kaˈam, kuweˈ Tuhanin mamissāhin muyuˈ-muyuˈ kaˈam. Gantiˈ Almasi ngajunjung kami si kaˈam, maghāp ne be kaˈam duk Tuhanin. 21 Almasi gaˈ teˈed niyaˈ duse-dusene. Saguwaˈ para si kahāpante bi pinatanggung si iye weˈ Tuhanin duseten bi, supaya bang ne kite bi magdambuwaˈ duk Almasi, kinimmatan kite bi bentel weˈ Tuhanin, kuweˈ Tuhanin du bentel.

6

1 Peggeˈ magtabang kami duk Tuhanin maghinang hangkan buyuˈ-buyuˈ kami kaˈam, peggeˈ bakas tayimaˈbi ne lasa duk aseˈ Tuhanin, daˈa ne tayikutanun bi. 2 Pakalehun bi pinaˈin Tuhanin,

“Pagtekka ellew pangeddewkun, pinakale kew weˈ ku. Pagtekka ellew panimbulku kaˈuhin, tinabang kew weˈ ku.”

Hangkan paˈinku si kaˈam: Pakale kaˈam! Ellew inin ne ellew pangeddew Tuhanin pamakitene lasanen. Ellew inin ne ellew panimbulne kaˈam amban hukuman dusebin.

3 Gaˈi kami mabayaˈ weˈ niyaˈ nallaˈ hinangan kamihin, hangkan pahatul-hatul teˈed kami, supaya gaˈ niyaˈ jānne hangkan aˈahin gaˈi nuhut Isa Almasi. 4 Asal ine-ine hinang kami, pakitehan kami weˈ kami asal bennal meˈ daraˈakan Tuhanin, sabab matuyuˈ kami magsandal kabinasahan duk kasigpitan. 5 Talabey kami ne ilagutanin duk kinalabusuhin. Bang patekka pī meˈ aˈahin nganjabu kami. Daran kami lubagan maghinang. Bang patekka gaˈi kami tumuli duk gaˈi kami mangan. 6 Pakitehan kami isab weˈ bennal kami daraˈakan Tuhanin sabab addat kami mahāpin. Petten kami, kataˈuhan kami meˈ toloˈ mabennalin, gaˈi kami mura astel, duk maˈaseˈ kami. Pastiˈ weˈ tuˈu si kami Niyawa Tuhanin, duk toˈo lasa kami si pagkasi kamihin. 7 Meˈ panoloˈ kamihin toloˈ mabennalin, duk pastiˈ weˈ tuˈu si kami balakat Tuhanin. Kawul-piˈil kami mabentelin kuweˈ dalil panyap sundalu pamonoˈ bantanen duk pagelligne. 8 Bang patekka pinahadje kami saguwaˈ bang patekka isab diniyawaˈan kami. Bang patekka pinudji kami saguwaˈ bang patekka isab binissāhan laˈat kami. Paˈinde magdustaˈ kami bu paˈin bennal kēmon pinaˈin kamihin. 9 Kuweˈ gaˈi kami bantu, bu iye matoˈohin, kēmon aˈahin ngataˈuhan kami. Daran kami sōng matey saguwaˈ ellum pe du kami sampay maˈin. Bisan kami pinapeddiˈan, gaˈ du kami mula. 10 Bisan kami suse, saguwaˈ luwal du kami kēgan. Bisan kami miskin, saguwaˈ sabab panoloˈ kamihin ekka aˈa makasangka alataˈ mabennalin. Gaˈ niyaˈ alataˈ kami tuˈu si dunya, saguwaˈ asal kēmon sukuˈ si kami du.

11 Meˈ bagay kami luˈu si Korintohin, inaka weˈ kami si kaˈam kēmon dem atey kamihin. Hadje lasa kami si kaˈamin. 12 Dumaˈin kulang lasa kami si kaˈamin, saguwaˈ kulang lasabi si kamihin. 13 Missā ku si kaˈam kuweˈ meˈ anakte kaˈam lasiyaˈ. Pāku kami si kaˈam, kalasahanun bi be kami isab kuweˈ pangalasa kami kaˈamin.

Sessaˈ gaˈi dinaˈak magtuhut duk meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin

14 Daˈa kaˈam nuhut-nuhut meˈ aˈa manggaˈi manuhut Isa Almasihin, peggeˈ gaˈi makajari pinagsaget mahāpin duk malaˈatin. Kuweˈ dantaˈin isab gaˈi kapagsaget duk lindemin. 15 Gaˈi magdambuwaˈ isun Isa Almasi duk nakuraˈ seyitanin hangkan gaˈi kapagdambuwaˈ atey aˈa masandel pu si Isa Almasihin duk aˈa manggaˈi masandel si iyehin. 16 Gaˈi makajari sinumba tuhan-tuhanin dem lumaˈ Tuhanin. Kite bi meˈ masandel pu si Isahin, kuweˈ kite dalil lumaˈ Tuhanin peggeˈ Tuhan maˈellumin patennaˈ diyalemte bi. Paˈin Tuhanin hep,

“Laˈi ku maglahat si meˈ aˈa sukuˈ si akuhin duk patennaˈankun laˈi si siye. Aku iye pagtuhananden duk siye ne meˈ aˈakun.”

17 Peggeˈ kuweˈ inin kabayaˈan Tuhanin, paˈinne isab,

“Paluwas kaˈam amban diyaleman meˈ aˈa manggaˈi manuhut akuhin duk pasapeˈ kaˈam amban siye. Daˈa kaˈam ngantan ine-ine haram ubus bu tayimaˈte du kaˈam. 18 Manjari, aku Samabi ne duk kaˈam meˈ anakku ne. Inin paˈin Panuhutanten bi Tuhan Mabalakatanin.”

7

1 Na, meˈ bagayku kinalasahankun, kēmon meˈ sanggup Tuhan inin para si kite bi hep. Hangkan subey ne lebbahante bi ine-ine makasabul, bang hinangan laˈat ke atawa pikilan laˈat. Subey teˈed kite bi talew si Tuhan supaya kite bi asal tattap ne teˈed hāp.

Kēg si Paulin

2 Subey ne kaˈam pasōng malasa si kami. Gaˈ kami bakas maghinang laˈat si kaˈam bisan dambuwaˈ, atawa moˈo kaˈam maghinang laˈat. Gaˈ niyaˈ kaˈam bakas taliba kami. 3 Dumaˈin hangkan inin paˈinku weˈ amāhante kaˈam. Peggeˈ tabalikku pinaˈinku tagnaˈin, kalasahante kaˈam teˈed. Bisan kite bi ellum atawa matey, masi ku malasa si kaˈam. 4 Ngandel ku teˈed si kaˈam, duk luwal kaˈam pahadjeku si meˈ aˈa. Bisan ekka katiksaˈan kami, gaˈi ku suse saguwaˈ asig ne ku teˈed. Sinna ku teˈed.

5 Bisan katekka kami si Makedoniyahin, masi du kami gaˈi humali peggeˈ ekka kasasewan kami. Niyaˈ ne nganjawab kami duk nasaˈan kami. Duk suse isab kami. 6 Saguwaˈ Tuhanin taˈu ngasig masusehin duk pinakēg kami weˈ ne sakaliˈ si Titus tekka si kami. 7 Dumaˈin hadja katekkanen makakēg kamihin, saguwaˈ meˈ inaka-akane isab si kamihin. Paˈinne weˈ asig koˈ teˈed ateynen sababbi. Paˈinne isab weˈ bayaˈ koˈ teˈed kaˈam magkite duk aku. Hadje koˈ pagsusunanbi sabab maˈumantag si kaˈamin duk sinna ne koˈ kaˈam mēbbegan aku. Hangkan hep asal pasōng ne ku kēgan kuweˈitu.

8 Peggeˈ bisan kaˈam suse sabab sulatku si kaˈam miyaˈan, gaˈi ku magsusun weˈ tapaboˈohante kaˈam sulat miyaˈan. Toˈo tagnaˈ magsusun ku, sakaliˈ kataˈuhanku weˈ suse kaˈam bisan daddaliˈ hadja sabab sulat miyaˈan. 9 Saguwaˈ kuweˈitu kēgan ku. Dumaˈin hangkan ku kēgan peggeˈ bakas suse kaˈam, saguwaˈ puˈunku kēgan peggeˈ hawal susebin pinindahan ne weˈ bi meˈ hinanganbin. Susebi miyaˈan amban Tuhan supaya kaˈam magsusun. Hangkan hep paˈinku weˈ sulatku miyaˈan moleˈ si kahāpanbi. 10 Peggeˈ bang pagsuse aˈahin amban Tuhan, makajari miyaˈan puˈunnen hangkan pagsusunanne dusenen duk pindahanne ne ateynen. Duk gaˈi ne inin laˈat peggeˈ kaˈujudannen ellum iye salama-lama. Saguwaˈ pagsuse meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin, gaˈi makapinda ateyde duk makaboˈo siye pe matey. 11 Payamanun bi bang ine kaˈujudan pagsusebi miyaˈan, peggeˈ susebin amban Tuhan. Kuweˈitu paggeˈesanbi ne pinabentel meˈ hinanganbin. Bayaˈ ne teˈed kaˈam magaka si aku weˈ gaˈ du kaˈam lumamud si hinangan aˈa miyaˈan. Duk kabunsihanbi ne teˈed hinangan aˈa makaˈiyaˈ-iyaˈ miyaˈan. Tinalew isab kaˈam. Kuweˈitu bayaˈ ne kaˈam weˈ magkite kite bi balik duk mabayaˈ kaˈam weˈ kasulutan ku si kaˈam. Magtawus isab ilegga weˈ bi aˈa bakas magdusehin. Sabab kēmon inin pinapastiˈ weˈ bi si aku weˈ gaˈ niyaˈ lamudbi si dusene miyaˈan.

12 Dumaˈin hep hadja para si kahāpan aˈa kapagdusehin atawa para si kahāpan aˈa pagdusehannen hangkan ku nulat si kaˈam. Saguwaˈ puˈunku nulat supaya tapapastiˈku si kaˈam weˈ hadje du lasabi si kamihin. Duk inin kataˈuhan Tuhanin. 13 Hangkan hep asig teˈed atey kamihin.

Duk dumaˈin hadja asig atey kamihin saguwaˈ kēgan isab kami sakaliˈ takite kami weˈ kēgan si Titus. Puˈunne kēgan peggeˈ pinasanyang weˈ bi dem ateynen. 14 Bakas sanglitante kaˈam pagbissā kami duk si Titusin masa gaˈ pe iye tapiyu si kaˈam. Sinna ku isab peggeˈ sakaliˈ ne iye tapiyu gaˈ du ku iyaˈ si bissāku miyaˈan peggeˈ takitene weˈ asal toˈo meˈ pananglitku kaˈamin. Kēmon hep meˈ bakas pinaˈinku si kaˈamin toˈo. Duk takite ne weˈ toˈo isab meˈ pinaˈinku pu si Titusin. 15 Hangkan hep magkasōng lasane si kaˈamin bang taˈessebne weˈ tinuhut teˈed weˈ bi meˈ pangandaˈakannen duk weˈ tinalew kaˈam kaw iye gaˈi kasulutan si kaˈam. 16 Hangkan sinna ku peggeˈ kataˈuhanku weˈ asal kapangandelan ne kaˈam.

8

Subey kaˈam sayuˈ

1 Manjari meˈ kapungtinaˈihanku, batang kaˈam akahan kami bang saˈingge panabang Tuhan meˈ pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasi malaˈi si lahat Makedoniyahin. 2 Bisan siye kasigpitan manamal sabab meˈ kasusehan matekka si siyehin, saguwaˈ kēgan pe teˈed siye. Hawal kēgden bisan siye miskin manamal, sayuˈ siye ngurung panabangde meˈ pagkaside kasukalanin. 3 Kapanaksiˈ ku weˈ ngurung siye tamanan takoleˈden duk sampay palabi pe amban takoleˈden. Amban bayaˈde hadja hangkan siye ngurung. 4 Pabuyuˈ-buyuˈ pe siye si kami weˈ pasakup isab siye nabang sukal meˈ sukuˈ si Tuhan malaˈi si lahat Yahudiyahin. 5 Pinangurungden palabi teˈed amban inase-ase kami amban siyehin. Peggeˈ pinangurung dahuˈ weˈ de diden si Tuhan, iye Panuhutanten bi, ubus bu paglillaˈde isab diden nuhut kami peggeˈ iyan kabayaˈan Tuhanin. 6 Manjari, peggeˈ si Titus iye nagnaˈ magtipun panabangbin, dinaˈak iye weˈ kami piyu nabangan kaˈam balik magtipun meˈ panabangbin supaya tapangurungbi ne kēmon tabangbin. 7 Bang pasal kēmon mahāpin gaˈi kaˈam taˈamban. Basag sandelbin, pandey kaˈam magusihat sabab si Isa, lalem kataˈubin, matuyuˈ kaˈam nabangan meˈ saweˈbin duk hadje lasabi si kamihin. Hangkan kabayaˈan kamihin weˈ gaˈi isab kaˈam taˈamban bang kaˈam nabang sukal saweˈbin.

8 Dumaˈin hangkan inin paˈinku weˈ daˈakte kaˈam saguwaˈ bayaˈ hadja pagintaˈuku si kaˈam bang saˈingge bayaˈ meˈ sinduwehin nabang supaya isab kaˈam ngalekkat siye. Sabab iyan tapakitebi weˈ bennal isab kaˈam malasa si saweˈbi. 9 Kataˈuhanbi du bang saˈingge hadje lasa duk aseˈ Panuhutanten bi Isa Almasi si kitehin bi. Hawal aseˈne si kaˈamin, bisan iye dayahan laˈi si surgaˈ, magpamiskin iye peggeˈ maglillaˈ iye manjari manusiyaˈ supaya kaˈam ngandayahan sabab iye.

10 Kaˈam hep dehellu-dehellu mabayaˈ manabangin duk nagnaˈ ne kaˈam ngurung tahun dehellu miyaˈan. Na, iye inin pikilankun, hāp bang ubusanbi ne iyan. 11 Hangkan hinangun bi ne duk ubusun bi ne panabangbin. Sinna teˈed kaˈam panagnaˈbi inin hangkan subey isab kaˈam sinna ngubusanne, piye-piye ne takoleˈbin dangan-dangan. 12 Peggeˈ bang sinna kaˈam ngurung duk ngurung kaˈam takoleˈbin, tayimaˈ Tuhanin pinangurungbin peggeˈ gaˈi kaˈam daˈakne ngurung manggaˈi takoleˈbin.

13 Gaˈi ku mabayaˈ weˈ subey kaˈam magtiksaˈ sabab panabangbi saweˈbin. 14 Saguwaˈ kabayaˈankun, peggeˈ kuweˈitu niyaˈ du si kaˈam ekka-ekka, subey dahuˈ tabangbi meˈ pagkasibi magtiksaˈ kuweˈituhin. Manjari, si pasōngan kaw isab kaˈam kasigpitanin bu siye maniyaˈin, na, tatabangde isab kaˈam. Bang sa inin hinangbin, magtabang-tinabang kaˈam duk saliˈ-saliˈ kaˈam niyaˈ. 15 Sa pinaˈin dem kitabin, “Aˈa makatipun kinakan maˈekkahin, gaˈ maglabi-labi si iyehin. Duk makatipun kuweˈahatin, gaˈ isab iye kakulangan.”

Si Titus duk meˈ saweˈnen

16 Magsukul teˈed kami si Tuhan peggeˈ pinapikilan weˈ ne si Titus hangkan sinna iye nabangan kaˈam kuweˈ kamihin isab. 17 Pagtilew kami si Titus bang makajari iye piyu si kaˈam, magtawus iye magaweˈ. Amban kabayaˈanne sinna iye piyu nabangan kaˈam. 18 Patuhut kami isab si iye dambuwaˈ pungtinaˈite bi tuˈu. Aˈa inin pinagaddatan teˈed weˈ meˈ masandel pu si Isa Almasi si kēmon meˈ pagtipunanin peggeˈ basag iye magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. 19 Duk dumaˈin hadja iyan. Saguwaˈ iye isab tapeneˈ weˈ meˈ pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasihin dinaˈak nuhutan kami bang turanan kami ne lasa-lasahanin pī si meˈ kapungtinaˈihante bi kasukalanin. Hinang kami inin supaya tapudji Tuhanin duk supaya isab tapakite kami weˈ sinna kite bi nabang.

20 Kamayaˈ-mayaˈ du kami si sīn maˈekka iyan supaya gaˈ niyaˈ jānne panallaˈan kami. 21 Peggeˈ kabayaˈan kamihin weˈ bentel hinangan kamihin, dumaˈin hadja si pagmatahan Tuhan saguwaˈ sampay si pagmatahan manusiyaˈ isab.

22 Niyaˈ pe isab dambuwaˈ pungtinaˈite bi patuhut kami pu disi Titus. Daran pandogahan kami aˈa inin hangkan kataˈuhan kami weˈ pages iye duk matuyuˈ iye ine-ine hinangne. Pasōng ne kuweˈitu. Mabayaˈ teˈed iye piyu si kaˈam peggeˈ ngandel teˈed iye si kaˈam. 23 Na, si Titus inin saweˈku maghinang nabangan kaˈam. Meˈ pungtinaˈite bi saweˈne inin, dinaˈak siye nuhut weˈ meˈ pagtipunan masandel pu si Isa Almasihin. Tapudji Almasi sabab hinanganden. 24 Pagtekka siye luˈu, pakitehanun bi siye lasabin, supaya kēmon meˈ pagtipunan masandel pu si Isa Almasi sinduwehin, kabugtuˈande du weˈ bennal kaˈam malasa duk kataˈuhande weˈ bennal kēmon pananglit kami kaˈamin.

9

Tabang si meˈ pagkaside masandel pu si Isa Almasihin

1 Na, gaˈi kaˈam subey sulatanku namba sabab panabangbi pinaboˈohanbi si meˈ pagkasite bi sukuˈ si Tuhan malaˈi si Yahudiyahin. 2 Kataˈuhanku weˈ mabayaˈ teˈed kaˈam nabang duk inin hep pananglitku kaˈam si meˈ aˈa Makedoniyahin. Paˈinku si siye, “Meˈ pungtinaˈite bi malaˈi si lahat Akayahin, kemuwe tahun dehellu miyaˈan pe, asal magpanyap ne siye panabangden.” Hangkan pagkalede inin, kaˈekkahan si siyehin mabayaˈ isab nabang. 3 Na, kuweˈitu tiyaˈ ne dinaˈak weˈ ku meˈ pungtinaˈiten bi disi Titus piyu nabangan kaˈam magtipun meˈ panabangbin, supaya kataˈuhan meˈ aˈahin du weˈ asal toˈo meˈ pananglitku kaˈamin duk panyap ne kaˈam ngurung panabangbin kuweˈ bakas pinaˈinkun. 4 Saguwaˈ bang piyu ku bu niyaˈ meˈ aˈa bittuˈu amban Makedoniya nuhut aku, bu kitede weˈ gaˈ pe kaˈam makapagpanyap panabangbin, na, kaˈiyaˈ-iyaˈan ku. Duk pasōng ne kaˈam kaˈiyaˈ-iyaˈanin peggeˈ bakas kaˈam sanglitanku weˈ panyap ne panabangbin. 5 Hangkan hep dinaˈak weˈ ku meˈ pungtinaˈite bi tellungan inin piyu padehellu amban aku nabangan kaˈam duk pagtekkaku luˈu andang ne panyap lasa-lasahan pananggupbin. Manjari takite du weˈ ngurung kaˈam amban lasabi duk dumaˈin weˈ sinegeˈ kaˈam weˈ ku.

6 Essebun bi teˈed dalilan inin, pinaˈin, “Aˈahin bang imut pagbubudne binihiˈin, kuweˈahat du isab pinaganinen. Saguwaˈ bang ekka binihiˈ binubudannen, ekka isab pinaganinen.” 7 Hangkan hep araˈ-araˈun bi dangan-dangan kaˈam bang piye subey pinangurungbin duk iye miyaˈan subey pinangurungbin. Gaˈi hāp bang aˈahin ngurung bisan iye gaˈi mabayaˈ atawa peggeˈ paˈinne weˈ sinegeˈ iye. Peggeˈ Tuhanin malasa si aˈahin bang ngurung teˈed kanaˈalla. 8 Tuhanin, makajari kaˈam urunganne palabi pe amban sukalbin supaya kaˈam gaˈi ne teˈed kakulangan duk supaya isab niyaˈ talebbi panabangbi si meˈ saweˈbi. 9 Tasulat hep dem kitab sabab aˈa masayuˈ mangurungin, pinaˈin,

“Sayuˈ iye ngurung si meˈ aˈa miskin. Hinanganne mahāp inin gaˈi padeheng salama-lama.”

10 Tuhanin mangurung binihiˈ si aˈa magtanaˈin duk mangurung kinakanin supaya niyaˈ kakan manusiyaˈin. Damikkiyan Tuhanin isab mangurungan kaˈam kēmon panabangbi meˈ saweˈbin. Inin kuweˈ dalil binihiˈin, duk Tuhanin pamanjarine duk paˈekkane kaˈujudan hinanganbi mahāpin. Inin kuweˈ dalil pagani hāp. 11 Luwal du kaˈam iyan urungan Tuhanin maglabi-labi supaya bisan sumiyan makajari kaˈam sayuˈ. Bang boˈo kami ne panabangbin pī si meˈ aˈahin, magsukul teˈed siye iyan si Tuhan. 12 Sabab pinangurungbi iyan, dumaˈin hadja weˈ tatabang sukal meˈ aˈa Tuhanin, saguwaˈ ekka isab iyan aˈa magsukul teˈed si Tuhan. 13 Manjari, hinangbi mahāp iyan tandaˈ weˈ bennal kaˈam sandel pu si Isa Almasi. Manjari ekka iyan aˈa mudji Tuhanin peggeˈ kinahagad duk tinuhut weˈ bi aka-aka mahāp sabab Almasihin. Magsukul isab teˈed siye iyan si Tuhan peggeˈ sayuˈ kaˈam ngurung panabangbi siye duk kēmon meˈ aˈahin. 14 Manjari ngampun-ngampun du siye iyan si Tuhan para si kaˈam duk malasa teˈed siye si kaˈam peggeˈ kataˈuhande weˈ hangkan kaˈam sayuˈ nabangan siye peggeˈ pinasayuˈ kaˈam weˈ Tuhanin sabab lasane duk aseˈnen. 15 Hangkan hep subey teˈed kite bi magsukul si Tuhan peggeˈ lasa-lasahannen gaˈi takila-kila.

10

Magaka si Paul sabab hinangnen

1 Aku inin, si Paul, ngajunjung ku si kaˈam. Niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ damagan koˈ ku ngamāhan kaˈam bang luˈu ku si pagharapanbi, saguwaˈ bahani koˈ ku hadja ngamā bang si sulat. Kuweˈitu junjungku hadja si kaˈam peggeˈ addat Almasihin subey tinuhutten, diyawaˈ ateynen duk maˈaseˈ iye. 2 Junjungku si kaˈam, pahāpun bi ne be hatulanbin duk ne kaˈam gaˈi subey amāhanku bang luˈu ku si pagharapanbi. Peggeˈ asal gaˈi ku talew ngamāhan meˈ aˈa ngalimutan kamihin weˈ kami iye koˈ tinuhut kamihin napsu kamihin kuweˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 3 Toˈo weˈ manusiyaˈ hadja kami inin, saguwaˈ dumaˈin kapandeyan manusiyaˈ ginuna kamihin panaggaˈ kami toloˈ manggaˈi mabennalin. 4 Iye ginuna kamihin kapandeyan amban Tuhan duk kapandeyan pangurung si kamihin balakatan, hangkan tadaˈag weˈ kami bisan ine-ine managgaˈ toloˈ mabennalin. 5 Tadaˈag weˈ kami pagsuˈal meˈ aˈa manuhut toloˈ manggaˈi mabennalin duk meˈ pagabbu meˈ aˈa manggaˈi manuhut toloˈ mabennal sabab Tuhanin. Hangkan meˈ pikilande manguntarahan toloˈ Tuhanin pinda ne paˈin duk taboˈo ne paˈin nuhut Almasi. 6 Na, bang tuhutbi ne teˈed meˈ pangandaˈakan Almasihin, bu niyaˈ pe luˈu gaˈi nuhut pangandaˈakan Almasihin, asal legga kami iye.

7 Kaˈam, iye hadja pinayamanbin si luwasan aˈahin dumaˈin bang ine dem ateynen. Niyaˈ luˈu si kaˈam meˈ aˈa magpaˈin weˈ siye koˈ hadja meˈ daraˈakan Almasihin. Na, subey pikil-pikilde weˈ kami inin daraˈakan Almasi du isab kuweˈ siyehin. 8 Hatu lumanduˈ ne pagbantukun sabab kapatut pangurung Tuhan si kamihin saguwaˈ gaˈi du ku iyaˈ sabab inin. Peggeˈ kapatut kami inin gaˈi makapagkaˈat sandelbin saguwaˈ makabasag sandelbin. 9 Paˈinku inin supaya gaˈi paˈinbi weˈ mabayaˈ ku makitalew kaˈam si meˈ sulatkun. 10 Niyaˈ ne luˈu magpaˈin, “Bang si Paul nulat, asal basag teˈed pinaˈinnen duk taˈu iye magsuˈal saguwaˈ bang si pagharapante bi ne, gaˈ du niyaˈ basagne duk gaˈi iye taˈu missā.” 11 Subey pikil-pikil meˈ aˈa kuweˈ iyanin weˈ ine-ine paˈin kami dem sulat sābu kami gaˈ luˈu, iye du isab iyan hinang kami bang luˈu kami si pagharapanbi.

12 Gaˈi kami makaˈaraˈ-araˈ masaliˈ di kamihin si meˈ aˈa mamahadje dine iyan. Kannalde weˈ siye mataˈuhin bang ine mahāpin. Babbal du teˈed siye. Peggeˈ meˈ aˈa iyan hinangde di-addatden pangalekkatan. Hangkan bisan ine-ine hinangde, hāp ke atawa laˈat, bang si siye hāp hadja. 13 Saguwaˈ kami, gaˈi kami palanduˈ magbantu sabab hinangan kamihin. Niyaˈ gantaˈan pagbantu kamihin. Magbantu hadja kami taman hinang pinasukuˈ Tuhan si kamihin. Duk sakup ne meˈ hininang kami luˈu si kaˈamin. 14 Manjari, peggeˈ sumakup du kaˈam dem hinang pinasukuˈ Tuhan si kamihin, gaˈ kami palabi amban pinasukuˈ Tuhan si kamihin sakaliˈ kami piyu noloˈan kaˈam aka-aka mahāp sabab Almasihin. 15 Gaˈi bantu kami di kamihin sabab hinang meˈ aˈa sinduwehin, meˈ hinang manggaˈ pinasukuˈ Tuhan si kamihin. Saguwaˈ kabayaˈan kamihin weˈ ngabasag ne sandelbin supaya tapasōng kami hinang kamihin luˈu si lahatbi, basta gaˈi hadja kami palabi amban pinasukuˈ Tuhan si kamihin. 16 Manjari pagbasag ne sandelbin, makajari ne kami pī si meˈ kalahatan si dambiyaˈanbi lu isab magmahalayak aka-aka mahāp sabab Almasihin. Peggeˈ mabayaˈ kami magbantu hadja sabab hinang pinasukuˈ si kamihin, dumaˈin sabab meˈ hinangan aˈa sinduwehin. 17 Paˈin kitabin hep, “Sasuku mabayaˈ magbantuhin, subey iye magbantu hadja sabab meˈ bakas tahinang Tuhanin.” 18 Peggeˈ dumaˈin aˈahin tinayimaˈ weˈ Tuhanin bang pudjine dinen saguwaˈ bang Tuhanin mamudji iyehin.

11

Si Paul duk meˈ aˈa magmā-mā kawakilan siye weˈ Almasi

1 Bang du siˈ kaˈam gaˈi jumuˈ pakale si aku bisan sabab bissākun kuweˈ ku bantuk dupang. Duhulanun bi ne ku dahuˈ. 2 Ellegte kaˈam manamal kuweˈ pangelleg Tuhanin. Dalilnen kuweˈ kaˈam budjang gaˈ niyaˈ tamak-tamakne duk bakas kaˈam pinatunang weˈ ku si dambuwaˈ lella, iye Almasi. 3 Suse ku si kaˈam kaw pamikilbin taboˈo pasapeˈ amban Almasi, manjari gaˈi ne dambūs-būs lasabi si iyehin. Kaw kaˈam kaˈakkalan kuweˈ Sitti Hawa awwalley. Kaˈakkalan hep iye weˈ kapandeyan sawe magdustaˈin. 4 Peggeˈ bang niyaˈ piyu ngusihatan kaˈam, sinna pe kaˈam bisan usihatde sabab si Isahin seddili amban usihat kamihin; duk niyaˈ tasangkabi bu dumaˈin Niyawa Sutsihin, duk meˈ panoloˈden dumaˈin aka-aka mahāp panoloˈ kami si kaˈamin.

5 Bang si aku, gaˈi ku kalindihan weˈ meˈ gurubi iyan bisan paˈinde weˈ siye meˈ kawakilan Almasi tamanan malangkewin. 6 Hatu gaˈi ku pandey missā-missā, saguwaˈ kataˈuhanku teˈed kēmon toloˈ mabennalin. Duk luwal inin pinapastiˈ weˈ ku si kaˈam sabab panoloˈkun kēmon.

7 Tiggelanku magusihat aka-aka mahāpin luˈu si kaˈam, gaˈ ku bakas māku tangdan si kaˈam bisan dambuwaˈ sīn, saguwaˈ magusaha ku. Magpadiyawaˈ ku para si kahāpanbi du. Laˈat ke hininangku miyaˈan? 8 Kaluˈuku magusihat si kaˈamin, iye ngagastuhan akuhin meˈ pagtipunan masandel pu si Isa Almasi si meˈ lahat seddilihin. Kuweˈ du ku nangkewan siye supaya kaˈam tatabangku. 9 Kaluˈuku si kaˈamin, bang ne ku kasukalan, gaˈ ku māku si kaˈam peggeˈ tinabang du sukalkun weˈ meˈ pungtinaˈite bi amban Makedoniyahin. Amban matuˈuhin sampay si pasōngan gaˈi ku teˈed māku ine-ine si kaˈam. 10 Pagbantuku inin gaˈi teˈed tapadeheng weˈ sine-sine luˈu si tibuˈukan lahat Akaya, peggeˈ asal gaˈi ku māku pilak amban kaˈam. Toˈo pinaˈinku inin peggeˈ tiyaˈ Almasi dem ateyku. 11 Kannalbi ke weˈ gaˈi kaˈam kalasahanku hangkan gaˈi tayimaˈku tabangbin? Kataˈuhan Tuhanin du weˈ asal kalasahante kaˈam.

12 Asal gaˈi ku teˈed māku tangdan amban kaˈam bisan sumiyan supaya gaˈi kapagabbu meˈ guru maluˈu si kaˈamin weˈ magsaliˈ du hinangan kamihin. 13 Meˈ aˈa iyan gaˈi toˈo weˈ bakas kawakilan siye weˈ Almasi. Ngakkal hadja siye duk magmā-mā siye weˈ bennal siye meˈ aˈa bakas kawakilan weˈ Almasi. 14 Gaˈi makaˈulaliˈ hinangande inin, peggeˈ bisan nakuraˈ seyitanin magpasalingu du kuweˈ bantuk malaˈikat. 15 Hangkan gaˈi makaˈulaliˈ bang meˈ aˈa daraˈakan nakuraˈ seyitanin magmā-mā weˈ meˈ aˈa maghinangan bentel siye. Saguwaˈ kaˈujudannen ilegga du siye pataˈ si meˈ hinangande malaˈatin.

Magbantu si Paul sabab meˈ bakas sinandalannen

16 Ambat tabalikku bakas pinaˈinku tagnaˈin, daˈa pikilun bi weˈ dupang ku sabab meˈ bissākun. Saguwaˈ bang iye iyan pikilanbin, na, ambat ne basta pakale hadja kaˈam si meˈ pagabbukun kuweˈahat. 17 Meˈ bissāku inin dumaˈin amban pangandaˈakan Almasi; kuweˈ ku aˈa dupang magabbu. 18 Saguwaˈ peggeˈ ekka du magabbu sabab meˈ hinangande tuˈu si dunyahin, na, hatu makajari ku isab magabbu bisan kuweˈahat sabab dikun. 19 Peggeˈ taˈu teˈed kaˈam mikil, gaˈi kaˈam jumuˈ pakale si bissā meˈ madupangin! 20 Pagsabalanbi du hadja bisan kaˈam pagmandahan aˈa. Bisan ubusde alataˈbin atawa padupangde kaˈam, gaˈi hinangbi ine. Bisan pe kaˈam diyawaˈande atawa sampakde, hāp hadja si kaˈam. 21 Magsabennal ku weˈ toˈo dumaˈin kami kuweˈ meˈ aˈa iyan peggeˈ damagan kami ngahinang laˈat si kaˈam.

Saguwaˈ bang makatawakkal siye magabbu, makatawakkal du ku isab. Essebun bi, bissāku inin kuweˈ ku aˈa dupang. 22 Bang magabbu siye weˈ bangsa Hibrani siye, bangsa Hibrani du ku isab. Bang magabbu siye weˈ tubuˈ Israˈil siye, tubuˈ Israˈil du ku isab. Bang magabbu siye weˈ papuˈde Ibrahim, papuˈku du isab Ibrahim. 23 Bang magabbu siye weˈ daraˈakan Almasi siye, daraˈakan Almasi du ku isab saguwaˈ mas hāp pe ku amban siye. Kataˈuhanku weˈ missā ku kuweˈ aˈa dupang, mahadje diku. Mas pasōng ku basag maghinang amban siye. Mimpiye ku takalabusu sabab paghinangku pu Almasihin? Pasōng pe amban siye. Mimpiye ku kalubakan? Pasōng pe amban siye. Duk daran ku sōng matey. 24 Minlime ku kalagutan weˈ meˈ pagkasiku Yahudihin duk kahabaˈ ku ilagutan mintellumpūˈ duk siyam pinateppat lalagutin si baranku. 25 Mintellu ku makalabey kinakal weˈ meˈ bangsa Romahin. Duk mintedde ku pinagtibagan duk batu weˈ meˈ aˈahin. Mintellu magkaˈat kappal pasakeyankun. Duk bakas ku maggampalan si tengngaˈ sellang kekkohapan duk kellawan pagkaˈat kappal pasakeyankun. 26 Ekka kasiya-siyahan talabeyku si meˈ luwal paglengngankun. Bakas ku siya-siya weˈ dunuk duk meˈ mundu. Siya-siya ku weˈ meˈ pagkasiku Yahudihin duk meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Siya-siya ku dem puweblo, siya-siya ku dem lahat makagindew-gindew, siya-siya ku si tengngaˈ sellang, duk siya-siya ku weˈ meˈ aˈa magmā-mā weˈ sandel siye pu si Almasi. 27 Bohat hinangkun duk luwal ku lubagan. Daran ku gaˈi kapatuli sangem. Magsandal ku inusan duk lekkakan. Daran kulang kinakankun. Magsandal ku haggutan peggeˈ kulang semmekkun. 28 Kēmon talabeyku miyaˈan hunit. Saguwaˈ niyaˈ pe meˈ kasusehanku seddili. Suse ku isab sabab meˈ pagtipunan masandel pu si Isa Almasihin. 29 Bang niyaˈ ngalamma sandelne pu si Isa Almasihin, maˈaseˈ ku si iye. Bang niyaˈ taboˈo magduse, dukka teˈed dem ateykun.

30 Gaˈi ku mabayaˈ magabbu, saguwaˈ bang subey ku magabbu, magabbu ku hadja sabab meˈ katiksaˈan talabeykun supaya kataˈuhanbi weˈ gaˈ niyaˈ basagku. 31 Kēmon pinaˈinku si kaˈamin toˈo. Gaˈi ku magdustaˈ. Kataˈuhan Tuhanin du inin Sama Panuhutanten bi Isa Almasi. Pataˈ iye pinudji salama-lama. 32 Matuˈuhin palaˈiku si puweblo Damaskusin, niyaˈ gubnul pinatingkoloˈ laˈi weˈ Sultan Aretas. Ngandaˈak gubnul miyaˈan meˈ sundalu nungguˈan tarangka puweblo miyaˈan duk bang ku paluwas billaˈi tasiggewde ku. 33 Saguwaˈ niyaˈ meˈ aˈa nabangan aku. Tinuntunan ku weˈ de dem bakaˈ pī padiyawaˈ amban tendewan laˈi si birang batu mapaliput si puweblo miyaˈan. Manjari lumahi ku amban iye.

12

Meˈ pinabagala duk pinakitaˈu Tuhan pu si Paulin

1 Manjari, peggeˈ subey ku magabbu, magabbu pe ku bisan ne gaˈ niyaˈ kagunahan pagabbukun. Kuweˈitu akahante kaˈam sabab meˈ pinabagala Almasi si akuhin duk meˈ pinakitaˈune si akuhin. 2 Niyaˈ kataˈuhanku dambuwaˈ lella nuhut si Isa Almasi, taboˈo iye pī si surgaˈ. Niyaˈ ne sampūˈ duk ampat tahun palabey. Gaˈi kataˈuhanku bang tapī ke teˈed iye atawa bang pinabagala ke si iye surgaˈin. Tuhanin hadja mangataˈuhan iyehin. 3 Saguwaˈ kataˈuhanku weˈ asal taboˈo iye laˈi si surgaˈ, laˈi si palaˈihan Tuhanin. Tabalikku, gaˈi kataˈuhanku bang tapī ke teˈed iye atawa bang pinabagala ke si iye surgaˈin. Tuhanin hadja mangataˈuhan iyehin. 4 Duk sābune malaˈihin, niyaˈ meˈ bissā takalene gaˈi tabissā si bissāhan manusiyaˈ duk gaˈi makajari bissā manusiyaˈ. 5 Patut ku magabbu sabab aˈa inin saguwaˈ gaˈi ku magabbu sabab dikun, luwal sabab meˈ kalammahankun. 6 Bang asal mabayaˈ ku magabbu, dumaˈin du pagabbukun kuweˈ pagabbu aˈa dupang peggeˈ toˈo du kēmon pinaˈinkun. Saguwaˈ gaˈi ku magabbu, kaw lumanduˈ pamahadje meˈ aˈa akuhin. Kabayaˈankun kimmatande ku sabab meˈ hinanganku takiteden duk meˈ bissāku takaleden.

7 Duk supaya ku gaˈi abbuhan manamal peggeˈ ekka meˈ pinabagala weˈ Tuhanin si aku hāp manamal, hangkan niyaˈ pinatekka weˈ ne si aku saki peddiˈ manamal. Saki inin kuweˈ daraˈakan seyitanin ngalubakan aku supaya ku gaˈi makapagabbu. 8 Mintellu ku māku-māku pu Almasi pakiˈānanku si iye sakiku inin. 9 Saguwaˈ nambung iye, paˈinne, “Panabangkun sarang si kēmon talabeynun, peggeˈ takite teˈed balakatkun bang lamma ne kew.” Hangkan hep sinna ne ku teˈed magabbu sabab meˈ kalammahankun, peggeˈ bang ku lamma talessaku balakat Almasihin nabangan aku. 10 Duk iyan jānnen hangkan ku kasulutan ine-ine tekka si aku, bang lamma ke barankun atawa pinaˈiyaˈ ku, atawa magtiksaˈ ku, atawa bininasa ku, atawa dem kasusehan ku. Kēmon inin tasandalku peggeˈ Isa Almasi ne Panuhutankun. Peggeˈ bang ku lamma, iye matoˈohin, basag du ku.

Suse si Paul sabab meˈ aˈa Korintohin

11 Asal kuweˈ ku teˈed aˈa dupang mahadje diku. Saguwaˈ kaˈam sinusunankun peggeˈ gaˈ ku miyaˈan mahadje diku bang pinahadje siˈ ku weˈ bi. Peggeˈ bisan paˈin meˈ sinduwehin weˈ gaˈ niyaˈ kagunahanku, gaˈi du ku kalindihan weˈ meˈ aˈa maluˈu magmā-mā kawakilan siye weˈ Almasihin. 12 Kaluˈuku si kaˈam matuˈuhin, takitebi weˈ asal bennal ku bakas kawakilan weˈ Isa Almasi sabab meˈ hinangankun. Bisan ine-ine saggaˈ si aku sandalanku hadja, duk takitebi teˈed meˈ tandaˈ hininangkun, meˈ hinangan makaˈulaliˈ duk hinangan balakatan. 13 Ine duseku si kaˈamin? Meˈ hininangku si meˈ pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasi sinduwehin, saliˈ du isab kuweˈ hininangku luˈu si kaˈamin. Iye hadja pagbiddaˈannen peggeˈ gaˈi kaˈam kabohatan weˈ ku sabab gaˈi ku māku tangdan si kaˈam. Bang iyan salaˈkun, ampunun bi ku hadja.

14 Memes ne ku hap piyu nindew kaˈam duk kamintellu inin ne ku memes piyu nindew kaˈam. Saguwaˈ sa matuˈuhin masi du ku gaˈi māku sīn amban kaˈam. Dumaˈin sīnbin inapaskun saguwaˈ lasabin. Dumaˈin hep meˈ anakin subey maggastu para si meˈ matettoˈaden, saguwaˈ meˈ matettoˈahin subey maggastu para si meˈ anakden, duk kaˈam kuweˈ meˈ anakku. 15 Asal sinna ku teˈed ngurungan kaˈam kēmon maniyaˈ si akuhin duk paglillaˈku sampay barankun basta tatabangte hadja kaˈam. Pasōng lasaku si kaˈamin saguwaˈ kuweˈ ngakulang lasabi si akuhin.

16 Na, magbennal ne kaˈam weˈ gaˈ ku bakas māku tangdan amban kaˈam. Saguwaˈ niyaˈ kaˈam magpaˈin weˈ akkalan koˈ ku duk tapadupang koˈ kaˈam weˈ ku supaya kaˈam taˈeddoˈanku sīn. 17 Saˈingge pamadupangku kaˈamin? Iliba ke kaˈam weˈ meˈ aˈa dinaˈakku mapiyuhin? 18 Bakas dinaˈak hep weˈ ku si Titus piyu matuˈuhin duk niyaˈ isab daˈakku pungtinaˈite bi nuhutan iye. Pinadupang ke kaˈam weˈ si Titus supaya taˈeddoˈne sīnbin? Gaˈi tapaˈinbi weˈ pinadupang kaˈam weˈ ne peggeˈ saliˈ kami duwangan bentel duk saliˈ hinangan kamihin.

19 Kannalbi hatu weˈ iye bahan kami inin mēbbegan di kamihin. Saguwaˈ gaˈi iyan toˈo. Missā kami si pagmatahan Tuhan kuweˈ meˈ aˈa sukuˈ pu Almasi. Kēmon hinangan kami si kaˈamin, meˈ bagayku, asal para si kahāpanbi du supaya ngabasag sandelbi pu Almasihin. 20 Suse ku kaw pagtekkaku luˈu gaˈi ku kahāpan si meˈ kawul-piˈilbin, manjari kaw isab kaˈam gaˈi kahāpan si aku sabab meˈ hinanganku si kaˈamin. Suse ku kaw niyaˈ kaˈam magsaggaˈ-sinaggaˈ, duk magkimbū; kaw niyaˈ kaˈam mura astel, duk liskutan, gaˈi tapikilbi saweˈbin saguwaˈ dibin hadja tapikilbin; kaw niyaˈ kaˈam ngalimutan saweˈbi duk magkoto-koto kaˈam duk magabbu duk sasew ne diyalemanbin. 21 Suse ku kaw pagluˈu ne ku si kaˈam, iyaˈ ku si Tuhan sabab meˈ hinanganbi manggaˈi mahāpin. Duk magdukka ne ku sabab meˈ maˈekka bakas magduse matuˈuhin bu gaˈ pe pagsusunande duk lebbahande meˈ dusede magjina duk magbaˈisin.

13

Panessaˈ si panambusan

1 Kamintellu inin ne ku piyu nindew kaˈam. Bang niyaˈ luˈu nuntutan saweˈne maghinang laˈat, subey tuhutte bi meˈ sinulat dem kitabin weˈ subey niyaˈ duwangan atawa tellungan naksiˈ weˈ toˈo tuntutne miyaˈan meke iye pinakale. 2 Papiyuku kaminduwenen, bakas hep sessaˈanku meˈ bakas magduse matuˈuhin duk kēmon ne kaˈam maluˈuhin. Kuweˈitu sessaˈante kaˈam balik pādpād gaˈ pe ku tekka luˈu weˈ pagpiyu ku balik gaˈi kaˈaseˈanku sine-sine gaˈi ngalebbahan dusenen. 3 Peggeˈ kabayaˈanbin tandaˈ weˈ kēmon pinaˈinku si kaˈamin amban pangandaˈakan Almasi, kataˈuhanbi du iyan bang ne kaˈam leggaku. Gaˈi lamma Almasi saguwaˈ basag iye ine-ine hinangne si kaˈam. 4 Peggeˈ bisan kuweˈ bantuk gaˈ niyaˈ basagne pangalansang iye diyataˈ olomin, saguwaˈ ellum du iye balik weˈ balakat Tuhanin. Damikkiyan kami meˈ kawakilannen, kuweˈ bantuk lamma isab kami peggeˈ magdambuwaˈ kami duk Almasi. Saguwaˈ takitebi du iyan weˈ ellum du isab kami weˈ balakat Tuhanin duk niyaˈ du basag kami ngahatul kaˈam.

5 Pikilun bi teˈed duk payamanun bi bang bennal ke kaˈam sandel pu Isa Almasi atawa gaˈi. Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ luˈu Isa Almasi patennaˈ dem ateybi? Bang gaˈ iye luˈu, hātinen gaˈi toˈo weˈ sandel kaˈam si iye. 6 Ngase-ngase ku weˈ kataˈuhanbi du iyan weˈ kami asal bennal kawakilan weˈ Almasi. 7 Iye pināku-pāku kami si Tuhanin weˈ hinangbi hadja sasuku mapatutin supaya kaˈam gaˈi subey legga kami. Gaˈi ne makaˈine bisan gaˈi tapakite kami si kaˈam weˈ bennal kaˈurungan kapatut kami weˈ Almasi ngalegga kaˈam, basta maghinangan hāp hadja kaˈam. 8 Gaˈi kami makajari maghinang ine-ine naggaˈ mabennalin saguwaˈ luwal kami magpasōng mabennalin. 9 Sinna kami bisan kami kimmatan meˈ aˈahin lamma basta basag hadja sandelbi pu si Isa Almasihin. Duk pāku-pāku kami teˈed si Tuhan weˈ kawul-piˈilbin pasōng ne paˈin ngahāp. 10 Hangkan kaˈam sulatanku sabab inin pādpād gaˈ pe ku tapiyu luˈu, supaya pahāpbi ne hinanganbin duk pagtekkaku luˈu, gaˈi ne subey pakitehanku kapatutkun ngalegga kaˈam. Inurungan ku kapatut weˈ Almasi, dumaˈin supaya tapakaˈatanku sandelbin saguwaˈ duk kaˈam tatabanganku supaya ngabasag sandelbin.

11 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, taman inin ne hadja. Iye apasun bi mahāp kawul-piˈilbin; tuhutun bi teˈed meˈ sessaˈku si kaˈamin; magsulut-sulut kaˈam supaya kaˈam dem kasanyangan. Manjari luˈu du si kaˈam Tuhanin, iye poˈon lasahin duk kasanyanganin.

12 Bang kaˈam magtipun, magsalam-sinalam kaˈam, tandaˈ weˈ maglasa-ilasa kaˈam.

Kēmon meˈ masandel pu si Isa matuˈuhin maboˈo bissā weˈ essebde kaˈam.

13 Karayaw luwal kaˈam ipat Isa Almasi, Panuhutanten bi duk karayaw luwal pakitehan Tuhanin lasanen si kaˈam. Karayaw isab magdambuwaˈ atey kaˈam kēmon peggeˈ luˈu Niyawa Tuhanin dem ateybi. Wassalam

Galatiya

1

2

3

4

5

6

Sulat si Paul si meˈ aˈa Galatiyahin

Pahāti sabab sulat si Paul si meˈ aˈa Galatiyahin

Kaminduwe si Paul lumengngan si meˈ kalahatan magmahalayak aka-aka hāp sabab si Isa Almasihin, tapī iye si lahat Galatiya, dambuwaˈ probinsiya si Asiya Dikiˈ. Ekka meˈ kalahatan si Galatiya taˈabutne duk iye usihatne si meˈ aˈahin weˈ Isa Almasi matey supaya tapuwasan duseden. Duk ekka isab kahagad duk sandel pu si Isa. Paglumikut ne si Paul amban Galatiya, niyaˈ tekka pī meˈ aˈa magtoloˈ weˈ subey pe koˈ tuhut meˈ masandel pu si Isahin meˈ pangandaˈakan saraˈ si Musahin supaya siye pinaghāp duk Tuhanin. Hangkan sasew pikilan meˈ masandel pu si Isa Almasihin.

Pagkale si Paul inin, magtawus siye sinulatan weˈ ne. Pinapastiˈ weˈ si Paul tuˈu si sulatne inin weˈ iye makatimbul siyehin sandelde pu si Isa Almasihin duk dumaˈin panuhutde saraˈ si Musahin.

Magaka pe isab iye bang saˈingge subey kawul-piˈil meˈ masandel pu si Isa Almasihin.

1

1 Sulat inin amban si Paul pinasampay piyu si kaˈam meˈ masandel pu si Isa Almasi maluˈu si meˈ kalahatan Galatiyahin. Kawakilan ku dinaˈak magmahalayak saguwaˈ kapatutkun dumaˈin amban manusiyaˈ duk dumaˈin aˈa mangawakilan akuhin. Kawakilan ku weˈ Isa Almasi duk weˈ Samaten bi Tuhanin, iye mamakellum Isa Almasi amban kamateynen. 2 Aku inin duk kēmon meˈ kapungtinaˈihante bi matuˈuhin maboˈo bissā piyu si kaˈam meˈ pagtipunan masandel pu si Isa Almasi maluˈuhin weˈ inesseb kaˈam weˈ kami.

3 Karayaw kaˈam luwal ipat Samaten bi Tuhanin duk Isa Almasi, Panuhutanten bi. Karayaw isab weˈ urungande kaˈam kasanyangan dem ateybi. 4 Si Isa Almasi, pinaglillaˈ hep weˈ ne umulnen supaya kapuwasan meˈ duseten bi duk supaya kite bi gaˈi ne nuhut meˈ aˈa maghinangan malaˈat tuˈu si dunya kuweˈitu inin. Hininang inin weˈ Isa Almasi peggeˈ asal inin kinabayaˈan Samaten bi Tuhanin. 5 Pudjite bi Tuhanin salama-lama. Amin.

Dambuwaˈ hadja aka-aka mahāpin

6 Asal ulaliˈ ku teˈed si kaˈam bang weˈey kaˈam mura-mura nayikutan Tuhanin bu tapeneˈ kaˈam weˈ ne sabab lasa duk aseˈ Almasi si kaˈamin. Duk iye tinuhutbin kuweˈitu, usihat seddili sabab bang saˈingge panimbul Tuhan kitehin bi. 7 Saguwaˈ iye matoˈohin, gaˈ niyaˈ toloˈ seddili bang pasal panimbul Tuhan kitehin bi. Saguwaˈ niyaˈ hadja meˈ aˈa batang sasewde pikilanbin duk batang pindahande aka-aka hāp sabab Isa Almasihin. 8 Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa atawa bisan pe kami atawa bisan pe malaˈikat amban surgaˈ bu magmahalayak iye aka-aka hāp seddili amban toloˈ mabennal bakas minahalayak kami si kaˈamin, asal tapī iye si narkaˈ. 9 Bakas tapaˈin kami ne inin matuˈuhin duk tabalikku kuweˈitu weˈ bang niyaˈ magmahalayak, bahasane aka-aka hāp bu seddili amban toloˈ mabennal bakas minahalayak kami si kaˈamin, asal tapī iye si narkaˈ.

10 Daˈa pikilun bi weˈ iye inapaskun sanglitan aˈa ku. Peggeˈ asal inapaskun weˈ sanglitan Tuhanin ku. Daˈa pikilun bi weˈ iye inapaskun weˈ kasulutan meˈ aˈahin si aku. Peggeˈ bang inin inapaskun gaˈi siˈ ku maghinang pu si Isa Almasi.

Si Paul kawakilan weˈ Tuhanin

11 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, batang kaˈam paˈessebanku weˈ aka-aka hāp minahalayakku si kaˈamin dumaˈin amban pikilan aˈa paguwaˈannen. 12 Gaˈ tasangkaku toloˈ inin amban manusiyaˈ. Gaˈ ku kaˈusihatan weˈ sine-sine sabab inin. Saguwaˈ tasangkaku inin amban Isa Almasi. Pinakataˈu inin weˈ ne si aku.

13 Bugtuˈ bakas takalebi sabab meˈ hinanganku matuˈuhin masa patuhut pe ku teˈed si āgama Yahudi. Bininasa hep teˈed weˈ ku meˈ masandel pu si Isahin duk maggeˈes ku supaya hadja magkaˈat sandelden duk gaˈ niyaˈ talebbi nuhut si Isa. 14 Meˈ pagkasiku Yahudi saliˈ umul kamihin, gaˈi siye makaˈatu si aku magāgama. Asal inelleg teˈed weˈ ku meˈ biˈat-biˈatan meˈ kapapuˈan kamihin.

15 Saguwaˈ bisan ku kuweˈ miyaˈan, kinalasahan ku duk kaˈaseˈan ku weˈ Tuhanin. Gaˈ pe ku inanakan, andang ne ku tapeneˈ weˈ ne duk hininang ku weˈ ne daraˈakanne. 16 Pagtapikil Tuhanin weˈ pakitehanne si aku Anaknen supaya tamahalayakku aka-aka mahāp sabab Anaknen si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi, gaˈ ku pī pu sine-sine pakitoloˈ sabab inin. 17 Gaˈ ku bisan pī si Awrusalam si meˈ aˈa kawakilan dehellu amban akuhin. Saguwaˈ magtawus ku hap pī si lahat Arab ubus bu balik ku pī hap Damaskus. 18 Puwas tellun tahun bahu pī ku hap Awrusalam mayaman si Petros duk laˈi ku si iye duwe simana. 19 Gaˈ niyaˈ seddili meˈ bakas kawakilanin takiteku luwal si Yakub, sali Panuhutanten bi.

20 Meˈ sinulatku inin asal toˈo. Tiyaˈ Tuhanin mayam-mayam, asal gaˈi ku magdustaˈ.

21 Puwas miyaˈan hap pī ku si meˈ kalahatan laˈi si Siriya duk laˈi si Kilikiya. 22 Masa miyaˈan gaˈ pe ku bakas takite weˈ meˈ masandel pu si Isa Almasi laˈi si lahat Yahudiyahin. 23 Bakas kaˈakahan hadja siye weˈ aku aˈa bakas maminasa siye matuˈuhin supaya gaˈi ne siye sandel pu si Isa Almasi. Bu kuweˈitu koˈ magmahalayak ne ku weˈ subey meˈ aˈahin sandel pu si Isa Almasi. 24 Duk pinudji weˈ de Tuhanin peggeˈ sandel ne ku pu si Isa Almasi.

2

Si Paul duk meˈ aˈa kawakilan sinduwehin

1 Paglabey sampūˈ duk ampat tahun, hap pī ku balik si Awrusalam magtuhut duk Barnabas. Binoˈo isab weˈ ku si Titus. 2 Hap pī ku miyaˈan peggeˈ pinakataˈu si aku weˈ Tuhanin weˈ subey ku pī. Pagtekka kami laˈi, magmiting kami duk meˈ nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin, kami-kami hadja. Pinahātihan weˈ ku si siye bang ine aka-aka mahāp minahalayakku si meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Hangkan siye pinahātihan weˈ ku peggeˈ kaw siye gaˈi kasulutan duk kaw paˈinde weˈ gaˈ niyaˈ kasuddahan meˈ bakas tahinangkun atawa meˈ hininangku masa miyaˈan. 3 Saguwaˈ kasulutan du siye si meˈ hinangkun. Peggeˈ si Titus, saweˈkun, bisan iye bangsa Girik, gaˈ du iye segeˈde dinaˈak magislam. 4 Saguwaˈ niyaˈ laˈi meˈ aˈa pasakup si pagmitingan kami miyaˈan magmā-mā weˈ siye meˈ pungtinaˈite bi sandel pu si Isa Almasi. Kabayaˈanden weˈ si Titus subey magislam. Hap pī hadja siye magispay bang kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin nuhut meˈ pangandaˈakan saraˈ tasulat si Musahin ke atawa gaˈi. Peggeˈ kabayaˈanden weˈ pabanyagaˈ ne paˈin kite bi nuhut saraˈin bisan du kite bi bakas pinaluwas ne weˈ Isa Almasi amban pamanyagaˈan kitehin bi duk gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈin si kite bi. 5 Saguwaˈ gaˈ teˈed tuhut kami kinabayaˈanden peggeˈ gaˈi kami bayaˈ weˈ toloˈ mabennalin, hātinen aka-aka hāp sabab Isa Almasihin, kasagetan weˈ toloˈ gaˈi bennal.

6 Meˈ nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin, pagkalede meˈ panoloˈkun, gaˈ niyaˈ panallaˈde duk gaˈ isab niyaˈ panambade. Bisan siye kinimmatan meˈ aˈa langkew, gaˈi du makaˈine si aku, peggeˈ bang si Tuhan saliˈ-saliˈ du meˈ aˈahin kēmon. 7 Tasabutde ne masa miyaˈan weˈ hinang pinangandel si aku weˈ Tuhanin, magmahalayak aka-aka hāp sabab Isa Almasihin pī si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi, kuweˈ si Petrosin isab iye hinang pinangandel si iyehin, magmahalayak pī si meˈ Yahudi. 8 Tuhanin, kawakilan weˈ ne si Petros dinaˈak magmahalayak si meˈ Yahudihin. Damikkiyan isab kawakilan ku weˈ ne dinaˈak magmahalayak si meˈ dumaˈin Yahudihin. 9 Manjari disi Yakub duk si Petros duk Yahiya, siye meˈ kinimmatan nakuraˈ malaˈihin, sakaliˈ tahātide weˈ kawakilan ku weˈ Tuhanin, sinalam kami duk Barnabas weˈ de, tandaˈ weˈ magdambuwaˈ hinang kami kēmon. Isun kamihin weˈ kami duk Barnabas magmahalayak si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudi bu siye isab magmahalayak si meˈ Yahudi. 10 Pākude hadja weˈ subey tabang kami meˈ mamiskin laˈi si Awrusalamin, meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Duk iye du isab miyaˈan luwal kabayaˈanku hininangin.

Sinabit si Petros weˈ si Paul

11 Gaˈ tiggel puwas miyaˈan hap pī si Petros si kami laˈi si puweblo Antiyok. Dambuwaˈ ellew sinabit iye weˈ ku peggeˈ niyaˈ hinanganne gaˈi tewwaˈ. 12 Tagnaˈne tekka laˈi, patuhut iye mangan si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi masandel pu si Isa Almasihin. Saguwaˈ sakaliˈ niyaˈ tekka pī meˈ Yahudi sandel pu si Isa Almasi dinaˈak pī weˈ si Yakub, na, si Petros inin gaˈi ne asipne meˈ dumaˈin Yahudihin duk gaˈi ne iye mangan magtuhut duk siye. Talew si Petros kaw iye sallaˈ meˈ Yahudi mamēbbegan saraˈ pagislamin. 13 Meˈ Yahudi sinduwe masandel pu si Isa Almasi laˈi si Antiyokin, batukande isab si Petros duk kēmon siye gaˈi ne mangan magtuhut duk meˈ dumaˈin Yahudihin. Sampay si Barnabas katimboˈohan isab. 14 Pagkiteku weˈ hininangde miyaˈan kuntara si meˈ toloˈ mabennal panoloˈ aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin, paˈinku pu si Petros si pagharapande kēmon, “Kaˈu hatiˈ, Yahudi kew, saguwaˈ gaˈi du tuhutnu addatte bi meˈ Yahudihin. Iye tinuhutnun addat meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Na, weˈey pe segeˈnu meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin nuhut addat meˈ Yahudihin?” Iye miyaˈan bissāku pu si Petrosin.

Yahudi duk dumaˈin Yahudi timbul sabab sandelde pu si Isa Almasihin

15 Yahudi kami peggeˈ meˈ matettoˈa kamihin Yahudi. Dumaˈin kami kuweˈ meˈ bangsa seddilihin, meˈ manggaˈi manuhut saraˈin. 16 Saguwaˈ bisan kami, kataˈuhan kami weˈ aˈahin inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab sandelne pu si Isa Almasihin hadja, dumaˈin weˈ sabab panuhutne meˈ pangandaˈakan saraˈ si Musahin. Hangkan hep bisan kami, sandel ne kami pu si Isa Almasi supaya kami inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab sandel kami pu si Almasihin duk dumaˈin sabab panuhut kami saraˈin. Peggeˈ gaˈ teˈed niyaˈ aˈa inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutne meˈ pangandaˈakan saraˈin. 17 Bang iye kinabayaˈanten weˈ kimmatan Tuhanin kite bentel, subey kite sandel pu si Isa Almasi duk dumaˈin saraˈin subey pangandelanten. Hangkan hep bang Almasi pangandelan kamihin, tasabut kami ne weˈ dusehan kami sa meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Bang kuweˈ iyan, tapaˈinte ke weˈ Almasi jānnen hangkan kami dusehan? Asal gaˈi! 18 Saguwaˈ bang ku balik nuhut saraˈ bakas tinayikutankun duk paˈinku weˈ saraˈin subey tinuhut, na, pastiˈ weˈ dusehan ku peggeˈ kalanggalanku saraˈin. 19 Tasabutku ne weˈ gaˈi du ku kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutku saraˈin peggeˈ asal gaˈi du tatuhutku. Hangkan tayikutanku ne saraˈin supaya Tuhanin ne asal tinuhutkun. Sabab sandelku pu si Isa Almasihin, kuweˈ ku dalil tumuhut si iye ilansang diyataˈ olom. 20 Kuweˈ ku dalil matey saguwaˈ ellum ku peggeˈ tiyaˈ Almasi patennaˈ dem ateyku. Duk tiggelanku ellum si dunya inin, sandel ne ku paˈin si Anak Tuhanin. Malasa iye si aku duk maglillaˈ iye matey sababku. 21 Asal gaˈi tayikutanku lasa duk aseˈ Tuhan pinakitehanne si aku kamatey Almasi diyataˈ olomin. Peggeˈ bang siˈ kinimmatan kite bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutte saraˈin, na, hātinen gaˈ niyaˈ guna kamatey Almasihin.

3

Saraˈin ke atawa sandelten

1 Kaˈam meˈ aˈa Galatiyahin, babbal pahāp kaˈam iyan! Weˈey pakalebi meˈ aˈa mangandaˈak kaˈam nuhut saraˈ tasulat si Musahin? Weˈ gaˈi pastiˈ panoloˈku si kaˈamin weˈ matey Isa Almasi diyataˈ olom supaya dusebin tapuwasan? 2 Akahanun bi ku. Saˈingge panayimaˈbi Niyawa Tuhanin? Tatayimaˈbi ke Niyawa Tuhanin peggeˈ tuhutbi saraˈin? Dumaˈin! Saguwaˈ kataˈuhanbi du weˈ pangurung Tuhanin hadja Niyawanen si kaˈam peggeˈ takalebi duk kinahagad weˈ bi aka-aka mahāp sabab si Isa Almasihin. 3 Babbal pahāp kaˈam iyan! Tagnaˈbi nuhut Isa Almasi, Niyawa Tuhanin pangandelanbin nabangan kaˈam. Saguwaˈ kuweˈitu iye pangandelanbin basagbi nuhut saraˈ tasulat si Musahin supaya kaˈam kinimmatan bentel weˈ Tuhanin. 4 Kēmon meˈ talabeybin sabab sandelbi pu si Isahin, gaˈ ke miyaˈan niyaˈ gunane si kaˈam? Bugtuˈ niyaˈ. 5 Tuhanin, pinangurung weˈ ne si kaˈam Niyawa Sutsihin duk maghinang iye hinangan balakatan diyalemanbi, dumaˈin peggeˈ tuhutbi meˈ pangandaˈakan saraˈin saguwaˈ peggeˈ pakalebi duk kinahagad weˈ bi aka-aka mahāp sabab si Isa Almasihin.

6 Pikilun bi Ibrahim awwalley. Tasulat dem kitab, pinaˈin, “Kinahagad weˈ Ibrahim sanggup Tuhan si iyehin. Sabab pakahagadne miyaˈan, kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin.” 7 Hangkan hep subey tasabutbi weˈ meˈ aˈa asal masandel si Tuhanin, siye tubuˈ Ibrahim teˈedin. 8 Paˈin Tuhanin matuˈuhin dem kitab weˈ bisan meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin kimmatanne du bentel bang sandel siye si iye. Pinahātihan weˈ ne pu Ibrahim matuˈuhin aka-aka mahāp inin. Paˈinne pu si Ibrahim, “Sababnu urunganku kahāpan kēmon manusiyaˈ si dunyahin.” 9 Kinahagad weˈ Ibrahim sanggup Tuhanin duk sabab miyaˈan inurungan iye kahāpan weˈ Tuhanin. Damikkiyan kēmon makahagad si bissā Tuhanin, inurungan kahāpan isab siye.

10 Saguwaˈ kēmon magpaˈin weˈ kinimmatan siye bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutde saraˈin, pagmulkaˈan Tuhanin du siye. Peggeˈ tasulat dem kitab, pinaˈin, “Sasuku gaˈi makatuhut kēmon pangandaˈakan tasulat dem saraˈin, asal pagmulkaˈan Tuhanin siye.” 11 Manjari, pastiˈ teˈed weˈ gaˈ niyaˈ aˈa kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutne saraˈin. Peggeˈ paˈin kitabin isab, “Sine-sine masandel si Tuhanin, kimmatan Tuhanin iye bentel duk ellum iye salama-lama.” 12 Bang niyaˈ siˈ aˈa makatuhut kēmon pangandaˈakan dem saraˈin, gaˈi iye subey sandel pu si Isa Almasi. Peggeˈ niyaˈ isab tasulat dem kitab, pinaˈin, “Aˈa makatuhut kēmon pangandaˈakan dem saraˈin, ellum iye salama-lama.”

13 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ makatuhut kēmon pangandaˈakan dem saraˈin hangkan kēmon pagmulkaˈan Tuhanin. Saguwaˈ si Almasi ilegga gantiˈte bi duk pinaluwas kite bi weˈ ne amban pangalegga Tuhan si kitehin bi. Pangalegga iyehin pinapatey diyataˈ olom. Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Bang aˈahin pinapatey binowet diyataˈ olom, hātinen weˈ tewwaˈ mulkaˈ Tuhanin iye.” 14 Si Almasi maglillaˈ pinapatey kuweˈ miyaˈan supaya sabab iye meˈ kahāpan pananggup Tuhan pu si Ibrahimin awwalley tapangurung du isab si meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin, duk supaya sabab sandelte bi pu si Isa Almasihin papitu Tuhanin du si kite bi Niyawa Sutsi pananggupnen.

Saraˈin duk janjiˈ Tuhanin

15 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, urungante kaˈam upama. Bang niyaˈ duwangan magjanjiˈ bu tapilmahande katas pagjanjiˈande miyaˈan, gaˈ niyaˈ bisan sine makajari mindahanne atawa nambahanne. 16 Manjari Tuhanin, niyaˈ meˈ janjiˈne pu Ibrahim duk si tubuˈnen. Gaˈ paˈin kitabin, “si meˈ tubuˈnen,” hātinen ekka siye. Saguwaˈ paˈin kitabin si dambuwaˈ hadja tubuˈnen duk inin si Almasi. 17 Iye batang pinahātiku si kaˈamin, inin: Tuhanin bakas ngajanjiˈ pu Ibrahim duk nanggup iye weˈ asal tumananne janjiˈne miyaˈan. Paglabey ampat hatus duk tellumpūˈ tahun puwas miyaˈan, pinangurung weˈ Tuhanin saraˈin pu si Musa para si meˈ Yahudihin. Saguwaˈ gaˈi makajari pinaˈin weˈ gaˈi ne binali janjiˈ Tuhan tagnaˈin peggeˈ niyaˈ ne saraˈ. Haget pe janjiˈ Tuhan miyaˈan duk subey du tumananne. 18 Peggeˈ bang upama meˈ kahāpan amban Tuhanin tepe si kite bi bang tuhutte bi meˈ pangandaˈakan saraˈ tasulat si Musahin, na, gaˈ ne niyaˈ guna janjiˈne miyaˈan. Saguwaˈ peggeˈ bakas Tuhanin ngajanjiˈ weˈ ngurung iye kahāpan hangkan miyaˈan pangurungne pu si Ibrahim.

19 Manjari, bang kuweˈ iyan, ine guna saraˈin? Akahante kaˈam, saraˈin pinatamba hadja weˈ Tuhanin supaya kataˈuhan meˈ aˈahin bang ine duseden. Duk kabayaˈan Tuhanin weˈ saraˈ inin tinuhut tiggelan gaˈi pe tekka pitu tubuˈ Ibrahim miyaˈan, si Isa Almasi. Iye hep inin pinaˈin Tuhan si janjiˈnen. Saraˈin pinangurung weˈ Tuhanin si meˈ malaˈikat dinaˈak pangurung pu si Musa. Ubus pinangurung isab weˈ si Musa si meˈ Yahudihin. 20 Saguwaˈ pangajanjiˈ Tuhan pu Ibrahimin, gaˈ iye ngandaˈak sine-sine. Asal iye teˈed dihananne mamissā pu Ibrahimin. Hangkan kataˈuhante weˈ pasōng langkew janjiˈ Tuhanin amban saraˈin.

Kagunahan saraˈin

21 Hatu kannalbi weˈ gaˈi maguyun saraˈin duk janjiˈ Tuhanin. Saguwaˈ maguyun du siye. Peggeˈ bang siˈ miyaˈan niyaˈ saraˈ makaˈurungan kite bi umul gaˈ niyaˈ tamananne, na, bentel ne siˈ kite bi si matahan Tuhan bang tuhutte saraˈ miyaˈan. 22 Saguwaˈ paˈin kitabin weˈ kēmon manusiyaˈin dusehan duk kuweˈ dalil pagbayaˈan siye weˈ dusehin. Hangkan hep sabab sandelte pu si Isahin hadja, tasangkate kahāpan pananggup Tuhanin. Kaˈurungan kite bi umul gaˈ niyaˈ tamananne bang sandel kite bi pu si Isa Almasi.

23 Matuˈuhin gaˈ pe kite bi sandel pu si Isa, kuweˈ kite bi dalil kinalabusu weˈ saraˈin duk gaˈi kite bi lumuwas samantaˈan gaˈi pe kataˈuhante weˈ sandelten makatimbul kitehin. 24 Saraˈin mamanoloˈan kitehin bi tiggelan gaˈ pe tekka Almasi, supaya pagtekka ne Almasi makajari ne kite inampun duk kinimmatan bentel weˈ Tuhanin sabab sandelte pu Almasihin. 25 Kuweˈitu peggeˈ tekka ne si Isa Almasi duk iye ne pangandelanten, gaˈi ne kite subey pinanoloˈan weˈ saraˈ sinulat si Musahin.

26 Kēmon kaˈam meˈ anak Tuhanin ne peggeˈ sandel ne kaˈam pu si Isa Almasi. 27 Peggeˈ kēmon kaˈam sandel ne pu si Isa Almasi duk bakas ne kaˈam pinandi, tandaˈ weˈ nuhut ne kaˈam iye, hangkan ilekkat ne weˈ bi addatnen. 28 Manjari, gaˈ ne niyaˈ pagbiddaˈan Yahudihin duk meˈ aˈa dumaˈin Yahudihin. Gaˈ niyaˈ pagbiddaˈan banyagaˈin duk dumaˈin banyagaˈin. Gaˈ niyaˈ pagbiddaˈan lellahin duk dendehin. Peggeˈ kēmon kaˈam magdambuwaˈ dem atey ne sabab sandelbi pu si Isa Almasihin. 29 Peggeˈ kaˈam sukuˈ pu si Isa Almasi, hangkan meˈ tubuˈ Ibrahim isab kaˈam duk tepe si kaˈam du pananggup Tuhan pu Ibrahimin.

4

1 Pinaˈinku miyaˈan makajari isab inupamahan kuweˈ inin. Upama niyaˈ nakanak, anak dambuwaˈ-buwaˈ, bu matey samanen. Iye ne dapuˈ meˈ alataˈ taˈamban samanen. Saguwaˈ samantaˈan nakanak pe iye kuweˈ du hadja iye banyagaˈ. 2 Peggeˈ pinagbayaˈan pe iye duk meˈ alataˈnen weˈ meˈ aˈa mangipat iyehin. Saguwaˈ bang tekka ne ellew panessaˈ samanen, niyaˈ ne kapatutne magbayaˈ si meˈ alataˈnen. 3 Damikkiyan kite bi isab matuˈuhin, masa kuweˈ mākanak pe kite bi, hātinen gaˈ pe kite bi sandel pu si Isa Almasi, kuweˈ kite bi dalil meˈ banyagaˈ patuhut ne hadja si meˈ kaˈaddat-addatan kapapuˈanten bi duk meˈ biˈat-biˈatan meˈ aˈa si dunya inin. 4 Saguwaˈ pagtekka ellew pangeddew Tuhanin, pinapitu weˈ ne si dunya Anaknen. Inanakan iye weˈ manusiyaˈ. Yahudi iye duk tinuhut weˈ ne saraˈ tasulat si Musahin, 5 supaya tapaluwasne meˈ aˈa si antanan saraˈin duk supaya kite bi hinang Tuhanin meˈ anakne.

6 Kabugtuˈanbi weˈ kaˈam meˈ anakne ne peggeˈ pinapitu weˈ Tuhanin dem ateyte bi Niyawa Sutsihin, iye malaˈi si Anaknen, Isa Almasi. Sabab Niyawa Sutsi dem ateyten bi makajari ne ēnante bi Tuhanin Samate bi. 7 Hangkan hep kuweˈitu dumaˈin ne kaˈam kuweˈ banyagaˈ saguwaˈ anakne ne kaˈam. Duk peggeˈ anakne kaˈam, pangurung Tuhanin du si kaˈam kēmon meˈ kahāpan sukuˈ si meˈ anaknen.

Gagal si Paul si meˈ aˈa Galatiyahin

8 Matuˈuhin masa gaˈ pe kataˈuhanbi Tuhanin, kuweˈ kaˈam meˈ banyagaˈ meˈ tuhan-tuhan tinuhutbin. 9 Saguwaˈ kuweˈitu kataˈuhanbi ne Tuhanin, - pasōng pe, kataˈuhan Tuhanin ne kaˈam, - na, weˈey ne isab batang tuhutbi balik meˈ kaˈaddatan duk meˈ biˈat-biˈatan masahin bu gaˈ du niyaˈ kagunahande? Weˈ bayaˈ ne isab kaˈam binanyagaˈ weˈ de balik? 10 Tuhutbi ne balik meˈ kaˈaddatan meˈ aˈahin, kuweˈ pamahadjebi ellew liˈihin duk meˈ kādjaˈanbi bulan-bulanin atawa musim-musimin. 11 Suse ku si kaˈam, kaw gaˈ niyaˈ kaˈujudan paghinangku maluˈu si kaˈamin.

12 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, pākuku si kaˈam, subey ne kaˈam kuweˈ akuhin peggeˈ kemuwe ku sandel pu si Isa, gaˈ ne ku ngandel si saraˈ āgama Yahudihin. Saguwaˈ kuweˈ ne ku kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin. Duk gaˈ du niyaˈ dusebi si aku saguwaˈ hāp pangahatulbi akuhin matuˈuhin. 13 Kataˈuhanbi du weˈ puˈunku hep kapagmahalayak aka-aka mahāpin si kaˈam matuˈuhin, peggeˈ taˈabut saki ku luˈu si kaˈam. Iye miyaˈan tagnaˈ pagmahalayakku si kaˈamin. 14 Bisan kaˈam kasigpitan manamal sabab sakikun, gaˈ du ku tayikutanbi atawa kalemmiˈanbi saguwaˈ hinatul ku weˈ bi. Pangaddatbi akuhin kuweˈ pangaddatbi malaˈikat amban surgaˈ bang upama niyaˈ tapiyu si kaˈam. Inaddatan ku weˈ bi kuweˈ pangaddatbi Isa Almasi bang upama tapiyu iye si kaˈam. 15 Kēgan teˈed kaˈam masa miyaˈan peggeˈ luˈu ku si kaˈam. Asal tapaˈinku weˈ bang makajari hadja, ugitanbi bisan matabin duk pangurungbi aku, pamakitebi bang saˈingge pangimmatbi akuhin. Saguwaˈ weˈey kuweˈitu pinda ne pangimmatbi akuhin? 16 Hatu kannalbi weˈ kuntarahante kaˈam peggeˈ akahante kaˈam mabennalin.

17 Meˈ aˈa maluˈu magtoloˈ si kaˈam meˈ toloˈ manggaˈi mabennalin, kuweˈ bantuk gagal siye si kaˈam saguwaˈ dumaˈin tapikilden kahāpanbin. Kabayaˈanden hadja weˈ tayikutanbi ku supaya siye hadja tinuhutbin. 18 Asal hāp bang aˈahin gagal si saweˈnen basta hāp hadja sababnen bang weˈey siye gagal. Duk subey kaˈam maggagal bang luˈu ku si kaˈam atawa bang gaˈ ku luˈu. 19 Kimmatante kaˈam kuweˈ meˈ anakku kinalasahankun; hangkan, kuweˈ dende kahunitan bang iye sōng nganak, kahunitan ku mikil sabab kaˈam samantaˈan gaˈi pe kaˈam dambūs-būs nuhut Isa Almasi duk iye ne asal magbayaˈ dem ateybin. 20 Bang siˈ ku luˈu si kaˈam kuweˈitu. Taboˈote siˈ kaˈam magbissā magharap peggeˈ suse ku teˈed si kaˈam.

Si Hagar duk si Sara hinang upama

21 Kaˈam meˈ mabayaˈ manuhut saraˈ sinulat si Musa dem kitabin, gaˈi ke kataˈuhanbi bang ine pinaˈin kitabin? 22 Paˈin kitabin hep weˈ Ibrahim duwe anakne lellahin. Dambuwaˈ anaknen amban andane banyagaˈin duk dambuwaˈin amban andane dumaˈin banyagaˈin. 23 Anakne amban banyagaˈin inanakan sa hinangan si dunyahin. Saguwaˈ anakne amban andane dumaˈin banyagaˈin inanakan panuman Tuhan janjiˈne pu si Ibrahimin. 24 Inin pangandalilanten: dende duwangan inin dalil janjiˈ Tuhan duwehin. Si Hagar, dende banyagaˈin, dalil janjiˈ Tuhan tagnaˈin, iye saraˈ pinangurungne pu si Musa laˈi diyataˈ punu Turusinahin. Duk meˈ manuhut saraˈin kuweˈ meˈ banyagaˈ. 25 Manjari si Hagar dalil punu Turusinahin laˈi si lahat Arab duk dalil meˈ bangsa Yahudihin isab. Banyagaˈ si Hagar duk meˈ anaknen. Damikkiyan isab kēmon meˈ Yahudi kuweˈitu manuhut saraˈ sinulat si Musahin kuweˈ pabanyagaˈ si saraˈin. 26 Saguwaˈ si Sara, anda Ibrahim dumaˈin banyagaˈin, iye dalil kēmon kite bi meˈ masandel pu si Isahin peggeˈ gaˈ kite bi pabanyagaˈ si saraˈ sinulat si Musahin. 27 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

“Magkēg kew, dende, bisan kew gaˈ bakas nganak. Magellang-ellang kew weˈ kēgnun bisan kew gaˈ bakas makalessa peddiˈ. Peggeˈ meˈ tubuˈ dende bakas inambanan weˈ ellanen ekka pe manamal amban meˈ tubuˈ dende maniyaˈ ellanen.”

28 Meˈ kapungtinaˈihanku, kite bi inin meˈ anak Tuhanin sabab tinumanan weˈ ne janjiˈnen. Kite bi kuweˈ si Isahakin inanakan weˈ si Sara panuman Tuhan janjiˈne pu Ibrahimin. 29 Masa miyaˈan isab, nakanak inanakan sa hinangan si dunyahin, si Ismaˈel, pinahunitan weˈ ne nakanak inanakan sabab balakat Niyawa Tuhanin. Damikkiyan kite bi kuweˈitu pinahunitan teˈed weˈ meˈ mapabanyagaˈ si saraˈ tasulat si Musahin. 30 Saguwaˈ ine teˈ paˈin kitabin? Paˈin kitabin, “Patahalaˈun dende banyagaˈin duk anaknen peggeˈ gaˈ niyaˈ pusakaˈ pangurung si anak banyagaˈin. Kēmon pusakaˈin sukuˈ si anak dende dumaˈin banyagaˈin.” 31 Hangkan meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, dumaˈin kite bi kuweˈ anak dende banyagaˈin saguwaˈ kuweˈ kite bi anak dende dumaˈin banyagaˈin.

5

Pateteg kaˈam duk kaˈam luhaya

1 Dumaˈin ne kite bi kuweˈ banyagaˈ subey nuhut pangandaˈakan saraˈ sinulat si Musahin peggeˈ bakas pinaluhaya ne kite bi weˈ Almasi. Hangkan daˈa teˈed kaˈam ngatu binanyagaˈ balik saguwaˈ pateteg kaˈam duk kaˈam luhaya.

2 Tentemanun bi pinaˈinku inin. Bang paˈinbi weˈ subey kaˈam magislam supaya kaˈam kinimmatan bentel weˈ Tuhanin, papitu Almasihin gaˈ niyaˈ gunane si kaˈam. 3 Asal sessaˈante kaˈam balik weˈ sasuku magislam sa pangandaˈakan saraˈin, subey tuhutde kēmon pangandaˈakan saraˈin. 4 Sasuku kaˈam magpaˈin weˈ inampun duk kinimmatan kaˈam bentel weˈ Tuhanin sabab panuhutbi saraˈin, tinayikutan ne weˈ bi Almasi. Sumapeˈ ne kaˈam amban lasa duk aseˈ Tuhanin. 5 Saguwaˈ kite bi, iye inase-aseten bi, weˈ ampun Tuhanin kite bi duk kimmatanne kite bi bentel sabab balakat Niyawanen duk peggeˈ sandel kite bi pu Almasi. 6 Peggeˈ bang ne kite bi sandel pu si Isa Almasi, saliˈ-saliˈ ne kite bi si pagmatahan Tuhanin bisan kite bi bakas magislam atawa gaˈ. Iye mamahalgaˈ si Tuhanin bang takite sandelten bi si lasate si pagkasiten bi.

7 Matuˈuhin tinuhut teˈed weˈ bi toloˈ mabennal sabab si Isa Almasihin. Saguwaˈ kuweˈitu sine mamages kaˈamin hangkan gaˈi ne tuhutbi? 8 Dumaˈin Tuhanin mamages kaˈamin, peggeˈ iye manawag kaˈamin duk kaˈam nuhut Isa Almasi. 9 Meˈ toloˈ manggaˈi mabennalin palatag sa pinaˈin eliˈanin, “Bisan da puddut pasulig makapasulig tibuˈukan addunin.” 10 Saguwaˈ bisan ne kuweˈ miyaˈan, peggeˈ magpungtinaˈi kite bi sabab sandelte bi si Panuhutanten bi Isa Almasi, kabugtuˈanku weˈ gaˈi du tuhutbi panoloˈ seddili amban meˈ bakas panoloˈku si kaˈamin. Duk aˈa manasew pikilanbin sabab meˈ toloˈne manggaˈi mabennalin, asal legga Tuhanin du iye bisan sine.

11 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ magtoloˈ pe koˈ ku weˈ subey kite bi magislam supaya kinimmatan kite bi bentel weˈ Tuhanin. Bang toˈo inin weˈey pe ku bininasa weˈ meˈ Yahudihin? Bang siˈ ku magtoloˈ weˈ subey aˈahin magislam, gaˈi ne siˈ ku kaˈastelande bisan ne ku magtoloˈ isab sabab kamatey Isa Almasi diyataˈ olomin. 12 Bang du siˈ meˈ aˈa manasew kaˈam iyan dumaˈin hadja magislam saguwaˈ ngapun dide ne manalus.

13 Manjari kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, tapeneˈ kaˈam weˈ Tuhanin supaya kaˈam tapaluhayane hangkan gaˈi ne subey tuhutbi saraˈin. Saguwaˈ dumaˈin hātine inin weˈ peggeˈ luhaya ne kaˈam, makajari ne ūtanbi meˈ napsu baranbin. Gaˈi. Saguwaˈ subey kaˈam magtabang-tinabang peggeˈ maglasa-ilasa kaˈam. 14 Peggeˈ kēmon pangandaˈakan saraˈ tasulat si Musahin tatuhutte ne bang tuhutte dambuwaˈ daˈakan inin: “Kalasahanun saweˈnun kuweˈ pangalasanu dinun.” 15 Saguwaˈ bang iye bahanbin magkekkeb duk magsasaˈ kuweˈ asu, na pahatul kaˈam peggeˈ ujud magkaˈat iyan pagdambuwaˈ ateybin.

Nuhut napsuten atawa nuhut Niyawa Tuhanin

16 Inin pinaˈinku si kaˈamin: tuhutun bi pangandaˈakan Niyawa Sutsihin, manjari gaˈi iyan ūtanbi napsubin. 17 Peggeˈ kinabayaˈan napsuten bi duk kinabayaˈan Niyawa Tuhanin gaˈi maguyun. Magkuntara duwe inin hangkan hep gaˈi tahinangte meˈ hinangan kinabayaˈante hininangin. 18 Bang iye tinuhutbin kinabayaˈan Niyawa Tuhanin, gaˈ ne niyaˈ kaput saraˈin si kaˈam.

19 Bang napsuden iye tinuhut meˈ aˈahin mura kataˈuhan peggeˈ inin meˈ hinanganden: magjina siye, baˈisan siye, duk gaˈi siye iyaˈ magkadupangan. 20 Pahadjede meˈ tuhan-tuhanin. Hininang-hinang weˈ de saweˈden duk magbahasa siye. Magkuntara siye duk magsasaˈ. Magkimbū siye duk magkaˈastel. Iye luwal pinikilden kinabayaˈanden hadja, gaˈi tapikilde saweˈden. Magpaˈil-paˈil siye. 21 Pagnapsuhande panyap saweˈden. Maglangohan siye duk bang magtipun siye maglami-lami, luwal siye maginuman duk magkadupangan. Niyaˈ pe meˈ hinangande seddili kuweˈ inin. Ambat tabalikku bakas pinaˈinku si kaˈam matuˈuhin, weˈ meˈ aˈa maghinang meˈ hinangan malaˈat inin asal gaˈi teˈed sinakup dem pagbayaˈan Tuhanin.

22 Saguwaˈ aˈahin bang pinagbayaˈan iye weˈ Niyawa Tuhanin, iye inin meˈ hinangannen: malasa iye si pagkasine, kēgan dem ateynen, duk hāp pamikilnen. Taˈu iye magpasensiya si saweˈne duk hāp addatnen si pagkasinen. Be-tabang iye duk kapangandelan iye. 23 Diyawaˈ pagateynen duk gaˈi ūtanne napsunen. Sabennal gaˈ niyaˈ saraˈ kuntara si meˈ hinangan inin. 24 Duk kēmon meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasihin, kimmatande ne weˈ napsuden kuweˈ dalil bakas matey magtuhut duk si Isa pangalansang iye diyataˈ olomin. Hātinen, gaˈi ne tuhutde napsuden duk sasuku kinabayaˈan baranden. 25 Peggeˈ kaˈurungan ne kite bi umul baˈahu weˈ Niyawa Tuhanin, subey ne kite bi ngatu pagbayaˈanne. 26 Subey kite bi gaˈi abbuhan. Daˈa kite bi maˈastel saweˈte bi duk daˈa kite bi ngimbūhan saweˈte bi.

6

Magtabang-tinabang kaˈam

1 Meˈ kapungtinaˈihanku, bang niyaˈ dambuwaˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin tasaˈut maghinangan laˈat, kaˈam meˈ pinagbayaˈan weˈ Niyawa Tuhanin subey iye sagdabi supaya iye taboˈobi balik nuhut kinabayaˈan Tuhanin. Saguwaˈ subey pahāp-hāpbi panoloˈbi iyehin. Duk pahatul-hatul kaˈam kaw kaˈam isab tasassat weˈ seyitanin duk kapagduse kaˈam. 2 Magtabang-tinabang kaˈam peggeˈ bang hinangbi inin, tuhutbi pangandaˈakan Isa Almasihin. 3 Bang niyaˈ aˈa magpikil weˈ hāp ne teˈed iye, bu gaˈi du, aˈa iyan madupang dine hadja. 4 Subey kaˈam dangan-dangan pandogahanbi pahāp-hāp di hinanganbin. Bang asal hāp hinanganbin makajari kaˈam sinna si dibin. Daˈa iye pagsinnahanbin weˈ hāp hinanganbin amban hinangan saweˈbin. 5 Peggeˈ kite bi dangan-dangan subey kuwiraw si di hinanganten bi.

6 Duk kaˈam meˈ inusihatan lapal Tuhanin, subey tabangbi sukal aˈa magusihat si kaˈamin.

7 Daˈa kaˈam salaˈ si pamikilbin. Gaˈi tapadupang Tuhanin. Ine-ine tanem aˈahin, iye du isab bayuˈan miyaˈan taˈeddoˈnen. Hātinen ine-ine hinang aˈahin, tinumbasan iye sa hininangnen. 8 Bang iye tinuhutnen napsunen, iye panumbas iyehin matey du iye duk tapī si narkaˈ. Bang iye tinuhutnen kinabayaˈan Niyawa Tuhanin, panumbas iyehin umul gaˈ niyaˈ tamananne si surgaˈ. 9 Hangkan, subey kite bi gaˈi jumuˈ maghinangan hāp. Peggeˈ bang maghinangan hāp ne paˈin kite, niyaˈ waktu si pasōngan, urungan Tuhanin kite bi kahāpan. 10 Hangkan kahabaˈ niyaˈ lugalte bi subey kite bi maghinangan hāp si kēmon aˈa, lagiˈ ne si meˈ pungtinaˈite bi masandel pu si Isa Almasihin.

Panessaˈ si panambusan

11 Payamanun bi meˈ sulatan mahadje inin. Aku manulat inin tuˈu si panambusan sulatkun. 12 Meˈ aˈa luwal manegeˈ-negeˈ kaˈam dinaˈak magislamin, iye inapasden weˈ sanglitan meˈ Yahudihin siye. Tinalew siye si meˈ pagkaside Yahudihin kaw siye bininasa sabab sandelde pu si Isa Almasi mamatey diyataˈ olomin. 13 Bisan du siye magtoloˈ weˈ subey kaˈam magislam sa pangandaˈakan saraˈ tasulat weˈ si Musahin, gaˈi du tuhutde kēmon pangandaˈakan dem saraˈin. Segeˈde kaˈam magislam supaya hadja siye kapagabbu weˈ siye makahumatan kaˈamin hangkan kaˈam magislam. 14 Saguwaˈ aku, gaˈ niyaˈ seddili pagabbuhanku luwal hadja sabab kamatey Panuhutanten bi, Isa Almasi sababku. Peggeˈ matey iye ilansang diyataˈ olom supaya ku tapaluwasne amban dusekun. Duk sabab kamateynen gaˈi ne ku taboˈo-boˈo weˈ meˈ napsu malaˈat si dunya inin duk gaˈ ne niyaˈ bayaˈku si meˈ hinangan malaˈat si dunya inin. 15 Gaˈ niyaˈ kagunahanne bisan aˈahin magislam atawa gaˈi. Iye mamahalgaˈin weˈ bakas binaˈahuhan ne kite weˈ Tuhanin. 16 Kēmon manuhut meˈ pinaˈinku inin, karayaw siye kaˈaseˈan Tuhanin duk karayaw pasanyangne dem ateyden, duk dumaˈin hadja siye, saguwaˈ kēmon isab meˈ aˈa Tuhanin, Yahudi ke atawa dumaˈin Yahudi.

17 Tinagnaˈan maˈin kabayaˈankun gaˈ ne niyaˈ nasew aku pasal kapatutku magmahalayak sabab si Isa Almasihin. Sabab meˈ paliˈ si baranku inin pastiˈ weˈ daraˈakan Isa Almasi ku.

18 Meˈ kapungtinaˈihanku, karayaw du kaˈam luwal ipat Isa Almasi, Panuhutanten bi. Amin. Wassalam

Epesus

1

2

3

4

5

6

Sulat si Paul si meˈ aˈa Epesusin

Pahāti sabab sulat si Paul si meˈ aˈa Epesusin

Puweblo Epesusin laˈi si Asiya Dikiˈ. Puweblo Epesusin masaley hadje teˈed duk ekka aˈa patennaˈ laˈi. Bantu puweblo miyaˈan sabab dayahan meˈ aˈahin duk ekka bayuˈ-bayuˈan pagadjak-adjakde, duk sabab tuhan-tuhan dende sinumbaden inēnan Artemis. Tellun tahun si Paul laˈi si puweblo miyaˈan magusihat sabab Isa Almasi. Ekka aˈa makakale si usihatnen. Niyaˈ isab meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinang si Paul laˈi duk ekka kahagad pu si Isa laˈi. Puwas tellun tahun tahalaˈ si Paul duk palanjal iye pī si meˈ kalahatan seddili.

Sulat inin dumaˈin hadja para si meˈ masandel pu si Isa si Epesusin saguwaˈ para si meˈ sinduwe si meˈ lahat matapitin du isab. Sinulat inin weˈ si Paul sābune dem kalabusu si puweblo Roma.

Tuˈu dem sulat inin inaka dahuˈ weˈ si Paul weˈ kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin pinagdambuwaˈ ne, ubus bu inakahan isab siye weˈ ne bang saˈingge subey kawul-piˈilden duk bang saˈingge pangandaˈagde nakuraˈ seyitanin.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul, pinasampay piyu si kaˈam meˈ aˈa Tuhan luˈu si lahat Epesusin, meˈ mapateteg pu si Isa Almasihin. Amban bayaˈ Tuhan hangkan ku inin kawakilan weˈ Isa Almasi magmahalayak aka-aka mahāp amban iyehin. 2 Karayaw luwal kaˈam ipat Samaten bi Tuhanin duk Panuhutanten bi Isa Almasi. Karayaw isab pasanyangde dem ateybin.

Pudjite bi Tuhanin sabab tahinangne si kitehin bi

3 Pudjite bi Tuhanin, Sama Isa Almasi, Panuhutanten bi. Peggeˈ magdambuwaˈ ne kite bi duk Isa Almasi, iledjikiˈan kite bi weˈ Tuhanin. Pinangurung weˈ ne si kite bi kēmon bayuˈ-bayuˈan kahāpan amban surgaˈ, kahāpan gaˈi usaˈ salama-lama. 4 Gaˈ pe dunyahin pinapanjari, andang ne kite bi tapeneˈ weˈ ne hinangne meˈ aˈane sabab magdambuwaˈ kite bi duk Isa Almasi. Hangkan kite bi peneˈne, supaya kite bi sutsi duk gaˈ ne niyaˈ tamak-tamakte bi si pagmatahanne.

5 Hawal lasane si kitehin bi, andang ne tapikil weˈ Tuhanin weˈ hinangne kite bi meˈ anakne sabab bakas tahinang Isa Almasihin. Inin asal kasinnahannen duk kinabayaˈanne hininangin. 6 Pudjite bi Tuhanin sabab lasane duk aseˈne manggaˈi takila-kilahin, iye lasane duk aseˈne pinangurungne si kitehin bi sabab tahinang Isa Almasi, Anakne kinalasahannen. 7 Sabab kamatey Almasihin pinaluwas ne kite bi, hātinen inampun ne weˈ Tuhanin meˈ duseten bi. Asal hadje hep teˈed lasa duk aseˈ Tuhanin si kite bi! 8 Pangurungne si kite bi kēmon kataˈu duk pamikil duk 9 pinakitaˈu ne weˈ ne si kite bi ginaraˈne andangin. Gaˈ inin niyaˈ ngataˈuhanne matuˈuhin. Duk andang tapikilne weˈ Almasi manumanan kēmon kinabayaˈanne hininangin. 10 Kabayaˈan Tuhanin hep weˈ bang taˈabut waktu pangeddewnen pinagdambuwaˈ ne kēmon pinapanjarinen, kēmon malaˈi si surgaˈin duk kēmon matuˈu si dunyahin, duk Almasi magbayaˈ si siyehin kēmon.

11 Kēmon hininang Tuhanin hininang weˈ ne peggeˈ inin kinabayaˈannen duk inin ginaraˈnen. Ubus, peggeˈ iye ginaraˈnen, tapeneˈ kami weˈ ne manjari meˈ aˈane peggeˈ magdambuwaˈ ne kami duk Almasi. Inin ginaraˈnen kemuwe tagnaˈ awwalley pe. 12 Kami madehellu-dehellu mangase-ngase pu Almasihin. Iye jānnen hangkan kami tapeneˈ, supaya pudji kami lasa duk aseˈ Tuhanin.

13 Duk kaˈam manjari aˈa Tuhanin isab sakaliˈ takalebi lapal mabennalin, hātinen aka-aka mahāp sabab katimbulanbin. Sandel kaˈam pu si Almasi duk pinapiyu isab weˈ Tuhanin si kaˈam Niyawa Sutsi pananggupnen, tandaˈ weˈ sukuˈ si iye ne teˈed kaˈam. 14 Niyawa Sutsi pinangurungne si kitehin bi, tandaˈ weˈ asal tasangkate bi du si pasōngan kēmon pananggup Tuhan si meˈ aˈanen, duk kabugtuˈante bi ne weˈ kaˈujudannen luhaya teˈed kite bi. Pudjite bi lasa duk aseˈ Tuhanin.

Pangampun si Paulin

15 Iye hep inin sababnen hangkan kemuwe takaleku weˈ sandel ne kaˈam si Panuhutan kamihin si Isa, duk weˈ malasa kaˈam si kēmon meˈ aˈa Tuhanin, 16 gaˈi ku padeheng magsukul si Tuhan sababbi. Bang ku ngampun, luwal du isab kaˈam tabangkilku. 17 Duk māku-māku ku si Tuhan, Sama Panuhutanten bi Isa Almasi, Tuhan mapataˈ pinudjihin. Māku-māku ku karayaw pangurungne kaˈam Niyawa Sutsihin, iye mangurungan kataˈu si kaˈamin duk pakataˈune du si kaˈam pasal Tuhanin supaya pasōng Tuhanin kataˈuhanbi. 18 Duk pāku-pākuku isab karayaw pinakellum akkalbin supaya tahātibi teˈed bang ine inase-asebi amban iyehin peggeˈ tapeneˈ kaˈam weˈ ne dinaˈak nuhut iye. Duk supaya isab tahātibi bang saˈingge kahāp meˈ bayuˈ-bayuˈan pananggupne pinangurung si meˈ aˈanen, 19 duk supaya isab tahātibi bang saˈingge hadje balakatnen si kite bi meˈ masandel si iyehin. Iye du isab inin balakat ginunanen 20 sakaliˈ pinakellum weˈ ne balik Isa Almasi amban kamateynen duk pinatingkoloˈ iye weˈ ne si kanawanne, lugal mabangsahanin laˈi si surgaˈ. 21 Pinalangkew Almasi weˈ Tuhanin. Langkew pe iye amban kēmon magbayaˈin duk sasuku taga kapatut duk balakatin. Langkew gellalnen amban kēmon bakas ginellalin, dumaˈin hadja si dunya inin saguwaˈ sampay si ahilat. 22 Dinaˈak Almasi weˈ Tuhanin magbayaˈ si kēmon-kēmonin. Duk iye tapeneˈ Tuhan magnakuraˈ si kēmon meˈ masandel si iyehin. 23 Isa Almasi dalil kōkin duk kēmon meˈ masandel si iyehin dalil barannen. Tipun laˈi si siye kēmon addat duk pikilan Almasihin. Duk antag-antag si dunya duk si surgaˈ laˈi iye.

2

Puwasan Tuhanin duseten sabab tahinang Almasihin

1 Na, kaˈam matuˈuhin gaˈ niyaˈ umulbi baˈahu amban Tuhan; kuweˈ kaˈam dalil aˈa matey sabab hinanganbi malaˈatin duk meˈ dusehin. 2 Masa miyaˈan addatbin kuweˈ addat meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. Iye tinuhutbin nakuraˈ seyitanin. Iye hep magbayaˈ si meˈ aˈa gaˈi takite diyataˈ mahawanin duk kuweˈitu iye isab magbayaˈ si meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 3 Kite bi kēmon kuweˈ siyehin du matuˈuhin peggeˈ luwal hinangte bi ine-ine kinabayaˈanten bisan kataˈuhante weˈ laˈat miyaˈan. Ine-ine kinabayaˈan baranten duk ine-ine kasinnahan ateyten, iye miyaˈan luwal hininangten ne paˈin. Hangkan hep kite bi kuweˈ meˈ sinduwehin pagmulkaˈan weˈ Tuhanin peggeˈ iye miyaˈan matalep si kitehin bi.

4 Saguwaˈ bisan kite bi kuweˈ miyaˈan, hadje teˈed aseˈ Tuhan si meˈ manusiyaˈin duk malasa teˈed iye si kite bi, 5 hangkan bisan kite bi kuweˈ aˈa matey sabab meˈ hinangante bi malaˈatin, pinakellum kite bi weˈ ne patuhut pu Almasi. Timbul kaˈam sabab lasane duk aseˈne si kaˈamin. 6 Duk peggeˈ magdambuwaˈ kite duk Almasi, pinakellum isab kite weˈ Tuhanin patuhut pu Almasi duk pinatuhut isab kite si iye magbayaˈ laˈi si surgaˈ. 7 Hininang inin weˈ Tuhanin, supaya tapakitehanne salama-lama weˈ gaˈi teˈed takila-kila lasane duk aseˈne si kitehin sabab bakas tahinang Isa Almasihin. 8 Peggeˈ sabab lasa duk aseˈ Tuhanin hep hangkan kaˈam timbul pagsandel ne kaˈam pu si Almasi. Dumaˈin sabab hinanganbin hangkan kaˈam timbul, saguwaˈ lasa-lasahan Tuhan inin si kaˈam. 9 Gaˈi kaˈam makapagabbu, peggeˈ dumaˈin hangkan kaˈam timbul sabab hinanganbi mahāpin. 10 Peggeˈ binaˈahuhan kite weˈ Tuhanin sakaliˈ kite magdambuwaˈ duk Almasi supaya tahinangte meˈ hinangan mahāp ginaraˈne si kite andangin.

Magdambuwaˈ duk Almasi

11 Na, essebun bi bang saˈingge kaˈam matuˈuhin. Dumaˈin kaˈam Yahudi duk inudjiˈ kaˈam weˈ meˈ Yahudihin peggeˈ gaˈi kaˈam magislam bu siye magislam. Saguwaˈ addatde miyaˈan hininang weˈ manusiyaˈ si barande du hadja. 12 Matuˈuhin asal tala teˈed kaˈam amban Almasi. Duk gaˈ kaˈam sakup si meˈ tubuˈ Israˈilin, meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin. Gaˈ isab kaˈam sakup si meˈ janjiˈ Tuhan si meˈ aˈanen. Ellum kaˈam tuˈu si dunya inin saguwaˈ gaˈ niyaˈ ase-asebi tabang amban Tuhan bu labi pe, gaˈi bisan kataˈuhanbi bang sine Tuhanin. 13 Saguwaˈ kuweˈitu magdambuwaˈ ne kaˈam duk Isa Almasi; bisan kaˈam bakas tala amban iye matuˈuhin, taboˈo ne kaˈam kuweˈitu patapit si Tuhan peggeˈ matey Almasi pamuwasne meˈ dusebin. 14 Inurungan kasanyangan kite bi peggeˈ pinaghāp kite bi weˈ Almasi; kami meˈ Yahudihin duk kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, inānan weˈ ne pagkuntaraten bi kuweˈ dalil ilarak weˈ ne dinding si elletten bi. 15 Sabab kamateyne diyataˈ olomin, inānan ne weˈ ne kapatut saraˈ meˈ Yahudihin sampay pangandaˈakannen. Inānan miyaˈan weˈ ne supaya kami meˈ Yahudihin duk kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin magdambuwaˈ atey ne, saliˈ-saliˈ sandel si iye duk pinaghāp ne kite bi. 16 Sabab kamateyne diyataˈ olomin, pinaghāp ne weˈ Almasi Yahudihin duk dumaˈin Yahudihin, duk gaˈi ne siye magbanta duk pinagdambuwaˈ ne siye weˈ ne. Damikkiyan sabab kamateynen maghāp kite bi duk Tuhanin. 17 Hangkan pitu Almasi magaka weˈ makajari kite bi kēmon maghāp duk Tuhanin. Inakahan kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, meˈ matala amban Tuhanin, duk kami meˈ Yahudihin isab, meˈ matapit si Tuhanin. 18 Kēmon kite bi, Yahudi duk dumaˈin Yahudi, saliˈ-saliˈ kite bi tabangan Niyawa Tuhanin supaya kite bi tapī si Samate bi Tuhanin palabey amban Almasi.

19 Na, hangkan hep kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, dumaˈin ne kaˈam meˈ aˈa liyu-liyu saguwaˈ meˈ aˈa Tuhanin ne kaˈam magtuhut duk meˈ aˈane tagnaˈin duk sakup ne kaˈam si meˈ anak Tuhanin. 20 Kēmon kite bi dalil lumaˈ. Si Isa Almasi batu panenggehan lumaˈin. Olom lumaˈin meˈ kawakilanin duk meˈ kanabihanin. 21 Dalil pinagtoket ne paˈin weˈ Almasi meˈ panyap lumaˈin duk ngahadje lumaˈin sampay ujudnen manjari langgal pataˈ patennaˈan Tuhanin. 22 Na, kaˈam isab, peggeˈ magdambuwaˈ ne kaˈam duk Almasi, kuweˈ dalil panyap lumaˈ kaˈam magtuhut duk meˈ sinduwehin duk pinagtoket kaˈam sampay ujud manjari kaˈam lumaˈ Tuhanin duk luˈu patennaˈ Niyawa Tuhanin si kaˈam.

3

Maghinang si Paul si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi

1 Iye hep inin sababnen hangkan ku māku-māku si Tuhan para si kaˈam. Tiyaˈ ku kinalabusu sabab pagmahalayakku si kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin pasal Isa Almasi. 2 Bakas takalebi du weˈ peggeˈ malasa duk maˈaseˈ Tuhanin, niyaˈ hinang pinangandel weˈ ne si aku duk hinang inin para si kahāpanbi du. 3 Ginaraˈ Tuhanin, gaˈ niyaˈ bakas ngataˈuhanne matuˈuhin saguwaˈ pinakitaˈu inin weˈ ne si aku. Bakas akahante kaˈam kuweˈahat sabab inin tuˈu si sulat inin 4 duk bang batsabi, tahātibi du isab bakas pinakitaˈu si aku sabab Almasihin. 5 Gaˈ inin pinakitaˈu weˈ Tuhanin si meˈ manusiyaˈ awwalley. Saguwaˈ kuweˈitu pinakitaˈu ne weˈ Niyawa Tuhanin si meˈ kawakilannen duk si meˈ aˈa magpalataˈ bissānen. 6 Iye inin ginaraˈ Tuhan pinakitaˈune si kamihin, weˈ kaˈam meˈ dumaˈin Yahudihin, sumakup ne kaˈam si kami meˈ Yahudihin iledjikiˈan weˈ Tuhanin duk sakup ne kaˈam si baran Almasihin, hātinen si meˈ masandel si iyehin. Duk kēmon sanggup Tuhanin sukuˈ si kaˈam isab peggeˈ kinahagad weˈ bi aka-aka mahāpin.

7 Sabab aseˈ duk balakat Tuhanin pinasukuˈan ku hinang weˈ Tuhanin dinaˈak minahalayak aka-aka mahāp inin. 8 Amban kēmon meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, aku tamanan madiyawaˈ pagaˈanen. Saguwaˈ aku pe tapeneˈ Tuhanin dinaˈak piyu si meˈ dumaˈin Yahudihin, ngakahan siye sabab meˈ ledjikiˈ gaˈi takila-kila pinangurungne si kitehin bi kēmon sabab Almasi. 9 Duk Tuhan magpapanjari kēmon-kēmonin, dinaˈak ku isab weˈ ne magpahāti si kēmon aˈa bang ine hininangnen supaya magjatu ginaraˈne tagnaˈley pe teˈed duk gaˈ bakas pinakitaˈu weˈ ne matuˈuhin. 10 Gaˈ inin pinakitaˈu weˈ Tuhanin matuˈuhin peggeˈ kabayaˈannen weˈ kataˈuhan du weˈ meˈ malaˈikat taga kapatut duk balakatin, weˈ asal lalem kēmon bayuˈ-bayuˈan kataˈu Tuhanin. Kataˈuhande inin sababte bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin. 11 Ginaraˈ Tuhan inin andang ne tapikilne tagnaˈ awwalley pe duk magjatu ginaraˈne inin sakaliˈ ne pinapitu weˈ ne Isa Almasi, Panuhutanten bi. 12 Peggeˈ magdambuwaˈ ne kite bi duk Almasi duk peggeˈ sandel kite bi si iye hangkan bahani ne kite bi duk gaˈi kite bi magalang-alang pī si panaˈanan Tuhanin. 13 Hangkan hep junjungku si kaˈam, paˈasigun bi ateybin bisan ku ituˈ magsandal kabinasahan sabab pagmahalayakku si kaˈamin. Kēmon inin para si kahāpanbi du.

Lasa Almasihin

14 Bang tapikil-pikilku ginaraˈ inin, asal pasujud ku si Samate bi Tuhanin. 15 Iye mangurung umul si kēmon magtewtey-anak si surgaˈ duk si dunyahin. 16 Pāku-pākuku si Tuhanin, peggeˈ hadje teˈed lasanen duk aseˈnen duk balakatnen, karayaw papagenne teˈed ateybin sabab Niyawanen. 17 Karayaw isab weˈ teteg Almasi luˈu dem ateybi sabab sandelbi si iyehin. Pāku-pākuku isab karayaw haget teˈed lasabi si Tuhanin duk si pagkasibin. 18 Bang haget lasabin, tahātibi teˈed iyan duk kēmon aˈa sukuˈ si Tuhanin, tahātide du isab bang saˈingge hadje lasa Almasi manggaˈi takila-kilahin. 19 Toˈo asal karayaw kataˈuhanbi bang saˈingge hadje lasanen - bisan gaˈi tahātite kēmon - supaya tipun luˈu si kaˈam kēmon addat duk pikilan Tuhanin.

20 Pudjite bi Tuhanin peggeˈ sabab balakatne pinapitune dem ateyten bi, mas pasōng pe tahinangnen amban kēmon tapākuten atawa bisan tapikilten. 21 Pudjite bi Tuhanin, kēmon kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Pudjite bi Tuhanin sabab Almasi salama-lama gaˈ tamanan. Amin.

4

Magsulut-sulut meˈ tindeg Almasihin

1 Tiyaˈ ku kinalabusu sabab panuhutku Panuhutanten bi. Junjungku si kaˈam, ine-ine hinangbi, subey hinanganbin tewwaˈ si matahan Tuhan peggeˈ tapeneˈ kaˈam weˈ ne. 2 Subey diyawaˈ ateybin duk lunuk, duk subey kaˈam magpasensiya. Magmahāp kaˈam si saweˈbi pamakitebi lasabin. 3 Paggeˈesanun bi hinang inin supaya luwal kaˈam magsulut-sulut ne paˈin, peggeˈ pinagdambuwaˈ kaˈam weˈ Niyawa Tuhanin. 4 Kite bi kēmon pinagdambuwaˈ dalil baran Almasihin. Dambuwaˈ du barannen. Dambuwaˈ du isab hadja Niyawa Tuhanin. Damikkiyan dambuwaˈ du hadja inase-aseten bi kēmon peggeˈ saliˈ kite bi tapeneˈ weˈ Tuhanin. 5 Dambuwaˈ du hadja isab Panuhutanten bi duk dambuwaˈ pangandelanten bi kēmon, iye si Almasi. Duk dambuwaˈ du hadja jānnen hangkan kite bi pinandi. 6 Dambuwaˈ du isab hadja Tuhanin duk iye sama meˈ aˈahin kēmon. Iye magbayaˈ si kēmonin. Antag-antag laˈi iye duk tuˈu isab iye dem ateyte bi kēmon.

7 Bisan kite bi magdambuwaˈ saguwaˈ dangan-dangan kite bi kaˈurungan magseddili-seddili kapandeyan weˈ Almasi. Urunganne kite tamanan kabayaˈannen. 8 Paˈin kitabin hep,

“Paˈangkatne hap surgaˈin ekka taboˈone meˈ pilisu, duk inurungan weˈ ne meˈ aˈanen kahāpan.”

9 Na, bang pinaˈin weˈ paˈangkat iye, hātinen weˈ duwaˈi dahuˈ iye pitu si dunya. 10 Na, mapitu si dunya inin, iye du isab mapaˈangkat balikin pī diyataˈ si dambiyaˈ langit supaya antag-antag si tibuˈukan alamin laˈi du isab iye. 11 Iye du isab “mangurung kahāpan si meˈ aˈanen”. Niyaˈ kawakilan weˈ ne magmahalayak lapalnen. Niyaˈ isab urunganne kapandeyan magpalataˈ bissānen. Sinduwehin urunganne kapandeyan ngahumatan meˈ aˈahin nuhut Almasi. Niyaˈ isab urunganne kapandeyan magusihat duk ngahatul meˈ masandel pu Almasihin. 12 Hininang inin weˈ Almasi supaya tahinang meˈ masandel si iyehin meˈ bayuˈan hinangde si Tuhanin supaya siye, meˈ dalil barannen, magasig-inasig du siye duk ngabasag sandelden. 13 Ujudnen saliˈ-saliˈ ngabasag sandelten bi duk magkasōng pangataˈuten bi kēmon sabab Almasi, Anak Tuhanin. Manjari pagen ne sandelte pu Almasihin duk kawul-piˈilten kuweˈ ne kawul-piˈil Almasihin. 14 Bang pagen ne sandelten, na, pikilanten dumaˈin ne kuweˈ pikilan nakanak mura tapadupang. Gaˈi ne kite kahumatan weˈ panoloˈ ine-ine. Dumaˈin ne kite kuweˈ meˈ aˈa sinduwehin, ine-ine panoloˈ si siye weˈ meˈ guru pangakkalin, kahagadde kuweˈ dalil patuhut ne hadja siye tungan-tungan siye boˈo goyakin atawa baliyuhin. 15 Saguwaˈ kite bi, iye binissāten bi si meˈ saweˈten bi sabab toloˈ mabennalin hawal lasate bi si siyehin. Manjari pasōng ngabasag sandelte pu Almasihin duk kawul-piˈilten manjari ne kuweˈ kawul-piˈilnen. Iye hep dalil kōkin 16 duk kite bi meˈ masandel si iyehin dalil barannen. Kēmon bayuˈan si baranin, iye magbayaˈ si siyehin kōkin. Kēmon siye magsugpat pahāp-hāp duk pagen siye sabab meˈ ohat mangantanan siyehin. Bang kēmon bayuˈan si baranin dangan-dangan ngahinang-hinang pinasukuˈ si iyehin, nulig baran miyaˈan duk ngabasag. Damikkiyan kite bi meˈ dalil baran Almasihin, bang kite bi maglasa-ilasa duk magtabang-tinabang, ngabasag duk ngapagen sandelten bi.

Binaˈahuhan kawul-piˈilin bang nuhut pu Almasi

17 Hangkan hep sessaˈante kaˈam peggeˈ kaˈurungan ku kapatut weˈ Panuhutanten bi. Amey-amey daˈa ne tuhutun bi meˈ addat meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin peggeˈ gaˈ niyaˈ kagunahan meˈ pamikilden. 18 Kuweˈ lanab dem pikilanden. Gaˈ niyaˈ umulde salama-lama amban Tuhan peggeˈ gaˈi kataˈuhande Tuhanin duk tuwas ateyden. 19 Gaˈi ne siye iyaˈ. Iye ne hadja luwal tinuhutden meˈ napsuden duk baˈisan siye duk gaˈi siye ngatu kaduhulan.

20 Saguwaˈ kaˈam, dumaˈin kuweˈ miyaˈan taˈayabi amban Almasihin. 21 Takalebi sabab iye duk peggeˈ kaˈam meˈ tindegne katoloˈan kaˈam toloˈ mabennal amban iyehin. 22 Hangkan lebbahanun bi ne meˈ addatbi matuˈuhin. Peggeˈ meˈ addatbi iyan ngakkalan kaˈam hangkan ūtanbi napsu baranbin duk inin makapagkaˈat kaˈamin. 23 Subey ne teˈed asal binaˈahuhan pagateybin duk pamikilbin. 24 Duk subey addatbin binaˈahuhan duk ne kuweˈ addat Tuhanin. Manjari kawul-piˈilbin bentel ne duk bunsi ne kaˈam magduse.

25 Hangkan daˈa ne kite bi magdustaˈ. Subey bissāte bi hadja sasuku matoˈohin si pagkasiten bi, peggeˈ kēmon kite bi pinagdambuwaˈ dalil baran Almasihin. 26 Bang kaˈam astel, pahatul-hatul kaˈam kaw kaˈam kapaghinangan laˈat hawal astelbin. Daˈa boˈohun bi tuli astelbin. 27 Daˈa urunganun bi lugal seyitanin nassat kaˈam. 28 Aˈa panangkewin subey ne padeheng nangkew, saguwaˈ subey ne iye papages maghinang, supaya niyaˈ kaˈellumanne duk supaya niyaˈ panabangne meˈ mamiskinin. 29 Daˈa kaˈam missā laˈatan saguwaˈ bissāhun bi hadja meˈ bissā mahāpin duk meˈ bissā makaˈasig ateyin duk meˈ bissā matumewwaˈin para si kahāpan meˈ mapakale si kaˈamin. 30 Duk daˈa padukkahun bi Niyawa Tuhan Masutsihin. Peggeˈ Niyawa Tuhan dem ateybin, tandaˈ pangurung Tuhanin weˈ kaˈam sukuˈ si iye. Duk sabab Niyawa Tuhanin kabugtuˈanbi weˈ niyaˈ ellew si pasōngan pinaluhaya teˈed kaˈam weˈ Tuhanin. 31 Lebbahanun bi ne kēmon peddiˈ ateybin, pagastelbin, duk pagamābin. Daˈa ne kaˈam maggasud. Daˈa ne kaˈam missā-missāhan saweˈbi. Daˈa ne kaˈam bunsi si saweˈbi. 32 Saguwaˈ subey kaˈam hāp duk magaseˈ-inaseˈ. Duk subey isab kaˈam magampun-inampun, kuweˈ Tuhanin inampun kaˈam weˈ ne sabab Isa Almasi.

5

Meˈ hinangan bentel

1 Kaˈam iyan meˈ anak Tuhanin kinalasahan teˈed weˈ ne, hangkan subey tuyuˈanbi ilekkat addatnen. 2 Subey kaˈam luwal malasa si saweˈbi kuweˈ pangalasa Almasi kaˈamin. Peggeˈ Almasi hep, hawal lasane si kitehin bi, pinaglillaˈ weˈ ne dinen kuweˈ kuluban para si kahāpante bi, duk kasulutan teˈed Tuhanin si hininangne miyaˈan.

3 Kaˈam iyan meˈ aˈa Tuhanin, hangkan bang pasal magjina duk magbaˈis duk magnapsu, gaˈi patut bisan binangkil weˈ bi. 4 Duk gaˈi isab pataˈ si kaˈam ngalakaˈ atawa maglalap atawa magulahan gaˈi hāp. Saguwaˈ iye hāp hinangbi, magpasalamat kaˈam si Tuhan. 5 Kataˈuhanbi du weˈ sasuku magjina atawa magbaˈis, gaˈi siye sumakup dem pagbayaˈan Almasi duk Tuhanin. Damikkiyan meˈ manapsuhanin gaˈi du isab sumakup laˈi peggeˈ meˈ pagnapsuhanden iye miyaˈan hinangde tuhanden.

6 Daˈa pakalehun bi meˈ aˈa magpaˈinin weˈ meˈ hinangan miyaˈan gaˈi laˈatan, kaw kaˈam tapadupang weˈ de. Peggeˈ meˈ hinangan miyaˈan hep jānnen hangkan astel Tuhanin si meˈ manggaˈi manuhut iyehin duk leggane du siye. 7 Hangkan daˈa teˈed kaˈam magtuhut-tuhut duk meˈ aˈa kuweˈ meˈ aˈa miyaˈan. 8 Matuˈuhin kuweˈ kaˈam dem lindem. Saguwaˈ kuweˈitu kuweˈ dem dantaˈ ne kaˈam peggeˈ nuhut ne kaˈam pu si Isa Almasi. Hangkan kawul-piˈilbin subey matalep si meˈ aˈa dem dantaˈ. 9 Peggeˈ bang aˈahin dem dantaˈ, kawul-piˈilnen hāp duk bentel duk kapangandelan iye. 10 Pagtuyuˈanun bi ngaya bang ine-ine makasulut Panuhutanten bi. 11 Daˈa kaˈam palamud si meˈ hinangan laˈat hininang meˈ aˈa dem lindemin. Saguwaˈ iye subey hininangbin, papastiˈun bi si siye weˈ meˈ hinangande miyaˈan gaˈi hāp. 12 Makaˈiyaˈ-iyaˈ teˈed bisan binissā sabab meˈ hinangande tinapukanin. 13 Saguwaˈ bang pinapastiˈ si siye weˈ salaˈ hinanganden ujud pagtamamde sāˈden, 14 peggeˈ ine-ine kadantaˈan pastiˈ teˈed pinayaman. Hangkan hep niyaˈ pinaˈin,

“Ngape ne kew, matulilu dongaˈ ne kew amban kamateynun ubus dinantaˈan du kew weˈ Almasi.”

15 Hangkan pahatul-hatul teˈed kaˈam bang saˈingge kawul-piˈilbin. Daˈa kaˈam kuweˈ aˈa gaˈi taˈu mikil saguwaˈ subey lalem akkalbin. 16 Bang niyaˈ hāp subey hinangbi, hinangun bi ne. Daˈa ne tangguhanun bi peggeˈ hinangan meˈ aˈa kuweˈituhin laˈat ne teˈed. 17 Hangkan hep daˈa kaˈam kuweˈ aˈa gaˈi taˈu mikil, saguwaˈ subey tahātibi bang ine-ine kinabayaˈan Panuhutanbin Isa Almasi, duk tuhutun bi.

18 Subey kaˈam gaˈi maglangohan peggeˈ makapagkaˈat kaˈam. Saguwaˈ iye subey hinangbi, subey pasagadanbi Niyawa Tuhanin magbayaˈ si kaˈam. 19 Bang kaˈam magbissā-bissā, gunahun bi meˈ bissā dem kitabin duk magkalangan kaˈam pamudjibi Tuhanin, dumaˈin hadja duk behebi saguwaˈ sampay dem ateybi. 20 Duk subey kaˈam luwal magsukul si Samate bi Tuhanin bisan ine-ine tekka si kaˈam, peggeˈ sandel kaˈam si Panuhutanten bi Isa Almasi.

Maglewlekebinihin

21 Magpadiyawaˈ kaˈam si saweˈbi hawal pagaddatbi pu Almasihin.

22 Kaˈam meˈ dendehin, subey kaˈam magpadiyawaˈ si ellabin, peggeˈ magpadiyawaˈ kaˈam si Panuhutanten bi. 23 Peggeˈ lellahin taga kapatut si andanen kuweˈ Almasihin isab taga kapatut si kite bi, meˈ masandel si iyehin. Iye manimbul kitehin bi, kite bi dalil barannen. 24 Hangkan dendehin subey teˈed magpadiyawaˈ si ellanen ine-ine kabayaˈan ellanen, kuweˈ kitehin bi isab meˈ masandel pu Almasihin magpadiyawaˈ si iye.

25 Kaˈam meˈ lellahin, subey kalasahanbi andabin kuweˈ du isab pangalasa Almasi si kitehin bi meˈ masandel si iyehin. Pinaglillaˈ hep weˈ ne umulnen para si kahāpante bi. 26 Hininang inin weˈ ne supaya kite bi manjari meˈ aˈa Tuhanin. Sinutsi kite bi weˈ ne sabab kinahagad weˈ te bi lapalnen duk sabab pinandi kite bi, tandaˈ weˈ kahagad ne kite bi si iye. 27 Hangkan inin hinangne si kite bi supaya gaˈ ne teˈed niyaˈ duse-dusete bi duk gaˈ ne niyaˈ tamak-tamakte bi atawa kotot-kototte bi atawa sallaˈte bi. Manjari hāp ne kite bi manamal duk tayimaˈne kite para si iye. 28 Damikkiyan isab kaˈam meˈ lellahin, subey kalasahanbi andabin kuweˈ pangalasabi baranbin. Bang kalasahanbi andabin, iye kinalasahanbin baranbin. 29 Gaˈ niyaˈ aˈa bunsi si di barannen. Saguwaˈ pakanne duk ipatne teˈed barannen, kuweˈ Almasihin ipatne kite bi meˈ masandel si iyehin, 30 peggeˈ kite bi dalil barannen. 31 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Bang lellahin maganda, ambananne saˈi-samanen duk padambuwaˈ iye si andanen, duk duwehin magdambuwaˈ baran ne.” 32 Ayat inin lalem maˈananen. Bang tasabutkun, bissā inin tewwaˈ pu si Almasi duk meˈ masandel si iyehin. 33 Saguwaˈ inin pasal kaˈam du isab meˈ maglewlekebinihin. Lellahin subey kalasahanne andanen kuweˈ pangalasane dinen, duk dendehin subey pagaddatanne ellanen.

6

Magtey-anakin

1 Kaˈam meˈ mākanakin, subey tuhutbi pangandaˈakan meˈ matettoˈabin. Patut inin hininang weˈ meˈ masandel pu si Almasihin. 2 Paˈin Tuhanin dem saraˈne, “Pagaddatanun bi saˈi-samabin.” Iye inin dehellu-dehellu daˈakanne patuhutanne janjiˈ: 3 “Supaya,” paˈinne, “ekka kahāpan tekka si kaˈam duk tahaˈ umulbin tuˈu si dunya.”

4 Kaˈam isab meˈ matettoˈahin, subey hāp pagboˈobi si meˈ anakbin duk gaˈi peddiˈ ateyden si kaˈam. Pagesun bi siye duk toloˈanun bi siye meˈ kinabayaˈan Almasi panoloˈ si siyehin.

Banyagaˈ duk amu

5 Kaˈam meˈ banyagaˈin, subey tuhutbi pangandaˈakan amubi tuˈu si dunyahin. Pagaddatanun bi siye duk tuhutun bi siye ateybin dambūs-būs, kuweˈ Almasi paghinanganbin. 6 Hinangun bi pangandaˈakanden, dumaˈin hadja bang luˈu siye mayam-mayam peggeˈ kabayaˈanbin weˈ kasulutan siye si kaˈam, saguwaˈ maghinang kaˈam peggeˈ banyagaˈ Almasi du kaˈam duk hinangun bi kabayaˈan Tuhanin dambūs-būs ateybin. 7 Hangkan maghinang kaˈam pahāp-hāp duk subey kaˈam sinna maghinang, kuweˈ dumaˈin manusiyaˈ amubin saguwaˈ Almasi. 8 Peggeˈ kataˈuhanbi du weˈ tumbasan Almasi sasuku maghinangan mahāpin bisan iye banyagaˈ atawa dumaˈin banyagaˈ.

9 Kaˈam isab meˈ amuhin, subey isab kaˈam hāp si meˈ banyagaˈbin. Daˈa ne siye tunggaˈanun bi. Essebun bi weˈ kaˈam duk meˈ banyagaˈbin, dambuwaˈ du hadja amubin laˈi si surgaˈ duk gaˈi kaˈam pagbiddaˈne.

Meˈ panyap pangatu si seyitanin

10 Si panambusanne, iye inin panessaˈku si kaˈamin. Subey papagenbi sandelbin peggeˈ magdambuwaˈ kaˈam duk Panuhutanten bi duk peggeˈ hadje balakatnen. 11 Akahante kaˈam, kuweˈ kite bi magbonoˈ duk seyitanin. Hangkan subey gunate kēmon panyap pangurung Tuhan kitehin pangatute supaya kite gaˈi kaˈakkalan weˈ seyitanin. 12 Peggeˈ bantaten dumaˈin manusiyaˈ saguwaˈ nakuraˈ seyitanin duk kēmon daraˈakannen bu laˈatan siye kēmon; palaˈihanden diyataˈ mahawan. Balakatan siye duk niyaˈ siye taga kapatut duk magbayaˈ siye si kēmon aˈa dem kalindeman si dunya inin. 13 Hangkan hep gunahun bi kuweˈitu kēmon panyap pangurung Tuhan kitehin bi pangelligte bi diten duk pangatute bi si meˈ bantate bi seyitanin supaya bang tekka ellew panassat kaˈamin, tatuwasanbi du siye. Duk pagubus ne tahinangbi kēmon subey hininangbin, gaˈi du kaˈam tadaˈag weˈ de.

14 Hangkan subey kaˈam luwal panyap ngatuhan meˈ bantabi inin kuweˈ meˈ sundalu. Iye dalil kanditbin mabennalin, hātinen subey teˈed kaˈam gaˈi magdustaˈ. Iye dalil ellig dākanbin meˈ hinanganbi mabentelin. 15 Subey kaˈam luwal panyap magaka sabab aka-aka mahāpin weˈ hināp ne weˈ Tuhanin manusiyaˈin sabab bakas tahinang Almasihin. Iye inin dalil tehompaˈbin. 16 Duk subey kaˈam luwal sandel pu si Isa Almasi peggeˈ inin dalil tamingbin. Bang basag sandelbin gaˈi kaˈam tewwaˈ weˈ meˈ panaˈ seyitan makayatin, hātinen meˈ sassatnen. 17 Subey kaˈam ngandel weˈ tinimbul teˈed kaˈam hangkan inelligan kaˈam, kuweˈ sundalu ngandel peggeˈ inelligan du kōknen weˈ saruk basiˈ. Tayimaˈun bi isab lapal Tuhanin, iye dalil bessi pangurung Niyawa Tuhanin kaˈam. 18 Subey kaˈam luwal ngampun si Tuhan duk māku-māku ine-ine sukalbin duk tuhutun bi pamanoloˈ Niyawa Tuhanin sābubi mangampunin. Papateng-pateng kaˈam duk pagtuyuˈanun bi teˈed māku-māku si Tuhan para si meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin. 19 Duk māku-māku isab kaˈam para si aku, supaya ku urungan Tuhanin bissā matumewwaˈin, duk supaya ku isab bahani magpahāti sabab aka-aka mahāp amban Tuhanin. Gaˈ inin kinataˈuhan matuˈuhin saguwaˈ kuweˈitu pinakataˈu ne si meˈ aˈa. 20 Aku inin kawakilan weˈ Almasi magmahalayak aka-aka mahāpin, bisan ku ituˈ tuˈu dem kalabusu. Māku-māku kaˈam si Tuhan karayaw bahani du ku magmahalayak peggeˈ inin hinang pinasukuˈan si aku weˈ Tuhanin.

Si panambusannen

21-22 Daˈakku piyu Tikikus si kaˈam supaya kaˈam kaˈakahanne bang saˈingge du ku tuˈu duk bang ine hinangkun. Si Tikikus inin dambuwaˈ pungtinaˈite bi kinalasahan peggeˈ sandel isab iye pu si Almasi. Maghinang iye si Panuhutanten bi duk kapangandelan iye si hinangnen. Akahanne du kaˈam sabab kami tuˈu duk paˈasigne du ateybin.

23 Meˈ kapungtinaˈihanku, pāku-pākuku si Samate bi Tuhanin, duk si Panuhutanten bi Isa Almasi, karayaw weˈ pasanyangde dem ateybin duk tabangande kaˈam supaya maglasa-ilasa du kaˈam kēmon, peggeˈ sandel kaˈam pu Almasi. 24 Karayaw ipat Tuhanin kēmon sasuku gaˈi pinda lasade si Panuhutanten bi Isa Almasi. Wassalam

Pilipi

1

2

3

4

Sulat si Paul si meˈ aˈa Pilipihin

Pahāti sabab sulat si Paul si meˈ aˈa Pilipihin

Puweblo Pilipihin laˈi si Makedoniya, dambuwaˈ probinsiya si lahat Girik. Puweblo hadje miyaˈan duk ekka aˈa bangsa Roma patennaˈ isab laˈi.

Magusihat si Paul laˈi si Pilipi tagnaˈne tekka si Makedoniya. Sabab pagusihat si Paulin, ekka aˈa kahagad pu si Isa Almasi. Pagen teˈed sandelde pu si Isahin. Malasa siye pu si Paul duk kalasahan si Paul isab siye. Daran iye pī nindew siye laˈi si puweblo Pilipi. Tinabangan isab weˈ de si Paul.

Pagkale meˈ masandel pu si Isa laˈi si Pilipihin weˈ takalabusu si Paul, dinaˈak weˈ de dangan meˈ saweˈden, inēnan Epaprode pī nabangan iye. Maboˈo isab siye sīn pu si Paul paggastune. Hangkan hep nulat iye pī si siye magsampūˈ-sāmat sabab tabang pinaboˈohande si iyehin. Si sulatne inin sinessaˈan siye weˈ ne dinaˈak pinapagen sandelde pu si Isa Almasihin. Paˈinne subey siye magkēg bisan siye dem kasusehan duk kasigpitan. Sinessaˈan isab siye dinaˈak hinalliˈan teˈed meˈ guru magdustaˈin.

1

1 Sulat inin amban si Paul duk Timoteo, meˈ daraˈakan Isa Almasi. Pasampay kami inin piyu si kaˈam kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasi maluˈu si lahat Pilipihin duk sampay si meˈ bahiˈbin duk si meˈ tabangbin.

2 Karayaw kaˈam luwal ipat Samaten bi Tuhanin duk Panuhutanten bi, si Isa Almasi. Karayaw isab kaˈam urungande kasanyangan dem ateybi.

Magsukul si Paul duk ngampun-ngampun

3 Hadje pagsukulku si Tuhanin kahabaˈ kaˈam tapikilku. 4 Duk kahabaˈ ku ngampun-ngampun si Tuhan para si kaˈam, kēgan teˈed dem ateykun, 5 peggeˈ taˈessebku bang saˈingge panabangbi aku magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. Kemuwe tagnaˈ sandel kaˈam pu si Isa Almasi sampay maˈin, tinabangan ne ku paˈin weˈ bi. 6 Peggeˈ Tuhanin hep managnaˈan hinangne mahāp inin luˈu dem ateybi, kabugtuˈanku weˈ gaˈi dehenganne hinangne inin samantaˈan gaˈi pe taˈabut ellew pabalik Isa Almasi mapitu si dunyahin. 7 Patut kaˈam pikilku peggeˈ tuˈu kaˈam dem ateyku. Peggeˈ bisan ku magmahalayak atawa mēbbegan aka-aka mahāpin, duk bisan baytuku ne tuˈu dem kalabusu, tumuhut du kaˈam si aku si hinang pinangurung Tuhan si akuhin peggeˈ tinabangan ku weˈ bi. 8 Tuhanin saksiˈkun weˈ toˈo pinaˈinku inin, weˈ asal ngesseb ku teˈed si kaˈam peggeˈ lasaku si kaˈamin kuweˈ isab lasa Isa Almasi si kaˈamin.

9 Pāku-pākuku si Tuhan karayaw pasōng pe teˈed paglasa-ilasabin. Karayaw isab weˈ pasōng pangataˈubi sabab Tuhanin. Duk ine-ine tekka si kaˈam karayaw urunganne kaˈam kataˈu, 10 supaya tapaˈilbi bang ine asal tamanan mahāp subey hininangin. Manjari sutsi ateybin duk gaˈ niyaˈ aˈa nallaˈ kaˈam pagtekka ellew pabalik Isa Almasi pitu si dunyahin. 11 Hatulanbin hāp ne teˈed peggeˈ tabangan Isa Almasi kaˈam. Manjari pagkite meˈ aˈahin hatulanbi mahāpin, pahadjede duk pudjide Tuhanin.

Pangalabusu si Paulin moleˈ si kahāpan

12 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, kabayaˈankun weˈ kataˈuhanbi du weˈ kēmon maˈumantag si akuhin moleˈ si kahāpan du. Peggeˈ pasōng palatag aka-aka mahāp sabab si Isa Almasihin. 13 Sabab pangalabusu aku inin kēmon meˈ guwaldiya si astanaˈ sultanin duk kēmon meˈ sinduwe matuˈuhin isab ngataˈu ne weˈ puˈunku kinalabusu sabab panuhutku Isa Almasihin. 14 Dumaˈin hadja miyaˈan. Sabab pangalabusu akuhin kaˈekkahan meˈ pungtinaˈite bi masandel pu si Isahin ngabasag sandelde si Panuhutanin Isa Almasi, duk pasōng pe siye bahani duk gaˈ niyaˈ talew-talewde magmahalayak lapal Tuhanin.

15 Toˈo niyaˈ siye magmahalayak sabab si Isa Almasi peggeˈ ngimbū siye si aku duk bayaˈ siye ngalindihan aku. Saguwaˈ niyaˈ isab magmahalayak peggeˈ asal kabayaˈanden weˈ ngataˈu meˈ aˈahin sabab Almasi. 16 Magmahalayak siye inin hawal lasade si akuhin peggeˈ kataˈuhande weˈ tapeneˈ ku weˈ Tuhanin supaya bēbbeganku aka-aka mahāpin. 17 Saguwaˈ meˈ sinduwehin, iye mangimbūhan akuhin, dumaˈin hangkan siye magmahalayak weˈ dambūs-būs ateyden, saguwaˈ magmahalayak siye supaya siye pinahadje weˈ aˈa. Duk kabayaˈanden weˈ sabab hininangde inin katambahande kasusehankun tuˈu dem kalabusu.

18 Saguwaˈ gaˈi ne makaˈine! Hāp sababnen atawa gaˈi, basta tamahalayak hadja sabab Isa Almasi, kēgan ne ku teˈed. 19 Duk magkēg ne ku paˈin peggeˈ kataˈuhanku weˈ pinaluwas du ku amban kalabusu inin peggeˈ luwal kaˈam ngampunan aku duk peggeˈ tinabang ku weˈ Niyawa Tuhanin. 20 Asal iye teˈed kabayaˈankun duk inase-asekun weˈ gaˈi ku teˈed dapat si hinang pinasukuˈ Tuhan si akuhin. Bang du siˈ ku luwal bahani magmahalayak, lagiˈ ne kuweˈitu, supaya tapudji Isa Almasi sababku. Bang ellum pe ku atawa bang pinapatey ku, kabayaˈankun tapudji Almasi sababku. 21 Peggeˈ bang aku, hangkan ku bayaˈ ellum tuˈu si dunya supaya tapudjiku ne paˈin Almasi. Saguwaˈ bang ku matey, na pasōng ne hāp si aku. 22 Hāp isab bang tahaˈ-tahaˈ pe umulkun supaya ku kapaghinang namba pu si Isa Almasi. Gaˈi kataˈuhanku bang inggehin pineneˈkun, ellum ke atawa matey. 23 Kahunitan ku mikil. Bayaˈ ku matey duk ku mura tapī pu si Isa Almasi peggeˈ pasōng inin hāp. 24 Saguwaˈ sabab kaˈam gam pe ku ellum dahuˈ supaya kaˈam tatabanganku. 25 Kabugtuˈanku weˈ subey pe ku nabangan kaˈam hangkan kataˈuhanku weˈ gaˈi pe ku matey, saguwaˈ tuˈu pe ku si kaˈam supaya tatabangante kaˈam duk ngabasag pe teˈed sandelbi pu Isa Almasihin duk pasōng isab kēgbin. 26 Duk bang ne ku luˈu balik si kaˈam, aku ne jān pamudjihanbi Isa Almasihin.

27 Iye maˈimportantehin weˈ kawul-piˈilbin gaˈi pabiddaˈ amban meˈ panoloˈ dem aka-aka mahāp sabab Almasihin, supaya bang tabalik ku piyu mayaman kaˈam atawa gaˈi ne, takaleku du paˈin weˈ magdambuwaˈ atey kaˈam duk pamikilbin pateteg du pu si Isa duk inapasbin magtuhut kaˈam mēbbegan aka-aka mahāp sabab si Isahin. 28 Daˈa kaˈam tinalew si meˈ mamantahan kaˈamin. Peggeˈ bang kaˈam gaˈi tinalew, tahātide du iyan weˈ siye ileggahin duk kaˈam inurungan umul gaˈ niyaˈ tamananne peggeˈ Tuhanin manabangan kaˈamin. 29 Sabab Isa Almasi niyaˈ kahāpan pinangurung si kaˈam. Kahāpan miyaˈan dumaˈin hadja weˈ sandel kaˈam pu si Isa Almasi, saguwaˈ weˈ nandal kaˈam isab kasigpitan sabab sandelbi si iyehin. 30 Sabab sandelbi pu Almasihin magsandal kaˈam kabinasahan kuweˈ akuhin. Matuˈuhin takitebi meˈ kasusehan sinandalankun duk kuweˈitu takalebi weˈ magsandal pe ku.

2

Almasi subey binatukanin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, kataˈuhanku weˈ peggeˈ asal sandel ne teˈed kaˈam pu si Isa Almasi asig ne ateybin. Duk peggeˈ kataˈuhanbi weˈ malasa iye si kaˈam hangkan gaˈi kaˈam suse. Pinagdambuwaˈ meˈ ateybin weˈ Niyawa Tuhanin. Maglasa-ilasa ne kaˈam duk maˈaseˈ kaˈam si pagkasibi masandel pu si Isahin. 2 Hangkan hep pākuku si kaˈam weˈ subey kaˈam maglasa-ilasa duk magsulut-sulut kaˈam duk magdambuwaˈ pamikil duk magdambuwaˈ dem atey. Bang hinangbi inin, jukup ne kēgkun. 3 Ine-ine hinangbi, daˈa angutun bi mahadje dibi. Saguwaˈ subey kaˈam magdiyawaˈ atey si saweˈbi duk subey luwal kimmatanbi saweˈbin langkew amban kaˈam. 4 Daˈa hadja iye tapikilbin kahāpanbin, saguwaˈ pikilun bi isab kahāpan meˈ saweˈbin. 5 Pagateybin subey kuweˈ pagatey Isa Almasihin.

6 Asal ne iye Tuhan saguwaˈ kuweˈ gaˈ miyaˈan mahalgaˈ si iye

7 peggeˈ amban bayaˈne inambanan weˈ ne kēmon sukuˈ si iyehin duk maglillaˈ iye manjari banyagaˈ.

Duk manjari iye manusiyaˈ tuˈu si dunya.

8 Pagmanusiyaˈ ne iye, gaˈ palangkewne dinen saguwaˈ diyawaˈ ateynen duk tinuhut weˈ ne kēmon pangandaˈakan Tuhan iyehin bisan pe sampay matey iye ilansang diyataˈ olom.

9 Iye hep inin sababnen hangkan iye pinalangkew teˈed weˈ Tuhanin duk ginellal iye palangkew amban kēmon,

10 supaya kēmon malaˈi si surgaˈin duk matuˈu si dunyahin duk sampay kēmon meˈ pateyin pasujud mudji si Isa.

11 Duk kēmon siye magbennal du weˈ Isa Almasi asal tamanan malangkewin. Paˈinde iyan, “Isa Almasi, iye Panuhutanten bi kēmon.” Duk sabab inin, tapudji du Samaten bi Tuhanin.

Dantaˈ ninagan dunyahin

12 Manjari meˈ bagayku, paluˈuku si kaˈamin, luwal tuhutbi usihatkun. Na pasōng ne peggeˈ gaˈ ne ku luˈu si kaˈam, asal subey teˈed tuhutbi. Subey kaˈam talew si Tuhan duk magmātabat si iye duk dangan-dangan kaˈam maggeˈes ngubusan hinang tinagnaˈan Tuhan dem ateybin panimbulne kaˈamin. 13 Peggeˈ Tuhanin luwal kaˈam tabanganne supaya kaˈam ngatu nuhut kinabayaˈannen duk supaya asal tahinangbi kinabayaˈannen.

14 Ine-ine subey hinangbi, hinangun bi duk daˈa kaˈam ngutuˈ-ngutuˈ atawa nganjawab, 15 supaya gaˈ niyaˈ laˈat luˈu si kaˈam duk gaˈ niyaˈ nallaˈ kaˈam. Kaˈam meˈ anak Tuhanin, hangkan subey hāp lunglun kawul-piˈilbin, bisan kaˈam tuˈu si dunya patennaˈ diyaleman meˈ aˈa libed duk laˈatan. Kaˈam dalil meˈ dantaˈ tuˈu si dunya. 16 Subey kaˈam ngurung dantaˈ si siye, hātinen akahun bi si siye lapal Tuhan makaˈurungan siye umul gaˈ tamanannen. Bang inin hinangbi asal kēgan ku manamal pagtekka ellew pabalik si Isa Almasi mapituhin peggeˈ kataˈuhanku du weˈ hāp kaˈujudan paghinangku maluˈu si kaˈamin.

17 Sandelbi pu si Isa Almasihin dalil kulubanbi si Tuhan makasulut iyehin. Awwalley aˈa magkuluban si Tuhanin subey isab muˈus ininum supaya ganap pagkulubannen. Bang ku upama pinapatey, lahaˈkun kuweˈ dalil ininum binuˈusan miyaˈan peggeˈ maglillaˈ ku matey bang iye kinabayaˈan Tuhanin. Manjari, bang matey ku kēgan pe ku, duk kēgan ku kuweˈ kaˈamin. 18 Damikkiyan isab, bang saˈupama ku matey subey kaˈam kēgan kuweˈ akuhin.

Si Timoteo duk Epaprode

19 Bang amban kabayaˈan Isa Almasi, Panuhutanten bi, daˈakku saˈ Timoteo piyu si kaˈam mura supaya pagbalik iye, kaboˈohanne ku aka sabab kaˈam duk asig ateykun. 20 Si Timoteo du hadja dendangan matuˈu magagal manamal kuweˈ akuhin sabab kaˈam. 21 Sinduwehin iye hadja tapikilden kahāpanden, dumaˈin sabab hinangde pu Isa Almasihin. 22 Saguwaˈ si Timoteo, kataˈuhanbi du weˈ asal kapangandelan iye. Panabangne aku magmahalayak aka-aka mahāpin, kuweˈ ne panabangne di samanen. 23 Hangkan daˈakku du iye piyu si kaˈam pagkataˈuhanku ne bang inumeyde si akuhin tuˈu. 24 Ngandel ku si Panuhutanten bi si Isa Almasi weˈ tapiyu du ku isab si kaˈam mura.

25 Tapikilku isab weˈ subey ne daˈakku balik piyu si kaˈam pungtinaˈiten bi si Epaprode. Dinaˈak hep iye weˈ bi pitu nabangan aku. Asal iye saweˈku maghinang si Tuhanin duk saweˈku mamēbbegan aka-aka mahāpin. 26 Essebne teˈed kaˈam duk batang teˈed kaˈam kēmon kitene. Suse iye peggeˈ takalebi weˈ saki iye. 27 Toˈo, bakas saki iye duk arak ne matey. Saguwaˈ kaˈaseˈan iye weˈ Tuhanin duk dumaˈin hadja iye, sampay aku isab, kaˈaseˈan du ku weˈ Tuhanin peggeˈ bang iye miyaˈan matey magkatamba kasusehankun. 28 Hangkan hep kabayaˈanku teˈed weˈ tapiyu ne iye si kaˈam supaya kaˈam magkēg bang magkite ne kaˈam balik. Manjari pakulang ne kasusehankun. 29 Hangkan bang tekka iye luˈu sābuhun bi iye, duk magkēg kaˈam, peggeˈ iye pungtinaˈite bi sabab sandel isab iye si Panuhutanten bi Isa Almasi. Subey pagaddatanbi kēmon aˈa kuweˈ iyehin, 30 peggeˈ arak teˈed iye matey sabab paghinangne pu si Almasihin. Gaˈ kayimananne umulnen supaya ku hadja katabanganne peggeˈ gaˈi ku katabanganbi masa miyaˈan.

3

Bang ine pangandelan si Paulin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, taman inin saˈ panessaˈku si kaˈamin. Subey kaˈam luwal magkēg peggeˈ kaˈam sukuˈ pu si Almasi. Gaˈi makaˈine si aku bisan tabalikku bakas sinulatku si kaˈamin, duk hāp si kaˈam duk kaˈam asal maghalliˈ. 2 Papateng-pateng kaˈam peggeˈ niyaˈ iyuˈ meˈ aˈa luˈu maghinangan laˈat. Pangēnku siyehin meˈ asu bingis. Gaˈi toˈo meˈ panoloˈden, weˈ subey koˈ meˈ aˈahin inislam meke siye tayimaˈ Tuhanin. 3 Saguwaˈ kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, kite bi meˈ aˈa tinayimaˈ Tuhanin, dumaˈin siye, peggeˈ kite bi pahadjete bi Tuhanin sabab tabang Niyawa Tuhan dem ateyten bi. Duk magkēg kite bi peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi kite bi. Duk dumaˈin pangandelanten bi meˈ hinangan si baranten kuweˈ magislam miyaˈan. 4 Makajari siˈ ku ngandel si meˈ hinangan kuweˈ inin. Bang niyaˈ aˈa magpaˈin weˈ tayimaˈ Tuhanin iye sabab panuhutne āgamane Yahudihin, tadaˈag pe iye weˈ ku. 5 Peggeˈ aku inin walum bahangi ku hadja diyataˈ kāpan inislam ne ku sa addat Yahudihin. Meˈ matettoˈakun tubuˈ Benjamin, dambuwaˈ anak papuˈ kamihin Israˈil. Asal aku inin purul Yahudi. Bang pasal saraˈ sinulat si Musahin, asal tinuhut teˈed weˈ ku peggeˈ dambuwaˈ ku Pariseo, meˈ mamēbbegan saraˈin. 6 Duk hawal ellegku si āgama Yahudihin, bininasa weˈ ku sasuku masandel pu si Isa Almasihin peggeˈ gaˈi siye kahagad kuweˈ akuhin. Bang pasal panuhutku meˈ daˈakan dem saraˈ tasulat si Musahin, gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈku. 7 Matuˈuhin kannalku weˈ kēmon miyaˈan moˈo kahāpan si aku. Saguwaˈ kuweˈitu gaˈi ne ku ngandel si meˈ miyaˈan peggeˈ kataˈuhanku weˈ gaˈ niyaˈ gunane. Isa Almasi hadja pangandelankun. 8 Duk dumaˈin hadja miyaˈan, saguwaˈ kēmon ne mamahalgaˈ si aku matuˈuhin, tinayikutan ne weˈ ku supaya hadja kataˈuhanku Isa Almasi, Panuhutankun, peggeˈ pasōng teˈed inin mahalgaˈ si aku. Sabab iye tinayikutan weˈ ku kēmon miyaˈan duk kimmatanku kuweˈ meˈ seggit hadja supaya ku tapanuhut pu Almasi, 9 duk supaya ku kapagdambuwaˈ duk iye. Gaˈ ku kinimmatan bentel sabab panuhutku saraˈin saguwaˈ kinimmatan ku bentel sabab sandelku pu Almasihin. Kabentelan inin pangurung Tuhanin bang kite sandel pu Almasi. 10 Iye hadja kabayaˈankun weˈ kataˈuhanku teˈed Almasi. Hātinen mabayaˈ kataˈuhanku balakat mamakellum iye balik amban kamateynen duk mabayaˈ ku magsandal katiksaˈan kuweˈ panandalne meˈ katiksaˈan matekka si iyehin. Kabayaˈankun weˈ tatuhutku hadja kinabayaˈan Tuhanin kuweˈ panuhut Almasihin bisan sampay matey iye. 11 Hangkan inin kabayaˈanku, supaya si pasōngan pinakellum du ku amban kamateykun duk ellum ku salama-lama.

Maggeˈes duk taˈabut inapasin

12 Gaˈi ku magpaˈin weˈ tepe si aku ne kēmon miyaˈan atawa weˈ kuweˈitu gaˈ ne niyaˈ sallaˈ-sallaˈku. Saguwaˈ apasku ne paˈin ngahinang kinabayaˈan Isa Almasihin peggeˈ inin sababnen hangkan ku pagdapuˈne. 13 Toˈo, meˈ kapungtinaˈihanku, gaˈ pe taˈabutku inapasku inin, saguwaˈ gaˈi ne pikilku meˈ bakas talabeykun. Iye hadja pinikilkun kuweˈitu maggeˈes teˈed supaya tepe si aku kēmon kabayaˈan Tuhan para si aku si pasōnganin. 14 Maggeˈes ne ku paˈin supaya du tasangkaku kahāpan pangurung Tuhan akuhin. Kahāpan inin umul salama-lama. Tinawag ku weˈ Tuhanin supaya tapangurungne umul inin si aku peggeˈ sandel ku pu si Isa Almasi.

15 Manjari kēmon kite bi meˈ mabasag sandelne pu si Isa Almasihin subey saliˈ-saliˈ pamikilten bi sabab meˈ miyaˈan. Saguwaˈ bang niyaˈ kaˈam seddili pamikilbin, na, papastiˈ Tuhanin du inin si kaˈam. 16 Saguwaˈ subey tuhutte bi ne paˈin meˈ bakas panoloˈ Tuhan si kite bi kemuwe matuˈuhin.

17 Manjari meˈ kapungtinaˈihanku, batukanun bi ne paˈin kawul-piˈilkun. Pandogahanun bi isab meˈ aˈa mamatukan kawul-piˈilkun duk batukanun bi siye. 18 Daran kaˈam akahanku inin matuˈuhin, duk kuweˈitu akahante ne isab kaˈam balik duk makatangis-tangis aku, weˈ ekka aˈa magpaˈin weˈ sukuˈ pu si Isa siye saguwaˈ takitete si kawul-piˈilden weˈ kuntarahande du toloˈ sabab kamatey Almasi diyataˈ olomin. 19 Ujud tapī du siye si narkaˈ peggeˈ meˈ napsuden kuweˈ tuhande, iye luwal tinuhutden. Imbes siye iyaˈ, magbantu pe siye sabab meˈ hinangande makaˈiyaˈ-iyaˈin. Duk iye luwal pinikilden meˈ bayuˈan si dunya inin hadja. 20 Saguwaˈ kite bi, lahatten bi laˈi si surgaˈ duk asal agad-agadte bi teˈed pabalik manimbul kitehin bi amban surgaˈ, iye Isa Almasi, Panuhutanten bi. 21 Bang pitu iye, pindahanne ne barante bi malamma duk mamatey inin duk hinangne kuweˈ barannen gaˈi matey-matey duk makajari patennaˈ laˈi si Tuhan. Si Almasi taga balakat magbayaˈ si kēmon-kēmonin duk gunane balakatne inin pamaˈahune baranten bi.

4

Meˈ panessaˈ

1 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, bang inin inase-asete bi amban Almasihin, subey kite bi asal pateteg teˈed sandel si iye. Kalasahante kaˈam duk essebte teˈed kaˈam. Kaˈam jānnen hangkan ku kēgan duk sinna ku teˈed si kaˈam.

2 Kaˈam, Yudi duk Sintiki, buyuˈ-buyuˈte kaˈam subey kaˈam magsulut-sulut peggeˈ kaˈam kuweˈ magpungtinaˈi ne sabab sandel ne kaˈam pu si Isa Almasi Panuhutanten bi. 3 Duk kaˈu isab, saweˈku kapangandelan maghinang si Tuhan maluˈuhin, tabanganun koˈ aku meˈ dende iyan duk siye magsulut-sulut. Peggeˈ matuˈuhin tinabangan ku teˈed weˈ de supaya palatag aka-aka mahāpin. Magtuhut siye duk si Kelemen duk meˈ saweˈku sinduwe maghinang si Tuhanin. Meˈ ēnden kēmon tasulat ne du weˈ Tuhanin dem libru pangalistahanne ēn meˈ aˈa taga umul si surgaˈ gaˈ tamanannen.

4 Subey kaˈam luwal kēgan peggeˈ sukuˈ pu si Isa Almasi kaˈam. Balikku pinaˈinku miyaˈan. Subey kaˈam kēgan. 5 Subey sulut-sulutbi saweˈbin peggeˈ sōng balik ne pitu Isa Almasi, Panuhutanten bi. 6 Daˈa kaˈam suse sabab ine-ine. Saguwaˈ bang kaˈam ngampun si Tuhan, pākuhun bi si iye meˈ sukalbin duk daˈa kayipatanun bi magsukul si iye. 7 Manjari pasanyang Tuhanin iyan dem ateybin duk dem pikilanbin peggeˈ sukuˈ pu si Isa kaˈam. Duk kasanyangan inin gaˈi takila-kila.

8 Manjari si katambusannen, meˈ kapungtinaˈihanku, subey luwal pikilbi hadja sasuku mahāpin duk meˈ pataˈ pinudjihin. Pikilun bi hadja meˈ mabennalin duk meˈ pataˈ pinahadjehin duk meˈ hinangan mabentelin. Pikilun bi sasuku masutsihin duk meˈ makasinna-sinnahin duk meˈ tapudjihin. 9 Ine-ine taˈayabi duk tasangkabi amban aku, amban bissāku ke atawa amban meˈ hinangankun, subey teˈed tuhutbi. Duk luˈu du si kaˈam Tuhan mangurung kasanyangan dem ateyten bi.

Magsukul si Paul

10 Kēgan ku teˈed duk magsukul ku si Panuhutanten bi peggeˈ tinabang ne isab weˈ bi sukalkun. Kataˈuhanku weˈ bisan tiggel-tiggel bahu tekka inin pitu si aku, dumaˈin hātinen weˈ gaˈ kaˈam gagal si aku saguwaˈ peggeˈ gaˈ tapaboˈohanbi. 11 Duk dumaˈin hangkan inin paˈinku weˈ sabab kasukalan ku, peggeˈ biyaksa ne ku bisan ine-ine talabeyku, niyaˈ si aku atawa gaˈ, gaˈi ku magsuse. 12 Talabeyku ne kasukalanin duk talabeyku isab maniyaˈ maglabi-labihin. Biyaksa ne ku hangkan hep bisan antag duk bisan sumiyan, bang ku esso atawa inusan, bang labi-labihan ku atawa kasukalan, masi ku gaˈi magsuse. 13 Tahinangku inin kēmon peggeˈ tinabangan ku weˈ Isa Almasi duk urunganne ku basag.

14 Saguwaˈ asal hāp peggeˈ tinabang ku weˈ bi sakaliˈ ku dem kasusehan. 15 Kaˈam meˈ maluˈu si Pilipihin, kataˈuhanbi du weˈ tagnaˈ magmahalayak ku aka-aka mahāpin luˈu si kaˈam, ubus pagtahalaˈ ku amban lahat Makedoniya, luwal hadja kaˈam da grupu meˈ masandel pu si Isa maluˈuhin manabang sukalkun. 16 Duk palaˈiku isab si Tessalonikahin, dumaˈin hadja mintedde pamaboˈobi sīn si akuhin panabangbi sukalkun. 17 Dumaˈin weˈ sinna ku hadja makasangka amban kaˈam. Saguwaˈ asal kabayaˈankun weˈ magkatamba pahalaˈbi amban Tuhanin. 18 Kuweˈitu gaˈi ne ku kasukalan peggeˈ tasangkaku ne amban Epaprode meˈ lasa-lasahan pinaboˈohanbi si akuhin duk maglabi-labi pinangurungbi si aku inin. Kuweˈ du inin pangurungbi si Tuhan duk kasulutan teˈed Tuhanin si kaˈam. 19 Duk tabang Tuhanin du kēmon sukalbin amban alataˈne gaˈi takila-kilahin. Tabangne sukalbin peggeˈ sandel kaˈam pu Isa Almasi.

20 Pudjite bi Samate bi Tuhanin salama-lama. Amin.

Bissā panambusan

21 Kēmon kaˈam meˈ aˈa Tuhanin, meˈ masandel pu si Isa Almasi maluˈuhin, essebte kaˈam. Maboˈo bissā si kaˈam isab meˈ pungtinaˈite bi matuˈu manaweˈan akuhin weˈ essebde kaˈam. 22 Kēmon meˈ masandel pu si Isa matuˈuhin, lagiˈ ne meˈ maghinang dem astanaˈ sultanin, essebde kaˈam.

23 Karayaw weˈ luwal kaˈam kēmon ipat Isa Almasi, Panuhutanten bi. Wassalam

Kolossa

1

2

3

4

Sulat si Paul si meˈ aˈa Kolossahin

Pahāti sabab sulat si Paul si meˈ aˈa Kolossahin

Kolossa inin dambuwaˈ puweblo gaˈi du tantu hadje laˈi si lahat inēnan Asiya Dikiˈ. Gaˈi si Paul magkinataˈu duk meˈ tindeg si Isa malaˈihin. Luwal kataˈuhannen si Epapras, aˈa amban lahat miyaˈan taboˈone sandel pu si Isa. Duk sabab usihat si Epaprasin, niyaˈ ne meˈ aˈa Kolossahin kahagad pu si Isa Almasi.

Sābu si Paul kinalabusu, tekka pī si Epapras duk inakahan weˈ ne si Paul sabab problema meˈ masandel pu si Isa si lahat Kolossahin. Paˈinne niyaˈ koˈ meˈ guru tekka laˈi si Kolossa, meˈ panoloˈden seddili. Pinadiyawaˈ koˈ weˈ de si Isa. Paˈinde niyaˈ koˈ meˈ malaˈikat langkew amban si Isa, duk meˈ malaˈikat inin koˈ mamoˈo manusiyaˈin tudju Tuhan, dumaˈin si Isa. Sabab panoloˈde miyaˈan magseddili-seddili ne tapikil meˈ tindeg si Isa malaˈihin duk magpaˈil ne siye.

Hangkan hep nulat si Paul si siye dinaˈak binoˈo pu si Epapras. Si sulatne inin pinahātihan weˈ si Paul siye weˈ salaˈ meˈ toloˈ meˈ guru miyaˈan. Paˈin si Paul weˈ Isa Almasi asal bennal Anak Tuhanin. Pinalangkew iye weˈ Tuhanin duk gaˈ niyaˈ langkew amban iye. Kēmon kapatutin duk balakatin pinangurung isab si iye. Gaˈ niyaˈ makaboˈo manusiyaˈin tudju Tuhan luwal Isa Almasi hadja. Duk hininang si Isa weˈ Tuhanin Panuhutan kēmon meˈ masandel si iyehin.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul duk amban pungtinaˈiten bi Timoteo. Amban kabayaˈan Tuhan kawakilan ku weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. 2 Pasampay kami sulat inin piyu si kaˈam meˈ aˈa Tuhan maluˈu si lahat Kolossahin, si kaˈam meˈ pungtinaˈi kami mamatuyuˈ masandel pu si Isa Almasihin.

Karayaw kaˈam luwal ipat Samate bi Tuhanin. Karayaw isab weˈ urunganne kaˈam kasanyangan dem ateybi.

Magsukul si Paul si Tuhan

3 Kahabaˈ kami ngampun-ngampun para si kaˈam, luwal kami magsukul si Tuhan, Sama Panuhutanten bi Isa Almasi. 4 Hangkan kami magsukul si Tuhan, peggeˈ takale kami weˈ sandel ne kaˈam pu si Isa Almasi duk malasa koˈ kaˈam si meˈ masandel pu si Isa Almasihin kēmon. 5 Matuˈuhin, sakaliˈ takalebi lapal mabennalin, iye aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin, asal ngase-ngase ne kaˈam weˈ niyaˈ ennaˈ Tuhanin para si kaˈam laˈi si surgaˈ. Duk iye miyaˈan puˈunnen hangkan kaˈam sandel pu si Isa Almasi duk malasa kaˈam si meˈ pagkasibin. 6 Duk aka-aka mahāp bakas takalebi sabab Isa Almasi inin, palatag ne si kēmon kalahatan tuˈu si dunya duk ekka ne makahagadin. Duk sasuku makahagadin pinda kawul-piˈilden kuweˈ kaˈamin du isab pinda kawul-piˈilbin sakaliˈ takalebi sabab lasa duk aseˈ Tuhan si kaˈamin duk sakaliˈ tasabutbi weˈ asal toˈo inin. 7 Takalebi aka-aka mahāp inin amban Epapras. Iye inin saweˈ kami maghinang pu Isa Almasi duk matuyuˈ iye magmahalayak si kaˈam ngagantiˈan kami. 8 Iye hep mangakahan kamihin weˈ maglasa-ilasa kaˈam. Lasa inin pinapī weˈ Niyawa Tuhanin dem ateybi.

9 Iye inin sababnen hangkan kemuwe takale kami sabab sandelbin, luwal ne hadja kami ngampun-ngampun si Tuhan para si kaˈam. Māku-māku kami si Tuhan karayaw du paˈin kaˈam urungan Niyawanen kataˈu supaya kataˈuhanbi duk asal tahātibi kēmon kabayaˈan Tuhanin. 10 Manjari makajari ne kawul-piˈilbin patut si meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasihin duk makasulut Isa Almasi ne. Duk tahinangbi ne meˈ hinangan mahāpin bisan ine, duk pasōng isab pangataˈubi sabab Tuhanin. 11 Karayaw kaˈam urungan Tuhanin basag amban balakatne mahadjehin supaya kaˈam makasandal bisan ine duk supaya basag imanbin duk kēgan pe kaˈam. 12 Duk asal magsukul teˈed kaˈam si Samate bi Tuhanin. Sabab hinangan Tuhan para si kaˈamin, pataˈ kaˈam pinasakup inurungan meˈ inennaˈne para si meˈ aˈanen laˈi si lahatne masahayahin. 13 Pinaluwas kite bi weˈ Tuhanin amban dem lindem, hātinen amban antanan nakuraˈ seyitanin duk ilinda kite bi weˈ ne pī si antanan Anakne kinalasahannen, Isa Almasi. 14 Peggeˈ sandel ne kite bi pu si Isa Almasi, ilekkat kite bi weˈ ne amban antanan nakuraˈ seyitanin duk luhaya ne kite bi, hātinen, taˈampun ne kēmon duseten bi.

Bang sine Almasi duk bang ine hinangnen

15 Bang Tuhanin, gaˈi takitete saguwaˈ Isa Almasi saliˈ du teˈed duk Tuhanin duk bang takitete Almasi kataˈuhante bang saˈingge Tuhanin. Gaˈ pe pinapanjari kēmon-kēmonin andang ne Almasi duk langkew iye amban kēmon bakas pinapanjarihin. 16 Kēmon bayuˈ-bayuˈan diyataˈ langitin duk matuˈu si dunyahin, kēmon meˈ takite manusiyaˈin duk meˈ manggaˈi takitehin, kēmon meˈ magbayaˈin sampay meˈ malaˈikatin, duk meˈ bayuˈ-bayuˈan mananassatin, pinapanjari weˈ Almasi amban pangandaˈakan Tuhanin supaya pinahadje Almasi. 17 Gaˈ pe niyaˈ pinapanjari, andang ne Almasi duk kēmon bakas pinapanjarihin gaˈ du usaˈ peggeˈ iye mangantanan siyehin. 18 Iye du isab magbayaˈ si kēmon meˈ masandel si iyehin. Kēmon siye dalil barannen duk iye kōkden. Iye poˈon umul baˈahuhin. Iye dehellu-dehellu pinakellum amban kamateynen supaya iye tamanan malangkewin duk mabangsahanin. 19 Peggeˈ kabayaˈan Tuhanin weˈ Anaknen asal tattap kuweˈ iyehin. 20 Duk sabab Anakne inin kabayaˈan Tuhanin weˈ kēmon-kēmonin, hātinen kēmon meˈ malaˈi diyataˈ langitin duk matuˈu si dunyahin maghāp du balik duk iye. Duk sabab kamatey Anakne diyataˈ olomin makajari siye pinaghāp duk iye.

21 Kaˈam matuˈuhin, tala kaˈam amban Tuhanin. Duk meˈ banta Tuhanin kaˈam peggeˈ meˈ pikilanbin duk meˈ hinanganbin laˈat. 22 Saguwaˈ kuweˈitu maghāp ne kaˈam duk Tuhanin sabab kamatey Isa Almasihin. Maglillaˈ hep Isa Almasi pinapatey supaya hadja kaˈam manjari meˈ aˈa sutsi pagateybin, gaˈ niyaˈ laˈat-laˈatbi, duk gaˈ ne niyaˈ panallaˈan kaˈam bang boˈone kaˈam si pasōngan laˈi si harapan Tuhanin. 23 Saguwaˈ subey paˈin kaˈam pateteg pu si Isa Almasi. Daˈa kaˈam usaˈ amban iye duk subey ase-asebi ne paˈin kēmon pananggup Tuhan inaka dem aka-aka mahāp bakas takalebin. Aka-aka mahāp inin tamahalayak ne hep si kēmon aˈa tuˈu si dunya duk aku, si Paul, iye hinangkun magmahalayak inin.

Hinang si Paulin

24 Manjari, kēgan pe ku magsandal kabinasahan peggeˈ para si kahāpanbi du. Magsandal ku supaya ganap meˈ sinandalan Isa Almasi meˈ manggaˈ pe maˈubusin, hātinen supaya ganap meˈ sinandalan barannen; hāti barannen meˈ masandel si iyehin. 25 Tahinang ku weˈ Tuhanin daraˈakan meˈ masandel pu si Isa Almasihin supaya kaˈam tatabanganku. Kawakilan ku weˈ ne dinaˈak minahalayak si kaˈam lapalnen. 26 Lapalne inin masa awwalley tinapukan weˈ Tuhanin amban meˈ manusiyaˈin kēmon, saguwaˈ kuweˈitu pinakataˈu ne weˈ ne si kite bi meˈ masandel si iyehin. 27 Peggeˈ kite bi hep tapeneˈ weˈ Tuhanin pangakahanne meˈ tinapukannen, hātinen meˈ mahāp tapikilne para si kēmon meˈ aˈa si dunyahin. Iye lapalne tinapukannen, weˈ Isa Almasi asal patennaˈ dem ateyte bi. Hangkan kabugtuˈante bi ne weˈ asal pahadjene du kite bi si surgaˈ. 28 Hangkan gaˈ niyaˈ seddili mahalayak kami luwal sabab si Isa Almasi. Sessaˈan kami meˈ aˈahin duk usihatan kami siye kēmon meˈ kinataˈuhan kami sabab Isa Almasihin, supaya du siye dangan-dangan kahagad duk ngahaget ne teˈed sandelde pu si Isa Almasihin. 29 Iye inin inapaskun hangkan ku maghinang duk maggeˈes ne paˈin, duk inurungan du ku basag amban balakat Almasihin, iye manabangan akuhin.

2

1 Kabayaˈankun kataˈuhanbi weˈ asal gagal ku si kaˈam duk māku-māku ku teˈed si Tuhan para si kaˈam duk para si meˈ masandel pu si Isa laˈi si lahat Laodikeahin duk si meˈ sinduwe manggaˈ bakas mangite akuhin. 2 Iye inin hinangkun supaya asig ateybin duk luwal kaˈam maglasa-ilasa, ubus ngahaget ne sandelbin duk gaˈi ne kaˈam duwe-duwehan peggeˈ tahātibi ne teˈed mabennalin. Manjari kataˈuhanbi ne iyan sabab tinapukan Tuhanin, hātinen sabab Almasi. 3 Almasi puˈunnen hangkan makajari kataˈuhante bi kataˈu Tuhan malalemin, peggeˈ iye kuweˈ dalil kunsiˈ mangaluka pagennaˈan kataˈu Tuhanin.

4 Hangkan inin paˈinku si kaˈam, supaya kaˈam gaˈi tapadupang weˈ meˈ aˈa mamissā kuweˈ asal tewwaˈ pinaˈinden saguwaˈ gaˈi toˈo. 5 Peggeˈ bisan ku gaˈ luˈu si kaˈam, luwal kaˈam tapikilku. Kēgan ku peggeˈ magsulut-sulut du kaˈam duk peggeˈ basag du sandelbi pu si Isa Almasihin.

Meˈ panessaˈ duk siye gaˈi taboˈo weˈ meˈ guru magdustaˈin

6 Manjari, peggeˈ bakas tayimaˈbi ne Isa Almasi duk iye ne kuweˈitu Panuhutanbin, subey ne kawul-piˈilbin matukan iye. 7 Kuweˈ kayuhin nganggamut pinalalem, sa iyan du isab subey sandelbi pu si Isa Almasihin. Pateteg kaˈam si iye duk pabasagun bi sandelbin sa bakas panoloˈ si kaˈam matuˈuhin. Duk subey kaˈam luwal magsukul si Tuhan.

8 Pahatul-hatul kaˈam kaw kaˈam inakkalan weˈ aˈa, peggeˈ batang kaˈam boˈode nuhut siye. Bang pinakale meˈ bissāden kuweˈ bantuk hāp, saguwaˈ gaˈ niyaˈ kagunahanne. Peggeˈ meˈ toloˈden hinang-hinang aˈa hadja, meˈ panoloˈ meˈ aˈa dehellu sabab meˈ malaˈikat duk meˈ seyitan. Dumaˈin toloˈden amban Isa Almasi. 9 Peggeˈ Almasi bisan iye inanakan kuweˈ bantukte bi manusiyaˈ, saguwaˈ tipun laˈi si iye kēmon addat duk pikilan Tuhanin; 10 duk kaˈam iyan, peggeˈ luˈu ne si kaˈam Almasi, tepe si kaˈam isab sasuku maniyaˈ pu Almasihin. Duk amban kēmon meˈ magbayaˈin duk taga kapatutin, malaˈikat ke siye atawa seyitan, gaˈ niyaˈ palangkew amban Isa Almasi. Iye pe magbayaˈ si siyehin kēmon.

11 Meˈ Yahudihin, magislam siye sa pangandaˈakan saraˈin supaya koˈ siye manjari meˈ aˈa Tuhanin. Saguwaˈ kaˈam, dumaˈin sa inin hangkan kaˈam manjari meˈ aˈa Tuhanin; dumaˈin sabab niyaˈ hinang aˈa si kite saguwaˈ sabab inānan weˈ Almasi duseten bi duk pinaluwas kite bi weˈ ne amban meˈ malaˈat kinabayaˈan napsuten bi. 12 Duk pamandi si kaˈamin, dalilnen patuhut kaˈam pu si Isa Almasi kinubul, duk patuhut isab kaˈam si iye pinakellum balik peggeˈ kahagad kaˈam weˈ balakatan Tuhanin. Duk Tuhanin mamakellum Almasi amban kamateynen. 13 Matuˈuhin kuweˈ matey kaˈam si pagmatahan Tuhanin peggeˈ dusehan kaˈam duk peggeˈ dumaˈin kaˈam meˈ aˈa Tuhanin, hātinen gaˈ tuhutbi saraˈ tasulat si Musahin. Saguwaˈ kuweˈitu kuweˈ pinakellum ne kaˈam magtuhut duk Almasi. Inampun weˈ Tuhanin kēmon duseten bi. 14 Matuˈuhin ilaboˈan kite bi hukuman weˈ subey kite bi ilegga sabab gaˈ tuhutte bi saraˈin. Saguwaˈ kamatey Almasi diyataˈ olomin, inānan weˈ Tuhanin kapatut saraˈ si kitehin bi, hangkan gaˈ ne niyaˈ jānne pangaleggahan kite bi. 15 Duk laˈi diyataˈ olom miyaˈan tadaˈag teˈed weˈ Almasi meˈ mananassat taga kapatutin. Inānan weˈ Almasi kapatutde magbayaˈin duk pakitehanne si kēmon aˈa weˈ iye mangandaˈagin.

16 Hangkan hep, meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, daˈa kaˈam ngatu pagbayaˈan aˈa pasal kinakanbin duk ininumbin atawa pasal meˈ kādjaˈan meˈ Yahudihin duk pagkādjaˈanden bang bulan baˈahu duk pasal meˈ ellew liˈihin. 17 Kēmon meˈ saraˈ Yahudi pasal meˈ miyaˈan pangessebande bang ine inagad-agadde matekka si pasōnganin. Bu inagad-agadde inin, tekka ne hep duk inin si Almasi. 18 Daˈa kaˈam ngatu diniyawaˈan weˈ meˈ aˈa magabbu weˈ siye mataˈuhin peggeˈ paˈinde weˈ niyaˈ meˈ bakas pabagala si siye. Sinna siye magmā-mā kuweˈ diyawaˈ ateyden duk magtoloˈ siye weˈ subey kite bi koˈ nambahayang si meˈ malaˈikat. Meˈ panoloˈde inin kadupangan, peggeˈ amban pikilande hadja duk pagabbude hadja. 19 Meˈ aˈa inin gaˈi ne pateteg pu si Almasi, bu Almasi hep dalil kōkin duk meˈ masandel si iyehin dalil barannen. Almasi magbayaˈ si barannen, hātinen meˈ masandel si iyehin. Pabasagne sandelden sa kabayaˈan Tuhanin duk pagdambuwaˈne siye kēmon kuweˈ dalil baranin isab magtoket kēmon sabab meˈ ohatnen.

Dalil patuhut pu si Isa Almasi matey duk ellum balik

20 Kaˈam, sabab sandelbi pu si Almasihin, kuweˈ kaˈam bakas patuhut si iye matey duk gaˈi ne kaˈam nuhut meˈ biˈat-biˈatan manusiyaˈ. Hangkan, weˈey boˈohanbin kuweˈ tuhutbi pe meˈ pangandaˈakan meˈ aˈa manguntarahan Tuhanin? Weˈey tuhutbi bang paˈinde, 21 “Daˈa iyan singkuhun,” atawa “Daˈa iyan kakanun,” atawa “Daˈa iyan antanun.” 22 Kēmon tinaggahande inin bang ubus ne ginuna, na, gaˈ ne. Meˈ pangandaˈakan miyaˈan hinang-hinang meˈ manusiyaˈ du hadja. 23 Toˈo, kuweˈ bantuk patut isab meˈ biˈat-biˈatanden. Magāgama siye teˈed duk magmā-mā siye weˈ diyawaˈ ateyden duk tiksaˈde baranden, bu kēmon hinangande inin amban kabayaˈande hadja. Saguwaˈ gaˈi du inin makapages napsu baranden.

3

1 Manjari, peggeˈ Almasi bakas pinakellum amban kamateynen, kite bi isab kuweˈ bakas patuhut si iye pinakellum balik duk niyaˈ ne umulte bi gaˈ niyaˈ tamananne. Hangkan iye subey inapasten bi meˈ malaˈi si surgaˈin. Peggeˈ īˈ laˈi Almasi si surgaˈ magbayaˈ duk ningkoloˈ si kanawanan Tuhanin, iye lugal mabangsahanin. 2 Subey ne iye luwal pinikilten bi meˈ malaˈi si surgaˈin, dumaˈin meˈ matuˈu si dunyahin. 3 Peggeˈ kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin, kuweˈ ne kite bi bakas mamatey miyaˈan, gaˈ ne niyaˈ bayaˈte si meˈ bayuˈan si dunya inin. Duk umulte mabaˈahu inin laˈi pu si Almasi duk gaˈi pe pinakitehan weˈ Tuhanin. 4 Almasi mangurungan kite umul baˈahuhin hangkan si pasōngan bang ne iye paguwaˈ balik si dunya, paguwaˈ du isab kite nuhut iye liput weˈ sahayane.

Kawul-piˈil masahin duk kawul-piˈil kuweˈituhin

5 Hangkan hep, meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, daˈa teˈed ūtanun bi napsu baranbin. Daˈa teˈed kaˈam magjina. Daˈa kaˈam baˈisan duk daˈa kaˈam magkadupangan. Lebbahanun bi ne napsubi si meˈ bayuˈan matuˈu si dunyahin. Peggeˈ bang gaˈi lebbahanbi napsubi inin, kuweˈ tuhanbi ne napsubin peggeˈ iye luwal tinuhutbin. 6 Sabab meˈ hinangan malaˈat miyaˈan, ujudnen legga Tuhanin du meˈ aˈa manggaˈi manuhut iyehin. 7 Kaˈam matuˈuhin luwal teˈed hinangbi meˈ hinangan malaˈat miyaˈan.

8 Saguwaˈ kuweˈitu subey ne lebbahanbi meˈ addatbi malaˈatin kuweˈ magastel, bunsi duk magpikilan laˈat si saweˈbi. Subey kaˈam gaˈi ngalimutan saweˈbi atawa ngalakaˈ-ngalakaˈan saweˈbi. 9 Daˈa ne kaˈam magdustaˈ si saweˈbi. Essebun bi weˈ bakas lebbahanbi ne meˈ addatbi duk meˈ hinanganbi masahin. 10 Duk kuweˈitu pinda ne kawul-piˈilbin. Binaˈahuhan ne weˈ Tuhanin ateybin duk luwal pe kaˈam baˈahuhanne sampay ujudnen manjari ne kaˈam kuweˈ iyehin. Hangkan kaˈam baˈahuhanne, supaya kataˈuhanbi ne teˈed Tuhanin. 11 Bang baˈahu ne kēmon saliˈ-saliˈ, manjari gaˈ ne iyan niyaˈ pagbiddaˈan Yahudihin duk dumaˈin Yahudihin, meˈ bakas magislamin duk manggaˈ magislamin, meˈ taga pangadjiˈin duk meˈ manggaˈ niyaˈ pangadjiˈnen, banyagaˈin duk amuhin. Gaˈ ne niyaˈ pagbiddaˈande, peggeˈ laˈi Almasi patennaˈ dem ateyde saliˈ-saliˈ, duk Almasi hadja iye mahadje si siyehin.

12 Kaˈam iyan meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin hinangne meˈ aˈane, duk kinalasahan kaˈam weˈ ne. Hangkan subey kaˈam maˈaseˈ si pagkasibi. Subey hāp addatbin si siye. Subey diyawaˈ pagateybin duk lunuk ateybin. Subey kaˈam be-iman. 13 Subey kaˈam magpasensiya si saweˈbi bang niyaˈ gaˈi kasulutanbi. Bang niyaˈ taga duse si saweˈne magampun-inampun kaˈam. Ampunun bi saweˈbin kuweˈ pangampun Tuhan kaˈamin. 14 Duk importante amban kēmon inin, subey kaˈam malasa si pagkasibi. Peggeˈ bang maglasa-ilasa kite bi asal magsulut-sulut teˈed kite bi. 15 Ambat Almasi magbayaˈ dem ateybi supaya kaˈam magsulut-sulut. Kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin kuweˈ dambuwaˈ baran hadja duk kabayaˈan Tuhanin weˈ magsulut-sulut kite bi. Daˈa isab kayipatanun bi magsukul si Tuhan. 16 Essebun bi kēmon meˈ panoloˈ Almasihin duk ennaˈun bi dem ateybi. Subey kaˈam magusihat-inusihat duk magtoloˈ-tinoloˈ, duk gunahun bi kataˈu pangurung Tuhan kaˈamin. Magkanta kaˈam meˈ kanta pamudjibi Tuhanin duk meˈ kanta pinanoloˈan weˈ Niyawa Tuhanin si kaˈam. Nganta kaˈam si Tuhan sabab magsukul teˈed kaˈam si iye dem ateybi. 17 Ine-ine hinangbi atawa paˈinbi, subey essebbi weˈ Isa Almasi Panuhutanbin. Duk subey hadje pagsukulbin si Samaten bi Tuhanin sabab Isa Almasi.

Panoloˈ si meˈ magtewtey-anakin duk meˈ banyagaˈin

18 Kaˈam meˈ dendehin, subey kaˈam patuhut si kabayaˈan ellabin. Patut inin hinangbi peggeˈ sandel kaˈam si Panuhutanten bi Isa Almasi.

19 Kaˈam isab meˈ lellahin, subey kalasahanbi andabin. Daˈa siye kaˈastelanun bi.

20 Duk kaˈam isab meˈ mākanakin, peggeˈ sandel ne kaˈam si Panuhutanten bi, subey luwal tuhutbi toloˈ meˈ matettoˈabin peggeˈ kasulutan Tuhanin si kaˈam bang inin hinangbi.

21 Kaˈam meˈ matettoˈahin, daˈa paˈastelun bi meˈ anakbin palanduˈ duk gaˈi ngalamma ateyden.

22 Kaˈam meˈ banyagaˈin, subey tuhutbi kēmon pangandaˈakan amubi matuˈu si dunyahin, dumaˈin hadja bang luˈu siye mayam-mayam supaya kaˈam sanglitande. Saguwaˈ subey siye tuhutbi ateybin dambūs-būs peggeˈ talew kaˈam si Tuhan. 23 Ine-ine hinangbi, hinangun bi ateybin dambūs-būs duk kimmatanun bi weˈ Panuhutanin, Isa Almasi, paghinanganbin duk dumaˈin aˈa, 24 peggeˈ kataˈuhanbi du weˈ urungan Tuhanin kaˈam kahāpan si pasōngan duk tasangkabi du iyan meˈ inennaˈne para si meˈ aˈanen. Peggeˈ Almasi hep teˈed amubi paghinanganbin. 25 Duk sasuku maghinangan laˈat, tinumbasan du iye sabab hinanganne malaˈatin, peggeˈ Tuhanin gaˈi pagbiddaˈne manusiyaˈin.

4

1 Kaˈam meˈ amuhin, subey hāp pangahatulbi meˈ banyagaˈbin. Pangurungun bi si siye mapatut si siyehin. Essebun bi weˈ niyaˈ isab amubi laˈi si surgaˈ.

Meˈ panessaˈ

2 Manjari, pasal ngampun si Tuhan, subey teˈed kaˈam matuyuˈ ngampun-ngampun, duk subey pikilanbin dambūs-būs hadja sābubi mangampunin. Subey isab kaˈam magsukul si Tuhan bang kaˈam ngampun. 3 Duk māku-māku kaˈam si Tuhan isab para si kami, karayaw weˈ urungan Tuhanin kami lān supaya kami kapagmahalayak sabab meˈ pinakataˈu Tuhan sabab Almasihin. Puˈunku hep inin kinalabusu peggeˈ magmahalayak ku sabab inin. 4 Hangkan māku-māku kaˈam si Tuhan weˈ tabanganne ku supaya tapapastiˈku teˈed pagusihatku sabab Almasihin, supaya tahāti teˈed weˈ meˈ mapakalehin.

5 Pahāpun bi addatbin si meˈ aˈa manggaˈi masandel pu si Isa Almasihin. Kahabaˈ niyaˈ lugalbi, maghinang hāp kaˈam si siye. 6 Missā kaˈam pahāp-hāp si siye duk siye kahāpan si meˈ bissābin. Subey isab kaˈam taˈu nambungan siye dangan-dangan bang niyaˈ tilewde si kaˈam.

Meˈ bissā si panambusan

7 Akahan si Tikikus saˈ kaˈam sabab meˈ bakas talabeykun. Si Tikikus inin pungtinaˈite bi kinalasahanten bi duk kapangandelan iye. Saliˈ-saliˈ kami maghinang pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi. 8 Dinaˈak iye weˈ ku piyu si kaˈam duk kaˈam kaˈakahanne sabab kami tuˈu supaya taˈasigne ateybin. 9 Pinatuhut isab weˈ ku si iye si Onesimus, dambuwaˈ du isab pungtinaˈite bi kinalasahan duk kapangandelan du isab iye. Iye inin amban lahatbi du. Na, akahande du kaˈam iyan sabab kēmon meˈ bakas lumabey matuˈuhin.

10 Si Aristarkus, saweˈku tuˈu dem kalabusuhin, maboˈo bissā piyu si kaˈam weˈ essebne kaˈam. Damikkiyan si Markus, danganakan Barnabasin, maboˈo bissā du isab sa miyaˈan. Bakas ne hep kaˈam akahanku sabab iye, weˈ bang iye tekka piyu subey iye addatanbi. 11 Si Yussaˈ, inēnan isab si Justus, maboˈo bissā isab weˈ essebne kaˈam. Siye du hadja tellungan inin meˈ Yahudihin si meˈ saweˈku magmahalayak sabab pagbayaˈan Tuhanin, duk hadje teˈed panabangde akuhin.

12 Si Epapras maboˈo bissā du isab weˈ essebne kaˈam. Iye inin amban lahatbi du, duk maghinang iye pu si Isa Almasi. Luwal iye ngampun-ngampun teˈed si Tuhan para si kaˈam weˈ karayaw koˈ ngabasag sandelbi pu si Isa Almasihin duk pateteg du kaˈam si iye duk asal hinangbi teˈed dambūs-būs meˈ kinabayaˈan Tuhanin. 13 Kapanaksiˈ ku teˈed weˈ asal maghinang iye pabasag para si kahāpanbi duk para si kahāpan meˈ masandel pu si Isa laˈi si lahat Laodikeahin duk si lahat Hirapolisin. 14 Si Lukas, doktol kinalasahanten bi, duk sampay si Demas maboˈo du isab bissā weˈ essebde kaˈam.

15 Akahanun bi aku meˈ pungtinaˈite bi laˈi si lahat Laodikeahin weˈ essebku siye. Akahanun bi aku isab si Nimpa duk meˈ masandel pu si Isa magtipun si lumaˈnen weˈ essebku siye. 16 Bang ubus batsabi sulat inin, paboˈohanun bi pī si puweblo Laodikea, si meˈ masandel pu si Isa malaˈihin duk isab tabatsade. Pākuhun bi isab sulatku si siyehin duk isab tabatsabi. 17 Akahanun bi isab Arkippus weˈ subey teˈed luwal hinangne meˈ dinaˈak hininang si iye weˈ Panuhutanten bi Isa Almasi.

18 Aku, si Paul manulat bissā inin. Essebte kaˈam kēmon maluˈuhin. Daˈa kayipatanun bi weˈ tiyaˈ ku dem kalabusu. Karayaw kaˈam luwal ipat Tuhanin. Wassalam

1 Tessalonika

1

2

3

4

5

Tagnaˈ sulat si Paul si meˈ aˈa Tessalonikahin

Pahāti sabab tagnaˈ sulat si Paul si meˈ aˈa Tessalonikahin

Niyaˈ dambuwaˈ puweblo laˈi si lahat Makedoniya inēnan Tessalonika. Puweblo miyaˈan gaˈi du tala teˈed amban puweblo Pilipi. Palumengngan si Paul kaminduwenen hap pī si meˈ kalahatan magusihat sabab Almasihin, padeheng iye duk meˈ saweˈnen si Tessalonika magusihat si meˈ aˈa malaˈihin. Saweˈ si Paulin si Silas duk Timoteo. Gaˈi du tiggel pagusihatden laˈi, saguwaˈ ekka meˈ aˈahin kahagad ne pu si Isa Almasi. Saguwaˈ niyaˈ meˈ pagkaside Yahudi nguntarahan siye duk kinawul weˈ de meˈ aˈa si lahat miyaˈan nguntarahan siye isab. Hangkan tahalaˈ disi Paul duk ujud tekka siye si puweblo Korinto. Suse si Paul sabab meˈ masandel pu si Isa malaˈi si Tessalonikahin kaw lebbahande sandelden bang siye bininasa weˈ meˈ manguntarahan siyehin. Hangkan dinaˈak weˈ si Paul si Timoteo hap pī si Tessalonika mayaman siye.

Pagbalik si Timoteo inakahan weˈ ne si Paul bang saˈingge siye. Sābu laˈi si Paul si Korinto, sinulatan weˈ ne meˈ aˈa Tessalonikahin. Magsukul iye si Tuhan peggeˈ teteg du siye pu si Isa Almasi duk inasig isab weˈ ne ateyden. Dinaˈak weˈ ne pinapagen sandelde pu si Isa Almasihin bisan siye dem kabinasahan. Duk sinambungan isab weˈ ne meˈ tinilewde sabab pabalik Almasihin.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul, duk meˈ saweˈkun si Silas duk Timoteo. Pasampay kami inin piyu si puweblo Tessalonika si kaˈam kēmon meˈ sukuˈ si Samate bi Tuhanin duk si Panuhutanten bi Isa Almasi. Karayaw weˈ luwal kaˈam ipat Tuhanin duk karayaw luwal sanyang dem ateybin.

Magsukul disi Paul sabab meˈ aˈa Tessalonikahin

2 Luwal kami magsukul si Tuhan sabab kaˈam kēmon duk luwal kaˈam subahat kami kahabaˈ kami ngampun-ngampun si Tuhan. 3 Sābu kami ngampun-ngampun si Samate bi Tuhanin, luwal teˈed taˈesseb kami meˈ kahāpan luwal hininangbin sabab sandelbi pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi. Gaˈi isab takayipat kami pagluˈugbin hawal lasabi si iyehin duk pagtuyuˈbin peggeˈ ase-asebi teˈed weˈ pitu balik Panuhutanten bi. 4 Meˈ kapungtinaˈihanku, kinalasahan kaˈam weˈ Tuhanin duk kataˈuhan kami weˈ tapeneˈne kaˈam, 5 peggeˈ aka-aka hāp inusihat kami si kaˈamin dumaˈin bissā manusiyaˈ hadja saguwaˈ amban balakat Niyawa Tuhanin, duk kataˈuhan kami weˈ asal bennal teˈed bissā kamihin. Takite isab kawul-piˈil kamihin paluˈu kami si kaˈamin. Kēmon hinangan kamihin para si kahāpanbi. 6 Binatukan weˈ bi kawul-piˈil kamihin duk kawul-piˈil Panuhutanten bi. Bisan du kaˈam bininasa peggeˈ tuhutbi lapal Tuhanin, saguwaˈ kēgan pe teˈed kaˈam peggeˈ pinakēg kaˈam weˈ Niyawa Tuhanin. 7 Duk kuweˈitu binatukan isab kaˈam weˈ meˈ masandel pu si Isa si lahat Makedoniya duk Akayahin. 8 Duk aka-aka hāp bakas inakabi sabab Panuhutanin bawag si lahat Makedoniya duk Akaya. Duk dumaˈin hadja inin saguwaˈ aka-aka sabab sandelbi si Tuhanin takale isab si kēmon kalahatan. Gaˈi ne kami subey magaka sabab sandelbin. 9 Siye ne mangakahin. Magaka siye bang saˈingge panayimaˈbi kamihin papiyu kami si kaˈamin. Magaka isab siye weˈ tinayikutan ne weˈ bi meˈ tuhan-tuhanbin, duk kuweˈitu iye ne tinuhutbin Tuhan maˈellum duk mabennalin. 10 Magaka isab siye weˈ luwal inagad-agad weˈ bi katekka Anak Tuhan amban surgaˈin, si Isa bakas pinakellum Tuhan amban kamateynen. Duk si Isa inin, iye manimbul kitehin bi amban mulkaˈ Tuhan sōng pinatekka si meˈ aˈahin.

2

Meˈ hinang si Paul laˈi si Tessalonikahin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, kataˈuhanbi weˈ papiyu kami manindew kaˈamin niyaˈ kagunahanne. 2 Kataˈuhanbi hep weˈ gaˈ pe kami tapiyu luˈu si Tessalonika, makalabey dahuˈ kami kabinasahan si puweblo Pilipi duk pinaˈiyaˈ kami laˈi. Saguwaˈ tinabang kami weˈ Tuhanin supaya kami makaˈaraˈ-araˈ ngakahan kaˈam isab aka-aka mahāp amban Tuhanin bisan pe ekka naggaˈ kami. 3 Kēmon inaka kami si kaˈamin toˈo. Dumaˈin laˈat pikilan kamihin hangkan kami magusihat. Gaˈi kami ngakkal. 4 Iye inaka kamihin, meˈ pangandaˈakan Tuhan kamihin. Peggeˈ tapeneˈ kami weˈ ne duk pinangandel weˈ ne si kami dinaˈak pinalataˈ aka-aka mahāp inin. Hangkan minahalayak inin weˈ kami panulut Tuhanin dumaˈin panulut manusiyaˈ. Kataˈuhan Tuhanin bang ine dem atey kamihin. 5 Kataˈuhanbi du weˈ bentel pamissā kami si kaˈamin; gaˈ kami bakas missā nanglitan kaˈam supaya kami urunganbi pilak atawa ine-ine. Tuhanin saksiˈ kamihin. 6 Gaˈ bakas angut kami weˈ pahadje aˈa kami, kaˈam ke atawa aˈa seddili, 7 bisan ne kami meˈ aˈa pataˈ pinahadje peggeˈ kapatut kamihin amban Almasi. Saguwaˈ hāp pangahatul kami kaˈamin, kuweˈ kami dende ngahatul meˈ anakne. 8 Hawal lasa kami si kaˈamin, sinna kami dumaˈin hadja ngakahan kaˈam aka-aka mahāp amban Tuhanin, saguwaˈ bisan umul kamihin paglillaˈ kami para si kaˈam. Kinalasahan teˈed kaˈam weˈ kami. 9 Bugtuˈ taˈessebbi, meˈ kapungtinaˈihanku, bang saˈingge paghinang kami paluˈu kami si kaˈamin. Maglubag kami ellew-sangem duk niyaˈ kaˈelluman kami, supaya kaˈam gaˈi kabohatan tiggelan kami luˈu si kaˈam magmahalayak aka-aka mahāp amban Tuhanin.

10 Kasaksiˈanbi duk kasaksiˈan Tuhanin isab bang saˈingge addat kami si kaˈam meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Kēmon hinangan kamihin hāp duk bentel diyalemanbi duk gaˈ teˈed niyaˈ nallaˈ kami. 11 Kataˈuhanbi weˈ addat kami si kaˈamin dangan-dangan kuweˈ addat sama si meˈ anaknen. 12 Pinaˈasig weˈ kami ateybin duk tinoloˈan kaˈam weˈ kami dinaˈak pinahāp hadja kawul-piˈilbin supaya kasulutan Tuhanin. Peggeˈ tapeneˈ kaˈam weˈ ne supaya kaˈam sumakup laˈi dem pagbayaˈanne duk dem sahayane.

13 Duk luwal isab kami magsukul si Tuhan peggeˈ sakaliˈ takalebi lapal Tuhan binoˈo kamihin, kinahagad duk tinayimaˈ weˈ bi peggeˈ takilalebi weˈ lapal Tuhanin miyaˈan, dumaˈin bissā manusiyaˈ. Duk asal bennal miyaˈan lapal Tuhanin. Duk kaˈam meˈ makahagadin, pinindahan weˈ Tuhanin pamikilbin duk kawul-piˈilbin. 14 Kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, saliˈ ne kaˈam duk meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasi malaˈi si Yahudiyahin. Bakas sinigpitan isab kaˈam weˈ meˈ pagkasibi da bangsahin kuweˈ siyehin sinigpitan weˈ meˈ pagkaside Yahudihin. 15 Meˈ Yahudihin hep mamapatey si Isa Panuhutanten bi. Duk siye isab mamapatey meˈ kanabihan awwalley. Siye isab mangandaˈak kami tahalaˈin. Asal gaˈi teˈed Tuhanin kasulutan si siye. Binantahan weˈ de kēmon manusiyaˈin, 16 peggeˈ sinaggaˈ kami weˈ de duk kami gaˈi makapagmahalayak aka-aka mahāpin pī si meˈ kabangsahan dumaˈin Yahudihin. Gaˈi siye mabayaˈ weˈ meˈ kabangsahan seddilihin tinimbul amban duseden. Meˈ Yahudi inin luwal magkasōng duseden duk pinatekka ne si siye mulkaˈ Tuhanin.

Mabayaˈ si Paul nindew siye balik

17 Meˈ kapungtinaˈihanku, bisan pe gaˈ tiggel kemuwe magsapeˈ kite bi, ngesseb ne teˈed kami si kaˈam. Batang teˈed kami magkite balik duk kaˈam. Bennal, tala kami amban kaˈam saguwaˈ pikilan kamihin luwal luˈu si kaˈam. 18 Mabayaˈ kami piyu si kaˈam, pasōng ne aku, si Paul. Mimpiye ku magmemes sōng piyu saguwaˈ inalal kami weˈ nakuraˈ seyitanin. 19 Na, kaˈam hep jānnen hangkan kami kēgan duk hangkan niyaˈ ase-ase kami. Kaˈam hep isab jānnen, dumaˈin hadja meˈ sinduwehin. Duk kaˈam jānnen hangkan kami makapagbantu laˈi si harapan Panuhutanten bi si Isa bang pitu ne iye balik. 20 Aweˈ, kaˈam jānnen hangkan kami pinahadje duk magkēg.

3

1 Na, peggeˈ gaˈi ne tasandal kami magsusehin, hangkan magsakap kami weˈ duwangan kami paˈamban tuˈu si Aten. 2 Duk pinapiyu weˈ kami Timoteo si kaˈam. Pungtinaˈite bi iye duk saweˈku iye maghinang si Tuhan magmahalayak aka-aka hāp sabab Almasihin. Papiyu kami iye supaya paˈasigne ateybin duk supaya ngabasag sandelbi si Tuhanin. 3 Gaˈi kami mabayaˈ weˈ sabab meˈ kasigpitanbin niyaˈ kaˈam nayikutan meˈ toloˈ mabennalin. Kataˈuhanbi ne du andang weˈ sukuˈte bi kēmon palabey si kasigpitan. 4 Peggeˈ paluˈu kami si kaˈamin, bakas kaˈam akahan kami andang weˈ niyaˈ tekka si kite bi kasigpitan. Duk kataˈuhanbi du weˈ iyuˈ ne tekka. 5 Suse ku teˈed bang saˈingge du kaˈam luˈu, hangkan hep peggeˈ gaˈi ne tasandalku, daˈakku piyu Timoteo mastiˈan kaˈam bang basag pe du ke sandelbi pu si Isa Almasihin. Talew ku kaw kaˈam tasassat weˈ seyitanin. Peggeˈ bang saˈupama taboˈo kaˈam weˈ sassat seyitanin, na, gaˈ ne niyaˈ kagunahan meˈ hinang kami si kaˈamin.

6 Saguwaˈ tiyaˈ ne tekka balik si Timoteo duk sinna teˈed kami peggeˈ hāp teˈed bissāne sabab kaˈamin. Paˈinne weˈ basag sandelbi si Tuhanin duk asal maglasa-ilasa teˈed kaˈam. Paˈin Timoteo isab weˈ luwal kami inesseb weˈ bi duk batang teˈed kami kitebi kuweˈ kamihin batang isab magkite duk kaˈam. 7 Hangkan hep, meˈ kapungtinaˈihanku, bisan kami dem kasigpitan duk kabinasahan, asig atey kamihin peggeˈ kataˈuhan kami weˈ gaˈ du usaˈ sandelbi pu si Isa Almasihin. 8 Hāp ne atey kamihin peggeˈ kataˈuhan kami weˈ teteg kaˈam pu si Isa Panuhutanten bi. 9 Hadje pagsukul kami si Tuhanin sababbi, peggeˈ kēgan atey kamihin sabab sandelbin. 10 Ellew-sangem māku-māku kami si Tuhan karayaw magkite du kite bi magtampak supaya kaˈam tatabangan kami duk dambūs-būs ne sandelbin.

11 Karayaw kami tabangan Samate bi Tuhanin duk Panuhutanten bi Isa Almasi supaya kami tapiyu si kaˈam. 12 Duk karayaw magkasōng kaˈam maglasa-ilasa, duk malasa isab kaˈam si kēmon aˈa, kuweˈ du pangalasa kami si kaˈamin. 13 Karayaw patetegne ateybin supaya kaˈam sutsi duk gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈbi si harapan Samate bi Tuhanin bang pitu ne balik Panuhutanten bi si Isa magtuhut duk meˈ aˈa sukuˈ si iyehin.

4

Kawul-piˈil makasulut Tuhanin

1 Manjari, meˈ kapungtinaˈihanku, bakas katoloˈan kami ne kaˈam bang saˈingge subey kawul-piˈilbin supaya kasulutan Tuhanin si kaˈam. Duk inin tatuhutbi ne. Kuweˈitu pāku kami pe si kaˈam duk daˈak kami kaˈam amban kapatut pangurung Panuhutanten bi si Isa, weˈ subey pe pasōngbi kawul-piˈilbi mahāp inin. 2 Kataˈuhanbi du panoloˈ kami kaˈamin amban kapatut Panuhutanten bi si Isa. 3 Kabayaˈan Tuhanin weˈ sutsi kaˈam. Daˈa teˈed kaˈam magjina. Subey kaˈam gaˈi ngūtan napsu baranbin; hinangun bi hadja masutsi si matahan Tuhanin duk addat mahāpin. 4 Kaˈam, meˈ lellahin, subey addatbi si andabin patut si matahan Tuhan duk si matahan meˈ aˈahin. 5 Daˈa duhulanun bi napsu baranbin kuweˈ meˈ aˈa manggaˈi mangataˈuhan Tuhanin. 6 Duk pasal da bayuˈ inin, daˈa teˈed kaˈam magduse si pagkasibi atawa ngakkalan siye, peggeˈ asal legga Tuhanin teˈed sasuku kapagduse sa miyaˈanin. Bakas sessaˈan kami ne kaˈam matuˈuhin sabab inin. 7 Peggeˈ dumaˈin hangkan kite bi peneˈ Tuhanin supaya kite bi magkahinangan laˈat, saguwaˈ kabayaˈannen weˈ sutsi kite bi. 8 Hangkan manayikutan toloˈ inin, dumaˈin manusiyaˈ tinayikutannen, saguwaˈ iye tinayikutannen, Tuhan mangurungan kaˈam Niyawa Sutsihin.

9 Na, gaˈi ne kaˈam subey sulatan kami pasal lasabi si meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin, peggeˈ katoloˈan ne du kaˈam weˈ Tuhanin maglasa-ilasa. 10 Duk asal kalasahanbi kēmon masandel pu si Isa si tibuˈukan Makedoniyahin. Saguwaˈ pāku kami si kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, weˈ pasōngbi pe lasabi si siyehin. 11 Apasun bi makasanyang kaˈamin. Daˈa kulebeˈanun bi hinang saweˈbin, saguwaˈ papages kaˈam maghinang duk niyaˈ kaˈellumanbi sa panessaˈ kami kaˈam matuˈuhin. 12 Manjari bang kaˈam nuhut panoloˈ inin pinagaddatan du kaˈam bisan weˈ meˈ aˈa manggaˈi masandel pu si Isa Almasihin duk gaˈi isab kaˈam kasukalan.

Pitu balik Panuhutanin

13 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, batang isab kaˈam pahātihan kami sabab meˈ masandel pu si Isa Almasi mamateyin ne, supaya kaˈam gaˈi magsugul kuweˈ meˈ aˈa sinduwehin gaˈ niyaˈ ase-asede weˈ ellum siye balik. 14 Kahagad kite bi weˈ si Isa bakas matey duk ellum iye balik amban kamateynen. Hangkan kahagad isab kite bi weˈ bang matey ne aˈa masandel pu si Isahin, pinakellum du siye weˈ Tuhanin duk patuhutne siye pu si Isa bang tekka ne waktu pabaliknen.

15 Inin ne panoloˈ Panuhutanten bi si Isa: kite bi, meˈ maˈellumin pe waktu pabalikne mapituhin, gaˈi du kite bi padehellu amban meˈ pateyin nampang iye. 16 Peggeˈ niyaˈ dahuˈ iyan ngalingan papales amban surgaˈ duk takale iyan suwala nakuraˈ malaˈikatin ngellang. Ubus bu niyaˈ iyan helling kuweˈ hellingan tabuliˈ amban Tuhan. Manjari duwaˈi ne Panuhutanin amban surgaˈ. Ubus miyaˈan pinakellum ne dehellu meˈ mamatey masandel pu Almasihin. 17 Ubus kite bi isab maˈellumin, binoˈo kite bi magtuhut duk siye paˈangkat pī diyataˈ inalak nampang Panuhutanin diyataˈ mahawan. Manjari patennaˈ kite bi si Panuhutanin gaˈ niyaˈ tamananne. 18 Hangkan akahun bi meˈ bissā inin dangan pī si dangan supaya asig dem ateybin.

5

Subey kite bi memes bang pitu balik si Isa, Panuhutanin

1 Na, meˈ kapungtinaˈihanku, gaˈi ne subey sulat kami bang sumiyan inin umantag. 2 Peggeˈ kataˈuhanbi ne du weˈ bessuwang hadja iyan tekka ellew papitu Almasihin kuweˈ papitu aˈa panangkewin bessuwang hadja tekka sangem. 3 Bang meˈ aˈahin magpaˈin, “Na, sanyang ne. Gaˈ ne niyaˈ kasiya-siyahan,” bessuwang hadja iyan tekka balaˈin duk magmula siye. Keddut patekka balaˈin kuweˈ dende bessuwang peddiˈan bang sōng nganak bu gaˈi iyan lumahi meˈ aˈahin. 4 Saguwaˈ kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, dumaˈin kaˈam dem lindem, hātinen gaˈi kaˈam awam sabab inin. Hangkan gaˈi kaˈam subey takeddut bang bessuwang tekka ellew miyaˈan kuweˈ katekka aˈa panangkewin. 5 Peggeˈ kaˈam kēmon, patennaˈanbin dem dantaˈ, baytu ellew, hātinen sukuˈ si Tuhan kaˈam. Dumaˈin kite bi meˈ aˈa patennaˈ dem lindem, baytu sangem. 6 Hangkan daˈa kite bi kuweˈ meˈ aˈa matuli miyaˈan. Saguwaˈ subey kite bi magjaga duk subey hāp pamikilten bi. 7 Sangem hep patuli meˈ aˈahin duk sangem isab luwal kalango meˈ aˈa maginumanin. 8 Saguwaˈ kite bi, peggeˈ meˈ aˈa patennaˈ dem dantaˈ kite bi, subey hāp pamikilten bi, dumaˈin kuweˈ pamikil aˈa malangohin. Kite bi meˈ masandelin kuweˈ dalil sundalu, niyaˈ pangelligne barannen duk kōknen. Bang kite bi, iye pangellig kitehin bi sandelte bi si Tuhanin duk lasaten bi duk pangase-ngaseten bi weˈ tinimbul du kite bi. 9 Dumaˈin hangkan kite bi peneˈ Tuhanin supaya kite bi tapapeddiˈanne saguwaˈ supaya kite bi tatimbulne sabab Panuhutanten bi Isa Almasi. 10 Matey hep iye para si kite bi supaya kite bi patennaˈ laˈi si iye bang matey ne kite bi atawa bang ellum pe kite bi si waktu pabaliknen. 11 Hangkan magasig-inasig kaˈam duk magtabang-tinabang kaˈam sa hinanganbin du.

Panessaˈ si panambusan

12 Na, meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, niyaˈ pe pāku kami si kaˈam: pagaddatanun bi meˈ nakuraˈbi si langgalin. Maghinang siye diyalemanbi peggeˈ pineneˈ siye weˈ Panuhutanten bi noloˈan kaˈam. 13 Pagmātabatanun bi duk kalasahanun bi teˈed siye sabab hinangde si kaˈamin. Duk subey kaˈam kēmon magsulut-sulut.

14 Sessaˈan kami isab kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, toloˈanun bi meˈ mabulasanin dinaˈak maghinang. Paˈasigun bi meˈ masasew dem ateyden. Tabangun bi meˈ mamura taboˈo weˈ sassatin. Duk magpasensiya kaˈam si kēmon aˈa. 15 Papateng kaˈam supaya kaˈam gaˈi males bang niyaˈ maghinangan laˈat si kaˈam. Saguwaˈ apasun bi luwal maghinangan hāp si meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin duk si meˈ aˈa seddilihin isab.

16 Subey kaˈam luwal magkēg. 17 Subey kaˈam luwal ngampun-ngampun si Tuhan. 18 Ine-ine tekka si kaˈam, subey kaˈam magsukul si Tuhan peggeˈ inin kabayaˈan Tuhan subey hininangbin, peggeˈ magdambuwaˈ ne kaˈam duk Isa Almasi.

19 Daˈa saggaˈun bi ine-ine bissā Niyawa Tuhanin si kaˈam. 20 Daˈa diyawaˈanun bi meˈ bissā pinabissā weˈ Tuhanin. 21 Saguwaˈ paliksaˈun bi dahuˈ meˈ takalebin duk sasuku mahāpin tayimaˈun bi. 22 Halliˈanun bi kēmon bayuˈ-bayuˈan hinangan laˈat.

23 Tuhanin mangurungan kite bi kasanyanganin, karayaw pasutsine kaˈam. Karayaw ipatne niyawabin duk pikilanbin sampay baranbin supaya gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈbi pagbalik Panuhutanten bi Isa Almasi pitu. 24 Asal hinang Tuhanin du inin peggeˈ iye mameneˈ kaˈamin, duk kapangandelan teˈed iye.

25 Meˈ kapungtinaˈihanku, māku-māku ne paˈin kaˈam si Tuhan para si kami.

26 Salamun bi aku kēmon meˈ kapungtinaˈihante bi maluˈuhin.

27 Daˈakte kaˈam amban kapatut pangurung Panuhutanin, weˈ subey batsabi sulat inin si kēmon pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin.

28 Karayaw weˈ luwal kaˈam ipat Panuhutanten bi Isa Almasi. Wassalam

2 Tessalonika

1

2

3

Kaduwe sulat si Paul si meˈ aˈa Tessalonikahin

Pahāti sabab kaduwe sulat si Paul si meˈ aˈa Tessalonikahin

Si sulatne inin paˈin si Paul si meˈ aˈa Tessalonikahin weˈ salaˈ pamikilden sabab pabalik Almasihin. Akahanne siye weˈ meke balik Almasi niyaˈ dahuˈ dangan paguwaˈ duk patampal inēnan “aˈa malaˈat manamalin.” Katimboˈohan weˈ ne kēmon manggaˈi makahagad pu si Isa Almasihin maghinangan laˈat duk pasōng teˈed duse si dunyahin.

Sinessaˈan siye weˈ si Paul dinaˈak siye maghinang. Subey siye gaˈi bulasan saguwaˈ subey siye maghinang supaya niyaˈ kakande. Dinaˈak isab siye weˈ ne pateteg pu si Isa bisan siye bininasa peggeˈ tumbasan Tuhanin du laˈat meˈ maminasa siyehin. Sinessaˈan siye weˈ si Paul dinaˈak maghinang hāp ne paˈin si meˈ pagkasiden duk subey hāp kawul-piˈilden.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul, duk meˈ saweˈkun si Silas duk Timoteo. Pasampay kami inin piyu si puweblo Tessalonika si kaˈam kēmon meˈ sukuˈ si Samate bi Tuhanin duk si Panuhutanten bi Isa Almasi. 2 Karayaw kaˈam luwal ipat Samate bi Tuhanin duk Panuhutanten bi Isa Almasi. Duk karayaw isab pasanyangde dem ateybin.

Magsukul si Paul duk māku-māku si Tuhan

3 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu si Isa Almasihin, subey kami luwal magsukul si Tuhan sababbi. Asal patut kami magsukul peggeˈ magkasōng teˈed sandelbi pu si Isa Almasihin duk magkasōng isab lasabi si meˈ pagkasibi masandelin. 4 Hangkan hep kami sinna magbantu si meˈ pagtipunan meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasihin sababbi, peggeˈ bisan kaˈam dem kabinasahan duk dem katiksaˈan, gaˈi teˈed usaˈ sandelbi si Tuhanin saguwaˈ matuyuˈ kaˈam magsandal.

5 Kēmon inin tandaˈ weˈ bentel hukuman Tuhanin. Kuweˈitu magsandal kaˈam supaya kataˈuhan weˈ pataˈ kaˈam sinakup dem pagbayaˈan Tuhanin. 6 Bentel teˈed Tuhanin, tiksaˈne du iyan meˈ maniksaˈ kaˈamin 7 duk kaˈam, meˈ magsusehin, ānan Tuhanin du kēmon meˈ kasusehanbin, duk sampay meˈ kasusehan kamihin du isab. Hinang Tuhanin inin bang balik ne pitu amban surgaˈ Panuhutanten bi si Isa. Kitete bi iye iyan magtuhut duk meˈ malaˈikatne mabalakatanin. 8 Pitu iye liput weˈ kayat ebbut duk leggane iyan meˈ manayikutan Tuhanin, meˈ manggaˈi manuhut aka-aka mahāp sabab Panuhutanten bi si Isa. 9 Legga Tuhanin siye si narkaˈ gaˈ niyaˈ tamananne. Pinasapeˈ siye amban Panuhutanin duk gaˈi teˈed kitede sahayanen, iye tandaˈ balakatnen. 10 Waktu miyaˈan, ellew pabalik si Isa Almasihin, pinudji iye duk pinahadje weˈ meˈ aˈa sukuˈ si iyehin hātinen meˈ masandel si iyehin. Sampay kaˈam sakup du isab si meˈ mamudji iyehin peggeˈ kinahagad weˈ bi inusihat kami si kaˈam sabab Almasihin.

11 Hangkan hep kami māku-māku ne paˈin si Tuhan para si kaˈam, weˈ karayaw tinabangan kaˈam supaya meˈ hinanganbin patut si meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin. Māku-māku isab kami weˈ sabab balakat Tuhanin tabanganne kaˈam supaya tahinangbi kēmon mahāp kabayaˈanbi hininangin peggeˈ sandel ne kaˈam. 12 Hangkan kami māku-māku sa inin supaya pinahadje du si Isa Panuhutanten bi sababbi. Duk pinahadje du isab kaˈam peggeˈ sukuˈ pu si Isa kaˈam. Tuman du inin peggeˈ malasa duk maˈaseˈ Tuhanin duk Isa Almasi Panuhutanten bi si kaˈam.

2

Kuntara Tuhanin

1 Na, pasal pabalik Panuhutanten bi Isa Almasi, duk pasal panipun kitehin bi laˈi si iye, inin toloˈ kami si kaˈamin meˈ kapungtinaˈihankun: 2 daˈa kaˈam mura-mura sasew dem pikilanbin bang niyaˈ meˈ suwi-suwi takalebi weˈ tekka ne ellew papitu Isa Almasi ngahukum meˈ aˈa si dunyahin. Bang makakale kaˈam weˈ niyaˈ bakas magpalataˈ bissā pinabissā koˈ weˈ Tuhanin sabab inin atawa bang paˈinde weˈ bakas koˈ inin tabissā kami, atawa weˈ niyaˈ koˈ sulat amban kami sabab inin, daˈa teˈed kahagadun bi. 3 Saˈingge-saˈingge daˈa kaˈam ngatu pinadupang. Peggeˈ meke tekka ellew miyaˈan subey dahuˈ kaˈekkahan meˈ aˈahin kuntarahande Tuhanin, ubus subey isab dahuˈ paguwaˈ aˈa malaˈat manamalin. Kuntarahanne teˈed saraˈ Tuhanin duk sukuˈnen si narkaˈ. 4 Aˈa inin bantahanne kēmon pagtuhanan duk kēmon sinambahayang weˈ manusiyaˈin. Palangkewne dinen amban siye kēmon duk sampay dem langgal Tuhanin pī iye ningkoloˈ duk paˈinne weˈ iye Tuhanin.

5 Gaˈ ke taˈessebbi? Bakas ne hep kaˈam kaˈakahanku sabab inin paluˈuku pe si kaˈamin. 6 Duk kataˈuhanbi du bang ine managgaˈ iyehin kuweˈitu hangkan gaˈi pe iye paguwaˈ. Peggeˈ meke iye paguwaˈ subey ne taˈabut waktu pinasukuˈ si iyehin. 7 Saguwaˈ manguntarahan saraˈ Tuhan inin, asal ne maghinang kuweˈitu sipuk, saguwaˈ gaˈi pe iye makajari paguwaˈ peggeˈ tiyaˈ pe tuˈu managgaˈ iyehin. 8 Bang tahalaˈ ne managgaˈ iye inin, manjari meke ne aˈa manguntarahan Tuhan inin paguwaˈ, ubus bu magmula du iye weˈ Isa Almasi pagbalikne pitu. Tihupne hadja iye, magtawus iye matey duk magmula iye sabab sahaya Almasihin. 9 Paguwaˈ du aˈa manguntarahan Tuhan inin, iban balakatne amban nakuraˈ seyitanin. Maghinang iye kēmon bayuˈ-bayuˈan hinangan balakatan duk makite iye meˈ tandaˈ duk meˈ hinangan makaˈulaliˈ pamadupangne meˈ aˈahin. 10 Tapadupangne du iyan meˈ aˈa sukuˈ si narkaˈin peggeˈ gaˈi siye ngatu nuhut toloˈ mabennal sabab Isa Almasihin supaya siye timbul. 11 Peggeˈ gaˈi siye ngatu nuhut mabennalin, hangkan pasagadan Tuhanin du siye pinadupang duk iye kinahagadden meˈ manggaˈi mabennalin, 12 supaya kalaboˈan hukuman siye kēmon meˈ manggaˈi makahagad si toloˈ mabennalin. Peggeˈ iye hadja kasinnahanden maghinangan malaˈatin.

13 Saguwaˈ kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, asal subey teˈed kami magsukul si Tuhan sabab kaˈam meˈ kinalasahan weˈ Panuhutanten bi. Peggeˈ gaˈ pe dunya inin pinapanjari, andang ne kaˈam tapeneˈ weˈ Tuhanin supaya kaˈam timbul. Timbul kaˈam peggeˈ sinutsi ateybin weˈ Niyawa Tuhanin duk kinahagad weˈ bi toloˈ mabennal sabab Isa Almasihin. 14 Tinawag kaˈam weˈ Tuhanin supaya kaˈam timbul peggeˈ takale weˈ bi aka-aka mahāp minahalayak kami sabab si Isahin. Tinawag kaˈam weˈ ne supaya kaˈam tumuhut pinahadje duk si Isa Almasi, Panuhutanten bi. 15 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku, patetegun bi teˈed sandelbin duk tentemanun bi teˈed meˈ toloˈ pamanoloˈ kami si kaˈam paluˈu kamihin duk meˈ toloˈ dem sulat pinaboˈohan kami si kaˈamin.

16-17 Kinalasahan kite bi weˈ Samate bi Tuhanin, duk hawal lasanen, gaˈ niyaˈ tamanan pangasigne ateyten bi duk pinabugtuˈ weˈ ne si kite bi inase-asete bi si iyehin. Karayaw Samate bi Tuhanin duk Panuhutanten bi Isa Almasi mahaget ateybin duk ngurungan kaˈam basag ngahinang duk missā sasuku mahāpin.

3

Māku-māku koˈ kaˈam para si kami

1 Manjari meˈ kapungtinaˈihanku, māku-māku koˈ kaˈam si Tuhan para si kami. Māku-māku kaˈam weˈ aka-aka mahāp sabab Panuhutanin asal palatag palakkes duk kinahagad du weˈ meˈ aˈahin kuweˈ pakahagadbin. 2 Māku-māku isab kaˈam duk kami elligan Tuhanin amban meˈ aˈa malaˈatanin, peggeˈ gaˈi hep kēmon aˈahin kahagad si aka-aka mahāpin.

3 Saguwaˈ kapangandelan teˈed Panuhutanten bi. Patetegne du sandelbin duk banteyanne kaˈam supaya kaˈam gaˈi inusaˈ weˈ nakuraˈ seyitanin. 4 Sabab sandel kami si Panuhutanten bi kataˈuhan kami weˈ tuhutbi du meˈ pangandaˈakan kami kaˈamin duk asal hinangbi ne paˈin.

5 Karayaw pasōng Panuhutanin kataˈubi sabab lasa Tuhan si kaˈamin, duk sabab pagtuyuˈ Almasihin.

Subey meˈ aˈahin maghinang

6 Manjari meˈ kapungtinaˈihanku, sabab kapatut kami amban Panuhutanten bi Isa Almasi, niyaˈ pangandaˈakan kami kaˈam: daˈa kaˈam magtuhut-tuhut duk meˈ pagkasibi tindeg si Isa manggaˈi mabayaˈ maghinangin duk gaˈi nuhut pamanoloˈ kami si kaˈamin. 7 Peggeˈ kaˈam, asal kataˈuhanbi du teˈed weˈ subey kami iye binatukanbin. Kaluˈu kami si kaˈamin, gaˈ kami bakas kitebi weˈ gaˈ maghinang. 8 Gaˈ kami bakas paˈemmit si kaˈam saguwaˈ binayedan weˈ kami takakan kamihin. Maghinang kami pabasag dumaˈin hadja ellew saguwaˈ sampay sangem supaya niyaˈ kaˈelluman kami duk gaˈi kami subey gastuhanbi. 9 Patut kami māku gastu amban kaˈam, saguwaˈ gaˈ kami māku supaya niyaˈ pamintanganbi. 10 Peggeˈ bisan pe paluˈu kami si kaˈamin, iye pangandaˈakan kami kaˈamin weˈ bang niyaˈ gaˈi ngatu maghinang, subey iye gaˈi pakanbi.

11 Hangkan inin tasubahat kami tuˈu, peggeˈ takale kami weˈ niyaˈ luˈu si kaˈam meˈ aˈa bulasan manamal duk gaˈi teˈed maghinang, saguwaˈ iye bahan-bahanden ngulebeˈan hinang saweˈden. 12 Na, si meˈ aˈa kuweˈ iyan, daˈak kami duk toloˈan kami siye amban kapatut Panuhutanten bi Isa Almasi, weˈ subey ne siye pahantap maghinang supaya niyaˈ kaˈellumande.

13 Bang kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kaˈam jumuˈ maghinangan mahāpin. 14 Bang niyaˈ luˈu gaˈi ngatu nuhut meˈ pangandaˈakan kami dem sulat inin, indananun bi aˈa miyaˈan duk daˈa kaˈam magtuhut duk iye supaya du iye iyaˈ. 15 Daˈa paˈin isab iye kimmatanun bi kuweˈ bantabi, saguwaˈ toloˈanun bi iye kuweˈ dambuwaˈ pungtinaˈibi.

Meˈ bissā si panambusan

16 Karayaw kaˈam urungan Panuhutanten bi kasanyangan dem ateybi bisan ine matekka si kaˈamin peggeˈ iye poˈon kasanyanganin. Karayaw isab luwal iye luˈu nuhut-nuhutan kaˈam.

17 Aku, si Paul, manulat panambusan inin. Kuweˈ inin sulatankun sa si meˈ sulatkun du kēmon.

18 Karayaw kēmon kaˈam ipat Panuhutanten bi Isa Almasi. Wassalam

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

Tagnaˈ sulat si Paul pu si Timoteohin

Pahāti sabab tagnaˈ sulat si Paul pu si Timoteohin

Si Timoteo, aˈa sinulatan si Paul inin, dambuwaˈ lella bataˈ pe amban Listara, dambuwaˈ puweblo laˈi si Asiya Dikiˈ. Saˈi Timoteohin si Yunis bangsa Yahudi duk samanen bangsa Girik.

Kaminduwe palumengngan si Paul si meˈ kalahatanin magusihat, balik iye laˈi si Listara duk binoˈo weˈ ne billaˈi si Timoteo hinangne saweˈne. Kuweˈ ne Timoteo anakne duk kasulutan iye si addatnen. Bang piyen tahun panuhut-nuhut Timoteo si Paulin duk ekka taˈayane amban si Paul. Ujudnen dinaˈak weˈ si Paul si Timoteo paˈamban laˈi si Epesus duk dinaˈak si iye hinatul meˈ masandel pu si Isa si lahat miyaˈan duk si meˈ lahat mapaliputin.

Pagtekka si Paul si lahat Makedoniya, sinulatan weˈ ne Timoteo pangasigne ateynen supaya asig iye magtoloˈ meˈ toloˈ mabennal amban Isa Almasihin. Sinessaˈan isab weˈ ne Timoteo dinaˈak sinagda meˈ guru magtoloˈ manggaˈi mabennalin. Duk dinaˈak weˈ ne Timoteo meneˈ meˈ aˈa hinang meˈ nakuraˈ meˈ katindegan si Isahin duk inaka weˈ si Paul bang saˈingge subey pamoˈode meˈ pagkasiden. Sinessaˈan isab si Timoteo weˈ si Paul weˈ subey pahāpne kawul-piˈilnen duk boˈohannen peggeˈ daraˈakan Almasi iye.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul. Kawakilan ku weˈ Isa Almasi magmahalayak lapalnen. Kawakilan ku amban pangandaˈakan Tuhanin, iye manimbul kitehin bi, duk amban pangandaˈakan Isa Almasi isab, iye pangase-ngasehanten bi. 2 Pasampayku sulat inin piyu si kaˈu, Timoteo, peggeˈ kuweˈ ne kew anakku lasiyaˈ peggeˈ tinoloˈan kew weˈ ku sandel pu si Isa Almasi. Karayaw kew luwal ipat Samate bi Tuhanin duk Isa Almasi, Panuhutanten bi. Karayaw kew isab kaˈaseˈande duk pasanyangde dem ateynun.

Sessaˈ sabab meˈ guru magtoloˈ manggaˈi mabennalin

3 Manjari, Timoteo, balikku bakas panessaˈku si kaˈu sōng patahalaˈku hap Makedoniyahin. Amey-amey daˈa kew dahuˈ usaˈ billuˈu amban Epesus supaya tapagesnu meˈ aˈa maluˈu magtoloˈ meˈ toloˈ manggaˈi mabennalin. 4 Daˈakun siye padeheng magsuwi-suwi meˈ kissa hinang-hinang aˈa hadja. Duk subey isab siye padeheng luwal magsuwi-suwi sabab meˈ ēn kapapuˈande meˈ pangkat-mamangkatin. Sabab meˈ suwi-suwi miyaˈan kaˈujudannen magjawab hadja siye iyan. Gaˈi du iyan makatabang siye supaya tatuhutde kinabayaˈan Tuhanin. Saguwaˈ iye makatabang siyehin sandelde pu si Isa Almasihin. 5 Hangkan kew sessaˈanku inin peggeˈ kabayaˈankun weˈ kēmon masandel pu si Isa Almasihin malasa teˈed. Malasa teˈed siye bang sutsi ateyden duk tabugtuˈde dem ateyde weˈ gaˈ niyaˈ sallaˈde si Tuhan duk bang asal sandel teˈed siye pu si Isa Almasi. 6 Niyaˈ meˈ aˈa gaˈi ne inin tuhutde duk iye bahanden luwal magjawab gaˈ niyaˈ kagunahanne. 7 Paˈinde weˈ siye meˈ guru si saraˈ Tuhanin bu paˈin gaˈi du tahātide meˈ binissāden duk meˈ inusihatde mabasag si meˈ aˈahin.

8 Kataˈuhante weˈ saraˈ Tuhan tasulat si Musahin hāp bang patut panganggunahan iyehin. 9 Peggeˈ subey tasabutte weˈ saraˈin dumaˈin hep pangurung si meˈ aˈa bentel saguwaˈ si meˈ aˈa ngalanggalan saraˈ duk meˈ aˈa gaˈi nuhut toloˈ, meˈ aˈa gaˈi talew si Tuhan duk meˈ aˈa dusehan. Pangurung isab si meˈ aˈa gaˈi magmātabat si Tuhan duk hinangde hadja dagey Tuhanin, si meˈ aˈa mapatey saˈi-samade atawa pagkaside manusiyaˈin. Siye inin pangurungan saraˈ Tuhanin. 10 Damikkiyan isab si meˈ aˈa magjina, meˈ aˈa pagbaˈisande pagkaside lella atawa pagkaside dende, meˈ aˈa niggew pagkaside bu pagsīnde, meˈ aˈa dustaˈan, meˈ aˈa naksiˈ bisan gaˈi toˈo duk sasuku ne maghinangan kuntara si toloˈ mabennalin. 11 Meˈ toloˈ inin magsaliˈ duk toloˈ dem aka-aka mahāp sabab si Isa pinangandel Tuhan si akuhin dinaˈak minahalayak si meˈ aˈa. Aka-aka mahāp inin pinakitaˈu weˈ Tuhan pinudjihin duk iye poˈon kēgin.

Magsukul si Paul peggeˈ maˈaseˈ Tuhanin

12 Magsukul ku pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi, iye mangurungan aku basagin supaya tahinangku hinangkun. Magsukul ku si iye peggeˈ kinimmatan ku weˈ ne kapangandelan duk kawakilan ku weˈ ne maghinang si iye. 13 Wakilan Isa Almasi ku bisan ne matuˈuhin binissāhan iye weˈ ku laˈat duk bininasa isab weˈ ku meˈ tindegnen duk pinaˈiyaˈ weˈ ku. Saguwaˈ kaˈaseˈan ku weˈ ne bisan kuweˈ miyaˈan hininangkun peggeˈ gaˈ pe ku miyaˈan sandel si iye hangkan gaˈ kataˈuhanku weˈ laˈat meˈ hininangku miyaˈan. 14 Duk asal hadje lasane duk aseˈne si akuhin duk tinabangan ku weˈ ne sandel si iye. Tinabangan ku isab weˈ ne malasa si meˈ pagkasikun. Asal kuweˈ inin du bang magdambuwaˈ ne kite duk Isa Almasi. 15 Asal toˈo pinaˈin inin duk subey teˈed kinahagad, weˈ Isa Almasi bakas pitu si dunya supaya tatimbulne meˈ aˈa dusehanin. Duk amban kēmon aˈa miyaˈan aku ne tamanan madusehanin. 16 Saguwaˈ bisan kuweˈ miyaˈan dusekun kaˈaseˈan ku teˈed weˈ Tuhanin duk inampun ku weˈ ne supaya tapakite Isa Almasi si meˈ aˈa weˈ iye asal matuyuˈ si meˈ madusehanin. Hinangne ku pamintangan si meˈ aˈa masandel si iye si pasōnganin duk inurungan umul siye gaˈ tamananne. 17 Pahadjete bi Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin. Iye magbayaˈin salama-lama. Gaˈi iye matey. Gaˈi iye takite manusiyaˈ. Pataˈ iye pinudji duk pinahadje salama-lama. Amin.

18 Na, Timoteo, anakku, inin panessaˈku si kaˈuhin: essebun meˈ pinaˈal sabab kaˈu weˈ meˈ aˈa pinabissā bissā Tuhanin. Essebun meˈ bissā miyaˈan duk hinangun teˈed pahāp-hāp hinang pinasukuˈ Tuhan si kaˈuhin duk bantahanun teˈed sasuku malaˈatin. 19 Patetegun sandelnu pu si Isa Almasihin duk daˈa kew maghinangan laˈat duk gaˈi sasew pikilannun. Peggeˈ niyaˈ meˈ aˈa pagtuˈurande maghinangan bisan du kataˈuhande dem pikilande weˈ laˈat hinangan miyaˈan. Hangkan magkaˈat ne sandelde si Tuhanin. 20 Sa miyaˈan du Himunus duk Iskandal duk meˈ sinduwehin pe. Pinasagadan ne siye weˈ ku boˈo nakuraˈ seyitanin supaya mintang siye weˈ subey gaˈi bissā-bissāhande Tuhanin.

2

Bang aˈahin magtipun nambahayang

1 Iye inin meˈ toloˈkun. Kaˈissaˈ, subey kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin ngampun-ngampun si Tuhan duk māku-māku duk magsukul si iye. Subey kite bi ngampun-ngampun para kēmon manusiyaˈin; 2 para meˈ magbayaˈin duk para kēmon aˈa taga kapatutin supaya sanyang duk hāp dem paglahatanten bi duk samunsayaˈte bi magmātabat si Tuhan duk hāp isab kawul-piˈilten bi. 3 Bang ngampun-ngampun kite bi sa inin hāp duk kasulutan Tuhanin, iye manimbul kitehin bi. 4 Kabayaˈan Tuhanin hep weˈ kēmon manusiyaˈin timbul duk ngataˈuhan toloˈ mabennalin. 5 Dambuwaˈ du hadja Tuhanin duk dambuwaˈ du isab hadja mapasellet si Tuhan duk manusiyaˈin maghāp siye, iye si Isa Almasi pagkasite bi manusiyaˈ. 6 Paglillaˈne umulnen duk pinagantiˈ weˈ ne dinen supaya manusiyaˈin gaˈi legga Tuhanin sabab duseden. Manjari peggeˈ matey si Isa Almasi ellew pangeddew Tuhanin hangkan kabugtuˈante teˈed weˈ kabayaˈan Tuhanin kēmon manusiyaˈin timbul duk tapī si surgaˈ. 7 Inin sababnen hangkan ku kawakilan weˈ Tuhanin dinaˈak magusihat toloˈ mabennal inin si meˈ aˈa dumaˈin Yahudi supaya siye sandel pu si Isa Almasi duk kahagadde toloˈ mabennalin. Toˈo pinaˈinku inin, gaˈi ku magdustaˈ!

8 Antag-antag meˈ masandel pu si Isahin magtipun nambahayang si Tuhan kabayaˈankun weˈ meˈ lellahin ngampun-ngampun, meˈ lella nuhut Tuhanin dambūs-būs. Subey gaˈ niyaˈ kaˈastelande duk subey siye gaˈi magsasaˈ.

9 Duk kabayaˈankun isab meˈ dendehin subey hāp boˈohanden. Semmekden subey matalep si dende petten. Subey sarang-sarang hadja pamahāpde diden, gaˈi pinalanduˈ paghatulde kōkden atawa paggunade meˈ pamulawanin duk meˈ mutsaˈin duk meˈ semmek mahalgaˈin. Peggeˈ dumaˈin makahāp dendehin pagdende-dendenen 10 saguwaˈ meˈ hinanganne mahāpin. Inin matalep si meˈ dende magpaˈin weˈ siye asal nuhut Tuhanin. 11 Meˈ dendehin isab bang inusihatan subey siye pakale hadja, duk subey siye ngatu tinoloˈan. 12 Meˈ dendehin gaˈi daˈakku magusihat atawa magmanda si lella. Subey meˈ dendehin pakale hadja luˈu si pagtipun-tipunanbi. 13 Peggeˈ Apuˈ Adam pinapanjari dehellu weˈ Tuhanin ubus bu Sitti Hawa. 14 Duk dumaˈin Apuˈ Adam kaˈakkalan nakuraˈ seyitanin. Saguwaˈ dendehin kaˈakkalanin duk iye mangalanggalan saraˈ Tuhanin. 15 Saguwaˈ timbul du meˈ dendehin si paganakde bang teteg paˈin sandelden pu si Isa Almasi duk malasa siye si saweˈde duk sutsi pagateyden. Duk subey hāp kawul-piˈilden.

3

Meˈ nakuraˈ si langgalin

1 Toˈo pinaˈin inin weˈ bang aˈahin mabayaˈ ginellal nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin hāp inangutne inin. 2 Aˈa ginellal nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin subey aˈa gaˈ niyaˈ panallaˈan iye. Subey dambuwaˈ du hadja andanen. Aˈa miyaˈan subey gaˈi ūtanne napsunen, subey hāp pikilannen duk hāp addatnen. Bang niyaˈ aˈa pī si lumaˈne subey addatanne teˈed. Subey isab iye pandey magusihat si saweˈne. 3 Subey iye gaˈi maglangohan. Subey iye gaˈi bingis saguwaˈ subey iye mura binoˈo magsulut. Subey iye gaˈi pananasaˈ duk gaˈi napsuhan si sīn. 4 Subey iye taˈu ngahatul anak-andanen. Subey iye aˈa pagaddatan weˈ meˈ anaknen duk tinuhut weˈ de meˈ pangandaˈakannen. 5 Peggeˈ bistahun bi, bang ginellal nakuraˈin gaˈi bisan taˈu ngahatul anak-andanen inumey pangahatulne meˈ masandel pu si Isa si antanannen? 6 Gaˈi isab makajari ginellal nakuraˈ bang aˈa baˈahu pe sandel pu si Isa Almasi, sabab bang gaˈi pe basag sandelnen kaw-kaw ngalangkew ateynen duk ilaboˈan hukuman iye kuweˈ hukuman si nakuraˈ seyitanin awwalley. 7 Saguwaˈ bang aˈa ginellal nakuraˈ subey iye aˈa inaddatan bisan weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Isa Almasihin, peggeˈ bang niyaˈ panallaˈande iye bu bissā-bissāhande iye, kaw iye sinassat maghinangan laˈat duk iye miyaˈan kinabayaˈan nakuraˈ seyitanin.

Meˈ aˈa nabang si langgal

8 Manjari pasal meˈ aˈa ginellal isab nabangan nakuraˈ si langgalin subey isab hāp addatden duk kapangandelan siye. Subey siye gaˈi maginuman makalango duk subey gaˈi napsuhan si sīn. 9 Subey siye pateteg si toloˈ mabennal sabab Isa Almasihin bakas pinakitaˈu weˈ Tuhanin. Subey isab siye gaˈi maghinangan laˈat supaya gaˈi sasew dem pikilanden. 10 Duk meke siye ginellal tabang nakuraˈ si langgalin subey dahuˈ pinandogahan addatden. Bang tapandoga weˈ asal hāp du addatden makajari siye ginellal tabang nakuraˈin. 11 Damikkiyan andaden subey isab hāp addatden duk gaˈi ngalimutan saweˈde. Subey isab gaˈi ūtande napsuden duk subey siye kapangandelan si ine-ine. 12 Aˈa ginellal inin subey dambuwaˈ du andanen. Subey hāp pangahatulne anak-andanen duk kēmon saweˈne magdambuwaˈ lumaˈin. 13 Peggeˈ meˈ aˈa ginellal inin bang hāp du paghinangden asal pinahadje du siye duk bahani du siye missā sabab sandelde pu si Isa Almasihin.

Meˈ pinakitaˈu weˈ Tuhanin

14 Na, Timoteo, ngase-ngase ku weˈ tapiyu du ku si kaˈu mura. Saguwaˈ sulatante ne kew hadja meˈ toloˈ inin 15 supaya bang niyaˈ makaˈalal aku, kataˈuhannu du bang saˈingge subey kawul-piˈilten bi meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, Tuhan maˈellumin. Kite bi meˈ pangandelan Tuhan toloˈ mabennalin. Hangkan subey usihatte bi duk bēbbegante bi toloˈ mabennal inin. 16 Gaˈ niyaˈ kapamasuwey weˈ asal gaˈi lalem toloˈ āgamate bi inin, iye toloˈ mabennal gaˈ kataˈuhan samantaˈan gaˈ pe pinakitaˈu weˈ Tuhanin, hātinen toloˈ sabab Isa Almasihin:

Laˈi iye si surgaˈ bu pitu iye si dunya manjari manusiyaˈ. Niyawa Sutsihin naksiˈ weˈ iye asal bentel. Takite iye weˈ meˈ malaˈikatin. Minahalayak sabab iye si kēmon kabangsa-bangsahan. Duk kinahagad iye weˈ meˈ aˈahin. Manjari pinaˈangkat iye pī balik si surgaˈ duk laˈi iye magbayaˈ.

4

Meˈ magtoloˈ manggaˈi mabennalin

1 Asal pastiˈ pinaˈin Niyawa Tuhanin weˈ si pasōngan niyaˈ meˈ aˈa nayikutan toloˈ mabennalin. Iye pinakalede iyan meˈ seyitanin duk tuhutde iyan meˈ toloˈden. 2 Meˈ toloˈde inin pinalataˈ weˈ meˈ guru madustaˈanin. Meˈ hinangande inin gaˈi ne makasasew pikilanden peggeˈ tagam ne siye magdustaˈ. 3 Meˈ guru inin magtoloˈ weˈ dusehan koˈ aˈahin bang magella atawa maganda. Paˈinde isab weˈ niyaˈ koˈ meˈ kinakan gaˈi makajari kakante. Salaˈ toloˈde inin peggeˈ kēmon kinakan inin pinapanjari du weˈ Tuhanin. Basta magsukul kite bi si Tuhan makajari kite bi mangan kinakan ine-ine, kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin duk mangataˈuhan toloˈ mabennalin. 4 Peggeˈ kēmon bakas pinapanjari weˈ Tuhanin hāp. Hangkan subey tayimaˈte hadja basta magsukul kite si iye. 5 Peggeˈ halal kēmon kinakanten sabab lapal Tuhanin duk sabab pagsukulten isab.

Daraˈakan Isa Almasi mahāpin

6 Manjari, Timoteo, bang pangusihatnu meˈ pinaˈinku inin si meˈ pungtinaˈite masandel pu si Isa Almasihin, hāp paghinangnu pu si Isa Almasihin. Duk basag sandelnun peggeˈ lapal kinahagadten asal tuhutnu ne paˈin. Asal teteg kew nuhut toloˈ mabennalin. 7 Saguwaˈ daˈa asipun meˈ kissa-kissa paˈinde makaboˈo aˈahin tudju Tuhan bu gaˈi du. Meˈ kissa miyaˈan gaˈ teˈed niyaˈ kagunahanne. Saguwaˈ tagamun pikilannun luwal mikil toloˈ mabennalin duk du tatuhutnu meˈ kinabayaˈan Tuhanin. 8 Bang pabasagte baranten, niyaˈ kagunahanne saguwaˈ kulang du. Saguwaˈ bang iye pinabasagten sandelte si Tuhanin supaya tatuhutte kinabayaˈan Tuhanin, na, ekka teˈed kagunahanne. Moˈo kite inin si kahāpan dumaˈin hadja tuˈu si dunya saguwaˈ sampay si ahilat. 9 Bennal teˈed bissā miyaˈan duk pataˈ teˈed kinahagad. 10 Hangkan kite bi maghinang ne paˈin si Tuhan duk magtuyuˈ teˈed magusihat peggeˈ Tuhanin pangase-ngasehanten bi; iye Tuhan maˈellumin duk iye manimbul kēmon manusiyaˈin, lagiˈ ne meˈ masandel si iyehin.

11 Manjari, Timoteo, kēmon meˈ usihatku inin daˈakun tinuhut si meˈ masandel pu si Isa maluˈuhin. 12 Daˈa kew iyaˈ bang niyaˈ ngandiyawaˈan kaˈu peggeˈ magusihat ne kew bu bataˈ pe kew. Saguwaˈ subey hāp kawul-piˈilnun duk bissānun. Kalasahanun pagkasinun, pabasagun sandelnu si Tuhanin duk subey gaˈ niyaˈ laˈat dem pikilannun. Manjari binatukan du kawul-piˈilnun weˈ meˈ masandel pu si Isa Almasi maluˈuhin. 13 Samantaˈan gaˈi pe ku tapiyu, tuyuˈanun teˈed matsa amban dem kitab duk usihatanun duk toloˈanun siye kahabaˈ kaˈam magtipun duk meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin. 14 Gunahun teˈed kapandeyan pinangurung Niyawa Tuhan si kaˈuhin. Pinangurung kapandeyan inin si kaˈu matuˈuhin sakaliˈ niyaˈ pinaˈal bissā amban Tuhan sabab kaˈu duk binettad weˈ meˈ bahiˈin meˈ tanganden pī si kaˈu. 15 Hinangun teˈed kēmon pinahinangku si kaˈu si sulat inin ateynun dambūs-būs supaya takite aˈahin kēmon weˈ pasōng ngahāp hinangannun. 16 Pahatul-hatul kew si dinu duk meˈ panoloˈnun. Duk hinangun paˈin meˈ usihatku si kaˈuhin. Bang pagtuyuˈannu inin hininang, dumaˈin hadja kaˈu matimbulin saguwaˈ kēmon isab makakale kaˈuhin.

5

Sessaˈ sabab meˈ balu, meˈ bahiˈ duk meˈ banyagaˈ

1 Daˈa amāhanun bang lella bahiˈ amban kaˈu saguwaˈ missā kew si iye pahāp-hāp kuweˈ samanu bang niyaˈ panoloˈnu si iye. Meˈ lella mabataˈin kimmatanun kuweˈ meˈ pungtinaˈinu. 2 Meˈ dende mabahiˈ amban kaˈuhin addatanun kuweˈ saˈinu. Duk meˈ dende mabataˈin addatanun kuweˈ meˈ pungtinaˈinu isab. Daˈa kew magpikilan seddili si siye.

3 Manjari pasal meˈ dende balu masandel pu si Isa Almasihin bang gaˈ niyaˈ ngahatul siye, addatanun siye. 4 Saguwaˈ bang dende baluhin taga anak atawa ampu subey dahuˈ siye taˈu nabangan matettoˈaden. Peggeˈ bang asal malasa siye si Tuhan subey tabangde matettoˈaden atawa papuˈden panumbasde panabangde siye matuˈuhin. Bang hinangde inin, kasulutan Tuhanin si siye. 5 Saguwaˈ bang dende baluhin dendangan saˈ, iye pangase-ngasehannen Tuhanin, ngampun-ngampun iye duk māku-māku iye tabang si Tuhan ellew-sangem. 6 Saguwaˈ bang niyaˈ dende balu bu iye luwal tapikilnen nganduhulan napsu barannen magadjak-adjak, kuweˈ iye dalil matey bisan pe iye ellum. 7 Pasampayun usihatku inin piyu si meˈ masandel pu si Isa Almasi maluˈuhin supaya gaˈ niyaˈ panallaˈan aˈa siye. 8 Saguwaˈ bang niyaˈ aˈa luˈu gaˈi ngahatul usbanen, lagiˈ ne bang magtewtey-anak siye, aˈa iyan ilebbahan ne weˈ ne toloˈ kinahagadten bi duk laˈat pe iye amban aˈa manggaˈi masandel pu si Isa Almasihin.

9 Manjari pasal meˈ dende balu, listahun meˈ balu sōng tinabangan weˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Listahun hadja meˈ balu labi ne ennempūˈ tahun umulden duk dambuwaˈ hadja bakas elladen. 10 Subey isab bawag meˈ hinangande mahāpin, hātinen hāp pamaketoˈde meˈ anakden, addatande teˈed meˈ aˈa mapī si lumaˈden, diyawaˈ ateyden maghinang siye bisan ine si meˈ sukuˈ si Tuhanin, tabangande meˈ dem kasusehanin duk sasuku hinangan hāp hinangde. Meˈ dende balu kuweˈ iyan makajari ilista.

11 Saguwaˈ bang meˈ dende balu bataˈ pe, daˈa siye sakupun dem listanu lu peggeˈ mura pinda pikilanden. Bang tekka bayaˈde magellahin, tayikutande ne du paghinangde pu si Isa Almasihin. 12 Manjari kapagduse siye peggeˈ gaˈ du tumanande sanggupde pu si Isa Almasi tagnaˈ kabaluden. 13 Ngatagam isab siye lisuˈan maghinang duk iye bahanden ngalatag kalumaˈan. Duk dumaˈin hadja iyan, magkoto-koto isab siye duk pakulebeˈ siye si meˈ palkalaˈ saweˈden, luwal siye missā meˈ manggaˈi subey binissāden. 14 Bang si aku, gam pe meˈ balu mabataˈin magella balik duk maganak duk ngahatul dem lumaˈde. Manjari gaˈ niyaˈ laˈat tabissā meˈ bantaten bi sabab kite bi meˈ masandel pu si Isa Almasihin. 15 Peggeˈ niyaˈ ne meˈ balu nayikutan Tuhanin duk iye tinuhutden nakuraˈ seyitanin. 16 Hangkan hep sa pinaˈinkun, bang niyaˈ luˈu dende sandel pu si Isa bu taga usba dende balu subey ne iye mangahatul baluhin dumaˈin meˈ masandel pu si Isa sinduwehin supaya isab tahatulde meˈ dende balu manggaˈ niyaˈ usbaden.

17 Pasal meˈ bahiˈ hinang nakuraˈ si langgalin bang hāp du pangantande meˈ masandel pu si Isa Almasihin, pataˈ siye pinahadje duk sinuweldohan pahāp, lagiˈ ne meˈ mapages magmahalayak duk magusihat lapal Tuhanin. 18 Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Daˈa pugungun bi behe kābewin sābune magdiˈik paleyin.” Duk niyaˈ isab pinaˈin seddili, “Bang aˈahin dinaˈak maghinang pataˈ iye tinangdanan.” 19 Bang saˈupama niyaˈ nuntutan dambuwaˈ bahiˈbi, daˈa asipun tuntutne miyaˈan bang gaˈ du niyaˈ duwangan atawa tellungan makasaksiˈ si dusenen. 20 Bang niyaˈ kapagduse, toloˈanun iye si harapan meˈ masandel pu si Isahin kēmon supaya meˈ sinduwehin mintang duk gaˈi lekkatde hininangne miyaˈan.

21 Timoteo, iyuˈ Tuhanin pakale duk pakale isab Isa Almasi duk meˈ malaˈikat masutsihin, asal sessaˈante kew tuhutun meˈ pangandaˈakanku si kaˈu dem sulat inin. Daˈa pagbiddaˈun bisan sine. Ine-ine hinangnu daˈa kew mēbbegan sine-sine sewukat ne kew kahāpan si siye. 22 Daˈa kew magdayiˈ-dayiˈ meneˈ aˈa hinang nakuraˈ luˈu diyalemanbi meˈ masandel pu si Isa Almasihin saguwaˈ pandogahanun dahuˈ addatnen. Peggeˈ bang saˈupama aˈa tapeneˈnun magduse, sampay kaˈu sinakup kew si dusenen. Pahatul kew, daˈa kew magduse si hinangannu duk si pikilannu.

23 Daˈa isab pikilun weˈ subey boheˈ hadja ininumnun. Saguwaˈ hāp bang nginum kew boheˈ buwaˈ ubas kuweˈahat panambal bettengnun peggeˈ daran kew saki.

24 Niyaˈ meˈ aˈa pastiˈ teˈed duseden duk kataˈuhante weˈ taga duse siye duk hinukum siye si pasōngan. Niyaˈ isab meˈ aˈa sinduwe gaˈi magtawus takite duseden, saguwaˈ gaˈi tiggel kataˈuhan du. 25 Damikkiyan isab niyaˈ meˈ hinangan mahāpin pastiˈ teˈed si meˈ aˈa. Duk bisan meˈ hinangan hāp gaˈi pe tantu pastiˈ gaˈi du katapukan.

6

1 Kēmon banyagaˈ sandel pu si Isa Almasi subey kimmatande teˈed weˈ talep amuden pahadjede, supaya gaˈi Tuhanin binissāhan laˈat weˈ meˈ aˈa duk gaˈi diniyawaˈan toloˈ tinuhutten bi. 2 Bang banyagaˈin duk amunen saliˈ-saliˈ sandel pu si Isa Almasi, daˈa banyagaˈ miyaˈan magpikil weˈ gaˈi ne iye subey tinalew si amunen peggeˈ kuweˈ ne du siye magpungtinaˈi. Bisan miyaˈan subey pe pahāpne teˈed paghinangnen peggeˈ aˈa paghinanganne miyaˈan kuweˈ iyehin isab sandel pu si Isa Almasi, duk peggeˈ malasa isab iye si amune miyaˈan.

Meˈ toloˈ manggaˈi mabennalin duk meˈ bennal madayahanin

Iye inin subey panoloˈnu si siyehin duk daˈakun teˈed tinuhut si siye. 3 Bang niyaˈ luˈu magtoloˈ bu seddili panoloˈnen amban meˈ toloˈ mabennal amban Panuhutanten bi Isa Almasi duk bang meˈ toloˈnen gaˈi maguyun duk toloˈ makaboˈo kite tudju Tuhanin, 4 na, aˈa iyan abbuhan duk gaˈ niyaˈ kataˈuhanne. Iye luwal kabayaˈannen magsuˈal duk magjawab sabab bissā. Kaˈujudanne inin niyaˈ maglindi-lindi, niyaˈ magsasaˈ-sinasaˈ, niyaˈ maglimut-ilimut duk gaˈi ne siye magandel-inandel. 5 Meˈ aˈa inin luwal ne magsaggaˈ peggeˈ gaˈi ne tewwaˈ pamikilden duk gaˈi ne kataˈuhande toloˈ mabennalin. Kannalde weˈ bang siye magāgama ngandayahan siye.

6 Bennal isab, bang aˈahin nuhut kinabayaˈan Tuhanin kuweˈ dayahan teˈed iye bang magsukul iye ine-ine pangurung Tuhanin iye. 7 Panganak kite si dunya inin, niyaˈ ke taboˈote? Gaˈ niyaˈ. Damikkiyan du isab gaˈ niyaˈ taboˈote bang kite matey. 8 Hangkan hep basta niyaˈ du kakante duk semmekte subey ne kite magsukul. 9 Saguwaˈ meˈ aˈa mabayaˈ magdayahin, mura siye taboˈo sassat magduse. Kuweˈ bantuk ileppas siye weˈ napsude si bayuˈ-bayuˈan kadupanganin duk meˈ makapagkaˈat siyehin. Ujudnen magmula du siye dumaˈin hadja si dunya inin saguwaˈ sampay si ahilat. 10 Peggeˈ napsute si sīnin iye inin poˈon kēmon bayuˈ-bayuˈan laˈat hininang weˈ manusiyaˈ. Niyaˈ meˈ aˈa hawal napsude si sīnin, ilebbahan weˈ de sandelde pu si Isa Almasihin duk kaˈujudannen ekka kasusehan tekka si siye.

Panessaˈ pu si Timoteo hadja

11 Saguwaˈ kaˈu, Timoteo, peggeˈ tapeneˈ kew weˈ Tuhanin maghinang si iye, patala kew amban kēmon malaˈat inin. Iye subey inapasnun kawul-piˈil mabentelin, duk maghinangan sasuku kinabayaˈan Tuhanin. Pabasagun sandelnu pu si Isa Almasihin, kalasahanun pagkasinun duk pahāpun addatnun si siye. Bisan kew dem kasigpitan sandalanun hadja. 12 Maggeˈes kew teˈed nuhut Tuhanin duk tepe si kaˈu du umul gaˈ niyaˈ tamanannen. Essebun weˈ hangkan kew tapeneˈ weˈ Tuhanin supaya kew kaˈurungan umul inin. Duk bakas magbennal kew si harapan meˈ saksiˈ ekka weˈ sandel kew pu si Isa Almasi. 13 Kuweˈitu niyaˈ panessaˈku kaˈu si pakalehan Tuhanin iye mangurung umul si kēmon bayuˈ-bayuˈan maˈellumin duk si pakalehan Isa Almasi isab, iye bakas mabahani mamissā pu si Gubnul Pontiyus Pilatusin pasal mabennal sabab Tuhanin. Inin panessaˈku si kaˈuhin: 14 tuhutun teˈed kēmon pangandaˈakan Tuhan kaˈuhin supaya gaˈi sagetan laˈat duk supaya gaˈi diniyawaˈan toloˈ Tuhanin. Tuhutun teˈed samantaˈan gaˈi taˈabut waktu pabalik Panuhutanten bi Isa Almasi pitu si dunya. 15 Pagtaˈabut waktuhin, pinapitu du iye balik si dunya weˈ Tuhanin. Tuhanin hadja subey pinudjihin duk iye dendangan magbayaˈin. Iye magbayaˈ si meˈ magbayaˈin duk iye Panuhutan meˈ panuhutanin. 16 Iye hadja dendangan manggaˈi mamateyin. Patennaˈannen dem sahaya gaˈi katumapitan. Gaˈ niyaˈ bakas ngite iye duk gaˈ teˈed niyaˈ makakite iye. Pataˈ teˈed iye pinahadje duk iye asal mabalakatanin gaˈ tamananne. Amin.

17 Pasal meˈ aˈa madayahan maluˈu masandel pu si Isahin, toloˈanun siye weˈ subey siye gaˈi maglangkew atey sabab meˈ alataˈde si dunya inin. Subey siye gaˈi ngandel si alataˈden peggeˈ gaˈi du layun. Subey Tuhanin pangandelanden peggeˈ sayuˈ iye ngurungan kite bi kēmon bayuˈ-bayuˈan mahāpin supaya kite bi kēgan. 18 Toloˈanun isab siye weˈ subey siye luwal maghinang hāp si saweˈde, manjari, meˈ hinangande mahāpin ne alataˈden. Akahanun siye weˈ subey siye gaˈi liskutan saguwaˈ subey siye sayuˈ bang siye ngurung si meˈ kasukalanin. 19 Bang hinangde inin, kuweˈ du siye ngennaˈ alataˈde si surgaˈ duk gaˈi teˈed inin lepas. Duk inurungan isab siye umul matoˈohin, hātinen umul salama-lama.

20 O Timoteo, amey-amey banteyanun teˈed kēmon meˈ toloˈ bakas pinangandel si kaˈuhin. Halliˈanun meˈ pagbissā duk pagsuˈal gaˈ niyaˈ gunane duk gaˈi makasulut Tuhanin. Paˈinde kataˈu koˈ miyaˈan bu dumaˈin. 21 Peggeˈ niyaˈ magpaˈin weˈ taga kataˈu miyaˈan ne siye, bu kasuddahannen gaˈi ne kahagadde toloˈ mabennal kinahagadten bi.

Karayaw kēmon kaˈam ipat Tuhanin du. Wassalam

2 Timoteo

1

2

3

4

Kaduwe sulat si Paul pu si Timoteohin

Pahāti sabab kaduwe sulat si Paul pu si Timoteohin

Panulat si Paul inin laˈi iye si lahat Roma kinalabusu. Kataˈuhan si Paul weˈ hatu sōng pinapatey ne iye sabab pagusihatne sabab Isa Almasihin. Hangkan nulat iye balik pu si Timoteo. Takite tuˈu si sulat inin bang saˈingge lasa si Paul pu Timoteohin. Asal kuweˈ ne teˈed anakne pangimmatne iyehin.

Ekka panessaˈ-nessaˈ si Paul pu Timoteo. Pinangandel weˈ ne pu Timoteo hinangne si kēmon kalahatan palaˈihan meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Gaˈi Timoteo daˈakne padeheng magusihat sabab Almasi duk gaˈi daˈakne kinayipatan meˈ toloˈ mabennal bakas pamanoloˈne iyehin. Duk sinessaˈan weˈ ne Timoteo dinaˈak pinapagen teˈed sandelne pu si Isa Almasihin duk dinaˈak magsandal bisan ine-ine kabinasahan duk kasigpitan tekka si iye.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul. Kawakilan ku weˈ Isa Almasi amban kabayaˈan Tuhanin dinaˈak magmahalayak si meˈ aˈa sabab umul gaˈ niyaˈ tamananne bakas pananggup Tuhan si kēmon sasuku masandel pu si Isa Almasihin. 2 Pasampayku sulat inin piyu si kaˈu, Timoteo. Kuweˈ ne kew anakku kinalasahan teˈed. Karayaw kew luwal ipat Samate Tuhanin duk Isa Almasi Panuhutanten. Karayaw kew isab kaˈaseˈande duk pasanyangde dem ateynun.

Magsukul si Paul si Tuhan duk paˈasigne atey Timoteohin

3 Magsukul ku si Tuhan iye paghinangankun, duk maghinang ku si iye dambūs-būs pikilankun kuweˈ du isab paghinang meˈ kapapuˈanku si iyehin masaley. Magsukul ku si Tuhan sabab kaˈu peggeˈ luwal kew taˈessebku kahabaˈ ku ngampun-ngampun si Tuhan ellew-sangem. 4 Taˈessebku weˈ nangis kew patahalaˈkun duk kabayaˈankun weˈ magkite kite balik supaya ku kēgan teˈed. 5 Taˈessebku isab weˈ sandelnu pu si Isa Almasihin asal amban dem ateynu teˈed kuweˈ du isab sandel papuˈnu dendehin, si Loyda, duk sandel saˈinun, si Yunis. Kabugtuˈanku weˈ kuweˈ miyaˈan du isab sandelnun. 6 Iye inin sababnen hangkan kew paˈessebanku kuweˈitu weˈ subey teˈed gunanu kapandeyan pinangurung Tuhan si kaˈuhin masa pamettadku meˈ tangankun diyataˈ kōknu ngampun-ngampunan kaˈu. 7 Peggeˈ dumaˈin hangkan pangurung Tuhanin Niyawanen si kite supaya mura tinalew ateyten saguwaˈ supaya niyaˈ basagte nuhut kinabayaˈan Tuhanin duk supaya kite malasa si pagkasiten duk gaˈi kite katimboˈohan maghinangan laˈat.

8 Daˈa kew iyaˈ magbennal si aˈa weˈ Isa Almasi Panuhutannun. Duk daˈa kew isab iyaˈ sabab aku peggeˈ tiyaˈ ku dem kalabusu sabab panuhutku Isa Almasihin. Saguwaˈ maglillaˈ kew hadja bisan kew bininasa sabab pangaka-ngakanu aka-aka mahāp sabab Isa Almasi si meˈ aˈahin. Urungan Tuhanin du kew iyan basag nandalanne. 9 Tinimbul ne kite weˈ ne duk tapeneˈ weˈ ne hinangne meˈ aˈane, dumaˈin peggeˈ niyaˈ hāp bakas tahinangte duk inin panumbasne kitehin. Saguwaˈ hangkan inin hinangne si kite peggeˈ kalasahanne duk kaˈaseˈanne kite, duk peggeˈ andang sakapne masa gaˈ pe pinapanjari dunyahin weˈ pakitehanne lasanen duk aseˈnen si kite sabab tahinang Isa Almasihin. 10 Kuweˈitu pinakitaˈu ne si kite lasa duk aseˈ Tuhanin peggeˈ bakas pitu ne Isa Almasi manimbul kitehin bi. Tadaˈag weˈ ne kapatut kamateyin. Duk bang kahagadte aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin niyaˈ umulte gaˈ tamanan si surgaˈ.

11 Kawakilan ku weˈ Tuhanin dinaˈak magmahalayak duk magusihat aka-aka mahāpin. 12 Duk inin jānnen hangkan ku magsandal tuˈu dem kalabusu. Saguwaˈ gaˈi ku iyaˈ peggeˈ kataˈuhanku du bang sine pangandelankun. Duk kabugtuˈanku weˈ takoleˈne du manteyan kēmon pinangandelne si akuhin sampay taˈabut ellew pabalikne si dunyahin. 13 Tentemanun teˈed meˈ toloˈ mabennal panoloˈku kaˈuhin duk tuhutun. Duk patetegun sandelnun pu si Isa Almasi duk kalasahanun pagkasinun peggeˈ magdambuwaˈ ne kite bi duk Isa Almasi. 14 Tentemanun teˈed dem ateynu toloˈ mabennal bakas pinangandel Tuhan si kaˈuhin. Tinabangan du kew iyan weˈ Niyawa Tuhan mapatennaˈ dem ateyten bi.

15 Kataˈuhannu, Timoteo, kēmon masandel pu si Isa si lahat Asiyahin, tinayikutan ne ku weˈ de sampay disi Pigelus duk Hermogen. 16 Saguwaˈ bang disi Onesiporos magtewtey-anakin karayaw kaˈaseˈan Tuhanin du siye kēmon peggeˈ daran paˈasig Onesiporos ateykun. Gaˈ iye iyaˈ nindew aku bisan ku tuˈu dem kalabusu. 17 Saguwaˈ pagtekka iye tuˈu si Roma magtawus ku pihane duk gaˈ iye padeheng samantaˈan gaˈ ku kasuwaˈne. 18 Karayaw du iye kaˈaseˈan Panuhutanten si Isa laˈi si ellew pabalik Isa Almasi pitu ngahukum manusiyaˈin. Kataˈuhannu du isab bang saˈingge panabangne akuhin palaˈiku si lahat Epesusin.

2

Patetegun sandelnun

1 Manjari, kaˈu, Timoteo, anakku, pabasagun sandelnun peggeˈ tabangan Tuhanin du kite bi meˈ magdambuwaˈ duk Isa Almasihin. 2 Bakas takalenu ne meˈ usihatku si meˈ aˈa maˈekkahin. Manjari, kēmon usihatku bakas takalenu miyaˈan subey panoloˈnu si meˈ aˈa kapangandelan, meˈ aˈa taˈu noloˈan saweˈde.

3 Maglillaˈ kew nandalan kasigpitan kuweˈ akuhin supaya kew kuweˈ sundalu hāp si antanan Isa Almasi. 4 Aˈa magsundaluhin, mabayaˈ iye weˈ kasulutan nakuraˈnen si iye. Hangkan gaˈi iye patuhut si meˈ hinangan meˈ sibilyanin. 5 Bang niyaˈ aˈa paˈasek maglakkesan magubas, gaˈi du iye ngandaˈag bang gaˈi tuhutne meˈ saraˈ pagdaˈagan miyaˈan. 6 Aˈa mabasag maghinang si bulakin, subey iye dehellu mangeddoˈ bahagiˈ si jari tinanemnen. 7 Pikil-pikilun meˈ dalilanku inin peggeˈ tabangan Tuhanin du kew supaya tahātinu teˈed kēmon.

8 Essebun Isa Almasi, tubuˈ si Daˈud iye duk pinakellum iye balik amban kamateynen. Iye inin aka-aka mahāp minahalayakkun. 9 Sabab pagmahalayakku aka-aka mahāp inin tiyaˈ ku magsandal dem kalabusu duk kinarena ku ituˈ kuweˈ aˈa bakas ngalanggalan saraˈ. Ambat ne bisan ku kinarena saguwaˈ lapal Tuhanin gaˈi du kinarena. 10 Hangkan hep sandalanku hadja kēmon bayuˈ-bayuˈan kasigpitanin supaya meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin sandel ne paˈin pu si Isa Almasi duk sabab sandelde miyaˈan tepe si siye umul gaˈ niyaˈ tamanannen si surgaˈ duk sakup siye dem sahaya Tuhanin salama-lama. 11 Bennal meˈ bissā inin:

“Bang kite bakas nuhut Isa Almasi matey, nuhut iye du isab kite ellum balik. 12 Bang nandal ne paˈin kite kasigpitan kuweˈitu, patuhut du kite pu si Isa magbayaˈ si pasōngan. Bang masuwey kite weˈ gaˈi kite nuhut iye, masuwey du isab iye iyan weˈ dumaˈin iye Panuhutanten. 13 Bang kite gaˈi teteg si iye, masi du iye kapangandelan duk asal tumananne du bissānen. Peggeˈ bang iye, gaˈi teˈed pinda addatnen.”

Daˈa lebbahanun mabennalin duk halliˈanun toloˈ manggaˈi matoˈohin

14 Paˈessebanun meˈ masandel pu si Isa maluˈuhin sabab meˈ bakas pinaˈinku miyaˈan. Sessaˈanun isab siye si pakalehan Tuhan, amey-amey daˈa siye magsuˈal sabab meˈ bissā. Gaˈi makahāp siye meˈ pagsuˈal inin bisan miyaˈan makapagkaˈat sandel meˈ aˈa makakalehin pe. 15 Paggeˈesanun teˈed pinahāp meˈ hinangnun supaya kasulutan Tuhanin si kaˈu. Pabentelun pagusihatnu lapal Tuhan mabennalin supaya kew gaˈi iyaˈ sabab meˈ hinangnun. 16 Halliˈanun meˈ pagbissā kadupangan gaˈi makaboˈo kite tudju Tuhanin. Sasuku palamud si meˈ pagbissā iyan ujud pasōng katimboˈohan magduse duk tumala ne amban Tuhan. 17 Meˈ panoloˈde inin kuweˈ ibatan bakatew palatag ne paˈin sampay lapat baranin. Kuweˈ miyaˈan panoloˈ disi Himunus duk Pilitusin. 18 Ilebbahan weˈ de toloˈ mabennalin. Paˈinde weˈ bakas palabey ne pamakellum meˈ aˈa mamateyin, ubus si pasōngan gaˈi ne pinakellum. Sabab toloˈde manggaˈi matoˈo inin niyaˈ meˈ aˈa gaˈi ne sandel pu si Isa. 19 Saguwaˈ toloˈ amban Tuhanin pagen manamal kuweˈ batu hadje gaˈi tajedjeg. Duk niyaˈ tasulat pinaˈin, “Kataˈuhan Tuhanin bang asal sine meˈ aˈanen.” Duk niyaˈ pe isab pinaˈin, “Sine-sine magpaˈin weˈ sukuˈ si Tuhan iye, subey lebbahanne kēmon hinangan malaˈatin.”

20 Magdalilan ku si kaˈu, Timoteo. Si lumaˈ mahadje patennaˈan aˈa dayahanin ekka bayuˈ-bayuˈan panyap. Niyaˈ meˈ laley bulawan duk meˈ laley pilak. Meˈ laley mamahalgaˈ inin ginuna hadja bang niyaˈ bangsahan nindew siye. Niyaˈ isab si lumaˈ miyaˈan meˈ laley kayu duk meˈ paliyuk. Iye inin ginuna ellew-ellewin. 21 Manjari kite bi meˈ masandel pu si Isahin dalil meˈ panyap mamahalgaˈ miyaˈan. Bang sutsi ateyten bi duk lebbahante bi kēmon hinangante bi malaˈatin, mahalgaˈ kite bi si Tuhan peggeˈ dambūs-būs ne kite bi si Tuhan. Manjari niyaˈ kagunahanne si kite bi duk tahante bi ne maghinang sasuku mahāpin. 22 Daˈa ūtanun napsunun, iye napsu meˈ lella mabataˈin. Iye apasun maghinangan bentel. Pabasagun sandelnu si Tuhanin. Kalasahanun ne paˈin meˈ pagkasinun duk magsulut-sulut kaˈam duk meˈ masandel si Panuhutanten bi Isa Almasi, ateyden asal dambūs-būs hadja. 23 Halliˈanun meˈ pagjawaban gaˈ niyaˈ kagunahanne duk kadupangan hadja. Kataˈuhannu du weˈ kaˈujudanne iyan magsasaˈ siye. 24 Bang kite bi meˈ daraˈakan Tuhanin subey kite bi gaˈi magsasaˈ duk sine-sine. Subey kite bi maˈaseˈ si kēmon aˈa duk subey kite bi taˈu magtoloˈ duk gaˈi mura jumuˈ magtoloˈ. 25 Bang sābute bi magtoloˈin bu niyaˈ ngajampa kite bi, paˈagak-agakte bi bang siye sambungante bi. Kaw siye inurungan lugal magsusun duk pindahan Tuhanin pikilanden duk ujud kataˈuhande toloˈ mabennalin. 26 Manjari ngahāp du balik pikilanden duk lumuwas du siye amban antanan nakuraˈ seyitanin, iye bakas mangati siye nuhut kinabayaˈannen.

3

Bang sōng kiyamat

1 Essebun teˈed inin, Timoteo. Bang sōng taˈabut ne gantaˈan dunya inin, ekka kasusehan tuˈu si dunya. 2 Peggeˈ meˈ aˈahin si meˈ ellew īˈ iye hadja inapasden kahāpan diden, gaˈi ne tapikilde saweˈden. Napsuhan siye si sīn. Abbuhan siye duk langkew pagateyden. Bissā-bissāhande saweˈden. Gaˈi siye nuhut toloˈ matettoˈade. Gaˈi siye magsukul bang niyaˈ nabangan siye duk gaˈi siye talew si Tuhan. 3 Gaˈi siye maˈaseˈ si saweˈde. Gaˈi siye ngatu ngampun saweˈde. Luwal siye ngalimut-ngalimutan saweˈde. Paduhul siye ngūtan kēmon kinabayaˈanden. Bingis siye manamal. Kēmon mahāpin kabunsihande du. 4 Gaˈi siye kapangandelan peggeˈ buddihande saweˈden. Bahani siye manamal. Lumanduˈ pamahadjede diden. Bayaˈ siye luwal magadjak-adjak saguwaˈ gaˈi siye bayaˈ nuhut Tuhanin. 5 Toˈo magāgama siye, saguwaˈ gaˈ du niyaˈ gunane peggeˈ gaˈi du siye mabayaˈ pinda ateyden. Halliˈanun meˈ aˈa kuweˈ iyan. 6 Niyaˈ meˈ lella kuweˈ iyan paˈasek pī dem lumaˈ aˈa duk akkalande meˈ dende mamura katimboˈohanin. Mura siye hinumatan peggeˈ sasew pikilanden sabab dusede maˈekkahin duk mura siye taboˈo weˈ napsuden. 7 Pakale ne hadja siye pu sine-sine magtoloˈ si siyehin saguwaˈ gaˈi tapaˈilde toloˈ mabennalin. 8 Meˈ aˈa mangakkal miyaˈan kinuntarahan weˈ de toloˈ mabennalin. Gaˈi ne tewwaˈ pamikilden duk gaˈi ne siye nuhut toloˈ mabennalin. Binatukan weˈ de hinangan disi Jannes duk Jambes, meˈ aˈa managgaˈ si Musa awwalley. 9 Saguwaˈ gaˈ du niyaˈ kasōngan pagtoloˈ meˈ aˈa miyaˈan. Gaˈi tiggel kataˈuhan du iyan weˈ meˈ aˈahin kēmon meˈ kadupanganden sa talabey disi Jannes duk Jambes masaley.

Panessaˈ si panambusan

10 Saguwaˈ kaˈu Timoteo, kataˈuhannu du bang ine meˈ panoloˈkun duk bang saˈingge kawul-piˈilkun duk bang ine inapaskun. Kataˈuhannu isab weˈ asal sandel ku pu si Isa duk asal magpasensiya ku duk malasa ku si pagkasiku duk magsandal ku. 11 Kataˈuhannu meˈ kabinasahan duk meˈ kasusehan matekka si akuhin. Kataˈuhannu meˈ maˈumantag laˈi si puweblo Antiyokin duk laˈi si Ikoni duk laˈi si Listara. Aweˈ, kataˈuhannu kēmon kabinasahan sinandalankun. Saguwaˈ pinaluwas du ku weˈ Panuhutanten amban kēmon meˈ kasigpitankun. 12 Bennal weˈ kēmon sasuku mabayaˈ manuhut kinabayaˈan Tuhanin, sabab sandelde pu si Isa Almasihin, katekkahan du siye kasigpitan. 13 Duk meˈ aˈa malaˈatanin duk meˈ mamadupangin, pasōng du meˈ hinangande malaˈatin. Madupang siye saweˈde saguwaˈ tapadupang du isab siye. 14 Saguwaˈ kaˈu, Timoteo, tuhutun paˈin kēmon toloˈ mabennal bakas panoloˈ si kaˈuhin duk asal kinahagad teˈed weˈ nu. Kataˈuhannu du bang sine bakas manoloˈan kaˈuhin, 15 duk kataˈuhannu weˈ kemuwe dikiˈ kew sampay hadje ne kew asal ne kew katoloˈan meˈ tasulat dem kitabin. Sabab kitab miyaˈan puˈunnu makapikil nayimaˈ umul gaˈ niyaˈ tamananne pangurung Tuhanin sakaliˈ kew sandel pu si Isa Almasi. 16 Kēmon tasulat dem kitabin pinasulat weˈ Tuhanin duk niyaˈ kagunahanne bang magtoloˈ kite toloˈ mabennalin duk bang toloˈante meˈ bakas kapagdusehin, duk bang pamabentelte meˈ aˈa maniyaˈ hinangande gaˈi tumuˈunin, duk pamanoloˈte meˈ addat mahāpin, 17 supaya aˈa sukuˈ si Tuhanin jukup kapandeyannen duk panyap iye maghinang sasuku hinangan mahāpin.

4

1 Manjari, Timoteo, niyaˈ pe teˈed panessaˈku kaˈu kuweˈitu, peggeˈ Isa Almasi asal balik du pitu si dunya magbayaˈ. Panessaˈku si kaˈu inin si panaˈanan Tuhanin duk Isa Almasi, iye mangahukum kēmon manusiyaˈin, maˈellumin duk meˈ mamateyin. 2 Sessaˈante kew, amey-amey mahalayakun lapal Tuhanin si meˈ aˈa. Bisan waktu ine, bayaˈ ke siye pakale atawa gaˈi, masi kew subey magusihat si siye. Humatanun siye nuhut si Isa. Bang niyaˈ salaˈde, toloˈanun siye. Bang niyaˈ lamma sandelne si Tuhanin, paˈasigun ateynen. Papastiˈun pagusihatnun duk siye kahagad duk daˈa kew jumuˈ magusihat. 3 Hangkan inin panessaˈku si kaˈuhin peggeˈ niyaˈ iyan ellew si pasōngan, meˈ aˈahin gaˈi ne iyan mabayaˈ pakale si toloˈ mabennalin saguwaˈ supaya tatuhutde kinabayaˈanden, ngeddoˈ siye iyan meˈ guru ekka, sasuku meˈ guru manoloˈan siye meˈ toloˈ kabayaˈande pinakalehin. 4 Gaˈi iyan pakalede bang toloˈ mabennalin panoloˈ si siyehin. Iye inasipden meˈ kissa hinang-hinang aˈa hadja. 5 Saguwaˈ kaˈu, Timoteo, subey teteg pikilannun bisan ine maˈumantagin. Sandalanun ine-ine kasigpitan tekka si kaˈu. Pagtuyuˈanun magmahalayak aka-aka mahāp sabab Isa Almasihin. Tuhutun teˈed kēmon hinang pangandaˈakan Tuhan kaˈuhin.

6 Bang aku inin, gaˈi tiggel pinapatey du ku. Tapit ne sōng pamoleˈku hap ahilatin. 7 Aku inin dalil aˈa matuk maglakkesan magubas duk umabut du si batasannen. Bakas maggeˈes ku manamal ngahinang kēmon pinasukuˈ Tuhan si akuhin. Gaˈ teˈed usaˈ sandelku si iyehin. 8 Kuweˈitu niyaˈ laˈi si surgaˈ pinanyap weˈ Tuhanin panumbasne sasuku aˈa bentel. Pagtaˈabut ellew pabalik si Isa mapituhin pangurung du inin si aku weˈ Isa Almasi Panuhutankun, iye hukum mabentelin. Dumaˈin hadja aku tinumbasanin saguwaˈ tinumbasan du isab kēmon sasuku ngagad-ngagad papitu si Isa si dunyahin peggeˈ kalasahande iye.

Sabab meˈ lumabey pu si Paulin

9 Geˈesanun teˈed duk kew mura tapitu si aku. 10 Si Demas, iye ne mamahalgaˈ si iyehin meˈ bayuˈan si dunya kuweˈitu inin. Gaˈ ne iye tuˈu si aku, ubus ne iye tahalaˈ hap Tessalonika. Si Kereskes īˈ hap Galatiya duk si Titus īˈ hap Dalmatiya. 11 Luwal du si Lukas saweˈku tu. Eddoˈun si Markus duk boˈohun iye pitu peggeˈ katabanganne ku teˈed si hinangku inin. 12 Si Tikikus īˈ daˈakku hap Epesus. 13 Bang kew pitu, boˈohun semmekkun īˈ taˈamban si lumaˈ si Karpus laˈi si lahat Toroas. Boˈohun isab meˈ librukun, lagiˈ ne meˈ sulatlu daˈa kayipatanun binoˈo.

14 Si Iskandal, iye aˈa magsasalin, laˈat teˈed hinanganne si akuhin. Saguwaˈ ambat ne, Tuhanin saˈ taˈu numbasan meˈ hinanganne miyaˈan. 15 Kaˈu isab, pahatul-hatul kew teˈed si iye peggeˈ kinuntarahan teˈed weˈ ne kēmon usihatten.

16 Tagnaˈku sinumariya laˈi si saraˈ gaˈ niyaˈ naksiˈan aku. Inambanan ku weˈ de kēmon. Karayaw gaˈi du siye legga Tuhanin sabab hininangde si aku miyaˈan. 17 Saguwaˈ bisan ku ambanande, gaˈ du ku ambanan Isa Almasi, Panuhutanten. Tinabangan ku weˈ ne duk inurungan ku weˈ ne basag supaya tapalataˈku teˈed lapalnen si kēmon aˈa dumaˈin bangsa Yahudi. Pinaluwas ku weˈ Tuhanin amban dem kasiya-siyahan. 18 Sandel ku teˈed si Tuhan weˈ tabangne du ku bisan ine umantag si aku si pasōngan duk ujud boˈone du ku pī si surgaˈ, laˈi si lahat pagbayaˈannen. Pataˈ Tuhanin pinudji salama-lama. Amin.

Bissā si panambusan

19 Akahanun aku disi Pirisila duk Akila duk disi Onesiporos magtewtey-anakin weˈ essebku siye. 20 Si Erastus īˈ paˈamban laˈi si Korinto. Si Toropimus īˈ inambanan weˈ ku laˈi si Miletus peggeˈ saki iye. 21 Timoteo, geˈesanun teˈed pitu si aku mura duk kew gaˈi taˈabut badju si lān.

Maboˈo bissā piyu si kaˈu disi Ubulus, si Pudes, si Linus duk si Kalauda weˈ essebde kew. Damikkiyan isab meˈ kapungtinaˈihante bi masandel pu si Isa matuˈu sinduwehin.

22 Karayaw Panuhutanten bi Isa Almasi pateteg luˈu dem ateynu. Karayaw kēmon kaˈam ipat Tuhanin du. Wassalam

Titus

1

2

3

Sulat si Paul pu si Titusin

Pahāti sabab sulat si Paul pu si Titusin

Si Titus inin bangsa Girik. Masa miyaˈan bataˈ pe si Titus. Sandel iye pu si Isa Almasi peggeˈ takalene meˈ usihat si Paulin. Duk tinabangan weˈ ne si Paul si hinangnen. Kapangandelan teˈed iye.

Lumengngan siye nindew meˈ kalahatan sinduwe bakas pagusihatan si Paulin. Dambuwaˈ meˈ lahat papīhanden dambuwaˈ pūˈ inēnan Kerete. Manjari pagsōng tahalaˈ ne siye amban pūˈ miyaˈan, dinaˈak weˈ si Paul si Titus paˈamban dahuˈ laˈi ngahatul meˈ masandel pu si Isa malaˈihin.

Tuˈu si sulat inin tinoloˈan weˈ si Paul si Titus bang saˈingge pameneˈ meˈ aˈa hinang bahiˈ meˈ masandel pu si Isahin duk bang saˈingge kawul-piˈil mahāpin. Sinessaˈan isab iye weˈ si Paul dinaˈak pinages meˈ guru magtoloˈ manggaˈi mabennalin, peggeˈ sabab pagtoloˈden magjawab meˈ katindegan si Isa Almasihin duk magpaˈil ne siye.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul. Aku inin daraˈakan Tuhanin duk kawakilan ku weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. Tapeneˈ ku dinaˈak pī si meˈ aˈa bakas pineneˈ weˈ Tuhanin nabangan siye supaya pasōng sandelde si iyehin, duk supaya isab pasōng kataˈuhande toloˈ mabennalin, iye toloˈ āgamaten bi. 2 Tapeneˈ ku isab noloˈan siye duk du ase-asede umul gaˈ niyaˈ tamanannen. Umul miyaˈan bakas pananggup Tuhanin masa awwalley gaˈ pe pinapanjari dunyahin duk gaˈi magdustaˈ Tuhanin. 3 Manjari pagtaˈabut ne ellew pangeddewnen pinaguwaˈ ne weˈ ne lapalnen. Lapalne inin pinangandel si aku dinaˈak minahalayak weˈ Tuhan manimbul kitehin bi. Duk iye ne inin minahalayakkun.

4 Pasampayku sulat inin si kaˈu, Titus. Kuweˈ anakte kew lasiyaˈ peggeˈ saliˈ du kite sandel pu si Isa Almasi. Karayaw kew luwal ipat Samate bi Tuhanin duk Isa Almasi manimbul kitehin bi. Karayaw isab pasanyangde dem ateynun.

Meˈ hinang si Titus laˈi si Kerete

5 Inambanan kew weˈ ku luˈu si pūˈ Kerete supaya tahatulnu meˈ manggaˈ maˈubusin, duk supaya kew isab makapeneˈ meˈ aˈa hinang bahiˈ si meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasihin si kēmon kalahat-lahatan si pūˈ Kerete. Esseb-essebun panoloˈku si kaˈuhin: 6 bahiˈin subey gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈne duk subey dambuwaˈ hadja andanen. Meˈ anaknen subey sandel pu si Isa Almasi, duk subey gaˈi tuwas kōkden duk subey siye gaˈi nganduhulan napsuden. 7 Peggeˈ bang aˈahin nakuraˈ si langgal duk pinangandel si iye hinang Tuhanin subey gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈne. Subey iye gaˈi abbuhan duk gaˈi mura panas kōknen. Subey iye gaˈi maginuman duk gaˈi bingis duk gaˈi napsuhan si sīn. 8 Bang niyaˈ aˈane subey siye addatanne teˈed duk subey kasinnahanne kēmon mahāpin. Subey iye taˈu mages dinen duk subey iye bentel. Subey iye nuhut Tuhanin dambūs-būs ateynen duk subey gaˈi ūtanne napsunen. 9 Subey teˈed iye pateteg si lapal kapangandelanin, iye bakas panoloˈ si iyehin. Manjari taˈu du iye magtoloˈ si meˈ sinduwehin toloˈ mabennalin duk taˈu isab iye nambungan meˈ aˈa manguntarahan toloˈ inin duk akahanne siye bang ine kasalaˈanden.

10 Peggeˈ ekka meˈ aˈa tuwas kōkden duk gaˈi nuhut toloˈ, lagiˈ ne meˈ saweˈbi sinduwe masandel pu si Isahin bakas manuhut āgama Yahudihin. Meˈ aˈa miyaˈan gaˈ niyaˈ kagunahan bissāden duk akkalande hadja aˈahin. 11 Subey siye pagesnu peggeˈ ekka meˈ magtewtey-anakin sasew sabab pagtoloˈde manggaˈi subey panoloˈden. Duk magtoloˈ hadja siye duk siye makasangka sīn. 12 Dambuwaˈ pagkaside, aˈa langkew bangsa Kerete bakas magpaˈin, “Meˈ bangsa Kerete inin luwal siye magdustaˈ, bingis siye kuweˈ hayep talun, dahagaˈ siye, duk bulasan pe siye.” 13 Toˈo pinaˈinne miyaˈan. Hangkan hep sagdahun meˈ aˈa magtoloˈ miyaˈan supaya siye kahagad si toloˈ mabennalin. 14 Pagesun siye duk ne gaˈi asipde meˈ kissa-kissa meˈ Yahudi manggaˈi matoˈohin duk supaya gaˈi ne tuhutde meˈ pangandaˈakan hinang-hinang manusiyaˈin hadja. Meˈ aˈa mangahinang pangandaˈakan miyaˈan tinayikutan weˈ de toloˈ mabennalin. 15 Bang aˈahin sutsi pagateynen bisan ine-ine sutsi du si iye. Saguwaˈ si aˈa manggaˈi sutsi pagateynen bu gaˈ pe iye sandel pu si Isa Almasi, gaˈ niyaˈ sutsi si iye peggeˈ laˈat du dem ateynen duk pikilannen duk gaˈi pagpaˈilne hāp duk laˈatin. 16 Meˈ aˈa miyaˈan, paˈinde weˈ kataˈuhande Tuhanin saguwaˈ hinangden gaˈi magsaliˈ duk bissāden. Makabunsi-bunsi siye duk gaˈi siye nuhut toloˈ, gaˈi siye kapaghinangan hāp.

2

Toloˈ mabennalin

1 Saguwaˈ kaˈu, Titus, pagtoloˈnun subey magsaliˈ duk toloˈ mabennalin. 2 Toloˈanun meˈ lella mabahiˈin weˈ subey gaˈi ūtande napsuden duk subey pahāpde addatden duk subey hāp isab pikilanden. Subey siye sandel teˈed pu si Isa. Subey kalasahande pagkasiden duk subey siye masandal teˈed. 3 Sa miyaˈan isab panoloˈun si meˈ dende mabahiˈin. Subey hāp addatden supaya kasulutan Tuhanin si siye. Subey siye gaˈi ngalimutan saweˈde duk gaˈi maginuman. Meˈ panoloˈden subey hāp. 4 Manjari katoloˈande meˈ dende mabataˈin supaya kalasahande meˈ elladen duk meˈ anakden 5 duk supaya hāp pikilanden duk petten siye duk maˈaseˈ siye si saweˈde. Subey siye matuyuˈ maghinang diyalem lumaˈ duk subey tuhutde kinabayaˈan elladen. Bang sa miyaˈan addat meˈ dende mabataˈin gaˈi diyawaˈan meˈ aˈahin lapal Tuhanin.

6 Damikkiyan toloˈanun isab meˈ lella mabataˈin weˈ subey hāp pikilanden. 7 Kaˈu Titus, subey hāp manamal kawul-piˈilnun duk batukan meˈ saweˈnun addatnun. Duk bang kew magtoloˈ subey bentel hadja pagtoloˈnun duk subey magtewwaˈ boˈohannun duk lapal Tuhan pamanoloˈnun. 8 Bissānun subey hāp hadja supaya gaˈi diyawaˈan meˈ aˈahin pagtoloˈnun, duk supaya isab iyaˈ meˈ kuntaraten bi peggeˈ gaˈ du niyaˈ jān pangandiyawaˈande kite bi.

9 Toloˈanun meˈ banyagaˈin weˈ subey siye nuhut kēmon pangandaˈakan amuden duk subey sulutde amuden. Subey siye gaˈi ngajampa amuden. 10 Subey gaˈi tangkewande amuden saguwaˈ subey pakitehande weˈ kapangandelan teˈed siye duk aˈa bentel siye supaya kahāpan meˈ aˈahin si panoloˈten bi sabab Tuhan manimbul kitehin bi.

11 Manjari, pinakitehan weˈ Tuhanin si meˈ manusiyaˈin weˈ malasa duk maˈaseˈ iye si siye. Duk sabab lasanen duk aseˈnen tatimbul meˈ manusiyaˈin kēmon. 12 Amban lasane duk aseˈne miyaˈan toloˈan Tuhanin kite bi weˈ subey gaˈi ūtante bi napsuten bi duk subey lebbahante bi kēmon manggaˈi makaboˈo kite bi tudju Tuhanin. Subey hāp teˈed pikilanten bi duk subey kite bi meˈ aˈa bentel. Subey isab kite bi nuhut kēmon pangandaˈakan Tuhanin tiggelante bi tuˈu si dunya 13 sasangte bi ngagadan ellew pagkēg-kēgan inase-aseten bi bang pitu ne balik Tuhan Mabalakatanin, iye Isa Almasi manimbul kitehin bi. Bang pitu iye takitete bi sahayanen. 14 Si Isa Almasi maglillaˈ matey supaya kite bi lekkatne duk paluwasne amban kēmon malaˈatin. Kabayaˈannen weˈ sutsi ateyten bi duk kite bi manjari meˈ aˈa sukuˈ si iyehin duk iye hadja kinabayaˈanten bi maghinangan hāp.

15 Iye ne miyaˈan panoloˈun si meˈ aˈahin duk pagesun siye bang siye maghinang laˈat peggeˈ niyaˈ kapatutnu mages siye duk noloˈan siye. Gaˈ niyaˈ subey ngandiyawaˈan kaˈu.

3

Kawul-piˈil meˈ masandel pu si Isa Almasihin

1 Paˈessebanun meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasi maluˈuhin weˈ subey siye maglillaˈ si meˈ magbayaˈin duk si meˈ sinduwe taga kapatutin duk subey tuhutde pangandaˈakanden. Duk subey siye patabang ine-ine hāp hinang gubelnohin. 2 Toloˈanun siye gaˈi dinaˈak missā-missāhan sine-sine. Subey siye gaˈi magsasaˈ-sasaˈ saguwaˈ subey siye magay. Subey addatande kēmon aˈahin. 3 Peggeˈ kite bi isab matuˈuhin awam kite bi duk gaˈi kite bi nuhut toloˈ. Luwal kite bi kaˈakkalan. Luwal kite bi nuhut kabayaˈanten bi hāp-laˈat. Laˈat hadja dem ateyten bi duk luwal kite bi ngajidjil saweˈten bi. Kabunsihan kite bi weˈ meˈ aˈahin duk bunsi isab kite bi si siye. 4 Saguwaˈ pinakitehan weˈ Tuhan manimbul kitehin bi weˈ malasa duk maˈaseˈ iye si meˈ manusiyaˈin. 5 Tinimbul kite bi weˈ ne dumaˈin peggeˈ maghinang hāp kite bi saguwaˈ peggeˈ maˈaseˈ iye si kite bi. Kuweˈ bantuk kinosoˈan weˈ ne lege dem ateyten bi duk inurungan ne kite bi umul baˈahu weˈ Niyawa Sutsihin duk inanakan ne kite bi balik. 6 Ekka kahāpan pinangurung si kite bi peggeˈ pinapitu weˈ Tuhanin Niyawa Sutsihin sabab Isa Almasi manimbul kitehin bi. 7 Peggeˈ malasa duk maˈaseˈ Tuhanin si kite bi hangkan inampun duk hināp kite bi weˈ ne duk hangkan tepe si kite bi du umul salama-lama inase-aseten bi. 8 Bennal teˈed pinaˈinku inin.

Kabayaˈankun weˈ matuyuˈ kew magtoloˈ si meˈ aˈahin weˈ subey teˈed tuhutde toloˈku dem sulat inin supaya sasuku sandel si Tuhanin luwal hadja kinabayaˈanden maghinang hāp. Kēmon inin hāp duk niyaˈ kagunahanne si kēmon meˈ aˈahin. 9 Saguwaˈ halliˈanun meˈ aˈa magjawab gaˈ niyaˈ kagunahanne duk bang niyaˈ magsuwi-suwi sabab meˈ ēn kapapuˈande meˈ pangkat-mamangkatin, duk daˈa kew matuk bang niyaˈ magsasaˈ sabab saraˈ si Musa ley. Kēmon miyaˈan gaˈ du niyaˈ kagunahanne. 10 Bang niyaˈ saweˈbi magpaˈil meˈ masandel pu si Isa Almasihin, pagesun iye mintedde atawa minduwe. Ubus bang gaˈi iye ngasip daˈa ne iye hinangun ine. 11 Kataˈuhannu du weˈ aˈa sa miyaˈan libuwad duk dusehan. Duk sabab dusenen kataˈuhan weˈ salaˈ iye.

Panessaˈ si panambusan

12 Sōng daˈakku piyu si kaˈu, Titus, sine-sine siye si Artemas ke atawa si Tikikus. Bang tekka iye luˈu si kaˈu geˈesanun teˈed pī si puweblo Nikopolis duk kite magkasuwaˈ laˈi. Mabayaˈ ku patennaˈ laˈi bang baytu haggut. 13 Tabanganun Apollos duk si Senas, abugawin bang palaˈus ne siye lumengngan. Urunganun siye ine-ine kulang si siye. 14 Toloˈanun meˈ saweˈten bi maluˈu masandel pu si Isa Almasihin weˈ subey siye matuyuˈ maghinang hāp duk subey siye nabang si meˈ aˈa kakulanganin. Sa miyaˈan niyaˈ kagunahan hinanganden. 15 Kēmon saweˈku matuˈuhin maboˈo bissā weˈ essebde kew. Akahanun isab kēmon mamalasa si kamihin, peggeˈ saliˈ kite bi sandel pu si Isa Almasi, weˈ esseb kami siye. Karayaw luwal kaˈam ipat Tuhanin. Wassalam

Pilemon

Sulat si Paul pu si Pilemonin

Pahāti sabab sulat si Paul pu Pilemonin

Si Pilemon inin aˈa amban lahat Kolossa. Puˈunne sandel pu si Isa Almasi sabab takalene usihat si Paulin. Kemuwe nuhut ne iye Isa Almasi, magbagay teˈed siye duk si Paul.

Si Pilemon inin taga banyagaˈ inēnan Onesimus. Dambuwaˈ ellew lahi Onesimus hap lahat Roma. Paglaˈi iye si Roma, tadugpakne si Paul duk tinoloˈan iye weˈ si Paul. Ujudnen sandel ne iye pu si Isa Almasi. Tinabangan weˈ ne si Paul laˈi dem kalabusu.

Peggeˈ si Onesimus sandel pu si Isa, gaˈi hāp bang gaˈi iye balik si amunen. Masa miyaˈan bang tinuhut saraˈ gubelnohin, banyagaˈ malahi amban amunen subey ilegga teˈed. Hangkan hep nulat si Paul pu Pilemon dinaˈak si iye inampun Onesimus duk tinayimaˈ kuweˈ dambuwaˈ pungtinaˈine peggeˈ saliˈ-saliˈ ne siye sandel pu si Isa Almasi.

Si Onesimus mamoˈo sulat inin pī si amunen.

1

1 Sulat inin amban aku, si Paul duk amban Timoteo, pungtinaˈite bi masandel pu si Isa Almasihin. Kinalabusu ku tuˈu peggeˈ nuhut ku pu si Isa Almasi. Pasampay kami sulat inin si kaˈu, Pilemon. Bagay kami kew duk saweˈ kami maghinang si Tuhan. 2 Pasampay kami isab sulat inin pu Appiya, pungtinaˈite bi dende peggeˈ sandel iye duk pu Arkippus, saweˈte bi kuweˈ dalil sundalu maghinang pu si Almasi duk si meˈ masandel pu si Isa Almasi magtipun maluˈu si lumaˈnun.

3 Karayaw kaˈam luwal ipat Samate bi Tuhanin duk Panuhutanten bi, Isa Almasi, duk karayaw isab pasanyangde ateybin.

Magsukul si Paul duk māku-māku si Tuhan

4 Bang ku ngampun-ngampun si Tuhan subahatte kew isab duk luwal ku magsukul si Tuhan 5 peggeˈ takaleku weˈ kalasahannu kēmon meˈ aˈa masandel pu si Isahin duk sandel du kew teˈed pu si Isa, Panuhutanten bi. 6 Māku-māku ku si Tuhan karayaw kite bi meˈ masandel pu si Isahin magdambuwaˈ du dem atey supaya ngalalem kataˈuten bi duk tasabutte bi du kēmon mahāp tepe si kitehin bi sabab magdambuwaˈ kite bi duk Almasi. 7 Kēgan ku teˈed, Bagay, duk asig dem ateykun sabab lasanu si meˈ pagkasinun. Kēgan ku isab peggeˈ pinasinna isab weˈ nu meˈ aˈa masandel pu si Isa Almasihin.

Māku-māku si Paul para pu si Onesimus

8 Manjari, bisan du niyaˈ kapatutku amban Isa Almasi duk bahani du ku ngandaˈak kaˈu ine-ine subey hinangnu, gaˈi ku ngandaˈak. 9 Saguwaˈ pasambat ku hadja si kaˈu peggeˈ malasa ku si kaˈu duk peggeˈ aku, si Paul, aˈa bahiˈ ne ku duk kuweˈitu tiyaˈ pe ku diyalem kalabusu peggeˈ nuhut ku pu si Isa Almasi. 10 Māku ku si kaˈu sabab Onesimus. Kuweˈ ne iye anakku, duk aku manjari samane ne peggeˈ binoˈo iye weˈ ku sandel pu si Isa sābuku tuˈu dem kalabusu. 11 Matuˈuhin Onesimus inin gaˈ niyaˈ gunane si kaˈu saguwaˈ kuweˈitu niyaˈ teˈed gunane si kaˈu duk si aku isab.

12 Papiyuku balik si kaˈu Onesimus kinalasahanku teˈedin. 13 Sinna ku bang tuˈu pe iye naweˈan aku supaya ku tatabanganne gantiˈnu tiggelanku tuˈu dem kalabusu sabab pagmahalayakku aka-aka mahāpin. 14 Saguwaˈ gaˈi ku mabayaˈ nganggagahan kaˈu nabangan aku. Kabayaˈankun tabangannu ku amban bayaˈnu. Hangkan gaˈ niyaˈ hinangku bang gaˈi kew pasulut.

15 Hatu hangkan pinasapeˈ Onesimus amban kaˈu daddaliˈ supaya tiggelanne ellum luˈu ne iye si kaˈu. 16 Matuˈuhin banyagaˈnu hadja iye saguwaˈ kuweˈitu langkew pe iye amban banyagaˈ peggeˈ pungtinaˈite bi ne iye kinalasahan peggeˈ saliˈ kite bi sandel pu si Isa Almasi. Aku malasa ku teˈed si iye saguwaˈ pasōng lasanu si iyehin peggeˈ banyagaˈnu iye duk pungtinaˈinu isab sabab sandel ne iye pu si Isa, Panuhutanin.

17 Manjari, bang magbagay pe kite manamal, Pilemon, tayimaˈun iye kuweˈ panayimaˈnu akuhin. 18 Bang niyaˈ dusene si kaˈu atawa niyaˈ utangne si kaˈu, listahun si ēnku. 19 Aku ne manulat inin: Aku, si Paul, magbayedin. Gaˈi ne subahatku weˈ hadje utangnu si akuhin peggeˈ sabab aku du hangkan niyaˈ umulnu salama-lama. 20 Aweˈ, Bagay, kabayaˈankun weˈ tabangannu ku peggeˈ sandel kite saliˈ-saliˈ pu si Isa Almasi, Panuhutanten. Pasinnahun ateykun peggeˈ magpungtinaˈi kite sabab Isa Almasi.

21 Sinulat inin weˈ ku peggeˈ kabugtuˈanku weˈ asipnu du ku. Kataˈuhanku weˈ tabangnun labi pe amban pinākukun. 22 Niyaˈ pe pākuku si kaˈu. Memesanun ku andang bilik peggeˈ ngase-ngase ku weˈ sambungan Tuhanin du pināku-pākubin duk lumuwas du ku.

Meˈ bissā si panambusan

23 Epapras, saweˈku tuˈu dem kalabusu isab peggeˈ tuhutne Isa Almasi maboˈo bissā weˈ essebne kaˈam. 24 Duk maboˈo bissā du isab sa miyaˈan disi Markus, duk Aristarkus, si Demas duk si Lukas, meˈ saweˈku matuˈu maghinang si Tuhanin.

25 Karayaw weˈ luwal kaˈam ipat Isa Almasi, Panuhutanten bi. Wassalam

Hibrani

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Sulat si meˈ bangsa Hibranihin

Pahāti sabab sulat si meˈ bangsa Hibranihin

Gaˈi kataˈuhan bang sine manulat sulat inin. Ekka kahagad weˈ si Paul du manulat inin.

Pinasampay sulat inin pī si meˈ Yahudi masandel pu si Isa Almasihin. Peggeˈ sandel ne siye duk nuhut ne siye Isa Almasi, kabunsihan siye weˈ meˈ pagkaside Yahudihin, meˈ manggaˈi makahagad pu si Isahin. Hininang dagey siye duk bininasa siye weˈ de supaya lebbahande sandelde pu si Isa Almasihin duk balik siye si āgama Yahudi. Niyaˈ meˈ tindeg si Isahin balik ne si āgamade tagnaˈin, peggeˈ gaˈi tasandalde kabinasahanin. Hangkan hep sulat inin pinaboˈohan si meˈ tindeg si Isahin pangasig ateyden supaya siye pateteg pu si Isa.

Inaka tuˈu si sulat inin weˈ si Isa asal Anak Tuhanin duk langkew pe iye amban si Musa duk langkew iye amban meˈ malaˈikatin. Inaka isab weˈ kamatey si Isahin pasōng importante amban meˈ kulubande pamuwas duseden. Inaka isab tuˈu weˈ pinaghāp weˈ Isa Almasi manusiyaˈin duk Tuhanin duk gaˈ niyaˈ seddili pasellet luwal iye.

1

Magpalataˈ bissā Tuhanin Anaknen

1 Masa awwalley Tuhanin daran magpasampay bissānen pitu si meˈ kapapuˈanten bi meˈ Yahudihin duk magseddili-seddili pamasampayne bissāne si siyehin. Meˈ kanabihanin magpalataˈ bissānen. 2 Saguwaˈ si meˈ ellew kuweˈitu inin, magpalataˈ bissānen si kite bi Anaknen. Iye mamapanjari alamin amban pangandaˈakan Tuhanin duk iye hep tapeneˈ weˈ Tuhanin pangurunganne kēmon-kēmonin. 3 Laˈi si iye takite sahaya Tuhanin duk lekkup teˈed iye neppu Tuhanin. Iye mangantanan alam inin weˈ bissāne mabalakatanin. Duk pagubus hinangnen supaya taˈampun duse manusiyaˈin, manjari hap pī iye si surgaˈ duk ningkoloˈ iye si kanawanan Tuhan Tamanan Mabalakatanin.

Langkew Anak Tuhanin

4 Pinalangkew weˈ Tuhanin Anaknen amban meˈ malaˈikatin, duk langkew gellal pangurung Tuhan si iyehin amban si meˈ malaˈikatin. 5 Peggeˈ Tuhanin gaˈ bakas tabissāne si meˈ malaˈikatnen kuweˈ binissāne si Anaknen, paˈinne, “Anakte kew. Kuweˈitu aku ne Samanun.” Duk gaˈ isab Tuhanin missā sabab malaˈikat sine-sine kuweˈ inin, “Aku samanen duk anakku iye.” 6 Ubus pagsakaliˈ sōng pinapitu ne weˈ Tuhanin si dunya Anakne mabalakatanin, missā isab Tuhanin, paˈinne,

“Kēmon meˈ malaˈikatkun subey pasujud si iye.”

7 Bang pasal meˈ malaˈikatnen iye du inin pinaˈin Tuhanin,

“Meˈ malaˈikatin meˈ daraˈakanku hadja, duk makajari siye pamanjariku baliyu atawa kayat ebbut bang ku mabayaˈ.”

8 Saguwaˈ pasal Anaknen iye inin pinaˈin Tuhanin. Paˈinne,

“Kaˈu Tuhanin, duk pagbayaˈnun gaˈ niyaˈ tamananne. Bentel pagbayaˈnu si meˈ aˈanun.

9 Sinna kew si meˈ hinangan bentel duk bunsi kew si meˈ hinangan laˈat. Hangkan hep aku, iye Tuhannun, tapeneˈ kew weˈ ku. Duk pinakēg kew weˈ ku duk pinahadje kew pasōng pe teˈed amban meˈ saweˈnun.”

10 Paˈin Tuhanin pe si Anaknen,

“Kaˈu, Tuwan, magpapanjari dunyahin tagnaˈ awwalley. Duk asal tangannun mangahinang meˈ langitin.

11 Dunyahin duk langitin ujud lanyap du, saguwaˈ kaˈu gaˈi kew usaˈ. Kēmon inin ngaˈandang du kuweˈ semmek gaˈi ne taguna.

12 Ilūnan siye kuweˈ tapo duk ginantiˈan siye kuweˈ semmek. Saguwaˈ kaˈu, gaˈi kew teˈed pinda, gaˈ niyaˈ tamanan umulnun.”

13 Tuhanin gaˈ bakas tabissāne si dangan meˈ malaˈikatnen kuweˈ binissāne si Anaknen, paˈinne,

“Dayiˈ kew, ningkoloˈ kew tuˈu si kanawananku, tuˈu si paningkoloˈan mabangsahanin, duk bettadku du meˈ bantanun diyawaˈ pat bettisnu.”

14 Na ine teˈ meˈ malaˈikatin? Siye meˈ daraˈakan Tuhanin du. Gaˈi siye takitete bi, saguwaˈ dinaˈak siye weˈ Tuhanin nabangan sasuku manayimaˈ katimbulan amban Tuhanin.

2

Katimbulan mahadjehin

1 Peggeˈ Almasi mabalakatanin hangkan hep subey teˈed kite pateteg nuhut meˈ toloˈ mabennal bakas takaleten supaya kite gaˈi taboˈo pasapeˈ amban Tuhanin. 2 Saraˈin, iye lapal pinasampay weˈ meˈ malaˈikatin pī si meˈ kapapuˈanten bi awwalley, kataˈuhan weˈ asal bennal teˈed duk sine-sine gaˈ nuhut atawa gaˈ kahagad si lapal miyaˈan ilegga iye matalep si iyehin. 3 Hangkan hep inumey kalumeppate amban mulkaˈ Tuhanin bang gaˈi hinangte ine katimbulan mahadje inin? Panuhutanin si Isa, iye hep dehellu-dehellu magpalataˈ sabab katimbulan inin, ubus meˈ bakas makakale iyehin, pinabugtuˈ weˈ de si kite bi weˈ inin bennal. 4 Duk padūs isab Tuhanin si siye, binennalan weˈ ne bissāden sakaliˈ siye inurungan weˈ ne balakat maghinang kēmon bayuˈ-bayuˈan hinangan makaˈulaliˈ duk meˈ hinangan balakatan. Duk amban bayaˈ Tuhanin inurungan siye weˈ ne meˈ bayuˈ-bayuˈan kapandeyan amban Niyawa Sutsihin.

Manimbul kitehin bi

5 Gaˈ tapeneˈ weˈ Tuhanin meˈ malaˈikatin dinaˈak magbayaˈ si dunya baˈahu si pasōnganin. Iye inin dunya pagbissāhante bi kuweˈituhin. 6 Saguwaˈ iye tapeneˈnen manusiyaˈin. Tasulat hep dem kitab, pinaˈin,

“O Tuhan, weˈey meˈ manusiyaˈin tapikil weˈ nu? Weˈey siye hatulnu bu manusiyaˈ du hadja siye?

7 Pinadiyawaˈ dahuˈ siye daddaliˈ weˈ nu amban meˈ malaˈikatin, ubus bu sinanglitan siye duk pinahadje siye weˈ nu, 8 duk urungannu siye kapatut magbayaˈ si kēmon-kēmonin.”

Pinaˈin tuˈu weˈ manusiyaˈin inurungan weˈ Tuhanin kapatut magbayaˈ si kēmon-kēmonin. Gaˈ niyaˈ weˈ gaˈi pagbayaˈanne. Sarun bang kuweˈitu gaˈi pe takitete bi manusiyaˈin magbayaˈ si kēmon-kēmonin. 9 Saguwaˈ kataˈuhante bi weˈ si Isa magbayaˈ ne teˈed kuweˈitu. Toˈo bakas dahuˈ iye daddaliˈ pinadiyawaˈ amban meˈ malaˈikatin, sakaliˈ iye manjari manusiyaˈ supaya iye matey ngagantiˈan meˈ manusiyaˈin hawal lasa duk aseˈ Tuhan si kitehin bi. Duk kataˈuhante bi weˈ kuweˈitu pinudji teˈed iye duk pinahadje teˈed sabab kamatey talabeynen. 10 Tuhanin, iye magpapanjari duk mamanteyan kēmon-kēmonin, patut teˈed hininangnen pamalabeyne si Isahin. Pinalabey weˈ ne si Isa dem kabinasahan pamakitene weˈ si Isa asal bennal makajari nimbul manusiyaˈin. Pinalabey iye dem kabinasahan supaya ekka manusiyaˈ tahinang meˈ anak Tuhanin duk tumuhut pu si Isa pinudji. Peggeˈ si Isa hep manimbul siyehin.

11 Sinutsi weˈ si Isa meˈ manusiyaˈin amban meˈ duseden. Iye duk meˈ aˈa sinutsinen dambuwaˈ du hadja Samaden kēmon. Hangkan hep si Isa gaˈi iyaˈ ngēnan siye meˈ pungtinaˈine. 12 Paˈinne si Tuhanin,

“Akahanku meˈ pungtinaˈikun sabab tahinangnun duk pudjite kew laˈi si pagtipunande.”

13 Paˈinne pe, “Tuhanin pangandelankun.” Duk paˈinne isab, “Tiyaˈ ku duk meˈ kaˈanakanku pinangandel si aku weˈ Tuhanin.”

14 Meˈ inēnan si Isa meˈ anakin, meˈ manusiyaˈ siye taga isi duk tolang. Hangkan si Isa isab manjari manusiyaˈ kuweˈ siyehin supaya iye makalabey kamatey. Duk sabab kamateynen daˈag weˈ ne nakuraˈ seyitan mamoˈo kamatey si manusiyaˈin. 15 Sabab hinanganne inin, tinabangan weˈ ne meˈ matalew mamateyin duk pinaluwas siye weˈ ne amban talewden. Peggeˈ tiggelande maˈellumin, talew teˈed siye matey hangkan kuweˈ siye ginapus weˈ talewden. 16 Pastiˈ weˈ dumaˈin meˈ malaˈikatin tinabangannen. Saguwaˈ kuweˈ tasulat dem kitabin, “Tinabangannen meˈ tubuˈ Ibrahimin.” 17 Hātine inin subey teˈed iye manjari manusiyaˈ kuweˈ meˈ pungtinaˈinen, duk talabeyne kēmon talabeyden supaya iye taˈu maˈaseˈ si siye duk supaya iye manjari imam nakuraˈ kapangandelan, pasellet si meˈ aˈahin duk Tuhanin supaya duse meˈ manusiyaˈin taˈampun. 18 Duk kuweˈitu tatabangne ne meˈ aˈa tasassatin supaya siye gaˈi taboˈo magduse peggeˈ bakas iye makalabey sinassat duk bininasa.

3

Si Isa langkew amban si Musa

1 Meˈ kapungtinaˈihanku masandel pu Almasihin, kaˈam isab bakas tapeneˈ weˈ Tuhanin hinangne meˈ aˈane. Pikilun bi pasal si Isa. Pinapitu iye weˈ Tuhanin si kite bi duk tahinang iye Imam Nakuraˈ āgamaten bi. 2 Pineneˈ iye weˈ Tuhanin ngahinang inin duk matuyuˈ teˈed iye si hinangnen. Kuweˈ iye si Musahin, peggeˈ si Musa matuyuˈ teˈed isab si hinangne si lumaˈ Tuhanin, hātinen hinangnen magnakuraˈ si meˈ aˈa Tuhanin. 3 Saguwaˈ kuweˈ aˈa ngahinang lumaˈin binantu amban lumaˈ hininangnen, damikkiyan si Isa pataˈ pe teˈed pinahadje amban si Musa. 4 Toˈo, kēmon lumaˈ niyaˈ aˈa ngahinangne, saguwaˈ Tuhanin mangahinang kēmon-kēmonin. 5 Si Musa daraˈakan iye, duk matuyuˈ teˈed iye maghinang si lumaˈ Tuhanin, duk pinalataˈ weˈ ne sabab meˈ bissā binissā Tuhan si pasōnganin. 6 Saguwaˈ Almasi, Anak Tuhanin iye, duk matuyuˈ teˈed iye magbayaˈ si lumaˈ Tuhanin. Kite bi hep lumaˈ Tuhan pagbayaˈan Almasihin bang patetegte teˈed sandelten pu Almasi duk bang sinna teˈed kite ngase-ngase si meˈ janjiˈnen.

Humali meˈ aˈa Tuhanin

7 Hangkan hep subey teˈed pikilte bi bakas tasulat dem kitab pinaˈin Niyawa Sutsihin. Paˈinne,

“Bang takalebi suwala Tuhanin missā ellew inin, 8 daˈa kaˈam magtuwas atey kuweˈ meˈ kapapuˈanbi masaley gaˈi ngatu nuhut Tuhanin. Masa miyaˈan laˈi si lahat makagindew-gindew sinuleyan weˈ de Tuhanin bang niyaˈ ke tahinangne si siye. 9 Sinuleyan ku weˈ de, paˈin Tuhanin, bang tahaˈ ke pasensiyakun si siye bu dem ampatpūˈ tahun takitede meˈ hinanganku mabalakatanin. 10 Hangkan hep ku astel si meˈ aˈa miyaˈan duk paˈinku, ‘Meˈ aˈa inin luwal ne hadja paseddili pamikilden duk gaˈi siye ngatu nuhut meˈ pangandaˈakanku siyehin.’ 11 Astel ku si siye hangkan ngajanjiˈ ku, paˈinku, ‘Asal gaˈi teˈed siye umasek dem lahat sōng pamahalihanku siˈ siyehin,’ paˈin Tuhanin.”

12 Meˈ pagkasiku masandel pu Almasihin, subey kaˈam pahatul-hatul teˈed kaw niyaˈ kaˈam luˈu laˈatan pagateybin, duk gaˈi kahagad duk tayikutanbi ne Tuhan maˈellumin. 13 Iye subey hinangbi supaya gaˈ niyaˈ kaˈam kaˈakkalan weˈ duse duk supaya gaˈi ujud ngatuwas ateybin, subey kaˈam magasig-inasig ateybin ellew-ellew, pādpād gaˈ pe magtamanan ellew inēnan “Ellew Inin.” 14 Peggeˈ kite bi kēmon magsaweˈ duk Almasi bang pahagette teˈed sandelte si iyehin amban tagnaˈannen sampay si katapusannen.

15 Iye inin paˈin kitabin,

“Bang takalebi suwala Tuhanin ellew inin, daˈa patuwasun bi ateybin kuweˈ meˈ kapapuˈanbin masaley gaˈi teˈed ngatu nuhut Tuhanin.”

16 Sine teˈ meˈ aˈa makakale suwala Tuhanin, saguwaˈ gaˈi siye ngatu nuhut Tuhanin, bang dumaˈin meˈ aˈa bakas binoˈo weˈ si Musa paluwas amban lahat Misilin. 17 Sine teˈ meˈ aˈa kaˈastelan weˈ Tuhanin dem ampatpūˈ tahunin, bang dumaˈin meˈ aˈa magduse si iyehin hangkan matey siye laˈi si lahat makagindew-gindew. 18 Duk sabab sine teˈ binissā Tuhanin sakaliˈ iye ngajanjiˈ, paˈinne, “Asal gaˈi teˈed siye umasek dem lahat pamahalihanku siˈ siyehin?” Siye meˈ aˈa manggaˈi mangatu nuhut iyehin. 19 Tahātite weˈ hangkan siye gaˈ umasek dem lahat miyaˈan, peggeˈ gaˈ siye kahagad.

4

1 Na kuweˈitu, ngajanjiˈ isab Tuhanin si kite bi weˈ makajari kite bi umasek dem pahalihan bakas binissāne miyaˈan. Hangkan subey kite bi pahatul-hatul kaw niyaˈ kite bi gaˈi tapī si pahalihan pananggupne miyaˈan. 2 Peggeˈ takalete bi ne aka-aka mahāpin, iye bakas takale meˈ kapapuˈanten bi masaley. Takalede lapal miyaˈan saguwaˈ gaˈ du niyaˈ kahāpan taˈeddoˈde peggeˈ gaˈ du kahagadde. 3 Na, kite bi meˈ makahagadin, kite bi maˈumasek pī dem pahalihan pananggup Tuhan inin. Saguwaˈ meˈ manggaˈi makahagadin gaˈi umasek. Bakas paˈin Tuhanin hep, “Astel ku, hangkan ngajanjiˈ ku weˈ asal gaˈi teˈed siye umasek dem lahat pamahalihanku siˈ siyehin.” Dumaˈin hangkan paˈin Tuhanin inin peggeˈ gaˈ pe memes pahalihanin. Andang ne memes kemuwe ubus ne pinapanjari dunyahin. 4 Peggeˈ tasulat hep dem kitab sabab ellew pituˈin, pinaˈin, “Tuhanin pahali si ellew pituˈin sabab ubus ne kēmon pinapanjarinen.” 5 Bakas tabatsate ne pinaˈin Tuhan inin, paˈinne, “Asal gaˈi teˈed siye umasek dem lahat pamahalihanku siˈ siyehin.” 6 Meˈ aˈa dehellu makakale aka-aka hāp sabab pahalihan inin, gaˈ umasek pī pahali peggeˈ gaˈ siye kahagad si Tuhanin. Saguwaˈ niyaˈ meˈ aˈa seddili paˈasek Tuhanin du pī. 7 Kataˈuhante inin peggeˈ niyaˈ pe ellew seddili kineddewan weˈ Tuhanin paˈasekan meˈ aˈahin pī. Ellew miyaˈan inēnan “Ellew Inin.” Piyen tahun palabey masa aˈa dehellu manggaˈi makahagadin, pinabissā si Daˈud weˈ Tuhanin meˈ bissā miyaˈan, pinaˈin,

“Bang takalebi suwala Tuhanin ellew inin, daˈa patuwasun bi ateybin.”

8 Gaˈ hep taboˈo si Yussaˈ meˈ aˈahin pī si pahalihan teˈed pananggup Tuhanin, peggeˈ bang siye miyaˈan taboˈone, gaˈ ne siˈ Tuhanin missā sabab ellew seddili. 9 Na, peggeˈ kuweˈ miyaˈan ne, hangkan niyaˈ pe teˈed pahalihan meˈ aˈa Tuhanin supaya siye humali kuweˈ humali Tuhanin si kapituˈ ellewnen puwas kēmon pinapanjari weˈ ne. 10 Peggeˈ sasuku umasek dem pahalihan pananggup Tuhanin, humali ne iye amban hinangnen kuweˈ Tuhanin humali amban kēmon hinangnen. 11 Hangkan hep subey pagtuyuˈante bi teˈed paˈasek pī dem pahalihan miyaˈan supaya gaˈ niyaˈ kite bi sumaliˈ si meˈ aˈa masaley gaˈ dumiyalem sabab kulang sandelden si Tuhan.

12 Lapal Tuhanin balakatan duk makaˈurung umul salama-lama. Lapal Tuhanin dalil kalis talem, saguwaˈ pasōng pe talemnen amban kalis peggeˈ lagbas bisan pī dem ateyte duk niyawate. Duk lapal Tuhanin magintaˈu bang ine dem pikilan duk dem atey manusiyaˈin. 13 Gaˈ niyaˈ bisan ine katapukante amban Tuhan peggeˈ kēmon pinapanjarinen tampal si pagmatahanne. Duk si pasōngan kēmon kite bi subey paharap si iye magbennal sabab kēmon kahinanganten bi.

Si Isa Imam Nakuraˈ bangsahan

14 Niyaˈ Imam Nakuraˈte bangsahan manamal, īˈ ne iye hap pī laˈi si panaˈanan Tuhanin. Iye si Isa, Anak Tuhanin. Hangkan hep subey pahagette bi teˈed sandelte si iyehin. 15 Duk Imam Nakuraˈte inin maˈaseˈ si kite bi peggeˈ kataˈuhanne meˈ kalammahanten bi, sabab bakas iye manusiyaˈ kuweˈ kitehin bi. Talabeyne meˈ bayuˈ-bayuˈan sassat amban nakuraˈ seyitanin kuweˈ kitehin bi du isab saguwaˈ gaˈ iye taboˈo magduse. 16 Peggeˈ niyaˈ ne Imam Nakuraˈte bi hangkan hep subey kite bi gaˈi talew patapit si Tuhan ngampun-ngampun si iye peggeˈ malasa duk maˈaseˈ iye. Maˈaseˈ iye si kite bi duk tabanganne kite bang baytute kasigpitan.

5

1 Bang niyaˈ aˈa pineneˈ hinang imam nakuraˈ, pineneˈ iye amban pagkasine manusiyaˈ duk kawakilan iye maghinang si Tuhan para si kahāpan meˈ aˈahin. Sōnganne meˈ pangurung meˈ aˈahin si Tuhan duk magkuluban iye supaya ampun Tuhanin duse meˈ aˈahin. 2 Duk imam nakuraˈin, peggeˈ manusiyaˈ du isab iye, niyaˈ du isab kalammahanne hangkan taˈu iye maˈaseˈ si meˈ aˈa masumapeˈ amban Tuhanin sabab awam siye. 3 Duk sabab kalammahannen, hangkan subey dahuˈ iye magkuluban si Tuhan para si meˈ dusenen, ubus bu magkuluban isab iye para si meˈ aˈahin. 4 Gaˈ niyaˈ aˈa makapagbayaˈ mahadje dine duk ngahinang dine imam nakuraˈ saguwaˈ Tuhanin mameneˈ aˈa hinangne imam nakuraˈin, kuweˈ si Harun awwalley hininang iye weˈ Tuhanin imam nakuraˈ.

5 Damikkiyan si Isa gaˈ pahadjene dinen duk iye tahinang imam nakuraˈ. Saguwaˈ pinahadje iye weˈ Tuhanin peggeˈ missā Tuhanin si iye, paˈinne,

“Anakte kew; kuweˈitu aku ne Samanun.”

6 Dem ayat seddili paˈin Tuhanin isab,

“Kaˈu ne mapagantiˈin pu si Malkisadik imam masaley duk pagimamnun gaˈ tamananne.”

7 Katuˈu si Isa si dunyahin magtangis iye duk māku-māku iye papales duk muyuˈ-muyuˈ si Tuhan, peggeˈ Tuhanin hadja makatimbul iye amban kamateyin. Pinakale iye weˈ Tuhanin peggeˈ diyawaˈ pagateynen duk tuhutne teˈed meˈ pangandaˈakan Tuhanin. 8 Bisan iye Anak Tuhanin, makalabey isab iye kabinasahan supaya iye makaˈaya nuhut meˈ pangandaˈakan Tuhanin. 9 Duk pagsakaliˈ jukup ne weˈ ne kēmon pangandaˈakan Tuhan si iyehin, manjari ne iye manimbul meˈ aˈa makahagad si iyehin. Duk urunganne siye umul salama-lama. 10 Duk hininang iye weˈ Tuhanin imam nakuraˈ kuweˈ Malkisadikin awwalley.

Daˈa ilebbahan sandelin

11 Na, pasal ininen, ekka pe batang bissāku saguwaˈ hunit kaˈam pinahātihan peggeˈ iyuˈ ne kaˈam babbal, gaˈi makahāti. 12 Kaˈam iyan subey ne siˈ kuweˈitu makapagusihat peggeˈ tiggel ne panuhutbi Isa Almasihin. Saguwaˈ sampay maˈin subey pe kaˈam inusihatan balik sabab meˈ lapal Tuhan tagnaˈ taˈayabin. Kuweˈ kaˈam dalil meˈ nakanak dikiˈ subey pe kaˈam nusu; gaˈi pe kaˈam mangan kinakan tuwas. 13 Bang aˈahin luwal ne hadja nginum gatas, hātinen, nakanak dikiˈ pe iye, gaˈi pe tagam nuhut mahāpin duk nayikutan malaˈatin. 14 Saguwaˈ bang bahiˈ ne aˈahin, makajari ne iye mangan kinakan tuwas, hātinen tagam ne iye mikil duk kataˈuhanne ne bang ine mahāpin duk ine malaˈatin.

6

1 Hangkan hep subey pasōngte bi pangadjiˈte bi sabab Isa Almasihin. Subey iye adjiˈante bi ne meˈ toloˈ malalemin. Na, daˈa ne iye luwal inadjiˈanten bi hadja meˈ tagnaˈ panoloˈ si kite bi sabab Almasihin. Daˈa balik-balikte bi inadjiˈan meˈ toloˈ tagnaˈ panoloˈ si kitehin bi, kuweˈ upama meˈ toloˈ sabab subey tinayikutan meˈ hinangan gaˈ niyaˈ kagunahannen duk sabab sandel si Tuhan. 2 Daˈa isab balik-balikte bi inadjiˈan meˈ toloˈ sabab pamandi pagsutsi baranin duk sabab pagbettad tanganin pī si kōk aˈahin māku-mākuhan iye ledjikiˈ amban Tuhan duk toloˈ sabab pagpakellum meˈ pateyin balik si pasōngan duk sabab hukuman makakkal pinatekka Tuhanin. 3 Hangkan pasōngte bi ne pangadjiˈte bi sabab Almasihin bang duhulan Tuhanin du kite bi.

4 Peggeˈ meˈ aˈa mangalebbahan sandelde pu si Isa Almasihin, gaˈi ne siye taboˈo balik magsusunan duseden. Bakas ne pinadantaˈ pikilanden weˈ Tuhanin. Takinamde ne meˈ kahāpan amban surgaˈ pangurung siyehin, duk talabeyde ne paˈasekan weˈ Niyawa Sutsihin. 5 Kataˈuhande weˈ hāp binissā Tuhanin peggeˈ bakas talabeyde ne duk takinamde ne balakat Tuhan pinapastiˈne si pasōnganin si dunya baˈahuhin. 6 Ubus bu bisan inin kēmon kataˈuhande, lebbahande pe sandelde pu si Isa Almasihin! Gaˈi ne teˈed siye taboˈo balik magsusunan duseden peggeˈ sabab hininangde miyaˈan, kuweˈ du lansangde balik Anak Tuhanin diyataˈ olom duk diyawaˈande iye si kaˈekkahan aˈa.

7 Kite bi meˈ manusiyaˈin kuweˈ dalil tanaˈ. Tanaˈin bang luwal kaˈulanan, nulig tinanemnen duk mahalgaˈ inin si dapuˈ tanaˈin. Tanaˈ inin iledjikiˈan teˈed weˈ Tuhanin. 8 Saguwaˈ bang tanaˈin iye hadja matomoˈ malaˈihin parang duk sampinit, gaˈ niyaˈ halgaˈne. Tanaˈ inin sōng ne pinagmulkaˈan weˈ Tuhanin duk ujud ineggas.

9 Meˈ bagayku kinalasahankun, bisan kuweˈ inin bissākun saguwaˈ kabugtuˈanku weˈ kaˈam seddili. Kataˈuhanku weˈ sandel ne kaˈam duk hāp meˈ hinanganbin duk iyan tandaˈ weˈ timbul ne kaˈam. 10 Tuhanin asal bentel. Gaˈi kayipatanne meˈ hāp tahinangbin duk lasabi si iyehin. Takite lasabi si Tuhanin sabab tinabang weˈ bi meˈ pagkasibi tindeg Almasihin sampay kuweˈitu. 11 Iye kinabayaˈan kamihin weˈ kēmon kaˈam dangan-dangan magtuyuˈ-tuyuˈ hadja maghinang sa miyaˈan tiggelanbi maˈellumin supaya meˈ inase-asebi amban Tuhanin tuman du. 12 Kabayaˈan kamihin weˈ gaˈi kaˈam maglisuˈ-lisuˈ saguwaˈ subey kaˈam kuweˈ meˈ aˈa mabasag sandelden duk matuyuˈ teˈed hangkan tasangkade pananggup Tuhanin.

Janjiˈ Tuhanin toˈo

13 Si Ibrahim masaley, niyaˈ pananggup Tuhanin si iye duk napa Tuhanin weˈ tumananne sanggupne miyaˈan. Iye panapahannen di ēnnen peggeˈ gaˈ niyaˈ ēn seddili bangsahan pe amban ēnnen. 14 Iye inin pinaˈin Tuhanin, paˈinne, “Asal ledjikiˈante kew teˈed duk paˈekkaku teˈed meˈ tubuˈnun.” 15 Si Ibrahim gaˈ jumuˈ ngagad si janjiˈ Tuhanin hangkan tasangkane du pananggup Tuhan si iyehin. 16 Addat manusiyaˈin bang siye napa, sabbutde ēn Tuhanin peggeˈ Tuhanin pasōng langkew amban kēmon-kēmonin. Manjari hatul kēmon pagsaggaˈanden. 17 Tuhanin isab sakaliˈ iye nanggup, batang teˈed pabugtuˈne si meˈ pananggupannen weˈ asal gaˈi pinda ginaraˈnen. Hangkan sapahanne sanggupnen. 18 Sanggup Tuhanin duk sinapahannen bugtuˈ. Duwe inin gaˈi teˈed pinda peggeˈ Tuhanin gaˈi teˈed makajari magdustaˈ. Hangkan kite bi meˈ matimbulin, asig teˈed ateyten bi duk basag teˈed pangase-ngasete bi si iyehin. 19-20 Pangase-ngasete bi meˈ pananggup Tuhanin, iye inin kuweˈ dalil gonteng makahaget kitehin si Tuhan. Bugtuˈ teˈed weˈ tumanan Tuhanin pananggupnen peggeˈ si Isa īˈ ne padehellu amban kite pī si surgaˈ, si panaˈanan Tuhanin, pasellet si kite bi. Kuweˈ meˈ imam Yahudi paˈasek dem langgal hadje pī si bilik diyalem teˈedin inelligan duk semmek subukin, sa miyaˈan paˈasek si Isa si panaˈanan Tuhanin peggeˈ kuweˈitu imam nakuraˈ ne iye salama-lama kuweˈ Imam Malkisadik awwalley.

7

Imam Malkisadik

1 Si Malkisadik inin masaley, sultan iye laˈi si lahat Salem duk imam isab iye maghinang para si Tuhan Tamanan Malangkewin. Dambuwaˈ ellew masaley sābu Ibrahim moleˈ amban pagbonoˈan pagubus tadaˈag weˈ ne ampat sultan kuntaranen, pī Malkisadik nampang iye duk pinākuhan ledjikiˈ si Ibrahim weˈ ne si Tuhan. 2 Inurungan weˈ Ibrahim si Malkisadik jakat da bahagiˈ si sampūˈ bahagiˈ meˈ alataˈ taˈeddoˈne si pagbonoˈanin. Maˈana ēn Malkisadikin “Sultan Bentel.” Duk peggeˈ lahat pagsultanannen inēnan Salem bu maˈananen “sanyang” hangkan inēnan isab iye “Sultan Sanyang.” 3 Gaˈ bakas taˈaka bang sine saˈi-sama si Malkisadikin atawa bang sine meˈ kapapuˈannen. Gaˈi kataˈuhan sabab panganak si iyehin atawa sabab kamateynen. Hangkan kuweˈ Anak Tuhanin iye duk imam iye salama-lama.

4 Na, kataˈuhanbi weˈ si Malkisadik asal aˈa bangsahan teˈed. Peggeˈ bisan si Ibrahim, papuˈte bi binantuhin, pinangurung du weˈ ne pu Malkisadik jakat meˈ alataˈ taˈeddoˈne si pagbonoˈanin. 5 Meˈ imam meˈ Yahudihin, meˈ tubuˈ si Libi siye duk tubuˈ Ibrahim du isab. Meˈ imam inin kaˈurungan kapatut dem saraˈ nayimaˈ meˈ jakat amban meˈ pagkaside tubuˈ Ibrahimin. 6 Si Malkisadik dumaˈin tubuˈ si Libi saguwaˈ pinangurung weˈ Ibrahim jakatnen si iye. Duk Ibrahim bakas pananggupan Tuhanin, pināku-pākuhan ledjikiˈ pe iye si Tuhan weˈ Malkisadik. 7 Kataˈuhante weˈ aˈa mamāku ledjikiˈ si Tuhan para si saweˈnen bangsahan amban aˈa pinākuhanne ledjikiˈin. 8 Bang meˈ imam bakas tasabbutkun, siye meˈ pangurungan meˈ aˈa jakatden, siye inin ujud matey du. Saguwaˈ si Malkisadik, iye pangurungan Ibrahim jakatnen, tasulat dem kitab weˈ ellum iye. 9 Bang hināti inin, si Libi, iye papuˈ meˈ imam manayimaˈ jakat meˈ aˈahin, sakaliˈ Ibrahim ngurung jakatnen pu Malkisadik, sampay si Libi sakup isab ngurung jakatnen pu Malkisadik. 10 Toˈo, gaˈ pe si Libi inanakan masa pagkasuwaˈ Ibrahim duk Malkisadikin saguwaˈ masi ne iye laˈi dem baran Ibrahim peggeˈ ujud manjari tubuˈ Ibrahim iye.

11 Meˈ saraˈ Tuhan pinangurungne si meˈ bangsa Israˈil awwalley, pinangurung weˈ ne masa tubuˈ si Libi meˈ magimamin. Saguwaˈ gaˈ tibūs hininang meˈ imam tubuˈ si Libihin peggeˈ gaˈ du taboˈode meˈ aˈahin si Tuhan. Hangkan hep mapitu Tuhanin imam seddili duk seddili pagimamnen amban pagimam si Harunin, tubuˈ si Libihin. Pagimamnen kuweˈ si Malkisadikin. 12 Na, bang ginantiˈan ne pagimamin, subey ginantiˈan isab saraˈin. 13-14 Panuhutanten bi si Isa Almasi hep mapagantiˈ magimamin saguwaˈ dumaˈin iye tubuˈ si Libi. Kataˈuhan weˈ amban tubuˈ si Yuda iye duk gaˈ niyaˈ bakas magimam amban tubuˈ si Yuda. Gaˈ niyaˈ bakas tasubahat weˈ si Musa meˈ katubuˈan si Yudahin sakaliˈ iye missā sabab meˈ kaˈimamanin.

Imam seddili kuweˈ Malkisadikin

15 Pastiˈ ne teˈed weˈ pinindahan ne saraˈin sabab niyaˈ ne imam seddili duk kuweˈ Malkisadikin iye. 16 Tahinang iye imam dumaˈin nuhut addat duk saraˈ manusiyaˈ, saguwaˈ tahinang iye imam peggeˈ balakatan iye sabab gaˈi magtamanan umulnen. 17 Tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Magimam kew pagantiˈ pu Malkisadik duk gaˈ niyaˈ tamanan pagimamnun.” 18 Na, hangkan hep saraˈ tagnaˈin pinindahan ne peggeˈ gaˈ niyaˈ basagne duk gaˈ niyaˈ kagunahanne. 19 Peggeˈ bang amban saraˈ si Musahin, gaˈi magjatu meˈ kinabayaˈan Tuhan si manusiyaˈin. Saguwaˈ kuweˈitu niyaˈ tahinang Tuhanin mas hāp pe amban saraˈ si Musahin duk sabab tahinangne miyaˈan asal tumapit ne kite bi si iye.

20 Lagiˈ ne peggeˈ napa Tuhanin. Gaˈ iye napa si meˈ kaˈimaman sinduwehin sakaliˈ siye magimam. 21 Saguwaˈ si Isa tahinang imam peggeˈ napa Tuhanin si iye, paˈinne,

“Aku Tuhanin, napa ku weˈ imam du kew salama-lama, duk gaˈi teˈed pinda pikilankun pasal inin.”

22 Sabab panapa Tuhan inin bugtuˈ weˈ mas hāp janjiˈ Tuhan baˈahuhin peggeˈ si Isa mangakuhan pagjanjiˈan inin.

23 Niyaˈ pe pagbiddaˈan meˈ imam matuˈuhin duk si Isa. Meˈ imam matuˈuhin ekka, peggeˈ niyaˈ pagantiˈ bang taˈabut siye matey. 24 Saguwaˈ si Isa, gaˈ niyaˈ pagantiˈ si iye magimam peggeˈ ellum iye salama-lama. 25 Hangkan hep tatimbul si Isa kēmon meˈ mamāku ampun si Tuhanin bang ngandel siye si iye. Tatimbul siye dumaˈin hadja kuweˈitu saguwaˈ sampay salama-lama peggeˈ ellum iye gaˈ tamananne duk māku-māku si Tuhan para si siye.

26 Na, si Isa mattan Imam Nakuraˈte bi si Tuhanin. Matalep iye nabangan kite bi peggeˈ sutsi iye. Gaˈ niyaˈ dusene atawa sallaˈne. Pinaseddili iye amban meˈ manusiyaˈ madusehanin. Duk pinalangkew iye weˈ Tuhanin laˈi si surgaˈ. 27 Dumaˈin iye kuweˈ meˈ imam nakuraˈ sinduwehin. Siye subey magkuluban kahabaˈ ellew si Tuhan pamuwas duseden dahuˈ ubus bu duse meˈ aˈahin. Saguwaˈ si Isa mintedde du hadja iye magkuluban para pamuwas duse meˈ manusiyaˈin kēmon duk iye pagkulubannen dinen. 28 Saraˈ Tuhan pangurung pu si Musa awwalley magpaˈin bang sine makajari magimam nakuraˈin bu meˈ kawakilan magimamin manusiyaˈ du taga sallaˈ. Saguwaˈ puwas miyaˈan, kawakilan weˈ Tuhanin Anaknen, si Isa, duk sinapahan pe weˈ ne. Anaknen gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈne duk magimam iye salama-lama.

8

Si Isa Imam Nakuraˈten

1 Iye hāti meˈ pinaˈinku si kaˈam miyaˈan inin weˈ kuweˈitu niyaˈ ne Imam Nakuraˈte bi tudju Tuhan. Īˈ iye laˈi si surgaˈ ningkoloˈ si kanawanan Tuhan Mabalakatanin. 2 Laˈi iye magimam si Lugal Tamanan Masutsihin, hātinen laˈi si langgal mabennalin, dumaˈin manusiyaˈ mamatengge iyehin saguwaˈ Tuhanin.

3 Kēmon imam nakuraˈin pinasukuˈan siye hinang magpasampay pī si Tuhan meˈ pangurung meˈ aˈahin duk meˈ kulubanden. Na, Imam Nakuraˈten damikkiyan isab subey niyaˈ pagkulubanne. 4 Bang tuˈu pe iye miyaˈan si dunya, bugtuˈ gaˈi iye magimam, peggeˈ kemuwe matuˈuhin niyaˈ ne meˈ imam duk sa pangandaˈakan saraˈ Yahudihin pasampayde meˈ pangurung meˈ aˈahin si Tuhan. 5 Meˈ hinang meˈ imamin dem langgal tuˈu si dunya kuweˈ lingew hadja peggeˈ ilekkat hadja hinang malaˈi si surgaˈin. Kataˈuhante inin peggeˈ sakaliˈ si Musa sōng maghinang lumaˈ duk kuwit hayep, iye langgalde masaley, sinessaˈan iye weˈ Tuhanin, paˈinne, “Amey-amey lekkatun teˈed bantuk pattaˈ bakas pinakitehanku si kaˈu laˈi diyataˈ punuhin.” 6 Saguwaˈ kuweˈitu hinang si Isa magimamin pasōng hāp amban hinang meˈ imam tuˈu si dunyahin. Damikkiyan isab janjiˈ baˈahu pinapitune pamaghāpne manusiyaˈ duk Tuhanin pasōng hāp amban janjiˈ dehelluhin peggeˈ pasōng hāp meˈ pananggup Tuhanin dem janjiˈ baˈahuhin.

7 Bang gaˈ siˈ miyaˈan niyaˈ sallaˈ-sallaˈ pagjanjiˈan tagnaˈin, na, gaˈ ne siˈ gantiˈan Tuhanin pagjanjiˈan miyaˈan. 8 Saguwaˈ gaˈ kasulutan Tuhanin si meˈ hinangan meˈ aˈa manuhut janjiˈ tagnaˈin. Hangkan paˈinne,

“Niyaˈ waktu si pasōngan ngahinang du ku pagjanjiˈan baˈahu duk kēmon meˈ bangsa Israˈilin. 9 Dumaˈin inin kuweˈ pagjanjiˈanku duk meˈ kapapuˈanden masa pamoˈoku siye paluwas amban lahat Misilin. Gaˈ du tumanande pagjanjiˈanku duk siyehin, hangkan gaˈ ne siye asipku. 10 Na, iye inin pagjanjiˈanku duk meˈ aˈa Israˈilin si pasōngan: Papīku meˈ saraˈkun dem pikilande. Kuweˈ dalil sulatku meˈ saraˈkun diyalem ateyde. Manjari aku ne Tuhan inisbatden duk siye ne meˈ aˈakun. 11 Duk gaˈi ne subey usihatande pagkasiden atawa saweˈden pasal aku, peggeˈ si meˈ ellew miyaˈan kēmon aˈahin amban madiyawaˈ pagaˈanen pī si meˈ mabangsahanin, kēmon siye ngataˈuhan aku du. 12 Ampunku du meˈ duseden duk gaˈi ne essebku meˈ hinangande malaˈatin,” paˈin Tuhanin.

13 Peggeˈ tabissā Tuhanin pasal pagjanjiˈan baˈahuhin, hātinen weˈ andang ne pagjanjiˈan tagnaˈin. Ubus bisan ine-ine, bang andang ne, gaˈ ne niyaˈ kasōnganne.

9

Pagsambahayang si langgal masa janjiˈ tagnaˈin

1 Pagjanjiˈan dehelluhin niyaˈ meˈ saraˈ pasal pagsambahayang duk niyaˈ isab lumaˈ pagsambahayangan hininang weˈ meˈ aˈahin. 2 Lumaˈ inin, lumaˈ hininang duk kuwit hayep, duwe biliknen. Bilik tagnaˈ paˈasekanin inēnan Bilik Sutsi. Laˈi diyalem niyaˈ binettad tengenan payitaˈan pituˈ pangenen. Niyaˈ isab laˈi lamisahan pamettadan pan sinōngan si Tuhanin. 3 Bilik dambuwaˈin diyalem teˈed duk inelligan duk semmek subuk binowet. Bilik inin inēnan Bilik Tamanan Masutsihin. 4 Dem bilik diyalem teˈed inin, niyaˈ lamisahan bulawan panugtugan kamanyan. Duk niyaˈ isab laˈi baˈul putus weˈ bulawan magdiyalem-bukut. Inēnan baˈul miyaˈan Baˈul Pagjanjiˈanin. Laˈi diyalem baˈul niyaˈ garul bulawan isihan kinakan inēnan “manna”. Laˈi isab dem baˈul miyaˈan inennaˈ tungkud si Harun bakas manumbuˈin duk laˈi isab inennaˈ duwe batu papan panulatan meˈ daˈakan Tuhan pinangurungne pu si Musahin. 5 Diyataˈ baˈul bulawanin niyaˈ duwe limbagan kuweˈ bantuk malaˈikat peppikan, tandaˈ weˈ laˈi si antag miyaˈan Tuhanin. Meˈ peppikden pabellat diyataˈ baˈul ngelligan antag pangampunan duse meˈ aˈahin. Saguwaˈ taman inin ne hadja, peggeˈ dumaˈin inin waktu pamahāti meˈ kēmon inin.

6 Na, kuweˈ inin bantuk dem lugal pagsambahayanganden masaley. Meˈ imamin hap pī kahabaˈ ellew dem bilik dehellu paˈasekanin ngahinang meˈ hinangden. 7 Saguwaˈ bang dem bilik diyalem teˈedin, luwal hadja imam nakuraˈin makajari paˈasek laˈi. Duk paˈasek iye laˈi mintedde hadja dan tahun. Duk bang iye paˈasek pī, subey iye moˈo lahaˈ hayep pagkuluban sōnganne si Tuhan pamuwas dusenen duk duse meˈ aˈa manggaˈi kinataˈuhande weˈ duse miyaˈan. 8 Sabab inin pastiˈ panoloˈ Niyawa Sutsi si kitehin bi weˈ gaˈ niyaˈ aˈa umasek pī dem Bilik Tamanan Masutsihin tiggelan laˈi pe bilik tagnaˈ paˈasekanin. 9 Inin pamintangante bi kuweˈitu. Hātinen, bisan aˈahin ngurung duk magkuluban si Tuhan, gaˈi du inin makapabentel ateyde. 10 Peggeˈ iye du hadja hininangden nuhut meˈ daˈakan pasal pagkakan duk paginum duk meˈ bayuˈ-bayuˈan pagsutsi baran. Saguwaˈ meˈ daˈakan inin sabab baran hadja duk niyaˈ hadja kagunahanne samantaˈan gaˈ pe ginantiˈan weˈ Tuhanin duk meˈ daˈakan baˈahuhin.

Lahaˈ Isa Almasihin

11 Saguwaˈ bakas pitu ne Almasi duk imam nakuraˈ iye si janjiˈ baˈahu matuˈu si kitehin bi ne. Duk lugal pagimamannen pasōng hāp duk gaˈ sallaˈ-sallaˈne peggeˈ dumaˈin lumaˈ pagsambahayangan hinang manusiyaˈ, peggeˈ dumaˈin lumaˈ inin tuˈu si dunya. 12 Duk pagsakaliˈ paˈasek si Isa pī si lugal kuweˈ dalil Bilik Tamanan Masutsihin, mintedde hadja iye paˈasek, magjatu ne kēmon. Duk dumaˈin binoˈone padiyalemin lahaˈ kambing duk sapiˈ pagkuluban saguwaˈ iye binoˈonen di lahaˈnen pamuwas duseten bi hangkan niyaˈ katimbulante bi salama-lama. 13 Si saraˈ pagjanjiˈan tagnaˈin, bang meˈ aˈa mabatalin pinisikan duk lahaˈ kambing atawa lahaˈ sapiˈ atawa anak sapiˈ ineggas pinagsaget abunen duk boheˈ, na, taˈānan ne batal si baranden duk halal ne pagsambahayangden. 14 Saguwaˈ pasōng basag lahaˈ Almasihin amban lahaˈ hayepin. Peggeˈ tinabangan iye weˈ Niyawa Sutsi maˈellum salama-lamahin, sinōngan weˈ ne barannen gaˈ tamak-tamakne pagkuluban si Tuhan. Lahaˈnen iye manutsi meˈ pikilanten duk ne kite gaˈi maghinangan meˈ bayuˈ-bayuˈan gaˈi du makaboˈo kite tudju Tuhan, supaya maghinang kite si Tuhan maˈellum salama-lamahin.

15 Hangkan hep si Isa mamatengge janjiˈ baˈahuhin supaya meˈ aˈa tapeneˈ weˈ Tuhanin tasangkade meˈ pananggup Tuhan si siyehin, hātinen umul salama-lama. Peggeˈ Almasi matey supaya meˈ aˈahin lumuwas amban meˈ hinangan masalaˈ hininangde masa panuhutde daˈakan tagnaˈin.

16 Bang upama niyaˈ aˈa magpahinang sulat pangajanjiˈne weˈ alataˈnen pamusakaˈne si dambuwaˈ aˈa, saguwaˈ subey ne iye matey meke tapī si aˈahin pusakaˈin. 17 Peggeˈ sulat miyaˈan gaˈ niyaˈ kagunahanne samantaˈan ellum pe dapuˈ alataˈin. Meke taga guna sulatin bang matey ne aˈahin. 18 Hangkan hep bisan janjiˈ tagnaˈ pinangurung weˈ Tuhanin, niyaˈ dahuˈ lahaˈ buˈus, hātinen kuluban, bahu haget janjiˈ miyaˈan. 19 Kuweˈ inin kahalannen. Tagnaˈ inaka dahuˈ weˈ si Musa si meˈ aˈahin kēmon daˈakan Tuhan dem saraˈin. Pagubus miyaˈan ngeddoˈ iye lahaˈ sapiˈ duk lahaˈ kambing bu pinasaget weˈ ne duk boheˈ, ubus bu pinisikan weˈ ne pī diyataˈ kitab panulatan saraˈ Tuhanin duk pinisikan isab weˈ ne kēmon aˈahin. Ginunane pagpisikin dam pange jambangan inēnan hisup duk bulu bili-bili inanjibinan peyat. 20 Duk paˈin si Musa, “Lahaˈ inin, iye inin makapahaget janjiˈ Tuhanin dem saraˈ dinaˈakne si kaˈam tinuhutin.” 21 Damikkiyan pinisikan lahaˈ isab weˈ si Musa lumaˈ pagsambahayanganden duk kēmon meˈ panyap ginunade si pagsambahayangden. 22 Asal paˈin saraˈin hep weˈ agen kēmon-kēmonin sutsi hadja weˈ lahaˈ. Duk taˈampun hadja duse manusiyaˈin bang niyaˈ lahaˈ buˈus.

Pangalillaˈ Almasi umulnen makaˈānan duse

23 Pagsambahayangan tuˈu si dunyahin duk meˈ panyapnen ilekkat hadja malaˈi si surgaˈin, duk subey ngangguna lahaˈ meˈ hayep supaya sutsi. Saguwaˈ pasōng hāp malaˈi si surgaˈin hangkan subey isab pasōng hāp kulubanin. 24 Peggeˈ Almasi dumaˈin papīhannen dem Bilik Sutsi hininang weˈ manusiyaˈin. Peggeˈ lugal masutsi si dunyahin kuweˈ limbagan hadja. Lugal teˈedin malaˈi si surgaˈin. Saguwaˈ papīhannen laˈi teˈed si surgaˈ duk īˈ iye laˈi si panaˈanan Tuhanin māku-māku para si kite bi. 25 Imam nakuraˈ Yahudihin pī dem Lugal Tamanan Masutsihin tahun-tahun moˈo lahaˈ hayep pagkuluban si Tuhanin. Saguwaˈ Almasi gaˈ daran pagkulubanne barannen. 26 Peggeˈ bang daran hinangne, hātinen daran iye magsandal duk matey kemuwe pinapanjari dunyahin. Saguwaˈ iye hininangnen, pitu iye mintedde hadja magbaran manusiyaˈ sakaliˈ sōng magtamanan dunyahin duk inānan weˈ ne duse manusiyaˈin sabab pagkuluban weˈ ne barannen. 27 Manusiyaˈin sukuˈnen matey mintedde ubus bu hukum Tuhanin ne. 28 Damikkiyan Almasi matey du isab mintedde hadja saguwaˈ pagkulubanne barannen supaya tapuwasanne duse meˈ aˈahin. Duk balik du iye pitu dumaˈin ne muwasan duse, saguwaˈ pitu iye nimbul meˈ mangagad-ngagadan iyehin.

10

1 Saraˈ pinangurung weˈ Tuhan si meˈ Yahudi awwalley, kuweˈ lingew hadja. Iye asal matoˈohin meˈ bayuˈ-bayuˈan mahāp binoˈo weˈ Almasi papitune si dunyahin. Paˈin saraˈin hep weˈ subey tahun-tahun gaˈ tamanan pagkuluban si Tuhanin saguwaˈ meˈ kuluban inin gaˈi du makapabentel atey aˈa magsambahayang si Tuhanin. 2 Peggeˈ bang meˈ aˈa magsambahayang si Tuhanin sutsi teˈed amban meˈ duseden sabab pagkulubanden, gaˈi ne siˈ siye luwal magpikil weˈ niyaˈ pe dusede, duk gaˈi ne siˈ siye subey magkuluban balik. 3 Saguwaˈ tahun-tahun masi du siye magkuluban duk inin maˈesseban siye weˈ niyaˈ pe dusede. 4 Peggeˈ lahaˈ meˈ sapiˈin duk meˈ kambingin gaˈi du hep makaˈānan duse manusiyaˈin.

5 Iye hep inin jānnen hangkan Almasi, sakaliˈ iye sōng pitu si dunya magpaˈin si Tuhan, paˈinne,

“Dumaˈin kinabayaˈannun meˈ kuluban duk meˈ pangurung meˈ aˈahin. Saguwaˈ pinanyapan ku weˈ nu baran.

6 Gaˈi kew kasulutan si kuluban tibuˈukan hayep ineggas duk kuluban pangānan duse.”

7 Ubus paˈin Almasi pe si Tuhanin,

“O Tuhan, tiyaˈ ne ku tuˈu ngahinang kinabayaˈannun kuweˈ tasulat dem kitab sabab akuhin.”

8 Iye tagnaˈ pinaˈinnen, paˈinne, “Dumaˈin kinabayaˈannun duk dumaˈin makasulut kaˈuhin meˈ kuluban duk meˈ pangurung meˈ aˈahin atawa meˈ tibuˈukan hayep ineggas duk kuluban pangānan duse.” Paˈinne inin bisan du meˈ hinangan miyaˈan pangandaˈakan saraˈin. 9 Manjari paˈinne pe, “O Tuhan, tiyaˈ ne ku tuˈu ngahinang kinabayaˈannun.” Hangkan hinangan pagkuluban meˈ hayepin ginantiˈan ne, duk Almasi pangagantiˈ iyehin. 10 Duk peggeˈ tahinang ne weˈ Isa Almasi kinabayaˈan Tuhan pinahinang si iyehin, hangkan sutsi ne kite bi kēmon amban duseten bi sabab pagkulubanne mintedde hadja di barannen pamuwas duse meˈ aˈahin kēmon.

11 Meˈ imam Yahudihin kahabaˈ ellew laˈi siye si langgal ngahinang pinasukuˈ si siyehin duk daran binalik-balik pagkulubanden. Saguwaˈ kulubande inin gaˈi du makaˈānan duse. 12 Saguwaˈ Almasi mintedde hadja paglillaˈne barannen hinang kuluban pamuwas duse manusiyaˈin. Duk hininangne miyaˈan bali teˈed salama-lama. Pagubus inin hinangne, ningkoloˈ iye si kanawan Tuhanin, lugal tamanan mabangsahanin. 13 Duk kuweˈitu laˈi iye ngagad-ngagad samantaˈan gaˈ pe tadaˈag weˈ Tuhanin kēmon bantanen duk dalil papīne siye diyawaˈ pat bettis Almasi. 14 Almasi, mintedde du hadja paglillaˈne barannen si Tuhan duk sabab inin sutsi ne meˈ aˈanen duk bentel ne teˈed siye salama-lama.

15 Kataˈuhante bi weˈ toˈo inin peggeˈ Niyawa Sutsihin, niyaˈ bakas pinasulat weˈ ne dem kitab, pinaˈin,

16 “Iye inin janjiˈku si meˈ aˈakun si pasōngan, paˈin Tuhanin: Papīku meˈ saraˈkun dem ateyde duk dalil sulatku dem pikilande.”

17 Manjari paˈinne pe, “Gaˈi ne teˈed esseb-essebku meˈ duseden duk meˈ hinangande malaˈatin.” 18 Hangkan gaˈi ne subey magkuluban pangānan duse peggeˈ taˈampun ne du kēmon dusehin.

Patapit kite si Tuhan

19 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku, luhaya ne kite bi pī dem Lugal Tamanan Masutsihin sabab kamatey Almasihin. Hātinen, makajari ne kite bi pī si panaˈanan Tuhanin peggeˈ bakas matey Almasi muwasan duseten bi. 20 Sakaliˈ paglillaˈne barannen pinapatey, ngaluka iye lān baˈahu supaya kite bi taga umul gaˈ tamanan. Barannen dalil semmek dem langgal mangelligan bilik palaˈihan Tuhanin saguwaˈ kuweˈitu dalil garet ne ellig bilik miyaˈan sabab bakas pinaglillaˈ weˈ ne baranne miyaˈan. 21 Duk kuweˈitu niyaˈ ne Imam Nakuraˈte bi bangsahan magbayaˈ si kite bi, meˈ aˈa Tuhanin. 22 Hangkan hep subey kite bi patapit si Tuhan, ateyten bi dambūs-būs duk sandelte bi si iyehin basag, duk subey ne gaˈi suse pikilanten sabab bakas tasutsi ne ateyten duk bakas ne kite tapandi, tandaˈ weˈ sutsi ne kite bi. 23 Subey teˈed pahagette bi pangase-ngasete bi si Tuhanin peggeˈ kataˈuhante bi weˈ Tuhanin kapangandelan duk asal tumananne janjiˈnen. 24 Subey pikilte bi saweˈten bi. Subey siye tabangante bi duk pakitehante bi si siye lasaten bi supaya isab siye taˈu makitehan lasaden si saweˈden duk maghinang hāp du siye. 25 Daˈa isab kite bi padeheng magtipun-tipun ngisbat si Tuhan. Daˈa kite bi kuweˈ meˈ sinduwe katindegan si Isahin, gaˈi ne bisan magtipun-tipun. Saguwaˈ subey kite bi magtipun-tipun supaya magasig-inasig ateyten bi, lagiˈ ne peggeˈ sōng taˈabut ne ellew pabalik Panuhutanten bi Isa Almasi.

26 Peggeˈ bang kataˈuhante ne toloˈ mabennalin bu pagtuˈurante pe magduse, na, gaˈ ne teˈed niyaˈ kuluban tayimaˈ Tuhanin makaˈānan duseten bi pe. 27 Meˈ aˈa sa iyan gaˈ niyaˈ ase-asede si pasōngan luwal magtalew ngagadan hukuman pinatekka Tuhan si siyehin duk ebbut mapanas pamakaˈat Tuhan si meˈ manguntarahan iyehin. 28 Masa awwalley sine-sine gaˈi ngaddatan saraˈ pangurung Tuhan pu si Musahin, bang niyaˈ duwangan atawa tellungan naksiˈ weˈ asal gaˈi addatanne saraˈ miyaˈan, gaˈi iye kaˈaseˈan saguwaˈ pinapatey iye. 29 Na, pasōng pe teˈed pangalegga aˈahin bang diyawaˈanne Isa Almasi, Anak Tuhanin, duk gaˈi kimmatanne mahalgaˈ lahaˈ Almasihin bu sabab janjiˈ Tuhan baˈahuhin lahaˈ Almasihin hep manutsi iyehin amban dusenen. Duk si hinanganne inin, kuweˈ paˈiyaˈne Niyawa Sutsihin, iye mamalasa duk maˈaseˈ si kitehin bi. Hangkan asal pasōng teˈed pangalegga iyehin. 30 Peggeˈ kataˈuhante bi du Tuhan mamissā inin, paˈinne, “Males du ku, tumbasanku du siye.” Duk paˈinne pe, “Tuhanin hep mangahukum meˈ aˈanen.” 31 Asal makatalew-talew teˈed bang kite legga Tuhan maˈellumin.

32 Essebun bi bang saˈingge kaˈam matuˈuhin. Masa miyaˈan baˈahu pe kaˈam ngataˈuhan toloˈ mabennal kinahagadbin, magsandal teˈed kaˈam bayuˈ-bayuˈan kasigpitan. Saguwaˈ gaˈ du usaˈ sandelbin. 33 Bang patekka pinaˈiyaˈ kaˈam si kaˈekkahan aˈa duk pinapeddiˈan kaˈam sabab panuhutbi pu Almasihin. Bang patekka isab bēbbeganbi meˈ saweˈbi bininasahin. 34 Pakitehanbi teˈed aseˈbin si meˈ pagkasibi tindeg si Isa kinalabusuhin. Duk bisan pe ineddoˈ meˈ panyapbin weˈ aˈa, sinna pe kaˈam peggeˈ kataˈuhanbi weˈ niyaˈ alataˈbi pasōng pe hāpnen laˈi si surgaˈ duk alataˈ inin gaˈi lepas si kaˈam salama-lama. 35 Hangkan hep daˈa lebbahanun bi sandelbin peggeˈ bang kaˈam sandel, hadje tumbas tasangkabi amban Tuhanin. 36 Subey kaˈam matuyuˈ teˈed supaya tahinangbi kinabayaˈan Tuhanin duk ujud tasangkabi du pananggup Tuhan si kaˈamin. 37 Peggeˈ paˈin kitabin hep,

“Gaˈi ne tiggel tekka du aˈa inagad-agadbin. Gaˈi iye magdayan-dayan.

38 Meˈ aˈakun meˈ aˈa bentel, duk sandelde si akuhin makaˈellum siye salama-lamahin. Saguwaˈ bang niyaˈ siye nayikutan aku, asal gaˈi ku teˈed kasulutan si siye.”

39 Saguwaˈ kite bi, dumaˈin kite bi meˈ aˈa manayikutan Tuhanin duk ujud ilegga. Saguwaˈ kite bi basag sandelte bi si Tuhanin hangkan timbul kite bi.

11

Sabab sandel meˈ aˈa dehelluhin

1 Bang kite asal sandel si Tuhan, kabugtuˈante weˈ tasangkate du meˈ inase-aseten. Sabab sandelten kabugtuˈante weˈ toˈo meˈ manggaˈi takiteten. 2 Meˈ aˈa dehelluhin, kasulutan Tuhanin si siye peggeˈ sandel siye si iye.

3 Sabab sandelten tasabutte bi weˈ pinapanjari weˈ Tuhanin alam inin duk bissāne hadja. Hangkan hep kēmon takitete tuˈu si dunyahin paguwaˈ amban gaˈi takiteten.

4 Si Habil masaley, sabab sandelne si Tuhanin, kulubanne si Tuhanin pasōng hāpnen amban kuluban sakanen, si Kabil. Sabab sandel si Habil inin, kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin peggeˈ tinayimaˈ weˈ Tuhanin kulubannen. Bisan si Habil tiggel ne matey, niyaˈ pamintangante bi si iye sabab sandelnen.

5 Si Idris isab awwalley, sabab sandelne si Tuhanin gaˈi iye kalabey matey. Pinagpiha iye saguwaˈ gaˈ niyaˈ ngasuwaˈ iye peggeˈ pinaˈangkat iye weˈ Tuhanin. Paˈin kitabin weˈ masa tuˈu pe si Idris si dunya, kasulutan teˈed Tuhanin si iye. 6 Tuhanin gaˈi teˈed kasulutan pu sine-sine bang gaˈi sandel si iye. Saguwaˈ aˈa mangampun-ngampun si Tuhanin, subey kahagad weˈ bennal niyaˈ Tuhan duk subey isab iye kahagad weˈ tumbasan Tuhanin du hāp sasuku magtuyuˈ teˈed ngapas iyehin.

7 Si Nu isab asal sandel si Tuhan peggeˈ sakaliˈ iye inakahan weˈ Tuhanin weˈ niyaˈ balaˈ sōng tekka si dunya, kinahagad weˈ ne bisan pe gaˈ takitene. Tinuhut weˈ ne pangandaˈakan Tuhanin duk ngahinang iye kappal hadje pasakeyanne duk meˈ anak-andanen. Manjari pagtekka dunuk mahadjehin duk ilatapan dunyahin, gaˈ du siye magmula. Kēmon aˈa sinduwe dem dunyahin ilegga weˈ Tuhanin, saguwaˈ si Nu kinimmatan bentel weˈ Tuhanin peggeˈ sandel iye si Tuhanin.

8 Si Ibrahim isab, sabab sandelne si Tuhanin kinahagad weˈ ne pinaˈin Tuhan si iyehin weˈ subey iye tahalaˈ amban di lahatnen bu pī si lahat seddili, lahat pananggup Tuhanin weˈ pangurungne pu Ibrahim. Hangkan tahalaˈ Ibrahim amban lahatne bisan gaˈi kataˈuhanne bang tungan papīhannen. 9 Sabab sandelnen maglahat iye kuweˈ aˈa paliyu-liyu si lahat pananggup Tuhan si iyehin. Maglinda-linda iye, duk lumaˈnen lumaˈ kuwit hayep duk kuweˈ miyaˈan du isab anaknen Isahak duk ampunen si Yakub. Sinakup du isab siye sinanggupan weˈ Tuhanin weˈ tepe si siye lahat miyaˈan. 10 Sandalan Ibrahim inin peggeˈ iye inase-asenen maglahat du iye si puweblo laˈi si surgaˈ. Tuhanin dapuˈ pikilanin duk iye mangahinang puweblo inin duk layun inin salama-lama.

11 Damikkiyan si Sara, anda Ibrahimin, sandel du isab iye si Tuhan. Bisan iye gaˈi nganak duk bahiˈ ne iye, ujud betteng iye peggeˈ kinahagad weˈ ne pananggup Tuhanin weˈ ujud nganak du iye. 12 Duk Ibrahim bahiˈ ne teˈed, gaˈi ne makajari andanen anakan weˈ ne. Saguwaˈ peggeˈ kinahagad weˈ ne pananggup Tuhanin, ngaˈekka teˈed tubuˈnen kuweˈ meˈ poteˈan si langitin duk meˈ umus si higad tahikin gaˈi taˈitung hawal ekkanen.

13 Meˈ aˈa tasabbutku miyaˈan, gaˈ usaˈ sandelde si Tuhanin sampay matey siye. Bisan gaˈ pe tasangkade pananggup Tuhanin, saguwaˈ kataˈuhande weˈ si pasōngan tasangkade du inin. Duk tiggelande maˈellumin, pinakitehan weˈ de weˈ siye meˈ aˈa paliyu-liyu hadja tuˈu si dunya. 14 Meˈ aˈa magpaˈinin weˈ dunya inin dumaˈin lahatde, magpahāti weˈ niyaˈ seddili lahat ase-asede asal di lahatde. 15 Disi Ibrahim gaˈ luwal pikilde lahat inambananden. Peggeˈ bang miyaˈan luwal pikilde, tabalik pe siˈ siye miyaˈan laˈi. 16 Saguwaˈ iye inangutden lahat hāp pe teˈed amban lahat inambananden. Iye inangutde paglahatanden lahat surgaˈ. Hangkan gaˈ Tuhanin iyaˈ ēnande Tuhande peggeˈ bakas pinanyapan ne siye weˈ ne puweblo patennaˈande.

17-18 Si Ibrahim hawal sandelne si Tuhanin, tuhutne pangandaˈakannen duk sinōngan weˈ ne anaknen, Isahak, hinang kuluban si Tuhan. Pangandaˈakan Tuhan miyaˈan panuleyanne Ibrahim bang bennal iye sandel si iye. Ngajanjiˈ hep Tuhanin pu Ibrahim weˈ ngaˈekka teˈed tubuˈnen weˈ Isahak, saguwaˈ Ibrahim sōng pinapatey weˈ ne anakne dambuwaˈ-buwaˈin pagkuluban si Tuhan. 19 Peggeˈ tapikil Ibrahimin weˈ bang upama matey Isahak, makajari du iye pakellum Tuhanin balik. Duk dalil tapakellum Isahak balik amban kamateynen peggeˈ bang gaˈ inalal Ibrahim weˈ Tuhanin, bugtuˈ Isahak matey.

20 Si Isahak isab hawal sandelne si Tuhanin, inakahan weˈ ne meˈ anaknen si Yakub duk si Esaw weˈ patekkahan Tuhanin du siye meˈ ledjikiˈ si pasōngan.

21 Si Yakub isab hawal sandelne si Tuhanin, sakaliˈ iye sōng matey, pināku-pākuhan weˈ ne ledjikiˈ si Tuhan meˈ ampunen, meˈ anak si Yusupin. Ubus bu patukkuˈ iye si tungkudne duk nambahayang iye si Tuhan.

22 Si Yusup isab hawal sandelne si Tuhanin, sakaliˈ iye sōng matey, pinaˈal weˈ ne weˈ siye meˈ tubuˈ Israˈilin ujud tumahalaˈ du amban lahat Misil. Duk sinessaˈan siye weˈ ne weˈ subey boˈode bangkeynen bang siye tahalaˈ.

23 Saˈi-sama si Musahin sandel du isab si Tuhan. Bisan maguldin sultanin weˈ subey pinapatey kēmon meˈ anak Yahudi lella baˈahu inanakanin, gaˈ siye tinalew. Sakaliˈ inanakan si Musa tinapukan iye weˈ de tellum bulan peggeˈ takitede weˈ mannisan teˈed iye.

24 Si Musa basag du isab sandelne si Tuhanin. Peggeˈ pagsakaliˈ ne iye bahiˈ-bahiˈ, gaˈi iye ngatu inēnan pe anak dayang-dayangin, dende mamaketoˈ iyehin. 25 Peggeˈ eddoˈne pe magsandal katiksaˈan nuhut meˈ pagkasine bangsa Israˈilin, meˈ aˈa Tuhanin, amban patennaˈ si lumaˈ sultanin nulut dine bu magduse, peggeˈ meˈ mahāp di dunyahin gaˈi layun. 26 Tapikilne weˈ hāp pe iye magsandal diniyawaˈan sabab pangase-ngasene pu Almasihin amban magdaya iye si lahat Misil. Peggeˈ iye inangutnen tumbas Tuhan si iyehin si pasōngan.

27 Hawal basag sandel si Musa si Tuhanin tahalaˈ iye amban lahat Misil duk gaˈ du iye tinalew si sultan Misilin. Bisan iye kahunitan si lān, gaˈ iye balik pī si Misil peggeˈ kuweˈ takitene Tuhan manggaˈi takitehin laˈi nuhut-nuhut iye. 28 Sabab sandelne si Tuhanin hangkan hep tinuhut weˈ si Musa pangandaˈakan Tuhanin. Dinaˈak weˈ ne pinisikan lahaˈ bili-bili meˈ gawang lumaˈden supaya meˈ anakde panganayenin gaˈi pinapatey weˈ malaˈikat mamoˈo kamateyin. Iyan tagnaˈ hininang weˈ ne addat pasal kādjaˈan inēnan Pangesseban Palabey Tuhanin.

29 Meˈ tubuˈ Israˈilin sandel du isab si Tuhan hangkan lumipag siye amban tengngaˈ Tahik Peyat kuweˈ du diyataˈ bulak tohoˈ hap pī si dambiyaˈ. Saguwaˈ meˈ aˈa Misil mangalupug siyehin, nuley isab siye palipag ubus lambo siye kēmon peggeˈ patabuˈ balik tahikin.

30 Meˈ tubuˈ Israˈilin, hawal sandelden du isab, hebbaˈ dinding batu mapaliput si lahat Arihahin, pagpalibut siye kapituˈ ellewnen. 31 Laˈi dem puweblo Ariha niyaˈ dende magjina inēnan si Rahab. Bisan iye dende dupang kinahagad weˈ ne Tuhanin duk tinabangan weˈ ne meˈ ispay aˈa Israˈilin. Hangkan hep sakaliˈ pinapatey weˈ meˈ aˈa Israˈilin meˈ aˈa si lahat miyaˈan, gaˈ sinakup si Rahab pinapatey peggeˈ sandel iye si Tuhan.

32 Taman inin ne hadja. Gaˈi ne patalusku magaka-aka sabab si Gideyon, si Barak, si Samson, si Jepta, si Daˈud, si Samuel, duk meˈ kanabihanin peggeˈ gaˈi ne tatukidku. 33 Meˈ aˈa inin, hawal sandelde si Tuhanin, inatuhan weˈ de magbonoˈ meˈ lahat mahadjehin duk tadaˈag weˈ de. Niyaˈ isab siye bentel pangantande dem paglahatin duk niyaˈ siye tasangkade meˈ pananggup Tuhanin. Niyaˈ isab siye tadaˈag weˈ de meˈ limaˈungin duk gaˈ du siye takekkeb. 34 Niyaˈ siye sinduwe, tapalem weˈ de ebbut mahadjehin duk niyaˈ siye gaˈ tapapatey weˈ meˈ bantaden. Niyaˈ siye lamma saguwaˈ ngabasag siye. Bahani teˈed siye si pagbonoˈan duk tadaˈag weˈ de meˈ sundalu mabanes amban bangsa seddilihin. 35 Niyaˈ meˈ dende, hawal sandelde si Tuhanin, ellum balik meˈ usbaden amban kamateyden.

Niyaˈ isab masaley meˈ aˈa, eddoˈde pe matey bininasa sabab panuhutde Tuhanin amban pinaluhaya siye. Peggeˈ sandel siye weˈ pinakellum du siye balik si pasōngan duk pasōng hāp parasahanden laˈi. 36 Niyaˈ sinduwehin hininang dagey duk ilubakan duk sinduwehin isab kinarena duk binoˈo kinalabusu. 37 Niyaˈ isab matey pinagtumbukan duk batu, sinduwehin kinakehet baranden paduwe, niyaˈ siye pinapatey pineddang. Sinduwehin isab luwal panemmekden kuwit bili-bili duk kuwit kambing. Miskin teˈed siye duk bininasa duk pinapeddiˈan siye weˈ meˈ aˈahin. 38 Meˈ aˈa inin, maglunsul laˈi si meˈ lahat makagindew-gindew duk si meˈ kapunuhan kuweˈ meˈ aˈa gaˈ niyaˈ lahatde. Patennaˈ siye si meˈ lingab duk si meˈ lowang dem bulak. Matalep si siyehin lahat pasōng hāp amban dunya inin.

39 Kasulutan Tuhanin si meˈ aˈa inin peggeˈ sandel siye si iye. Saguwaˈ sampay matey siye gaˈ tasangkade pananggup Tuhan si siyehin, 40 peggeˈ niyaˈ tapikil Tuhanin mas hāp para si kite bi. Tapikilnen weˈ sumakup kite bi si meˈ aˈa masaley nangka meˈ pananggup Tuhanin duk bang ne kite sumakup si siye, meke ne magjatu kēmon pananggup Tuhanin.

12

Samaten Tuhanin

1 Bang kite bi inin, iliput kite bi weˈ meˈ aˈa mabanes manuhut Tuhan masaley duk naksiˈ siye weˈ kapangandelan teˈed Tuhanin. Panuhutte bi Tuhanin kuweˈ dalil maglakkesan magubas. Hangkan subey lebbahante ine-ine makasimbel kite bi si pamagubasanten bi duk subey lebbahante duse katagihanten bi. Duk subey kite bi magtuyuˈ teˈed dalil magubas sa pangandaˈakan Tuhan kitehin bi. 2 Subey patetegte sandelten pu si Isa peggeˈ iye poˈon sandelten bi duk katekkahannen. Sinandalan weˈ ne ilansang diyataˈ olomin duk gaˈ iye iyaˈ matey diyataˈ olom miyaˈan, peggeˈ kataˈuhanne weˈ niyaˈ pagkēg-kēgan panumbas Tuhanin si iye. Na, kuweˈitu īˈ ne iye laˈi ningkoloˈ si kanawanan Tuhanin.

3 Pikilun bi teˈed meˈ sinandalannen amban meˈ aˈa dusehanin hawal bunside si iyehin! Pikilun bi iye supaya gaˈi ngalamma sandelbin duk supaya kaˈam gaˈi jumuˈ. 4 Kataˈuhanbi du weˈ gaˈ pe kaˈam niyaˈ pinapatey sabab panuwasbi duse manassat kaˈamin. 5 Takayipatbi ne ke meˈ bissā makaˈasig-asig pinaˈin Tuhan si kaˈamin, paginēnan kaˈam weˈ ne meˈ anakne? Tasulat dem kitab, paˈinne,

“Meˈ anakku, asipun bi bang kaˈam toloˈanku. Duk daˈa kaˈam jumuˈ nuhut aku bang kaˈam leggaku.

6 Peggeˈ kēmon kinalasahankun toloˈanku, duk meˈ kinimmatanku anakkun leggaku du.”

7 Hangkan hep bang niyaˈ katiksaˈan pinatekka si kaˈam, sandalanun bi hadja peggeˈ katiksaˈan inin panoloˈ Tuhanin kaˈam sabab pangimmatne kaˈamin me anakne. Niyaˈ ke nakanak gaˈi legga samanen panoloˈne iye? 8 Bang gaˈi kaˈam leggane panoloˈne kaˈam sa hinanganne si kēmon meˈ anaknen, na, hātinen dumaˈin kaˈam bennal meˈ anakne. 9 Bisan meˈ samate bi tuˈu si dunyahin, leggade du kite bi duk masi du siye pagaddatante bi. Na, pasōng ne teˈed kite subey magpadiyawaˈ si Samate bi si surgaˈin supaya kite urunganne umul gaˈ tamananne. 10 Meˈ samate bi si dunyahin gaˈi du tiggel bang kite bi leggade, duk pangaleggaden iye tinuhutden pikilande kahāpanden. Saguwaˈ Tuhanin bang kite leggane, leggane kite para si kahāpante bi supaya kite bi ngabentel kuweˈ iyehin. 11 Bang kite ilegga, gaˈi kite sinna peggeˈ kahunitan kite. Saguwaˈ bang kite legga Tuhanin bu sandalante duk kahagadte, kaˈujudannen bentel ne meˈ hinanganten duk sanyang ne dem pikilanten.

Panoloˈ duk panessaˈ

12 Na, hangkan hep paˈasigun bi ateybin duk pahagetun bi sandelbin. 13 Daˈa kaˈam pasapeˈ amban lān mabentelin supaya meˈ saweˈbi malamma sandelde si Tuhanin gaˈi namba duwe-duwehan saguwaˈ supaya ngabasag sandelden.

14 Halliˈanun bi teˈed magsasaˈ-sasaˈin duk pagtuyuˈanun bi teˈed weˈ kawul-piˈilbin sutsi hadja si matahan Tuhan. Peggeˈ sine-sine gaˈi sutsi asal gaˈi kitene Tuhanin. 15 Pahatul-hatul kaˈam peggeˈ malasa duk maˈaseˈ Tuhanin bu kaw tatayikutanbi. Aˈa manayikutan Tuhanin, dalilnen kuweˈ iye jambangan buwaˈnen paˈit duk bisa. Sasewne meˈ masandel si Tuhanin duk ujudnen katimboˈohan weˈ ne meˈ sinduwehin magduse kuweˈ iyehin. 16 Damikkiyan pahatul-hatul kaˈam supaya gaˈ niyaˈ kaˈam magjina duk supaya gaˈ niyaˈ kaˈam kuweˈ si Esawin gaˈi kimmatanne Tuhanin. Si Esaw inin, peggeˈ iye anak sakahin, sukuˈ si iye janjiˈ Tuhanin. Saguwaˈ pinagsambiˈ weˈ ne duk da pinggan kinakan kēmon sukuˈ si iyehin, sukuˈ si anak sakahin. 17 Kataˈuhanbi du weˈ pagtiggel-tiggel ne, mabayaˈ iye weˈ pākuhan samanen iye ledjikiˈ si Tuhan saguwaˈ gaˈ tatuhut kinabayaˈannen peggeˈ gaˈi ne kapindahanne bakas tahinangnen. Gaˈi ne tepe si iye balik bakas pinagsambiˈnen bisan pe saˈingge pagtangisnen.

18 Kaˈam kuweˈitu bang kaˈam patapit si Tuhan, dumaˈin kaˈam kuweˈ meˈ kapapuˈan bangsa Israˈil masaley. Peggeˈ takitede patapitanden. Papīde si higad punu Turusinahin masaley, takitede punuhin kayat weˈ ebbut bu lindem dem paglahatin duk pales baliyuhin. 19 Niyaˈ takalede kuweˈ hellingan tabuliˈ duk takalede isab suwala Tuhanin. Pagkale meˈ aˈahin suwala miyaˈan, buyuˈ-buyuˈde teˈed gaˈi ne dinaˈak missā balik peggeˈ tinalew teˈed siye. 20 Tinalew teˈed siye sabab binissānen. Paˈinne hep, “Daˈa kaˈam patapit pitu si punu inin. Bang niyaˈ patapit pitu, bisan hayep, subey pagtibagan duk batu sampay matey.” 21 Makatalew-talew teˈed takiteden duk bisan si Musa nambat, paˈinne, “Migpid ku hawal talewkun.”

22 Saguwaˈ kaˈam kuweˈitu, patapit ne kaˈam si Punu Siyon, duk si puweblo palaˈihan Tuhan maˈellumin. Iyan puweblo Awrusalam si surgaˈin duk ibuhan meˈ malaˈikat malaˈihin. 23 Laˈi kaˈam si pagtipunan meˈ inēnan anak Tuhan sakahin, meˈ ēnden tasulat laˈi si surgaˈ. Matuk ne kaˈam si siye kēgan. Laˈi kaˈam si panaˈanan Tuhanin, iye mangahukum kēmon manusiyaˈin. Duk laˈi isab kaˈam si meˈ niyawa meˈ aˈa mabentel bakas mamateyin ne, gaˈ ne niyaˈ sallaˈ-sallaˈde. 24 Patapit ne isab kaˈam pu si Isa, iye mamatengge janjiˈ baˈahuhin. Pinatengge janjiˈ baˈahuhin sabab kabuˈus lahaˈnen supaya kite bi sutsi duk ampun Tuhanin kite bi. Kaˈujudan lahaˈ si Isa mabuˈusin pasōng teˈed hāp amban kaˈujudan lahaˈ si Habil awwalley, peggeˈ kamatey si Habilin, kaˈujudannen makalimuwasan iye.

25 Hangkan pahatul-hatul kaˈam. Pakalehun bi teˈed lapal Tuhanin duk daˈa saggaˈun bi. Peggeˈ niyaˈ meˈ aˈa masaley gaˈi ngatu pakale pu si Musa, mamoˈo lapal Tuhanin tuˈu si dunya, asal ilegga siye weˈ Tuhanin. Na, pasōng ne kite bi asal ilegga bang gaˈi pakalete bi Tuhan mamissā amban surgaˈin. 26 Masaley jedjeg bulakin weˈ suwala Tuhanin. Saguwaˈ kuweˈitu magaka iye, paˈinne, “Niyaˈ waktu jedjegku du balik dumaˈin hadja dunyahin saguwaˈ sampay diyataˈ langitin.” 27 Iye inin hāti bissā miyaˈan, weˈ meˈ bayuˈ-bayuˈan bakas pinapanjarihin ujud jinedjeg du duk lanyap, bu meˈ bayuˈan manggaˈi tajedjegin iye miyaˈan talebbihin.

28 Hangkan subey kite bi magsukul teˈed si Tuhan peggeˈ kite bi meˈ aˈane laˈi si lahat pagbayaˈannen duk lahatne miyaˈan gaˈi teˈed usaˈ salama-lama. Subey kite bi ngisbat si iye duk pangisbatten bi subey makasulut iyehin. Subey kite bi magaddat si iye duk subey kite bi talew si iye, 29 peggeˈ Tuhanten bi bang ngalegga kuweˈ ebbut hadje.

13

Inumey duk Tuhanin kasulutan

1 Daˈa kaˈam padeheng maglasa-ilasa peggeˈ kaˈam kēmon kuweˈ magpungtinaˈi sabab sandel kaˈam pu Almasi. 2 Essebun bi, bang niyaˈ piyu si lumaˈbi meˈ aˈa gaˈi takilalebi, subey siye pagaddatanbi. Peggeˈ niyaˈ meˈ aˈa masaley, sakaliˈ inaddatan weˈ de meˈ aˈa matekka si lumaˈden, gaˈ kataˈuhande weˈ meˈ malaˈikat hatiˈ siye miyaˈan. 3 Daˈa kayipatanun bi meˈ pagkasibi tindeg si Isa malaˈi dem kalabusuhin. Tabanganun bi siye kuweˈ laˈi du kaˈam isab dem kalabusu magtuhut duk siye. Essebun bi isab meˈ bininasahin. Tabanganun bi siye kuweˈ laˈi du isab kaˈam tumuhut si siye bininasa.

4 Subey pahadjebi addat magkawinin, duk maglewlekebinihin subey teˈed gaˈi magjina duk dende seddili atawa lella seddili, saguwaˈ subey siye tattap para si dangan. Asal legga Tuhanin meˈ aˈa magjinahin.

5 Subey kaˈam gaˈi napsuhan si pilak saguwaˈ ine-ine niyaˈ si kaˈam subey kaˈam magsukul. Paˈin Tuhanin hep, “Gaˈi kaˈam ambananku, gaˈi kaˈam pasagadanku.” 6 Hangkan subey kite bi makatawakkal magpaˈin,

“Tuhanin manabangan akuhin. Gaˈi ku tinalew ine-ine tahinang aˈahin si aku.”

7 Essebun bi isab meˈ nakuraˈ bakas mangusihatan kaˈam lapal Tuhanin. Essebun bi meˈ boˈohande mahāpin tiggelande maˈellumin sampay matey siye, duk lekkatun bi sandelde pu si Isa Almasihin. 8 Isa Almasi gaˈi teˈed pinda. Amban tagnaˈ sampay kuweˈitu duk sampay salama-lama gaˈi iye pinda. 9 Daˈa kaˈam ngatu nuhut meˈ bayuˈ-bayuˈan toloˈ seddili amban toloˈ Almasihin, supaya kaˈam gaˈi sumapeˈ amban lān mabennalin. Iye asal makapabasag sandelbi si Tuhanin, gaˈ niyaˈ seddili amban lasa duk aseˈ Tuhan si kaˈamin, dumaˈin weˈ panuhutbi meˈ saraˈ pasal kapamanganin. Peggeˈ meˈ manuhut saraˈ inin, gaˈ du tatabang weˈ saraˈin.

10 Kite bi meˈ masandel pu Almasihin, niyaˈ kulubante bi saguwaˈ meˈ imam Yahudi si langgalin gaˈ niyaˈ kapatutde manganne. 11 Bang meˈ Yahudihin magkuluban pamuwas duseden, boˈo imam nakuraˈin lahaˈ hayep pagkulubanin pī diyalem Bilik Tamanan Masutsihin. Saguwaˈ baran hayepin binoˈo pī ineggas si luwasan kampu palaˈihanden. 12 Kuweˈ miyaˈan du isab maˈumantag pu Almasihin. Matey isab iye si luwasan puweblohin supaya tasutsine duk lahaˈne meˈ aˈahin amban duseden. 13 Hangkan subey kite bi pī nuhut iye si luwasan kampu meˈ Yahudihin, duk subey kite bi matuk si kaˈiyaˈannen. 14 Peggeˈ gaˈ niyaˈ puweblo patetegante bi tuˈu si dunya inin. Saguwaˈ iye inase-aseten bi puweblo laˈi si surgaˈ. 15 Hangkan hep subey Tuhanin luwal pudjite bi pinalabey amban Almasi, duk subey lapalante bi pagsukulte bi si iyehin, duk bennalante weˈ iye Panuhutanten bi. Iyan dalil kulubante si iye. 16 Daˈa teˈed kayipatanun bi maghinang hāp si saweˈbi duk magtabang-tinabang peggeˈ inin dalil meˈ kuluban makasulut Tuhanin.

17 Tuhutun bi teˈed meˈ panoloˈ meˈ nakuraˈbi masandel pu Almasihin duk hinangun bi meˈ pangandaˈakanden. Siye iyan meˈ mamanteyan kaˈamin supaya kaˈam gaˈi sumapeˈ amban lān tudju Tuhanin. Hangkan inin hinangde peggeˈ niyaˈ waktu paharap du siye si Tuhan magaka bang saˈingge pangahatulde kaˈamin. Bang tuhutbi pangandaˈakanden, sinna siye noloˈan kaˈam. Saguwaˈ bang gaˈi siye tuhutbi, suse siye duk gaˈ niyaˈ kaˈujudan panabangde kaˈamin.

18 Daˈa kaˈam pahali māku-māku si Tuhan para si kami. Kataˈuhan kami weˈ gaˈ niyaˈ kahanggawan dem pikilan kamihin peggeˈ iye hadja luwal kinabayaˈan kami hininangin meˈ mahāp duk mabentelin. 19 Duk ngajunjung ku teˈed si kaˈam, māku-māku teˈed kaˈam si Tuhan karayaw tabalik du ku si kaˈam mura.

20 Tuhanin pinakellum weˈ ne si Isa, Panuhutanten bi, amban kamateynen. Kuweˈ iye dalil pastul mabalakatanin duk kite bi dalil meˈ bili-bili inipatnen. Sabab lahaˈne mabuˈus kamateynen, bugtuˈ weˈ gaˈi teˈed pinda janjiˈ Tuhanin sampay salama-lama. 21 Tuhanin, iye mangurungan kite bi kasanyanganin, karayaw urunganne kaˈam kēmon bayuˈ-bayuˈan mahāpin; inin makatabangan kaˈamin supaya tatuhutbi kinabayaˈan Tuhanin. Duk karayaw isab pinalabey amban Isa Almasi tabanganne kite bi ngahinang meˈ hinangan makasulut iyehin. Karayaw Almasi tapudji salama-lama. Amin.

Bissā si panambusan

22 Junjungte kaˈam, meˈ kapungtinaˈihanku, pakalehun bi teˈed usihatku dem sulat inin peggeˈ gaˈi du isab tahaˈ teˈed sulatku inin. 23 Batang isab kaˈam akahanku weˈ pungtinaˈiten bi si Timoteo lumuwas ne amban kalabusu. Bang du iye mura tapitu, boˈoku saˈ iye bang ku piyu nindew kaˈam.

24 Akahanun bi aku kēmon meˈ nakuraˈbi dem langgalin duk kēmon isab meˈ aˈa manuhut Tuhan maluˈulu, weˈ taˈesseb siye weˈ ku. Meˈ pungtinaˈite bi amban lahat Italiyahin maboˈo bissā piyu si kaˈam weˈ taˈessebde kaˈam.

25 Karayaw kaˈam kēmon ipat Tuhanin. Wassalam

Yakub

1

2

3

4

5

Sulat amban si Yakubin

Pahāti sabab sulat amban si Yakubin

Si Yakub inin sali Isa Almasi amban saˈi. Iye nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa si puweblo Awrusalamin.

Pinasampay sulat inin weˈ si Yakub pī si kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasi amban bangsa Yahudihin. Hangkan si Yakub nulat si siye, supaya katoloˈanne siye bang saˈingge subey kawul-piˈilden. Paˈinne bang bennal siye sandel si Tuhan, subey takite si kawul-piˈilde weˈ asal sandel siye. Paˈinne gaˈ niyaˈ guna sandel aˈahin bang gaˈi du hāp addatnen duk kawul-piˈilnen. Subey pakitehanne si meˈ hinanganne mahāpin weˈ toˈo sandel iye si Tuhan.

1

1 Sulat inin amban si Yakub, dambuwaˈ daraˈakan Tuhanin duk daraˈakan Isa Almasi, Panuhutanten bi. Essebte kaˈam kēmon meˈ pagkasiku Yahudi masandel pu si Isa Almasi makanat-kanat si tibuˈukan dunyahin.

Sabab sandel duk kataˈu

2 Meˈ kapungtinaˈihanku, bang kaˈam katekkanhan bayuˈ-bayuˈan kasusehan subey kaˈam kēgan. 3 Peggeˈ kataˈuhanbi bang sinuleyan sandelbin bu tasandalbi meˈ kasusehanin pasōng pe kaˈam taˈu magsandal. 4 Subey teˈed kaˈam taˈu magsandal kasusehan supaya ngabasag sandelbi si Tuhanin duk addatbin asal hāp ne hadja, gaˈ ne niyaˈ salaˈbi. 5 Saguwaˈ bang niyaˈ kaˈam kulang kataˈunen, subey iye māku-māku si Tuhan duk urungan Tuhanin du iye kataˈu. Peggeˈ Tuhanin sayuˈ duk gaˈi iye ngamā bang kite māku. Urunganne sasuku mamāku si iyehin. 6 Saguwaˈ bang māku-māku kaˈam si iye subey kaˈam sandel si iye. Daˈa kaˈam duwe-duwehan. Peggeˈ aˈa mamāku maduwe-duwehanin kuweˈ goyak magpī-pitu bang tihup baliyu. 7 Daˈa teˈed aˈa miyaˈan magpikil weˈ makasangka iye ine-ine amban Tuhanin. 8 Peggeˈ bang duwe-duwe pikilannen, ine-ine hinangne gaˈi hantap pamikilnen.

Sabab miskin duk dayahan

9 Bang saˈupama niyaˈ pagkasite bi sandel pu si Isa Almasi bu miskin iye, subey iye kēgan peggeˈ pinahadje du iye weˈ Tuhanin. 10 Bang niyaˈ isab pagkasite bi sandel pu si Isa Almasi bu dayahan iye, subey isab iye kēgan bang padiyawaˈ Tuhanin iye. Peggeˈ aˈa madayahanin palabey du hadja amban dunya inin kuweˈ dalil sumping sabet. 11 Bang pasilak ellewin bu panas teˈed, magtawus lanes sabetin duk pagpag sumpingnen duk gaˈ ne niyaˈ mannisne. Kuweˈ miyaˈan du isab aˈa dayahanin. Sābune magusahahin matey du iye duk gaˈi taboˈone dayanen.

Sabab kasusehan duk sassat

12 Kēgan aˈahin bang pateteg iye si Tuhan bisan iye magsandal kasusehan. Peggeˈ bang gaˈi usaˈ sandelnen bisan dem kasusehan, inurungan du iye umul salama-lama si surgaˈ. Iye inin tumbas pananggup Tuhanin si meˈ malasa si iyehin. 13 Bang kaˈam sinassat maghinang laˈat, daˈa paˈinun bi weˈ Tuhanin manassat kaˈamin. Peggeˈ Tuhanin gaˈi teˈed tasassat duk gaˈi teˈed iye nassat. 14 Saguwaˈ iye mamoˈo aˈahin maghinang malaˈatin napsunen du. Napsunen kuweˈ mangati-ngati iyehin duk ujud tahinangne. 15 Napsunen ngurung pikilan si iye maghinang laˈat. Sangat-sangat pikilne ujud laˈusanne ne duk tahinangne ne malaˈat miyaˈan. Manjari bang aˈahin tagam ne maghinang laˈat kaˈujudannen pinadem narkaˈ iye.

16 Hangkan meˈ kapungtinaˈihanku kinalasahankun, salaˈ teˈed kaˈam bang paˈinbi weˈ Tuhanin manassat kaˈamin. 17 Saguwaˈ kēmon bayuˈ-bayuˈan mahāpin duk manggaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈnen pangurung si kite amban surgaˈ, amban Tuhanin. Tuhanin bakas magpapanjari kēmon madantaˈ diyataˈ langitin. Kēmon madantaˈ diyataˈ langitin pinda du sahayanen saguwaˈ Tuhanin gaˈi teˈed pinda. 18 Amban bayaˈne hinangne kite bi meˈ anakne peggeˈ kahagadte bi lapalne mabennalin. Duk hangkan hinangne kite bi meˈ anakne supaya kite bi pinahadje amban kēmon bakas pinapanjarinen.

Sabab pakale duk maghinang

19 Meˈ kapungtinaˈihanku kinalasahankun, essebun bi inin, subey kite bi kēmon pakale pahāp-hāp duk gaˈi magdayiˈ-dayiˈ missā. Subey kite bi gaˈi mura-mura astel. 20 Peggeˈ bang astel aˈahin gaˈi tahinangne meˈ hinangan mabentel kinabayaˈan Tuhanin. 21 Hangkan hep ānanun bi kēmon makalemmiˈ ateybin duk lebbahanun bi kēmon meˈ hinanganbi malaˈatin. Padiyawaˈun bi ateybin si Tuhan duk tayimaˈun bi lapalne pinapiyune dem ateybin. Peggeˈ lapal Tuhanin hep makatimbul kaˈamin.

22 Daˈa hadja pakalehun bi lapal Tuhanin saguwaˈ hinangun bi pangandaˈakannen. Peggeˈ bang pakalebi hadja bu gaˈi hinangbi, akkalanbi hadja dibin. 23 Peggeˈ bang aˈahin pakalene hadja lapal Tuhanin bu gaˈi tuhutne pinaˈin lapalin, kuweˈ iye aˈa mayaman luwene si sāmin. 24 Pagubus payamanne luwenen tahalaˈ ne iye duk magtawus takayipatne bang saˈingge bantuknen. 25 Saguwaˈ bang aˈahin pakalene teˈed pahantap saraˈ Tuhan manggaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈnen duk makaluhaya aˈahin, duk bang gaˈi iye jumuˈ pakale, duk bang asal gaˈi takayipatne bakas takalenen saguwaˈ hinangne du pinaˈin saraˈ miyaˈan, inurungan du iye kahāpan weˈ Tuhanin bisan ine-ine hinangne.

26 Bang niyaˈ aˈa paˈinne weˈ be-āgama iye saguwaˈ gaˈi tapagesne dellaˈnen missā laˈatan, aˈa miyaˈan akkalanne hadja dinen. Gaˈ niyaˈ kagunahan pagāgamanen. 27 Bang si Samate bi Tuhanin, pagāgama mabennalin duk pagāgama manggaˈ niyaˈ sallaˈnen sa inin: subey tabangte meˈ iluˈ-iluˈin duk meˈ dende baluhin bang siye dem kasigpitan. Duk subey isab kite gaˈi katimboˈohan weˈ meˈ addat malaˈat matuˈu si dunya inin.

2

Gaˈi dinaˈak pinagbiddaˈ aˈahin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku, bang asal sandel kaˈam pu Isa Almasi, Panuhutante bi pinudjihin, subey gaˈi pagbiddaˈbi aˈahin. 2 Bang upama, niyaˈ duwangan aˈa paˈasek piyu dem pagtipunanbi, dambuwaˈin dayahan, magsinsim bulawan duk magsemmek hāp, bu dambuwaˈin miskin duk andang semmeknen. 3 Bang pasōng pagaddatanbi aˈa mahāp semmeknen amban manggaˈi mahāp semmeknen duk paˈinbi si iye, “Tuwan, ningkoloˈ kew si paningkoloˈan mahāp inin,” saguwaˈ si aˈa mamiskinin paˈinbi, “Luˈu kew hadja nengge si antag iyan,” atawa, “Ningkoloˈ kew tuˈu si kāpan si bihing bettisku,” 4 na bang kuweˈ miyaˈan hinanganbin, dumaˈin ke tapikilbin weˈ langkew dambuwaˈin duk diyawaˈ dambuwaˈin? Laˈat dem pikilanbin hangkan siye pinagbiddaˈ weˈ bi.

5 Pakale kaˈam meˈ kapungtinaˈihanku kinalasahankun. Meˈ mamiskin si dunya inin bisan gaˈ niyaˈ alataˈde, asal pineneˈ siye weˈ Tuhanin supaya basag sandelde si iyehin duk supaya sumakup siye dem pagbayaˈanne, sa pananggupne si meˈ mamalasa si iyehin. 6 Saguwaˈ diniyawaˈan weˈ bi aˈa mamiskinin. Sine teˈ manigpitan kaˈamin duk mangalalas kaˈam pī si paghukumanin? Dumaˈin ke meˈ madayahanin? 7 Meˈ madayahanin du hep isab mamissā-missāhan Almasihin bu sukuˈ si iye hep kaˈam.

8 Hāp hinanganbin bang sabennal tuhutbi saraˈ Tuhan malangkewin. Tasulat hep saraˈ inin dem kitab, pinaˈin, “Subey kalasahannu pagkasinun kuweˈ pangalasanu dinun.” 9 Saguwaˈ bang pagbiddaˈbi aˈahin sabab bantuknen, kapagduse ne kaˈam duk tewwaˈ hukuman kaˈam peggeˈ langgalanbi saraˈin. 10 Sasuku mangalanggalan dambuwaˈ hadja pangandaˈakan saraˈin bisan ne tuhutne sinduwehin, talanggalanne ne kēmon saraˈin. 11 Peggeˈ paˈin Tuhanin dem saraˈnen, “Daˈa kew magjina,” duk paˈinne du isab, “Daˈa kew mapatey.” Bisan kaˈam gaˈi magjina saguwaˈ bang mapatey kaˈam, masi du talanggalanbi saraˈ Tuhanin. 12 Hukum Tuhanin kite bi si pasōngan bang tinuhut du ke weˈ te bi saraˈne makaluhaya kitehin bi. Hangkan pahatul-hatul kaˈam ine-ine bissābi atawa hinangbi. 13 Peggeˈ si paghukum inin, aˈa manggaˈi mamaˈaseˈ si pagkasine manusiyaˈin, gaˈi isab iye kaˈaseˈan weˈ Tuhanin. Saguwaˈ mamaˈaseˈ si pagkasinen, gaˈi subey tinalew hinukum.

Sabab sandel duk hinangan

14 Meˈ kapungtinaˈihanku, bang niyaˈ aˈa magpaˈin weˈ sandel iye pu Isa Almasi bu gaˈi tewwaˈ hinangannen, gaˈ niyaˈ guna sandelne miyaˈan. Gaˈi du makaboˈo iye si surgaˈ sandelne miyaˈan. 15 Bang upama, niyaˈ meˈ pagkasite bi masandel pu si Isa Almasihin miskin gaˈ niyaˈ semmekde duk gaˈ niyaˈ kakande. 16 Ine kahāpannen bang paˈinbi si siye, “Karayaw hāp hadja kaˈam. Magsemmek kaˈam subuk duk kaˈam gaˈi haggutan. Mangan kaˈam pahāp-hāp.” Na, bang missā hadja kaˈam sa miyaˈan saguwaˈ gaˈi du siye urunganbi meˈ sukal si baranden, gaˈ niyaˈ gunane. 17 Damikkiyan, aˈa masandel pu si Isa Almasihin bang gaˈ niyaˈ hinangne hāp pamakitene sandelnen, gaˈi bennal sandelne si Tuhanin.

18 Saguwaˈ kaw niyaˈ batang nganjawab. Kaw paˈinne, “Ambat ne, peggeˈ gaˈi saliˈ panuhut aˈa Tuhanin. Niyaˈ sandel si Tuhan. Niyaˈ maghinang hāp.” Manjari, inin isab sambungku si iyehin, “Pabugtuˈun si aku weˈ bennal kew sandel si Tuhan bisan gaˈi patuhutannu hinangan hāp. Duk aku isab pabugtuˈku si kaˈu weˈ bennal ku sandel sabab meˈ hinanganku mahāpin.” 19 Kahagad ke kew weˈ dambuwaˈ-buwaˈ du Tuhanin? Hāp weˈ kahagad kew. Saguwaˈ gaˈi pe iyan sarang, peggeˈ bisan meˈ seyitanin kahagad du isab weˈ dambuwaˈ-buwaˈ Tuhanin. Saguwaˈ migpid siye hawal talewde si iyehin. 20 Babbal kew pahāp iyan. Gaˈi ke tahātinu weˈ gaˈ niyaˈ kagunahan sandel aˈahin bang kahagad hadja iye saguwaˈ gaˈ du niyaˈ hinanganne hāp? 21 Bisan du Ibrahim kapapuˈanten bi, kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin peggeˈ hininang weˈ ne pangandaˈakan Tuhan iyehin. Sinōngan hep weˈ ne si Tuhan anaknen Isahak, laˈi diyataˈ batu pagkulubananin. 22 Sandel Ibrahim si Tuhanin magtuhut duk pangahinangne pangandaˈakan Tuhan si iyehin. Tibūs sandelnen sabab hinangnen. 23 Iye iyan hāti tasulat dem kitabin sabab Ibrahim. Tasulat hep laˈi, pinaˈin, “Kahagad Ibrahim si Tuhan duk sabab pakahagadne miyaˈan kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin.” Duk inēnan iye weˈ Tuhanin bagayne. 24 Manjari, takitete tuˈu si inin weˈ kimmatan Tuhanin kite bentel sabab tahinangten. Gaˈi sarang bang paˈinte hadja weˈ sandel kite si Tuhan saguwaˈ subey sandelten magtuhut duk hinangten.

25 Damikkiyan isab si Rahab awwalley. Tagnaˈ dende dupang iye. Saguwaˈ kinimmatan iye bentel weˈ Tuhanin sabab hininangne mahāpin. Tinapukan weˈ ne dem lumaˈne meˈ aˈa bangsa Israˈil magispayin. Ubus bu pinapoleˈ siye weˈ ne nuhut lān seddili supaya siye gaˈi kasuwaˈ meˈ bantaden.

26 Manjari, sandelte si Tuhanin dalil barante inin. Bang gaˈ niyaˈ napaste, gaˈ ne niyaˈ guna baranten peggeˈ matey ne. Damikkiyan isab sandelte si Tuhanin. Bang sandelten gaˈi patuhutan meˈ hinangan hāp gaˈ niyaˈ gunane.

3

Sabab dellaˈin

1 Meˈ kapungtinaˈihanku, subey kulang hadja kaˈam mangapas magguruhin. Peggeˈ kataˈuhanbi weˈ kite bi meˈ guruhin, bang sumalaˈ kite, hadje hukuman si kitehin bi amban meˈ dumaˈin guruhin. 2 Kēmon kite bi manusiyaˈin daran salaˈ. Bang niyaˈ aˈa gaˈ bakas salaˈ si bissāne, aˈa miyaˈan gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈ addatnen duk taˈu iye gaˈi ngūtan kinabayaˈan barannen. 3 Dalilnen kakkang kuraˈin. Papīte kakkangin dem behe kuraˈin supaya iye nuhut kinabayaˈanten duk taboˈote iye tungan-tungan kabayaˈante. 4 Dalilnen isab bansān kappalin. Bisan hadje baran kappalin duk bisan basag baliyu manihup iyehin, bansān dikiˈ du hadja mamatudju kappalin tungan-tungan kabayaˈan aˈa mangantanan manabelahin. 5 Kuweˈ miyaˈan isab dellaˈ aˈahin. Bisan dikiˈ dellaˈin makapagbantu iye weˈ ekka manamal tahinangne.

Dellaˈin dalil ebbut. Pikilun bi. Bisan dikiˈ kayat ebbutin, makaˈeggas gulangan luha. 6 Dellaˈ aˈahin kuweˈ ebbut hep makapagkaˈat. Dellaˈte inin poˈon kēmon bayuˈ-bayuˈan laˈat. Da bayuˈ inin tuˈu si barante, bang missā laˈat ne makapagkaˈat pikilan aˈahin. Kemuwe dikiˈ kite sampay ellew kamateyten masi dellaˈten mamoˈo laˈat si kitehin. Kuweˈ ebbut inin amban dem narkaˈ.

7 Kēmon bayuˈ-bayuˈan hayep duk manuk-manuk duk kenna duk sawe tapagbayaˈan duk pagbayaˈan ne weˈ manusiyaˈ. 8 Saguwaˈ bang dellaˈin, gaˈ niyaˈ makapagbayaˈan iye. Dellaˈin laˈatan duk gaˈi tumennaˈ, kuweˈ pennoˈ weˈ laksun makamatey. 9 Dellaˈten pamudjite Samate bi Tuhanin, iye Panuhutanten bi. Duk dellaˈten panuknaˈte isab pagkasite manusiyaˈ pinapanjari weˈ Tuhanin kuweˈ bantuknen. 10 Hātinen, amban dambuwaˈ behe du hadja paguwaˈan meˈ bissā pamudji duk panuknaˈten. Meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kite sa īˈ. 11 Nubud ke boheˈ matebbelin duk boheˈ mahāpin magsumbayaˈ amban dambuwaˈ tuburan? Asal gaˈi. 12 Meˈ kapungtinaˈihanku, poˈon mampallamin buwaˈ ke biyabas? Duk bāhanin, buwaˈ ke mampallam? Gaˈi. Damikkiyan gaˈi kew makaˈinduk boheˈ hāp amban dem kupung pennoˈ weˈ boheˈ tebbel. Damikkiyan kite bi isab subey bissāten bi hāp hadja, gaˈi ilamudan bissā laˈat.

Sabab kataˈu amban Tuhanin

13 Bang niyaˈ luˈu si kaˈam aˈa lalem pikilannen duk makahāti teˈed, subey pakitehanne kataˈunen si meˈ hinangan hāp. Duk subey diyawaˈ ateynen peggeˈ kuweˈ iyan aˈa mabennal malalem pikilannen. 14 Saguwaˈ bang kaˈam ngandiyawaˈan saweˈbi, supaya tapalangkewbi dibin duk bang iye hadja tapikilbin dibin bu gaˈi tapikilbi saweˈbin, na, daˈa teˈed kaˈam magabbu weˈ lalem pikilanbin. Magdustaˈ hadja kaˈam duk gaˈi tuhutbi toloˈ mabennalin. 15 Dumaˈin sa īˈ kataˈu amban Tuhanin. Miyaˈan kataˈu amban dunya hadja, amban pikilan manusiyaˈ duk amban seyitan. 16 Peggeˈ antag-antag kaniyaˈan meˈ aˈa ngandiyawaˈan saweˈne supaya tapahadjene dinen, duk dinen hadja tapikilnen, na, luˈu kitebi isab meˈ magsasaˈin duk kēmon bayuˈ-bayuˈan malaˈatin. 17 Saguwaˈ aˈa taga kataˈu amban Tuhanin, kaˈissaˈ, gaˈ niyaˈ laˈat-laˈatne. Kaduwe, gaˈi iye pananasaˈ duk mura iye binoˈo magsulut. Gaˈi tuwas kōknen. Maˈaseˈ iye duk maghinangan hāp iye si pagkasinen. Gaˈi pagbiddaˈne meˈ aˈahin duk dumaˈin duwe dellaˈnen. 18 Sasuku aˈa magpahāp si saweˈnen, dalilnen kuweˈ aˈa magtanem. Iye dalil tinanemnen meˈ hinangan makasulut pagkasinen. Gaˈi iye nasaˈ duk hāp pagboˈone si saweˈnen. Jari tinanemne miyaˈan hinangan bentel.

4

Maglillaˈ kaˈam si Tuhan

1 Ine jān pagsaggaˈanbi duk pagsasaˈanbi diyalemanbi lu? Jānnen meˈ napsubin magatuhan dem ateybi. 2 Niyaˈ kabayaˈanbi saguwaˈ gaˈi taˈeddoˈbi hangkan mapatey kaˈam. Niyaˈ pagnapsuhanbi saguwaˈ gaˈi tepe si kaˈam, hangkan magsasaˈ kaˈam duk magbonoˈ. Saguwaˈ hangkan gaˈ si kaˈam, peggeˈ gaˈi kaˈam māku si Tuhan. 3 Duk bisan kaˈam māku, gaˈi kaˈam inurungan peggeˈ gaˈi tewwaˈ jānnen hangkan kaˈam māku-māku. Māku kaˈam supaya hadja kaduhulanbi napsubin. 4 Gaˈi kaˈam kapangandelan! Gaˈi ke kataˈuhanbi weˈ bang kaˈam sinna si meˈ bayuˈ-bayuˈan malaˈat dem dunya inin, bantahanbi ne Tuhanin? Peggeˈ sasuku sinna si meˈ hinangan malaˈat dem dunya inin, bantahanne ne Tuhanin. 5 Kannalbi hatu weˈ gaˈi bennal bissā Tuhan tasulat dem kitabin. Paˈin kitabin weˈ pikilan pinatennaˈ weˈ Tuhanin dem baranten bi basag magnapsu. 6 Saguwaˈ tabang Tuhan si kitehin bi basag pe amban napsu mamoˈo kitehin bi. Paˈin kitabin hep, “Tuhanin, kuntarahanne meˈ malangkew ateynen saguwaˈ kaˈaseˈanne meˈ madiyawaˈ ateynen.”

7 Hangkan paglillaˈun bi dibin si Tuhan duk magpadiyawaˈ kaˈam si iye. Tuwasanun bi nakuraˈ seyitanin. Bang iye tuwasanbi, lahi du iye amban kaˈam. 8 Patapit kaˈam si Tuhan duk Tuhanin patapit du isab si kaˈam. Kaˈam meˈ madusehanin, lebbahanun bi meˈ hinanganbi magdusehin. Kaˈam isab meˈ maduwe-duwehan pikilannen, padambūs-būsun bi ne ateybin si Tuhan. 9 Pabuˈusun bi boheˈ matabin sabab hinanganbi malaˈatin. Magdukka kaˈam duk magtangis kaˈam sabab dusebin. Subey pagadjak-adjakbin gantiˈanbi duk kasusehan. 10 Padiyawaˈun bi ateybin si Tuhan duk palangkewne du kaˈam.

Sessaˈ sabab saweˈten

11 Meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kaˈam missā-missāhan saweˈbi. Peggeˈ sasuku missā-missāhan saweˈnen duk paˈinne weˈ salaˈ saweˈnen, kuweˈ du iye missā-missāhan saraˈ Tuhanin duk paˈinne weˈ salaˈ. Bang paˈinbi weˈ salaˈ saraˈ Tuhanin, hātinen dumaˈin ne kaˈam manuhut saraˈin, saguwaˈ kaˈam ne subey tinuhutin peggeˈ kaˈam ne hukumin. 12 Tuhanin du mangurung saraˈin, gaˈ niyaˈ seddili, duk iye mangahukumin. Iye hadja dendangan makatimbulin duk makapagkaˈatin. Hangkan gaˈ niyaˈ kapatutte magpaˈin weˈ salaˈ saweˈten.

Sessaˈ sabab pagabbuhin

13 Pakale kaˈam si aku, kaˈam meˈ magpaˈinin weˈ sumu atawa sumudde hap pī kaˈam si lahat seddili duk patennaˈ kaˈam laˈi dan tahun maglitu supaya kaˈam nguntung pilak ekka. 14 Bu gaˈi kataˈuhanbi bang ine maˈumantag si kaˈam sumuhin. Umulbi si dunya inin dalil gabun du hadja. Takite daddaliˈ ubus bu lanyap ne. 15 Hangkan bissābin subey kuweˈ inin, “Bang amban bayaˈ Tuhan du, ellum pe kite duk hinangte bi inin atawa miyaˈan.” 16 Saguwaˈ kaˈam, abbuhan kaˈam duk magbantu kaˈam. Laˈat du kēmon magabbu kuweˈ iyanin.

17 Manjari, sasuku mangataˈuhan mahāpin bu gaˈi hinangne, magduse ne iye.

5

Sessaˈ si meˈ aˈa dayahanin

1 Na, kuweˈitu, kaˈam meˈ madayahanin, pakale kaˈam si aku. Subey kaˈam magtangis duk magmatey peggeˈ sōng kaˈam katekkahan kasusehan. 2 Magkaˈat ne meˈ alataˈbin. Meˈ semmekbi mahāpin ubus ne kakan ibas-ibas. 3 Meˈ bulawanbin duk pilakbin nawasaˈ ne si pangennaˈan. Duk meˈ alataˈbi nawasaˈ iyan tandaˈ weˈ ennaˈbi hadja iyan para si dibi, duk iyan ujud mamangan isibin kuweˈ ebbut. Ekka ne alataˈ tatipunbi si meˈ ellew kuweˈitu inin bu sōng kiyamat ne. 4 Kaˈam, meˈ aˈa madayahanin, gaˈ bayedanbi tangdan meˈ aˈa maghinang si tanaˈbin. Pakalehun bi pamuhunden. Meˈ aˈa dinaˈakbi magani meˈ tanaˈbin muhun teˈed duk takale siye weˈ Tuhan Mabalakatanin. 5 Kaˈam meˈ madayahanin, iye hadja tapikilbin maghāp parasahan duk magadjak. Kuweˈ kaˈam sapiˈ magpalemmek bu gaˈ kataˈuhanne weˈ sōng sinumbaliˈ. 6 Hininangan weˈ bi duse aˈa manggaˈ niyaˈ dusenen duk sampay pinapatey weˈ bi. Gaˈ siye bisan naggaˈ kaˈam.

7 Manjari, meˈ kapungtinaˈihanku, tatasanun bi ine-ine tekka si kaˈam samantaˈan gaˈ pe pitu balik Panuhutanten bi Isa Almasi. Payamanun bi aˈa magtanaˈin. Tatas iye ngagadan jari tanaˈnen peggeˈ asal mahalgaˈ inin si iye. Gaˈi iye jumuˈ saguwaˈ tatas iye ngagadan katekka ulanin, ulan puwas mageddekin duk ulan magpatahak paleyin. 8 Damikkiyan kaˈam isab, subey kaˈam gaˈi jumuˈ ngagad. Patetegun bi ateybin peggeˈ tapit ne waktu papitu Panuhutanten bi Isa Almasi.

9 Meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kaˈam magpuggut-pinuggut duk kaˈam gaˈi laboˈan Tuhanin hukuman. Sōng tekka ne mangahukumin, kuweˈ luˈu ne iye si behe gawang. 10 Meˈ kapungtinaˈihanku, pikilun bi meˈ nabi awwalley. Siye dinaˈak Tuhan magpalataˈ bissānen. Mintang kaˈam si siye. Bisan siye dem kabinasahan matuyuˈ siye magsandal. 11 Esseb-essebun bi inin, kimmatante bi kēgan meˈ aˈa makatatas magsandalin. Bakas takalebi sabab si Ayyub. Tatas teˈed iye dem kasusehan. Kataˈuhanbi du weˈ ujudnen asal hāp panumbas Tuhan iyehin. Peggeˈ Tuhanin asal maˈaseˈ manamal duk malasa teˈed iye.

12 Meˈ kapungtinaˈihanku, daˈakanku inin langkew amban kēmon: daˈa teˈed kaˈam napa. Daˈa kaˈam napa nabbut surgaˈ atawa dunya atawa ine-ine. Magaweˈ kaˈam bang asal aweˈ, duk maggaˈi kaˈam bang asal gaˈi supaya kaˈam gaˈi ilaboˈan hukuman weˈ Tuhanin.

13 Bang niyaˈ aˈa luˈu si kaˈam katekkahan kasusehan, subey iye māku tabang si Tuhan. Bang niyaˈ kēgan subey iye ngalang meˈ kalangan mudji Tuhanin. 14 Bang niyaˈ luˈu si kaˈam saki, subey daˈakne ineddoˈ meˈ bahiˈ magnakuraˈ si meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Duk meˈ bahiˈ miyaˈan subey māku-māku si Tuhan laˈi si bihing aˈa masakihin. Duk subey iye susutande kuweˈahat isellan sābude māku-māku duk nabbut ēn Panuhutanten bi. 15 Manjari, bang ne siye māku si Tuhan bu ne siye sandel weˈ pakawuliˈne du masakihin, asal kawuliˈan aˈa masakihin. Pakoleˈ Panuhutanin du iye. Duk bang niyaˈ dusene, inampun du iye. 16 Manjari, magbennal kaˈam meˈ dusebin si meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin, duk māku-māku kaˈam si Tuhan dangan para si dangan, supaya kaˈam kawuliˈan. Aˈa mabentelin, bang māku-māku si Tuhan ateynen dambūs-būs teˈed, taga balakat pamākunen. 17 Si Nabi Eliyas manusiyaˈ du hadja kuweˈ kitehin bi. Awwalley māku-māku iye si Tuhan dambūs-būs teˈed ateynen weˈ subey gaˈi ulan duk asal gaˈ teˈed ulan-ulan dem tellun tahun duk tengaˈ. 18 Pagubus miyaˈan māku-māku isab iye weˈ subey ulan ne. Manjari magtawus ulan landes manamal, duk tomoˈ ne balik meˈ jambanganin.

19 Manjari, meˈ kapungtinaˈihanku, esseb-essebun bi inin: bang niyaˈ luˈu si kaˈam gaˈi ne nuhut toloˈ mabennalin bu dambuwaˈ kaˈam makaboˈo iye balik nuhut toloˈ mabennalin, hāp. 20 Subey teˈed kataˈuhanbi weˈ sasuku ngahumatan aˈa dusehanin supaya lebbahanne hinanganne masalaˈin, asal timbul weˈ ne niyawa aˈa dusehan miyaˈan duk gaˈi tapī si narkaˈ, duk dusene maˈekkahin taˈampun ne. Wassalam

1 Petros

1

2

3

4

5

Tagnaˈ sulat amban si Petrosin

Pahāti sabab tagnaˈ sulat amban si Petrosin

Si Petros inin dambuwaˈ meˈ tindeg si Isa Almasi tapeneˈnen dinaˈak magmahalayak lapalnen. Panulatne sulatne inin bahiˈ ne teˈed iye. Pinasampay inin weˈ ne pī si meˈ masandel pu si Isa Almasi makanat-kanat si meˈ kalahatan si Asiya Dikiˈin. Hangkan siye kanat-kanat, peggeˈ tahalaˈ siye amban lahatde hawal paminasa siye weˈ meˈ manggaˈi makahagad pu si Isa Almasihin.

Pinaboˈohan siye sulat weˈ si Petros supaya asig ateyden. Meˈ tindeg si Isa inin magsandal kasusehan sabab panuhutde si Isa Almasihin. Paˈin si Petros si siye weˈ subey siye kēgan peggeˈ puˈunde magsandal sabab sandelde pu si Isahin, duk asal gaˈi du siye ambanan Isa Almasi. Duk si pasōngan hadje du panumbas Tuhan si siyehin bang teteg siye nuhut si Isa.

1

1 Sulat inin amban aku, si Petros. Bakas kawakilan ku weˈ Isa Almasi dinaˈak magmahalayak lapalnen. Pasampayku sulat inin piyu si kaˈam meˈ aˈa tapeneˈ Tuhanin, meˈ aˈa liyu-liyu makanat-kanat si meˈ kalahat-lahatan seddilihin. Pasampayku inin si kaˈam maluˈu si lahat Pontusin, lahat Galatiyahin, lahat Kappadokehin, lahat Asiyahin duk si lahat Bitiniyahin. 2 Kaˈam iyan andang ne kataˈuhan Samate bi Tuhanin duk tapeneˈ kaˈam weˈ ne hinangne meˈ aˈane duk sinutsi weˈ Niyawa Tuhanin ateybin. Tapeneˈ kaˈam supaya tuhutbi Isa Almasi duk supaya taˈampun meˈ dusebin sabab lahaˈ Isa Almasi mabuˈus kamateynen. Karayaw magkasōng tabang Tuhan si kaˈamin duk pasōng ngasanyang dem ateybin.

Ngase-ngase kite kahāpan amban Tuhan

3 Subey teˈed pudjite bi Tuhanin, iye Sama Panuhutanten bi Isa Almasi. Hawal aseˈne si kitehin bi inurungan kite bi weˈ ne umul baˈahu sabab pinakellum weˈ ne Isa Almasi amban kamateynen. Hangkan bugtuˈ inase-aseten bi weˈ pakellumne isab kite bi bang kite bi matey. 4 Duk ngase-ngase kite bi weˈ tepe si kite bi du kēmon kahāpan inennaˈ Tuhan si surgaˈ para si meˈ aˈanen. Meˈ kahāpan inin gaˈi magkaˈat atawa ngaˈandang atawa pinda. 5 Kēmon meˈ kahāpan inin para si kaˈam du. Duk binanteyan kaˈam weˈ balakat Tuhanin peggeˈ sandel kaˈam si Tuhan. Binanteyan kaˈam samantaˈan gaˈ pe pinakitehan panimbul Tuhan kaˈamin si ellew dambuli.

6 Hangkan hep subey kaˈam kēgan bisan ne kaˈam magsandal daddaliˈ sabab meˈ bayuˈ-bayuˈan kasusehan matekka si kaˈamin. 7 Meˈ kasusehan matekka si kaˈam iyan panuleyan sandelbi si Tuhanin bang toˈo ke atawa gaˈi. Dalilnen bulawanin. Bulawanin magkaˈat du kuweˈ bayuˈ-bayuˈan matuˈu si dunyahin. Tinunag bulawanin dem ebbut panuleyan bang purul ke atawa gaˈi. Sandelbi si Tuhanin pasōng pe mahalgaˈ amban bulawan. Hangkan subey sinuleyan sandelbin supaya kataˈuhan bang asal bennal. Bang asal bennal kaˈam sandel si iye pinudji du kaˈam duk pinahadje bang tekka ne ellew papitu Isa Almasi balikin. 8 Kalasahanbi Isa Almasi bisan du iye gaˈ bakas takitebi. Sandel kaˈam si iye bisan du iye gaˈi takitebi kuweˈitu. Duk kēgbin gaˈi takila-kila 9 peggeˈ niyaˈ du umulbi si surgaˈ salama-lama sabab sandelbi si iyehin.

10 Meˈ kanabihan awwalley magpikil duk maghapal teˈed bang saˈingge pamaluwas Tuhan manusiyaˈin amban duseden duk siye taga umul salama-lama. Pinaˈal weˈ de sabab lasa-lasahan pinasukuˈ Tuhan si kaˈam inin. 11 Pinakitaˈu si siye weˈ Niyawa Tuhan malaˈi si siyehin sabab pagsandal Almasi kabinasahanin duk sabab pamahadje iyehin puwas meˈ kabinasahan miyaˈan. Mabayaˈ teˈed kataˈuhande bang sumiyan inin umantag duk bang saˈingge kaˈumantagne inin, hangkan hinapal weˈ de. 12 Saguwaˈ pinakitaˈu weˈ Tuhanin si siye weˈ pinaˈalde miyaˈan dumaˈin si kahāpande saguwaˈ si kahāpan meˈ aˈa si pasōnganin, hātinen si kaˈam ne. Duk kuweˈitu tuman ne inin sabab takalebi ne meˈ aˈa magmahalayak si kaˈam aka-aka mahāpin peggeˈ kaˈurungan siye balakat weˈ Niyawa Sutsi pinapitu amban surgaˈin. Bisan meˈ malaˈikatin mabayaˈ isab ngataˈu sabab inin.

Subey meˈ aˈahin sutsi pagateyden

13 Hangkan hep subey pahāpbi pamikilbin supaya kaˈam memes maghinang kinabayaˈan Tuhanin. Papateng kaˈam duk ase-asehun bi teˈed weˈ tasangkabi du kahāpan pangurung Tuhanin bang balik ne pitu Isa Almasi. 14 Tuhutun bi meˈ pangandaˈakan Tuhanin. Daˈa tuhutun bi kinabayaˈan napsubin kuweˈ hinanganbin masa gaˈ pe kataˈuhanbi toloˈ mabennal amban Tuhanin. 15 Saguwaˈ subey kaˈam neppu Tuhanin peggeˈ tapeneˈ kaˈam weˈ ne hinangne meˈ anakne. Si kēmon hinanganbin daˈa ne kaˈam magduse peggeˈ Tuhanin gaˈ niyaˈ duse-dusene. 16 Peggeˈ tasulat hep dem kitab, pinaˈin, “Daˈa kaˈam magduse,” paˈin Tuhanin, “peggeˈ aku gaˈ niyaˈ duse-duseku.”

17 Bang hukum Tuhanin meˈ manusiyaˈin, hukumne siye dangan-dangan duk gaˈi siye pagbiddaˈne. Hukumne meˈ hinanganden hāp-laˈat. Hangkan hep peggeˈ pangēnbi Tuhanin “Ammaˈ” bang kaˈam ngampun, subey teˈed kaˈam magmātabat si iye tiggelanbi ellum tuˈu si dunya. 18 Kataˈuhanbi du bang ine pangalekkat Tuhan kaˈamin amban meˈ addatbi gaˈ niyaˈ kagunahannen, meˈ addat taˈayabi amban meˈ kamatettoˈahanbin. Dumaˈin pangalekkatnen meˈ alataˈ magkaˈat kuweˈ pilak atawa bulawan. 19 Saguwaˈ iye pangalekkatnen lahaˈ si Isa Almasi mamahalgaˈin mabuˈus kamateynen. Si Almasi kuweˈ anak bili-bili gaˈ niyaˈ sallaˈ-sallaˈne atawa lege-legene hinang kuluban pamuwas duseten bi. 20 Gaˈ pe pinapanjari dunya inin, andang ne Almasi tapeneˈ weˈ Tuhanin pinapatey pamuwas duseten bi saguwaˈ kuweˈitu hadja si meˈ ellew dambuli inin pinakitehan iye supaya kite tatabangne. 21 Sabab tahinang Isa Almasi si kitehin bi sandel ne kaˈam si Tuhan. Iye hep mamakellum Isa Almasi amban kamateynen duk pinahadje iye weˈ ne. Hangkan hep sandelbin duk pangase-ngasebin teteg ne si Tuhan.

22 Peggeˈ tinuhut weˈ bi toloˈ mabennal sabab Isa Almasihin, ilebbahan ne weˈ bi meˈ hinanganbi malaˈatin duk bennal ne kaˈam malasa si meˈ pagkasibi masandel pu si Isahin. Maglasa-ilasa teˈed kaˈam dambūs-būs ateybin. 23 Subey inin hinangbi peggeˈ kuweˈ kaˈam inanakan balik, dumaˈin amban matettoˈa sukuˈnen matey saguwaˈ amban Tuhan manggaˈi mamatey-mateyin. Ginuna weˈ ne lapalnen duk kaˈam kaˈurungan umul baˈahu. Lapalnen gaˈi teˈed pinda duk layun salama-lama. 24 Paˈin kitabin hep,

“Kēmon manusiyaˈin kuweˈ balili duk kēmon kabantuhanden kuweˈ sumping sabet. Lanes du balilihin duk pagpag du sumpingin. Damikkiyan manusiyaˈin matey du duk gaˈi layun. 25 Saguwaˈ lapal Tuhanin teteg salama-lama.”

Lapal inin ne iye aka-aka mahāp minahalayak si kaˈamin.

2

Isa Almasi kuweˈ dalil batu mahalgaˈ teˈed

1 Hangkan hep lebbahanun bi ne kēmon hinangan laˈat. Daˈa ne kaˈam magdustaˈ. Daˈa kaˈam hāp hadja si luwasan bu laˈat dem ateybin saguwaˈ subey hāp addatbin asal amban dem atey. Daˈa kaˈam ngajidjil saweˈbi duk daˈa kaˈam ngalimutan saweˈbi. 2 Pasaliˈte kaˈam si meˈ mākanak baˈahu inanakan. Nakanak baˈahu inanakanin luwal mabayaˈ nusu si saˈinen manjari nulig iye. Subey isab kuweˈ miyaˈan bayaˈbi mapakale si lapal Tuhanin supaya ngabasag sandelbi si Tuhanin, duk timbul du kaˈam. 3 Peggeˈ kataˈuhanbi ne du bang saˈingge kahāp Panuhutanin si kaˈam.

4 Patapit kaˈam pu si Isa Almasi Panuhutanin. Iye mangurung umul manggaˈ niyaˈ tamanannen. Iye dalil batu panenggehan lumaˈin. Tinayikutan iye weˈ meˈ aˈahin peggeˈ bahasa gaˈi koˈ taguna, saguwaˈ pineneˈ iye weˈ Tuhanin peggeˈ iye tamanan mahāpin. 5 Kuweˈitu taga umul baˈahu ne kaˈam amban Tuhanin. Ambat kaˈam guna Tuhanin kuweˈ dalil batu pangahinangne lumaˈnen. Hāti lumaˈ Tuhanin, kēmon meˈ aˈa manuhut iyehin duk pinagbayaˈan weˈ Niyawanen. Duk maghinang isab kaˈam si Tuhan kuweˈ dalil meˈ imam pineneˈ weˈ ne. Hinangbi si iyehin magsukul duk mudji Tuhanin. Duk pagsukulbin duk pamudjibin tayimaˈ Tuhanin du sabab Isa Almasi. 6 Peggeˈ paˈin kitabin hep,

“Niyaˈ tapeneˈku batu mahalgaˈ manamal ginuna pamahaget lumaˈ si puweblo Siyonin. Sasuku ngandel si iyehin gaˈi teˈed kaˈiyaˈ-iyaˈan.”

Batu inin dalilan. Hātinen Isa Almasi. 7 Batu inin asal langkew teˈed halgaˈnen si kaˈam meˈ makahagad si iyehin. Saguwaˈ meˈ manggaˈi makahagad si iyehin ujudnen kataˈuhande weˈ toˈo du hatiˈ bakas tasulat dem kitabin, pinaˈin,

“Batu tinayikutan weˈ meˈ aˈa maghinang lumaˈin peggeˈ paˈinde gaˈi taguna, iye miyaˈan batu tamanan maniyaˈ kagunahannen.”

8 Duk niyaˈ isab ayat seddili dem kitab magpaˈin,

“Iye miyaˈan batu kasumampukan meˈ aˈahin hangkan siye hebbaˈ.”

Peggeˈ gaˈ siye kahagad si lapal Tuhanin kuweˈ dalil sumampuk siye. Iye miyaˈan kabayaˈan Tuhan si siyehin.

9 Saguwaˈ kaˈam meˈ makahagad si iyehin, kaˈam hep meˈ tapeneˈ Tuhan hininangne meˈ aˈanen. Kuweˈ isab kaˈam meˈ imam maghinang si sultanbin Tuhanin. Kaˈam meˈ aˈa pinaˈil weˈ Tuhanin supaya tuhutbi iye dambūs-būs. Kaˈam meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin. Tapeneˈ kaˈam weˈ ne supaya tapalataˈbi sabab meˈ hinanganne mahāpin. Ineddoˈ kaˈam weˈ ne amban dem lindem duk binoˈo kaˈam weˈ ne pī dem dantaˈ. 10 Matuˈuhin dumaˈin kaˈam meˈ aˈa Tuhanin saguwaˈ kuweˈitu meˈ aˈa Tuhanin ne kaˈam. Matuˈuhin gaˈ kataˈuhanbi aseˈ Tuhanin saguwaˈ kuweˈitu kataˈuhanbi ne peggeˈ bakas pakitehanne ne aseˈnen si kaˈam.

Kawul-piˈil meˈ daraˈakan Tuhanin

11 Meˈ bagayku, aˈa liyu-liyu hadja kite bi tuˈu si dunya, dumaˈin inin lahatte bi teˈedin. Hangkan junjungku si kaˈam, daˈa teˈed ūtanun bi napsu baranbin. Peggeˈ napsubin hep managgaˈ kaˈamin duk gaˈi tatuhutbi kinabayaˈan Tuhanin. 12 Pahāpun bi boˈohanbin diyaleman meˈ manggaˈi masandel pu si Isa Almasihin supaya bang kaˈam tuksaˈde maghinangan laˈat, takitede du meˈ hinanganbi mahāpin duk bang balik ne Isa Almasi pudjide du Tuhanin sababbi.

13 Supaya pinahadje Panuhutanten bi Isa Almasi, subey tuhutbi saraˈ meˈ taga kapatut si paglahatbin. Tuhutun bi sultan nakuraˈin peggeˈ iye tamanan malangkewin tuˈu si paglahatten bi. 14 Damikkiyan tuhutun bi isab meˈ gubnulin peggeˈ kaˈurungan siye kapatut weˈ ne ngalegga meˈ maghinangan malaˈatin duk nanglitan meˈ maghinangan mahāpin. 15 Peggeˈ iye kabayaˈan Tuhanin, maghinangan hāp kaˈam supaya lettep meˈ aˈa manggaˈi makasabut mamissā-missāhan kaˈamin. 16 Kaˈam iyan, gaˈ niyaˈ makapages kaˈam ine-ine batang hinangbi peggeˈ pinaluhaya ne kaˈam weˈ Isa Almasi Panuhutanbin. Saguwaˈ daˈa inin hinangun bi daˈawa bang kaˈam maghinangan laˈat. Saguwaˈ subey pakitehanbi si meˈ hinanganbin weˈ kaˈam asal meˈ daraˈakan Tuhanin. 17 Pagaddatanun bi kēmon aˈahin. Kalasahanun bi pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin. Subey kaˈam talew si Tuhan duk subey pagaddatanbi sultan nakuraˈin.

Kabinasahan Isa Almasihin hininang pangalekkatan

18 Kaˈam isab meˈ daraˈakanin, pagaddatanun bi teˈed amubin duk tuhutun bi meˈ pangandaˈakanden. Dumaˈin hadja iye inaddatanbin amu mahāp addatnen saguwaˈ addatanun bi bisan manggaˈi hāp addatnen duk mamura mangamāhin. 19 Bang kite nandalan peddiˈ bisan du gaˈ niyaˈ salaˈte saguwaˈ sandalante hadja peggeˈ luwal tapikilte Tuhanin, kasulutan Tuhanin si kite. 20 Gaˈi kasulutan Tuhanin si kaˈam bisan saˈingge pagsandalbin bang pinapeddiˈan kaˈam sabab hinanganbi malaˈatin. Saguwaˈ bang nandalan kaˈam peddiˈ bisan tewwaˈ hinanganbin, kasulutan Tuhanin si kaˈam. 21 Peggeˈ kabayaˈan Tuhanin hep weˈ magsandal kaˈam peddiˈ bisan gaˈ niyaˈ salaˈbi. Peggeˈ bisan Almasi nandalan kabinasahan du sababbi, duk hinanganne kaˈam pangalekkatan supaya batukanbi hininangnen. 22 Gaˈ iye bakas magduse. Gaˈ iye bakas magdustaˈ, bisan mintedde. 23 Bisan iye binissā-bissāhan gaˈ iye nambung laˈat. Bisan iye bininasa gaˈ tunggaˈanne meˈ maminasa iyehin. Saguwaˈ pinangandel weˈ ne dinen si Tuhan peggeˈ bentel hukumannen. 24 Almasi ileggahin sabab meˈ duseten bi pangalansang iye diyataˈ olomin supaya kite bi gaˈi ne magduse saguwaˈ maghinangan hāp hadja kite bi tiggelante bi maˈellumin. Duk sabab meˈ bakatne sinandalannen kawuliˈan kite bi. 25 Matuˈuhin kuweˈ kaˈam meˈ bili-bili sumapeˈ amban mangipat kaˈamin. Saguwaˈ kuweˈitu tabalik ne kaˈam si mangipat duk mamanteyan kaˈamin.

3

Panoloˈ si meˈ magella-andahin

1 Na, kaˈam isab meˈ dendehin subey tuhutbi kinabayaˈan ellabin supaya bang niyaˈ siye gaˈi pe kahagad si lapal Tuhanin ujud kahagad du siye bang kitede addatbi mahāpin. Bisan kaˈam gaˈi missā ngahumatan siye, ujud kahagad du siye iyan pu si Isa, 2 bang kitede weˈ asal magmātabat kaˈam si Tuhan duk asal hāp kawul-piˈilbin. 3 Daˈa pikilun bi weˈ iye makamannis kaˈamin pagpahāpbi bantukbin, kuweˈ panugleybi kōkbin duk paggunabi meˈ pamulawanin duk pagsemmekbi mahāpin. Dumaˈin inin makamannis dendehin. 4 Saguwaˈ mannisbin subey amban dem ateybi, hātinen hāp addatbin duk diyawaˈ ateybin. Mannis inin gaˈi teˈed usaˈ duk mahalgaˈ teˈed si pagmatahan Tuhanin. 5 Kuweˈ inin mannis meˈ dende sukuˈ si Tuhan awwalley. Ngandel teˈed siye si Tuhan duk tinuhut weˈ de kinabayaˈan elladen. Addatde mahāpin iye makamannis siyehin. 6 Si Sara kuweˈ miyaˈan; luwal tinuhut weˈ ne kinabayaˈan ellanen Ibrahim duk pangimmatne ellanen amune. Na, kaˈam meˈ dende kuweˈituhin, bang hāp hinanganbin duk gaˈi kaˈam mura-mura tinalew, kuweˈ tubuˈ si Sara kaˈam.

7 Na, kite bi isab meˈ taga andahin, subey kite bi magsulut duk andaten bi. Subey essebte bi weˈ lamma siye amban kite bi hangkan subey siye pagaddatante bi. Duk saliˈ-saliˈ du kite bi inurungan weˈ Tuhanin umul gaˈ tamananne si surgaˈ hawal lasane duk aseˈne si kitehin bi. Hinangun bi inin supaya pakale Tuhanin pangampunbi si iyehin.

Magsandal sabab hinangan mahāpin

8 Na, si katambusannen, iye inin paˈinku si kaˈam: subey kaˈam kēmon magdambuwaˈ pikilan duk magesseb-inesseb. Subey kaˈam kuweˈ magpungtinaˈi maglasa-ilasa, subey kaˈam maˈaseˈ si pagkasibi duk magdiyawaˈ atey isab kaˈam. 9 Bang niyaˈ maghinang laˈat si kaˈam, daˈa tumbasanun bi laˈat. Bang niyaˈ missā-missāhan kaˈam, daˈa siye bissā-bissāhanun bi isab. Saguwaˈ iye panumbasun bi siye pāku-pākuhanun bi siye kahāpan amban Tuhan. Iye sababnen hangkan siye subey pākuhanbi kahāpan peggeˈ kaˈam iyan tapeneˈ weˈ Tuhanin supaya kaˈam makasangka kahāpan amban Tuhan. 10 Peggeˈ paˈin kitabin hep,

“Sasuku mabayaˈ weˈ sinna iye tiggelanne ellum tuˈu si dunya duk hāp meˈ talabeynen, subey iye gaˈi magbissā laˈatan duk gaˈi magdustaˈ. 11 Subey lebbahanne meˈ hinanganne malaˈatin duk maghinangan iye hāp. Subey paggeˈesanne teˈed magsulut duk meˈ saweˈnen. 12 Peggeˈ Tuhanin luwal banteyanne meˈ aˈa mabentelin duk luwal pakalene meˈ pangampunde si iyehin. Saguwaˈ kuntarahanne meˈ maghinangan malaˈatanin.”

13 Gaˈ niyaˈ ngahinang laˈat si kaˈam bang iye hadja kabayaˈanbi hininangin mahāpin. 14 Saguwaˈ bisan bang kaˈam magsandal sabab hinanganbi mahāpin, subey kaˈam kēgan. Daˈa kaˈam tinalew si aˈa duk daˈa kaˈam magsuse. 15 Subey kaˈam magmātabat pu Isa Almasi dem ateybi duk subey iye pahadjebi peggeˈ iye Panuhutanbin. Pikilun bi andang bang ine panambungbin bang niyaˈ nilew kaˈam bang weˈey kaˈam sandel pu Isa Almasi. 16 Saguwaˈ subey hāp pamissābin bang kaˈam nambung duk pagaddatanun bi manilew kaˈamin. Daˈa kaˈam maghinangan laˈat duk gaˈi sasew dem pikilanbin supaya bang niyaˈ missā-missāhan kaˈam sabab kawul-piˈilbi mahāpin, peggeˈ sandel kaˈam pu si Isa Almasi, ujud iyaˈ du siye sabab bakas binissāden. 17 Peggeˈ gam pe kite nandal sabab hinangante mahāpin, bang kabayaˈan Tuhanin du, amban bang nandal kite sabab hinangante malaˈatin. 18 Essebun bi weˈ Almasi magsandal du isab bu gaˈ niyaˈ duse-dusene. Saguwaˈ matey iye sabab duseten bi supaya kite bi meˈ madusehanin tapaghāpne duk Tuhanin. Matey Isa Almasi sabab duseten bi, duk asal gaˈi ne iye matey balik. Pinapatey weˈ de barannen saguwaˈ ellum du niyawanen. 19 Ubus hap pī niyawanen magmahalayak aka-aka mahāpin si meˈ niyawa kinalabusu Tuhan si ahilatin. 20 Siye miyaˈan meˈ niyawa meˈ aˈa manggaˈ manuhut pangandaˈakan Tuhanin masa si Nu ley. Inagad-agad weˈ Tuhanin kaw du siye nuhut iye sābu hininang pe weˈ si Nu kappal mahadjehin. Saguwaˈ pagtekka laseyin luwal du hadja waluˈ aˈa mapasakey dem kappalin duk timbul siye amban dem boheˈin. 21 Katimbulde masaley dalil katimbulte bi kuweˈitu inin bang kite bi pinandi dem boheˈ. Hāti pinandi inin dumaˈin weˈ tahalaˈ ne luˈud baranten bi, saguwaˈ tandaˈ inin weˈ māku ampun ne kite bi si Tuhan supaya gaˈi ne sasew dem pikilanten. Makajari ne kite bi inampun peggeˈ Isa Almasi ellum balik amban kamateynen, 22 duk hap pī iye si surgaˈ. Laˈi iye kuweˈitu si kanawanan Tuhanin, lugal tamanan mabangsahanin duk magbayaˈ iye si kēmon malaˈikatin duk kēmon taga balakat duk taga kapatut diyataˈ langitin.

4

Pinda kawul-piˈil meˈ masandel pu si Isahin

1 Peggeˈ Isa Almasi bininasa duk kapeddiˈan hangkan hep subey kaˈam ngatu magsandal peddiˈ kuweˈ Isa Almasihin. Peggeˈ sasuku nandalan peddiˈ gaˈi ne iye mabayaˈ magduse. 2 Hangkan tinagnaˈan kuweˈitu subey ne gaˈi ūtanbi napsubin saguwaˈ iye subey tinuhutbin kinabayaˈan Tuhanin tiggelanbi maˈellumin. 3 Sarang ne paghinangbi meˈ hinangan kasinnahan meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. Matuˈuhin magjina kaˈam duk magkahinangan lella duk dende, maglangohan kaˈam duk bang magtipun kaˈam maglami-lami, luwal kaˈam maginuman. Duk nambahayang kaˈam si meˈ tuhan-tuhan bu asal kabunsihan Tuhanin inin. 4 Duk kuweˈitu ulaliˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin bang weˈey ne kaˈam gaˈi nuhut siye maghinangan meˈ malaˈat miyaˈan hangkan bissā-bissāhande kaˈam. 5 Saguwaˈ dambuwaˈ ellew nengge du siye iyan si harapan Tuhanin hinukum, duk tilew Tuhanin du siye dangan-dangan sabab meˈ hinangande matuˈu si dunyahin. Hukum Tuhanin du meˈ aˈa maˈellumin duk meˈ mamateyin. 6 Hangkan hep minahalayak aka-aka mahāpin bisan si meˈ pateyin, supaya ellum du niyawaden kuweˈ Tuhanin ellum, bisan ne siye tahukum weˈ Tuhanin kaˈellumden weˈ subey siye matey peggeˈ iye inin pangaral Tuhan kēmon manusiyaˈin.

Taˈu ngangguna meˈ kapandeyan pangurung Tuhanin

7 Sōng taˈabut ne gantaˈan dunya inin hangkan papateng-pateng kaˈam duk pahāpun bi pamikilbin duk kaˈam kapangampun si Tuhan. 8 Duk pasōng pe amban kēmon, subey kaˈam maglasa-ilasa teˈed peggeˈ bang asal maglasa-ilasa kaˈam, bisan ekka dusebi si saweˈbi, magampun-inampun du kaˈam. 9 Bang niyaˈ meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin piyu si lumaˈbi, addatanun bi siye duk daˈa siye puggutanun bi. 10 Dangan-dangan kaˈam kaˈurungan kapandeyan weˈ Tuhanin. Subey gunabi kapandeyan iyan panabangbi saweˈbi. Subey kaˈam taˈu ngangguna bayuˈ-bayuˈan kapandeyan pinangandel Tuhan si kaˈamin. 11 Upama bang niyaˈ kaˈurungan kapandeyan magusihat, subey usihatne lapal Tuhanin. Bang niyaˈ isab kaˈurungan kapandeyan nabangan saweˈne, subey teˈed gunane kapandeyannen panabangne siye duk subey kataˈuhanne weˈ urungan Tuhanin du iye basag duk tatabangne saweˈnen. Bisan ine-ine hinangbi, hinangun bi pahāp-hāp supaya kataˈuhan meˈ aˈahin weˈ sabab Isa Almasi hangkan tahinangbi iyan duk pudjide du Tuhanin. Pataˈ teˈed iye pinahadje peggeˈ balakatnen gaˈ niyaˈ tamananne. Amin.

Magsandal kasusehan peggeˈ sandel pu Isa Almasi

12 Meˈ bagayku kinalasahankun, daˈa kaˈam ulaliˈ bang tekka si kaˈam kasusehan mahadjehin panuleyan sandelbin. Asal kēmon du masandel pu Isa Almasihin subey makalabey kasusehan. 13 Saguwaˈ subey kaˈam kēgan peggeˈ sabab kasusehanbi iyan sumakup ne kaˈam si meˈ kabinasahan talabey si Isa Almasihin, supaya du isab kaˈam kēgan manamal bang pahadje Tuhanin ne Isa Almasi si pagmatahan meˈ manusiyaˈin kēmon. 14 Bang kaˈam binissā-bissāhan peggeˈ patuhut kaˈam pu si Isa Almasi, subey kaˈam kēgan peggeˈ hātinen luˈu si kaˈam Niyawa mabalakatanin, iye Niyawa Tuhanin. 15 Bang kaˈam magsandal kasusehan, ambat ne basta dumaˈin hadja pagjānannen meˈ hinangan laˈat kuweˈ monoˈ aˈa atawa nangkew atawa maghinangan laˈat seddili atawa ngulebeˈan hinang saweˈbi. 16 Saguwaˈ bang kaˈam magsandal kasusehan peggeˈ patuhut kaˈam pu si Isa Almasi, na, daˈa kaˈam iyaˈ saguwaˈ magsukul teˈed kaˈam si Tuhan peggeˈ kaˈam sukuˈ pu Isa Almasi.

17 Taˈabut ne waktuhin tagnaˈan Tuhanin ne hinukum meˈ aˈa si dunyahin duk iye hinukumne dehelluhin meˈ aˈanen. Bang meˈ kasusehan matekka si kite bi kuweˈitu inin, iye hukumanne si kitehin bi meˈ aˈanen, pasōng pe teˈed laˈat matekka si meˈ manggaˈi makahagad si aka-aka mahāp amban Tuhanin.

18 Paˈin kitabin hep,

“Meˈ aˈa manuhut Tuhanin agen gaˈi timbul. Na, saˈingge ne katimbul meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin duk meˈ aˈa dusehanin?”

19 Hangkan hep bang kaˈam magsandal kasusehan bu amban bayaˈ Tuhan du, pasōngun bi paghinangbi mahāpin duk pangandelun bi dibin dambūs-būs si Tuhan peggeˈ iye mamapanjari kaˈamin duk tumananne du sanggupnen weˈ gaˈi kaˈam ambananne.

5

Panessaˈ si meˈ bahiˈin duk si meˈ lella mabataˈin

1 Niyaˈ isab batang paˈinku si kaˈam meˈ bahiˈ maluˈuhin peggeˈ aku inin bahiˈ du isab kuweˈ kaˈamin. Takiteku duk duwe mataku inin kabinasahan talabey Isa Almasihin. Duk sumakup du ku isab iyan bang pinahadje ne iye si pagmatahan meˈ manusiyaˈin kēmon. 2 Iye inin batang pinaˈinku si kaˈamin: ipatun bi pahāp-hāp meˈ masandel pu si Isa Almasi pinangandel Tuhan si kaˈamin. Siye iyan dalil meˈ bili-bili duk kaˈam dalil meˈ aˈa mangipat bili-bilihin. Hangkan subey kaˈam sinna ngipat siye peggeˈ inin kinabayaˈan Tuhanin duk daˈa kaˈam subey ginagahan. Ipatun bi siye dumaˈin peggeˈ suweldobin inapasbin saguwaˈ peggeˈ asal mabayaˈ kaˈam maghinang para si siye. 3 Daˈa kaˈam magmanda si meˈ pinangandel si kaˈamin saguwaˈ subey kaˈam pangalekkatande maghinangan mahāpin. 4 Manjari bang balik ne pitu Isa Almasi, iye dalil nakuraˈ meˈ aˈa mangipat bili-bilihin, niyaˈ iyan panumbasne kaˈam hāp manamal duk asal gaˈi teˈed pinda, hātinen, sumakup kaˈam si sahayanen salama-lama.

5 Na, kaˈam isab meˈ lella mabataˈin pe, tuhutun bi meˈ toloˈ meˈ bahiˈin. Duk subey kaˈam kēmon magtabang-tinabang diyawaˈ pagateybin. Peggeˈ paˈin kitabin hep, “Kuntarahan Tuhanin meˈ malangkew ateynen saguwaˈ kaˈaseˈanne meˈ madiyawaˈ ateynen.” 6 Hangkan magpadiyawaˈ kaˈam si Tuhan Mabalakatanin supaya kaˈam palangkewne bang taˈabut ne waktu pangeddewnen. 7 Pangandelun bi si iye kēmon kasusehanbin peggeˈ iye ngipat kaˈamin.

8 Pahāpun bi pamikilbin duk papateng-pateng kaˈam. Bantabin nakuraˈ seyitanin batang ngusaˈ kaˈam duk ne kaˈam gaˈi nuhut Tuhanin. Kuweˈ iye limaˈung ngigel maglunsul ne paˈin miha bang sine takakannen. 9 Patetegun bi sandelbi si Tuhanin duk tuwasanun bi nakuraˈ seyitanin, peggeˈ kataˈuhanbi du weˈ dumaˈin hadja kaˈam, saguwaˈ bisan meˈ pagkasibi masandel pu si Isa si meˈ kalahat-lahatan si dunyahin, magsandal du isab kuweˈ kaˈamin. 10 Saguwaˈ ubus kaˈam magsandal daddaliˈ, pahāp Tuhanin du kaˈam duk ne gaˈ niyaˈ salaˈ-salaˈbi duk pabasagne ateybin duk patetegne teˈed sandelbi si iyehin. Tuhanin malasa duk maˈaseˈ manamal. Tapeneˈ kaˈam weˈ ne hinangne meˈ aˈane supaya kaˈam pinahadje si surgaˈ peggeˈ magdambuwaˈ kaˈam duk Isa Almasi. 11 Pataˈ iye pinahadje peggeˈ balakatnen gaˈ niyaˈ tamananne. Amin.

Bissā si panambusan

12 Si Silas manabangan akuhin nulat sulat mapandak inin. Dambuwaˈ iye pungtinaˈite bi sandel pu si Isa Almasi asal pangandelanku teˈed. Sulatante kaˈam peggeˈ batang paˈasigku ateybin duk supaya kaˈam ngataˈu sabab lasa duk aseˈ Tuhan si kaˈamin. Daˈa teˈed tayikutanun bi lasane si kaˈamin.

13 Meˈ masandel pu si Isa Almasi si lahat Babilonin, tapeneˈ du isab siye weˈ Tuhanin, maboˈo bissā piyu si kaˈam weˈ essebde kaˈam. Maboˈo bissā isab si Markus ituˈ weˈ essebne kaˈam. Si Markus inin pangimmatku iyehin kuweˈ anakku ne. 14 Magsalam-sinalam kaˈam pamakitebi lasabin.

Karayaw pasanyang Tuhanin ateybin, kēmon kaˈam sukuˈ pu si Isa Almasihin. Wassalam

2 Petros

1

2

3

Kaduwe sulat amban si Petrosin

Pahāti sabab kaduwe sulat amban si Petrosin

Sinulat inin si meˈ masandel pu si Isa Almasi makanat-kanat si meˈ kalahatanin. Masa miyaˈan ekka meˈ guru magtoloˈ meˈ toloˈ gaˈi bennal hangkan sinulat inin pamanoloˈ meˈ masandel pu si Isahin duk siye gaˈi kahagad si meˈ toloˈ meˈ aˈa miyaˈan.

Ekka panessaˈ-nessaˈ si meˈ masandel pu si Isa Almasihin tuˈu. Dinaˈak teˈed si siye hinalliˈan meˈ guru magtoloˈ manggaˈi mabennalin. Dinaˈak isab hinalliˈan meˈ aˈa manggaˈi makahagad sabab pabalik si Isa si dunyahin. Paˈinne weˈ asal bugtuˈ si Isa Almasi balik si dunya. Duk inaka isab weˈ ne bayuˈ-bayuˈan maˈumantagin bang sōng kiyamat ne.

1

1 Sulat inin amban aku, si Simon Petros, dambuwaˈ daraˈakan Isa Almasi, duk kawakilan ku weˈ ne dinaˈak magmahalayak lapalnen. Pasampayku sulat inin piyu si kaˈam kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Iye Tuhanten bi duk iye manimbul kitehin bi. Peggeˈ bentel iye, gaˈ kite bi pinagbiddaˈ weˈ ne saguwaˈ sandel pinapīne dem ateybin duk sandel pinapitune dem atey kamihin saliˈ-saliˈ du mahalgaˈ.

2 Karayaw magkasōng tabangne si kaˈamin duk pasōng du ngasanyang dem ateybin sakaliˈ pasōng isab pangataˈubi Tuhanin duk Isa Almasi, Panuhutanten bi.

Tapeneˈ duk tinawag weˈ Tuhanin

3 Sabab balakat Tuhanin tinabangan kite bi weˈ ne duk tatuhutte bi kēmon pangandaˈakannen duk tahinangte bi sasuku mahāpin. Hangkan kite bi tabanganne peggeˈ kataˈuhante bi ne Isa Almasi duk pineneˈ hep kite bi weˈ Isa Almasi supaya talekkatte bi addatne mahāpin duk tumuhut kite bi si iye pinahadje. 4 Sabab balakat Tuhanin pinangurung weˈ ne si kite bi meˈ bakas pananggupne si kitehin bi, meˈ pananggupnen hāp manamal duk mahalgaˈ. Sabab meˈ pananggupne inin, gaˈi ne subey ūtante bi meˈ napsu si dunya makapagkaˈat kitehin bi, duk addatten bi makajari ne neppu addat Tuhanin. 5 Bang kabayaˈanbin weˈ addatbin kuweˈ addat Tuhanin subey teˈed geˈesanbi pinahāp kawul-piˈilbin peggeˈ sandelbin subey patuhutan kawul-piˈil hāp. Duk maggeˈes kaˈam supaya ngalalem kataˈubin. 6 Subey isab kaˈam taˈu mages dibin. Duk subey kaˈam taˈu magsandal bang kaˈam katekkahan kasusehan. Subey isab tuhutbi Tuhanin dambūs-būs ateybin. 7 Subey kalasahanbi meˈ pagkasibi masandel pu si Isa Almasihin duk bisan isab meˈ aˈa manggaˈi masandelin. 8 Bang kēmon tasulat inin luwal hinangbi duk asal pasōng pe hinangbi, bugtuˈ niyaˈ kaˈujudan kēmon hinanganbin duk niyaˈ kagunahanne duk pasōng isab kataˈuhanbi Isa Almasi, Panuhutanten bi. 9 Saguwaˈ bisan aˈahin sandel pu si Isa, bang gaˈi du hinangne meˈ pinaˈinku miyaˈan, kuweˈ iye aˈa pessek atawa aˈa gaˈi ngite bang tala peggeˈ takayipatne ne weˈ bakas taˈampun ne weˈ Tuhanin meˈ dusene matuˈuhin.

10 Hangkan hep meˈ kapungtinaˈihanku, paggeˈesanun bi teˈed nuhut meˈ pinaˈinku miyaˈan supaya asal tabugtuˈbi weˈ tapeneˈ kaˈam weˈ Tuhanin duk tatawag kaˈam weˈ ne nuhut iye. Bang inin hinangbi, gaˈi teˈed lebbahanbi sandelbi si Tuhanin. 11 Bang hinangbi du bakas pinaˈinku miyaˈan, inurungan du kaˈam kapatut pī dem pagbayaˈan Isa Almasi, Panuhutanten bi duk manimbul kitehin bi. Duk magbayaˈ iye salama-lama.

12 Iye hep inin sababnen hangkan kaˈam luwal paˈessebanku sabab meˈ inin, bisan ne andang kataˈuhanbi duk asal teteg ne kaˈam nuhut toloˈ mabennal bakas takalebin. 13 Tapikilku patut kaˈam paˈessebanku sabab meˈ inin pādpād ellum pe ku. 14 Kataˈuhanku weˈ tapit ne kamateykun peggeˈ bakas pinakitaˈu si aku weˈ Panuhutanten bi Isa Almasi. 15 Hangkan hep geˈesanku teˈed maˈesseban kaˈam supaya luwal taˈessebbi meˈ pinaˈinku inin bang ne ku matey.

Meˈ mangite pamahadje Isa Almasihin

16 Dumaˈin kissa hininang-hinang hadja inaka kami si kaˈamin pangaka kami sabab balakat Isa Almasi, Panuhutanten bi duk sabab pabalikne mapituhin. Saguwaˈ asal takite kami duk meˈ mata kamihin sahayanen. 17 Asal laˈi teˈed kami sakaliˈ iye pinahadje duk pinakitehan sahayanen weˈ Samane Tuhanin. Niyaˈ hep suwala amban Tuhan magpaˈin, “Inin Anakku kalasahanku manamal, kasulutan ku teˈed si iye.” 18 Asal takale kami suwala inin missā amban surgaˈ sābu kami laˈi nuhutan Isa Almasi diyataˈ punu pamahadjehan Tuhan Anaknen.

19 Sabab takite kami duk takale kami diyataˈ punu miyaˈan, pasōng kabugtuˈan kami weˈ toˈo meˈ pinaˈin kanabi-nabihan awwalley sabab Almasihin. Subey teˈed asipbi pinaˈinnen peggeˈ kuweˈ iyan payitaˈan ninag dem kalindeman sampay tekka ellew papitu Isa Almasi mabalikin. Almasi kuweˈ dalil māga ngadantaˈan dem ateybin. 20 Saguwaˈ essebun bi pinaˈinku inin peggeˈ importante manamal, weˈ gaˈ niyaˈ aˈa bang dihananne hadja taˈu magpahāti meˈ pinasulat weˈ Tuhan dem kitabin. 21 Peggeˈ meˈ bissā Tuhan dem kitabin dumaˈin amban pikilan manusiyaˈ. Saguwaˈ meˈ aˈa ginuna Tuhan magpalataˈ lapalnen, pagbayaˈan weˈ Niyawa Tuhanin hangkan tabissāde duk sulatde meˈ bissā Tuhanin.

2

Meˈ guru gaˈi bennal

1 Masa awwalley niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ siye meˈ nabi amban Tuhan bu gaˈi toˈo. Damikkiyan isab kuweˈitu niyaˈ du iyan paguwaˈ diyalemanbi meˈ aˈa magpaˈin weˈ siye meˈ guru saguwaˈ meˈ panoloˈden gaˈi toˈo. Magtoloˈ siye iyan meˈ toloˈ makapagkaˈat sandelbi pu si Isa Almasihin. Bisan si Isa, amuden, matey muwasan duseden saguwaˈ tayikutande iye. Hangkan bessuwang siye iyan katekkahan mulkaˈ Tuhanin. 2 Ekka iyan ngalekkat meˈ hinangande makaˈiyaˈ-iyaˈin duk sabab hinangande malaˈat miyaˈan, binissā-bissāhan iyan toloˈ mabennal sabab Isa Almasihin. 3 Meˈ guru manggaˈi mabennal inin napsuhan si sīn hangkan paguntungande kaˈam iyan duk meˈ kissade manggaˈi matoˈohin. Andang ne siye inin kalaboˈan hukuman. Tuhanin gaˈi tuli, asal leggane du siye.

4 Bisan meˈ malaˈikat magdusehin gaˈ du kaˈaseˈan weˈ Tuhanin saguwaˈ ilakasan siye weˈ ne dem narkaˈ. Duk īˈ siye laˈi kuweˈitu kinalabusu dem lindem ngagadan ellew paghukumin. 5 Meˈ aˈa si dunya awwalley isab, gaˈ siye kaˈaseˈan weˈ Tuhanin saguwaˈ sabab duseden ilaseyan weˈ Tuhanin dunya inin. Luwal tinimbulnen si Nu duk saweˈne pituˈin. Gaˈ pe laseyin luwal si Nu miyaˈan magusihat si meˈ aˈahin dinaˈak pinabentel meˈ hinanganden. 6 Ineggas isab weˈ Tuhanin awwalley puweblo Sodomin duk puweblo Gomorahin pangalegga meˈ malaˈihin peggeˈ dusehan siye manamal, supaya niyaˈ pamintangan meˈ aˈa sinduwe manggaˈi matalew si Tuhanin. 7 Sakaliˈ ineggas lahat miyaˈan tinimbul si Lot weˈ Tuhanin. Si Lot inin aˈa hāp duk sasew dem pikilannen sabab meˈ aˈa mabaˈisan duk mangalanggalan saraˈ Tuhanin si lahatne miyaˈan. 8 Kahabaˈ ellew dukka dem ateynen sakaliˈ takalene duk takitene meˈ hinangande malaˈatin. 9 Kēmon inin meˈ upama weˈ Tuhanin taˈu nabangan meˈ masandel si iyehin duk paluwasne siye amban dem kasusehanden. Tahātite isab weˈ asal taˈu du Tuhanin ngalegga meˈ maghinangan malaˈatin saguwaˈ agadne ellew paghukumin. 10 Lagiˈ ne meˈ aˈa mabaˈisanin duk meˈ manggaˈi mapakale si meˈ magbayaˈin asal legga Tuhanin.

Meˈ guru manggaˈi mabennalin bahani duk abbuhan siye. Gaˈi siye magaddat si meˈ malaˈikatin, bisan miyaˈan bissā-bissāhande pe. 11 Bisan du meˈ malaˈikatin, basag teˈed siye duk langkew pe siye amban meˈ guru mangakkal inin, gaˈi du siye pī si harapan Tuhanin missā-missāhan atawa nuntutan meˈ pagkaside malaˈikatin. 12 Saguwaˈ meˈ guru inin kuweˈ hayep talun. Meˈ hayep inin gaˈi taˈu mikil duk iye hadja kasuddahanden siniggew duk pinapatey. Meˈ aˈa inin, ine-ine paˈasek dem pikilande iye miyaˈan hininangden, bu bissā-bissāhande pe manggaˈi tahātiden. Bugtuˈ du siye magkaˈat. 13 Moleˈ si siye du meˈ malaˈat hininangde si saweˈden. Sinna siye nganduhulan napsu baranden bisan ellew pe. Moˈo kaˈiyaˈan hadja siye si kaˈam duk sinna siye ngakkalan kaˈam peggeˈ pasawu siye si kaˈam magkakanan bu laˈat meˈ hinanganden. 14 Sinna siye luwal mayam si meˈ dende duk pagbaˈisande. Gaˈi siye kaduhulan magduse. Boˈode magduse meˈ malamma sandelne si Tuhanin. Napsuhan siye duk pandey ne siye ngeddoˈ ine-ine kabayaˈande. Pagmulkaˈan Tuhanin du siye. 15 Pasapeˈ siye amban toloˈ mabentelin. Iye tinuhutden hinangan dambuwaˈ nabi awwalley inēnan si Balaˈam anak si Beyor. Si Balaˈam inin sinna hep si sīn hangkan ngatu iye bisan maghinang laˈat basta tinangdanan hadja iye. 16 Saguwaˈ kaˈamāhan iye sabab dusene miyaˈan. Missā kuraˈnen kuweˈ aˈa, mages iye hangkan gaˈ lumaˈus pagdupangannen.

17 Meˈ guru mangakkalin kuweˈ kupung teggang. Kuweˈ isab siye gabun taboˈo baliyu. Gaˈ niyaˈ kagunahan meˈ panoloˈden duk gaˈi ngurung kahāpan si aˈa. Niyaˈ ne andang panyap Tuhanin patennaˈande dem kalindeman manamal. 18 Pandey siye missā-missā saguwaˈ gaˈ niyaˈ kagunahanne. Kati-katide meˈ baˈahu bakas manayikutan meˈ saweˈde madusehanin supaya siye magduse balik. Magtoloˈ siye weˈ gaˈi laˈatan bang luwal ūtante napsu baranten. Kuweˈ miyaˈan pangati-ngatiden. 19 Sanggupande meˈ aˈahin weˈ bang siye tinuhutden makajari siye maghinang ine-ine kabayaˈande peggeˈ gaˈ du niyaˈ amude. Bu paˈin iye matoˈohin, bisan siye kuweˈ du banyagaˈ meˈ addatde malaˈatin. Peggeˈ sasuku tinagi maghinangan ine-ine, binanyagaˈ ne iye weˈ hinanganne miyaˈan. 20 Bang niyaˈ meˈ aˈa ngalebbahan meˈ hinangan malaˈat si dunya inin sabab sandel ne siye pu si Isa Almasi, Panuhutanten bi duk manimbul kitehin bi, ubus bu balik du siye maghinangan miyaˈan duk tinagi ne siye magduse, pasōng laˈat kaˈumantaganden amban tagnaˈin. 21 Gam pe miyaˈan siye gaˈ bakas ngataˈuhan lān tudju Tuhanin amban bang ubus kataˈuhande, tinayikutan du weˈ de pangandaˈakan Tuhan inaka si siyehin. 22 Hininangde miyaˈan kuweˈ du pinaˈin eliˈan inin, “Asuhin kakanne balik bakas inutaˈannen,” duk “Bawi bakas pinandihin balik du pī ngaluglub dem pisak.”

3

Toˈo du weˈ pitu balik Panuhutanten bi

1 Meˈ bagayku kinalasahankun, kaminduwe ne ku inin nulat si kaˈam. Hangkan kaˈam sulatanku peggeˈ batang kaˈam paˈessebanku sabab meˈ kinataˈuhanbin ne duk teteg pikilanbi mahāpin. 2 Kabayaˈankun weˈ essebbi teˈed meˈ pinaˈal meˈ kanabihan awwalley duk meˈ pangandaˈakan Panuhutanten bi duk manimbul kitehin bi, Isa Almasi. Kēmon pangandaˈakan si Isa inin inaka si kaˈam weˈ meˈ aˈa kawakilannen. 3 Tagnaˈ subey essebbi weˈ si meˈ ellew dambuli niyaˈ iyan meˈ aˈa piyu si kaˈam, meˈ aˈa luwal ngūtan napsuden. Duk hinangde kaˈam iyan dagey, 4 paˈinde, “Dumaˈin ke Isa Almasi bakas nanggup weˈ balik du iye pitu? Na, antag ne iye? Ubus ne matey meˈ kapapuˈanten bi,” paˈinde, “saguwaˈ dunya inin gaˈ du pinda kemuwe tagnaˈne pinapanjari.” 5 Asal pagtuˈurande gaˈi inesseb weˈ awwalley missā hadja Tuhanin bessuwang manjari langit duk bulakin, duk pinaguwaˈ weˈ ne bulakin amban dem boheˈ. Duk kēmon bayuˈ-bayuˈan si dunyahin ellum sabab boheˈ. 6 Duk boheˈ du isab makapagkaˈat dunya tagnaˈin sakaliˈ ilatapan weˈ Tuhanin. 7 Saguwaˈ bakas missā isab Tuhanin weˈ langit duk bulak kuweˈitu inin ineggas du bang tekka ne ellew pangahukumne meˈ aˈa manggaˈi matalew si Tuhanin duk magmula siye kēmon.

8 Saguwaˈ meˈ bagayku, daˈa teˈed kayipatanun bi da bayuˈ inin weˈ bang si Tuhan da ellewin kuweˈ da ngibu tahun duk da ngibu tahunin kuweˈ da ellew du. Saliˈ-saliˈ du si iye da ellewin duk da ngibu tahunin. 9 Kannal meˈ aˈa sinduwehin weˈ lomboy Tuhanin duk gaˈi du tumananne sanggupnen. Saguwaˈ hangkan gaˈ pe tumananne peggeˈ asal agad-agadne kaw du pagsusunanbi dusebin. Peggeˈ gaˈi iye bayaˈ weˈ niyaˈ bisan dambuwaˈ ilegga saguwaˈ kabayaˈannen weˈ kēmon pagsusunande duk lebbahande duseden.

10 Saguwaˈ asal pitu du balik Isa Almasi, Panuhutanten bi. Keddut iyan papitunen, kuweˈ katekka aˈa panangkewin. Ellew iyan makakale meˈ aˈahin begeddu pales manamal duk bessuwang tunag weˈ ebbut kēmon bayuˈ-bayuˈan diyataˈ langitin duk lanyap langitin. Damikkiyan kēmon maniyaˈ tuˈu si dunyahin sampay dunyahin eggas du isab duk lanyap. 11 Na, peggeˈ kataˈuhanbi ne weˈ lanyap du kuweˈ miyaˈan dunya inin si pasōngan, subey ne pahāpbi meˈ hinanganbin duk subey kaˈam dambūs-būs nuhut Tuhanin 12 sābubi mangagad-ngagad katekkanen. Paggeˈesanun bi teˈed ngahinang kinabayaˈan Tuhanin duk mura tekka ellew papitunen - ellew kaˈeggas langitin duk magkaˈat ne duk meˈ bayuˈ-bayuˈan diyataˈ langitin tunag weˈ ebbut. 13 Saguwaˈ bakas nanggup isab Tuhanin weˈ urunganne kite bi langit baˈahu duk dunya baˈahu. Duk asal gaˈ niyaˈ laˈat laˈi, hāp hadja kēmon. Inin inagad-agadten bi.

14 Hangkan hep meˈ bagayku, sābubi mangagadan ellew miyaˈan, geˈesanun bi teˈed supaya gaˈ niyaˈ laˈat-laˈatbi atawa sallaˈ-sallaˈbi si matahan Tuhan duk kasulutan Tuhanin si kaˈam. 15 Subey kimmatanbi weˈ hangkan gaˈi pe pitu Panuhutanten bi supaya makatagad pe meˈ aˈahin magsusunan duseden duk siye timbul. Si Paul, pungtinaˈite bi kinalasahanin, kuweˈ inin du isab sinulatne si kaˈamin amban kataˈu pangurung Tuhan si iyehin. 16 Kuweˈ miyaˈan pinaˈinne dem meˈ sulatnen kahabaˈ iye nulat. Niyaˈ meˈ paˈinne hunit hināti hangkan meˈ manggaˈi makahātihin duk meˈ mamura taboˈo pasapeˈin pindahande hātinen. Kuweˈ miyaˈan du isab hinangden si meˈ sinduwe tasulat dem kitabin. Hangkan asal ilegga du siye sabab hinangande inin.

17 Hangkan meˈ bagayku, sessaˈante kaˈam. Kataˈuhanbi ne du sabab inin, hangkan papateng-pateng kaˈam kaw kaˈam taboˈo pasapeˈ weˈ meˈ panoloˈ meˈ aˈa malaˈat inin duk gaˈi ne kaˈam pateteg si toloˈ mabennalin. 18 Saguwaˈ subey pasōngbi ne paˈin pangandelbi si lasa duk aseˈ Isa Almasihin duk pasōngun bi pangataˈubi iyehin. Iye Panuhutanten bi duk manimbul kitehin bi. Subey iye pinudji kuweˈitu sampay salama-lama. Amin. Wassalam

1 Yahiya

1

2

3

4

5

Tagnaˈ sulat amban Yahiyahin

Pahāti sabab meˈ tellu sulat amban Yahiyahin

Si Yahiya inin dangan meˈ sampūˈ duk duwe tapeneˈ si Isa Almasi dinaˈakne magmahalayak lapalnen. Panulat Yahiya sulatne inin, bahiˈ ne iye.

Sulatne tagnaˈin pinasampay si kēmon masandel pu si Isa Almasi si kalahat-lahatanin. Masa miyaˈan niyaˈ meˈ aˈa magtoloˈ manggaˈi mabennalin. Paˈin meˈ sinduwehin weˈ si Isa dumaˈin Anak Tuhanin saguwaˈ manusiyaˈ hadja. Meˈ sinduwehin isab magpaˈin weˈ Anak Tuhanin gaˈ bakas magbaran manusiyaˈ. Duk niyaˈ pe meˈ panoloˈ seddili.

Si sulatne inin magaka Yahiya pinapastiˈ weˈ si Isa Almasi bennal Anak Tuhanin duk bennal isab iye manusiyaˈ.

Sessaˈanne isab meˈ aˈahin weˈ subey pandogahande teˈed meˈ magtoloˈ si siyehin bang magsaliˈ ke panoloˈden duk toloˈ Almasihin supaya halliˈande toloˈ manggaˈi mabennalin.

Papastiˈne isab tuˈu weˈ kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasihin duk mamalasa si Tuhanin subey isab kalasahande meˈ pagkasiden.

Kaduwe sulatnen pinasampay si dambuwaˈ “dende tapeneˈ weˈ Tuhanin duk si meˈ anaknen.” Dinaˈak isab siye maglasa-ilasa duk tinoloˈan siye weˈ ne sabab meˈ aˈa magtoloˈ manggaˈi mabennalin.

Katellu sulatnen pinasampay si dambuwaˈ lella inēnan si Gayus. Sinanglitan weˈ ne si Gayus peggeˈ sayuˈ iye duk tinabang weˈ ne meˈ masandel pu si Isa Almasi malumengngan magmahalayakin.

1

Lapal mangurung umulin

1 Sulatante kaˈam sabab Isa Almasi, iye Lapal mangurung umulin. Tagnaˈ awwalley pe teˈed andang ne iye. Takale kami iye missā duk takite kami iye duk meˈ mata kami inin. Aweˈ, takite kami iye duk taˈantan kami duk meˈ tangan kami inin. 2 Pinakitehan iye si bantuk manusiyaˈ. Asal takite kami iye hangkan naksiˈ kami ngakahan kaˈam sabab mangurung umul manggaˈ niyaˈ tamanannen. Tagnaˈley laˈi iye si Samane Tuhanin duk pinakitehan iye si kami. 3 Manjari inaka isab weˈ kami si kaˈam bakas takite duk takale kamihin supaya kaˈam matuk si kami duk kite bi kapagdambuwaˈ duk Samate bi Tuhanin duk sampay Anaknen, Isa Almasi. 4 Sulatante kaˈam inin supaya jukup kēgten bi kēmon.

Tuhanin dantaˈ

5 Inin bakas takale kami amban Isa Almasihin duk aka kami isab si kaˈam: weˈ Tuhanin asal dantaˈ duk gaˈ niyaˈ kalindeman si iye. Hātinen asal gaˈ teˈed niyaˈ duse-dusene. 6 Hangkan bang paˈinte weˈ magdambuwaˈ kite duk Tuhanin bu patennaˈ pe kite dem lindem, hātinen maghinangan pe kite laˈat, magdustaˈ kite. Takite du si meˈ bissāten duk si meˈ hinanganten weˈ magdustaˈ kite. 7 Saguwaˈ bang patennaˈanten dem dantaˈ kuweˈ Tuhanin dem dantaˈ, manjari magdambuwaˈ dem atey kite bi kēmon, duk sabab lahaˈ si Isa, Anak Tuhanin, puwas kēmon duseten duk sutsi ne kite.

8 Bang paˈinte weˈ gaˈ niyaˈ duse-dusete, akkalante hadja diten duk gaˈ niyaˈ kabennal dem ateyten. 9 Saguwaˈ bang bennalante duseten si Tuhan, ampunne duseten duk sutsine ateyten amban kēmon hinangante malaˈatin. Peggeˈ iye inin pananggup Tuhanin duk hinangannen bentel. 10 Bang paˈinte weˈ gaˈ kite bakas magduse, kuweˈ du paˈinte weˈ Tuhanin dustaˈan duk gaˈ ennaˈte meˈ panoloˈnen dem ateyte.

2

Si Isa mapaselletin

1 Meˈ anak-ampuku, sulatante kaˈam inin supaya kaˈam gaˈi magduse. Saguwaˈ bang niyaˈ kapagduse, niyaˈ du pasellet maghāp kite duk Samate Tuhanin. Mapasellet inin si Isa Almasi mabentelin. 2 Duk Isa Almasi tahinang kuluban hep pamuwas duseten bi. Duk dumaˈin hadja duseten bi saguwaˈ sampay duse meˈ manusiyaˈin kēmon pinuwasan weˈ Isa Almasi.

3 Tabugtuˈte bi weˈ kataˈuhante Tuhanin bang tuhutte bi meˈ pangandaˈakannen. 4 Bang niyaˈ aˈa magpaˈin weˈ kataˈuhanne Tuhanin, bu gaˈi du tuhutne meˈ pangandaˈakannen, aˈa miyaˈan dustaˈan duk gaˈ niyaˈ kabennal dem ateynen. 5 Saguwaˈ sasuku manuhut lapal Tuhanin iye mabugtuˈ mamalasa si Tuhanin. Kuweˈ inin pakabugtuˈten weˈ magdambuwaˈ kite duk Tuhanin. 6 Sasuku magpaˈin weˈ magdambuwaˈ iye duk Tuhanin subey kawul-piˈilnen kuweˈ kawul-piˈil si Isa Almasi patuˈune si dunyahin.

Daˈakan baˈahuhin

7 Na, meˈ bagayku kinalasahankun, pangandaˈakan sinulatku si kaˈam inin dumaˈin ne baˈahu. Kemuwebi sandel pu si Isa Almasi, asal luˈu ne si kaˈam daˈakan inin. Inin hep usihat bakas takalebin weˈ subey kaˈam maglasa-ilasa. 8 Saguwaˈ makajari isab kimmatante baˈahu daˈakan sinulatku inin. Pangandaˈakan inin tinuhut weˈ Almasi duk tinuhut isab weˈ bi. Nagnaˈ ne tahalaˈ kalindemanin duk ninag ne dantaˈ teˈedin.

9 Sasuku magpaˈin weˈ dem dantaˈ ne iye, bu bunsi du iye si pagkasine masandel pu si Isa Almasihin, masi du iye dem kalindeman sampay kuweˈitu. 10 Saguwaˈ mamalasa si pagkasine masandel pu si Isa Almasihin, patennaˈannen dem dantaˈ ne duk gaˈ niyaˈ makapagduse iye. 11 Saguwaˈ mabunsi si pagkasinen, dem lindem pe, hātinen maghinangan laˈatan du iye. Lumengngan iye bu gaˈi kataˈuhanne bang tungan iye peggeˈ kuweˈ iye aˈa pessek peggeˈ gaˈi iye makakite dem lindem.

12 Sulatante kaˈam meˈ anak-ampuku, peggeˈ taˈampun ne meˈ dusebin sabab Isa Almasi. 13 Sulatante kaˈam meˈ aˈa bahiˈin, peggeˈ kataˈuhanbi du Almasihin, tagnaˈ awwalley andang ne iye. Sulatante kaˈam meˈ lella mabataˈin, peggeˈ gaˈi kaˈam taboˈo weˈ meˈ sassat nakuraˈ seyitanin.

14 Sulatante kaˈam meˈ anak-ampukun, peggeˈ kataˈuhanbi du Samabi Tuhanin. Sulatante kaˈam meˈ aˈa bahiˈin, peggeˈ kataˈuhanbi du Almasihin, andang ne iye tagnaˈ awwalley. Sulatante kaˈam meˈ lella mabataˈin, peggeˈ pagen dem ateybin. Teteg lapal Tuhanin dem ateybi duk gaˈi kaˈam taboˈo weˈ meˈ sassat nakuraˈ seyitanin.

15 Daˈa kaˈam kahāpan maghinang sa hinangan meˈ aˈa maˈekka tuˈu si dunya inin, duk daˈa kaˈam kahāpan si meˈ bayuˈ-bayuˈan si dunya inin. Sasuku kahāpan si kēmon inin, gaˈi malasa si Samane Tuhanin. 16 Peggeˈ kēmon sukuˈ si dunya inin, hātinen meˈ malaˈat pagnapsuhan baranten, duk meˈ takiteten bu pagnapsuhante, duk meˈ pagabbuhan manusiyaˈin, kēmon inin amban dunya inin hadja duk dumaˈin amban Samate Tuhanin. 17 Palabey du hadja dunya inin duk kēmon pagnapsuhan manusiyaˈin. Saguwaˈ kēmon maghinangan kinabayaˈan Tuhanin, ellum si surgaˈ salama-lama.

Kuntara Almasihin

18 Meˈ anak-ampuku, sōng taˈabut ne gantaˈan dunya inin. Bakas kaˈakahan ne kaˈam weˈ pitu du kuntara Almasihin. Kuweˈitu ekka ne tuˈu meˈ kuntara Almasi hangkan kataˈuhante weˈ tapit ne gantaˈan dunyahin. 19 Meˈ kuntara Almasi inin bakas nuhut kite bi du tagnaˈ. Saguwaˈ tahalaˈ siye amban kite bi peggeˈ gaˈ du siye bennal magdambuwaˈ dem atey duk kite bi. Bang asal magdambuwaˈ dem atey siye duk kite bi, pateteg siˈ siye miyaˈan si kite bi. Saguwaˈ tahalaˈ siye supaya mattan weˈ gaˈ siye magdambuwaˈ dem atey duk kite bi.

20 Saguwaˈ kaˈam dumaˈin kuweˈ siyehin. Bakas ne pinapiyu weˈ Almasi si kaˈam Niyawa Sutsihin hangkan kēmon kaˈam kataˈuhanbi toloˈ mabennalin. 21 Sulatante kaˈam dumaˈin peggeˈ awam kaˈam si toloˈ mabennalin, saguwaˈ peggeˈ kataˈuhanbi du toloˈ mabennalin. Duk kataˈuhanbi isab weˈ gaˈ niyaˈ dustaˈ paguwaˈ amban toloˈ mabennalin.

22 Na, sine teˈ madustaˈanin? Madustaˈanin aˈa magpaˈinin weˈ si Isa dumaˈin Almasihin, iye tapeneˈ Tuhan magbayaˈin. Aˈa magpaˈin inin Kuntara Almasi. Gaˈi iye kahagad si Tuhanin duk si Anaknen. 23 Sasuku magpaˈin weˈ gaˈi iye kahagad weˈ si Isa Anak Tuhanin, gaˈi isab iye kahagad si Tuhanin. Sasuku patampak magpaˈin weˈ si Isa asal Anak Tuhanin, kahagad du isab iye si Tuhanin.

24 Hangkan ennaˈunbi teˈed dem ateybi usihat sabab si Isa Almasi bakas takalebin tagnaˈbi sandel si iye. Bang teteg dem ateybi bakas takalebi miyaˈan, asal magdambuwaˈ ne kaˈam duk Anak Tuhanin sampay Samanen. 25 Bu iye hep inin bakas pananggup Almasihin weˈ urunganne kite bi umul salama-lama.

26 Sulatante kaˈam inin sabab meˈ aˈa manuleyan kaˈam mamadupangin supaya kaˈam taboˈode pasapeˈ amban toloˈ mabennalin. 27 Saguwaˈ bakas ne du pinapiyu weˈ Almasi Niyawanen luˈu dem ateybi hangkan gaˈi ne kaˈam subey tinoloˈan weˈ sine-sine. Toloˈan Niyawa Tuhanin du kaˈam sabab kēmon bayuˈ-bayuˈanin. Kēmon panoloˈnen bennal. Gaˈi iye magdustaˈ. Hangkan tuhutun bi meˈ panoloˈnen supaya kaˈam magdambuwaˈ duk Almasi.

28 Aweˈ, meˈ anak-ampuku, subey kaˈam magdambuwaˈ duk Almasi supaya si ellew papitune balikin, gaˈi kite bi tinalew duk gaˈi kite bi iyaˈ nengge si harapanne. 29 Kataˈuhanbi weˈ bentel Almasi hangkan kataˈuhanbi weˈ sasuku maghinangan mabentelin, anak Tuhanin iye.

3

Meˈ anak Tuhanin

1 Pakale kaˈam. Asal hadje lasa Tuhan si kitehin bi. Hawal hadje lasanen inēnan kite bi weˈ ne meˈ anakne. Duk asal meˈ anak Tuhanin hep kite bi. Peggeˈ meˈ aˈa maˈekka si dunyahin gaˈi kataˈuhande Tuhanin, hangkan gaˈi kite bi kataˈuhande. 2 Meˈ bagayku kinalasahankun, meˈ anak Tuhanin ne kite bi; gaˈ pe kite bi pinakitehan bang manjari ine kite bi. Saguwaˈ kataˈuhante bi weˈ pagbalik Almasi pitu, manjari kuweˈ iyehin ne kite bi peggeˈ kitete bi ne teˈed iyan bantuknen. 3 Sasuku ngase-ngase weˈ ujud kuweˈ Almasihin du iye, subey luwal pasutsine ateynen kuweˈ Almasihin sutsi.

4 Sasuku magdusehin, langgalanne saraˈ Tuhanin peggeˈ bang magduse kite langgalante ne saraˈ Tuhanin. 5 Kataˈuhanbi weˈ pitu Almasi si dunya muwasan duse meˈ manusiyaˈin kēmon bu iye gaˈ teˈed niyaˈ duse-dusene. 6 Hangkan sasuku magdambuwaˈ duk Almasihin, gaˈi ne iye magduse. Sasuku magduse pe, gaˈ bakas tasabutne sabab Almasi duk gaˈ bakas kataˈuhanne Almasi.

7 Meˈ anak-ampuku, pahatul-hatul kaˈam supaya kaˈam gaˈi taboˈo pasapeˈ amban toloˈ mabennalin. Sasuku maghinangan mabentelin, bentel iye kuweˈ Almasihin. 8 Sasuku luwal magdusehin, sukuˈ si nakuraˈ seyitanin iye. Peggeˈ kemuwe tagnaˈ awwalley magduse seyitanin. Duk iye jānnen hangkan Anak Tuhanin pitu si dunya, supaya pakaˈatanne meˈ hinangan seyitanin.

9 Sasuku meˈ anak Tuhanin, gaˈi ne magduse peggeˈ laˈi ne dem ateyde addat Tuhanin. Duk peggeˈ Tuhanin ne samaden, gaˈi ne siye magduse. 10 Inin pagbiddaˈan meˈ anak Tuhanin duk meˈ anak seyitanin: manggaˈi maghinangan mabentelin atawa manggaˈi mamalasa si pagkasinen dumaˈin iye anak Tuhanin.

Maglasa-ilasa kaˈam

11 Tagnaˈbi sandel pu si Isa Almasi iye inin usihat takalebin weˈ subey kite bi maglasa-ilasa. 12 Daˈa kite bi kuweˈ si Kabilin. Si Kabil ley sukuˈ si seyitanin duk pinapatey weˈ ne pungtinaˈinen. Weˈey teˈ pinapatey weˈ ne? Pinapatey weˈ ne peggeˈ meˈ hinangan pungtinaˈinen hāp bu meˈ hinangannen laˈat.

13 Hangkan meˈ kapungtinaˈihanku, daˈa kaˈam ulaliˈ bang kabunsihan kaˈam weˈ meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 14 Kataˈuhante bi weˈ kuweˈitu dumaˈin ne kite bi kuweˈ dalil bakas matey saguwaˈ ellum ne teˈed kite bi. Kataˈuhante bi inin peggeˈ kalasahante bi ne meˈ pagkasiten bi. Manggaˈi mamalasahin, kuweˈ dalil matey pe iye. 15 Sasuku bunsi si pagkasine, kuweˈ du iye bakas mapatey. Duk kataˈuhanbi weˈ aˈa bakas mamapateyin, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama. 16 Kataˈuhante bi bang saˈingge lasa mabennalin, peggeˈ Almasi, sabab lasane si kitehin bi pangalillaˈne umulnen duk matey iye muwasan meˈ duseten bi. Hangkan kite bi isab subey pangalillaˈte bi bisan umulten para si meˈ pagkasiten bi. 17 Bang niyaˈ aˈa taga kaˈelluman bu takitene pagkasinen kasukalan bu gaˈi tabangne sukal pagkasine miyaˈan, hātinen gaˈi iye malasa si Tuhan. 18 Meˈ anak-ampuku, daˈa kite bi malasa si bissā hadja. Saguwaˈ bang paˈinte malasa kite si pagkasiten, subey patoˈote bissāten duk patuhutante hinangan hāp si siye.

Sanyang ateyten si harapan Tuhanin

19 Bang bennal kite malasa si pagkasiten bi, tandaˈ inin weˈ tinuhutten asal toloˈ mabennalin hangkan sanyang dem ateyten si panaˈanan Tuhanin. 20 Bisan paˈin ateyten weˈ bakas kite kapagduse, sanyang du ateyten, peggeˈ kataˈuhante weˈ pasōng kinataˈuhan Tuhanin amban kinataˈuhan ateyten, peggeˈ Tuhanin kataˈuhanne kēmon-kēmonin. 21 Hangkan meˈ bagayku kinalasahankun, bang kataˈuhante dem ateyte weˈ gaˈ niyaˈ dusete, gaˈi kite talew pī si panaˈanan Tuhanin. 22 Ine-ine pākute si Tuhanin tasangkate peggeˈ tuhutte meˈ pangandaˈakannen duk hinangte meˈ makasulut iyehin. 23 Inin pangandaˈakanne si kitehin bi, weˈ subey kite sandel si Anaknen, si Isa Almasi, duk subey isab kite bi maglasa-ilasa sa pangandaˈakan Almasi kitehin bi. 24 Sasuku manuhut meˈ pangandaˈakan Tuhanin, magdambuwaˈ iye duk Tuhanin duk teteg Tuhanin si iye. Kataˈuhante weˈ magdambuwaˈ kite duk Tuhanin sabab Niyawane Masutsi pinatennaˈne dem ateyten.

4

Niyawa Tuhanin duk niyawa amban Kuntara Almasihin

1 Meˈ bagayku kinalasahankun, daˈa magtawus kahagadun bi bang niyaˈ meˈ aˈa magpaˈin weˈ laˈi si siye Niyawa Tuhanin. Subey dahuˈ pandogahanbi meˈ panoloˈden supaya kataˈuhanbi bang bennal laˈi si siye Niyawa Tuhanin atawa gaˈ. Peggeˈ ekka ne meˈ aˈa paguwaˈ si meˈ kalahat-lahatan tuˈu si dunya magmā-mā nabi siye. 2 Kuweˈ inin pangilalehanbi meˈ aˈa palaˈihan Niyawa Tuhanin: sasuku magpaˈin weˈ Isa Almasi bakas pitu si dunya magbaran manusiyaˈ, aˈa miyaˈan palaˈihan Niyawa Tuhanin. 3 Saguwaˈ sasuku magpaˈin weˈ gaˈ Almasihin bakas pitu magbaran manusiyaˈ, gaˈ laˈi si aˈa miyaˈan Niyawa Tuhanin. Saguwaˈ takite si iye weˈ tuhutne pikilan Kuntara Almasihin. Bakas taˈaka ne hep si kaˈam weˈ pitu du Kuntara Almasi inin duk kuweˈitu ekka ne meˈ aˈa si dunyahin nuhut pikilan Kuntara Almasihin.

4 Saguwaˈ, meˈ anak-ampuku, kaˈam iyan sukuˈ si Tuhanin hep. Daˈag weˈ bi meˈ aˈa magmā-mā nabi siye sabab gaˈi du kaˈam taboˈode nuhut meˈ toloˈden. Daˈag siye weˈ bi peggeˈ Niyawa Tuhan dem ateybin balakatan amban niyawa malaˈi si meˈ aˈa manggaˈi manuhut Tuhanin. 5 Meˈ aˈa magmā-mā nabi inin sukuˈ si dunya hep hadja hangkan panoloˈden sabab meˈ bayuˈ-bayuˈan si dunya. Duk pinakale siye weˈ meˈ aˈa sukuˈ si dunyahin, meˈ manggaˈi manuhut Tuhanin. 6 Saguwaˈ kite bi inin sukuˈ si Tuhan. Sasuku mangataˈuhan Tuhanin pakale si kite bi. Sasuku dumaˈin sukuˈ si Tuhanin gaˈi pakale si kite bi. Kuweˈ inin pangataˈuten bang toloˈin amban Niyawa Tuhanin atawa gaˈi.

Tuhanin malasa teˈed

7 Meˈ bagayku kinalasahankun, subey kite bi maglasa-ilasa peggeˈ lasahin amban Tuhan. Sasuku asal mamalasahin, anak Tuhanin iye duk kataˈuhanne Tuhanin. 8 Manggaˈi mamalasahin gaˈi kataˈuhanne Tuhanin peggeˈ Tuhanin malasa hep teˈed. 9 Kuweˈ inin pamakite Tuhan lasane si kitehin: pinapitu weˈ ne si dunya Anakne dambuwaˈ-buwaˈin supaya kite bi taga umul gaˈ tamanan si surgaˈ sabab Anaknen. 10 Lasa mabennalin dumaˈin lasate si Tuhanin, saguwaˈ lasa Tuhan si kitehin. Duk hawal lasane si kitehin pinapitu weˈ ne Anaknen si dunya supaya taˈampun duseten bi sabab iye.

11 Meˈ bagayku kinalasahankun, bang kuweˈ inin hadje lasa Tuhan si kitehin bi, na, kite bi isab subey maglasa-ilasa. 12 Gaˈ niyaˈ aˈa bakas ngite Tuhanin. Saguwaˈ bang kite bi maglasa-ilasa, tuˈu Tuhanin dem ateyte bi. Magkasōng isab lasate bi si Tuhanin duk ujud jukup bang kite bi tattap maglasa-ilasa.

13 Kabugtuˈante bi weˈ magdambuwaˈ kite bi duk Tuhanin duk teteg isab Tuhanin si kite bi peggeˈ pinangurung weˈ Tuhanin Niyawanen si kite bi. 14 Duk bakas takite kami duk naksiˈ isab kami weˈ bakas pinapitu weˈ Tuhanin Anaknen si dunya nimbul meˈ manusiyaˈin kēmon. 15 Sasuku magbennal si meˈ aˈa weˈ si Isa Anak Tuhanin, teteg iye si Tuhan duk teteg Tuhanin si iye. 16 Kataˈuhante bi ne duk ngandel kite bi weˈ kalasahan Tuhanin kite bi.

Tuhanin malasa teˈed, duk sasuku matuyuˈ malasa si Tuhanin duk si pagkasine, teteg iye si Tuhan duk teteg isab Tuhanin si iye. 17 Pinajukup lasate bi si Tuhanin, supaya kite bi gaˈi tinalew si ellew pangahukumne meˈ manusiyaˈin kēmon, peggeˈ kataˈuhante bi weˈ addatte bi tuˈu si dunyahin kuweˈ du addat si Isahin. 18 Lasa mabennalin gaˈi sagetan talew peggeˈ bang asal bennal kite malasa si Tuhan, lanyap talewten. Sasuku tinalew gaˈi pe jukup lasanen peggeˈ talew iye kaw iye ilegga weˈ Tuhanin.

19 Malasa kite bi peggeˈ Tuhanin dehellu mamalasa si kitehin bi. 20 Bang niyaˈ magpaˈin weˈ malasa iye si Tuhan bu kabunsihanne du pagkasinen, magdustaˈ iye. Peggeˈ bang gaˈi iye malasa si pagkasine takitenen, inumey pangalasane Tuhan manggaˈi takitenen? 21 Iye inin daˈakan pinangurung Almasi si kitehin bi weˈ sasuku mamalasa si Tuhanin, subey isab malasa si pagkasinen.

5

Daˈag meˈ sassat si dunyahin

1 Sasuku kahagad weˈ si Isa, Almasihin ne, iye tapeneˈ Tuhan magbayaˈin, anak Tuhanin ne iye. Upama, bang kalasahante aˈahin, kalasahante du isab meˈ anaknen. 2 Hangkan bang malasa kite bi si Tuhan duk tuhutte meˈ pangandaˈakannen, malasa du isab kite bi si meˈ pagkasite bi anak Tuhanin. 3 Hāti mamalasa si Tuhanin, subey tuhutte meˈ pangandaˈakannen. Duk gaˈi du hunit tinuhut meˈ pangandaˈakannen, 4 peggeˈ sasuku meˈ anak Tuhanin, daˈag weˈ de bayuˈ-bayuˈan sassat dem dunyahin. Iye pangandaˈagte bi meˈ sassat dem dunyahin, sandelte bi pu si Isa Almasihin. 5 Sine makadaˈag meˈ sassat dem dunyahin? Sasuku hadja makahagadin weˈ si Isa Anak Tuhanin.

Panaksiˈ sabab si Isa Almasihin

6 Si Isa Almasi Anak Tuhanin. Kataˈuhante iyan peggeˈ pagtuˈu iye si dunya, pinandi iye duk boheˈ duk buˈus lahaˈnen pagmatey iye. Kataˈuhante weˈ iye Anak Tuhanin sabab boheˈ pamandinen duk lahaˈ mabuˈusin, dumaˈin hadja sabab boheˈin. Duk naksiˈ isab Niyawa Tuhanin weˈ toˈo du inin, peggeˈ kēmon pinaˈin Niyawa Tuhanin asal bennal. 7 Manjari, tellu manaksiˈin: 8 Niyawa Tuhanin, boheˈin duk lahaˈin, tellu inin saliˈ panaksiˈden. 9 Kahagadte bi panaksiˈ manusiyaˈin. Pasōng basag panaksiˈ Tuhanin duk iye inin panaksiˈ Tuhan sabab Anaknen. 10 Sasuku sandel si Anak Tuhanin kataˈuhanne dem ateyne weˈ si Isa asal Anak Tuhanin. Saguwaˈ manggaˈi makahagad si Tuhanin kuweˈ paˈinne weˈ magdustaˈ Tuhanin peggeˈ gaˈi kahagadne panaksiˈ Tuhan sabab Anaknen. 11 Iye hep inin panaksiˈ Tuhanin weˈ kaˈurunganne kite bi umul gaˈ tamanan, duk umul salama-lama inin kaˈurungan kite sabab Anaknen. 12 Hangkan sasuku palaˈihan Anak Tuhanin taga umul inin. Saguwaˈ sasuku gaˈi palaˈihan Anak Tuhanin, gaˈ niyaˈ umulne salama-lama.

Umul salama-lamahin

13 Sulatante kaˈam inin supaya kabugtuˈanbi weˈ taga umul du kaˈam salama-lama. Sulat inin para si kaˈam meˈ masandel si Anak Tuhanin. 14 Gaˈi kite tinalew patapit si Tuhan, peggeˈ kabugtuˈante weˈ ine-ine pākute si iye asal pakalene kite basta pinākuten patuhut du si kinabayaˈannen. 15 Duk peggeˈ kataˈuhante weˈ takalene du pamākute si iyehin, kataˈuhante du isab weˈ pangurungne ne kite meˈ pinākute si iyehin.

16 Bang niyaˈ aˈa ngite pagkasine masandel pu si Isahin magduse bu dusenen dumaˈin du katekkahan mulkaˈ Tuhanin, subey pāku-pākuhanne ampun pagkasine miyaˈan si Tuhan. Duk urungan Tuhanin du iye umul basta gaˈ du iye kapagduse duse katekkahan mulkaˈ Tuhanin. Niyaˈ hep duse katekkahan mulkaˈ Tuhanin duk gaˈi kaˈam paˈinanku weˈ subey kaˈam māku-māku si Tuhan para si aˈa makapagduse inin. 17 Kēmon hinangan laˈat duse du, saguwaˈ niyaˈ duse katekkahan mulkaˈ Tuhanin.

18 Kataˈuhante bi weˈ bang aˈahin anak Tuhanin, gaˈi ne iye magduse peggeˈ inipat iye weˈ Anak Tuhanin duk gaˈi iye taboˈo weˈ nakuraˈ seyitanin.

19 Kataˈuhante bi weˈ kite bi sukuˈ si Tuhan, saguwaˈ kēmon meˈ sinduwe si dunyahin si antanan nakuraˈ seyitanin.

20 Kataˈuhante bi weˈ bakas tapitu Anak Tuhanin duk kaˈurunganne kite bi kataˈu hangkan kataˈuhante bi ne Tuhan mabennalin. Duk kite bi asal magdambuwaˈ ne duk Tuhan mabennalin peggeˈ magdambuwaˈ ne kite duk Anaknen, Isa Almasi. Iye ne Tuhan mabennalin duk iye mangurung umul salama-lamahin.

21 Meˈ anak-ampuku, daˈa kaˈam magtuhan si meˈ seddili amban Tuhan mabennalin. Wassalam

2 Yahiya

Kaduwe sulat amban Yahiyahin

1

1 Sulat inin amban aku, Bahiˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Pasampayku inin pī si dende tapeneˈ weˈ Tuhanin duk si meˈ anaknen. Bennal kalasahante kaˈam. Duk dumaˈin hadja aku saguwaˈ kēmon isab mangataˈuhan toloˈ mabennal amban Tuhanin malasa si kaˈam, 2 peggeˈ teteg toloˈ mabennalin dem ateyte bi duk pateteg du si kite bi salama-lama.

3 Karayaw inipat kite bi duk kaˈaseˈan kite bi weˈ Samaten bi Tuhanin duk weˈ Isa Almasi, Anaknen duk karayaw pasanyangde dem ateyten bi. Kēmon inin si kite bi meˈ manuhut mabennalin duk meˈ maglasa-ilasahin.

4 Kēgan ku teˈed pagkaleku weˈ meˈ anaknu sinduwehin nuhut du toloˈ mabennalin kuweˈ pangandaˈakan kite weˈ Samate bi Tuhanin. 5 Na, kuweˈitu niyaˈ pākuku si kaˈam, Dende: subey kite bi maglasa-ilasa. Pangandaˈakan inin dumaˈin ne baˈahu saguwaˈ andang ne inin tuˈu si kite bi kemuwe tagnaˈ sandel kite bi pu si Isa Almasi. 6 Bang malasa kite si Tuhan duk si pagkasiten subey tuhutte meˈ pangandaˈakan Tuhanin. Duk kemuwebi sandel pu si Isa, iye inin pangandaˈakan kaˈamin weˈ subey kaˈam teteg maglasa-ilasa.

7 Ekka ne meˈ aˈa magtoloˈ manggaˈi mabennalin si meˈ kalahat-lahatan tuˈu si dunya. Meˈ aˈa inin gaˈi kahagad weˈ si Isa Almasi bakas pitu si dunya magbaran manusiyaˈ. Meˈ aˈa inin pangakkal teˈed. Siye ne meˈ kuntara Almasihin. 8 Hangkan papateng-pateng kaˈam supaya gaˈi du lepas kēmon bakas pagluˈuganten bi, saguwaˈ supaya jukup du tasangkabi panumbas Tuhan si kaˈamin.

9 Sasuku gaˈi pateteg si meˈ toloˈ Almasihin saguwaˈ palabi iye, gaˈ laˈi si iye Tuhanin. Sasuku pateteg si meˈ toloˈ Almasihin, laˈi si iye kaduwangan Samahin duk Anakin. 10 Hangkan bang niyaˈ aˈa piyu si kaˈam bu seddili meˈ panoloˈnen, daˈa tayimaˈun bi dem lumaˈbi. Daˈa bisan saginahun bi. 11 Peggeˈ sine-sine nagina iye, kuweˈ ne iye matuk si meˈ hinanganne malaˈatin.

12 Ekka pe batang paˈinku si kaˈam saguwaˈ gaˈi ne sulatku. Ngase-ngase du ku weˈ tapiyu ku nindew kaˈam duk kite bi kapagtampak magbissā supaya jukup kēgten bi. 13 Meˈ anak pungtinaˈinun maboˈo bissā weˈ essebde kaˈam. Wassalam

3 Yahiya

Katellu sulat amban Yahiyahin

1

1 Sulat inin amban aku, Bahiˈ meˈ masandel pu si Isa Almasihin. Pasampayku inin si kaˈu, Gayus, bagayku kinalasahankun.

2 Bagayku kinalasahankun, pāku-pākuku si Tuhan, karayaw weˈ hāp du matekka si kaˈuhin duk karayaw biskey du barannun peggeˈ kataˈuhanku weˈ basag du sandelnun. 3 Kēgan ku teˈed pagtekka tuˈu meˈ kapungtinaˈihante sinduwehin duk inakahan ku weˈ de weˈ matuyuˈ du kew nuhut toloˈ mabennalin. Asal kemuwe matuˈuhin teteg kew si toloˈ mabennalin. 4 Gaˈ niyaˈ makakēg ateykun seddili amban bang takaleku weˈ teteg du meˈ kaˈanakankun si toloˈ mabennalin.

5 Bagayku kinalasahankun, asal matuyuˈ kew teˈed ngahatul meˈ kapungtinaˈihante bi masandel pu si Isa Almasihin bisan kaˈam gaˈi magkinataˈu. 6 Bakas magaka-aka siye tuˈu si pagtipunan meˈ masandel pu si Isa Almasihin sabab lasanu si siyehin. Bang palabey siye balik, tabangun koˈ siye duk siye lumanjal si palengngananden. Iye iyan makasulut Tuhanin. 7 Peggeˈ lumengngan siye inin magmahalayak toloˈ Almasihin duk gaˈ siye nayimaˈ tabang ine-ine amban meˈ manggaˈi masandel pu si Isa Almasihin. 8 Hangkan kite bi meˈ tindeg si Isahin, subey siye tabangante bi supaya kite bi sumakup si hinangde magusihat toloˈ mabennalin.

9 Bakas ku maboˈo sulat piyu si meˈ masandel pu si Isa Almasihin, saguwaˈ si Diyotrepes, aˈa mabayaˈ magnakuraˈ si siyehin, gaˈi bisan asipne meˈ pinaˈinku dem sulatkun. 10 Hangkan bang ku piyu, paguwaˈku du kēmon meˈ hinangannen, meˈ pinaˈinne pangalimut-limutne kamihin duk meˈ dustaˈnen. Saguwaˈ gaˈi pe iye kaduhulan si meˈ hinanganne miyaˈan. Tinambahan pe weˈ ne. Gaˈi koˈ isab pagaddatanne meˈ kapungtinaˈihante masandel pu si Isa Almasihin bang siye tekka luˈu, duk saggaˈne koˈ meˈ mabayaˈ mangaddatan siyehin duk patahalaˈne koˈ siye amban langgal.

11 Bagayku kinalasahankun, daˈa batukanun addat malaˈatin saguwaˈ iye batukanun addat mahāpin. Sasuku maghinangan mahāpin, sukuˈ si Tuhan iye. Sasuku maghinangan malaˈatin, gaˈ kataˈuhanne Tuhanin.

12 Kēmon aˈahin hāp bissāden sabab Demetiri. Duk sabab meˈ hinanganne mahāpin takite isab weˈ toloˈ mabennalin tinuhutnen. Padūsku naksiˈan iye duk kataˈuhannu du weˈ bennal panaksiˈkun.

13 Ekka pe batang paˈinku si kaˈu saguwaˈ gaˈi ne sulatku. 14 Ngase-ngase ku magkite du kite mura-mura duk kapagtampak du kite magbissā.

15 Karayaw sanyang dem ateynun.

Kēmon meˈ bagaynun maboˈo bissā weˈ essebde kew. Akahanun aku bagayten bi dangan-dangan weˈ essebku siye. Wassalam

Judas

Sulat amban si Judasin

Pahāti sabab sulat amban si Judasin

Si Judas inin sali si Isa amban saˈi. Magpungtinaˈi si Judas inin duk si Yakub, nakuraˈ meˈ masandel pu si Isa Almasi malaˈi si Awrusalamin.

Pinasampay weˈ si Judas sulatne inin pī si kēmon meˈ masandel pu si Isa Almasi si meˈ kalahat-lahatanin. Sinessaˈan siye weˈ ne dinaˈak teˈed hinalliˈan meˈ guru magtoloˈ manggaˈi mabennalin. Meˈ guru miyaˈan magmā-mā sandel siye pu si Isa Almasi saguwaˈ ekka meˈ hinangande laˈat. Baˈisan siye duk abbuhan. Duk meˈ tindeg si Isa makahagad si toloˈden patuhut ne si siye maghinangan laˈat. Tinoloˈan weˈ si Judas meˈ aˈa taboˈo weˈ meˈ guru miyaˈan supaya siye balik si toloˈ mabennal bakas pamanoloˈ si siye tagnaˈin.

1

1 Sulat inin amban aku si Judas, dambuwaˈ daraˈakan Isa Almasi duk pungtinaˈi si Yakub. Pasampayku sulat inin piyu si kaˈam meˈ tapeneˈ Tuhanin. Kinalasahan kaˈam weˈ Samate bi Tuhanin duk inipat kaˈam weˈ Isa Almasi. 2 Pāku-pākuku si Tuhan karayaw magkasōng aseˈne duk lasane si kaˈamin duk pasōng pasanyangne dem ateybin.

3 Meˈ bagayku kinalasahankun, bayaˈ teˈed kaˈam sulatanku sabab katimbulanten bi saliˈ-saliˈ, saguwaˈ niyaˈ seddili subey akaku si kaˈam kuweˈitu. Subey dahuˈ kaˈam sulatanku nessaˈan kaˈam, amey-amey tenggehanun bi teˈed toloˈ mabennal kinahagadbin. Meˈ toloˈ inin pinakataˈu weˈ Tuhanin si kite bi meˈ aˈanen duk ganap ne meˈ toloˈ inin, gaˈ niyaˈ kulangne. 4 Hangkan kaˈam sessaˈanku peggeˈ niyaˈ meˈ aˈa gaˈi talew si Tuhan iyuˈ ne palagumey si kaˈam bu gaˈ kataˈuhanbi. Meˈ aˈa inin pinindahan weˈ de toloˈ sabab lasa duk aseˈ Tuhanten bi duk siye tapaghinangan laˈat. Meˈ aˈa inin gaˈi kahagad pu si Isa Almasi, Amute duk Panuhutante bi dambuwaˈ-buwaˈin. Tasulat hep dem kitab awwalley weˈ ilegga du meˈ aˈa kuweˈ siye inin.

5 Bisan du inin kataˈuhanbi ne, batang hadja kaˈam paˈessebanku sabab meˈ bangsa Israˈilin masade tabanyagaˈ si lahat Misil. Pinaluwas siye weˈ Tuhanin amban lahat Misil saguwaˈ puwas miyaˈan pinapatey du weˈ ne meˈ manggaˈ makahagad si iyehin. 6 Duk essebun bi isab meˈ malaˈikat mangalebbahan kapatut pinasukuˈ Tuhan si siyehin duk mangambanan lugal pamatennaˈan Tuhan siyehin. Kinarena siye salama-lama duk kinalabusu siye weˈ Tuhanin dem lindem bitu-bituhan sampay taˈabut ellew mahadje pangahukum Tuhan siyehin. 7 Essebun bi isab meˈ aˈa malaˈi si Sodom duk si Gomorahin duk si meˈ puweblo mapaliputin. Kuweˈ siye meˈ malaˈikat miyaˈan peggeˈ gaˈi patut hinanganden. Dumaˈin hadja meˈ dende saweˈde magkahinanganin saguwaˈ bisan duk pagkaside lellahin maghinangan siye meˈ kasabulan. Pinatekkahan siye ebbut gaˈ niyaˈ kapalemne pangalegga siye supaya niyaˈ pamintangan meˈ manusiyaˈin kēmon.

8 Na, damikkiyan isab meˈ aˈa pinaˈinku mapalagumey si kaˈamin. Niyaˈ koˈ taginepde bu peggeˈ tinuhut weˈ de, inūtan weˈ de napsu baranden. Gaˈi siye ngatu pagbayaˈan weˈ Tuhanin. Bissāhande sampay meˈ malaˈikat si surgaˈin. 9 Bisan du hatiˈ si Mikaˈil, malaˈikat nakuraˈin, gaˈ inin bakas tahinangne. Masa pagsasaˈde duk nakuraˈ seyitanin, sakaliˈ siye magsuweyan bang sine subey mangeddoˈ bangkey si Musahin, gaˈ du iye makatawakkal missā-missāhan nakuraˈ seyitanin. Paˈinne hadja, “Bayaˈ-bayaˈ Tuhanin.” 10 Saguwaˈ meˈ aˈa pinaˈinku inin, bissā-bissāhande manggaˈi tahātiden. Kuweˈ siye meˈ hayep, gaˈi taˈu mikil saguwaˈ hinangde hadja sasuku kinabayaˈan baranden duk inin makapagkaˈat siyehin. 11 Asal makaˈaseˈ-aseˈ siye. Binatukan weˈ de meˈ addat si Kabilin, anak Apuˈ Adamin. Tinuhut isab weˈ de hinangan si Balaˈamin. Hawal napsune si sīnin ngatu iye moˈo meˈ aˈahin pasapeˈ amban Tuhan basta tinangdanan hadja iye. Duk kuweˈ si Kora manungkaˈan si Musa awwalley, sinungkaˈan isab weˈ de Tuhanin duk ujud magmula du siye kuweˈ si Korahin. 12 Meˈ aˈa inin magsabul si meˈ pagjamu-jamuhan hinangbi tandaˈ weˈ magdambuwaˈ atey ne kaˈam. Gaˈi siye iyaˈ pasawu si kaˈam bu laˈat meˈ hinanganden. Iye hadja tapikilden nganduhulan diden. Kuweˈ siye gabun taboˈo baliyu gaˈ bisan da pettak ulan laboˈ weˈ de. Kuweˈ isab siye kayu gaˈi buwaˈ bisan musim pagbuwaˈne. Bu dumaˈin hadja gaˈi buwaˈ saguwaˈ matey ne teˈed duk bineddutan sampay gamutnen. 13 Kuweˈ isab siye meˈ goyak si tahikin bang lahat-lahat duk meˈ hinangande makaˈiyaˈ-iyaˈin pastiˈ takite kuweˈ bukal tahikin. Kuweˈ isab siye meˈ poteˈan magpinda-pinda palaˈihanden, gaˈi ne tapamandogahan. Niyaˈ ne andang panyap Tuhanin patennaˈan meˈ aˈa inin dem lindem bitu-bituhan duk laˈi siye salama-lama.

14 Si Nabi Idris ley, kapituˈ pangkat tubuˈ si Apuˈ Adamin, magpaˈal awwalley sabab meˈ aˈa kuweˈ inin du isab. Paˈinne, “Pakale kaˈam! Pitu du iyan Panuhutanten bi magtuhut duk ibu-ibuhan meˈ malaˈikatnen 15 ngahukum kēmon meˈ aˈahin. Laboˈanne hukuman kēmon manggaˈi matalew si Tuhanin peggeˈ bakas maghinangan siye meˈ hinangan kabunsihan Tuhanin duk peggeˈ luwal bakas bissā-bissāhande pangkal Tuhanin.”

16 Meˈ aˈa tinaˈatku inin luwal sāk si Tuhan duk luwal siye nusunan saweˈden. Tagam ne siye nganduhulan bisan ine-ine napsu baranden. Magabbu teˈed siye sabab diden duk pandey siye nanglitan saweˈden supaya tatuhut kinabayaˈanden.

17 Saguwaˈ meˈ bagayku, esseb-essebun bi teˈed bakas inaka si kaˈam weˈ meˈ aˈa kawakilan Panuhutanten bi Isa Almasi. 18 Paˈinde hep si kaˈam, “Bang sōng kiyamat ne, niyaˈ iyan meˈ aˈa piyu si kaˈam, meˈ aˈa luwal ngūtan napsuden. Hinangde kaˈam iyan dagey.” 19 Meˈ aˈa inin pagpaˈilde meˈ tindeg si Isahin. Iye tinuhutden napsu baranden. Gaˈ laˈi si siye Niyawa Tuhanin. 20 Saguwaˈ kaˈam, meˈ bagayku, magasig-inasig kaˈam supaya ngabasag sandelbi si Tuhanin duk pateteg kaˈam si meˈ toloˈ Tuhan kinahagadbin. Bang kaˈam ngampun si Tuhan tuhutun bi pamanoloˈ Niyawa Sutsi si kaˈamin. 21 Pateteg kaˈam si lasa Tuhanin sābubi mangagad-ngagad Panuhutanten bi Isa Almasi ngurungan kaˈam umul gaˈ tamananne peggeˈ maˈaseˈ iye si kaˈam.

22 Niyaˈ luˈu meˈ aˈa nuhut Almasi saguwaˈ duwe-duwehan pikilanden. Pakitehanun bi aseˈbin si siye. 23 Meˈ sinduwehin isab, meˈ sōng taboˈo si kalaˈatanin, tabangun bi siye amban dem kasiya-siyahanden kuweˈ aˈa tinabangan amban dem lumaˈ eggas. Meˈ aˈa sinduwehin isab, subey kaˈam maˈaseˈ si siye saguwaˈ subey kaˈam pahatul-hatul kaw kaˈam kaleggeyan weˈ de. Maˈaseˈ kaˈam si siye saguwaˈ subey kabunsihanbi meˈ hinangande malaˈatin.

24 Tuhanin, taˈipatne kite supaya kite gaˈi taboˈo magduse. Iye hadja makaˈānan duseten supaya gaˈ niyaˈ takitene dusete bang ne kite binoˈo si panaˈananne. Asal magkēg teˈed kite bi laˈi si panaˈananne masahayahin. 25 Iye Tuhan dambuwaˈ-buwaˈin duk tinimbul kite bi weˈ ne. Pudjite bi Tuhanin palabey amban Isa Almasi, Panuhutanten bi. Pudjite bi Tuhanin, iye tamanan mabangsahanin duk mabalakatanin duk iye magbayaˈin amban awwal tagnaˈ sampay maˈin duk sampay salama-lama. Amin. Wassalam

Meˈ Pinakitaˈu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Meˈ pinakitaˈu pu si Yahiyahin

Pahāti sabab meˈ pinakitaˈu pu si Yahiyahin

Panulat si Yahiya sulatne inin, bahiˈ ne teˈed iye. Laˈi iye miyaˈan patennaˈ si pūˈ dikiˈ-dikiˈ inēnan Patmos. Puˈunne tapī laˈi peggeˈ kaˈastelan iye weˈ meˈ nakuraˈ si gubelno Romahin sabab pagusihatne sabab si Isa Almasihin. Hangkan pinatahalaˈ iye weˈ de amban lahatne duk pinatennaˈ iye laˈi si pūˈ miyaˈan. Kuweˈ du iye kinalabusu. Panulat si Yahiya inin, sōng ne taˈabut kamateynen.

Sinulat weˈ Yahiya inin pangasigne atey meˈ masandel pu si Isahin. Masa miyaˈan niyaˈ daˈakan amban Sultan Nakuraˈ si lahat Romahin weˈ sasuku kahagad pu si Isa Almasi subey bininasa. Duk ekka ne siye matey sabab paminasa siyehin.

Inaka weˈ Yahiya tuˈu meˈ bayuˈ-bayuˈan pinakitaˈu si iye weˈ Tuhanin pasal meˈ maˈumantag tuˈu si dunyahin bang sōng balik ne si Isa duk bang kiyamat ne dunyahin. Ekka meˈ makaˈulaliˈ pinakitehan si iye bu kēmon miyaˈan lalem hātinen. Si Isa tuˈu dem libru inin inēnan “Bili-bilihin” peggeˈ kamateyne matuˈuhin kuweˈ iye dalil bili-bili pagkuluban pamuwas duse manusiyaˈin kēmon. Pastiˈ teˈed tuˈu weˈ nakuraˈ seyitanin daˈag du weˈ Isa Almasi duk iye du magbayaˈ si kēmon-kēmonin.

1

1 Sulat inin sabab meˈ pinakitaˈu weˈ Isa Almasihin. Pinagintaˈu inin weˈ Tuhanin pu si Isa Almasi supaya tapakitene si meˈ daraˈakan Tuhanin bang ine sōng maˈumantag si pasōnganin. Pinagintaˈu inin weˈ Almasi si daraˈakannen, Yahiya. Dinaˈak weˈ ne malaˈikatnen pī pu Yahiya ngakahan iye sabab meˈ inin. 2 Manjari sinulat isab weˈ Yahiya kēmon bakas takitenen. Inaka weˈ ne dem sulat inin meˈ lapal Tuhanin duk toloˈ mabennal bakas pinakitaˈu weˈ Isa Almasi si iyehin. 3 Manjari, sine-sine matsa sulat inin kēgan du duk kēgan du isab sine-sine mapakale si meˈ paˈalan inin duk manuhut meˈ dem sulat inin. Peggeˈ tapit ne kaˈumantagne inin kēmon.

Tagnaˈ sinulat Yahiya si meˈ pituˈ pagtipunanin

4 Sulat inin amban aku, Yahiya. Pasampayku sulat inin pī si meˈ pituˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si Tuhan malaˈi si lahat Asiyahin. Karayaw kaˈam ipat Tuhanin duk karayaw pasanyangne dem ateybin. Iye Tuhan manggaˈi mapinda kemuwe tagnaˈ awwalley sampay kuweˈitu duk sampay salama-lama. Karayaw isab kaˈam ipat Niyawa Tuhanin duk karayaw pasanyangne dem ateybin. Niyawa Tuhanin laˈi si harapan paningkoloˈan Tuhanin. 5 Karayaw isab kaˈam ipat Isa Almasi duk karayaw pasanyangne dem ateybin. Isa Almasi kapangandelan teˈed meˈ bissānen. Iye dehellu-dehellu pinakellum balik amban meˈ pateyin. Duk iye isab magbayaˈ si kēmon taga kapatut dem dunya inin.

Malasa teˈed iye si kite bi. Matey iye supaya tapuwasanne meˈ duseten bi. 6 Hininang kite bi weˈ ne bangsa sultan duk meˈ imam supaya kite bi maghinang si Samanen, Tuhanin. Hangkan subey pudjite bi Isa Almasi duk karayaw magbayaˈ iye salama-lama. Amin.

7 Pakale kaˈam. Pitu du Isa Almasi patuhutan inalak. Kēmon aˈahin takitede du iye sampay meˈ aˈa mamapatey iyehin. Kēmon aˈa amban meˈ kabangsa-bangsahan si dunyahin magdukka du sabab hukuman sōng pinatekkahin. Aweˈ, toˈo du teˈed inin. Amin.

8 Missā Tuhanin, iye Panuhutan Mabalakatanin, “Aku tagnaˈan kēmon-kēmonin duk aku panambusannen,” paˈin Tuhanin, iye manggaˈi mapinda kemuwe tagnaˈ awwalley sampay kuweˈitu duk sampay salama-lama.

Pabagala Isa Almasi

9 Aku inin Yahiya, pungtinaˈibi peggeˈ saliˈ kite bi sandel pu si Isa. Saliˈ isab kite bi magsandal kabinasahan matekka si meˈ masumakup dem pagbayaˈan Tuhanin. Bakas pinatahalaˈ ku dinaˈak pī si pūˈ inēnan Patmos, peggeˈ bakas magusihat ku lapal Tuhanin duk toloˈ mabennal pinakitaˈu weˈ si Isahin. 10 Manjari, dambuwaˈ ellew, ellew pamudji Panuhutanin, pagbayaˈan ku weˈ Niyawa Tuhanin. Makakale ku suwala basag kuweˈ hellingan tabuliˈ amban bukutanku. 11 Paˈin suwalahin, “Sulatun kēmon takitenun bu paboˈohanun pī si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin si meˈ pituˈ puweblo inin: si Epesus, si Ismirna, si Pergamo, si Tatira, si Sardis, si Piladelpi duk laˈi si Laodikea.”

12 Manjari paharap ku pī mayam bang sine mamissā si aku miyaˈan. Niyaˈ kiteku laˈi pituˈ tengenan payitaˈan bulawan. 13 Duk laˈi si tengngaˈ-tengngaˈ meˈ tengenan payitaˈan miyaˈan, niyaˈ dangan nengge-nengge kuweˈ bantuk manusiyaˈ. Jubanen umabut si bettisne duk niyaˈ pekkes dākannen bulawan. 14 Kōknen poteˈ kuweˈ gapas duk matanen kuweˈ kayat ebbut. 15 Bettisnen ngillap kuweˈ tumbaga bakas pinadem ebbut bu ilanuˈan. Suwalanen kuweˈ begeddu bessey boheˈ hadje. 16 Si tanganne kanawanin niyaˈ antananne pituˈ poteˈan duk niyaˈ paluwas amban behene bessi, talem matanen kaduwembiyaˈ. Luwenen sahaya kuweˈ silak ellewin bang lettu ne. 17 Pagkiteku iye, magtawus ku hebbaˈ si antag bettisne. Kuweˈ ku aˈa matey. Saguwaˈ binettad weˈ ne tanganne kanawanin si aku duk paˈinne, “Daˈa kew talew. Aku tagnaˈan kēmon-kēmonin duk aku panambusannen. 18 Aku maˈellumin. Bakas ku matey saguwaˈ ellum ne ku salama-lama. Aku taga kapatut magbayaˈ si meˈ mamateyin duk bang tungan siye papīku si ahilat. 19 Sulatun,” paˈinne, “kēmon meˈ takitenun, meˈ maˈumantag kuweˈituhin duk meˈ pinaˈantag si sinōngin. 20 Akaku ne kuweˈitu bang ine hāti meˈ pituˈ poteˈan si tanganku kanawanin duk hāti tengenan payitaˈan bulawan pituˈin, gaˈ kinataˈuhan matuˈuhin. Iye inin hātinen: pituˈ poteˈanin, siye mangantanan meˈ pituˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin. Duk pituˈ tengenan payitaˈanin siye meˈ pituˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

2

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Epesusin

1 Paˈinne pe, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Epesusin. Duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku, iye taga poteˈan pituˈ si tanganne kanawanin duk malumengngan si tengngaˈ meˈ pituˈ tengenan payitaˈan bulawanin. 2 Kataˈuhanku du meˈ hinangbin. Kataˈuhanku weˈ lubagan kaˈam maghinang duk matuyuˈ kaˈam magsandal bisan ine-ine kasigpitanbin. Kataˈuhanku isab weˈ gaˈi kaˈam kasulutan si meˈ hinangan meˈ aˈa malaˈat iyan duk bakas ne tapaliksaˈ weˈ bi meˈ aˈa maluˈu magmā-mā kawakilan siye duk kataˈuhanbi ne weˈ dustaˈan siye. 3 Asal matuyuˈ kaˈam magsandal kasigpitan sababku duk teteg teˈed sandelbin si aku. 4 Saguwaˈ niyaˈ panallaˈanku kaˈam: gaˈi ne kaˈam malasa si aku kuweˈ tagnaˈin. 5 Hangkan hep esseb-essebun bi lasabi si aku tagnaˈin duk pagsusunanun bi duk lebbahanun bi ne dusebin. Bu hinangun bi ne meˈ hinangan mahāp hininangbi tagnaˈin peggeˈ bang gaˈi lebbahanbi dusebin, piyu ku duk ānanku du tengenan payitaˈanbin amban lugalnen. 6 Saguwaˈ kahāpan ku isab si kaˈam peggeˈ kabunsihan weˈ bi hinangan meˈ aˈa manuhut Nikolaihin, saliˈ du isab duk bunsiku si meˈ hinanganden.

7 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

Paˈinne pe, “Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin urunganku iye kapatut mangan buwaˈ kayu amban poˈon kayu mangurung umul malaˈi si palaˈihan Tuhanin.”

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Ismirnahin

8 Manjari missā iye si aku balik, paˈinne, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Ismirnahin, duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku. Aku tagnaˈin duk aku isab tamanannen; aku bakas mamateyin bu ellum ku balik. 9 Kataˈuhanku du meˈ kasusehanbin; kataˈuhanku weˈ miskin kaˈam saguwaˈ iye matoˈohin dayahan du kaˈam si surgaˈ. Kataˈuhanku isab weˈ binissā-bissāhan laˈat kaˈam weˈ meˈ aˈa magmā-mā Yahudi siye, meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, bu gaˈi iyan toˈo. Meˈ tindeg seyitanin siye. 10 Daˈa kaˈam tinalew ine-ine kabinasahan tekka si kaˈam. Pakale kaˈam! Sōng suleyan seyitanin du kaˈam iyan; niyaˈ kaˈam iyan inisi dem kalabusu duk bininasa kaˈam dem sampūˈ bahangi. Saguwaˈ pateteg kaˈam si aku bisan kaˈam pinapatey duk tumbasanku du kaˈam umul gaˈ tamananne.

11 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

Paˈinne pe, “Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin gaˈi iye pinapeddiˈan si narkaˈ, iye pinaˈin kamatey kaminduwenen.”

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Pergamohin

12 Manjari missā ne isab iye si aku, paˈinne, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan sukuˈ si aku si lahat Pergamohin duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku, iye taga bessi matalem matane kaduwembiyaˈin. 13 Kataˈuhanku du bang antag patennaˈanbin. Luˈu kaˈam si lahat mabantu pagsumbahan nakuraˈ seyitanin. Saguwaˈ teteg du kaˈam nuhut aku duk gaˈ du lebbahanbi sandelbi si akuhin bisan masa pamapatey pu Antipasin. Matuyuˈ hep iye magmahalayak lapalkun hangkan iye pinapatey luˈu si lahat seyitan iyan. 14 Saguwaˈ niyaˈ panallaˈanku kaˈam: niyaˈ kaˈam luˈu nuhut toloˈ si Balaˈamin. Masa awwalley tinoloˈan hep weˈ si Balaˈam si Balak bang inumey duk taboˈone magduse meˈ aˈa Israˈilin. Taboˈo siye weˈ ne magduse sakaliˈ ne siye mangan kinakan sinōngan si meˈ tuhan-tuhanin duk magjina ne siye. 15 Damikkiyan, niyaˈ du isab luˈu si kaˈam nuhut toloˈ si Nikolaihin. 16 Hangkan hep, pagsusunanun bi ne meˈ dusebin duk lebbahanun bi ne. Peggeˈ bang gaˈi, piyu ku si kaˈam mura duk atuhanku siye. Iye pangatukun bessi mapaluwas amban dem behekun.

17 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

Paˈinne pe, “Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin urunganku iye kinakan amban dem surgaˈ inēnan manna. Urunganku isab siye dangan-dangan batu poteˈ duk laˈi tasulat ēnde baˈahuhin. Gaˈ niyaˈ ngataˈuhan ēn miyaˈan luwal hadja pangurungan iyehin.”

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Tatirahin

18 Manjari paˈinne pe si aku, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Tatirahin duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku, Anak Tuhanin. Matakun kuweˈ bantuk kayat ebbut duk bettiskun ngillap kuweˈ tumbaga bakas ilanuˈan. 19 Kataˈuhanku du meˈ hinangbin. Kataˈuhanku weˈ hadje lasabin duk basag isab sandelbin. Matuyuˈ kaˈam nabangan saweˈbi duk matuyuˈ kaˈam magsandal kasigpitan. Kataˈuhanku mas hāp hinanganbin kuweˈitu amban tagnaˈin. 20 Saguwaˈ niyaˈ panallaˈanku kaˈam: niyaˈ luˈu dende si kaˈam inēnan Jesebel magmā-mā weˈ iye dambuwaˈ nabi magpalataˈ lapal Tuhanin. Pasagadanbi hadja iye magtoloˈ si meˈ daraˈakankun bu sabab pagtoloˈnen tapadupang ne siye hangkan taboˈo ne siye magjina duk mangan meˈ kinakan bakas sinōngan si meˈ tuhan-tuhan. 21 Bakas ne iye sessaˈanku dinaˈak magsusun ne duk ilebbahan ne dusene magjinahin, saguwaˈ gaˈi iye ngatu. 22 Pakale kaˈam, patekkahanku du iye saki boˈone pabāk. Kēmon isab saweˈne bakas magjinahin pahunitanku teˈed. Bang gaˈi pagsusunande duk lebbahande hinangande duk dende iyan, asal patekkaku inin si siye mura. 23 Duk papateyku kēmon manuhut toloˈ dende iyan supaya kataˈuhan meˈ masandel si aku si meˈ pagtipunanin kēmon, weˈ aku mangataˈuhan bang ine diyalem atey duk diyalem pikilan manusiyaˈin. Duk tumbasanku meˈ hinangbin dangan-dangan mapataˈ si kaˈamin.

24 “Saguwaˈ niyaˈ kaˈam luˈu si Tatira, gaˈ du tuhutbi toloˈ malaˈat inin. Gaˈ taˈayabi iye inēnande toloˈ malalem amban seyitanin. Na, gaˈ niyaˈ seddili panessaˈku si kaˈam amban inin: 25 kimmatanun bi teˈed ine-ine bakas pinasukuˈ si kaˈamin samantaˈan gaˈi pe ku tabalik piyu. 26-28 Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin duk matuyuˈ nuhut meˈ pangandaˈakankun sampay si kamateyde, urunganku siye kapatut saliˈ kuweˈ pinangurung Samaku akuhin. Urunganku siye kapatut magbayaˈ si meˈ kabangsa-bangsahanin. Basag pagbayaˈden kuweˈ dalil basiˈ gaˈi polong, duk bantaden kuweˈ paliyuk pessaˈ. Pangurungku isab si siye māgahin.

29 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

3

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Sardisin

1 Missā pe iye namba si aku, paˈinne, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Sardisin duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku, iye mangantanan Niyawa Tuhanin duk poteˈan pituˈin. Kataˈuhanku du bang ine hininangbin. Kataˈuhanku isab weˈ ekka magpaˈin weˈ nuhut koˈ teˈed kaˈam kinabayaˈankun, saguwaˈ gaˈi du iyan toˈo. Gaˈi du kaˈam nuhut teˈed. 2 Papateng kaˈam. Papagenun bi sandelbi si akuhin pādpād niyaˈ pe talebbi sandelbi duk du gaˈi tahalaˈ kēmon. Peggeˈ paglilingku meˈ hinanganbin, gaˈi pe tewwaˈ si matahan Tuhankun. 3 Hangkan pikil-pikilun bi meˈ toloˈ mabennal bakas takalebi duk kinahagadbi tagnaˈin. Tuhutun bi teˈed meˈ toloˈ miyaˈan duk pagsusunanun bi meˈ dusebin duk lebbahanun bi ne. Bang gaˈi kaˈam papateng, bessuwang ku hadja iyan tekka piyu si kaˈam kuweˈ aˈa panangkew. Gaˈi iyan bisan kataˈuhanbi bang waktu ine papiyukun. 4 Saguwaˈ niyaˈ pe kaˈam luˈu si Sardis, gaˈ legebi meˈ semmekbin, hātinen gaˈ kaˈam bakas nuhut maghinangan laˈat. Nuhut du kaˈam iyan aku lumengngan magsemmek poteˈ peggeˈ pataˈ kaˈam nuhut aku. 5 Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin pinasemmekan du siye poteˈ kuweˈ miyaˈan duk gaˈi du pasewanku ēnden amban dem libru panulatan ēn meˈ aˈa taga umul gaˈ tamanannen. Duk pabawagku laˈi si panaˈanan Samakun duk meˈ malaˈikatnen weˈ siye inin sukuˈ si aku.

6 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Piladelpihin

7 Duk paˈinne ne isab, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Piladelpihin duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku, iye masutsi duk mabennalin. Aku mangantan kunsiˈ Sultan Daˈudin. Bang lukaku, gaˈ niyaˈ makatambelne. Bang tambelku isab, gaˈ niyaˈ makalukane. 8 Kataˈuhanku du bang ine hinangbin. Kataˈuhanku gaˈi du kaˈam basag. Saguwaˈ matuyuˈ du kaˈam nuhut meˈ toloˈkun duk teteg du kaˈam si aku. Niyaˈ gawang lukaku si kaˈam, gaˈ niyaˈ makatambelne. 9 Pakale kaˈam. Meˈ aˈa maluˈu magmā-mā meˈ Yahudi siye, meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, magdustaˈ hadja siye. Iye matoˈohin, sukuˈ si nakuraˈ seyitanin siye. Daˈakku du siye iyan piyu pasujud si kaˈam duk kataˈuhande du iyan weˈ kaˈam kinalasahankun. 10 Matuyuˈ du kaˈam nuhut pangandaˈakankun weˈ subey kaˈam magsandal. Hangkan ipatte du kaˈam isab supaya gaˈ niyaˈ baya-bayabi bang tekka kasigpitanin si tibuˈukan dunya panuleyan kēmon meˈ aˈa si dunyahin. 11 Mura du ku piyu balik si dunya. Tentemanun bi teˈed kēmon pinasukuˈ si kaˈamin supaya gaˈ niyaˈ makaˈagew pahalaˈbin. 12 Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin, pahadjeku iye si panaˈanan Tuhankun. Pateteg iye laˈi duk gaˈi ne teˈed iye tahalaˈ salama-lama. Sulatku laˈi si baranne ēn Tuhankun duk ēn puweblo Tuhanin, iye inēnan Awrusalam baˈahuhin. Iye inin puweblo duwaˈi du iyan amban surgaˈ, amban Tuhankun. Sulatku isab laˈi si baranne ēnku baˈahuhin.

13 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

Lapal si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ pu si Isa Almasi malaˈi si Laodikeahin

14 Duk paˈinne pe, “Nulat kew si mangantanan si pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si aku si lahat Laodikeahin duk inin sulatun:

“Lapal inin amban aku. Aku inin inēnan si Amin. Kapangandelan ku duk kēmon bissākun bennal. Aku poˈon kēmon pinapanjari weˈ Tuhanin. 15 Kataˈuhanku du meˈ hinanganbin weˈ si ellet nuhut kaˈam duk gaˈi. Dalilnen kuweˈ kaˈam boheˈ gaˈi panas, gaˈi isab haggut. Kabayaˈankun bang nuhut kaˈam aku, nuhut ne teˈed kaˈam, bang gaˈi, na, gaˈi ne teˈed. 16 Saguwaˈ peggeˈ magduwe-duwe pikilanbin sabab aku, kuweˈ dalil boheˈ si ellet panas duk haggut, hangkan luwaˈante du kaˈam iyan amban dem beheku. 17 Paˈinbi weˈ dayahan kaˈam duk hāp kaˈellumanbin. Paˈinbi weˈ gaˈ ne niyaˈ sukalbi. Saguwaˈ iye matoˈohin, kuweˈ kaˈam pessek, gaˈi kataˈuhanbi bang saˈingge teˈed kaˈam. Kaˈaseˈ-aseˈ kaˈam peggeˈ miskin kaˈam, hātinen kulang sandelbin. Kuweˈ isab kaˈam meˈ aˈa gaˈ niyaˈ semmekne. 18 Hangkan sessaˈante kaˈam, subey kaˈam melli amban aku bulawan lunglun duk kaˈam ngadayahan teˈed. Subey isab kaˈam melli amban aku semmek poteˈ panemmekbi dibin duk katampengan baranbin duk kaˈam gaˈi iyaˈ. Duk subey isab kaˈam melli tambal amban aku panambalbi matabin duk ne kaˈam ngite. 19 Sasuku kinalasahankun biˈatanku duk leggaku duk siye ngapetten. Hangkan matuyuˈ kaˈam si hinangan hāp, pagsusunanun bi ne meˈ dusebin duk lebbahanun bi ne. 20 Pakale kaˈam, iyuˈ ku kuweˈ dalil aˈa nengge si gawangbi nuttuk makiluka. Bang niyaˈ aˈa makakale suwalakun bu lukane gawangin, padiyalem ku duk magtuhut kami mangan. 21 Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin urunganku siye kapatut ningkoloˈ si bihingku diyataˈ paningkoloˈankun duk nuhut siye aku magbayaˈ. Kuweˈ du akuhin, tadaˈag weˈ ku nakuraˈ seyitanin duk ningkoloˈ ne ku si bihing Samaku Tuhanin si paningkoloˈannen.

22 “Kēmon kaˈam taga tayingehin, subey pakalebi pinaˈin Niyawa Tuhan si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin.”

4

Pinabagala surgaˈin

1 Puwas miyaˈan niyaˈ ne isab pabagala si aku. Niyaˈ takiteku gawang luka laˈi si surgaˈ.

Duk takaleku ne isab suwala kuweˈ hellingan tabuliˈ bakas mamissā si aku tagnaˈin. Paˈin suwalahin, “Padiyataˈ kew pitu duk pakitehanku si kaˈu bang ine-ine matekka si sinōngin.” 2 Magtawus ku pagbayaˈan weˈ Niyawa Tuhanin duk niyaˈ takiteku si surgaˈ kursi, hātinen paningkoloˈan bangsahan, duk niyaˈ dangan ningkoloˈ laˈi diyataˈne. 3 Luwenen tinglak kuweˈ meˈ palmata mahalgaˈ inēnan jasper duk palmata peyat. Paliput si kursi miyaˈan niyaˈ birarali bantuknen kuweˈ palmata gaddung. 4 Paliput si kursi miyaˈan niyaˈ duwempuk-ampat kursi seddili duk niyaˈ ningkoloˈ laˈi duwempuk-ampat meˈ bahiˈ magsemmek poteˈ duk taga korona bulawan diyataˈ kōkde dangan-dangan. 5 Duk amban kursi si tengngaˈ miyaˈan paguwaˈ lalatin duk letteˈin duk lugungin. Niyaˈ isab pituˈ sulariyan kayat laˈi si harapan kursi miyaˈan. Bang hināti, meˈ pituˈ sulariyan miyaˈan Niyawa Tuhanin. 6 Laˈi isab si harapan kursi miyaˈan, niyaˈ kuweˈ bantuk tahik tilag kuweˈ sāmin.

Duk niyaˈ ampat malaˈikat sakabayuˈ si higad kursi miyaˈan paliput. Meˈ malaˈikat miyaˈan lapat weˈ mata baranden si harapande duk si bukutde. 7 Dambuwaˈ malaˈikat miyaˈan bantuknen kuweˈ luwe limaˈung. Dambuwaˈin isab kuweˈ luwe sapiˈ. Katellunen luwenen kuweˈ manusiyaˈ. Kaˈampatnen kuweˈ manaˈul palayang. 8 Kaniya-kaniya siye ennem peppikden duk lapat siye weˈ mata amban diyalem duk amban bukut. Gaˈ niyaˈ halihande magkalang ellew-sangem. Iye inin kalanganden, paˈinde:

“Sutsi iye. Sutsi iye. Asal sutsi Tuhan Mabalakatanin. Tuhan iye gaˈi pinda kemuwe awwal tagnaˈley sampay kuweˈitu duk sampay salama-lama.”

9 Magkalang meˈ ampat malaˈikat miyaˈan mudji Tuhan maˈellum salama-lamahin. Pinahadje iye weˈ de duk magsukul siye si iye. Kahabaˈ siye magkalang, 10 pasujud duwempuk-ampat meˈ bahiˈin paharap pī si Tuhan maningkoloˈ si kursihin duk pinudji weˈ de Tuhan maˈellum salama-lamahin. Duk binettad weˈ de korona bulawan diyataˈ kōkden pī si harapan kursihin duk paˈinde,

11 “Kaˈu Panuhutan kamihin duk Tuhan kamihin. Pataˈ kew pinudji duk pinahadje peggeˈ balakatan kew teˈed.

Kaˈu mamapanjari kēmon-kēmonin.

Amban bayaˈnu hangkan siye pinapanjari duk hangkan siye ellum.”

5

Katas ilikidin duk bili-bilihin

1 Manjari takiteku weˈ maningkoloˈ si kursi miyaˈan niyaˈ antananne katas ilikid si tanganne kanawanin. Katas ilikid miyaˈan tasulatan diyalem-bukut duk ilekket sīngnen mimpituˈ supaya gaˈi taluka. 2 Duk niyaˈ takiteku malaˈikat basag manamal missā papales, paˈinne, “Niyaˈ ke tuˈu pataˈ ngānan meˈ lekket katas ilikid inin bu ngalukane?” 3 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ takasuwaˈ diyataˈ langit atawa si dunya atawa si ahilat taga kapatut ngaluka katas ilikid miyaˈan bu matsa bang ine bakas sinulat diyalemnen. 4 Magtangis ku teˈed peggeˈ gaˈ niyaˈ takasuwaˈ bisan dangan pataˈ ngaluka katas ilikid miyaˈan duk matsane. 5 Manjari dangan meˈ bahiˈin missā si aku, paˈinne, “Daˈa kew magtangis. Payamanun. Tadaˈag ne nakuraˈ seyitanin weˈ Isa Almasi, iye inēnan Limaˈung amban bangsa Yudahin; tubuˈ Sultan Daˈud iye duk bangsahan iye. Hangkan pataˈ iye ngānan pituˈ lekketin duk ngaluka katas ilikidin.”

6 Manjari niyaˈ takiteku kuweˈ Bili-bili nengge laˈi si antag kursihin, si tengngaˈ meˈ ampat malaˈikat sakabayuˈin duk meˈ duwempuk-ampat bahiˈin. Niyaˈ takiteku si baran Bili-bilihin tandaˈ weˈ bakas pinapatey iye. Niyaˈ pituˈ tandukne duk pituˈ isab matanen. Meˈ pituˈ matane miyaˈan tandaˈ Niyawa Tuhan pinapitune si tibuˈukan dunyahin. 7 Manjari pasōng Bili-bili miyaˈan pī si maningkoloˈ si kursihin bu ineddoˈ weˈ ne katas ilikidin amban tanganne kanawanin. 8 Sakaliˈ miyaˈan eddoˈne, magtawus pasujud si iye ampat malaˈikat sakabayuˈin duk duwempuk-ampat meˈ bahiˈin, bahasa mudji iye. Dangan-dangan meˈ bahiˈin niyaˈ antanande alpa duk tugtugan bulawan pennoˈ weˈ kamanyan. Peggeˈ bengngi kamanyan miyaˈan tandaˈ meˈ pangampun meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin. 9 Duk magkalang siye kalangan baˈahu, paˈinde,

“Kaˈu hadja dendangan taga kapatut ngeddoˈ katas ilikid iyan duk ngānan lekketnen.

Taga kapatut kew peggeˈ bakas kew pinapatey, duk lahaˈnu mabuˈusin iye mangalekkat meˈ aˈahin supaya siye manjari meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin.

Meˈ aˈa inin amban kēmon kabangsa-bangsahan, amban kēmon bissāhan, amban kēmon kalahat-lahatan duk amban kēmon pagsultanan.

10 Hininang siye weˈ nu bangsa sultan duk meˈ imam supaya siye maghinang si Tuhan.

Duk magbayaˈ siye si dunya si pasōngan.”

11 Manjari mayam ku balik duk makakale ku suwala meˈ malaˈikat ibu-ibuhan. Nengge siye ngaliput kursihin duk ampat malaˈikat sakabayuˈin duk duwempuk-ampat meˈ bahiˈin. 12 Magkalang siye pinapales, paˈinde,

“Bili-bili bakas pinapateyin pataˈ pinudji.

Hadje teˈed kapatutnen.

Lalem teˈed kataˈunen.

Basagan iye manamal duk dayahan teˈed iye.

Addatante bi iye.

Pahadjete bi iye.

Pudjite bi iye.”

13 Manjari takaleku isab magkalang kēmon bakas pinapanjari weˈ Tuhan diyataˈ langitin duk si bulakin duk si ahilatin duk dem tahikin. Aweˈ, kēmon-kēmonin bakas pinapanjari dem alamin magkalang siye, paˈinde,

“Pudjite bi maningkoloˈ si kursihin.

Pudjite bi Bili-bilihin.

Pagaddatante bi duk pahadjete bi iye salama-lama,

peggeˈ iye mabalakatanin.”

14 Ampat malaˈikat sakabayuˈin nambag, paˈinde, “Amin.” Ubus duwempuk-ampat meˈ bahiˈin pasujud duk mudji.

6

Meˈ lekketin

1 Manjari sābuku mamayamin, inānan weˈ Bili-bilihin tagnaˈ lekket si katas ilikidin. Duk takaleku dambuwaˈ amban ampat malaˈikat sakabayuˈin ngalingan. Suwalanen kuweˈ lugung. Paˈin malaˈikatin, “Pī ne kew palanjal.” 2 Manjari ngite ku kuraˈ poteˈ paguwaˈ. Manguraˈin ngantan panaˈ. Duk niyaˈ pī mettad korona bulawan diyataˈ kōkne. Manjari palanjal ne iye pī magbonoˈ duk luwal iye ngandaˈag kemuwe matuˈuhin sampay kuweˈitu.

3 Manjari inānan ne isab weˈ Bili-bilihin kaduwe lekket si katas ilikidin. Duk takaleku kaduwe malaˈikat sakabayuˈin ngalingan, paˈinne, “Palanjal ne kew.” 4 Magtawus niyaˈ kuraˈ seddili paguwaˈ, peyat manamal. Manguraˈin inurungan bessi tahaˈ duk inurungan iye kapatut ngānan kasanyangan amban dem dunya duk nasew meˈ aˈahin duk siye magbonoˈ-binonoˈ.

5 Manjari inānan weˈ Bili-bilihin katellu lekket si katas ilikidin duk takaleku katellu malaˈikat sakabayuˈin ngalingan, paˈinne, “Palanjal ne kew.” Pagpayamku niyaˈ takiteku kuraˈ ittem paguwaˈ. Manguraˈin niyaˈ antananne timbangan. 6 Manjari niyaˈ kuweˈ suwala takaleku paguwaˈ amban dem tengngaˈ ampat malaˈikat sakabayuˈin, paˈinne, “Da ubag hadja buwas tirigu atawa tellu ubag dawaˈ tabelli si tangdan hinang da ellew. Saguwaˈ isellanin duk boheˈ ubas ininumin gaˈi subey pinakaˈatan.”

7 Manjari inānan weˈ Bili-bilihin kaˈampat lekketin, duk takaleku kaˈampat malaˈikat sakabayuˈin ngalingan, paˈinne, “Palanjal ne kew.” 8 Pagpayamku niyaˈ takiteku kuraˈ pusiyat manamal. Manguraˈin ēnnen Kamatey duk niyaˈ paturul amban dambulihanne inēnan Ahilat. Inurungan siye kapatut mapatey da bahagiˈ meˈ aˈa si dunyahin, tellu bahagiˈin gaˈ. Bonoˈ, unus, saki, duk hayep talun iye makajari pamapatey weˈ duwangan miyaˈan.

9 Manjari inānan weˈ Bili-bilihin kalime lekketnen. Na, ngite ku pagkulubanan duk diyawaˈ pagkulubanan miyaˈan, laˈi niyawa meˈ aˈa bakas pinapateyin peggeˈ magmahalayak siye lapal Tuhanin duk peggeˈ matuyuˈ siye magaka-aka sabab Isa Almasi. 10 Ngalingan meˈ niyawa miyaˈan si Tuhan pinapales, paˈinde, “O Tuhan, Panuhutan kamihin, kaˈu mabalakatanin. Sutsi kew duk kapangandelan kew. Saˈingge tiggelannen meke hukumnu meˈ aˈa si dunyahin duk legganu siye pasal pamapateyde kamihin?” 11 Manjari inurungan siye dangan-dangan juba poteˈ duk dinaˈak dahuˈ siye pahali-hali namba sampay jukup ne ekkahan pagkaside maghinang si Tuhanin tapapatey du isab kuweˈ siyehin.

12 Manjari takiteku inānan weˈ Bili-bilihin kaˈennem lekketin. Magtawus linug manamal dunyahin. Mata ellewin ngaˈittem kuweˈ semmek naynay duk bulanin ngapeyat kuweˈ lahaˈ. 13 Meˈ poteˈanin kapagpag-pagpagan pī si dunya kuweˈ meˈ buwaˈ kayu pagpag bang jedjeg kayuhin weˈ baliyu basag. 14 Langitin lanyap kuweˈ katas bakas ilikid duk kēmon punuhin duk meˈ kapūˈ-pūˈanin pinda ne amban pabettadanden. 15 Kēmon meˈ aˈa si dunyahin hewuhalaˈ bu ne meˈ kasultanan si dunyahin, meˈ aˈa taga kapatut magbayaˈin duk meˈ nakuraˈ meˈ sundaluhin, duk meˈ aˈa madayahan duk mabasaganin, duk kēmon meˈ aˈa sinduwehin, banyagaˈ ke atawa dumaˈin, kēmon siye katapuk-tapukan dem meˈ lingab duk si meˈ kabatuhan diyataˈ punu. 16 Ngalingan siye pī si meˈ punuhin duk si meˈ batuhin, paˈinde, “Laboˈ kaˈam bu debbunanun kami supaya kami gaˈi takite weˈ maningkoloˈ si kursihin duk supaya isab kami gaˈi kamulkaˈan weˈ Bili-bilihin. 17 Peggeˈ taˈabut ne ellew pamatekka mulkaˈ Tuhan duk Bili-bilihin si manusiyaˈin. Bu gaˈ niyaˈ makasandal mulkaˈ inin bisan sine.”

7

Da hatus duk ampatpuk-ampat ngibu meˈ aˈa Israˈilin

1 Puwas miyaˈan, ngite ku ampat malaˈikat nengge si ampat pidjū alamin nagang baliyuhin supaya gaˈi nihup pī si dunya duk si tahik atawa bisan si dam poˈon kayu. 2 Duk niyaˈ takiteku malaˈikat seddili paguwaˈ amban silangan moˈo-moˈo pagmalkahan Tuhanin, iye maˈellum gaˈ tamanannen. Ngalingan iye papales pī si ampat malaˈikat bakas kaˈurungan kapatut weˈ Tuhanin makaˈatan dunya duk tahikin. 3 Paˈin malaˈikatin si siye, “Daˈa dahuˈ pakaˈatanun bi dunyahin duk tahikin duk meˈ kakayu-kayuhanin samantaˈan gaˈ pe kamalkahan meˈ daraˈakan Tuhanten bi diyataˈ lendoˈde.” 4 Manjari inakahan ku bang piyangan minalkahan si lendoˈden. Ekkahanden koˈ da hatus duk ampatpuk-ampat ngibu amban kēmon kabangsahan tubuˈ si Israˈilin.

5 Amban tubuˈ si Yuda

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Ruben

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Gad

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

6 Amban tubuˈ si Aser

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Naptali

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Manasse

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

7 Amban tubuˈ si Simiyun

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Libi

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Issakal

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

8 Amban tubuˈ si Sebulun

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Yusup

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Amban tubuˈ si Benjamin

sampuk-duwe ngibu kamalkahanin.

Banes manamal aˈa

9 Puwas miyaˈan, ngite ku panenan aˈa, banes manamal, gaˈi taˈitung. Meˈ aˈa miyaˈan amban kēmon pagsultanan si dunya, amban kēmon kabangsa-bangsahan, amban kēmon kalahat-lahatan, duk amban kēmon bayuˈ-bayuˈan bissāhan. Laˈi siye nengge paharap si kursihin duk si inēnan Bili-bilihin. Magjuba poteˈ siye duk magboˈo siye dangan-dangan kuweˈ bantuk tuggu dawen lahing. 10 Missā siye pinapales, paˈinde, “Pudjite bi Tuhanten bi, iye maningkoloˈ si kursihin duk pudjite bi isab inēnan Bili-bilihin peggeˈ siye manimbul kitehin bi amban hukuman duseten bi.” 11 Kēmon malaˈikatin magtengge ngaliput kursihin duk ngaliput meˈ bahiˈin duk ampat malaˈikat sakabayuˈin. Manjari pasujud siye paharap tudju kursihin duk pinudji weˈ de Tuhanin. 12 Paˈinde, “Amin. Pudjite bi Tuhanten bi. Pahadjete bi iye. Addatante bi iye, peggeˈ lalem teˈed kataˈunen, hadje teˈed kapatutnen duk balakatnen. Magsukul kite bi si iye sampay salama-lama. Amin.”

13 Manjari dangan meˈ bahiˈin nilew aku, paˈinne, “Kataˈuhannu ke bang sine meˈ aˈa magjuba poteˈ iyan duk bang amban siye?” 14 “Gaˈi kataˈuhanku, Tuwan. Kaˈu iye mangataˈuhan iyehin,” iye miyaˈan sambungkun. Paˈinne si aku, “Siye miyaˈan meˈ aˈa bakas makalabey kabinasahan mahadjehin. Bakas dekdakande ne semmekden dem lahaˈ Bili-bilihin duk poteˈ ne, hātinen kaˈānan ne duseden. 15 Iye iyan jānnen hangkan siye luˈu nengge si harapan kursi Tuhanin. Maghinang siye si Tuhan ellew-sangem si panaˈananne. Inipat du siye weˈ maningkoloˈ si kursihin peggeˈ laˈi iye si siye. 16 Gaˈi ne teˈed siye inusan atawa lekkakan. Gaˈi ne siye panasan weˈ ellew atawa ine-ine panas. 17 Peggeˈ inēnan Bili-bilihin, iye malaˈi si kursi Tuhanin, ipatne du siye duk boˈone siye pī si meˈ buwal boheˈ gaˈi teggang. Duk punasan Tuhanin du kēmon boheˈ mataden.”

8

Lekket kapituˈnen

1 Manjari inānan weˈ Bili-bilihin kapituˈ lekket si katas ilikidin. Bessuwang hinek manamal dem surgaˈin dem tengaˈ ora. 2 Manjari takiteku pituˈ malaˈikat manengge si harapan Tuhanin. Inurungan siye kuweˈ tabuliˈ tadambuwaˈ.

3 Manjari niyaˈ malaˈikat seddili magboˈo tugtugan bulawan. Hap pī iye nengge si antag pagkulubananin. Ekka kamanyan pangurung si iye supaya magsaget ne bengngi kamanyanin duk pangampun kēmon meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, sābune manugtug kamanyanin laˈi si lamisahan bulawan si harapan kursihin. 4 Umbu kamanyan ineggas weˈ malaˈikatin magtuhut duk pangampun meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin padiyataˈ laˈi si harapan Tuhanin. 5 Manjari ineddoˈ weˈ malaˈikatin tugtuganin bu pinennoˈan weˈ ne duk bale ebbut amban diyataˈ lamisahan miyaˈan, ubus bu ilakasan weˈ ne pī si dunya. Magtawus magletteˈ duk maglugung duk maglalat duk linug dem dunyahin.

Pinahelling ampat kuweˈ tabuliˈin

6 Manjari malaˈikat pituˈin magmemes ne sōng nihup dangan-dangan kuweˈ tabuliˈ pinangurung si siyehin.

7 Manjari tinihup weˈ dambuwaˈ malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ bakas pinangurung si iyehin. Pagtihupne, magtawus banes ayis duk ebbut laboˈ pī si dunya magsaget duk lahaˈ. Da bahagiˈ dunyahin eggas weˈ ebbut miyaˈan sampay da bahagiˈ meˈ kakayuhanin duk meˈ sabetin eggas. Duwe bahagiˈin gaˈ eggas.

8 Manjari tinihup isab weˈ malaˈikat mapasunuˈin kuweˈ tabuliˈ pinangurung si iyehin. Pagtihupne, magtawus niyaˈ kuweˈ bantuk punu hadje eggas ilakasan pī dem tahik. Manjari da bahagiˈ tahikin manjari lahaˈ ne. Duwe bahagiˈin gaˈ. 9 Magtawus isab matey da bahagiˈ sasuku maˈellum dem tahikin. Duwe bahagiˈin gaˈ matey. Duk da bahagiˈ isab meˈ kappalin magkaˈat. Duwe bahagiˈin gaˈ.

10 Manjari tinihup weˈ katellu malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ pinangurung si iyehin. Pagtihupne, magtawus niyaˈ poteˈan hadje kuweˈ bantuk laˈal kayat laboˈ amban diyataˈ langit pī si da bahagiˈ meˈ boheˈ duk meˈ buwal boheˈ si dunyahin. Duwe bahagiˈin gaˈ kalaboˈan. 11 Inēnan poteˈan miyaˈan “Paˈit” peggeˈ da bahagiˈ meˈ boheˈin ngapaˈit duk ekka aˈa matey sakaliˈ inumde boheˈ miyaˈan peggeˈ ngapaˈit manamal.

12 Manjari tinihup weˈ kaˈampat malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ bakas pinangurung si iyehin. Pagtihupne, magtawus ngalindem da bahagiˈ mata ellewin duk bulanin duk meˈ poteˈanin. Duwe bahagiˈin gaˈ. Hangkan dem da ellewin ampat ora lindem si dunya duk kellawanin isab ampat ora gaˈi ngurung dantaˈ bulanin duk meˈ poteˈanin.

13 Sābuku mamayamin, niyaˈ takiteku manaˈul maglayangan langkew diyataˈ mahawan. Takaleku suwalanen pales, paˈinne, “Allo! Allo! Asal makatalew-talew teˈed balaˈ matekka si kēmon meˈ aˈa si dunyahin bang ne tihup tellu malaˈikat dambulihin meˈ kuweˈ tabuliˈ pinangurung si siyehin.”

9

1 Manjari tinihup weˈ kalime malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ pinangurung si iyehin. Pagtihupne, niyaˈ takiteku poteˈan, iye miyaˈan bakas laboˈ amban diyataˈ langit pī si dunya. Pinangurung si poteˈan miyaˈan kunsiˈ pangaluka tambel lowang gaˈi tatekkadin. 2 Pagtaluka ne weˈ inēnan poteˈan miyaˈan lowangin, magtawus paguwaˈ umbuhin amban dem lowangin kuweˈ umbu amban eggas luha manamal. Hangkan ngalindem lahatin peggeˈ katampengan dantaˈ ellewin hawal subuk umbu mapaguwaˈ amban dem lowangin. 3 Amban dem umbuhin niyaˈ paguwaˈ meˈ dulu laboˈ pī si dunya. Pinabisa teˈed bang siye ngekkeb kuweˈ bisahan sipitkāˈ bang ngekkeb. 4 Bakas kasessaˈan siye gaˈi dinaˈak pinakaˈatan si siye meˈ sabetin atawa meˈ kayuhin atawa sasuku meˈ jambangan si dunyahin. Iye subey inusaˈden meˈ manusiyaˈin, sasuku gaˈ niyaˈ malka Tuhanin diyataˈ lendoˈde. 5 Gaˈi siye dinaˈak mapatey meˈ aˈa miyaˈan saguwaˈ papeddiˈande dem limem bulan. Duk peddiˈnen kuweˈ siye takekkeb sipitkāˈ. 6 Dem limem bulan miyaˈan, meˈ aˈa takekkebin iye inangutden matey saguwaˈ gaˈi du siye matey. Mabayaˈ ne teˈed siye matey saguwaˈ gaˈi siye dinuhulan.

7 Meˈ dulu miyaˈan bantukden kuweˈ meˈ kuraˈ pinanyapan sōng binoˈo si pagbonoˈan. Niyaˈ kuweˈ korona bulawan diyataˈ kōkde duk luweden kuweˈ luwe manusiyaˈ. 8 Kōkden tahaˈ kuweˈ kōk dende. Impenden basag kuweˈ impen limaˈung. 9 Dākanden lapat weˈ sisik kuweˈ basiˈ nampengan dākanden. Bang pakiyab-kiyabde peppikden takale begeddunen, kuweˈ begeddu kuraˈ ekka manamal magparagan magboˈo kalesade hap pagbonoˈan. 10 Engkoden kuweˈ engko sipitkāˈ taga dalum si tuggune duk iye miyaˈan pamapeddiˈde meˈ aˈahin dem limem bulan. 11 Niyaˈ sultan magbayaˈ si siye. Iye dambuwaˈ seyitan mangantanan lowang manggaˈi tatekkad miyaˈan. Ēnnen bang si bissāhan bangsa Hibrani si Abaddon. Bang si bissāhan bangsa Girik, ēnnen si Apolyon, hātinen pamakaˈatin.

12 Na, iye miyaˈan tamanan balaˈ makatalew-talew tagnaˈ matekka si meˈ aˈa si dunyahin. Ubus miyaˈan, niyaˈ pe duwe balaˈ makatalew sōng tekka.

13 Manjari tinihup weˈ kaˈennem malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ bakas pinangurung si iyehin. Pagtihupne, niyaˈ takaleku suwala amban ampat pidjū lamisahan bulawan pagtugtugan kamanyanin laˈi si harapan Tuhanin. 14 Paˈin suwalahin si kaˈennem malaˈikat bakas manihup kuweˈ tabuliˈin, “Lekkahanun ne ampat seyitan bakas iningketan laˈi si higad boheˈ hadje inēnan Alpuratiley.” 15 Manjari ilekkahan ne ampat seyitanin. Andang ne siye memes duk dinaˈak si siye inagad-agad waktu inin, ellew inin, bulan inin duk tahun inin duk kuweˈitu taˈabut ne. Subey ne papateyde da bahagiˈ meˈ aˈa dem dunyahin. Duwe bahagiˈin gaˈi pinapatey. 16 Takaleku bang piye ekkahan meˈ sundalu manguraˈin, meˈ tindeg meˈ ampat seyitanin. Ekkahanden duwempūˈ ngibu pinaminsampūˈ ngibu. 17 Kuweˈ inin bantuk meˈ kuraˈ duk meˈ manguraˈ mapabagala si akuhin. Niyaˈ tampeng dākanden basiˈ kuweˈ peyat ebbut duk bilu langgaˈ duk binaning kuweˈ meylang. Kōk meˈ kuraˈin kuweˈ bantuk kōk limaˈung. Duk niyaˈ paguwaˈ amban dem behe meˈ kuraˈin ebbut duk umbu duk kayat meylang. 18 Da bahagiˈ meˈ aˈa si dunyahin matey. Duwe bahagiˈin gaˈ. Matey meˈ aˈahin weˈ ebbutin, umbuhin, duk kayat meylangin, iye tellu bayuˈ mapaguwaˈ amban behe meˈ kuraˈin. 19 Saguwaˈ meˈ kuraˈ miyaˈan niyaˈ duwe bayuˈan pamapateyde meˈ aˈahin, kaˈissaˈ mapaguwaˈ amban dem beheden, kaduwe iye ne si engkoden. Peggeˈ engkoden kuweˈ sawe, niyaˈ kōkde panigtuk meˈ aˈahin.

20 Saguwaˈ meˈ aˈa matalebbihin, meˈ aˈa manggaˈ mamatey weˈ meˈ balaˈ miyaˈan, gaˈ du pagsusunande duk lebbahande panumbade meˈ tuhan-tuhan hininangden. Masi pe siye numba si meˈ seyitan duk si meˈ tuhan-tuhan hininang duk bulawan, pilak, tumbaga, batu, duk kayu, bu gaˈi du makakite, gaˈi du makakale, duk gaˈi du kapalumengngan. 21 Gaˈ du dehengande meˈ hinangande malaˈatin. Masi du siye mapatey duk gaˈ du halin pangahinang-ngahinangde saweˈden. Masi du siye magjina duk nangkew.

10

Malaˈikatin duk likidan katas madikiˈin

1 Manjari ngite ne ku isab dambuwaˈ malaˈikat basag duwaˈi amban surgaˈ putus weˈ inalak duk niyaˈ birarali paliput si kōkne. Luwenen sinag kuweˈ ellew duk meˈ paˈanen kuweˈ bantuk olom kayat. 2 Niyaˈ antananne likidan katas dikiˈ bakas iluka ne. Padiˈikne bettisne kanawanin diyataˈ tahik duk bettisne bibangin diyataˈ bulak. 3 Manjari ngalingan iye pinapales duk suwalanen kuweˈ helling limaˈung pales. Pagubus iye ngalingan, sinambag iye weˈ lugung pituˈin pinapales. 4 Pagubus maglugung, sōng sulatku ne pinaˈin lugungin. Saguwaˈ niyaˈ suwala takaleku amban surgaˈ. Paˈin suwalahin si aku, “Ennaˈun hadja dem ateynu bakas pinaˈin meˈ lugungin. Daˈa sulatun.”

5 Manjari malaˈikat takiteku mangandiˈik diyataˈ tahik duk diyataˈ bulakin, pinatengge weˈ ne tanganne kanawanin tudju langit, bahasa panapane. 6 Duk napa iye si Tuhan maˈellum salama-lamahin, iye mamapanjari langitin duk bulakin duk tahikin duk kēmon bayuˈ-bayuˈan diyalemden. Napa malaˈikatin, paˈinne, “Iyuˈ Tuhanin pakale-kale, asal gaˈi ne teˈed katangguhan. 7 Saguwaˈ bang tihup kapituˈ malaˈikatin iye kuweˈ tabuliˈ inantanannen, magtawus ne tumanan Tuhanin garaˈne sipukin bakas pinalataˈ hadja weˈ ne si meˈ daraˈakannen, hātinen si meˈ kanabihanin.”

8 Manjari takaleku ne isab suwala bakas mamissā si aku amban surgaˈin. Paˈin suwalahin si aku, “Pī kew, eddoˈun likidan katas maluka si tangan malaˈikat manengge diyataˈ tahik duk diyataˈ bulakin.”

9 Na, hap pī ne ku si malaˈikatin bu pināku weˈ ku likidan katas madikiˈin amban iye. Paˈinne si aku, “Eddoˈun ne bu kakanun. Mamis iyan kuweˈ gulaˈ buwani dem behenu saguwaˈ lessem bang dem bettengnu.”

10 Na, ineddoˈ ne weˈ ku likidan katas madikiˈin amban tangan malaˈikatin bu kinakan weˈ ku. Mamis kuweˈ gulaˈ buwani dem beheku. Saguwaˈ pagtatellenku ne, ngalessem dem bettengku. 11 Manjari niyaˈ missā si aku, paˈinne, “Subey palataˈnu balik lapal Tuhanin pasal sōng pinatekkane si meˈ aˈa amban magseddili-seddili lahat, duk bangsa duk bissāhan duk sampay si meˈ kasultanan.”

11

Duwangan saksiˈin

1 Manjari inurungan ku kayu-kayu panukudan duk paˈinne, “Pī kew, sukudun langgal Tuhanin duk pagkulubananin. Duk itungun bang piye meˈ aˈa magsambahayang malaˈihin. 2 Saguwaˈ daˈa ne sakupun sinukud lame langgalin. Daˈa sukudun peggeˈ antag miyaˈan pamasukuˈ ne si meˈ aˈa manggaˈi sukuˈ si Tuhanin. Paglabbaˈande du dem ampatpuk-duwe bulan puweblo masutsihin, iye puweblo sukuˈ si Tuhanin. 3 Daˈakku du pī duwe saksiˈkun. Magsemmek siye karut, duk magpalataˈ siye lapal Tuhanin dem da ngibu duk duwe hatus duk ennempūˈ ellew miyaˈan.”

4 Duwe saksiˈ miyaˈan, inēnan siye duwem poˈon kayu jaitun duk duwe payitaˈan binettad si harapan Tuhanin, iye magbayaˈ si dunyahin. 5 Bang niyaˈ magdahulakaˈ si siye, niyaˈ ebbut paguwaˈ amban dem behede magmula sasuku manguntarahan siyehin. Hangkan sine-sine maghinang laˈat si siye bugtuˈ matey hadja. 6 Taga kapatut siye nambelan langitin supaya gaˈi ulan tiggelande magpalataˈ lapal Tuhanin. Taga kapatut isab siye pinamanjari lahaˈ meˈ tuburan boheˈin duk taga kapatut siye maboˈo bayuˈ-bayuˈan balaˈ pitu si dunya sumiyan-sumiyan kabayaˈande.

7 Manjari, bang ne siye ubus magpalataˈ lapal Tuhanin, niyaˈ iyan sattuwa makatalew-talew paguwaˈ amban dem lowang manggaˈi tatekkadin duk magbonoˈ siye. Tadaˈag iyan weˈ ne duwanganin duk tapapateyne. 8 Bangkeyden pinasagadan hadja laˈi si kalsara si puweblo mabantuhin, iye puweblo bakas pamapateyan Panuhutanden ilansang diyataˈ olom. Pangēn puweblo miyaˈan Sodom duk Misil saguwaˈ dumaˈin inin ēnne teˈedin, ēn dalilan hadja. 9 Ekka aˈa amban kēmon kalahat-lahatan duk kabangsa-bangsahan duk bayuˈ-bayuˈan bissāhan duk pagsultanan hap pī laˈi mayaman bangkeyden dem tellu ellew duk tengaˈ duk gaˈi daˈakde kinubul. 10 Kēgan meˈ aˈa si tibuˈukan dunyahin; maglami-lami siye duk magurung-inurung lasa-lasahan siye peggeˈ matey ne duwangan nabi miyaˈan. Peggeˈ siye miyaˈan bakas moˈo kabinasahan si meˈ aˈa si dunyahin. 11 Saguwaˈ paglabey tellu ellew duk tengaˈ, pinakellum siye balik weˈ Tuhanin duk nengge siye. Kēmon makakite siyehin kadahitan manamal. 12 Manjari makakale duwangan nabi miyaˈan suwala pales amban surgaˈ magpaˈin si siye, “Dayiˈ kaˈam pitu padiyataˈ.” Na, magtawus siye taboˈo weˈ inalak pī si surgaˈ sābu laˈi mayam-mayam meˈ bantaden. 13 Sābu miyaˈan isab, bessuwang linug basag manamal. Da bahagiˈ puweblohin magkaˈat, siyam bahagiˈin gaˈ du. Niyaˈ pituˈ ngibu meˈ aˈa mamateyin, sabab linug miyaˈan. Meˈ aˈa matalebbihin, meˈ manggaˈ mamateyin, kadahitan manamal, hangkan pinudji weˈ de Tuhan malaˈi si surgaˈin.

14 Puwas ne kaduwe balaˈ makatalewin saguwaˈ katellunen sōng tekka ne.

Pinahelling kapituˈ kuweˈ tabuliˈin

15 Manjari tinihup ne weˈ kapituˈ malaˈikatin kuweˈ tabuliˈ inantanannen. Pagtihupne, magtawus ku makakale meˈ suwala pales amban surgaˈ. Magdūs siye, paˈinde, “Gaˈ niyaˈ seddili magbayaˈ si dunyahin kuweˈitu. Luwal Panuhutanten bi, Tuhanin duk tapeneˈnen, Almasi. Duk magbayaˈ iye salama-lama.” 16 Manjari duwempuk-ampat meˈ bahiˈin, siye maningkoloˈ si kurside si panaˈanan Tuhanin, pasujud siye mudji Tuhanin 17 duk paˈinde,

“O, Tuhan, Panuhutan kamihin.

Balakatan kew teˈed.

Gaˈi kew pinda kemuwe awwal tagnaˈ sampay kuweˈitu.

Magsukul teˈed kami si kaˈu peggeˈ tapakitehannu ne balakatnu mahadjehin duk tinagnaˈan ne weˈ nu pagbayaˈnu si dunyahin.

18 Meˈ aˈa manggaˈi makahagad si kaˈuhin astel manamal,

peggeˈ taˈabut ne waktu pagmulkaˈnu si siyehin,

duk waktu pangahukumnu meˈ pateyin.

Taˈabut ne waktu panumbasnu meˈ daraˈakannun,

meˈ kanabihanin,

duk kēmon meˈ aˈa sukuˈ si kaˈuhin,

kēmon magaddatan kaˈuhin,

hadje-dikiˈ saliˈ-saliˈ.

Inin ne waktu pamakaˈat sasuku mamakaˈatan dem dunyahin.”

19 Manjari luka langgal Tuhan si surgaˈin duk takite laˈi diyalem baˈul pangisihan sulat pagjanjiˈan Tuhan duk meˈ aˈanen. Pagluka langgalin, magtawus maglalat duk niyaˈ letteˈ duk maglugung. Linug isab duk ekka ayis laboˈ kuweˈ hadje batu amban diyataˈ langit.

12

Dendehin duk nagahin

1 Manjari inin, niyaˈ takiteku tandaˈ makaˈulaliˈ teˈed paguwaˈ diyataˈ langit. Ngite ku dende magsemmek kuweˈ sahaya ellewin. Panenggehannen diyataˈ bulan duk niyaˈ sampuk-duwe poteˈan kuweˈ korona diyataˈ kōkne. 2 Dende miyaˈan sōng nganak duk peddiˈan iye hangkan magkilahap.

3 Manjari niyaˈ ne isab tandaˈ makaˈulaliˈ teˈed paguwaˈ diyataˈ langit. Ngite ku naga peyat hadje manamal. Pituˈ kōknen duk sampūˈ tanduknen. Kōknen kapituˈ taga korona. 4 Ilatip weˈ nagahin duk engkone da bahagiˈ meˈ poteˈan diyataˈ langitin, duk ilakasan weˈ ne pī si dunya. Duwe bahagiˈin gaˈ lapey. Manjari nengge iye paharap si dende sōng manganakin supaya pagluwas nakanakin magtawus takakanne. 5 Manjari nganak dendehin lella saguwaˈ gaˈ du takakan weˈ nagahin peggeˈ magtawus taˈagew duk taboˈo pī si Tuhan laˈi si kursi Tuhanin. Iye pangaral nakanak lella miyaˈan, magbayaˈ iye si kēmon kabangsahanin si pasōngan duk basag pagbayaˈnen kuweˈ basiˈ gaˈi polong. 6 Na, dendehin pagubus iye nganak lahi pī si lahat makagindew-gindew bakas pinanyap weˈ Tuhanin para si iye. Laˈi iye pinatennaˈ duk inipat dem da ngibu duk duwe hatus duk ennempūˈ ellew.

7 Manjari inin, magbonoˈ ne laˈi si surgaˈ. Disi Mikaˈil duk meˈ tindegne malaˈikatin magbonoˈ duk nagahin duk ngatu teˈed nagahin duk meˈ tindegnen. 8 Saguwaˈ tadaˈag nagahin duk meˈ tindegnen. Duk gaˈi ne siye makajari patennaˈ laˈi si surgaˈ. 9 Naga mahadje miyaˈan ilakasan ne amban surgaˈ. Iye ne hep inēnan sawe awwalley. Niyaˈ pe pangēn iye seddili, hibilis atawa nakuraˈ seyitanin. Iye mangakkalan meˈ manusiyaˈin kēmon. Ilakasan iye pī si dunya magtuhut duk meˈ tindegnen kēmon.

10 Manjari niyaˈ takaleku suwala pales laˈi si surgaˈ magpaˈin, “Taˈabut ne waktu panimbul Tuhan meˈ manusiyaˈin. Pinakitehan ne weˈ Tuhanin basagnen magbayaˈ. Pinakitehan isab weˈ Almasi kapatutnen magbayaˈ. Peggeˈ ubus ne ilakasan amban surgaˈ nakuraˈ seyitanin, iye luwal manuksaˈ meˈ kapungtinaˈihanten bi. Ellew-sangem gaˈi iye pahali nuksaˈ siye si panaˈanan Tuhanin. 11 Saguwaˈ tadaˈag du iye weˈ meˈ kapungtinaˈihanten bi. Gaˈi ne siye katamaˈan tinuksaˈ sabab lahaˈ si Isa, iye inēnan Bili-bilihin, lahaˈne bakas mabuˈusin pamuwas duseden. Tadaˈag isab seyitanin sabab toloˈ mabennal bakas pinalataˈden. Duk paglillaˈde umulden bisan siye pinapatey. 12 Hangkan magkēg kaˈam sasuku maglahat tuˈu si surgaˈin. Saguwaˈ makaˈaseˈ-aseˈ teˈed kaˈam meˈ maluˈu si dunyahin duk si tahikin peggeˈ iyuˈ ne duwaˈi piyu si kaˈam nakuraˈ meˈ seyitanin. Astel teˈed iye manamal peggeˈ kataˈuhanne weˈ sōng taˈabut ne gantaˈannen.”

13 Na manjari, sakaliˈ kataˈuhan nagahin weˈ īˈ iye ilakasan si dunya, palupug iye pī si dende bakas manganak lella miyaˈan. 14 Saguwaˈ inurungan dendehin weˈ Tuhanin duwe peppik manaˈul hadje supaya iye lumayang pī si lugal pinanyap para si iyehin laˈi si lahat makagindew-gindew. Duk inipat iye laˈi tellun tahun duk tengaˈ duk iye gaˈi taˈabut weˈ sawehin, hātinen nagahin. 15 Manjari sinepput weˈ nagahin dendehin duk boheˈ ekka teˈed amban dem behene supaya taboˈo dendehin weˈ boheˈin. 16 Saguwaˈ tinabangan dendehin weˈ bulakin. Muwekkaˈ paluka bulakin bu pabuˈus pī diyalem bulak boheˈ amban dem behe nagahin. 17 Astel manamal nagahin si dendehin. Hangkan binoˈo weˈ ne magbonoˈ meˈ anak-ampu dendehin. Siye ne meˈ manuhut pangandaˈakan Tuhanin duk matuyuˈ teˈed nuhut toloˈ mabennal panoloˈ si Isahin. 18 Laˈi nagahin nengge si higad tahik.

13

Duwe sattuwahin

1 Manjari, niyaˈ takiteku kuweˈ sattuwa paguwaˈ amban dem tahik. Pituˈ kōknen duk sampūˈ tanduknen. Meˈ tanduknen pinapīhan korona duk meˈ lendoˈnen sinulatan ēn laˈat bang si Tuhan. 2 Sattuwa takiteku inin kuweˈ luwe katuliˈ duk hadje manamal. Meˈ bettisnen bantuk bettis hayep banuwang, talem kukkunen duk hadje, duk behenen kuweˈ behe limaˈung. Pinangurung weˈ nagahin si sattuwa inin balakatnen duk inurungan iye kapatut magbayaˈ si dunya. 3 Dambuwaˈ kōk sattuwa inin bakas bakat duk makamatey iye siˈ, saguwaˈ kawuliˈan du bakatne miyaˈan. Hangkan meˈ aˈa si dunyahin ulaliˈ manamal duk nuhut ne siye si sattuwa miyaˈan. 4 Kēmon meˈ aˈahin sinumba weˈ de nagahin peggeˈ inurungan weˈ ne kapatut sattuwahin. Sinumba isab weˈ de sattuwahin. Paˈinde, “Gaˈ niyaˈ balakatan kuweˈ sattuwa iyan. Gaˈ niyaˈ makaˈatu si iye.”

5 Pinasagadan sattuwa inin magbayaˈ si dunya dem ampatpuk-duwe bulan. Pinasagadan isab iye magabbu duk bisan bissā-bissāhanne Tuhanin pinasagadan hadja iye. 6 Laˈat hadja binissānen sabab Tuhanin duk sabab ēnnen duk patennaˈannen, hātinen surgaˈin duk sabab kēmon mapatennaˈ si surgaˈin. 7 Pinasagadan isab sattuwahin magbonoˈ duk meˈ aˈa Tuhanin sampay tadaˈag siye weˈ ne. Duk inurungan iye kapatut magbayaˈ si kēmon aˈa amban kēmon kabangsa-bangsahan duk kalahat-lahatan duk amban kēmon bayuˈ-bayuˈan bissāhan duk kēmon pagsultanan. 8 Sattuwa inin sinumba du weˈ kēmon aˈa si dunyahin, sasuku gaˈ tasulat ēnden dem libru sukuˈ si inēnan Bili-bilihin, iye bakas pinapateyin. Gaˈ pe dunyahin pinapanjari, andang ne tasulat dem libru inin ēn meˈ aˈa taga umul salama-lamahin.

9 Na, pakale teˈed kaˈam, bang niyaˈ du tayingebi. 10 Bang pangaral Tuhan kaˈamin siniggew kaˈam, asal siniggew du kaˈam. Bang pangaral Tuhan kaˈamin matey pineddang kaˈam, asal matey pineddang du kaˈam. Hangkan kaˈam meˈ sukuˈ si Tuhanin, subey kaˈam magsandal hadja duk subey pabasagbi sandelbin.

11 Manjari niyaˈ ne isab takiteku sattuwa paguwaˈ amban dem bulak, niyaˈ duwe tandukne dikiˈ-dikiˈ kuweˈ tanduk bili-bili saguwaˈ suwalanen kuweˈ suwala naga. 12 Ginuna weˈ ne kapatut pinangurung si iye weˈ sattuwa bakas kawuliˈan bakatnen. Ginagahan weˈ ne kēmon meˈ aˈa si dunyahin dinaˈak sinumba si siye sattuwa dehellu miyaˈan. 13 Sattuwa mapasunuˈ inin makahinang hinangan makaˈulaliˈ; tadaˈakne ebbutin laboˈ amban langit pitu si dunya si pagmatahan meˈ aˈahin kēmon. 14 Ekka aˈa kaˈakkalan weˈ ne duk taboˈo-boˈo sabab hinangan makaˈulaliˈ hininangnen weˈ balakat amban sattuwa dehelluhin. Dinaˈak weˈ sattuwa dambulihin meˈ aˈahin ngahinang limbagan pamahadje sattuwa bakas mabakat weˈ bessihin bu kawuliˈan ne. 15 Inurungan balakat isab sattuwa mapasunuˈ miyaˈan makellum limbagan sattuwa dehelluhin, hangkan makabissā ne; duk maguldin limbagan miyaˈan dinaˈak pinapatey sasuku manggaˈi manumba si iyehin. 16 Ginagahan weˈ ne kēmon aˈahin, langkew ke pagaˈanen atawa diyawaˈ, dayahan ke atawa miskin, banyagaˈ ke atawa dumaˈin. Ginagahan siye kēmon subey minalkahan diyataˈ tangande kanawanin atawa diyataˈ lendoˈde. 17 Gaˈ niyaˈ aˈa makajari melli atawa magpabelli ine-ine bang gaˈ iye bakas kamalkahan. Malka miyaˈan ēn sattuwa dehelluhin atawa lumero gantiˈ ēnnen.

18 Hunit lumero inin piniha hātinen. Saguwaˈ sine-sine niyaˈ kataˈune, tataliˈne du bang ine hāti lumero sattuwa inin. Peggeˈ ēn aˈa du iyan. Lumero inin ennem hatus duk ennempuk-ennem.

14

Bili-bilihin duk meˈ aˈanen

1 Manjari mayam ne ku isab balik. Takiteku iye inēnan Bili-bilihin laˈi nengge diyataˈ punu Siyon. Duk banes aˈa laˈi nuhut iye, dahatus duk ampatpuk-ampat ngibu ekkahanden. Meˈ aˈa miyaˈan tasulat diyataˈ lendoˈde ēn Bili-bilihin duk ēn Samane Tuhanin. 2 Duk makakale ku suwala amban surgaˈ kuweˈ begeddu bessey boheˈ hadje duk kuweˈ palesan lugung. Suwala takaleku miyaˈan luˈuy isab kuweˈ helling bang aˈahin magalpa. 3 Meˈ aˈa dahatus duk ampatpuk-ampat ngibu miyaˈan laˈi nengge paharap si kursi Tuhanin duk si ampat malaˈikat sakabayuˈin duk si meˈ bahiˈin. Magkalangan siye kalangan baˈahu duk gaˈ niyaˈ makaˈaya kalangan miyaˈan luwal siye meˈ dahatus duk ampatpuk-ampat ngibuhin, peggeˈ siye meˈ bakas ilekkat amban antanan nakuraˈ seyitanin palaˈide pe si dunyahin. 4 Siye inin meˈ aˈa gaˈ niyaˈ tamak-tamak ateyden. Kuweˈ dalil subul siye, gaˈ bakas magkahinangan duk dende. Patuhut-tuhut siye si inēnan Bili-bilihin tungan-tunganne. Bakas siye ilekkat amban antanan nakuraˈ seyitanin palaˈide pe si dunyahin duk siye inin dehellu-dehellu pinaseddili para si Tuhanin duk para si Bili-bilihin. 5 Gaˈ siye bakas takale magdustaˈ. Gaˈ niyaˈ duse-dusede.

Tellu malaˈikatin

6 Manjari inin, niyaˈ takiteku malaˈikat seddili maglayangan laˈi diyataˈ mahawan langkew teˈed. Binoˈo weˈ ne aka-aka mahāp gaˈ niyaˈ kapindane salama-lamahin. Pinasaplag inin weˈ ne si kēmon aˈa si dunya amban kēmon pagsultanan, duk kabangsa-bangsahan, duk bayuˈ-bayuˈan bissāhan, duk kalahat-lahatan. 7 Ngalingan iye papales, paˈinne, “Subey kaˈam talew si Tuhan. Pudjihun bi iye. Peggeˈ taˈabut ne waktu pangahukumne meˈ manusiyaˈin kēmon. Pudjihun bi iye, iye mamapanjari langitin duk bulakin duk tahikin duk meˈ tuburan boheˈin.”

8 Manjari niyaˈ malaˈikat seddili pasunuˈ si dehelluhin missā, paˈinne, “Magkaˈat ne, asal magkaˈat ne teˈed puweblo Babilon mabantuhin. Kuweˈ iye dalil dende dupang. Pinaˈinum weˈ ne kēmon meˈ aˈahin boheˈ ubas bisa duk siye taboˈone magduse.”

9 Manjari niyaˈ ne isab malaˈikat seddili pasunuˈ si duwehin missā papales, paˈinne, “Sasuku numba si sattuwahin duk si limbagannen, duk tamalkahan diyataˈ lendoˈnen atawa diyataˈ tangannen, 10 pagmulkaˈan teˈed siye weˈ Tuhanin. Mulkaˈ Tuhanin kuweˈ dalil boheˈ ubas gaˈ niyaˈ lamud-lamudne tinowangan weˈ ne pī dem sawan inēnan Sawan Mulkaˈ Tuhanin bu pinaˈinum siye. Aweˈ, sine-sine mudji sattuwahin pinapeddiˈan teˈed dem ebbut duk dem kayat meylang si pagmatahan meˈ malaˈikat masutsihin duk iye inēnan Bili-bilihin. 11 Duk ngumbu gaˈ tamanan ebbut pangaleggahan siyehin. Gaˈ niyaˈ halihan pagsandalden ellew-sangem, meˈ bakas manumba sattuwahin duk limbagannen, duk kamalkahan siye ēn sattuwahin.”

12 Hangkan hep kaˈam meˈ aˈa Tuhanin, meˈ manuhut pangandaˈakannen duk masandel pu si Isahin, subey teˈed sandalanbi.

13 Manjari niyaˈ takaleku suwala amban surgaˈ magpaˈin, “Sulatun inin: Tinagnaˈan kuweˈitu, sasuku matey bu sandel siye pu si Isa Almasi, asal kēgan teˈed siye.” Manjari padūs Niyawa Sutsihin, paˈinne, “Bennal iyan. Asal kēgan teˈed siye. Humali ne siye amban paglubagden peggeˈ kaˈujudan hinangande mahāpin taboˈo weˈ de hap ahilat.”

Dalil pinagani dunyahin

14 Manjari inin, mayam ne ku isab balik. Niyaˈ takiteku inalak duk niyaˈ kuweˈ bantuk manusiyaˈ ningkoloˈ diyataˈ inalak miyaˈan. Taga korona bulawan iye diyataˈ kōkne duk niyaˈ sanggut talem si tanganne. 15 Manjari niyaˈ takiteku malaˈikat seddili paguwaˈ amban dem langgal bu ngalingan papales pī si maningkoloˈ diyataˈ inalakin. Paˈinne, “Gunahun sanggutnun duk magani ne kew peggeˈ taˈabut ne musim pagpagani dem dunyahin. Peggeˈ dunyahin kuweˈ dalil tanaˈ lugtaˈ ne.” 16 Manjari iye maningkoloˈ diyataˈ inalakin, ilabadan weˈ ne sanggutnen dem dunya bu pinagani ne weˈ ne kēmon.

17 Manjari niyaˈ isab takiteku malaˈikat seddili paguwaˈ amban langgal si surgaˈin duk niyaˈ isab sanggut talem boˈone.

18 Manjari, niyaˈ pe malaˈikat seddili paguwaˈ amban atag lamisahan pagtugtugan kamanyan laˈi dem langgalin. Iye miyaˈan malaˈikat manungguˈan ebbutin. Ngalingan iye papales pī si malaˈikat magboˈo sanggut matalemin, paˈinne, “Gunahun sanggutnun duk kehetun ne meˈ pungut ubasin amban meˈ bāhan ubas si dunyahin peggeˈ tahak ne kēmon.” 19 Manjari ilabadan ne weˈ malaˈikatin sanggutnen pī dem dunya bu kinehet weˈ ne meˈ pungut ubasin amban bāhanne, ubus bu ilakasan weˈ ne pī dem pagpeggaˈan hadje. Hāti dalilan inin, ilegga teˈed meˈ aˈa pinagmulkaˈan weˈ Tuhanin. 20 Na, meˈ ubasin pineggaˈ laˈi si pagpeggaˈan si luwasan puweblo. Mapaguwaˈ amban pagpeggaˈanin lahaˈ kuweˈ dunuk palasey, niyaˈ meˈ tellu hatus kilumetro talahannen duk lalemnen taman kakkang kuraˈ.

15

Meˈ malaˈikat magboˈo balaˈin

1 Manjari inin, niyaˈ ne isab takiteku tandaˈ seddili diyataˈ langit asal makaˈulaliˈ duk makatalew teˈed. Niyaˈ pituˈ malaˈikat magboˈo pituˈ bayuˈan balaˈ. Meˈ balaˈ miyaˈan, iye ne tamanan meˈ balaˈin peggeˈ ubus miyaˈan puwas ne astel Tuhanin. 2 Manjari niyaˈ takiteku kuweˈ bantuk tahik tinglak kuweˈ sāmin duk kuweˈ sagetan ebbut isab. Takiteku isab meˈ aˈa manggaˈ tadaˈag weˈ sattuwahin. Gaˈ siye numba sattuwahin duk limbagannen, duk gaˈ siye kamalkahan lumero tandaˈ ēn sattuwahin. Laˈi siye nengge-nengge si higad kuweˈ tahikin duk kēmon siye niyaˈ alpa antanande bakas pangurung Tuhanin si siye. 3 Magkalangan siye kalangan si Musa ley, iye daraˈakan Tuhanin, duk kalangan Bili-bilihin. Iye inin kalanganden,

“O Tuhan, kaˈu Tuhan Mabalakatanin.

Balakatan meˈ hinangannun duk makaˈulaliˈ teˈed.

Kaˈu Sultan meˈ kabangsa-bangsahanin.

Bentel kēmon hinangannun duk bennal.

4 Sine manggaˈi matalew si kaˈuhin, Tuhan?

Sine manggaˈi mamahadje kaˈuhin?

Kaˈu hadja dambuwaˈ-buwaˈ masutsihin.

Kēmon kabangsahanin magtipun du iyan mudji kaˈu peggeˈ meˈ hinangannu mabentelin mattan si meˈ aˈahin kēmon.”

5 Ubus miyaˈan, takiteku langgal si surgaˈin luka duk takiteku laˈi inēnan Bilik Tamanan Masutsihin. 6 Manjari paguwaˈ pituˈ malaˈikat magboˈo pituˈ bayuˈan balaˈin amban langgal. Semmekden gaˈ niyaˈ lege-legene, makasilew poteˈnen, duk pinekkes dākanden duk bulawan. 7 Manjari inurungan meˈ malaˈikat pituˈ miyaˈan dangan-dangan pinggan bulawan weˈ dangan meˈ malaˈikat sakabayuˈin. Meˈ pinggan miyaˈan pennoˈ weˈ mulkaˈ Tuhanin, iye Tuhan maˈellum gaˈ tamanannen. 8 Manjari, langgal miyaˈan pennoˈ weˈ umbu, tandaˈ sahaya duk balakat Tuhanin. Gaˈ niyaˈ kapadiyalem pī dem langgal tiggelan gaˈi pe puwas pituˈ balaˈ binoˈo weˈ pituˈ malaˈikatin.

16

Meˈ pinggan isihan balaˈin

1 Manjari inin, niyaˈ takaleku suwala amban dem langgalin missā papales si pituˈ malaˈikatin. Paˈinne, “Pī kaˈam, buˈusanun bi pī si dunya isi pinggan pituˈ pennoˈ weˈ mulkaˈ Tuhan iyan.”

2 Manjari hap pī ne dambuwaˈ malaˈikatin muˈusan balaˈ dem pinggannen pī si dunya. Sakaliˈ buˈusanne, magtawus tomoˈan dugsal meˈ aˈa taga malka sattuwahin duk bakas manumba limbagannen. Laˈat teˈed dugsalden duk peddiˈ manamal.

3 Manjari binuˈusan isab weˈ malaˈikat mapasunuˈin balaˈ dem pinggannen pī dem tahik. Magtawus tahikin manjari kuweˈ lahaˈ aˈa matey duk kēmon maˈellum dem tahikin matey.

4 Manjari binuˈusan isab weˈ katellu malaˈikatin balaˈ dem pinggannen si meˈ boheˈ duk si meˈ tuburan boheˈ. Magtawus boheˈin manjari lahaˈ. 5 Takaleku malaˈikat magbayaˈ si meˈ boheˈin missā, paˈinne, “O, Tuhan, kaˈu masutsihin. Gaˈi kew pinda kemuwe amban awwal tagnaˈ sampay maˈin. Bentel hadja hukumannun. 6 Peggeˈ pinapatey weˈ meˈ aˈa si dunyahin meˈ aˈanun duk meˈ aˈa mamoˈo lapalnun duk buˈus weˈ de lahaˈden, hangkan kuweˈitu inurungan siye weˈ nu lahaˈ inumde. Iye miyaˈan matalep panumbas siyehin.” 7 Manjari niyaˈ ne isab takaleku suwala amban lugal pagkulubananin. Paˈin suwalahin, “O, Tuhan, kaˈu Tuhan Mabalakatanin. Hukumannun asal bentel duk bennal.”

8 Manjari inin, binuˈusan weˈ kaˈampat malaˈikatin balaˈ dem pinggannen pī diyataˈ mata ellew. Magtawus ngapanas manamal ellewin hangkan eggas meˈ manusiyaˈin. 9 Eggas meˈ manusiyaˈin peggeˈ panas manamal ellewin. Hangkan binissā-bissāhan weˈ de Tuhanin peggeˈ iye mamaboˈo meˈ balaˈ miyaˈan. Saguwaˈ gaˈ du pagsusunande duk lebbahande meˈ duseden duk gaˈ isab pudjide Tuhanin.

10 Manjari inin, binuˈusan ne weˈ kalime malaˈikatin balaˈ dem pinggannen pī si paningkoloˈan sattuwa bakas mapaguwaˈ amban dem tahikin. Magtawus ngalindem teˈed dem pagbayaˈannen. Kinekkeb weˈ meˈ aˈahin meˈ dellaˈden hawal peddiˈ talessaden. 11 Duk binissā-bissāhan weˈ de Tuhan si surgaˈin sabab peddiˈden duk meˈ dugsalden. Saguwaˈ gaˈ du pagsusunande duk lebbahande meˈ hinangande malaˈatin.

12 Manjari inin, binuˈusan ne weˈ kaˈennem malaˈikatin balaˈ dem pinggannen pī si boheˈ hadje inēnan Alpurati. Magtawus teggang boheˈ miyaˈan, tahinang lān pinanyap para si meˈ sultan amban meˈ kalahatan si tampal silanganin. 13 Manjari niyaˈ takiteku tellu umagad kuweˈ bantuk meˈ bekbak paguwaˈ amban dem behe nagahin duk amban behe sattuwahin duk amban behe nabi manggaˈi mabennalin. 14 Umagad miyaˈan seyitan du; maghinang siye meˈ hinangan makaˈulaliˈ. Pī siye inin si meˈ kasultanan si tibuˈukan dunyahin, ngandaˈak siye magtipun supaya siye magbonoˈ si ellew bakas ginantaˈ weˈ Tuhan Mabalakatanin, iye ellew makatalew-talewin.

15 Manjari missā Isa Almasi, paˈinne, “Pakale kaˈam. Bessuwang ku hadja iyan tekka kuweˈ aˈa panangkew paˈasek dem lumaˈbi waktu gaˈi ase-asebi. Asal kēgan teˈed meˈ aˈahin bang tekka ku ngape pe siye ngagadan aku duk andang ne siye magsemmek. Gaˈi du siye magkuwantang duk gaˈ du niyaˈ kaˈiyaˈande bisan siye pī paluwas si kaˈekkahan aˈa.”

16 Manjari binoˈo weˈ tellu seyitanin meˈ kasultananin pinagtipun laˈi si lahat inēnan Amageddon bang si bissāhan Hibrani.

17 Manjari inin, binuˈusan weˈ kapituˈ malaˈikatin balaˈ dem pinggannen pī si mahawan. Magtawus niyaˈ suwala pales paguwaˈ amban kursi dem langgalin. Paˈin suwalahin, “Ubus ne.” 18 Magtawus maglalat duk magletteˈ duk maglugung duk linug teˈed manamal. Gaˈ bakas linug kuweˈ miyaˈan kemuwe tagnaˈ manusiyaˈin pinapanjari. Asal iye miyaˈan linug tamanan mabasag teˈedin. 19 Na, magtawus kepak puweblo mabantuhin patellu bahagiˈ duk kēmon puweblo si meˈ kalahat-lahatanin magkaˈat. Manjari taˈesseb weˈ Tuhanin meˈ duse dem puweblo mabantu inēnan Babilonin. Dalil pinaˈinum weˈ Tuhanin meˈ aˈa malaˈihin boheˈ ubas dem sawannen, hātinen pinalessa weˈ ne si siye mulkaˈnen. 20 Manjari lanyap kēmon kapūˈ-pūˈanin duk lanyap isab sampay kēmon kapunu-punuhanin. 21 Kalaboˈ-laboˈan isab meˈ ayisin kuweˈ batu hadje amban diyataˈ langit pī si meˈ manusiyaˈin. Bohatan dambuwaˈ ayisin niyaˈ limempūˈ kilu. Hangkan meˈ aˈahin binissā-bissāhan weˈ de Tuhanin peggeˈ lumanduˈ paminasa si siyehin sabab balaˈ pinatekka Tuhan si siye miyaˈan.

17

Dende dupang mabantuhin

1 Manjari inin, dangan amban meˈ pituˈ malaˈikat magboˈo pingganin pitu si aku. Paˈinne si aku, “Dayiˈ kew, pakitehante kew bang saˈingge pangalegga inēnan dende dupang mabantuhin, hātinen iye puweblo bantu malaˈi si bihing meˈ boheˈin. 2 Meˈ kanakuraˈan si dunyahin bakas magjina duk dende dupang mabantu inin. Duk kēmon aˈa si dunyahin taboˈo-boˈo du isab weˈ hinangannen, kuweˈ dalil aˈa pinalango weˈ boheˈ ubas, gaˈi ne siye iyaˈ maghinangan laˈat.”

3 Manjari inin, paˈasekan ku weˈ Niyawa Tuhanin duk binoˈo ku weˈ malaˈikatin pī si lahat makagindew-gindew. Manjari niyaˈ takiteku laˈi dende pasakey diyataˈ sattuwa peyat. Sattuwa miyaˈan pituˈ kōknen duk sampūˈ tanduknen. Lapat barannen sinulatan meˈ ēn laˈat bang si Tuhan. 4 Dende miyaˈan magsemmek taluk duk peyat, pupus weˈ pamulawan, meˈ palmata mahalgaˈ duk meˈ mutsaˈ. Niyaˈ boˈone tikung bulawan pennoˈ weˈ kasammalan duk kasabulan pagjinanen. 5 Diyataˈ lendoˈne niyaˈ tasulat ēn, tinapukan hātinen. Iye inin tasulat diyataˈ lendoˈnen, “Puweblo Babilon mabantuhin. Poˈon meˈ dende dupangin duk tagnaˈan kēmon masammal dem dunyahin.” 6 Duk takiteku isab weˈ dende miyaˈan lango weˈ lahaˈ bakas taˈinumnen, lahaˈ meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin, meˈ bakas pinapateyin peggeˈ gaˈi siye palekkat amban si Isa.

Pagkiteku dende miyaˈan, ulaliˈ ku manamal. 7 “Weˈey kew ulaliˈ?” paˈin malaˈikatin. “Akahante kew kuweˈitu bang ine hāti dende miyaˈan duk hāti sattuwa pasakeyannen, iye taga kōk pituˈin duk sampūˈ tandukin. 8 Sattuwa takitenu miyaˈan bakas ellum matuˈuhin saguwaˈ kuweˈitu ubus ne matey. Saguwaˈ gaˈi tiggel paguwaˈ du iye balik amban lowang gaˈi tatekkadin. Bang ne iye paguwaˈ, patudju ne iye si tamanannen peggeˈ magkaˈat ne teˈed iye. Manjari, bengngangan teˈed meˈ aˈa si dunyahin, sasuku gaˈ tasulat ēnden dem libru panulatan ēn meˈ aˈa maˈellum salama-lamahin, sinulat masa gaˈ pe dunyahin pinapanjari. Bengngangan siye kēmon pagkitede sattuwa miyaˈan peggeˈ bakas iye ellum matuˈuhin, bu matey ne, ubus bu paguwaˈ du balik.”

9 Paˈin malaˈikatin pe, “Meˈ pinahātiku kuweˈitu inin tahāti du weˈ aˈa malalem taliˈannen. Hāti pituˈ kōk sattuwa miyaˈan, pituˈ kūd, iye paningkoloˈan dende dupang miyaˈan. Hātinen isab pituˈ sultan. 10 Lime meˈ sultan miyaˈan gaˈ ne. Dambuwaˈin magsultan pe sampay kuweˈitu duk kapituˈnen gaˈ pe magsultan. Saguwaˈ bang iye magsultan si pasōngan, daddaliˈ du hadja pagsultannen. 11 Duk sattuwa bakas maˈellum matuˈuhin bu ubus ne matey, iye miyaˈan kawaluˈ sultanin. Dangan iye amban meˈ pituˈ sultan miyaˈan duk patudju ne iye si tamanannen.

12 “Sampūˈ tanduk takitenun, hātinen sampūˈ sultan gaˈ pe kapagsultan. Duk sampūˈ sultan inin inurungan du kapatut magsultan magsumbayaˈ duk sattuwahin. Saguwaˈ daddaliˈ du hadja pagsultanden. 13 Meˈ sampūˈ sultan inin, magdambuwaˈ isun siye weˈ pangurungde basagden duk kapatutden si sattuwahin. 14 Atuhande inēnan Bili-bilihin saguwaˈ tadaˈag du siye weˈ Bili-bilihin duk meˈ tindegnen, meˈ aˈa tapeneˈnen duk tinawagnen duk mapateteg si iyehin. Hangkan ngandaˈag Bili-bilihin peggeˈ iye Panuhutan meˈ panuhutanin kēmon duk iye Sultan meˈ kasultananin kēmon.”

15 Paˈin malaˈikatin pe si aku, “Boheˈ takitenu lugal paningkoloˈan dende dupangin, hātine miyaˈan meˈ aˈa amban meˈ kabangsa-bangsahan duk kalahat-lahatan duk pagsultanan duk amban bayuˈ-bayuˈan bissāhan. 16 Duk sampūˈ tanduk takitenun, hātinen sampūˈ sultanin; bunsi du siye duk sattuwahin si dende dupang miyaˈan. Eddoˈde du kēmon pangalataˈnen duk tantangande iye. Kakande sampay isinen duk eggasde iye. 17 Hangkan inin hinangde peggeˈ pinapikilan siye weˈ Tuhanin ngahinang kinabayaˈannen. Amban bayaˈ Tuhan du hangkan siye magdambuwaˈ isun weˈ pangurungde kapatutden si sattuwahin sampay tuman kēmon bakas pinaˈin Tuhanin.

18 “Dende takitenun, hātine miyaˈan puweblo mabantu magbayaˈ si kēmon kasultanan si dunyahin.”

18

Magkaˈat puweblo Babilonin

1 Pagubus miyaˈan, ngite ne ku isab malaˈikat seddili duwaˈi amban surgaˈ. Hadje kapatutnen duk hawal sahayanen, ngadantaˈ tibuˈukan dunyahin. 2 Ngalingan iye papales, paˈinne, “Magkaˈat ne, asal magkaˈat ne teˈed puweblo Babilon mabantuhin. Kuweˈitu paglahatan meˈ hibilis ne duk meˈ seyitan. Duk iye isab palaˈihan sasuku meˈ manuk-manuk sammal duk haram. 3 Peggeˈ Babilon inin kuweˈ dalil dende dupang moˈo-moˈo kēmon meˈ bangsahin maginum boheˈ ubas makalango, hātinen taboˈo-boˈo weˈ ne siye maghinang laˈat. Meˈ kasultanan si dunyahin bakas nuhut iye maghinang laˈat, duk meˈ magdagang si tibuˈukan dunyahin ngandaya ne teˈed sabab napsuhan dendehin manamal.”

4 Manjari inin, niyaˈ takaleku suwala seddili amban surgaˈ, paˈinne,

“Kaˈam meˈ sukuˈkun, paluwas kaˈam. Tahalaˈ kaˈam amban dende iyan. Daˈa kaˈam nuhut iye magduse duk kaˈam gaˈi tumuhut si iye ilegga. 5 Peggeˈ teppukan dusenen umabut ne si langit. Gaˈ takayipat Tuhanin kēmon meˈ hinanganne malaˈatin. 6 Hinangun bi si iye kuweˈ bakas hininangne si meˈ aˈahin. Meˈ paminasane si meˈ aˈahin balesanun bi pinaminduwe ekkahannen. Taboˈone meˈ aˈahin nginaman hinanganne malaˈatin, subey isab iye pinalessahan mulkaˈ Tuhanin minduwe basagnen. 7 Lumanduˈ pagabbunen duk panganduhulne bayuˈ-bayuˈan pagnapsuhannen hangkan subey pinalanduˈ isab kabinasahan duk dukka pinatekka si iyehin. Peggeˈ luwal iye magabbu si dine, paˈinne, ‘Aku inin sultan magbayaˈin. Dumaˈin ku inin balu. Gaˈi ku teˈed makalabey magsugul.’ 8 Sabab pagabbune inin, hangkan bessuwang tekka si iye meˈ balaˈin. Dem da ellew hadja magsumbayaˈ iyan tekka si iye sakihin duk dukkahin duk unusin. Duk ineggas du iye dem ebbut peggeˈ balakatan du Panuhutanin, iye Tuhan mangalaboˈan iye hukumanin.”

9 Manjari meˈ kasultanan si dunya bakas magkahinangan nganduhulan napsuden duk dende miyaˈan, magtangis siye iyan duk magmatey pagkitede umbu mapaguwaˈ amban puweblo maˈeggas miyaˈan. 10 Laˈi siye nengge mayam-mayam amban katalahan peggeˈ tinalew siye kaw siye talapey ilegga. Magmatey siye, paˈinde, “Allo. Gaˈi ne manjari. Asal kayiman pahāp puweblo Babilon mabantu duk mabasaganin. Dem da ora hadja tewwaˈ hukuman Tuhanin ne kew.”

11 Meˈ aˈa magdagang si dunyahin magmatey du isab duk magsugul peggeˈ gaˈ ne niyaˈ melli meˈ daganganden. 12 Gaˈ ne niyaˈ melli amban siye bulawan, pilak, palmata mahalgaˈ, duk meˈ mutsaˈ. Gaˈ ne niyaˈ melli meˈ semmek mamahalgaˈin, meˈ semmek taluk, duk semmek peyat, duk sutlaˈ. Gaˈ ne niyaˈ melli meˈ bayuˈ-bayuˈan kayu mahunit takasuwaˈin, duk meˈ bayuˈ-bayuˈan panyap hininangin garing, duk kayu mahalgaˈ, duk tumbaga, duk basiˈ, duk batu inēnan malbol. 13 Duk gaˈ ne niyaˈ melli sinduwe meˈ daganganden kuweˈ meˈ pā-pā, laksiˈ, kamanyan, meˈ bayuˈan isellan bengngi, atawa boheˈ ubas duk isellan pagbella, duk tirigu, duk buwasnen. Gaˈ ne niyaˈ melli meˈ sapiˈ duk meˈ bili-bili, meˈ kuraˈ, duk meˈ pasakeyan kuweˈ kalesa, duk meˈ aˈa hinang banyagaˈ. 14 Paˈin meˈ magdagangin si puweblo miyaˈan, “Kēmon meˈ alataˈ pagnapsuhannun gaˈ ne, kēmon alataˈnun duk meˈ bayuˈan pagabbunun lanyap ne duk gaˈi ne kasuwaˈnu balik.” 15 Duk meˈ magdagang miyaˈan, iye mangandaya sabab pagdagangde si puweblo miyaˈan, nengge siye mayam-mayam amban katalahan peggeˈ talew siye kaw siye talapey ilegga. Magtangis siye duk magmatey. 16 Paˈinde, “Allo. Gaˈi ne manjari. Kayiman teˈed. Puweblo mabantu miyaˈan kuweˈ dalil dende bakas magsemmek mahalgaˈ, semmek taluk duk peyat, duk pupus barannen weˈ pamulawan duk meˈ palmata mahalgaˈ duk meˈ mutsaˈ. 17 Bu dem da ora hadja lanyap ne kēmon alataˈne miyaˈan.”

Manjari kēmon nakuraˈ si meˈ kappalin duk meˈ pasaherohin, meˈ maghinang si kappalin, duk sasuku magusaha si diyaˈutin, laˈi siye nengge mayam-mayam amban katalahan, 18 duk magmatey siye sakaliˈ takitede umbu amban eggas miyaˈan. Paˈinde, “Gaˈ teˈed niyaˈ puweblo bantu manamal kuweˈ puweblo miyaˈan.” 19 Duk pinapīhan bagumbun kōkden, tandaˈ weˈ dukka teˈed siye. Magtangis siye duk magmatey. Paˈinde, “Allo. Gaˈi ne manjari. Kayiman teˈed puweblo mabantu miyaˈan. Kēmon dapuˈ meˈ kappalin ngandayahan sabab alataˈ puweblo miyaˈan. Bu kuweˈitu dem da ora hadja lanyap kēmon diyalemnen.”

20 Manjari, magkēg kaˈam meˈ maluˈu si surgaˈin peggeˈ magkaˈat ne puweblo miyaˈan. Magkēg kaˈam meˈ aˈa Tuhanin duk meˈ aˈa kawakilannen duk meˈ nabi magpalataˈ lapal Tuhanin, peggeˈ pinatekkahan hukuman ne weˈ Tuhanin puweblo miyaˈan sabab meˈ laˈat hininangne si kaˈamin.

21 Manjari inin, niyaˈ dambuwaˈ malaˈikat basag manamal muwaˈ batu landuˈ teˈed hadjenen kuweˈ batu gilingan, bu ilakasan weˈ ne pī dem tahik. Paˈinne, “Kuweˈ miyaˈan du isab basagan pangalubu si puweblo Babilon mabantuhin duk gaˈi ne teˈed takite balik sumiyan-sumiyan. 22 Kaˈu puweblo Babilon, gaˈ ne teˈed niyaˈ takale luˈu diyalemnu magalpa duk magkalangan. Gaˈ ne niyaˈ takale luˈu magsuling duk magtihup iye kuweˈ tabuliˈin. Damikkiyan gaˈ ne teˈed niyaˈ takasuwaˈ luˈu meˈ aˈa maghinang ine-ine kapandeyanden. Duk gaˈi ne teˈed takale luˈu hellingan meˈ gilinganin. 23 Gaˈ ne teˈed niyaˈ takite luˈu dantaˈ payitaˈan. Gaˈ ne teˈed niyaˈ takale luˈu paglami-lami meˈ aˈa si pagkawinanin. Meˈ aˈa magdagang maluˈuhin, siye bakas tamanan mabasagan si tibuˈukan dunyahin. Duk kēmon aˈa si dunyahin kaˈakkalan weˈ meˈ mangahinang-ngahinang saweˈde maluˈuhin.

24 “Pinatekkahan hukuman puweblo Babilonin peggeˈ laˈi pinapatey meˈ nabi magpalataˈ lapal Tuhanin duk meˈ aˈa Tuhanin. Duk kēmon aˈa binonoˈ si tibuˈukan dunyahin, puˈunde binonoˈ sabab puweblo miyaˈan.”

19

1 Pagubus miyaˈan, niyaˈ takaleku kuweˈ suwala meˈ aˈa banes manamal magbissā papales laˈi si surgaˈ. Paˈinde, “Pudjite bi Tuhanin. Iye hadja dendangan mapataˈ pinudjihin. Balakatan iye duk iye maluwas kitehin bi amban duseten bi. 2 Bentel kēmon hukumannen duk bennal. Ilaboˈan weˈ ne hukuman dende dupang mabantuhin, sabab taboˈo-boˈone meˈ aˈa si dunyahin magduse. Ilegga iye weˈ Tuhanin peggeˈ pinapatey weˈ ne meˈ daraˈakan Tuhanin.” 3 Manjari missā ne isab siye balik pinapales, paˈinde, “Pudjite bi Tuhanin. Puweblo mabantu maˈeggas miyaˈan, gaˈi teˈed padeheng pangumbunen sampay salama-lama.” 4 Manjari duwempuk-ampat meˈ bahiˈin duk ampat malaˈikat sakabayuˈin pasujud duk pinudji weˈ de Tuhanin, iye maningkoloˈ si kursihin. Duk paˈinde, “Amin. Pudjite bi Tuhanin.”

5 Manjari niyaˈ suwala missā amban bihing kursihin. Paˈinne, “Pudjihun bi Tuhanten bi. Kēmon kaˈam meˈ daraˈakannen, sasuku matalew si iyehin, langkew ke pagaˈabin atawa diyawaˈ, pudjihun bi Tuhanin.” 6 Manjari niyaˈ takaleku kuweˈ suwala meˈ aˈa banes manamal magbissā duk kuweˈ begedduhan bessey boheˈ hadje duk kuweˈ hellingan lugung pales teˈed. Takaleku paˈinde, “Pudjite bi Tuhanin. Pudjite bi Panuhutanten bi, Tuhan Mabalakatanin, peggeˈ iye ne magbayaˈin. 7 Subey kite bi magkēg duk subey kite bi sinna teˈedan. Subey pudjite bi Tuhanin sabab balakatne mahadjehin peggeˈ tekka ne ellew pangawin si inēnan Bili-bilihin. Duk pangantin dendehin, hātinen meˈ aˈa sukuˈ pu si Isahin, ubus ne magsemmek duk ubus ne pinahāpan. 8 Bakas inurungan ne pangantin dendehin semmek poteˈ manamal, ngillap duk gaˈ niyaˈ tamak-tamakne.” Hāti semmek inin, meˈ hinangan mabentel hininang weˈ meˈ aˈa Tuhanin.

9 Manjari paˈin malaˈikatin si aku, “Sulatun inin: Sinna meˈ bakas tabatik si pagkawinan inēnan Bili-bilihin.” Duk paˈinne pe si aku, “Bennal meˈ lapal inin amban Tuhan.”

10 Manjari pasujud ku laˈi si antag bettisne mudji iye, saguwaˈ paˈinne si aku, “Daˈa kew pasujud si aku. Aku inin daraˈakan Tuhan du hadja kuweˈ kaˈuhin duk kuweˈ meˈ kapungtinaˈihannu makahagad si toloˈ mabennal pinakitaˈu si Isahin. Tuhanin dambuwaˈ-buwaˈ subey pinudjinun.”

Meˈ toloˈ mabennal pinakitaˈu weˈ Isa Almasihin, iye du isab miyaˈan pinakitaˈu si meˈ kanabi-nabihan magpalataˈ lapal Tuhanin.

Mapasakey si kuraˈ poteˈin

11 Manjari inin, takiteku surgaˈin luka duk niyaˈ laˈi kuraˈ poteˈ. Manguraˈan iyehin, ēnnen si Kapangandelan duk si Bennal. Bentel hukumannen duk bentel isab pamonoˈne meˈ bantanen. 12 Matanen kuweˈ kayat ebbut duk ekka korona pinabettad diyataˈ kōkne. Niyaˈ ēn tasulat diyataˈne saguwaˈ gaˈ niyaˈ ngataˈuhan maˈana ēn miyaˈan luwal iye dendangan. 13 Jubanen lapat weˈ lahaˈ. Duk ēn pangēn si iyehin “Lapal Tuhanin.” 14 Banes meˈ sundalu amban surgaˈin paturul-turul si dambulihanne. Meˈ sundalu inin nguraˈ si meˈ kuraˈ poteˈ duk meˈ semmekden poteˈ gaˈ niyaˈ tamak-tamakne. 15 Niyaˈ bessi talem paguwaˈ amban dem behene duk gunane inin pangatune si meˈ kabangsa-bangsahanin duk tadaˈag siye weˈ ne. Basag pagbayaˈne si siyehin kuweˈ dalil basiˈ gaˈi polong. Bang niyaˈ ngatuhan iye, hinangne siye kuweˈ dalil buwaˈ ubasin bang pineggaˈ hinang ininum; pakinamne si siye mulkaˈ Tuhanin, Tuhan Mabalakatanin. 16 Tasulat diyataˈ jubane duk diyataˈ paˈane ēn inin, “Sultan meˈ kasultananin duk Panuhutan meˈ panuhutanin.”

17 Manjari niyaˈ takiteku malaˈikat nengge diyataˈ langit dem sahaya ellewin. Ngalingan iye papales si meˈ manuk-manuk maglayangan diyataˈ mahawanin. Paˈinne, “Pitu kaˈam. Patipun kaˈam pitu si pagjamu-jamuhan Tuhan mahadjehin. 18 Pitu kaˈam mangan isi meˈ aˈa mamateyin, isi baran meˈ sultan duk meˈ jeneral duk meˈ sundalu, isi baran meˈ kuraˈ duk meˈ manguraˈan siyehin. Kakanun bi isi meˈ aˈa mamateyin kēmon, banyagaˈ duk dumaˈin banyagaˈ, malangkew pagaˈanen duk madiyawaˈ pagaˈanen.”

19 Manjari takiteku sattuwahin duk meˈ kasultanan si dunyahin duk meˈ sundaluden magtipun kēmon ngatuhan mapasakey si kuraˈ poteˈin duk meˈ sundalune amban surgaˈin. 20 Tasiggew sattuwahin duk nabi manggaˈi mabennalin, iye bakas maghinang meˈ hinangan makaˈulaliˈin weˈ kapatut pinangurung sattuwa si iyehin. Sabab meˈ hinangan makaˈulaliˈ tahinangnen, kaˈakkalanne hep meˈ bakas kamalkahan malka sattuwahin duk meˈ manumba si limbagan sattuwahin. Sattuwahin duk nabi manggaˈi mabennalin ilakasan ellum pe, pī dem ebbut meylang, kuweˈ luhahan lamew ebbutin. 21 Duk meˈ sundaluden matey weˈ bessi mapaguwaˈ amban behe dangan mapasakey si kuraˈ poteˈin. Duk isi baranden kinakan weˈ meˈ manuk-manukin kēmon tamanan takoleˈde kinakanin.

20

Da ngibu tahunin

1 Manjari inin, niyaˈ ne isab takiteku malaˈikat duwaˈi amban surgaˈ magboˈo kunsiˈ tambel lowang manggaˈi tatekkadin duk magboˈo karena bohat. 2 Siniggew weˈ ne nagahin, iye sawe amban tagnaˈ awwalley. Iye miyaˈan hibilis atawa nakuraˈ seyitanin. Duk kinarena iye dem da ngibu tahun. 3 Ubus bu ilakasan iye weˈ malaˈikatin pī dem lowang manggaˈi tatekkadin duk kinunsiˈ weˈ ne tambelnen duk pinapīhan indan duk gaˈi taluka. Kinalabusu seyitanin supaya gaˈi ne kaˈakkalanne meˈ kabangsa-bangsahanin tiggelan gaˈi puwas da ngibu tahunin. Pagpuwas da ngibu tahun miyaˈan pinaleppa du iye daddaliˈ.

4 Manjari ngite ku meˈ kursi. Meˈ maningkoloˈ diyataˈ meˈ kursi miyaˈan, kaˈurungan siye kapatut ngahukum. Damikkiyan kiteku isab niyawa meˈ aˈa bakas pinapatey sabab pagmahalayakde toloˈ mabennal pinakitaˈu weˈ Isa Almasihin duk pagmahalayakde lapal Tuhanin. Gaˈ bakas sumbade sattuwahin atawa limbagannen. Duk gaˈ isab siye kamalkahan malka sattuwahin si lendoˈde atawa si tangande. Meˈ aˈa inin ellum balik duk tumuhut siye pu si Isa Almasi magbayaˈ dem da ngibu tahun. 5 Iye miyaˈan tagnaˈan pagpakellum balik meˈ pateyin. Sinduwe meˈ pateyin gaˈ ellum balik tiggelan gaˈ pe puwas da ngibu tahun miyaˈan. 6 Meˈ matumuhut pinakellum tagnaˈ pagpakellum balik meˈ patey inin, kēgan teˈed duk iledjikiˈan siye. Gaˈi siye makalabey katiksaˈan salama-lamahin, iye pinaˈin kamatey kaduwenen. Hininang siye bangsa imam maghinang si Tuhan duk pu Almasi, duk tumuhut siye pu si Almasi magbayaˈ dem da ngibu tahun.

Tadaˈag seyitanin

7 Pagpuwas ne da ngibu tahun, pinaleppa du nakuraˈ seyitanin amban dem lowang pangalabusuhan iyehin. 8 Duk paguwaˈ iye iyan pī ngakkalan meˈ kabangsa-bangsahan makanat si ampat pidjū alamin. Inēnan siye Gog duk Magog, hātinen banta Tuhanin. Pagtipun nakuraˈ seyitanin kēmon meˈ aˈa miyaˈan supaya siye magbonoˈ. Banes teˈed meˈ aˈahin kuweˈ meˈ umus si higad tahik. 9 Palanjal ne siye ngalatag tibuˈukan lahatin duk iliput weˈ de kampu meˈ aˈa sukuˈ si Tuhanin duk puweblo inelleg weˈ Tuhanin. Saguwaˈ niyaˈ ebbut laboˈ amban diyataˈ langit duk kakan ebbutin siye kēmon. 10 Ubus miyaˈan, siniggew ne nakuraˈ seyitanin, iye mangakkalan meˈ aˈa si meˈ kabangsahanin duk ilakasan iye pī dem ebbut meylang, kuweˈ luhahan lamew ebbutin. Sattuwahin duk nabi manggaˈi mabennalin bakas ilakasan ne laˈi. Duk bininasa siye laˈi dem ebbut miyaˈan ellew-sangem sampay salama-lama.

Hukuman si panambusannen

11 Manjari inin, niyaˈ takiteku kursi poteˈ duk hadje. Takiteku isab maningkoloˈ malaˈihin. Sābu miyaˈan, bessuwang dunyahin duk langitin lanyap amban panaˈanan Tuhanin duk gaˈ ne siye takite balik. 12 Manjari takiteku kēmon meˈ pateyin, mākanak-aˈa bahiˈ, langkew pagaˈanen atawa diyawaˈ, nengge laˈi paharap si kursi miyaˈan. Ubus bu iluka ne meˈ libruhin sampay libru bakas panulatan ēn meˈ aˈa kaˈurungan umul gaˈ tamanannen. Manjari kēmon meˈ pateyin hinukum ne dangan-dangan sabab bakas tahinangde kaˈellumden peggeˈ laˈi kēmon tasulat dem meˈ libruhin. 13 Kēmon meˈ patey dem tahikin paguwaˈ duk paharap si Tuhan. Damikkiyan isab kēmon meˈ patey dem kubulin, dem ahilatin, kēmon siye paguwaˈ duk paharap si Tuhan. Duk hinukum siye dangan-dangan sabab bakas tahinangde kaˈellumden. 14 Manjari kamateyin duk pahalihan meˈ pateyin ilakasan dem ebbut meylang kuweˈ luha lamew. Ebbut meylang inin pinaˈin kamatey kaduwenen. 15 Manjari sasuku gaˈ talista ēnnen dem libru panulatan ēn meˈ aˈa taga umul gaˈ tamanannen, ilakasan isab dem ebbut meylang kuweˈ luha lamewin.

21

Langit baˈahuhin duk dunya baˈahuhin

1 Manjari inin, niyaˈ takiteku langit baˈahu duk dunya baˈahu. Langit tagnaˈin duk dunya tagnaˈin duk sampay tahikin ubus ne lanyap. 2 Duk takiteku isab puweblo masutsihin, iye Awrusalam Baˈahuhin, duwaˈi amban diyalem surgaˈ, amban panaˈanan Tuhanin. Minemes puweblo miyaˈan kuweˈ dalil pangantin dende bakas pinasemmekan duk pinahāpan duk tahan kinawin ne duk pangantin lellahin. 3 Manjari makakale ku suwala basag missā amban kursihin. Paˈin suwalahin, “Na, kuweˈitu magdambuwaˈ patennaˈan ne Tuhanin duk meˈ manusiyaˈin. Laˈi ne Tuhanin patennaˈ si siye duk siye ne meˈ aˈanen. Laˈi ne teˈed Tuhanin patennaˈ si siye duk iye ne Tuhanden. 4 Punasanne du kēmon boheˈ mataden. Gaˈi ne aˈahin matey-matey. Gaˈ ne niyaˈ magdukka duk magtangis duk gaˈ ne niyaˈ peddiˈan. Kēmon kahalan si dunya tagnaˈin lanyap ne.”

5 Manjari missā maningkoloˈ si kursihin, paˈinne, “Na, kuweˈitu pabaˈahuku ne kēmon-kēmonin.” Paˈinne isab si aku, “Sulatun inin, peggeˈ meˈ bissā inin bennal duk kapangandelan.” 6 Duk paˈinne, “Tuman ne kēmon. Aku dehelluhin duk aku dambulihin, aku tagnaˈin duk aku panambusanin. Sine-sine lekkakan paˈinumku iye libri amban tuburan boheˈ mangurung umul gaˈ tamanannen. 7 Sasuku manggaˈi taboˈo weˈ sassatin, pusakaˈanku si siye sa miyaˈan hāpnen. Duk aku ne Tuhanden duk siye hinangku ne meˈ anakku. 8 Saguwaˈ meˈ manayikutan akuhin hawal talewde bininasahin, duk meˈ mangalebbahan sandelde si akuhin, ilakasan du siye pī dem ebbut meylang. Damikkiyan isab sasuku maghinangan laˈat, duk monoˈ, duk magjina, duk ngahinang-ngahinang saweˈne, duk numba si meˈ tuhan-tuhan, duk kēmon magdustaˈin, iye sukuˈden pinapī siye dem ebbut meylang kuweˈ luha lamewin. Iye inin pinaˈin kamatey kaduwenen.”

Awrusalam baˈahuhin

9 Manjari inin, pī si aku dangan amban pituˈ malaˈikat bakas mamoˈo pituˈ pinggan pennoˈ weˈ balaˈ dambulihin. Paˈin malaˈikatin, “Dayiˈ kew, pakitehanku si kaˈu pangantin dendehin, sōng kinawin duk inēnan Bili-bilihin.” 10 Manjari pagbayaˈan ku weˈ Niyawa Tuhanin duk binoˈo ku weˈ malaˈikatin pī diyataˈ punu langkew manamal. Pinakitehan weˈ ne si aku puweblo Awrusalamin, iye puweblo masutsihin, duwaˈi amban diyalem surgaˈ, amban panaˈanan Tuhanin. 11 Puweblo miyaˈan sinag weˈ sahaya Tuhanin, ngillap kuweˈ palmata mahalgaˈ inēnan jasper, tilag kuweˈ sāmin. 12 Niyaˈ dindingne paliput subuk duk langkew. Sampuk-duwe gawangnen duk kaniya-kaniya gawang miyaˈan niyaˈ malaˈikat nungguˈanne. Meˈ gawang miyaˈan bakas sinulatan ēn sampuk-duwe bangsa meˈ aˈa Israˈilin. 13 Niyaˈ tellu gawang si dinding tampal silangan, tellu tampal seddepan duk amban pamābag lahat kaduwe dambiyaˈ tellu-tellu gawang isab. 14 Pabettadan dinding si puweblo miyaˈan sampuk-duwe batu. Meˈ batu miyaˈan bakas sinulatan ēn meˈ sampuk-duwe aˈa bakas kawakilan weˈ si Isa, iye inēnan Bili-bilihin.

15 Malaˈikat mamissā si akuhin niyaˈ boˈo-boˈone sukudan bulawan panukudne puweblo miyaˈan, duk meˈ gawangnen, duk dindingnen. 16 Puweblo miyaˈan pasagiˈ, saliˈ tahaˈannen duk luhahannen. Sinukud weˈ malaˈikatin puweblohin duk sukudannen; niyaˈ duwe ngibu duk ampat hatus kilumetro tahaˈannen. Saliˈ du isab luhahannen duk langkewannen. 17 Sinukud isab weˈ malaˈikatin dindingin. Langkewannen ampatpūˈ deppe si deppehante peggeˈ sukudan manusiyaˈ panukudnen. 18 Dinding miyaˈan hininangin palmata jasper. Puweblo miyaˈan hininangin bulawan gaˈ niyaˈ saget-sagetne, saguwaˈ tilag kuweˈ sāmin. 19 Meˈ batu pabettadan dinding puweblo miyaˈan pinalmatahan duk kēmon bayuˈ-bayuˈan palmata mahalgaˈ. Dambuwaˈ batuhin palmata jasper, kaduwenen palmata bilu, katellunen palmata inēnan kalkidun, kaˈampatnen palmata gaddung, 20 kalimenen palmata kunit, kaˈennemnen palmata peyat, kapituˈnen palmata binaning, kawaluˈnen palmata gaddung magbettik-bettik, kasiyamnen palmata binaning langgaˈ, kasampūˈnen palmata binaning lahi-lahi gaddung, kasampuk-dambuwaˈnen palmata bilu langgaˈ duk kasampuk-duwenen palmata taluk teˈed. 21 Duk hinang tambelan sampuk-duwe gawangin sampuk-duwe mutsaˈ. Dambuwaˈ gawang dambuwaˈ isab mutsaˈ hinang tambelnen. Duk meˈ lān si puweblo miyaˈan bulawan gaˈ niyaˈ saget-sagetne, tilag kuweˈ sāmin.

22 Gaˈ ku ngite langgal dem puweblo miyaˈan peggeˈ īˈ ne laˈi Tuhanin, Panuhutan Mabalakatanin duk Bili-bilihin. Hangkan gaˈ ne niyaˈ kagunahan langgalin laˈi. 23 Duk laˈi si puweblo miyaˈan gaˈ niyaˈ kagunahande si dantaˈ ellewin atawa bulanin peggeˈ sahaya Tuhanin mangurung dantaˈ si siyehin duk payitaˈanden Bili-bilihin. 24 Kadantaˈan weˈ sahaya si puweblo miyaˈan kēmon meˈ aˈa maglengngan si dunyahin, duk kēmon meˈ kasultanan si dunyahin boˈode du meˈ alataˈden pī dem puweblo miyaˈan. 25 Meˈ gawang si puweblo miyaˈan luka kēmon ellew. Gaˈi ne tinambel-tambel peggeˈ gaˈ ne niyaˈ sangem laˈi. 26 Kēmon kabantuhan meˈ kabangsahanin duk meˈ alataˈden binoˈo du pī dem puweblo miyaˈan. 27 Saguwaˈ gaˈ niyaˈ sammal umasek pī dem puweblo miyaˈan. Gaˈ niyaˈ meˈ aˈa maghinangan makaˈiyaˈ-iyaˈ atawa magdustaˈ umasek pī. Luwal hadja siye maˈumasek pī dem puweblo miyaˈan bang ēnden tasulat dem libru sukuˈ si Bili-bilihin, iye libru pangalistahan ēn meˈ aˈa taga umul gaˈ tamanannen.

22

1 Pinakitehan isab si aku weˈ malaˈikatin boheˈ mangurung umul gaˈ tamanannen. Boheˈ inin tilag kuweˈ sāmin duk paselluy amban kursi Tuhanin duk Bili-bilihin, 2 duk nelluy si mata lān puweblo miyaˈan. Kaduwembiyaˈ higad boheˈ miyaˈan niyaˈ kayu, iye kayu mangurung umulin. Dem dan tahun kayu inin buwaˈ minsampuk-duwe, mintedde kahabaˈ bulan. Duk dawen kayu inin pamakawuliˈ meˈ kabangsa-bangsahan si dunyahin. 3 Gaˈ niyaˈ takasuwaˈ laˈi dem puweblo miyaˈan ine-ine kamulkaˈan Tuhanin.

Laˈi kursi Tuhanin duk Bili-bilihin duk laˈi meˈ daraˈakannen mudji iye. 4 Takitede du luwe Tuhanin duk tasulat ēn Tuhanin diyataˈ meˈ lendoˈde. 5 Gaˈ ne niyaˈ sangem laˈi duk gaˈi ne siye ngangguna payitaˈan atawa dantaˈ ellewin peggeˈ Tuhanin, Panuhutanin, iye ne dantaˈden. Duk magsultan siye salama-lama.

Pabalik si Isahin

6 Manjari paˈin malaˈikatin si aku, “Meˈ lapal inin bennal duk kapangandelan. Tuhanin Panuhutanin, iye mangurung Niyawanen pī si meˈ kanabi-nabihanin, dinaˈak weˈ ne malaˈikatnen magaka si meˈ daraˈakannen pasal meˈ subey maˈumantag si pasōnganin. Gaˈi ne tiggel umantag du inin.”

7 “Pakale kaˈam,” paˈin si Isa. “Tapit ne papiyukun. Kēgan du meˈ aˈa makahagad si meˈ pinaˈal dem libru inin.”

8 Aku inin si Yahiya. Takaleku duk takiteku kēmon tasulat dem libru inin. Pagubus takaleku duk takiteku kēmon inin, pasujud ku si antag bettis malaˈikat bakas mamakitehan aku kēmon inin, bahasa sōng mudji iye. 9 Saguwaˈ paˈinne si aku, “Daˈa kew pasujud si aku, peggeˈ daraˈakan Tuhanin du kite saliˈ-saliˈ, kuweˈ du isab meˈ kapungtinaˈihannun, meˈ kanabihanin, duk kēmon makahagad si meˈ bissā dem libru inin. Tuhanin dambuwaˈ-buwaˈ subey pudjinu.” 10 Duk paˈinne si aku, “Daˈa tapukanun meˈ pinaˈal dem libru inin peggeˈ tapit ne waktu kaˈumantagne inin kēmon. 11 Sine-sine maghinangan laˈat duk haram, ambat ne pasōngde meˈ hinangande malaˈat duk maharamin. Damikkiyan isab sine-sine maghinangan hāp duk sutsi, ambat ne pasōngde meˈ hinangande mahāp duk masutsihin.”

12 “Pakale kaˈam,” paˈin si Isa. “Tapit ne papiyukun duk tumbasante kaˈam dangan-dangan mapataˈ si hinanganbin. 13 Aku dehelluhin duk aku dambulihin. Aku tagnaˈin duk aku panambusanin.”

14 Kēgan du meˈ aˈa mangosoˈan semmekden duk gī manamal, hātinen sutsi ne ateyden. Peggeˈ inurungan du siye inin kapatut padiyalem amban meˈ gawangin pī dem puweblo miyaˈan. Duk inurungan isab siye kapatut mangan buwaˈ kayu mangurung umulin. 15 Saguwaˈ si luwasan puweblo miyaˈan, īˈ laˈi meˈ maghinangan malaˈatin duk meˈ aˈa mangahinang-ngahinang saweˈden, meˈ magjinahin duk meˈ mamonoˈin, meˈ manumba si meˈ tuhan-tuhanin duk meˈ magdustaˈin duk meˈ pangakkalin.

16 “Aku inin si Isa. Dinaˈak weˈ ku malaˈikatkun magpalataˈ meˈ inin si kaˈam si meˈ pagtipunan meˈ aˈa sukuˈ si akuhin. Aku inin tubuˈ si Daˈud. Aku inin inēnan Māga, poteˈan masahayahin.”

17 Nambag Niyawa Tuhanin duk pangantin dendehin, hātinen meˈ aˈa sukuˈ pu si Isahin, paˈinde, “Pitu kew.” Sine-sine makakale bissā inin subey isab magpaˈin, “Pitu kew.”

Pitu kaˈam sine-sine kaˈam lekkakan. Nginum kaˈam boheˈ mangurung umulin pangurung libri pu sine-sine mabayaˈ nginumne.

Bissā si panambusan

18 Aku inin si Yahiya. Sessaˈante kaˈam, sasuku kaˈam makakale meˈ paˈalan dem libru inin: daˈa teˈed tambahanun bi meˈ lapal dem libru inin. Bang niyaˈ nambahanne, patamba Tuhanin isab si iye meˈ balaˈ inaka dem libru inin. 19 Bang niyaˈ ngānan sinduwe meˈ paˈalan dem libru inin, ānan Tuhanin isab amban iye bahagiˈ si iye buwaˈ kayu mangurung umulin duk bahagiˈ si iye puweblo masutsi inaka dem libru inin. 20 Inin ne bissā manaksiˈ si kēmon pinakitaˈu dem libru inin, paˈinne, “Bugtuˈ teˈed. Asal tapit ne papiyukun.”

Na, karayaw du. Pitu kew, Isa, Panuhutan kamihin.

21 Karayaw kaˈam kēmon ipat si Isa, Panuhutanten bi.